സുരേഷ് ഗോപി

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ml">
  <siteinfo>
    <sitename>വിക്കിപീഡിയ</sitename>
    <dbname>mlwiki</dbname>
    <base>https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A7%E0%B4%BE%E0%B4%A8_%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B5%BE</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.22</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">മീഡിയ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">പ്രത്യേകം</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">സംവാദം</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ഉപയോക്താവ്</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">വിക്കിപീഡിയ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">വിക്കിപീഡിയ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">പ്രമാണം</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">പ്രമാണത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">മീഡിയവിക്കി</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">മീഡിയവിക്കി സംവാദം</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ഫലകം</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ഫലകത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">സഹായം</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">സഹായത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">വർഗ്ഗം</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">വർഗ്ഗത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">കവാടം</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">കവാടത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">കരട്</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">കരട് സംവാദം</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ഘടകം</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ഘടകത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>സുരേഷ് ഗോപി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1388</id>
    <revision>
      <id>4611731</id>
      <parentid>4607970</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T12:25:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কল্কি</username>
        <id>213669</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ജീവിതരേഖ */ converted bare url(s) into full bibliographic citation(s)</comment>
      <origin>4611731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31206" sha1="89wh7iss7sjvtet98ohmvjlfr6gsjws" xml:space="preserve">{{infobox officeholder
| name                = സുരേഷ് ഗോപി
| image               = Suresh Gopi addressing the media after assuming charge as the Minister of State for Tourism.jpg
| caption             = 2024-ലെ ഫോട്ടോ
| birth_date          = {{birth date and age|1958|06|26|df=yes}}
| birth_place         = കൊല്ലം ജില്ല
| death_date          = 
| death_place         = 
| office = കേന്ദ്ര പ്രകൃതി വാതകം,പെട്രോളിയം,ടൂറിസം വകുപ്പ് സഹമന്ത്രി (സംസ്ഥാന ചുമതല)
| term = 
2024 ജൂൺ 9 - തുടരുന്നു
| primeminister = നരേന്ദ്ര മോദി
| office2 = ലോക്സഭാംഗം
| term2 = 2024-തുടരുന്നു
| constituency2 = തൃശൂർ
| predecessor2 = ടി.എൻ.പ്രതാപൻ
| successor2 =
| office3              = രാജ്യസഭാംഗം
| term3                = 2016-2022
| constituency3        = കേരളം
| occupation          = തെന്നിന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേതാവ്
| party               = * [[ബി.ജെ.പി]](2014-തുടരുന്നു)
* [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ് (ഐ)]](2011 വരെ)
| spouse              = രാധിക
| children            = പരേതയായ ലക്ഷ്മി, ഭവാനി, ഭാഗ്യ, ഗോകുൽ, മാധവ്
| website             = 
| year                = 2024
| date                = ജൂൺ 14
| source              = https://www.oneindia.com/politicians/suresh-gopi-71718.html വൺ ഇന്ത്യ
}}
2024 ജൂൺ 9 മുതൽ 
മൂന്നാം നരേന്ദ്ര മോദി സർക്കാരിൽ
പെട്രോളിയം, പ്രകൃതി വാതകം, ടൂറിസം വകുപ്പുകളുടെ
ചുമതലയുള്ള കേന്ദ്ര-സഹ മന്ത്രിയായി തുടരുന്ന, 
തൃശൂരിൽ നിന്നുള്ള
ലോക്സഭാംഗവും കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള ബിജെപിയുടെ ആദ്യ ലോക്സഭാംഗവും
2016 മുതൽ 2021 വരെ രാഷ്ട്രപതിയുടെ 
നിർദേശപ്രകാരം കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള
രാജ്യസഭാംഗവുമായിരുന്ന പ്രശസ്തനായ മലയാള ചലച്ചിത്ര അഭിനേതാവാണ് 
''' സുരേഷ് ഗോപി.(ജനനം: 26 ജൂൺ 1958) '''
1965-ലെ ''ഓടയിൽ നിന്ന്'' എന്ന സിനിമയിൽ ബാലതാരമായി അഭിനയിച്ച സുരേഷ് ഗോപി 
1986-ൽ റിലീസായ ''ടി.പി.ബാലഗോപാലൻ എം.എ'' എന്ന സിനിമയിലൂടെ മലയാള ചലച്ചിത്ര രംഗത്ത് സജീവമായി.
1994-ൽ റിലീസായ ''കമ്മീഷണർ'' എന്ന സിനിമയുടെ വിജയത്തോടെ സുരേഷ് ഗോപി സൂപ്പർ താര പദവിയിലെത്തി.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2022/11/08/suresh-gopi-about-his-son-madhav.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2022/11/05/suresh-gopis-youngest-son-steps-into-movie-world.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/district-news/kannur/2022/09/17/kannur-actor-suresh-gopi.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2022/09/05/suresh-gopi-change-his-name-spelling-in-social-media-pages.html&lt;/ref&gt;

== ജീവിതരേഖ ==
1958 ജൂൺ 26 ന് ജ്ഞാനലക്ഷ്മിയുടേയും ഗോപിനാഥൻ പിള്ളയുടേയും മകനായി [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിൽ]] ജനനം. സുഭാഷ്, സുനിൽ, സനൽ എന്നിവർ സഹോദരങ്ങൾ. അച്ഛൻ ഗോപിനാഥൻപിള്ള സിനിമ വിതരണക്കമ്പനി നടത്തിയിരുന്നു. 1965-ൽ ഏഴാമത്തെ വയസിൽ കെ.എസ്.സേതുമാധവൻ സംവിധാനം ചെയ്ത ''ഓടയിൽ നിന്ന്'' എന്ന ചിത്രത്തിൽ ബാലതാരമായി അഭിനയിച്ച് കൊണ്ടാണ് സുരേഷ് ഗോപി അഭിനയരംഗത്തേക്ക് എത്തുന്നത്. തങ്കശ്ശേരി ഇൻഫൻ്റ് ജീസസ് ആംഗ്ലോ ഇന്ത്യൻ ഹൈസ്കൂളിൽ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയ സുരേഷ് ഗോപി കൊല്ലം [[ഫാത്തിമ മാതാ നാഷണൽ കോളേജ്]] നിന്നും സുവോളജിയിൽ ബിരുദവും ഇംഗ്ലീഷ് സാഹിത്യത്തിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും നേടി.

1984-ൽ ''നിരപരാധി'' എന്ന തമിഴ് സിനിമയിൽ ഒരു ചെറിയ വേഷം അഭിനയിച്ച് സിനിമരംഗത്തേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. 1985-ൽ ''വേഷം'' എന്ന തമിഴ് സിനിമയിലും അഭിനയിച്ചു.
1986-ൽ സത്യൻ അന്തിക്കാട് സംവിധാനം ചെയ്ത് മോഹൻലാൽ നായകനായി അഭിനയിച്ച ''ടി.പി.ബാലഗോപാലൻ എം.എ'' എന്ന സിനിമയിലൂടെ മലയാള ചലച്ചിത്ര രംഗത്ത് എത്തി.
1986-ൽ ''[[രാജാവിന്റെ മകൻ|രാജാവിൻ്റെ മകൻ]]'' എന്ന സിനിമയിലെ കഥാപാത്രത്തിലൂടെ ശ്രദ്ധേയനായി. 1986-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''പൂവിന് പുതിയ പൂന്തെന്നൽ'', ''സായംസന്ധ്യ'' എന്നീ സിനിമകളിൽ മമ്മൂട്ടി നായകനും സുരേഷ് ഗോപി വില്ലനുമായി അഭിനയിച്ചത് പ്രേക്ഷകശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റി. 1987-ൽ റിലീസായ മോഹൻലാൽ ചിത്രമായ ''ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ട്'' എന്ന സിനിമയിലെ വില്ലൻ വേഷം സുരേഷ് ഗോപിയുടെ അഭിനയ ജീവിതത്തിൽ വഴിത്തിരിവായി.

1980-കളുടെ അവസാനത്തിൽ ''ജനുവരി ഒരു ഓർമ'', ''ന്യൂഡൽഹി'', ''ഭൂമിയിലെ രാജാക്കൻമാർ'', ''അനുരാഗി'', ''ആലിലക്കുരുവികൾ'', ''മൂന്നാം മുറ'', ''ഒരു വടക്കൻ വീരഗാഥ'', ''1921'', ''ദൗത്യം'' എന്നിങ്ങനെ നിരവധി സിനിമകളിൽ വില്ലനായും ഉപ-നായകനായും വേഷമിട്ടു മലയാള സിനിമയിലെ സജീവ സാന്നിധ്യമായി.

1990-കളുടെ തുടക്കം മുതലാണ് സുരേഷ് ഗോപി നായകനായി അഭിനയിക്കാൻ തുടങ്ങിയത്.
രഞ്ജി പണിക്കർ തിരക്കഥ എഴുതി ഷാജി കൈലാസ് സംവിധാനം ചെയ്ത് സുരേഷ് ഗോപി നായകനായിട്ട് അഭിനയിച്ച ''തലസ്ഥാനം'' 1992-ൽ വൻവിജയം നേടിയതോടെയാണ് സുരേഷ് ഗോപി നായക പദവിയിലേക്ക് ഉയർന്നത്.
ഷാജി കൈലാസ് - രഞ്ജി പണിക്കർ - സുരേഷ് ഗോപി കൂട്ടുകെട്ടിൽ പിറന്ന സിനിമകളെല്ലാം  സൂപ്പർഹിറ്റുകളായിരുന്നു. ''ഏകലവ്യൻ'', ''മാഫിയ'', ''കമ്മീഷണർ'' എന്നീ സിനിമകൾ ഈ കൂട്ടുകെട്ടിൽ വൻ വിജയം നേടിയവയാണ്.
''കമ്മീഷണർ'' സിനിമയുടെ വിജയത്തോടെ സുരേഷ് ഗോപി സൂപ്പർതാര പദവിയിലേക്ക് ഉയർന്നു. മലയാള സിനിമയിൽ മമ്മൂട്ടി, മോഹൻലാൽ എന്നിവർക്ക് ശേഷം ആ വിശേഷണം ലഭിക്കുന്ന മൂന്നാമത്തെ താരമായി സുരേഷ് ഗോപി മാറി.

പോലീസ് വേഷങ്ങളിലുള്ള സുരേഷ് ഗോപിയുടെ ഉജ്ജ്വല പ്രകടനമായിരുന്നു മലയാള സിനിമയിൽ അദ്ദേഹത്തെ പ്രശസ്തനാക്കിയ ഒരു ഘടകം.
ആക്ഷൻ സിനിമകളാണ് കൂടുതൽ ചെയ്തത് എങ്കിലും മറ്റ് സിനിമകളിൽ അദ്ദേഹം നല്ല അഭിനയം കാഴ്ചവെച്ചു.
1997-ൽ ജയരാജ് സംവിധാനം ചെയ്ത ''കളിയാട്ടത്തിലെ'' ''പെരുമലയൻ'' എന്ന കഥാപാത്രം 1997-ൽ മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ പുരസ്കാരം അദ്ദേഹത്തിന് നേടിക്കൊടുത്തു. ആ വർഷം തന്നെ മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന അവാർഡും സുരേഷ് ഗോപിക്ക് ലഭിച്ചു.

മലയാളത്തിലും തമിഴിലും തെലുങ്കിലുമായി ഇതുവരെ ഏകദേശം 300-ഓളം സിനിമകളിൽ അഭിനയിച്ചു. 2016-ൽ രാജ്യസഭാംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് അഞ്ച് വർഷം സിനിമയിൽ നിന്ന് ഒഴിവായി നിന്നെങ്കിലും ഒരിടവേളയ്ക്ക് ശേഷം 2021-ൽ നിതിൻ രഞ്ജി പണിക്കർ സംവിധാനം ചെയ്ത ''കാവൽ'' എന്ന സിനിമയിലൂടെ മലയാളസിനിമയിൽ തിരിച്ചെത്തി. 2022-ൽ രാജ്യസഭ കാലാവധി പൂർത്തിയായതോടെ വീണ്ടും സിനിമകളിൽ സജീവമായി.

നല്ലൊരു ഗായകൻ കൂടിയായ സുരേഷ് ഗോപി ഏഷ്യാനെറ്റിൽ നിങ്ങൾക്കുമാവാം കോടീശ്വരൻ എന്ന പരിപാടിയുടെ അവതാരകനായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.

''' സുരേഷ് ഗോപി ആലപിച്ച ഗാനങ്ങൾ '''

* ഒരു കുലപ്പൂ പോലെ...
'' പ്രണയവർണ്ണങ്ങൾ 1998 ''
* ദൂരെ പൂപ്പമ്പരം...
'' പൈലറ്റ്സ് 2000 ''
* അമ്പിളിപ്പൂപ്പെണ്ണിനും...
'' സത്യമേവ ജയതെ 2000 ''
* ഷാബി ബേബി.. ഷാരോൺ ബേബി...
'' തില്ലാന തില്ലാന 2003 ''
* ചിലമ്പൊലിയുടെ കലാപം നീളെ...
'' കന്യാകുമാരി എക്സ്പ്രെസ് 2010 '' ''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=സുരേഷ് ഗോപി |url=https://m3db.com/suresh-gopi |access-date=2026-04-02 |website=M3DB}}&lt;/ref&gt;

== രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം ==
[[File:Suresh Gopi assuming charge as the Minister of State for Tourism.jpg|thumb|Gopi assuming charge as the Minister of State for Tourism.]]

2014-ൽ ബി.ജെ.പിയിൽ ചേർന്നതോടെയാണ് സുരേഷ് ഗോപിയുടെ
രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം തുടങ്ങുന്നത്.
2011 മുതൽ രാഷ്ട്രീയ രംഗത്ത് ഉണ്ടെങ്കിലും ഏതെങ്കിലും പ്രത്യേക പാർട്ടിയോട് ആഭിമുഖ്യം പുലർത്തിയിരുന്നില്ല. 
ഒരു കാലത്ത് കോൺഗ്രസ് നേതാവായിരുന്ന
ലീഡർ കെ.കരുണാകരൻ്റെ 
ആനുഭാവിയായിരുന്നു.

2016-ൽ കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യസഭാംഗമായി രാഷ്ട്രപതി നാമ നിർദേശം ചെയ്തതിനെ തുടർന്ന്
ആദ്യമായി
പാർലമെൻ്റ് അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.

2019-ലെ ലോക്‌സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലും
2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലും
ബിജെപി ടിക്കറ്റിൽ
തൃശൂരിൽ നിന്ന് മത്സരിച്ചെങ്കിലും 
പരാജയപ്പെട്ടു.

2024-ലെ ലോക്‌സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ
തൃശൂരിൽ നിന്ന് മത്സരിച്ച സുരേഷ് ഗോപി
മികച്ച ഭൂരിപക്ഷം നേടി ആദ്യമായി
ലോക്‌സഭാംഗമായി 
തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.thefourthnews.in/news/lok-sabha-election-2024/lok-sabha-polls-bjp-opens-account-in-kerala-as-suresh-gopi-wins-in-thrissur-vote-share-here |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2024-06-15 |archive-date=2024-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240615103447/https://www.thefourthnews.in/news/lok-sabha-election-2024/lok-sabha-polls-bjp-opens-account-in-kerala-as-suresh-gopi-wins-in-thrissur-vote-share-here |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
കേരളത്തിൽ നിന്നും
താമര ചിഹ്നത്തിൽ വിജയിച്ച ആദ്യ 
ലോക്‌സഭാംഗം കൂടിയാണ് സുരേഷ് ഗോപി.

2024 ജൂൺ 9ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത്
അധികാരമേറ്റ മൂന്നാം നരേന്ദ്ര മോദി
സർക്കാരിലെ പെട്രോളിയം, പ്രകൃതി വാതകം, ടൂറിസം വകുപ്പുകളുടെ 
സംസ്ഥാന ചുമതലയുള്ള കേന്ദ്ര സഹ  മന്ത്രിയാണ് നിലവിൽ സുരേഷ് ഗോപി.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=സുരേഷ് ഗോപിക്ക് ടൂറിസം, പെട്രോളിയം; ജോർജ് കുര്യന് ന്യൂനപക്ഷക്ഷേമം, ഫിഷറീസ്, മൃഗസംരക്ഷണം |url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2024/06/10/narendra-modis-first-cabinet-meeting-updates.html |access-date=2026-03-13 |website=manoramaonline.com |language=ml |last=ഓൺലൈൻ ഡെസ്‍ക്}}&lt;/ref&gt;

''' തൃശൂർ ലോക്സഭ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് '''
''' വോട്ടിംഗ് തീയതി കേരളം : 2024 ഏപ്രിൽ 26 '''
''' റിസൾട്ട് : 2024 ജൂൺ 4 ''' 
* ആകെ വോട്ട് : 14,83,055
* പോൾ ചെയ്തത് : 10,81,125(72.90 %)
* വിജയി : സുരേഷ് ഗോപി
* ഭൂരിപക്ഷം : 74,686 വോട്ട്
* സുരേഷ് ഗോപി(ബി.ജെ.പി) 4,12,338 (37.8 %)
* വി.എസ്.സുനിൽകുമാർ(സി.പി.ഐ) 3,37,652 (31 %)
* കെ.മുരളീധരൻ(കോൺഗ്രസ്) 3,28,124 (30.1 %)

==അഭിനയിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങൾ==

===മലയാളം===
* [[ഓടയിൽ നിന്ന് (ചലച്ചിത്രം)|ഓടയിൽ നിന്ന് (1965)]]
* [[പൂവിന് പുതിയ പൂന്തെന്നൽ]] (1986)
* [[യുവജനോത്സവം]] (1986)
* [[ടി.പി. ബാലഗോപാലൻ എം.എ.]] 1986
* [[രാജാവിന്റെ മകൻ]] (1986)
* [[ഒന്ന് മുതൽ പൂജ്യം വരെ]] (1986)
* [[മനസ്സിലൊരു മണിമുത്ത്]] (1986)
* [[അടിവേരുകൾ]] (1986)
* [[നിറമുള്ള രാവുകൾ]] (1986)
* [[സായംസന്ധ്യ]] (1986)
* [[നന്ദി വീണ്ടും വരിക]] (1986)
* [[വ്രതം (ചലച്ചിത്രം)|വ്രതം (1987)]]
*[[വഴിയോരക്കാഴ്ചകൾ]] (1987)
* [[ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും സുഖം]] (1987)
* യാഗാഗ്നി (1987)
* [[പി.സി. 369]] (1987)
* [[ജനുവരി ഒരു ഓർമ്മ]] (1987)
*[[ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ട് (ചലച്ചിത്രം)|ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ട്]] (1987)
*[[ഭൂമിയിലെ രാജാക്കന്മാർ]] (1987)
*[[ശ്രീധരന്റെ ഒന്നാം തിരുമുറിവ്]] (1987)
*[[ന്യൂ ഡൽഹി (ചലച്ചിത്രം)|ന്യൂ ഡൽഹി (ചലച്ചിത്രം)]] (1987)
* [[1921 (ചലച്ചിത്രം)|1921 (1988)]]
* [[വിറ്റ്നസ്]] (1988)
* [[മൂന്നാം മുറ]] (1988)
*[[മനു അങ്കിൾ]] (1988)
* [[ധ്വനി]] (1988)
*[[അനുരാഗി]] (1988)
*[[ഒരു സി.ബി.ഐ. ഡയറിക്കുറിപ്പ്|ഒരു സിബിഐ ഡയറി കുറിപ്പ്]] (1988)
* [[ശംഖനാദം]] (1988)
* [[ഒരു വിവാദ വിഷയം]] (1988)
* [[ഉണ്ണികൃഷ്ണന്റെ ആദ്യത്തെ ക്രിസ്മസ്]] (1988)
* വർണം (1989)
* [[മിസ് പമീല]] (1989)
* [[ദി ന്യൂസ്‌]] (1989)
* [[ന്യൂ ഇയർ]] (1989)
* [[വാടകഗുണ്ട]] (1989)
* [[അന്നക്കുട്ടി കോടമ്പാക്കം വിളിക്കുന്നു]] (1989)
* [[നാഗപഞ്ചമി]] (1989)
* [[കാലാൾ പട]] (1989)
* [[ദൗത്യം|ദൗത്യം (1989)]]
* [[വചനം (ചലച്ചിത്രം)|വചനം]] (1989)
* [[ആലില കുരുവികൾ]] (1989)
* [[ഇന്നലെ]] (1989)
*[[അക്ഷരത്തെറ്റ്]] (1989)
* [[ഒരു വടക്കൻ വീരഗാഥ]] (1989)
* [[നായർ സാബ്]] (1989)
* [[വർത്തമാന കാലം]] (1990)
* [[സൺഡേ സെവൻ പിഎം]] (1990)
* [[ഒരുക്കം]] (1990)
* രാജവാഴ്ച (1990)
* [[മിഥ്യ]] (1990)
* [[തൂവൽ സ്പർശം]] (1990)
* [[മിണ്ടാപൂച്ചക്ക് കല്യാണം]] (1990)
* [[അർഹത]] (1990)
* [[കൗതുക വാർത്തകൾ]] (1990)
* [[സാന്ദ്രം]] (1990)
* [[ഇൻ ഹരിഹർ നഗർ]] (1990)
*[[ഈ തണുത്ത വെളുപ്പാൻ കാലത്ത്]] (1990)
*[[നഗരങ്ങളിൽ ചെന്ന് രാപാർക്കാം]] 1990
* [[പരമ്പര]] (1990)
* [[പാരലൽ കോളേജ്]] (1991)
* [[സുന്ദരികാക്ക]] (1991)
* [[കുറ്റപത്രം]] (1991)
*[[എന്റെ സൂര്യപുത്രിക്ക്]] (1991)
*[[ആനവാൽ മോതിരം]] (1991)
* [[ഭൂമിക]] (1991)
* [[അതിരഥൻ]] (1991)
* ചക്രവർത്തി (1991)
* [[കടലോര കാറ്റ്]] (1991)
* സാന്ത്വനം (1991)
* [[ഉത്സവമേളം]] (1992)
* [[ആധാരം (ചലച്ചിത്രം)|ആധാരം (1992)]]
* [[പൊന്നുരുക്കും പക്ഷി]] (1992)
* [[സവിധം]] (1992)
* [[എന്റെ പൊന്നു തമ്പുരാൻ]] (1992)
*[[അഹം]] (1992)
* തലസ്ഥാനം (1992)
*[[നക്ഷത്രക്കൂടാരം|നക്ഷത്രകൂടാരം]] 1992
*[[പപ്പയുടെ സ്വന്തം അപ്പൂസ്]] (1992)
* [[സിംഹധ്വനി]] (1992)
*[[നാടോടി (ചലച്ചിത്രം)|നാടോടി]] (1992)
* [[ഡാഡി]] (1992)
* [[സത്യപ്രതിജ്ഞ]] (1992)
* [[പൊന്നാരം തോട്ടത്തെ രാജാവ്]] 1992
* [[മഹാൻ]] (1993)
* [[സ്ഥലത്തെ പ്രധാന പയ്യൻസ്]] (1993)
* [[ധ്രുവം]] (1993)
* [[പൊന്നുച്ചാമി]] (1993)
* [[ഇഞ്ചക്കാടൻ മത്തായി ആന്റ് സൺസ്]] (1993)
* [[പൈതൃകം]] (1993)
* ഏകലവ്യൻ (1993)
* [[സിറ്റി പോലീസ്]] (1993)
* സമൂഹം (1993)
* മാഫിയ (1993)
* [[യാദവം]] (1993)
* [[മണിച്ചിത്രത്താഴ്]] (1993)
* [[ഇതു മഞ്ഞു കാലം]] (1993)
* [[ആചാര്യൻ]] (1993)
* [[ചുക്കാൻ]] (1994)
* [[കാശ്മീരം]] (1994)
* [[കമ്മീഷണർ (ചലച്ചിത്രം)|കമ്മീഷണർ]] (1994)
* [[ദി സിറ്റി]] (1994)
* രുദ്രാക്ഷം (1994)
*[[മാനത്തെ കൊട്ടാരം]] (1994)
* അക്ഷരം (1995)
* [[ഹൈവേ]] (1995)
* [[കർമ്മ]] (1995)
* [[രഥോത്സവം]] (1995)
* തക്ഷശില (1995)
* [[സിന്ദൂര രേഖ]] (1995)
* [[ദി കിംഗ്‌]] (1995)
* [[സാക്ഷ്യം]] (1995)
* [[സാദരം]] (1995)
* [[യുവതുർക്കി]] (1996)
* [[രജപുത്രൻ]] (1996)
* [[മഹാത്മ ]] (1996)
* [[മാസ്മരം]] (1997)
* [[സുവർണ്ണ സിംഹാസനം |സുവർണ്ണസിംഹാസനം]] (1997)
* [[ലേലം (ചലച്ചിത്രം)|ലേലം]] (1997)
* [[കുലം]] (1997)
*[[ജനാധിപത്യം (ചലച്ചിത്രം)|ജനാധിപത്യം]] (1997)
* [[ഗുരു (ചലച്ചിത്രം)|ഗുരു]] (1997)
* ഗംഗോത്രി (1997)
* [[ഭൂപതി]] (1997)
* [[ഭാരതീയം]] (1997)
* [[അനുഭൂതി]] (1997)
* [[കളിയാട്ടം (ചലച്ചിത്രം)|കളിയാട്ടം]] (1997)
* [[തിരകൾക്കപ്പുറം]] (1998)
* [[താലോലം]] (1998)
*[[സമ്മർ ഇൻ ബത്‌ലഹേം|സമ്മർ ഇൻ ബെത്‌ലഹേം]] (1998)
* [[രക്തസാക്ഷികൾ സിന്ദാബാദ്‌]] (1998)
* [[പ്രണയവർണങ്ങൾ]] (1998)
* [[കല്ലു കൊണ്ടൊരു പെണ്ണ്]] (1998)
* [[വാഴുന്നോർ]] (1999)
* [[വർണ്ണത്തേര്]] (1999)
* [[പത്രം]] (1999)
* [[എഫ്.ഐ.ആർ]] (1999)
* [[ക്രൈം ഫയൽ]] (1999)
* [[സാഫല്യം]] (1999)
* [[സത്യമേവ ജയതേ (ചലച്ചിത്രം)|സത്യമേവ ജയതേ (2000)]]
* [[പൈലറ്റ്സ്]] (2000)
* [[മില്ലേനിയം സ്റ്റാർസ്]] (2000)
* [[മാർക്ക്‌ ആന്റണി]] (2000)
* [[ഡ്രീംസ്‌]] (2000)
* [[കവർ സ്റ്റോറി]] (2000)
* [[തെങ്കാശിപ്പട്ടണം]] (2000)
* [[സായ്‌വർ തിരുമേനി]] (2001)
* [[രണ്ടാം ഭാവം]] (2001)
*[[മേഘസന്ദേശം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|മേഘസന്ദേശം]] (2001)
*[[സുന്ദരപുരുഷൻ]] (2001)
*[[നരിമാൻ]] (2001)
*[[www.അണുകുടുംബം.com]] (2002)
* [[തില്ലാന തില്ലാന]] (2003)
*[[സ്വപ്നം കൊണ്ട് തുലാഭാരം]] (2003)
*[[അഗ്നിനക്ഷത്രം (2004-ലെ ചലച്ചിത്രം)|അഗ്നിനക്ഷത്രം]] (2004)
*[[സസ്നേഹം സുമിത്ര]] (2004)
* [[ഉള്ളം]] (2005)
*[[മകൾക്ക്]] (2005)
*[[ഭരത്ചന്ദ്രൻ ഐ.പി.എസ്.]] (2005)
* [[ദി ടൈഗർ]] (2005)
* [[രാഷ്ട്രം (ചലച്ചിത്രം)|രാഷ്ട്രം]] (2006)
*[[ചിന്താമണി കൊലക്കേസ്]] (2006)
* [[അശ്വാരൂഢൻ]] (2006)
* [[പതാക (ചലച്ചിത്രം)|പതാക]] (2006)
*[[ബഡാ ദോസ്ത്]] (2006)
* [[സ്മാർട്ട്‌ സിറ്റി]] (2006)
*[[നോട്ട്ബുക്ക് (ചലച്ചിത്രം)|നോട്ട്ബുക്ക്]] (2006)
* [[ലങ്ക (ചലച്ചിത്രം)|ലങ്ക]] (2007)
* [[ഡിറ്റക്ടീവ്]] (2007)
*[[പറഞ്ഞു തീരാത്ത വിശേഷങ്ങൾ]] 2007
* [[ടൈം]] (2007)
* [[ഭരതൻ ഇഫക്ട്]] (2007)
*[[നാദിയ കൊല്ലപ്പെട്ട രാത്രി|നാദിയ കൊലപ്പെട്ട രാത്രി]] (2007)
* [[കിച്ചാമണി എം.ബി.എ.]] (2007)
*[[ബ്ലാക്ക് ക്യാറ്റ് (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ബ്ലാക്ക് ക്യാറ്റ്]] (2007)
* [[ജന്മം]] (2007)
* [[ദി സൗണ്ട് ഓഫ് ബൂട്ട്]] (2008)
*[[ആയുധം (ചലച്ചിത്രം)|ആയുധം]] 2008
* [[താവളം]] (2008)
* [[ട്വന്റി20 (ചലച്ചിത്രം)|ട്വന്റി:20]] (2008)
* [[പകൽ നക്ഷത്രങ്ങൾ]] (2008)
* [[ബുള്ളറ്റ്]] (2008)
* [[ഹെയ്ലേസാ]] (2009)
* [[ഐ.ജി.]] (2009)
* [[ഭൂമി മലയാളം]] (2009)
*[[ബ്ലാക്ക് ഡാലിയ|ബ്ലാക്ക്‌ ഡാലിയ]] 2009
*[[കാഞ്ചീപുരത്തെ കല്യാണം]] (2009)
* [[വൈരം]] (2009)
* [[കേരള കഫെ]] (2009)
* [[സഹസ്രം]] (2010)
* [[സദ്ഗമയ]] (2010)
*[[കന്യാകുമാരി എക്സ്പ്രസ് (ചലച്ചിത്രം)|കന്യാകുമാരി എക്സ്പ്രസ്]] (2010)
* [[റിംഗ് ടോൺ]] (2010)
*[[രാമ രാവണൻ|രാമരാവണൻ]] (2010)
* [[മമ്മി ആന്റ് മീ]] (2010)
* [[ജനകൻ (ചലച്ചിത്രം)|ജനകൻ]] 2010
* [[കടാക്ഷം]] (2010)
* [[ക്രിസ്ത്യൻ ബ്രദേഴ്സ്]] (2011)
* [[മേൽവിലാസം]] (2011)
* [[കളക്ടർ]] (2011)
* [[വെൺശംഖുപോൽ]] (2011)
*[[ദി കിംഗ് ആന്റ് ദി കമ്മീഷണർ]] (2012)
* [[ഗീതാജ്ഞലി]] (2013)
* [[സലാം കാശ്മീർ]] (2014)
*[[ദി ഡോൾഫിൻസ്]] (2014) 
* [[അപ്പോത്തിക്കിരി (ചലച്ചിത്രം)|അപ്പോത്തിക്കിരി (2014)]]
* [[രുദ്ര സിംഹാസനം]] (2015)
* [[കമ്പാർട്ട്മെൻറ്]] (2015)
* [[മൈ ഗോഡ്]] (2015)
* [[വരനെ ആവശ്യമുണ്ട്]] (2020)
* [[കാവൽ]] (2021)
* [[പാപ്പൻ]] (2022)
* [[മേ ഹൂം മൂസ]] (2022)
* [[ഗരുഡൻ]] (2023)
* J.S.K(ജാനകി വി. vs സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് കേരള) (2025)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=സുരേഷ് ഗോപി അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ |url=https://m3db.com/films-acted/1202 |access-date=2026-03-13 |website=M3DB |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.filmibeat.com/celebs/suresh-gopi/filmography.html&lt;/ref&gt;

===തമിഴ്===
* [[ധീന]] (2001)
* [[സമസ്ഥാനം]] (2002)
* [[ഐ (ചലച്ചിത്രം)|ഐ]] (2015)
* [[തമിഴരസൻ]] (2022)
&lt;!--
UPCOMING MOVIES
RAKSHA,
PATHRAM 2,
ACHAYAN, 
JUDGEMENT DAY,
BOSS,
KUTTY PATTALAM,
POLICE COMISTIONER,
 THAMIL
   I
 SHANKAR.DIRCTOR
VIKRAM,SURESHGOPI,HANSIKA --&gt;

===തെലുങ്ക്===
* അന്തിമ തീർപ്പ്
* ആ ഒക്കഡു

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
*[http://www.bharatsureshgopi.com/ ഔദ്യോഗിക വെബ്‌സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110202214721/http://bharatsureshgopi.com/ |date=2011-02-02 }}
{{commons category|Suresh Gopi}}
* {{IMDb name|0329730}}
* {{Twitter}}
* {{facebook|ActorSureshGopi}}

{{NationalFilmAwardBestActor}}
{{Kerala State Film Award for Best Actor}}

[[വർഗ്ഗം:1964-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജൂൺ 25-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:രാജ്യസഭയിലേക്ക് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടവർ]]
[[വർഗ്ഗം:രാജ്യസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനെട്ടാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>89wh7iss7sjvtet98ohmvjlfr6gsjws</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611734</id>
      <parentid>4611731</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T12:36:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কল্কি</username>
        <id>213669</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>converted bare url(s) into full bibliographic citation(s)</comment>
      <origin>4611734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32090" sha1="cyku3a217lprhte15ohkptzlade0gz7" xml:space="preserve">{{infobox officeholder
| name                = സുരേഷ് ഗോപി
| image               = Suresh Gopi addressing the media after assuming charge as the Minister of State for Tourism.jpg
| caption             = 2024-ലെ ഫോട്ടോ
| birth_date          = {{birth date and age|1958|06|26|df=yes}}
| birth_place         = കൊല്ലം ജില്ല
| death_date          = 
| death_place         = 
| office = കേന്ദ്ര പ്രകൃതി വാതകം,പെട്രോളിയം,ടൂറിസം വകുപ്പ് സഹമന്ത്രി (സംസ്ഥാന ചുമതല)
| term = 
2024 ജൂൺ 9 - തുടരുന്നു
| primeminister = നരേന്ദ്ര മോദി
| office2 = ലോക്സഭാംഗം
| term2 = 2024-തുടരുന്നു
| constituency2 = തൃശൂർ
| predecessor2 = ടി.എൻ.പ്രതാപൻ
| successor2 =
| office3              = രാജ്യസഭാംഗം
| term3                = 2016-2022
| constituency3        = കേരളം
| occupation          = തെന്നിന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേതാവ്
| party               = * [[ബി.ജെ.പി]](2014-തുടരുന്നു)
* [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ് (ഐ)]](2011 വരെ)
| spouse              = രാധിക
| children            = പരേതയായ ലക്ഷ്മി, ഭവാനി, ഭാഗ്യ, ഗോകുൽ, മാധവ്
| website             = 
| year                = 2024
| date                = ജൂൺ 14
| source              = https://www.oneindia.com/politicians/suresh-gopi-71718.html വൺ ഇന്ത്യ
}}
2024 ജൂൺ 9 മുതൽ 
മൂന്നാം നരേന്ദ്ര മോദി സർക്കാരിൽ
പെട്രോളിയം, പ്രകൃതി വാതകം, ടൂറിസം വകുപ്പുകളുടെ
ചുമതലയുള്ള കേന്ദ്ര-സഹ മന്ത്രിയായി തുടരുന്ന, 
തൃശൂരിൽ നിന്നുള്ള
ലോക്സഭാംഗവും കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള ബിജെപിയുടെ ആദ്യ ലോക്സഭാംഗവും
2016 മുതൽ 2021 വരെ രാഷ്ട്രപതിയുടെ 
നിർദേശപ്രകാരം കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള
രാജ്യസഭാംഗവുമായിരുന്ന പ്രശസ്തനായ മലയാള ചലച്ചിത്ര അഭിനേതാവാണ് 
''' സുരേഷ് ഗോപി.(ജനനം: 26 ജൂൺ 1958) '''
1965-ലെ ''ഓടയിൽ നിന്ന്'' എന്ന സിനിമയിൽ ബാലതാരമായി അഭിനയിച്ച സുരേഷ് ഗോപി 
1986-ൽ റിലീസായ ''ടി.പി.ബാലഗോപാലൻ എം.എ'' എന്ന സിനിമയിലൂടെ മലയാള ചലച്ചിത്ര രംഗത്ത് സജീവമായി.
1994-ൽ റിലീസായ ''കമ്മീഷണർ'' എന്ന സിനിമയുടെ വിജയത്തോടെ സുരേഷ് ഗോപി സൂപ്പർ താര പദവിയിലെത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മാധവിന്റെ കാര്യത്തിൽ തീരുമാനമെടുത്തത് ചേട്ടൻ ഗോകുൽ: സുരേഷ് ഗോപി പറയുന്നു |url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2022/11/08/suresh-gopi-about-his-son-madhav.html |access-date=2026-04-02 |website=manoramaonline.com |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2022/11/05/suresh-gopis-youngest-son-steps-into-movie-world.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=വാക്ക് പാലിച്ച് സുരേഷ് ഗോപി; തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിച്ചതിന്റെ പേരിൽ വീട്ടിൽനിന്നു പുറത്താക്കപ്പെട്ട രഞ്ജിതയ്ക്ക് വീട് |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/kannur/2022/09/17/kannur-actor-suresh-gopi.html |access-date=2026-04-02 |website=manoramaonline.com |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=പേരിൽ മാറ്റം വരുത്തി സുരേഷ് ഗോപി |url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2022/09/05/suresh-gopi-change-his-name-spelling-in-social-media-pages.html |access-date=2026-04-02 |website=manoramaonline.com |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== ജീവിതരേഖ ==
1958 ജൂൺ 26 ന് ജ്ഞാനലക്ഷ്മിയുടേയും ഗോപിനാഥൻ പിള്ളയുടേയും മകനായി [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിൽ]] ജനനം. സുഭാഷ്, സുനിൽ, സനൽ എന്നിവർ സഹോദരങ്ങൾ. അച്ഛൻ ഗോപിനാഥൻപിള്ള സിനിമ വിതരണക്കമ്പനി നടത്തിയിരുന്നു. 1965-ൽ ഏഴാമത്തെ വയസിൽ കെ.എസ്.സേതുമാധവൻ സംവിധാനം ചെയ്ത ''ഓടയിൽ നിന്ന്'' എന്ന ചിത്രത്തിൽ ബാലതാരമായി അഭിനയിച്ച് കൊണ്ടാണ് സുരേഷ് ഗോപി അഭിനയരംഗത്തേക്ക് എത്തുന്നത്. തങ്കശ്ശേരി ഇൻഫൻ്റ് ജീസസ് ആംഗ്ലോ ഇന്ത്യൻ ഹൈസ്കൂളിൽ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയ സുരേഷ് ഗോപി കൊല്ലം [[ഫാത്തിമ മാതാ നാഷണൽ കോളേജ്]] നിന്നും സുവോളജിയിൽ ബിരുദവും ഇംഗ്ലീഷ് സാഹിത്യത്തിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും നേടി.

1984-ൽ ''നിരപരാധി'' എന്ന തമിഴ് സിനിമയിൽ ഒരു ചെറിയ വേഷം അഭിനയിച്ച് സിനിമരംഗത്തേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. 1985-ൽ ''വേഷം'' എന്ന തമിഴ് സിനിമയിലും അഭിനയിച്ചു.
1986-ൽ സത്യൻ അന്തിക്കാട് സംവിധാനം ചെയ്ത് മോഹൻലാൽ നായകനായി അഭിനയിച്ച ''ടി.പി.ബാലഗോപാലൻ എം.എ'' എന്ന സിനിമയിലൂടെ മലയാള ചലച്ചിത്ര രംഗത്ത് എത്തി.
1986-ൽ ''[[രാജാവിന്റെ മകൻ|രാജാവിൻ്റെ മകൻ]]'' എന്ന സിനിമയിലെ കഥാപാത്രത്തിലൂടെ ശ്രദ്ധേയനായി. 1986-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''പൂവിന് പുതിയ പൂന്തെന്നൽ'', ''സായംസന്ധ്യ'' എന്നീ സിനിമകളിൽ മമ്മൂട്ടി നായകനും സുരേഷ് ഗോപി വില്ലനുമായി അഭിനയിച്ചത് പ്രേക്ഷകശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റി. 1987-ൽ റിലീസായ മോഹൻലാൽ ചിത്രമായ ''ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ട്'' എന്ന സിനിമയിലെ വില്ലൻ വേഷം സുരേഷ് ഗോപിയുടെ അഭിനയ ജീവിതത്തിൽ വഴിത്തിരിവായി.

1980-കളുടെ അവസാനത്തിൽ ''ജനുവരി ഒരു ഓർമ'', ''ന്യൂഡൽഹി'', ''ഭൂമിയിലെ രാജാക്കൻമാർ'', ''അനുരാഗി'', ''ആലിലക്കുരുവികൾ'', ''മൂന്നാം മുറ'', ''ഒരു വടക്കൻ വീരഗാഥ'', ''1921'', ''ദൗത്യം'' എന്നിങ്ങനെ നിരവധി സിനിമകളിൽ വില്ലനായും ഉപ-നായകനായും വേഷമിട്ടു മലയാള സിനിമയിലെ സജീവ സാന്നിധ്യമായി.

1990-കളുടെ തുടക്കം മുതലാണ് സുരേഷ് ഗോപി നായകനായി അഭിനയിക്കാൻ തുടങ്ങിയത്.
രഞ്ജി പണിക്കർ തിരക്കഥ എഴുതി ഷാജി കൈലാസ് സംവിധാനം ചെയ്ത് സുരേഷ് ഗോപി നായകനായിട്ട് അഭിനയിച്ച ''തലസ്ഥാനം'' 1992-ൽ വൻവിജയം നേടിയതോടെയാണ് സുരേഷ് ഗോപി നായക പദവിയിലേക്ക് ഉയർന്നത്.
ഷാജി കൈലാസ് - രഞ്ജി പണിക്കർ - സുരേഷ് ഗോപി കൂട്ടുകെട്ടിൽ പിറന്ന സിനിമകളെല്ലാം  സൂപ്പർഹിറ്റുകളായിരുന്നു. ''ഏകലവ്യൻ'', ''മാഫിയ'', ''കമ്മീഷണർ'' എന്നീ സിനിമകൾ ഈ കൂട്ടുകെട്ടിൽ വൻ വിജയം നേടിയവയാണ്.
''കമ്മീഷണർ'' സിനിമയുടെ വിജയത്തോടെ സുരേഷ് ഗോപി സൂപ്പർതാര പദവിയിലേക്ക് ഉയർന്നു. മലയാള സിനിമയിൽ മമ്മൂട്ടി, മോഹൻലാൽ എന്നിവർക്ക് ശേഷം ആ വിശേഷണം ലഭിക്കുന്ന മൂന്നാമത്തെ താരമായി സുരേഷ് ഗോപി മാറി.

പോലീസ് വേഷങ്ങളിലുള്ള സുരേഷ് ഗോപിയുടെ ഉജ്ജ്വല പ്രകടനമായിരുന്നു മലയാള സിനിമയിൽ അദ്ദേഹത്തെ പ്രശസ്തനാക്കിയ ഒരു ഘടകം.
ആക്ഷൻ സിനിമകളാണ് കൂടുതൽ ചെയ്തത് എങ്കിലും മറ്റ് സിനിമകളിൽ അദ്ദേഹം നല്ല അഭിനയം കാഴ്ചവെച്ചു.
1997-ൽ ജയരാജ് സംവിധാനം ചെയ്ത ''കളിയാട്ടത്തിലെ'' ''പെരുമലയൻ'' എന്ന കഥാപാത്രം 1997-ൽ മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ പുരസ്കാരം അദ്ദേഹത്തിന് നേടിക്കൊടുത്തു. ആ വർഷം തന്നെ മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന അവാർഡും സുരേഷ് ഗോപിക്ക് ലഭിച്ചു.

മലയാളത്തിലും തമിഴിലും തെലുങ്കിലുമായി ഇതുവരെ ഏകദേശം 300-ഓളം സിനിമകളിൽ അഭിനയിച്ചു. 2016-ൽ രാജ്യസഭാംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് അഞ്ച് വർഷം സിനിമയിൽ നിന്ന് ഒഴിവായി നിന്നെങ്കിലും ഒരിടവേളയ്ക്ക് ശേഷം 2021-ൽ നിതിൻ രഞ്ജി പണിക്കർ സംവിധാനം ചെയ്ത ''കാവൽ'' എന്ന സിനിമയിലൂടെ മലയാളസിനിമയിൽ തിരിച്ചെത്തി. 2022-ൽ രാജ്യസഭ കാലാവധി പൂർത്തിയായതോടെ വീണ്ടും സിനിമകളിൽ സജീവമായി.

നല്ലൊരു ഗായകൻ കൂടിയായ സുരേഷ് ഗോപി ഏഷ്യാനെറ്റിൽ നിങ്ങൾക്കുമാവാം കോടീശ്വരൻ എന്ന പരിപാടിയുടെ അവതാരകനായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.

''' സുരേഷ് ഗോപി ആലപിച്ച ഗാനങ്ങൾ '''

* ഒരു കുലപ്പൂ പോലെ...
'' പ്രണയവർണ്ണങ്ങൾ 1998 ''
* ദൂരെ പൂപ്പമ്പരം...
'' പൈലറ്റ്സ് 2000 ''
* അമ്പിളിപ്പൂപ്പെണ്ണിനും...
'' സത്യമേവ ജയതെ 2000 ''
* ഷാബി ബേബി.. ഷാരോൺ ബേബി...
'' തില്ലാന തില്ലാന 2003 ''
* ചിലമ്പൊലിയുടെ കലാപം നീളെ...
'' കന്യാകുമാരി എക്സ്പ്രെസ് 2010 '' ''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=സുരേഷ് ഗോപി |url=https://m3db.com/suresh-gopi |access-date=2026-04-02 |website=M3DB}}&lt;/ref&gt;

== രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം ==
[[File:Suresh Gopi assuming charge as the Minister of State for Tourism.jpg|thumb|Gopi assuming charge as the Minister of State for Tourism.]]

2014-ൽ ബി.ജെ.പിയിൽ ചേർന്നതോടെയാണ് സുരേഷ് ഗോപിയുടെ
രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം തുടങ്ങുന്നത്.
2011 മുതൽ രാഷ്ട്രീയ രംഗത്ത് ഉണ്ടെങ്കിലും ഏതെങ്കിലും പ്രത്യേക പാർട്ടിയോട് ആഭിമുഖ്യം പുലർത്തിയിരുന്നില്ല. 
ഒരു കാലത്ത് കോൺഗ്രസ് നേതാവായിരുന്ന
ലീഡർ കെ.കരുണാകരൻ്റെ 
ആനുഭാവിയായിരുന്നു.

2016-ൽ കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യസഭാംഗമായി രാഷ്ട്രപതി നാമ നിർദേശം ചെയ്തതിനെ തുടർന്ന്
ആദ്യമായി
പാർലമെൻ്റ് അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.

2019-ലെ ലോക്‌സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലും
2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലും
ബിജെപി ടിക്കറ്റിൽ
തൃശൂരിൽ നിന്ന് മത്സരിച്ചെങ്കിലും 
പരാജയപ്പെട്ടു.

2024-ലെ ലോക്‌സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ
തൃശൂരിൽ നിന്ന് മത്സരിച്ച സുരേഷ് ഗോപി
മികച്ച ഭൂരിപക്ഷം നേടി ആദ്യമായി
ലോക്‌സഭാംഗമായി 
തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.thefourthnews.in/news/lok-sabha-election-2024/lok-sabha-polls-bjp-opens-account-in-kerala-as-suresh-gopi-wins-in-thrissur-vote-share-here |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2024-06-15 |archive-date=2024-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240615103447/https://www.thefourthnews.in/news/lok-sabha-election-2024/lok-sabha-polls-bjp-opens-account-in-kerala-as-suresh-gopi-wins-in-thrissur-vote-share-here |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
കേരളത്തിൽ നിന്നും
താമര ചിഹ്നത്തിൽ വിജയിച്ച ആദ്യ 
ലോക്‌സഭാംഗം കൂടിയാണ് സുരേഷ് ഗോപി.

2024 ജൂൺ 9ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത്
അധികാരമേറ്റ മൂന്നാം നരേന്ദ്ര മോദി
സർക്കാരിലെ പെട്രോളിയം, പ്രകൃതി വാതകം, ടൂറിസം വകുപ്പുകളുടെ 
സംസ്ഥാന ചുമതലയുള്ള കേന്ദ്ര സഹ  മന്ത്രിയാണ് നിലവിൽ സുരേഷ് ഗോപി.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=സുരേഷ് ഗോപിക്ക് ടൂറിസം, പെട്രോളിയം; ജോർജ് കുര്യന് ന്യൂനപക്ഷക്ഷേമം, ഫിഷറീസ്, മൃഗസംരക്ഷണം |url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2024/06/10/narendra-modis-first-cabinet-meeting-updates.html |access-date=2026-03-13 |website=manoramaonline.com |language=ml |last=ഓൺലൈൻ ഡെസ്‍ക്}}&lt;/ref&gt;

''' തൃശൂർ ലോക്സഭ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് '''
''' വോട്ടിംഗ് തീയതി കേരളം : 2024 ഏപ്രിൽ 26 '''
''' റിസൾട്ട് : 2024 ജൂൺ 4 ''' 
* ആകെ വോട്ട് : 14,83,055
* പോൾ ചെയ്തത് : 10,81,125(72.90 %)
* വിജയി : സുരേഷ് ഗോപി
* ഭൂരിപക്ഷം : 74,686 വോട്ട്
* സുരേഷ് ഗോപി(ബി.ജെ.പി) 4,12,338 (37.8 %)
* വി.എസ്.സുനിൽകുമാർ(സി.പി.ഐ) 3,37,652 (31 %)
* കെ.മുരളീധരൻ(കോൺഗ്രസ്) 3,28,124 (30.1 %)

==അഭിനയിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങൾ==

===മലയാളം===
* [[ഓടയിൽ നിന്ന് (ചലച്ചിത്രം)|ഓടയിൽ നിന്ന് (1965)]]
* [[പൂവിന് പുതിയ പൂന്തെന്നൽ]] (1986)
* [[യുവജനോത്സവം]] (1986)
* [[ടി.പി. ബാലഗോപാലൻ എം.എ.]] 1986
* [[രാജാവിന്റെ മകൻ]] (1986)
* [[ഒന്ന് മുതൽ പൂജ്യം വരെ]] (1986)
* [[മനസ്സിലൊരു മണിമുത്ത്]] (1986)
* [[അടിവേരുകൾ]] (1986)
* [[നിറമുള്ള രാവുകൾ]] (1986)
* [[സായംസന്ധ്യ]] (1986)
* [[നന്ദി വീണ്ടും വരിക]] (1986)
* [[വ്രതം (ചലച്ചിത്രം)|വ്രതം (1987)]]
*[[വഴിയോരക്കാഴ്ചകൾ]] (1987)
* [[ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും സുഖം]] (1987)
* യാഗാഗ്നി (1987)
* [[പി.സി. 369]] (1987)
* [[ജനുവരി ഒരു ഓർമ്മ]] (1987)
*[[ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ട് (ചലച്ചിത്രം)|ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ട്]] (1987)
*[[ഭൂമിയിലെ രാജാക്കന്മാർ]] (1987)
*[[ശ്രീധരന്റെ ഒന്നാം തിരുമുറിവ്]] (1987)
*[[ന്യൂ ഡൽഹി (ചലച്ചിത്രം)|ന്യൂ ഡൽഹി (ചലച്ചിത്രം)]] (1987)
* [[1921 (ചലച്ചിത്രം)|1921 (1988)]]
* [[വിറ്റ്നസ്]] (1988)
* [[മൂന്നാം മുറ]] (1988)
*[[മനു അങ്കിൾ]] (1988)
* [[ധ്വനി]] (1988)
*[[അനുരാഗി]] (1988)
*[[ഒരു സി.ബി.ഐ. ഡയറിക്കുറിപ്പ്|ഒരു സിബിഐ ഡയറി കുറിപ്പ്]] (1988)
* [[ശംഖനാദം]] (1988)
* [[ഒരു വിവാദ വിഷയം]] (1988)
* [[ഉണ്ണികൃഷ്ണന്റെ ആദ്യത്തെ ക്രിസ്മസ്]] (1988)
* വർണം (1989)
* [[മിസ് പമീല]] (1989)
* [[ദി ന്യൂസ്‌]] (1989)
* [[ന്യൂ ഇയർ]] (1989)
* [[വാടകഗുണ്ട]] (1989)
* [[അന്നക്കുട്ടി കോടമ്പാക്കം വിളിക്കുന്നു]] (1989)
* [[നാഗപഞ്ചമി]] (1989)
* [[കാലാൾ പട]] (1989)
* [[ദൗത്യം|ദൗത്യം (1989)]]
* [[വചനം (ചലച്ചിത്രം)|വചനം]] (1989)
* [[ആലില കുരുവികൾ]] (1989)
* [[ഇന്നലെ]] (1989)
*[[അക്ഷരത്തെറ്റ്]] (1989)
* [[ഒരു വടക്കൻ വീരഗാഥ]] (1989)
* [[നായർ സാബ്]] (1989)
* [[വർത്തമാന കാലം]] (1990)
* [[സൺഡേ സെവൻ പിഎം]] (1990)
* [[ഒരുക്കം]] (1990)
* രാജവാഴ്ച (1990)
* [[മിഥ്യ]] (1990)
* [[തൂവൽ സ്പർശം]] (1990)
* [[മിണ്ടാപൂച്ചക്ക് കല്യാണം]] (1990)
* [[അർഹത]] (1990)
* [[കൗതുക വാർത്തകൾ]] (1990)
* [[സാന്ദ്രം]] (1990)
* [[ഇൻ ഹരിഹർ നഗർ]] (1990)
*[[ഈ തണുത്ത വെളുപ്പാൻ കാലത്ത്]] (1990)
*[[നഗരങ്ങളിൽ ചെന്ന് രാപാർക്കാം]] 1990
* [[പരമ്പര]] (1990)
* [[പാരലൽ കോളേജ്]] (1991)
* [[സുന്ദരികാക്ക]] (1991)
* [[കുറ്റപത്രം]] (1991)
*[[എന്റെ സൂര്യപുത്രിക്ക്]] (1991)
*[[ആനവാൽ മോതിരം]] (1991)
* [[ഭൂമിക]] (1991)
* [[അതിരഥൻ]] (1991)
* ചക്രവർത്തി (1991)
* [[കടലോര കാറ്റ്]] (1991)
* സാന്ത്വനം (1991)
* [[ഉത്സവമേളം]] (1992)
* [[ആധാരം (ചലച്ചിത്രം)|ആധാരം (1992)]]
* [[പൊന്നുരുക്കും പക്ഷി]] (1992)
* [[സവിധം]] (1992)
* [[എന്റെ പൊന്നു തമ്പുരാൻ]] (1992)
*[[അഹം]] (1992)
* തലസ്ഥാനം (1992)
*[[നക്ഷത്രക്കൂടാരം|നക്ഷത്രകൂടാരം]] 1992
*[[പപ്പയുടെ സ്വന്തം അപ്പൂസ്]] (1992)
* [[സിംഹധ്വനി]] (1992)
*[[നാടോടി (ചലച്ചിത്രം)|നാടോടി]] (1992)
* [[ഡാഡി]] (1992)
* [[സത്യപ്രതിജ്ഞ]] (1992)
* [[പൊന്നാരം തോട്ടത്തെ രാജാവ്]] 1992
* [[മഹാൻ]] (1993)
* [[സ്ഥലത്തെ പ്രധാന പയ്യൻസ്]] (1993)
* [[ധ്രുവം]] (1993)
* [[പൊന്നുച്ചാമി]] (1993)
* [[ഇഞ്ചക്കാടൻ മത്തായി ആന്റ് സൺസ്]] (1993)
* [[പൈതൃകം]] (1993)
* ഏകലവ്യൻ (1993)
* [[സിറ്റി പോലീസ്]] (1993)
* സമൂഹം (1993)
* മാഫിയ (1993)
* [[യാദവം]] (1993)
* [[മണിച്ചിത്രത്താഴ്]] (1993)
* [[ഇതു മഞ്ഞു കാലം]] (1993)
* [[ആചാര്യൻ]] (1993)
* [[ചുക്കാൻ]] (1994)
* [[കാശ്മീരം]] (1994)
* [[കമ്മീഷണർ (ചലച്ചിത്രം)|കമ്മീഷണർ]] (1994)
* [[ദി സിറ്റി]] (1994)
* രുദ്രാക്ഷം (1994)
*[[മാനത്തെ കൊട്ടാരം]] (1994)
* അക്ഷരം (1995)
* [[ഹൈവേ]] (1995)
* [[കർമ്മ]] (1995)
* [[രഥോത്സവം]] (1995)
* തക്ഷശില (1995)
* [[സിന്ദൂര രേഖ]] (1995)
* [[ദി കിംഗ്‌]] (1995)
* [[സാക്ഷ്യം]] (1995)
* [[സാദരം]] (1995)
* [[യുവതുർക്കി]] (1996)
* [[രജപുത്രൻ]] (1996)
* [[മഹാത്മ ]] (1996)
* [[മാസ്മരം]] (1997)
* [[സുവർണ്ണ സിംഹാസനം |സുവർണ്ണസിംഹാസനം]] (1997)
* [[ലേലം (ചലച്ചിത്രം)|ലേലം]] (1997)
* [[കുലം]] (1997)
*[[ജനാധിപത്യം (ചലച്ചിത്രം)|ജനാധിപത്യം]] (1997)
* [[ഗുരു (ചലച്ചിത്രം)|ഗുരു]] (1997)
* ഗംഗോത്രി (1997)
* [[ഭൂപതി]] (1997)
* [[ഭാരതീയം]] (1997)
* [[അനുഭൂതി]] (1997)
* [[കളിയാട്ടം (ചലച്ചിത്രം)|കളിയാട്ടം]] (1997)
* [[തിരകൾക്കപ്പുറം]] (1998)
* [[താലോലം]] (1998)
*[[സമ്മർ ഇൻ ബത്‌ലഹേം|സമ്മർ ഇൻ ബെത്‌ലഹേം]] (1998)
* [[രക്തസാക്ഷികൾ സിന്ദാബാദ്‌]] (1998)
* [[പ്രണയവർണങ്ങൾ]] (1998)
* [[കല്ലു കൊണ്ടൊരു പെണ്ണ്]] (1998)
* [[വാഴുന്നോർ]] (1999)
* [[വർണ്ണത്തേര്]] (1999)
* [[പത്രം]] (1999)
* [[എഫ്.ഐ.ആർ]] (1999)
* [[ക്രൈം ഫയൽ]] (1999)
* [[സാഫല്യം]] (1999)
* [[സത്യമേവ ജയതേ (ചലച്ചിത്രം)|സത്യമേവ ജയതേ (2000)]]
* [[പൈലറ്റ്സ്]] (2000)
* [[മില്ലേനിയം സ്റ്റാർസ്]] (2000)
* [[മാർക്ക്‌ ആന്റണി]] (2000)
* [[ഡ്രീംസ്‌]] (2000)
* [[കവർ സ്റ്റോറി]] (2000)
* [[തെങ്കാശിപ്പട്ടണം]] (2000)
* [[സായ്‌വർ തിരുമേനി]] (2001)
* [[രണ്ടാം ഭാവം]] (2001)
*[[മേഘസന്ദേശം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|മേഘസന്ദേശം]] (2001)
*[[സുന്ദരപുരുഷൻ]] (2001)
*[[നരിമാൻ]] (2001)
*[[www.അണുകുടുംബം.com]] (2002)
* [[തില്ലാന തില്ലാന]] (2003)
*[[സ്വപ്നം കൊണ്ട് തുലാഭാരം]] (2003)
*[[അഗ്നിനക്ഷത്രം (2004-ലെ ചലച്ചിത്രം)|അഗ്നിനക്ഷത്രം]] (2004)
*[[സസ്നേഹം സുമിത്ര]] (2004)
* [[ഉള്ളം]] (2005)
*[[മകൾക്ക്]] (2005)
*[[ഭരത്ചന്ദ്രൻ ഐ.പി.എസ്.]] (2005)
* [[ദി ടൈഗർ]] (2005)
* [[രാഷ്ട്രം (ചലച്ചിത്രം)|രാഷ്ട്രം]] (2006)
*[[ചിന്താമണി കൊലക്കേസ്]] (2006)
* [[അശ്വാരൂഢൻ]] (2006)
* [[പതാക (ചലച്ചിത്രം)|പതാക]] (2006)
*[[ബഡാ ദോസ്ത്]] (2006)
* [[സ്മാർട്ട്‌ സിറ്റി]] (2006)
*[[നോട്ട്ബുക്ക് (ചലച്ചിത്രം)|നോട്ട്ബുക്ക്]] (2006)
* [[ലങ്ക (ചലച്ചിത്രം)|ലങ്ക]] (2007)
* [[ഡിറ്റക്ടീവ്]] (2007)
*[[പറഞ്ഞു തീരാത്ത വിശേഷങ്ങൾ]] 2007
* [[ടൈം]] (2007)
* [[ഭരതൻ ഇഫക്ട്]] (2007)
*[[നാദിയ കൊല്ലപ്പെട്ട രാത്രി|നാദിയ കൊലപ്പെട്ട രാത്രി]] (2007)
* [[കിച്ചാമണി എം.ബി.എ.]] (2007)
*[[ബ്ലാക്ക് ക്യാറ്റ് (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ബ്ലാക്ക് ക്യാറ്റ്]] (2007)
* [[ജന്മം]] (2007)
* [[ദി സൗണ്ട് ഓഫ് ബൂട്ട്]] (2008)
*[[ആയുധം (ചലച്ചിത്രം)|ആയുധം]] 2008
* [[താവളം]] (2008)
* [[ട്വന്റി20 (ചലച്ചിത്രം)|ട്വന്റി:20]] (2008)
* [[പകൽ നക്ഷത്രങ്ങൾ]] (2008)
* [[ബുള്ളറ്റ്]] (2008)
* [[ഹെയ്ലേസാ]] (2009)
* [[ഐ.ജി.]] (2009)
* [[ഭൂമി മലയാളം]] (2009)
*[[ബ്ലാക്ക് ഡാലിയ|ബ്ലാക്ക്‌ ഡാലിയ]] 2009
*[[കാഞ്ചീപുരത്തെ കല്യാണം]] (2009)
* [[വൈരം]] (2009)
* [[കേരള കഫെ]] (2009)
* [[സഹസ്രം]] (2010)
* [[സദ്ഗമയ]] (2010)
*[[കന്യാകുമാരി എക്സ്പ്രസ് (ചലച്ചിത്രം)|കന്യാകുമാരി എക്സ്പ്രസ്]] (2010)
* [[റിംഗ് ടോൺ]] (2010)
*[[രാമ രാവണൻ|രാമരാവണൻ]] (2010)
* [[മമ്മി ആന്റ് മീ]] (2010)
* [[ജനകൻ (ചലച്ചിത്രം)|ജനകൻ]] 2010
* [[കടാക്ഷം]] (2010)
* [[ക്രിസ്ത്യൻ ബ്രദേഴ്സ്]] (2011)
* [[മേൽവിലാസം]] (2011)
* [[കളക്ടർ]] (2011)
* [[വെൺശംഖുപോൽ]] (2011)
*[[ദി കിംഗ് ആന്റ് ദി കമ്മീഷണർ]] (2012)
* [[ഗീതാജ്ഞലി]] (2013)
* [[സലാം കാശ്മീർ]] (2014)
*[[ദി ഡോൾഫിൻസ്]] (2014) 
* [[അപ്പോത്തിക്കിരി (ചലച്ചിത്രം)|അപ്പോത്തിക്കിരി (2014)]]
* [[രുദ്ര സിംഹാസനം]] (2015)
* [[കമ്പാർട്ട്മെൻറ്]] (2015)
* [[മൈ ഗോഡ്]] (2015)
* [[വരനെ ആവശ്യമുണ്ട്]] (2020)
* [[കാവൽ]] (2021)
* [[പാപ്പൻ]] (2022)
* [[മേ ഹൂം മൂസ]] (2022)
* [[ഗരുഡൻ]] (2023)
* J.S.K(ജാനകി വി. vs സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് കേരള) (2025)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=സുരേഷ് ഗോപി അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ |url=https://m3db.com/films-acted/1202 |access-date=2026-03-13 |website=M3DB |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.filmibeat.com/celebs/suresh-gopi/filmography.html&lt;/ref&gt;

===തമിഴ്===
* [[ധീന]] (2001)
* [[സമസ്ഥാനം]] (2002)
* [[ഐ (ചലച്ചിത്രം)|ഐ]] (2015)
* [[തമിഴരസൻ]] (2022)
&lt;!--
UPCOMING MOVIES
RAKSHA,
PATHRAM 2,
ACHAYAN, 
JUDGEMENT DAY,
BOSS,
KUTTY PATTALAM,
POLICE COMISTIONER,
 THAMIL
   I
 SHANKAR.DIRCTOR
VIKRAM,SURESHGOPI,HANSIKA --&gt;

===തെലുങ്ക്===
* അന്തിമ തീർപ്പ്
* ആ ഒക്കഡു

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
*[http://www.bharatsureshgopi.com/ ഔദ്യോഗിക വെബ്‌സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110202214721/http://bharatsureshgopi.com/ |date=2011-02-02 }}
{{commons category|Suresh Gopi}}
* {{IMDb name|0329730}}
* {{Twitter}}
* {{facebook|ActorSureshGopi}}

{{NationalFilmAwardBestActor}}
{{Kerala State Film Award for Best Actor}}

[[വർഗ്ഗം:1964-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജൂൺ 25-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:രാജ്യസഭയിലേക്ക് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടവർ]]
[[വർഗ്ഗം:രാജ്യസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനെട്ടാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>cyku3a217lprhte15ohkptzlade0gz7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അൽബേനിയ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1870</id>
    <revision>
      <id>4611737</id>
      <parentid>3900310</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T13:41:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কল্কি</username>
        <id>213669</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>converted bare url(s) into full bibliographic citation(s)</comment>
      <origin>4611737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82956" sha1="fvdfewub3xc9zu45psrp5ersh7zyikg" xml:space="preserve">{{prettyurl|Albania}}
{{Infobox Country
|native_name = ''Republika e Shqipërisë''
|conventional_long_name = റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് അൽബേനിയ
|common_name = Albania
|national_motto = &lt;div style=&quot;line-height:125%;&quot;&gt; '' Ti Shqipëri më jep nder, më jep emrin shqipëtar '' &lt;br /&gt;(&lt;small&gt;''നിങ്ങൾ അൽബേനിയ എനിക്ക് ബഹുമാനം നൽകുന്നു, നിങ്ങൾ എനിക്ക് ''അൽബേനിയൻ'' എന്ന പേര് നൽകുന്നു''.)
|national_anthem = ''[[Himni i Flamurit]]''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(&quot;പതാകയുടെ ദേശീയഗാനം&quot;)&lt;/small&gt;
|image_flag = Flag of Albania.svg
|image_coat = Albania state emblem.svg
|symbol_type = Coat of arms
|image_map = Europe_location_ALB.png
|map_caption = {{map caption |region=Europe |legend=European location legend en.png}}
|official_languages = [[അൽബേനിയൻ ഭാഷ|അൽബേനിയൻ]]&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
|capital = [[ടിരാന]]
|latd=41 |latm=20 |latNS=N |longd=19 |longm=48 |longEW=E
|largest_city = [[ടിരാന]]
|government_type = [[പാർലമെന്ററി ജനാധിപത്യം]]
|leader_title1 = [[List of Presidents of Albania|രാഷ്ട്രപതി]]
|leader_name1 = [[ബുജാർ നിഷാനി]]
|leader_title2 = [[List of Prime Ministers of Albania|പ്രധാനമന്ത്രി]]
|leader_name2 = [[ഈദി രാമ]]
|area_rank = 139th
|area_magnitude = 1 E10
|area_km2 = 28748
|area_sq_mi = 11100 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|percent_water = 4.7
|population_estimate = 3,600,523&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/al.html#Econ |title=CIA - The World Factbook - Albania |publisher=Cia.gov |date= |accessdate=2009-01-02 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211117/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/al.html#Econ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|population_estimate_year = {{CURRENTYEAR}}
|population_estimate_rank = 130th
|Population growth rate = 0.73% (2007 est.)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.albanian.com/information/countries/albania/general/factbook.html |title=Albanian Information - Albanian.com |publisher=Albanian.com |date= |accessdate=2009-01-02}}&lt;/ref&gt;
|population_census =
|population_census_year =
|population_density_km2 = 134
|population_density_sq_mi = 318.6 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|population_density_rank = 63
|GDP_PPP_year = 2007
|GDP_PPP = $19.944 billion&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/02/weodata/weorept.aspx?sy=2004&amp;ey=2008&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=914&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&amp;grp=0&amp;a=&amp;pr.x=72&amp;pr.y=12 |title=Report for Selected Countries and Subjects |publisher=Imf.org |date= |accessdate=2009-01-02}}&lt;/ref&gt;
|GDP_PPP_rank = 110th
|GDP_PPP_per_capita = $6,797 (IMF)
|GDP_PPP_per_capita_rank = 97th
|GDP_nominal_year = 2008
|GDP_nominal = $21.500 billion
|GDP_nominal_per_capita = $5,500 (IMF)
|Gini = 26.7
|Gini_year = 2005
|Gini_category = &lt;span style=&quot;color:#090;&quot;&gt;low&lt;/span&gt;
|HDI_year = 2007
|HDI = {{increase}} 0.801
|HDI_rank = 68th
|HDI_category = &lt;span style=&quot;color:#090;&quot;&gt;high&lt;/span&gt;
|sovereignty_type = [[Independence]]
|established_event1 = from the [[Ottoman Empire]]
|established_date1 = November 28, 1912
|established_event2 = from [[Italy]] ''[[de facto]]''
|established_date2 = 1944 ഒക്ടോബർ
|currency = [[Albanian lek|Lek]]
|currency_code = ALL
|country_code = AL
|time_zone = [[Central European Time|CET]]
|utc_offset = +1
|time_zone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]]
|utc_offset_DST = +2
|demonym = അൽബേനിയൻ
|drives_on = right
|cctld = [[.al]]
|calling_code = 355
|footnote1 = [[Greek language|Greek]], [[Macedonian language|Macedonian]] and other regional languages are government-recognized minority languages.
}}
[[യൂറോപ്പ്‌|യൂറോപ്പിന്റെ]] തെക്കുകിഴക്ക്‌ മെഡിറ്ററേനിയൻ തീരത്തുള്ള പരമാധികാര രാജ്യമാണ്‌ '''അൽബേനിയ''' {{Audio-IPA|en-us-Albania.ogg|/ælˈbeɪniə/}}. ഔദ്യോഗികനാമം: 'പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് ഒഫ് അൽബേനിയ' (റിപ്പബ്ലിക്കാ പോപ്പുലർ എഷ്ക്വിപെരൈസ്). 'ഷ്ക്വിപെരി' എന്നാൽ കഴുകന്റെ നാട് എന്നാണർഥം. [[ടിറാന|ടിറാനയാണ്]] തലസ്ഥാനം.

ഈ മേഖലയിലെ മറ്റു രാജ്യങ്ങളുമായി തട്ടിച്ചുനോക്കുമ്പോൾ വികസനകാര്യത്തിൽ ഏറ്റവും പിന്നിൽ നില്ക്കുന്ന അൽബേനിയ, സെർബിയയ്ക്കും ഗ്രീസിനും ഇടയ്ക്ക് ഏഡ്രിയാറ്റിക് കടൽത്തീരത്തു സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. വടക്ക്‌ [[മോണ്ടെനെഗ്രൊ]], തെക്കുകിഴക്ക്‌ [[സെർബിയ]]( കൊസൊവോ), കിഴക്ക്‌ [[മാസിഡോണിയ]], തെക്ക്‌ [[ഗ്രീസ്‌]], പടിഞ്ഞാറ്‌ അഡ്രിയാറ്റിക്‌ കടൽ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറ്‌ ഇയോനിയൻ കടൽ എന്നിവയാണ്‌ അൽബേനിയയുടെ അതിർത്തികൾ. അൽബേനിയയെ ഓട്റാൻടോ കടലിടുക്ക് ഇറ്റലിയുടെ തീരത്ത് നിന്നും വേർതിരിക്കുന്നു. രാജ്യത്തിന്റെ മധ്യഭാഗം മുഴുവനും തെ.വടക്കായിക്കിടക്കുന്ന ഡൈനാറിക് മലനിരകളാണ്  (Dinaric mountains). ഇവ കിഴക്കു മാസിഡോണിയൻ സമതലങ്ങളോളം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അൽബേനിയയ്ക്കു കുറുകെയുള്ള ഗതാഗതം ദുർഘടവും പ്രായേണ ദുഷ്കരവുമാണ്. 

2008-ൽ [[നാറ്റോ]] അംഗമായി&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.nato.int/issues/nato_albania/evolution.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2007-12-13 |archive-date=2007-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071213094319/http://www.nato.int/issues/nato_albania/evolution.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. [[യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ]] അംഗത്വത്തിന് സാധ്യത കല്പ്പിക്കപ്പെടുന്ന രാജ്യമാണ്. മുൻ കമ്യൂണിസ്റ്റ് രാജ്യമായ അൽബേനിയ ഇന്ന് യൂറോപ്പിൽ ഏറ്റവുമധികം അഴിമതിയും മാഫിയാ പ്രവർത്തനവും ഉള്ള രാജ്യമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Corruption in Albania: Up from the Bottom |url=https://worldpress.org/1001cover5.htm |access-date=2026-04-02 |website=worldpress.org |last=Alfred Peza, Klan |language=en}}&lt;/ref&gt; ചരിത്രപരമായി നോക്കുമ്പോൾ ഈ പ്രദേശം ഗണ്യമായ പ്രാമാണ്യം അനുഭവിച്ചുപോന്നതായിക്കാണാം

== ഭൗതികഭൂമിശാസ്ത്രം ==
=== ഭൂവിജ്ഞാനീയം ===
അൽബേനിയയുടെ വടക്കരികിൽ [[ഏഡ്രിയൻ കടൽ]] തെക്കുവടക്കായി കിടക്കുന്നു; തെക്കേ പകുതിയിൽ അത് തെക്കു കിഴക്ക് - വടക്ക് പടിഞ്ഞാറ് ദിശയിൽ അവസ്ഥിതമായി കാണുന്നു. [[ഡൈനാറിക് മലനിര|ഡൈനാറിക് മലനിരകളുടെ]] ദിശയും ഇതുതന്നെ. അൽബേനിയൻ ഭൂപ്രകൃതിയിൽ മികച്ച സ്വാധീനത ചെലുത്തുന്നവയാണ് ഈ പർവതങ്ങൾ.  തെക്കൻ അൽബേനിയയിലെ കടൽത്തീരത്തോളമെത്തുന്ന കുന്നുകളും മുനമ്പുകളും ഈ പർവതങ്ങളുടെ തുടർച്ചയാണ്. 

സെർബിയൻ പ്രദേശത്തിന്റെ പ്രത്യേകതയായ കാർസ്റ്റ് സ്ഥലരൂപങ്ങൾ അൽബേനിയയിലേക്കു നീണ്ടുകാണുന്നില്ല. ഇവിടെ ഉന്നതപ്രദേശങ്ങളിൽ [[പാലിയോസോയിക്]] യുഗത്തിലെ പുരാതന ശിലാസ്തരങ്ങളാണുള്ളത്. തീരപ്രദേശത്തേക്കു അടുക്കുന്തോറും താരതമ്യേന പ്രായംകുറഞ്ഞ ശിലാശേഖരങ്ങൾ കണ്ടുവരുന്നു. മേല്പറഞ്ഞ പാലിയോസോയിക് പ്രസ്തരങ്ങൾ ആഗ്നേയപ്രക്രിയകൾക്കു വിധേയമായിട്ടുള്ളവയാണ്. അന്തർവേധശിലകളുടെ ബാഹുല്യം ഈ പ്രദേശങ്ങളുടെ സവിശേഷതയാണ്. ഗാബ്രോ, സർപെന്റെയിൻ തുടങ്ങിയ ശിലകളാണ് ഇവിടെ ധാരാളമായി കണ്ടുവരുന്നത്. സങ്കീർണമായ ഒരു പ്രതല സംരചനയ്ക്ക് ആഗ്നേയപ്രക്രിയകൾ ഹേതുവായിരിക്കുന്നു. 

തെക്കു പടിഞ്ഞാറൻ പ്രദേശത്തു മാത്രമാണ് ചായ്വു കുറഞ്ഞ തലങ്ങളുള്ളത്. വടക്കേ അറ്റത്ത് ഈ മേഖലയുടെ വീതി വെറും എട്ട് കിലോ മീറ്റർ മാത്രമാണ്. തെക്കോട്ടു വരുന്തോറും വീതി ക്രമേണ വർധിക്കുന്നു. കാർസ്റ്റ് പ്രദേശത്തിന്റെ തുടർച്ചയാണ് ഈ സ്ഥലങ്ങൾ. തെക്കേ അറ്റത്ത് ഇവ കടൽത്തീരത്തോളം വ്യാപിച്ചുകാണുന്നു.

=== ഭൂപ്രകൃതി ===
[[പ്രമാണം:Albania space.jpg|thumb|left|upright|അൽബേനിയയുടെ സാറ്റലൈറ്റ് ചിത്രം]]
[[പ്രമാണം:Ksamil Islets.jpg|thumb|[[Ksamil|സാമിൽ]] ചെറുദ്വീപുകൾ.]]
ഭൂപ്രകൃതിയനുസരിച്ച് അൽബേനിയയെ  പ്രധാനമായി മൂന്നു മേഖലകളായി വിഭജിക്കാം. 

==== തീരപ്രദേശം ====
[[പ്രമാണം:Albania pasture.jpg|thumb|left|അൽബേനിയയിലെ പുൽമേട്]]
[[മോണ്ടിനെഗ്രോ]] അതിർത്തിക്കടുത്തുള്ള [[ഷോഡർ തടാകം]] തൊട്ട് തെക്ക് [[വ്ളോർ ഉൾക്കടൽ|വ്ളോർ ഉൾക്കടലോളം]] ഉദ്ദേശം 200 കി.മീ. നീണ്ടുകാണുന്ന ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ വീതി പലയിടത്തും വ്യത്യസ്തമാണ്. [[ദ്രിൻ നദി|ദ്രിൻ നദീമുഖത്തുള്ള]] കടലിനും മലകൾക്കുമിടയ്ക്ക് 7 കിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയിൽ ചതുപ്പു പ്രദേശമാണുളളത്. ഏതാണ്ട് 80 കിലോമീറ്റർ തെക്ക് തീരപ്രദേശത്തിന്റെ വീതി സുമാർ 50 കിലോമീറ്റർ ആണ്. അതിനും തെക്ക് കുന്നുകളും മലകളും കടൽത്തീരത്തോളം കയറിക്കിടക്കുന്നു. നദീതടങ്ങളൊഴികെ ഇവിടെ തീരസമതലങ്ങളില്ലെന്നുതന്നെ പറയാം. 

സമുദ്രനിരപ്പിൽനിന്ന് ഏതാനും മീറ്റർ മാത്രം ഉയരത്തിലുള്ള തീരസമതലം എക്കൽമണ്ണുകൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ട ടെർഷ്യറി (Tertiary) ശിലാപ്രസ്തരമാണ് ഉൾ ക്കൊള്ളുന്നത്. നദികളുടെ വിസർപ്പഗതികാരണം എക്കൽനിക്ഷേപങ്ങളുടെ കനം അനുവർഷം വർധിച്ചുവരുന്നു. നിക്ഷേപഫലമായി ഉണ്ടാകുന്ന തിട്ടുകളും വരമ്പുകളും തീരപ്രദേശത്ത് ചതുപ്പുകളും കായലുകളും നിർമ്മിക്കുന്നതിൽ കടലേറ്റങ്ങളോടു പങ്കുചേരുന്നു. സമുദ്രത്തിലേക്കു കയറിക്കിടക്കുന്ന ഡെൽറ്റകൾ പ്രായേണ ചതുപ്പുപ്രദേശങ്ങളാണ്. ചരിത്രകാലാരംഭത്തിനുശേഷം തന്നെ തടരേഖ 5 കിലോമീറ്ററോളം കടലിലേക്കിറങ്ങിയതായി അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു. കടലോരത്തോളം എത്തുന്ന കുന്നുകളിൽ ചിലതിനു സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്നും സു. 300 മീറ്ററോളം ഉയരമുണ്ട്. തലസ്ഥാനമായ ടിറാനയ്ക്കു തെക്കും പടിഞ്ഞാറും ഈ കുന്നുകൾ സമാന്തരനിരകളായി വർത്തിക്കുന്നു. ഈ കുന്നുകളും ഡൈനാറിക് നിരകളുമൊക്കെത്തന്നെ നിരന്ന ഭൂമിയിൽനിന്നും തൂക്കായി എഴുന്നു കാണുന്നു. 

ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ [[തീരദേശം]] ഒട്ടുമുക്കാലും [[കൃഷിഭൂമി|കൃഷിഭൂമികളാണ്]]; [[ശൈത്യകാലം|ശൈത്യകാലത്ത്]] മേച്ചിൽസ്ഥലമായും ഇവ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. [[വേനല്ക്കാലം|വേനല്ക്കാലത്ത്]] [[ആട്|ആടുകളെ]] ഉന്നത പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് മേച്ചിലിനു വിടുന്നു. വരൾച്ചമൂലം വേനല്ക്കാലത്തു ജലസേചനസൗകര്യമുള്ളിടത്തു മാത്രം നെല്ലും പരുത്തിയും കൃഷിചെയ്യുന്നു.  ജലസംഭരണത്തിനു പറ്റിയ ശിലാഘടനയല്ല ഈ പ്രദേശത്തിലുള്ളത്. ചതുപ്പുനിലങ്ങൾ പലതും കൃഷിസ്ഥലങ്ങളായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. 

ജനങ്ങൾ തിങ്ങിപ്പാർക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ താരതമ്യേന കുറവാണ്. ചുരുക്കം നഗരങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാൽ പിന്നെ ഒറ്റപ്പെട്ട കുടിപാർപ്പുകളാണധികവും. അങ്ങിങ്ങായി മാത്രം ചെറിയ ഗ്രാമങ്ങൾ കാണാം. പട്ടണങ്ങൾ അധികവും മലകളുടെ താഴ്വാരത്തായാണ്.  കേന്ദ്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. [[ഷോഡർ]], ടിറാന, [[എൽബസാൻ]], [[ബറാത്]] എന്നിവയാണ് പ്രധാന പട്ടണങ്ങൾ; [[ഡെറെസ്]], [[വ്ളോർ]] എന്നിവ  [[തുറമുഖം|തുറമുഖങ്ങളും]]. 

==== മധ്യ-ഉന്നതപ്രദേശം ====
ടെർഷ്യറി യുഗത്തിലെ മടക്കുപർവതങ്ങളുടെ ശ്രേണിയാണിത്. സമാന്തര മലനിരകളും അവയ്ക്കിടയിലുള്ള താഴ്വാരങ്ങളും ഏറെക്കുറെ ക്രമീകൃതമായിക്കാണുന്നു. തൂക്കായുള്ള ചരിവുതലങ്ങളും മൊട്ടക്കുന്നുകളും അങ്ങിങ്ങായി കാണാമെങ്കിലും പൊതുവേ ഫലഭൂയിഷ്ഠത തീരെയില്ലാത്ത ഉൽഖാതഭൂമി(bad land)യാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വടക്കേ അരികിലേക്കു പോകുന്തോറും ഈ മേഖല വീതി കുറഞ്ഞ് കഠിനശിലാസമൂഹങ്ങളുടേതായ സമാന്തരപംക്തികളായിത്തീരുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിലൂടെ ഒഴുകുന്ന മാറ്റ് നദീതടം മാത്രം ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ എക്കൽ പ്രദേശമായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. അൽബേനിയയ്ക്ക് അനുദൈർഘ്യമായിക്കിടക്കുന്ന മധ്യ-ഉന്നതപ്രദേശം രാജ്യത്തിന്റെ വ.കിഴക്കേ അരികിലെത്തുമ്പോൾ തീരസമതലത്തിൽ ലയിക്കുന്നു. പൊതുവേ നോക്കുമ്പോൾ തെക്കൻ പകുതി മനുഷ്യപ്രാപ്യവും വടക്കൻ പകുതി ദുർഗമവും ആണ്. 

==== പർവതപ്രദേശം ====
[[പ്രമാണം:Thethi.jpg|thumb|right|അൽബേനിയൻ [[ആൽപ്സ്]]]]
മധ്യ-ഉന്നതപ്രദേശത്തിനും കിഴക്കുള്ള മേഖല പർവതങ്ങൾ നിറഞ്ഞ് സങ്കീർണമായ ഭൂപ്രകൃതിയുള്ളതാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ കിഴക്കരികിലായി വടക്കുനിന്നും തെക്കോട്ട് ക്രമേണ വീതി കുറഞ്ഞുവരുന്ന പർവതനിരകൾ ഒടുവിൽ ഗ്രീസ് അതിർത്തിയിലേക്കു പടർന്നു കാണുന്നു. ആൽപൈൻ പർവതത്തോട് അനുബന്ധിച്ചുണ്ടായ മടക്കു പർവതങ്ങളാണിവ. അൽബേനിയയിലെ പ്രധാന നദികളൊക്കെത്തന്നെ ഈ ഭാഗത്തെ പർവതനിരകളിൽനിന്നും ഉദ്ഭവിച്ച് അവയെ കുറുകെ മുറിച്ചൊഴുകുന്നവയാണ്. അഗാധവും വീതി കുറഞ്ഞതുമായ താഴ്വര പ്രദേശങ്ങളാണ് ഇവയ്ക്കിടയിലുള്ളത്. മാസിഡോണിയ-അൽബേനിയ അതിർത്തിയിൽ രണ്ടു രാജ്യങ്ങളിലുമായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന തടാകപ്രദേശവും ഈ മേഖലയിൽ ഉൾ പ്പെടുന്നു. [[ഓറിഡ്]], [[പ്രെസ്പ]] എന്നീ പ്രധാന തടാകങ്ങൾ ഇരുരാജ്യങ്ങളിലുമായാണ് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നത്.

=== ജലസമ്പത്ത് ===
രാജ്യത്തിന്റെ തെക്കും കിഴക്കും അതിരുകൾക്ക് ഇരുപുറവുമായി ഉദ്ഭവിക്കുന്ന അനേകം നദികൾ ഏഡ്രിയാറ്റിക്കിൽ പതിക്കുന്നവയായുണ്ട്. മിക്കവാറും നദികൾ ഒഴുകുന്നത് വടക്കുകിഴക്ക് ദിശയിലാണ്; ഡൈനാറിക് മലനിരകൾക്കിടയിക്കുള്ള താഴ്വരകളിലൂടെയാണ് ഗതി. [[ദ്രിൻ]] (Drin), [[മാറ്റ്]] (Mat), [[ഷ്കുംബി]] (Shkumbi) എന്നീ നദികൾ ഡൈനാറിക് നിരകൾക്കു കുറുകെ പ്രവാഹകന്ദരങ്ങൾ (caverns) നിർമിച്ചുകൊണ്ട് തീരസമതലങ്ങളിലേക്കു കടക്കുന്നു. ഒന്നിലേറെ മലനിരകളെ അതിക്രമിച്ചാണ് ഇവ ഒഴുകുന്നത്. പൂർവവർതി (anticedent) അപവാഹത്തിന്റെ ഒന്നാംതരം ദൃഷ്ടാന്തങ്ങളാണിവ. 

ദ്രിൻ ആണ് ഏറ്റവും വലിയ നദി. ബ്ലാക്ക് ദ്രിൻ, വൈറ്റ് ദ്രിൻ എന്നിങ്ങനെ രണ്ടു ശാഖകൾ ചേർന്നാണ് ഈ നദി രൂപംകൊള്ളുന്നത്.  ഏതാണ്ട് 40 കി.മീ. നീളമുള്ള ഒരു ചുരത്തിലൂടെ കടന്ന് ഇത് യുഗോസ്ലാവിയൻ പ്രദേശത്തേക്ക് ഒഴുകുന്നു. അവിടെ രണ്ടായിപ്പിരിഞ്ഞൊഴുകി ഒരു ശാഖ ഷോഡർ തടാകത്തിലും മറ്റൊന്ന് സമുദ്രത്തിലും പതിക്കുന്നു. അൽബേനിയയിലെ പർവതപ്രദേശത്തുവച്ച് അനേകം ഉപനദികൾ ദ്രിനിൽ ചേരുന്നു. ആദ്യം വടക്ക് പടിഞ്ഞാറും (ബ്ലാക്ക് ദ്രിൻ), പിന്നെ ഏതാണ്ട് തെക്ക് പടിഞ്ഞാറുമായാണ് ഇതിന്റെ ഗതി. 

ദ്രിൻ നദിയുടെ പടിഞ്ഞാറായുള്ള മധ്യോന്നത പ്രദേശത്താണ് മാറ്റ് നദിയുടെ ഉദ്ഭവം. പടിഞ്ഞാറേ അരികിലുള്ള മലനിരയെ ഭേദിച്ചുകൊണ്ട് ഈ നദി സമുദ്രത്തിലേക്കൊഴുകുന്നു. 

ഷ്കുംബി, ഡെവോൾ എന്നിവയാണ് മധ്യഅൽബേനിയയിലെ പ്രധാന നദികൾ. ഓറിദ് തടാകത്തിൽനിന്നും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന ഷ്കുംബി ആദ്യം വടക്ക് പടിഞ്ഞാറും പിന്നെ മലനിരകൾക്കു കുറുകെ പടിഞ്ഞാറായും ഒഴുകി സമുദ്രത്തിലെത്തുന്നു. ഓറിദ് തടാകത്തിനരികിലായിത്തന്നെയാണ് ഡെവോളിന്റെ പ്രഭവവും. മലനിരകൾക്കു കുറുകെയും സമാന്തരമായും മാറിമാറിയൊഴുകുന്ന ഡെവോളും അവസാനം ഏഡ്രിയാറ്റിക് കടലിൽ പതിക്കുന്നു. ഈ മൂന്നു നദികളുടെയും ഗതി പരിശോധിച്ചാൽ നദീഗ്രഹണത്തിന്റെ ( river-capture) പ്രത്യക്ഷലക്ഷണങ്ങൾ കാണാവുന്നതാണ്. തെക്കേ അൽബേനിയയിലും ധാരാളം ചെറു നദികളുണ്ട്. 

വേനല്ക്കാലത്തു പ്രായേണ വരൾച്ച അനുഭവപ്പെടുന്ന അൽബേനിയൻ നദികൾ മറ്റ് ഋതുക്കളിൽ-പ്രത്യേകിച്ച് ശൈത്യകാലത്ത്-നിറഞ്ഞൊഴുകുന്നവയാണ്. പർവതസാനുക്കൾ വിട്ടകലുന്നതോടെ ഇവയുടെ പ്രവാഹവേഗം കുറയുന്നു. കനത്ത ജലോഢനിക്ഷേപങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലും ഇവ പ്രധാന പങ്കു വഹിക്കുന്നു. സമതലങ്ങളിൽ ഈ നദികൾ വളഞ്ഞുപുളഞ്ഞൊഴുകുന്നവയും കൂടെക്കൂടെ ഗതിമാറുന്നവയുമാണ്. 

=== കാലാവസ്ഥ ===
ചൂടുകൂടിയ വേനല്ക്കാലവും, തണുപ്പ്  കുറഞ്ഞ ശിശിരവുമുള്ള ഉപോഷ്ണകാലാവസ്ഥയാണ് അൽബേനിയയിലേത്. സാമാന്യം നല്ല മഴ ലഭിക്കുന്നു. നിമ്നോന്നതമായ ഭൂപ്രകൃതിമൂലം കാലാവസ്ഥയിൽ പ്രാദേശികമായ വൈവിധ്യം അനുഭവപ്പെടാറുണ്ട്. കടലോരപ്രദേശങ്ങളിൽ മെഡിറ്ററേനിയൻ കാലാവസ്ഥയാണുള്ളത്. അത് ലാന്തിക്കിലും മെഡിറ്ററേനിയനിലും രൂപംകൊള്ളുന്ന ചക്രവാതങ്ങളുടെ ഗതി മിക്കപ്പോഴും അൽബേനിയയിലൂടെയാണ്; ഏഡ്രിയാറ്റിക് കടലിൽ രൂപംകൊള്ളുന്നവയും അൽബേനിയൻ പ്രദേശത്തുകൂടി നീങ്ങുന്നു. ഇവ മൂലമാണ് മഴ ലഭിക്കുന്നത്. രാജ്യത്തിന്റെ വടക്കരികിലുള്ള ആൽപ്സ് നിരകളും മറ്റു പർവതശിഖരങ്ങളും ശിശിരത്തിൽ ഹിമപാതത്തിനും ഗ്രീഷ്മത്തിൽ ആലിപ്പഴവർഷത്തിനും വിധേയമാണ്. ശിശിരകാലത്ത് അൽബേനിയയുടെ ഉൾപ്രദേശങ്ങളിലെയും ഏഡ്രിയാറ്റിക് കടലിലെയും താപനിലകൾ തമ്മിലുള്ള സാരമായ അന്തരം 'ബോറാ' എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഉഷ്ണക്കാറ്റുകൾക്ക് ഹേതുവായിത്തീരുന്നു. 

=== സസ്യങ്ങളും ജന്തുക്കളും ===
[[പ്രമാണം:Albanian peasants.png|thumb|left|ഒരു അൽബേനിയൻ ഗ്രാമത്തിലെ ആടു വിപണി]]
[[പ്രമാണം:Lynx lynx poing.jpg|thumb|upright|ലിംക്സ് എന്ന മൃഗം അൽബേനിയയിൽ ഇപ്പോഴുമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.catsg.org/balkanlynx/01_recovery-programme/1_7_conferences/tirana-sept-08/Tirana_Proceedings_Trajce_et_al_2008_Conservation_of_the_critically_endangered_Balkan_lynx.pdf |title=Conservation of the Critically Endangered Balkan Lynx |publisher=Catsg.org |accessdate=5 January 2011}}&lt;/ref&gt;]]
മനുഷ്യരുടെയും വളർത്തുമൃഗങ്ങളുടെയും നെടുനാളായുള്ള ഉപഭോഗംമൂലം അൽബേനിയയിലെ നൈസർഗികപ്രകൃതി മിക്കവാറും മാറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. കൃഷിക്ക് ഉപയുക്തമല്ലാത്ത പ്രദേശങ്ങളിൽ മാത്രമാണ് നൈസർഗിക സസ്യങ്ങൾ കാണാറുള്ളത്. കുറ്റിക്കാടുകൾ മേച്ചിൽപ്പുറങ്ങളായി ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നു. സമുദ്രതീരത്തും ജലാശയങ്ങൾക്കു സമീപവും കണ്ടുവരുന്ന ചതുപ്പുനിലങ്ങൾ സവിശേഷമായ സസ്യസമൃദ്ധിയുള്ളവയാണ്. പൊതുവേ മെഡിറ്ററേനിയൻ കാലാവസ്ഥയ്ക്കനുസൃതമായി ഓക്, ബീച്, പൈൻ തുടങ്ങിയ വൻവൃക്ഷങ്ങളാണുള്ളത്. തീരപ്രദേശത്തോടടുക്കുമ്പോൾ സ്ട്രാബെറി, ജൂണിപ്പർ, മെർട്ടിൻ, സ്മിലാക്സ്, ബ്രാബിൾ മുതലായ ഉയരം കുറഞ്ഞ് തഴച്ചുവളരുന്ന നിത്യഹരിതസസ്യങ്ങളുടെ ആധിക്യം കാണാം. ഉയരംകൂടിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ പുൽപ്പടർപ്പുകളും മുൾ ച്ചെടികളുമാണ് പ്രധാനമായും വളരുന്നത്. 

ഓക് വനങ്ങളിൽ ധാരാളം കണ്ടുവരുന്ന കാട്ടുപന്നികൾ ഒഴിച്ചാൽ വന്യമൃഗങ്ങൾ ഇല്ലെന്നുതന്നെ പറയാം. തുറസ്സായ വനപ്രദേശങ്ങൾ ഏറിയകൂറും മേച്ചിൽപ്പുറങ്ങളായി മാറിയിരിക്കുന്നു.
[[പ്രമാണം:Steinadler Aquila chrysaetos closeup2 Richard Bartz.jpg|thumb|left|അൽബേനിയയുടെ ദേശീയ ഛിഹ്നമായ സുവർണ്ണനിറമുള്ള പരുന്ത്.&lt;ref name=&quot;Streissguth&quot;&gt;{{cite book|last=Streissguth|first=Thomas |url=http://books.google.com/?id=wL_-zcyLn6kC&amp;pg=PA14&amp;dq=The+golden+eagle+is+Albania's+national+symbol.#v=onepage&amp;q=The%20golden%20eagle%20is%20Albania's%20national%20symbol.&amp;f=false|title=Albania in Pictures |publisher=Twenty-First Century Books |year=2010|isbn=978-0-7613-4629-6}}&lt;/ref&gt;]]

== സമ്പദ്ഘടന ==
=== കൃഷി ===
[[പ്രമാണം:Albania outside of Peshkopi.jpg|220px|thumb|right|അൽബേനിയൻ കർഷകർ]]
വ്യാവസായികമായി യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ അൽബേനിയ ഏറ്റവും പിന്നിലാണ്; പ്രധാനമായും ഒരു കാർഷികരാജ്യമാണ് അൽബേനിയ. ജനങ്ങളിൽ നല്ലൊരു ശതമാനം കാർഷികവൃത്തിയെ ആശ്രയിച്ചു ജിവിക്കുന്ന ഗ്രാമീണരാണ്; 1945 വരെ പ്രാകൃത കൃഷിസമ്പ്രദായങ്ങളാണ് നിലവിലിരുന്നത്. ഭക്ഷ്യധാന്യങ്ങളായിരുന്നു പ്രധാന കൃഷി; നാണ്യവിളകൾ അല്പമായി മാത്രം ഉത്പാദിപ്പിച്ചിരുന്നു. രണ്ടാം ലോകയുദ്ധത്തിനു ശേഷം ഈ സ്ഥിതി പാടേ മാറി; കൂട്ടുകൃഷി സമ്പ്രദായം നിലവിൽവന്നു; കൃഷി യന്ത്രവത്കൃതമായി. കൃഷിഭൂമിയുടെ വ്യാപ്തി വർധിപ്പിക്കുന്നതിനും രാസവളങ്ങളും മികച്ചയിനം വിത്തുകളും ഉപയോഗിച്ച് വിളവെടുപ്പ് ഇരട്ടിപ്പിക്കുന്നതിനും ഗവൺമെന്റ് തലത്തിൽ ശ്രമം നടന്നു. 1961 ആയപ്പോഴേക്കും കൃഷിഭൂമിയുടെ 93.3 ശ.മാ.-ത്തോളം പൊതു ഉടമയിലുള്ള കൂട്ടുകൃഷി സ്ഥാപനങ്ങളുടെ മേൽനോട്ടത്തിലായിത്തീർന്നിരുന്നു. ശാസ്ത്രീയ കൃഷിസമ്പ്രദായങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ രാജ്യത്തിലെ മൊത്തം ഭൂമിയുടെ 17 ശ.മാ. ധാന്യങ്ങൾ, പഴവർഗങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായും, 25 ശ.മാ. മേച്ചിൽപ്പുറങ്ങളായും, 45 ശ.മാ. റിസർവ് വനങ്ങളായും വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. നാണ്യവിളകൾക്കായുള്ള തോട്ടക്കൃഷിയും അഭിവൃദ്ധിപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 

=== ധാതുക്കൾ ===
ഓറിഡ് തടാകത്തിനു തെ.പ. ഉള്ള മലനിരകളും ദ്രിൻനദീതടവും മറ്റും ധാതുനിക്ഷേപങ്ങളുടെ കലവറയാണ്. ക്രോമിയം, ചെമ്പ് എന്നിവയാണ് പ്രധാനലോഹങ്ങൾ. ഇരുമ്പുനിക്ഷേപങ്ങൾ താരതമ്യേന സമ്പന്നമല്ല. നിക്കലും അല്പമായി ഖനനം ചെയ്തുവരുന്നു. മുന്തിയ ഇനം കൽക്കരി ഇല്ലെന്നുതന്നെ പറയാം; ലിഗ്നൈറ്റിന്റെ നിക്ഷേപങ്ങളുമുണ്ട്. പെട്രോളിയവും ധാരാളമായി ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. 

=== വനം ===
അൽബേനിയയിലെ വനങ്ങളിൽ സാമ്പത്തികപ്രാധാന്യമുള്ള നിരവധി വൃക്ഷങ്ങൾ നിബിഡമായി വളരുന്നു. അനിയന്ത്രിതമായ ഉപഭോഗം മൂലം ഇവയിൽ പലയിനങ്ങൾക്കും ഉൻമൂലനം സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. സോഷ്യലിസ്റ്റ് ഭരണത്തിന്റെ ആവിർഭാവത്തിനുശേഷം വനങ്ങൾ ശാസ്ത്രീയമായി സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടുവരുന്നു; തടിവ്യവസായം ഗണ്യമായി പുരോഗമിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

=== വ്യവസായം ===
ലോഹനിഷ്കർഷണമാണ് ഏറ്റവും മുന്തിയ വ്യവസായം. ക്രോമിയം, ചെമ്പ്, ഇരുമ്പ് എന്നിവയ്ക്കും ധാതുഎണ്ണയ്ക്കും വൻകിട ശുദ്ധീകരണശാലകൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. സിമന്റ്, രാസദ്രവ്യങ്ങൾ എന്നിവയാണ് മറ്റു പ്രധാന ഉത്പാദിത വസ്തുക്കൾ. സോപ്പ്, കടലാസ് തുടങ്ങിയ നിത്യോപയോഗസാധനങ്ങളും ചെറുകിടയന്ത്രങ്ങളും നിർമ്മിക്കുന്ന ധാരാളം ഫാക്ടറികൾ ഉണ്ട്. ചെറുകിട വ്യവസായങ്ങളും വികസിച്ചിട്ടുണ്ട്. ലിഗ്നൈറ്റ് ഉപയോഗിച്ച് ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന താപവൈദ്യുതിയും ധാതുഎണ്ണയുമാണ് ഇന്ധനങ്ങളായി ഉപയോഗപ്പെടുത്തിവരുന്നത്. 

=== വാണിജ്യം ===
[[പ്രമാണം:Mallakastra-oil.jpg|thumb|240px|right|മെല്ലാകാസ്ട്രയ്ക്കടുത്തുള്ള എണ്ണക്കിണറുകൾ]]

അവികസിതമെങ്കിലും സ്വയംപര്യാപ്തമായ ഒരു സമ്പദ്ഘടനയാണ് അൽബേനിയയ്ക്കുള്ളത്. തന്മൂലം വിദേശവ്യാപാരം വിപുലപ്പെടുത്തേണ്ട ആവശ്യം നേരിട്ടിരുന്നില്ല. ഒന്നാം ലോകയുദ്ധത്തിനുശേഷം ഈ സ്ഥിതിയിൽ മാറ്റമുണ്ടായി. ഇറ്റലിയുമായി കടൽമാർഗ്ഗമുള്ള വാണിജ്യബന്ധം അഭിവൃദ്ധിപ്പെട്ടു. രണ്ടാം ലോകയുദ്ധത്തിനുശേഷം അൽബേനിയയുടെ വാണിജ്യബന്ധം കമ്യൂണിസ്റ്റു ചേരിയിലുള്ള രാജ്യങ്ങളുമായി മാത്രമായിത്തീർന്നു. മുൻ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ, യുഗോസ്ലാവിയ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്ന് ധാരാളം ഉത്പന്നങ്ങൾ ഇറക്കുമതി ചെയ്യപ്പെട്ടു.  1964-നു ശേഷം കമ്യൂണിസ്റ്റ് ചൈനയുമായുള്ള ബന്ധം ദൃഢമായതോടെ ഇറക്കുമതികൾ ഏറിയഭാഗവും ആ രാജ്യത്തുനിന്നു മാത്രമായി. യന്ത്രസാമഗ്രികളും യന്ത്രോത്പാദിതവിഭവങ്ങളുമാണ് പ്രധാനപ്പെട്ട ഇറക്കുമതികൾ. ലോഹഅയിരുകളും പുകയില തുടങ്ങിയ കാർഷികവിഭവങ്ങളും കയറ്റുമതി ചെയ്യപ്പെടുന്നു. 

=== ഗതാഗതം ===
[[പ്രമാണം:Autostrada Durrës-Morina-04.jpg|thumb|left|അൽബേനിയയിലെ A1 ഹൈവേ]]
[[റോം|റോമൻ]] കാലത്തു നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന പഴയ പാതകൾ ഇന്നും കേടുകൂടാതെ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു. ഇവയിൽ പ്രധാനമായത് കടൽത്തീരത്തു നീണ്ടുക്കിടക്കുന്ന റോഡാണ്. വളരെയധികം പാലങ്ങൾ ആവശ്യമായിവരുന്നുവെന്നതാണ് അൽബേനിയൻ റോഡുനിർമ്മാണത്തിലെ പ്രധാന തടസ്സം; ഹൈവേ 18,000 കി. മീ. (1998). മിക്കയിടങ്ങളിലും കടത്തുതോണി ഉപയോഗിക്കുന്നു. റെയിൽ സൗകര്യങ്ങൾ കുറവാണ്; റെയിൽവേ 447 കി.മീ. (2002).

== ജനങ്ങൾ ==
പ്രാചീനകാലത്ത് ഡൈനാറിക് മേഖല അധിവസിച്ച [[ഇലീറിയൻ ജനത|ഇലീറിയൻ ജനതയുടെ]] പിൻഗാമികളാണ് അൽബേനിയക്കാർ. [[ഗ്രീക്കുകാർ]], [[ഇറ്റലി|ഇറ്റലിക്കാർ]], [[സ്ലാവ്|സ്ലാവ് വർഗക്കാർ]], [[തുർക്കി ജനത|തുർക്കികൾ]] തുടങ്ങിയവരുടെ അധിനിവേശവും സമ്പർക്കവും മൂലം തെക്കേ അൽബേനിയയിൽ സങ്കരവർഗങ്ങൾ ഉടലെടുത്തിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ രാജ്യത്തിന്റെ ഉത്തരഭാഗത്തുള്ള [[ആൽപ്സ്]] മേഖലയിൽ ഇന്നും ഇറീലിയൻ സംസ്കാരം നിലനിന്നുപോരുന്നു. 

ജനങ്ങളിൽ ഭൂരിപക്ഷവും [[ഘെഗ്]] (Gheg), [[ടോസ്ക്]] (Tosk) എന്നീ വിഭാഗങ്ങളിൽ പ്പെടുന്നു; ഗ്രീക്, സ്ലാവ് തുടങ്ങിയവർ ന്യൂനപക്ഷങ്ങളാണ്. ഗ്രീക്കുകാരിൽ ഏറിയകൂറും രണ്ടാം ലോകയുദ്ധക്കാലത്തോ അതിനു ശേഷമോ മാതൃരാജ്യത്തിലേക്കു മടങ്ങിപ്പോയിട്ടുണ്ട്. അൽബേനിയയിൽ നിന്ന് അയൽ രാജ്യങ്ങളിലേക്കും മറിച്ചും കുടിയേറിയിട്ടുള്ള ജനങ്ങളുടെ കൃത്യമായ സംഖ്യ തിട്ടപ്പെടുത്താനായിട്ടില്ല. 

പത്തൊൻപതാം ശതകം വരെ സ്വന്തമായി ലിപിയില്ലാതിരുന്ന അൽബേനിയൻ ഭാഷ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ ഗോത്രത്തിൽപ്പെടുന്നു. പതിനാറാം ശതകത്തിൽ പൗരസ്ത്യസഭകളുടെ ആവിർഭാവം മുതൽ ഈ രാജ്യത്ത് ഗ്രീക്കുഭാഷയ്ക്കു പ്രചാരം വന്നു; വിദ്യാഭ്യാസമാധ്യമം ഗ്രീക്ക് ആയിരുന്നു. ദേശീയ ഭാഷയിൽ [[ഗ്രീക്ക്]], [[ലാറ്റിൻ]], [[സ്ലാവിക്]] തുടങ്ങിയ ഭാഷകളുടെ സ്വാധീനമുണ്ട്. റോമൻ കത്തോലിക്കാ വിഭാഗത്തിൽ പ്പെട്ട ജനങ്ങൾ കൂടുതലുള്ള ഉത്തരപ്രാന്തങ്ങളിൽ ലാറ്റിൻ സ്വാധീനവും പൗരസ്ത്യസഭയ്ക്ക് ആഭിമുഖ്യമുള്ള തെക്കൻ ഭാഗത്ത് ഗ്രീക്ക് സ്വാധീനവും തെളിഞ്ഞുകാണാം. ഇരുപതാം ശാതകത്തിന്റെ ആരംഭത്തോടെ പ്രായോഗികത പരിഗണിച്ച് ദേശീയഭാഷയ്ക്ക് ലാറ്റിൻ അക്ഷരമാലാക്രമം സ്വീകരിച്ചു; എന്നാൽ സംസാരഭാഷകളിലുള്ള വൈവിധ്യം ഒഴിവാക്കി ഏകരൂപമായ ദേശീയഭാഷ ആവിഷ്കരിക്കുവാൻ ഇനിയും കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. 

[[മുസ്ലിം]] ഭൂരിപക്ഷമുള്ള ഒരു രാജ്യമാണ് അൽബേനിയ; [[ക്രിസ്തുമതം|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]] ന്യൂനപക്ഷമാണ്. മുസ്ലിങ്ങളുടെ ആധിക്യമുള്ളത് രാജ്യത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്താണ്. 

== ചരിത്രം ==
യൂറോപ്പിലെ ഏറ്റവും പ്രാചീന ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ നാടാണ് അൽബേനിയ; റോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിലെ [[ഇലീറിയ]] (Illyria), [[എപ്പിറസ്]] (Epirus) എന്നീ പ്രവിശ്യകളുടെ ഭാഗമായിരുന്ന ഈ പ്രദേശം, റോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ശിഥിലീകരണത്തോടെ [[ബൈസാന്തിയൻ സാമ്രാജ്യം|ബൈസാന്തിയൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ]] ഭാഗമായിത്തീർന്നു. 

=== ആദ്യകാലം ===

[[പ്രമാണം:Labova e Kryqit3.jpg|thumb|left|പത്താം നൂറ്റാണ്ടിൽ നിർമിച്ച കന്യാമറിയത്തിന്റെ പള്ളി]]
ചരിത്രാതീതകാലത്തുതന്നെ അൽബേനിയ ഉൾ പ്പെടുന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ ഇലീറിയൻമാർ വസിച്ചിരുന്നു. ഈ പ്രദേശങ്ങളിലുണ്ടായിരുന്ന ജനവിഭാഗങ്ങളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ ഗ്രീക്കു ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കാണാം. ഇലീറിയൻമാർ [[ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ ജനവർഗ്ഗം|ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ ജനവർഗത്തിൽ]] പ്പെട്ടവരായിരുന്നു; പല ഗോത്രങ്ങളായിട്ടാണ് അവർ വർത്തിച്ചിരുന്നത്. ആധുനിക അൽബേനിയയുടെ ദക്ഷിണഭാഗത്തുണ്ടായിരുന്ന ഇലീറിയൻമാർ ഗ്രീക്കു സംസ്കാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുവെങ്കിലും അവർ ഒരു സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രമായും ജനതയായും തുടർന്നു. ബി.സി. മൂന്നാം ശതകത്തിൽ അവരുടെ രാജാവ് അഗ്രോൻ ആയിരുന്നു; തലസ്ഥാനം സ്കോഡ്രാ (Scorda)യും (ആധുനികഷ്കോഡർ-Shkoder). ഇലീറിയൻമാർ ഗ്രീക്കുകാരുമായും ഇറ്റലിക്കാരുമായും വ്യാപാരബന്ധങ്ങളിൽ ഏർ പ്പെട്ടിരുന്നു. ലെംബി (Lembi) എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന നൗകകളിൽ കയറി ഏഡ്രിയാറ്റിക് തീരത്തു കടൽ ക്കൊള്ള നടത്തുക അന്നു സാധാരണമായിരുന്നു. ഒരു യുദ്ധവിജയാഘോഷത്തിനിടയ്ക്ക് അമിത മദ്യപാനത്താൽ അഗ്രോൻ പെട്ടെന്നു മരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിധവ ട്യൂട്ട റീജന്റായി. അവർ ഗ്രീക്കു കോളനികൾ ആക്രമിക്കുകയും ഇറ്റലിക്കാരെ കൊള്ളയടിക്കുകയും ചെയ്തു. റോമാക്കാർ നാവികസേനയുമായി ഏഡ്രിയാറ്റിക്കു തീരത്തെത്തി ഗ്രീക്കു കോളനികൾ കീഴടക്കി. ഇലീറിയന്മാർ റോമാക്കാർക്കു കീഴടങ്ങാൻ നിർബന്ധിതരായി (ബി.സി. 228). ബി.സി. 219-ൽ വീണ്ടും റോമാക്കാർ ഇലീറിയ ആക്രമിച്ചു. അന്നു മാസിഡോണിയയിലെ ഫിലിപ്പ് V ഇലീറിയക്കാരെ സഹായിക്കാനെത്തി. അനന്തരഫലമായി റോമാക്കാർ ബാൾക്കൻ ഉപദ്വീപ് മുഴുവൻ ആക്രമിച്ചു. അവസാനത്തെ ഇലീറിയൻ രാജാവായ ഗെന്തിസ് ബി.സി. 168-ൽ കീഴടങ്ങി. റോമൻ സാമ്രാജ്യഭാഗമായിത്തീർന്നപ്പോൾ, ഈ പ്രദേശം ഡൽമേഷിയ (Dalmatia) എന്നും പനോനിയ (Pannonia) എന്നും രണ്ടു പ്രവിശ്യകളായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടു. മാസിഡോണിയ, അക്കിയ, എപ്പിറസ് എന്നീ പ്രവിശ്യകളിലും ഇലീറിയന്മാർ വസിച്ചിരുന്നു. ഇലീറിയൻമാർക്ക് റോമൻ ഭരണകാലത്ത് സ്വയംഭരണാവകാശം ഉണ്ടായിരുന്നു. റോമൻ ആധിപത്യകാലത്ത് കിഴക്കൻ യൂറോപ്പും റോമും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിന്റെ ഒരു സുപ്രധാന കണ്ണിയായിരുന്നു ഇലീറിയ. ഇലീറിയക്കാർ നല്ല യോദ്ധാക്കളായിരുന്നതിനാൽ റോമൻസേനയിൽ അവർ നിർണായകമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിരുന്നു. എ.ഡി. മൂന്നും നാലും ശതകങ്ങളിലെ പല റോമൻ സമ്രാട്ടുകളും ഇലീറിയക്കാരായിരുന്നു (ക്ലോഡിയസ് II, ഗോത്തിക്കസ്, ഒറേലിയൻ, ഡയക്ലീഷിയൻ, കോൺസ്റ്റൻറ്റീൻ). 
[[പ്രമാണം:Albanian-independencecity.png|thumb|വ്ളോർ തുറമുഖനഗരത്തിന്റെ ഒരു ദൃശ്യം.ഈ നഗരത്തിൽ വച്ചായിരുന്നു 1912-ൽ അൽബേനിയയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടത്]]

എ.ഡി. 395-ൽ റോമാസാമ്രാജ്യം വിഭജിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ ഇലീറിയ ബൈസാന്തിയൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി. അക്കാലത്ത് ഈ പ്രദേശം വിസിഗോത്തുകളുടെ ആക്രമണത്തിന് വിധേയമാവുകയുണ്ടായി. ആറും ഏഴും ശ.-ങ്ങളിൽ സ്ലാവ് വർഗക്കാർ ഈ പ്രദേശങ്ങളിൽ കുടിപാർപ്പ് ആരംഭിച്ചു. ആധുനിക അൽബേനിയക്കാർ മാത്രമാണ് പ്രാചീന ഇലീറിയൻ വംശജരുടെ പരമ്പരയിൽ പ്പെടുന്നത്. 

ഇലീറിയയ്ക്കു പകരം അൽബേനിയ എന്ന് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത് ബൈസാന്തിയൻ ചക്രവർത്തി അലക്സിയസ് കോംനേനസിന്റെ പുത്രിയും സുപ്രസിദ്ധ ചരിത്രകാരിയുമായ അന്നാ കോംനേനയാണ്. നാലും അഞ്ചും ശതകങ്ങളിൽ ഗോത്തുകൾ ഈ പ്രദേശം ആക്രമിച്ചു കീഴടക്കി. ജസ്റ്റീനിയൻ ചക്രവർത്തി 535-ൽ ഈ പ്രദേശം തിരികെ പിടിച്ചെടുത്തു. സെർബുകൾ 640-ൽ അൽബേനിയയുടെ ഉത്തരപ്രദേശങ്ങൾ അധീനതയിലാക്കി. 

എട്ടാം ശതകത്തിൽ സ്ലാവ് വർഗക്കാർ കുടിയേറിപ്പാർത്തതോടുകൂടി അൽബേനിയൻ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നവരുടെ നാട്, അൽബേനിയയും യുഗോസ്ലാവിയ, മാസിഡോണിയ, ഉത്തരഗ്രീസ് എന്നിവിടങ്ങളിലെ ചില പ്രദേശങ്ങളും മാത്രമായി. പതിനൊന്നാം ശതകം വരെയും സ്ലാവ് വർഗക്കാർ അൽബേനിയയിലെ ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ ആധിപത്യം ഉറപ്പിച്ചിരുന്നു. 861-ൽ അൽബേനിയയുടെ ദക്ഷിണപ്രദേശങ്ങൾ ബൾഗേറിയരും പിടിച്ചെടുത്തു. ഗ്രീക്കുകാരും നോർമൻകാരും ഈ പ്രദേശം ഭരിച്ചിരുന്നു. 1205-ൽ [[മൈക്കേൽ കോംനേനസ്]] ദക്ഷിണ അൽബേനിയയിലെ എപ്പിറസിൽ ഏകാധിപത്യ ഭരണം സ്ഥാപിച്ചു. 1214 വരെ ഈ ഭരണം നിലനിന്നു. മൈക്കേലിനുശേഷം തിയഡോർ അൻജേലസ് ഭരണാധികാരിയായി. എന്നാൽ ബൾഗേറിയയിലെ ഇവാൻ അസൻ അദ്ദേഹത്തെ പരാജയപ്പെടുത്തി അൽബേനിയയുടെമേൽ ആധിപത്യം സ്ഥാപിച്ചു. ഇവാനുശേഷം മൈക്കേൽ അൻജേലസ് II ഏകാധിപത്യഭരണം പുനഃസ്ഥാപിച്ചെങ്കിലും താമസിയാതെ (1264) മൈക്കേൽ പലിയോലോഗസ് ബൈസാന്തിയൻ ചക്രവർത്തിയാൽ പരാജയപ്പെടുത്തപ്പെട്ടു. അങ്ങനെ വീണ്ടും അൽബേനിയ ബൈസാന്തിയൻ സാമ്രാജ്യവിഭാഗമായിത്തീർന്നു.13-ഉം, 14-ഉം ശതകങ്ങളിൽ അൽബേനിയയെ സെർബുകൾ ആക്രമിച്ചു.

=== ഒട്ടോമൻ തുർക്കികൾ ===
[[പ്രമാണം:Albenian Church- at Ohar lake.png|thumb|ഹെർതടാകതീരത്തുള്ള പള്ളി]]
[[പ്രമാണം:Sanjak of Albania Map 1431.svg|left|190px|thumb|അൽബേനിയയുടെ 1431-ലെ മാപ്പ്]]
[[പ്രമാണം:07Tirana Et'hem beu Mosque03.jpg|thumb|upright|എതെം ബേ പള്ളി. ടിറാന]]
പതിനാലാം ശതകത്തിന്റെ ഉത്തരാർധത്തിൽ അൽബേനിയയിലെ ചെറിയ രാജ്യങ്ങൾ ബൈസാന്തിയൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അധീശാധികാരത്തിൽ നിന്നു സ്വതന്ത്രമായെങ്കിലും അവർ തമ്മിൽ കലഹിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. [[ബൽഷാ]], [[ദുക്കാഗ്ജിൻ]], [[തോബിയ]], [[കസ്ട്രിയോട്ടി]], [[മുസാക്കി]], [[അരിയാന്തി-ക്വെംനേനി]], [[ഷ്പ്താ]] എന്നിവ അന്ന് അൽബേനിയൻ പ്രദേശത്തെ ചെറിയ രാജ്യങ്ങളായിരുന്നു; ഇവയെല്ലാം ക്രൈസ്തവ രാജ്യങ്ങളുമായിരുന്നു. ഈ സന്ദർഭത്തിലാണ് തുർക്കികൾ അൽബേനിയ ആക്രമിച്ചു കീഴടക്കിയത്. 1443-ൽ തുർക്കികൾ ക്കെതിരായി [[സ്കൻഡർബെഗ്]] എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന [[ജോർജ് കസ്ട്രിയോട്ടി|ജോർജ് കസ്ട്രിയോട്ടിയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ അൽബേനിയക്കാർ അണിനിരന്നു. [[മുറാദ് II]] അയച്ച തുർക്കിസേനയെ [[സ്കൻഡർബെഗ്]] തോല്പിച്ചു. തുർക്കികളുമായി അൽബേനിയക്കാർക്കു തുടരെത്തുടരെ പൊരുതേണ്ടിവന്നു. 1451-ൽ സ്കൻഡർബെഗ് [[നേപ്പിൾസ്|നേപ്പിൾസിലെ]] അൽഫോൻസോ I-മായി സഖ്യം ചെയ്ത് നേപ്പിൾസിന്റെ അധീശാധികാരം അംഗീകരിച്ചു. നേപ്പിൾസുകാരുടെ ഒരു സേനാവിഭാഗത്തെ അൽബേനിയയിൽ പാർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. 1466-ലും 1467-ലും തുർക്കി സുൽത്താൻ മുഹമ്മദ് II-ന്റെ വമ്പിച്ച സേന അൽബേനിയ ആക്രമിക്കുകയുണ്ടായി. എങ്കിലും സ്കൻഡർബെഗ് അവരെ തോല്പിച്ചു. സ്കൻഡർബെഗ് 1467-ൽ നിര്യാതനായി; 1478-ൽ അൽബേനിയ തുർക്കികൾ കൈവശമാക്കുകയും ചെയ്തു. 1501-ൽ വെനീസുകാരും അൽബേനിയ വിട്ടൊഴിഞ്ഞതോടെ, അൽബേനിയ തുർക്കിഭരണാധികാരികളുടെ പൂർണമായ പിടിയിലമർന്നു. തുർക്കിഭരണകാലത്ത് അനേകം അൽബേനിയക്കാർ ഇറ്റലിയിൽ അഭയം തേടി. ഭൂവുടമകളായ വളരെപ്പേർ ഇസ്ലാം മതം സ്വീകരിച്ചു. പട്ടണങ്ങളിൽ തുർക്കികളുടെ നേരിട്ടുള്ള ഭരണം നടപ്പിലായെങ്കിലും പല ഉൾപ്രദേശങ്ങളും പ്രായേണ സ്വതന്ത്രമായിരുന്നു. ഈ സ്വതന്ത്രഘടകങ്ങൾ മേല്ക്കോയ്മകളായിരുന്ന തുർക്കികൾക്കു കപ്പം നല്കിവന്നു. ഇസ്ലാം മതം സ്വീകരിച്ച അൽബേനിയർ തുർക്കിയിൽ വിദ്യാഭ്യാസം ചെയ്യുകയും അവരിൽ പലരും ഉയർന്ന ഉദ്യോഗങ്ങളിൽ നിയമിതരാകുകയും ചെയ്തു; പല അൽബേനിയരും തുർക്കിസേനാംഗങ്ങളുമായി. 


പത്തൊൻപതാം ശതകത്തിൽ തുർക്കിയിൽ ഭരണപ്രതിസന്ധി ഉണ്ടായപ്പോൾ അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ അൽബേനിയയിലും അനുഭവപ്പെട്ടു; ജനങ്ങളിൽ മൂന്നിൽ രണ്ടുഭാഗം ഇസ്ലാം മതസ്ഥരും മൂന്നിലൊന്ന് ക്രിസ്തുമതാനുയായികളുമായിരുന്നു. തുർക്കികളുടെ കേന്ദ്രഭരണം ബലഹീനമായപ്പോൾ പല പ്രാദേശിക ഭരണകർത്താക്കളും സ്വതന്ത്രരാവാനുള്ള ശ്രമം ആരംഭിച്ചു. ഇങ്ങനെ അലിപാഷാ ജന്നീനയിൽ (ദക്ഷിണ അൽബേനിയ) ഒരു സ്വതന്ത്രഭരണകൂടം സ്ഥാപിച്ചു; എന്നാൽ 1822-ൽ ഇദ്ദേഹം വധിക്കപ്പെട്ടു. ഉത്തര അൽബേനിയയിൽ ബുഷാതി കുടുംബക്കാർ സ്വതന്ത്ര ഭരണകൂടം സ്ഥാപിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിലായിരുന്നു. മുഹമ്മദ് ബുഷാതിയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പൗത്രനായ മുസ്തഫയും ആയിരുന്നു ആ കുടുംബത്തിലെ പ്രമുഖർ. തുർക്കി സുൽത്താനായ അബ്ദുൽ [[മജീദ് I]] തുർക്കികളുടെ ആധിപത്യം അൽബേനിയയിൽ ഉറപ്പിച്ചശേഷം പല ഭരണപരിഷ്കാരങ്ങളും നടപ്പിലാക്കി. പക്ഷേ, അവയൊന്നും ഉദ്ദേശിച്ച ഫലം നല്കിയില്ല.

=== സ്വാതന്ത്ര്യസമരങ്ങൾ ===
[[പ്രമാണം:Principality of Albania.svg|thumb|അൽബേനിയൻ പ്രിൻസിപ്പാലിറ്റിക്ക് മുന്നോട്ടുവയ്ക്കപ്പെട്ട അതിർത്തികൾ (1912-1914).]]
തുർക്കിയിൽനിന്നു റഷ്യ പിടിച്ചെടുത്ത അൽബേനിയൻ പ്രദേശങ്ങൾ വീണ്ടെടുക്കുന്നതിനു തുർക്കിയും അൽബേനിയയും ചേർന്ന് ഒരു ദേശീയ സംഘടന രൂപവത്കരിച്ചു. പക്ഷേ, അൽബേനിയർ സ്വന്തം സ്വാതന്ത്ര്യമാണ് ലക്ഷ്യമാക്കുന്നതെന്നു മനസ്സിലാക്കിയ തുർക്കികൾ, അൽബേനിയരുമായുള്ള കൂട്ടുപ്രവർത്തനങ്ങളിൽനിന്നു പിൻമാറുകയും അവർ ക്കെതിരായുള്ള സന്നാഹങ്ങളെ സഹായിക്കുകയും ചെയ്തു. അൽബേനിയർക്കു രണ്ടു തുറമുഖ പട്ടണങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെട്ടത് അവരുടെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിനു ശക്തികൂട്ടി. തുർക്കിയുടെ അധീശാധികാരത്തിനും അയൽരാജ്യങ്ങളുടെ കൈയേറ്റങ്ങൾക്കും എതിരായി ഒരു ദ്വിമുഖ സമരം നയിക്കാൻ അൽബേനിയർ നിർബന്ധിതരായി. ദേശീയ ചിന്താഗതി വളർത്തുന്നതിനനുകൂലമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ അൽബേനിയയിലുടനീളം ശക്തി പ്രാപിച്ചു. ഒട്ടോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിനുള്ളിൽ സ്വയംഭരണാധികാരമുള്ള അൽബേനിയൻ രാഷ്ട്രം സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ തുടർന്നു. യുവതുർക്കിപ്രസ്ഥാനം തുർക്കിയിൽ വിജയിച്ചപ്പോഴും അൽബേനിയരുടെ സ്വയം നിർണയാവകാശത്തെ അവർ നിഷേധിക്കുകയാണു ചെയ്തത്. പക്ഷേ, പിന്നീട് അൽബേനിയരുടെ അവകാശങ്ങൾ അംഗീകരിക്കാൻ അവർ നിർബന്ധിതരായി. തുർക്കിസേനയുടെ പരാജയം അൽബേനിയയ്ക്ക് പുതിയ ശത്രുക്കളെ സൃഷ്ടിച്ചു. സ്വതന്ത്ര അൽബേനിയൻ രാഷ്ട്രത്തിന്റെ ആവിർഭാവത്തെ എതിർത്ത ഗ്രീസ്, സെർബിയ ആദിയായ രാഷ്ട്രങ്ങൾ, അൽബേനിയയെ ആക്രമിക്കാൻ സന്നദ്ധമായി. എങ്കിലും 1912 നവംബർ 28-ന് [[ഇസ്മായിൽ കെമാൽ വ്ലോറ|ഇസ്മായിൽ കെമാൽ വ്ലോറയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ സ്വതന്ത്ര അൽബേനിയൻ രാഷ്ട്രം ഉടലെടുത്തു. യൂറോപ്പിലെ വൻകിടരാഷ്ട്രങ്ങൾ അൽബേനിയൻ പ്രശ്നത്തിൽ ഇടപെടുകയും അവസാനം അൽബേനിയയെ അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്തു (1912 ഡിസംബർ). ഒന്നാം ലോകയുദ്ധകാലത്ത് അൽബേനിയ നിഷ്പക്ഷത പ്രഖ്യാപിച്ചെങ്കിലും അത് ഒരു യുദ്ധരംഗമായിത്തീരുകയാണുണ്ടായത്. 

ഒന്നാം ലോകയുദ്ധാനന്തരമുണ്ടായ പാരിസ് സമാധാന സമ്മേളനം അൽബേനിയൻ പ്രശ്നം പരിഹരിച്ചില്ല. 1920-ൽ [[സുലൈമാൻ ദെൽവിന|സുലൈമാൻ ദെൽവിനയു]]ടെ നേതൃത്വത്തിൽ ടിറാന തലസ്ഥാനമാക്കി ഒരു ദേശീയ ഗവൺമെന്റ് രൂപവത്കൃതമാകുകയും സഖ്യകക്ഷികൾ കൈയടക്കിയിരുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ ഈ ദേശീയ ഗവൺമെന്റിനു കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഇറ്റലിയും യുഗോസ്ലാവിയയും അൽബേനിയൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നു പിൻമാറി. 1920-ൽ [[ലീഗ് ഓഫ് നേഷൻസ്|ലീഗ് ഓഫ് നേഷൻസിൽ]] (League of Nations) അൽബേനിയ അംഗമായി. 

ജനായത്തഭരണസമ്പ്രദായം നടപ്പിലാക്കുവാൻ നടത്തിയ ശ്രമങ്ങൾ അൽബേനിയയിൽ വിജയിച്ചില്ല. [[അഹമ്മദ് ബേസോഗു]] പ്രധാനമന്ത്രിയായിരിക്കവെ നടന്ന വിപ്ലവഫലമായി അദ്ദേഹം പുറന്തള്ളപ്പെടുകയുണ്ടായെങ്കിലും ഇദ്ദേഹം വീണ്ടും അധികാരത്തിലെത്തി ഏകാധിപത്യഭരണമാരംഭിച്ചു. 1928-ൽ ഇദ്ദേഹം സോഗ്ക എന്ന പേരിൽ അൽബേനിയൻ രാജാവായി സ്വയം പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇറ്റലിയുമായുള്ള സൗഹാർദബന്ധം ഇദ്ദേഹം ബലപ്പെടുത്തി. സോഗിന്റെ ഭരണം അൽബേനിയയിലെ ആഭ്യന്തര കാർഷിക പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കാൻ സഹായകമായിരുന്നില്ല. തകർന്ന സാമ്പത്തികസ്ഥിതി പുനരുദ്ധരിക്കുവാൻ അൽബേനിയയെ ഇറ്റലി സഹായിച്ചു. അൽബേനിയയിലെ ഏകാധിപത്യഭരണത്തെ ജനങ്ങൾ വെറുക്കുകയും സാമ്പത്തിക സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങൾ വളരുകയും ചെയ്തപ്പോൾ ജനങ്ങൾ കമ്യൂണിസ്റ്റ് ആദർശങ്ങളോടു സഹാനുഭൂതിയുള്ളവരായിത്തീർന്നു. എങ്കിലും ഒരു ശക്തമായ ഗവൺമെന്റ് അൽബേനിയയിൽ നിലവിലിരുന്നത് സോഗിന്റെ 11 വർഷത്തെ ഭരണകാലത്താണ്. സോഗ് ഹംഗറിയിലെ പ്രഭ്വിയായ ജെറാൾഡിൻ അപ്പോനിയിയെ വിവാഹം കഴിച്ചു (1938). അൽബേനിയയെ ഇറ്റലിയുടെ അധീശാധികാരത്തിൽ കൊണ്ടുവരാനുള്ള ശ്രമങ്ങളെ എതിർത്തതോടെ മുസ്സോളിനി അൽബേനിയ ആക്രമിച്ചു. അൽബേനിയ ഇറ്റലിയുടെ ഒരു പ്രവിശ്യയായിത്തീർന്നു. ഇറ്റാലിയൻ ചക്രവർത്തി ഇമ്മാനുവൽ III അൽബേനിയൻ രാജാവായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു.

=== കമ്യൂണിസ്റ്റ് ഭരണം ===
[[പ്രമാണം:Pallati i Operas Kultures dhe Baletit.jpg|left|thumb|ടിറാനയിലെ പാലസ് ഓഫ് കൾച്ചർ. ഈ കെട്ടിടത്തിന്റെ തറക്കല്ലിട്ടത് [[ക്രൂഷ്ചേവ്]] ആയിരുന്നു. ]]
രണ്ടാം ലോകയുദ്ധകാലത്ത് ഇറ്റലിയുടെ അധീശാധികാരത്തിനെതിരായി അൽബേനിയയിൽ വിപ്ലവങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. യുദ്ധകാലത്ത് അൽബേനിയയിലെ [[കമ്യൂണിസ്റ്റ്]] സംഘടനയ്ക്ക് ഐക്യകക്ഷികളുടെ സഹായവും ലഭിച്ചു. മുസ്സോളിനിയുടെ തിരോധാനശേഷം അൽബേനിയയിൽ കമ്യൂണിസ്റ്റുകളും ദേശീയവാദികളും തമ്മിലുണ്ടായ സംഘട്ടനത്തിനുശേഷം അവിടെ കമ്യൂണിസ്റ്റുകാർ പ്രബലരായി. 

1944 നവംബറിൽ [[അൻവർ ഹോജ]](Enver Hoxha)യുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു ഗവൺമെന്റ് രൂപവത്കൃതമായി. കമ്യൂണിസ്റ്റ് പരിപാടികൾ നടപ്പിലാക്കാൻ ആരംഭിച്ചതോടെ ഇദ്ദേഹത്തിനു പല എതിർപ്പുകളും നേരിടേണ്ടിവന്നു. 1945-ൽ നാഷണൽ അസംബ്ലിയിലേക്ക് തെരഞ്ഞെടുപ്പു നടന്നു. 1948 വരെ അൽബേനിയ [[യുഗോസ്ലാവിയ|യുഗോസ്ലാവിയയുമായി]] സൗഹൃദത്തിലായിരുന്നു. അതിനുശേഷം യുഗോസ്ലാവിയയ്ക്കനുകൂലമായ നയപരിപാടികൾ നടപ്പിലാക്കാൻ ശ്രമിച്ചവരെ അധികാരത്തിൽനിന്നു പുറന്തള്ളിയതോടെ അൻവർ ഹോജയും [[മുഹമ്മദ് ഷെഹു|മുഹമ്മദ് ഷെഹുവും]] യു.എസ്.എസ്.ആറിന് അനുകൂലമായ നയപരിപാടികൾ ആവിഷ്കരിച്ചു. 1961 വരെ അൽബേനിയ മുൻ യു.എസ്.എസ്.ആർ ചേരിയിൽ തുടർന്നു. സ്റ്റാലിൻ പക്ഷപാതിയായ അൽബേനിയൻ ഭരണനേതാവ്, എൻ.എസ്. ക്രൂഷ്ചേവിന്റെ രാഷ്ട്രീയചേരിക്ക് എതിരായ നിലപാട് സ്വീകരിച്ചതോടെ യു.എസ്.എസ്.ആറുമായുള്ള അൽബേനിയയുടെ ബന്ധങ്ങൾ ഉലയുകയും കമ്യൂണിസ്റ്റ് ചൈനയുമായുള്ള ബന്ധങ്ങൾ ദൃഢതരമാവുകയും ചെയ്തു. ചൈനീസ് കമ്യൂണിസ്റ്റ് ക്യാമ്പുമായി അടുപ്പം സ്ഥാപിച്ച ആദ്യത്തെ യൂറോപ്യൻ രാഷ്ട്രമാണിത്. 1976 ജനുവരി 21-നു പുതിയ ഭരണഘടന നിലവിൽവന്നു. അതോടെ രാജ്യം ''പീപ്പിൾസ് സോഷ്യലിസ്റ്റ് റിപ്പബ്ലിക്ക് ഒഫ് അൽബേനിയ'' ആയിത്തീർന്നു. ഹോജയുടെ മരണ(1985)ത്തെത്തുടർന്നു റമിസ് അലിയ ഭരണമേറ്റു. തുടർന്ന് പാശ്ചാത്യരാഷ്ട്രങ്ങളുമായുള്ള സാമ്പത്തികബന്ധങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുകയും ജനാധിപത്യപ്രക്രിയ ത്വരിതപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

== ആധുനിക അൽബേനിയ ==
1991-ൽ നടന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പല രാഷ്ട്രീയപാർട്ടികളും പങ്കെടുത്തു. 1992-ൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടിയാണ് അധികാരത്തിലെത്തിയത്. സാമ്പത്തികപരിഷ്കാരങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കിയതിന്റെ ഭാഗമായി അഴിമതിയും വർധിച്ചുവന്നു. 1995-ൽ അൽബേനിയയ്ക്ക് കൗൺസിൽ ഒഫ് യൂറോപ്പിൽ അംഗീകാരം ലഭിച്ചു. 

1997-ൽ നടന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടികൾ  അധികാരത്തിലെത്തി. [[റീഹെപ്മീദാനി]] പ്രസിഡന്റായി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. അൽബേനിയൻ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി ചെയർമാനായ [[ഫാറ്റോഡ് നാനോ]] പ്രധാനമന്ത്രിപദം ഏറ്റെടുത്തു. 1998-ൽ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ഭരണഘടന പ്രകാരം ജനാധിപത്യഭരണവ്യവസ്ഥ നിലവിൽവരികയും പൗരാവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. 2000 ഒ.-ൽ നടന്ന പ്രാദേശികതെരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലും സോഷ്യലിസ്റ്റുകളാണ് വിജയക്കൊടി പാറിച്ചത്. 

2001 ജൂണിൽ നടന്ന പാർലമെന്റ് തെരഞ്ഞെടുപ്പിനെത്തുടർന്ന് സോഷ്യലിസ്റ്റ് നേതാവായ [[ഇലിർമേന]] പ്രധാനമന്ത്രിയായി അവരോധിക്കപ്പെട്ടു. എങ്കിലും പാർട്ടിയ്ക്കുള്ളിലെ വിഭാഗീയപ്രവണതകൾ കാരണം 2002-ൽ [[പണ്ഡേലിമാജ്കൊ]] പ്രധാനമന്ത്രിസ്ഥാനം ഏറ്റെടുത്തു. 

കഴിഞ്ഞ മൂന്ന് ദശകങ്ങളിൽ അൽബേനിയയിലുണ്ടായ സാമ്പത്തികപുരോഗതി ശ്രദ്ധേയമാണ്. ജനങ്ങളുടെ ജീവിതനിലവാരം വളരെയേറെ മെച്ചപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഉപഭോക്തൃസാധനങ്ങളുടെ ഉത്പാദനത്തിലും വിപണനത്തിലും അൽബേനിയ മുൻപന്തിയിലാണ്.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! [[പ്രമാണം:Flag of Albania.svg|50x55px]] [[Albanian Declaration of Independence|സ്വാതന്ത്ര്യം]]
! [[പ്രമാണം:Flag of Albanian Provisional Government 1912-1914.svg|50x55px]]&lt;br /&gt;[[Independent Albania|സ്വതന്ത്ര അൽബേനിയ]]
! [[പ്രമാണം:Albania 1914 Flag.svg|50x55px]]&lt;br /&gt;[[Principality of Albania|പ്രിൻസിപ്പാലിറ്റി ഓഫ് അൽബേനിയ]]
! [[പ്രമാണം:Flag of Albania 1926.svg|50x55px]]&lt;br /&gt;[[Albanian Republic|അൽബേനിയൻ റിപ്പബ്ലിക്ക്]]
! [[പ്രമാണം:Flag Kingdom Of Albania.svg|50x55px]]&lt;br /&gt;[[Albanian Kingdom|അൽബേനിയൻ കിംഗ്ഡം]]
! [[പ്രമാണം:Flag of Albania (1939).svg|50x55px]]&lt;br /&gt;[[Albanian Kingdom (1939–1943)|അൽബേനിയ ഇറ്റലിക്കു കീഴിൽ]]
! [[പ്രമാണം:Flag of German occupied Albania.svg|50x55px]]&lt;br /&gt;[[Albanian Kingdom (1943–1944)|അൽബേനിയ ജർമനിക്കു കീഴിൽ]]
! [[പ്രമാണം:Flag of Albania 1946.svg|50x55px]]&lt;br /&gt;[[People's Socialist Republic of Albania|സോഷ്യലിസ്റ്റ് അൽബേനിയ]]
! [[പ്രമാണം:Flag of Albania.svg|50x55px]]&lt;br /&gt;[[History of post-Communist Albania|റിപ്പബ്ലിക്ക് ഓഫ് അൽബേനിയ]]
|- align=center
|1912
|1912–1914
|1914–1925
|1925–1928
|1928–1939
|1939–1943
|1943–1944
|1944–1992
|since 1992
|}
&lt;gallery&gt;
File:Gjergj Kastrioti.jpg|സ്കാഡെർബെഗ്. &lt;br /&gt;(1405–1468)
File:Ismail Qemali.jpg|ഇസ്മായീൽ ക്വെമാലി, സ്വാതന്ത്ര്യസമര നായകൻ (1912–14)
File:Dmmd03.jpg|വില്യം ഓഫ് അൽബേനിയ. ചുരുങ്ങിയകാലം അൽബേനിയയുടെ രാജാവായിരുന്നു (1914 മാർച്ച് 7 – 1914 സെപ്റ്റംബർ 3)
File:Kingzog.jpg|സോഗ് ഓഫ് അൽബേനിയ. പ്രസിഡന്റും (1925–28)&lt;br /&gt; രാജാവുമായിരുന്നു (1928–39)&lt;br /&gt; 
File:HODŽA druhá míza.jpg|[[Enver Hoxha|എന്വർ ഹോജ]] &lt;br /&gt;(1944–1985)
&lt;/gallery&gt;

== അവലംബം ==
{{reflist}}

{{യൂറോപ്യൻ രാഷ്ട്രങ്ങൾ}}
{{Euro-geo-stub}}

== പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം|അൽബേനിയ|അൽബേനിയ}}

[[വർഗ്ഗം:യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:റിപ്പബ്ലിക്കുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിൽ അംഗത്വമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അൽബേനിയ]]
[[വർഗ്ഗം:അൽബേനിയൻ ഭാഷ സംസാരിക്കപ്പെടുന്ന രാജ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മുസ്ലീം രാഷ്ട്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>fvdfewub3xc9zu45psrp5ersh7zyikg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2122</id>
    <revision>
      <id>4611880</id>
      <parentid>4611054</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T10:50:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <comment>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്]] ചേർക്കുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]])</comment>
      <origin>4611880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8320" sha1="3kcbmglfcrhsqbmz4v72rte6ntvmh36" xml:space="preserve">[[Category:വിക്കിപീഡിയ പരിപാലനം]]
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലക്കെട്ട്}}
{{മായ്ക്കൽപത്തായം}}
__TOC__
__NEWSECTIONLINK__
=ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക=
&lt;!-- ഇതിനു താഴെ ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ വിവരം ചേർക്കുക . ഉദാഹരണമായി നിങ്ങൾ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യാനുദ്ദേശിക്കുന്ന ലേഖനത്തിന്റെ തലക്കെട്ട് കേരളം എന്നാണെങ്കിൽ എന്നു ഏറ്റവും മുകളിൽ ചേർത്ത് താൾ സേവ് ചെയ്യുക. --&gt;
&lt;!-- താഴത്തെ വരി മാറ്റാതിരിക്കുക! ഇത് ട്വിങ്കിൾ ഗാഡ്ജറ്റിന് ആവശ്യമുണ്ട് --&gt;
&lt;!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു തൊട്ടു താഴെ നൽകുക --&gt;
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീർ മമ്പാട്}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇടുക്കി സീറോ-മലബാർ കത്തോലിക്കാ രൂപത}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Sanjay krishnan mt}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വഴിച്ചെണ്ട}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി. വി. സുകുമാരൻ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ടി എൻ പ്രകാശ് പുരസ്കാരം}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സജി ജോസഫ്}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മലയാളത്തിലെ പോർച്ചുഗീസ് പദങ്ങൾ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/എം.എം പുരുഷോത്തമൻ നായർ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുന്ദരം ധനുവച്ചപുരം}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സാമൂഹിക പ്രവർത്തനം (തൊഴിൽവൃത്തിപരമായത്)}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇന്ത്യയിലെ ന്യൂനപക്ഷ പ്രീണനം}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭവാനി തമ്പുരാട്ടി}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കെ. മണികണ്ഠൻ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബൗദി മലയാളം നോവൽ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭാവന ക്ലബ്ബ് &amp; റീഡിംഗ് റൂം , പൊതുവാച്ചേരി}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/2016ലെ സമ്മർ ഒളിബിക്സിലെ അത് ലറ്റിക് മത്സരങ്ങൾ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സർവീസ്}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വസീം കണ്ണൂർ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീരൻ ​​പ്ര​യാർ-1}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള യാത്ര 2026}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മഴ തോരും മുൻപേ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള ഉർദു ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സ്കൂൾ ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മുന്നോക്ക വികസന കോർപ്പറേഷൻ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/റഫീഖ് ഇബ്രാഹിം}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആർ.രാഹുൽ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആന്റണി കാട്ടിപ്പറമ്പിൽ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൽബ്രൈറ്റ് സിൻഡ്രോം}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പേറ്റന്റ് ഡക്ടസ് ആർട്ടീരിയോസിസ്}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഗുഹ്യരോമം}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൻഡ്രോപോസ്}}
&lt;!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു മുകളിൽ ഏറ്റവും ആദ്യം നൽകുക --&gt;</text>
      <sha1>3kcbmglfcrhsqbmz4v72rte6ntvmh36</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സൗദി അറേബ്യ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3607</id>
    <revision>
      <id>4611777</id>
      <parentid>4607842</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T18:28:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="357866" sha1="3mezicr130joldxu1wfihvkr9ckb0eh" xml:space="preserve">{{featured}}
{{prettyurl|Saudi Arabia}}
{{Infobox country
| conventional_long_name                = &lt;span style=&quot;line-height:1.33em;&quot;&gt;സൗദി അറേബ്യ&lt;/span&gt;
| native_name                = &lt;span style=&quot;line-height:1.33em;white-space:nowrap;&quot;&gt;{{lang|ar|&lt;big&gt;المملكة العربية السعودية&lt;/big&gt;}} &lt;br/&gt;''അൽ-മം‌ലക അൽ-അറബിയ്യ അസ്സൗദിയ്യ''&lt;/span&gt;
| common_name                = സൗദി അറേബ്യ
| image_flag                = Flag of Saudi Arabia.svg
| image_coat                = Emblem of Saudi Arabia.svg
| symbol_type                = Emblem
| image_map                = Saudi Arabia (orthographic projection).svg
| national_motto                = {{nowrap|&lt;big&gt;لا إله إلا الله، محمد رسول الله&lt;/big&gt;}} &lt;br/&gt;&quot;{{transl|ar|ലാ ഇലാഹ ഇല്ലല്ലാഹ്, മുഹമ്മദുൻ റസൂലുല്ലാഹ്}}&quot;&lt;ref name=saudiemb56&gt;{{cite web |url=http://www.saudiembassy.net/about/country-information/facts_and_figures/ |title=സൗദി അറേബ്യയെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ |publisher=സൗദി റോയൽ എംബസ്സി, [[അമേരിക്ക]] |accessdate=6 ജൂൺ 2011 |archive-date=2012-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120417231457/http://www.saudiembassy.net/about/country-information/facts_and_figures/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;br/&gt;{{small|&quot;അല്ലാഹു അല്ലാതെ ആരാധനക്ക് അർഹനായി വേറെ ആരുമില്ല. മുഹമ്മദ് അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതനാണ്.&quot; ([[ശഹാദത്ത്]])}}
| national_anthem                = ''[[National Anthem of Saudi Arabia|അസ്സലാം അൽ മലക്കിയ്യ]]'' &lt;br/&gt;{{small|''രാജാവ് നീണാൾ വാഴട്ടെ''}} &lt;br/&gt;&lt;center&gt;[[File:Saudi Arabian national anthem, performed by the United States Navy Band.oga|ആശ് അൽ മലീക് (ഉപകരണസംഗീതം)]]&lt;/center&gt;
| official_languages                = [[അറബി]]&lt;ref name=&quot;cia11&quot;/&gt;
| demonym                = {{unbulleted list |സൗദി അറേബ്യൻ|സൗദി {{small|(അനൗദ്യോഗികം)}}}}
| religion                = [[സുന്നി ഇസ്ലാം]] {{small|(ഔദ്യോഗികം)}}&lt;ref name=irf2010/&gt;
| capital                = [[റിയാദ്]]
| latd                = 24
| latm                = 39
| latNS                = N
| longd                = 46
| longm                = 46
| longEW                = E
| largest_city                = [[റിയാദ്]]
| government_type                = {{nowrap|[[Unitary state|അഭിന്ന]] [[Islamic state|ഇസ്‌ലാമിക]] [[Absolute monarchy|രാജവാഴ്ച]]}}
| leader_title1                = [[സൗദി അറേബ്യയുടെ ഭരണാധികാരികൾ|രാജാവ്]]
| leader_name1                = [[സൽമാൻ ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ്‌]]
| leader_title2                = [[Crown Prince|കിരീടാവകാശിയും]] [[പ്രധാനമന്ത്രിയും]]
| leader_name2                = [[മുഹമ്മദ്‌ ബിൻ സൽമാൻ ]]
| legislature                = {{nowrap|[[#Monarchy and royal family|ഇല്ല]]{{സൂചിക|൧}}&lt;br/&gt;{{small|(നിയമനിർമ്മാണം [[Rule by decree|രാജാവിന്റെ ഉത്തരവുപ്രകാരം]])}}}}
| sovereignty_type                = [[History of Saudi Arabia|രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടത്]]
| established_event1                = പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടത്
| established_date1                = [[1926]] [[ജനുവരി]] 8
| established_event2                = അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടത്
| established_date2                = [[1927]] [[മേയ്]] 20
| established_event3                = ഏകീകരിക്കപ്പെട്ടത്
| established_date3                = [[1932]] [[സെപ്റ്റംബർ]] 23&lt;ref name=saudionline1&gt;{{cite web |url=http://www.saudia-online.com/saudi_arabia.htm |title=സൗദി അറേബ്യ - കൺട്രി ഇൻ ബ്രീഫ് |publisher=സൗദിയ ഓൺലൈൻ |accessdate=3 മാർച്ച് 2012 |archive-date=2019-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191021081251/http://www.saudia-online.com/saudi_arabia.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| area_rank                = 12-ആമത്
| area_magnitude                = 1 E12
| area_km2                = 2250000
| area_sq_mi                = 8,70,000
| percent_water                = 0.7
| population_estimate                = 29195895 &lt;ref name=&quot;Central Department Of Statistics &amp; information&quot;&gt;[http://www.cdsi.gov.sa/english/ സെൻട്രൽ ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ് &amp; ഇൻഫർമേഷൻ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120919225542/http://www.cdsi.gov.sa/english/ |date=2012-09-19 }} 2012 ലെ കണക്കു പ്രകാരം.&lt;/ref&gt;
| population_estimate_year                = 2010
| population_estimate_rank                = 45-ആമത്
| population_census                = 
| population_census_year                = 
| population_density_km2                = 12
| population_density_sq_mi                = 31
| population_density_rank                = 216-ആമത്
| GDP_PPP_year                = 2012
| GDP_PPP                = $73,314.3 കോടി&lt;ref name=imf2&gt;{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=40&amp;pr.y=7&amp;sy=2009&amp;ey=2012&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=456&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&amp;grp=0&amp;a= |title=സൗദി അറേബ്യ |publisher=അന്താരാഷ്ട്ര നാണ്യ നിധി |accessdate=20 ഏപ്രിൽ 2012 |archive-date=2013-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130117110316/http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=40&amp;pr.y=7&amp;sy=2009&amp;ey=2012&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=456&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&amp;grp=0&amp;a= |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_rank                = 
| GDP_PPP_per_capita                = $25,465&lt;ref name=imf2/&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank                = 
| GDP_Real_Command-basis                = 33083.1 കോടി 1999 USD&lt;ref name=&quot;KAPSARC&quot;&gt;{{cite web |url=http://ssrn.com/abstract=2110172 |title=സൗദി അറേബ്യയുടെ വളർച്ചയിൽ എണ്ണ ഖനനത്തിനുള്ള പങ്ക്: |publisher=കാപ്സാർക്ക് |accessdate=30 ജൂലൈ 2012 |archive-date=2023-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113045256/https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2110172 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| GDP_Real_Command-basis_rank                = 
| GDP_Real_Command-basis_year                = 2010
| GDP_Real_Command-basis_per_capita                = 12,190 1999 USD&lt;ref name=&quot;KAPSARC&quot;/&gt;
| GDP_Real_Command-basis_per_capita_rank                = 
| GDP_nominal                = $65165.2 കോടി&lt;ref name=imf2/&gt;
| GDP_nominal_rank                = 
| GDP_nominal_year                = 2012
| GDP_nominal_per_capita                = $22,635&lt;ref name=imf2/&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank                = 
| HDI_year                = 2011
| HDI                = {{nowrap|{{increase}} 0.770&lt;ref name=&quot;HDI&quot;&gt;{{cite web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Tables.pdf |title=ഹ്യൂമൻ ഡിവലപ്പ്മെന്റ് റിപ്പോർട്ട് ഓഫീസ് - ഐക്യരാഷ്ട്ര സംഘടന |year=2011 |publisher=[[ഐക്യരാഷ്ട്ര സംഘടന]] |accessdate=2 നവംബർ 2011 |archive-date=2012-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120111110322/http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Tables.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;}}
| HDI_rank                = 56-ആമത്
| HDI_category                = &lt;span style=&quot;color:#090;white-space:nowrap;&quot;&gt;ഉയർന്നത്&lt;/span&gt;
| currency                = [[സൗദി റിയാൽ]] (SR)
| currency_code                = SAR
| country_code                = SAU
| time_zone                = എ.എസ്.റ്റി.
| utc_offset                = +3
| time_zone_DST                = 
| utc_offset_DST                = 
| drives_on                = വലതുവശം
| cctld                = {{unbulleted list |[[.sa]] |[[السعودية.]]}}
| calling_code                = [[Telephone numbers in Saudi Arabia|+966]]
| footnotes                = {{കുറിപ്പ്|൧|രാജാവിനെ ഉപദേശിക്കുന്നതിന് [[Consultative Assembly of Saudi Arabia|ഉപദേശകസഭ]] നിലവിലുണ്ട്}}
}}
അറേബ്യൻ ഉപദ്വീപിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു രാജ്യമാണ് '''സൗദി അറേബ്യ''', എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''കിങ്ഡം ഓഫ് സൗദി അറേബ്യ''' ('''കെ.എസ്.എ''') ([[അറബി]]: '''المملكة العربية السعودية‎''', [[ഇംഗ്ലീഷ്]]: ''Kingdom of Saudi Arabia'').

[[മിഡിൽ ഈസ്റ്റ്|മദ്ധ്യപൗരസ്ത്യദേശത്തെ]] ഒരു സമ്പന്നരാഷ്ട്രമായ സൗദി അറേബ്യയുടെ തലസ്ഥാനം [[റിയാദ്]] ആണ്. സമ്പൂർണ രാജഭരണമാണ് ഇവിടത്തെ ഭരണക്രമം. ഭരിക്കുന്ന രാജകുടുംബത്തിന്റെ നാമത്തിലറിയപ്പെടുന്ന അപൂർവ്വം രാജ്യങ്ങളിലൊന്നുമാണിത്. [[അമീർ സൽമാൻ രാജാവ്|അമീർ സൽമാൻ ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ്]] രാജാവാണ്‌ സൗദി അറേബ്യയിലെ ഇപ്പോഴത്തെ [[സൗദി അറേബ്യയുടെ ഭരണാധികാരികൾ|ഭരണാധികാരി]].&lt;ref name=&quot;saudiembassy33&quot;&gt;{{cite web | title = King Salman bin Abdulaziz | publisher = Royal Embassy of Saudi Arabia | url = http://www.saudiembassy.net/about/SalmanbinAbdulaziz.aspx | accessdate = 2016-05-06 | archive-date = 2016-05-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160506200011/http://www.saudiembassy.net/about/SalmanbinAbdulaziz.aspx | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ''രണ്ട് വിശുദ്ധ പള്ളികളുടെ നാട്'' എന്ന പേരിലും സൗദി അറേബ്യ അറിയപ്പെടാറുണ്ട്. ഇസ്ലാമികരാഷ്ട്രമായ സൗദി അറേബ്യയിലെ 99 ശതമാനം ജനങ്ങളും [[മുസ്ലിം|മുസ്ലിമുകളാണ്]]. മുസ്ലിമുകളുടെ വിശുദ്ധനഗരങ്ങളായ [[മക്ക|മക്കയും]] [[മദീന|മദീനയും]] ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;bakkah&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.bakkah.net/guests/Saudi-Arabia-cities.htm | title = മക്കയും മദീനയും | accessdate =  | publisher = ബക്ക.നെറ്റ് | archive-date = 2012-11-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121107102759/http://www.bakkah.net/guests/Saudi-Arabia-cities.htm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; പൊതുവെ സൗദി അറേബ്യയുടേതു ചുട്ടുപൊള്ളുന്ന വരണ്ട [[കാലാവസ്ഥ|കാലാവസ്ഥയാണ്]].

[[ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ട്|ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ]] ആധുനിക സൗദി അറേബ്യ നിലവിൽ വന്നത് മുതൽ കിംങ്ഡം ഓഫ് സൗദി അറേബ്യ എന്ന ഔദ്യോഗിക നാമത്തിൽ ഈ രാജ്യം അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref name= &gt;{{cite web | url = http://www.saudiembassy.net/about/country-information/history.aspx | title = സൗദി ചരിത്രം | accessdate =  | publisher = സൗദി എംബസി | archive-date = 2012-06-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120621062827/http://www.saudiembassy.net/about/country-information/history.aspx | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; [[പെട്രോളിയം]] ഉല്പന്നങ്ങളുടെ പര്യവേഷണത്തോടെ മധ്യ പൗരസ്ത്യദേശത്തെ ഒരു സമ്പന്ന രാഷ്ട്രമായി സൗദി അറേബ്യ മാറി. [[റിയാദ്]] ആസ്ഥാനമായ സൗദി അറേബ്യയിലെ  ജനസംഖ്യ, [[2012]]-ലെ [[കാനേഷുമാരി|കണക്കെടുപ്പ്]] പ്രകാരം 29,195,895 ആണ്. പടിഞ്ഞാറ് [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലും]] തെക്ക്‏‏‏‏‏ [[യമൻ]], [[ഒമാൻ]] എന്നീ രാജ്യങ്ങളും കിഴക്ക്‏‏‏‏‏ [[അറബിക്കടൽ]], [[ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ|യു.എ.ഇ.]] എന്നിവയും വടക്ക് [[ജോർദാൻ]], [[ഇറാഖ്]], [[കുവൈത്ത്]] എന്നിവയുമാണ് ആധുനിക സൗദി അറേബ്യയുടെ അതിർത്തികൾ. പ്രധാന വരുമാനസ്രോതസ്സ് [[പെട്രോളിയം]] ഉൽപന്നങ്ങളാണ്&lt;ref name=aramco1 &gt;{{cite web | url = http://aramcooverseas.com/en/about-us/about-saudi-aramco/ | title = എ വേൾഡ് ലീഡർ ഇൻ ഓയിൽ ആന്റ് ഗ്യാസ് | accessdate =  | publisher = ആരാംകോഓവർസീസ്.കോം | archive-date = 2012-09-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120905122414/http://www.aramcooverseas.com/en/about-us/about-saudi-aramco | url-status = live }}&lt;/ref&gt;. ലോകത്തിൽ ഏറ്റവുമധികം എണ്ണ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന രാഷ്ട്രമാണ് സൗദി അറേബ്യ. ദേശീയ ഉൽപാദനത്തിന്റെ 95% എണ്ണയും കയറ്റുമതി ചെയ്യുകയാണ്. ദേശീയ വരുമാനത്തിന്റെ 70% എണ്ണ വിൽപനയിലൂടെയാണ് ഖജനാവിലേക്കു എത്തുന്നത്. സൗദി അറേബ്യയിൽ എണ്ണ ഏറ്റവും കൂടുതലായി [[ഖനനം]] ചെയ്യപ്പെടുന്നത് കിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലാണ്. ഇവിടെയാണ് രാജ്യത്തിന്റെ ഈ അമൂല്യസമ്പത്ത് കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.&lt;ref name=briefhistory&gt;{{cite book|author=ജെയിംസ് വിൻബ്രാത്ത്|title=എ ബ്രീഫ് ഹിസ്റ്ററി ഓഫ് സൗദി അറേബ്യ|url=http://books.google.com/books?id=99M0zoSqsF0C|year=2004|publisher=ഇൻഫോബേസ് പബ്ലിക്കേഷിംഗ്|isbn=978-1-4381-0830-8|pages=[http://books.google.com.ph/books?id=99M0zoSqsF0C&amp;pg=PA242 242]|access-date=2012-12-20|archive-date=2023-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20231113045349/https://books.google.com/books?id=99M0zoSqsF0C&amp;hl=en|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=infobase&gt;{{cite news |title=സൗദി അറേബ്യ ടു ഓവർടേക്ക് റഷ്യ |author=വ്ലാഡിമിർ സ്ലോഡാട്കിൻ; നടാഷ്യ |url=http://www.reuters.com/article/2011/11/09/russia-energy-iea-idUSL6E7M93XT20111109 |agency=റോയിട്ടേഴ്സ് |date=9 നവംബർ 2011 |accessdate=10 നവംബർ 2011 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924160408/http://www.reuters.com/article/2011/11/09/russia-energy-iea-idUSL6E7M93XT20111109 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=portalmofa&gt;{{cite web|url=http://portal.mofa.gov.sa/Detail.asp?InSectionID=1516&amp;InNewsItemID=1746|title=കിങ്ഡം ഓഫ് സൗദി അറേബ്യ – എ വെൽഫയർ സ്റ്റേറ്റ്|publisher=റോയൽ എംബസ്സി ഓഫ് സൗദി അറേബ്യ|accessdate=1 മെയ് 2010|archive-date=2011-08-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20110824235352/http://portal.mofa.gov.sa/Detail.asp?InSectionID=1516&amp;InNewsItemID=1746|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

== ചരിത്രം ==
=== ആദിമകാലം മുതൽ സൗദി അറേബ്യയുടെ സ്ഥാപനം വരെ ===
[[File:Peace-conference-memoranda-respecting-syria-arabia-palestine5.jpg|thumb|200px|right|Sykes-Picot.]]
ആദ്യകാലത്ത് [[അറേബ്യൻ ഉപദ്വീപ്|അറേബ്യൻ ഉപദ്വീപിന്റെ]] പടിഞ്ഞാറുള്ള [[ഹിജാസ്]] മേഖലയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[മക്ക|മക്കയും]], [[മദീന|മദീനയും]] പോലുള്ള വ്യാപാരനഗരങ്ങളൊഴികെയുള്ള ഇന്നത്തെ സൗദി അറേബ്യൻ [[മരുഭൂമി|മരുഭൂമികളിൽ]] 

അപരിഷ്കൃതഗോത്രവർഗ്ഗക്കാരുടെ സമൂഹങ്ങളായിരുന്നു  വസിച്ചിരുന്നത്.&lt;ref name=&quot;riseof&quot;&gt;{{cite book |title=ദ റൈസ് ഓഫ് ഇസ്ലാം |url=https://archive.org/details/riseofislam0000gord_y9j5 |last=ഗോർഡൻ |first=മാത്യു |year=2005 |isbn=0-313-32522-7 |page=[https://archive.org/details/riseofislam0000gord_y9j5/page/4 4]}}&lt;/ref&gt; ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ഇസ്‌ലാമികപ്രവാചകനായിരുന്ന [[മുഹമ്മദ്]], ഉപദ്വീപിലെ [[Tribes of Arabia|ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാരെയെല്ലാം]] ഒരുമിപ്പിക്കുകയും ഏകീകൃതഭരണം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു. 632-ആമാണ്ടിൽ മുഹമ്മദ് നബി മരണമടഞ്ഞതോടെ പിൻഗാമികൾ അറേബ്യക്ക് പുറത്തേക്കും ഇസ്‌ലാമികഭരണം ത്വരിതഗതിയിൽ വ്യാപിപ്പിക്കുകയും പടിഞ്ഞാറ് [[Iberian Peninsula|ഐബീരിയൻ ഉപദ്വീപ്]] മുതൽ കിഴക്ക് ഇന്നത്തെ [[പാകിസ്താൻ]] വരെയുള്ള വിശാലമായ ഭൂഭാഗം അധീനതയിലാക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതുമൂലം [[ഇസ്‌ലാമികലോകം|ഇസ്‌ലാമികലോകത്തിന്റെ]] കേന്ദ്രം കൂടുതൽ [[ഖിലാഫത്ത്|വികസിതമായ പിടിച്ചെടുക്കപ്പെട്ട മേഖലകളിലേക്ക്]] മാറുകയും, [[അറേബ്യ]] അതിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശത്തേക്ക് മാറുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;dailylife&quot;&gt;{{cite book |title=ഡെയിലി ലൈഫ് ഇൻ മെഡിയേവൽ ഇസ്‌ലാമിക് വേൾഡ്|url=https://archive.org/details/dailylifeinmedie00lind|last=ലിൻസേ |first=ജെയിംസ് |year=2005 |isbn=0-313-32270-8 |page=[https://archive.org/details/dailylifeinmedie00lind/page/33 33]}}&lt;/ref&gt;

[[പത്താം നൂറ്റാണ്ട്|പത്താം നൂറ്റാണ്ടു]]മുതൽ [[ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ട്|ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ]] തുടക്കംവരെ മക്കയും മദീനയും, [[Sharif of Mecca|മക്കയിലെ ശരീഫ്]] എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന തദ്ദേശീയഭരണാധികാരിയുടെ ഭരണത്തിൻ കീഴിലായിരുന്നു. ഈ ഭരണാധികാരികളാവട്ടെ, മിക്കപ്പോഴും [[ബാഗ്ദാദ്|ബാഗ്ദാദിലെയോ]] [[കെയ്റോ|കെയ്റോയിലെയോ]] [[ഇസ്താംബൂൾ|ഇസ്താംബൂളിലെയോ]] ഇസ്‌ലാമികസാമ്രാജ്യങ്ങളുടെ ആശ്രിതത്വത്തിലായിരുന്നു. ഇന്നത്തെ സൗദി അറേബ്യയുടെ മറ്റുഭാഗങ്ങളെല്ലാം പരമ്പരാഗതമായ ഗോത്രഭരണസമ്പ്രദായത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുപോയി.&lt;ref name=&quot;Britannica history&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/31568/history-of-Arabia |title=ഹിസ്റ്ററി ഓഫ് അറേബ്യ |publisher=എൻസൈക്ലോപീഡിയ ബ്രിട്ടാനിക്ക |accessdate=7 ജൂൺ 2011 |archive-date=2015-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150503091224/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/31568/history-of-Arabia |url-status=live }}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=changemap&gt;{{cite book |title=ദ ചേംഞ്ചിംഗ് മാപ് ഓഫ് ഏഷ്യ |url=https://archive.org/details/changingmapofasi0000east |last=ഈസ്റ്റ് |first=വില്ല്യം ഗോർഡൻ|year=1971 |isbn=978-0-416-16850-1 |pages=[https://archive.org/details/changingmapofasi0000east/page/75 75]–76}}&lt;/ref&gt;.

പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിൽ [[ഒട്ടോമൻ സാമ്രാജ്യം|ഒട്ടോമൻമാർ]], [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിന്റെയും]] [[പേർഷ്യൻ ഗൾഫ് |പേർഷ്യൻ ഉൾക്കടലിന്റെയും]] തീരപ്രദേശങ്ങൾ ([[അസീർ പ്രവിശ്യ|അസീർ]], [[അൽഹസ]] എന്നിവ) തങ്ങളുടെ സാമ്രാജ്യത്തിന്റ ഭാഗമാക്കുകയും [[അറേബ്യ|അറേബ്യയുടെ]] ഉൾഭാഗങ്ങളിൽ അധീശത്വം അവകാശപ്പെടുകയും ചെയ്തു. സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ കേന്ദ്രീകൃതാധിപത്യത്തിലുണ്ടായ ഏറ്റക്കുറച്ചിലുകളനുസരിച്ച് ഇവിടങ്ങളിലെ നിയന്ത്രണത്തിന്റെ തോതും ഏറിയും കുറഞ്ഞുമിരുന്നു.&lt;ref name=bowen&gt;{{cite book |title=ദ ഹിസ്റ്ററി ഓഫ് സൗദി അറേബ്യ |last=ബോവൻ |first=വെയിൻ |year=2007 |isbn=978-0-313-34012-3 |page=68}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=niskhoy&gt;{{cite book |title=മഡ്ഡിൽ ഓഫ് ദ മിഡ്ഡിൽ ഈസ്റ്റ്, പതിപ്പ് 2 |last=ചാറ്റർജി |first=നിക്ഷോയ് സി. |year=1973 |isbn=0-391-00304-6 |page=168}}&lt;/ref&gt;.

[[House of Saud|അൽ സൗദ്]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഇന്നത്തെ സൗദി രാജകുടുംബത്തിന്റെ ഉയർച്ച, 1744-ൽ [[Nejd|നെജ്ദിൽവച്ച്]] സാമ്രാജ്യസ്ഥാപകനായ [[മുഹമ്മദ് ബിൻ സൗദ്]], മതനേതാവും സുന്നി ഇസ്‌ലാമികതയുടെ യാഥാസ്ഥിതിക രൂപമായ [[Wahhabi|വഹാബി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ]] സ്ഥാപകനുമായ [[Muhammad ibn Abd al-Wahhab|മുഹമ്മദ് ബിൻ അബ്ദുൽവഹാബിന്റെ]] സേനയുമായി കൈകോർക്കുന്നതോടെയാണ് ആരംഭിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite book |title=ദ് ഹിസ്റ്ററി ഓഫ് സൗദി അറേബ്യ|last=വേയ്ൻ എച്ച്. ബോവൻ|year=2007 |isbn=978-0-313-34012-3 |pages=69–70}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |title=കോൺടെമ്പററി റിലീജ്യൻസ്: എ വേൾഡ് ഗൈഡ്|url=https://archive.org/details/isbn_9780582086951|last=ഇയാൻ ഹാരിസ്|coauthors=സ്റ്റ്യുവർട്ട് മ്യൂസ്, പോൾ മോറിസ്, ജോൺ ഷെപ്പേഡ്|year=1992 |isbn=978-0-582-08695-1 |page=[https://archive.org/details/isbn_9780582086951/page/369 369]}}&lt;/ref&gt; ഈ കെട്ടുകെട്ട്, സൗദിയുടെ വികാസത്തിന്റെ ആശയാടിത്തറയാകുകയും ഇന്നത്തെ രാജഭരണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമാകുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite book |title=ദ ഫ്യൂച്ച്വർ ഓഫ് ഇസ്‌ലാം ഇൻ മിഡ്ഡിൽ ഈസ്റ്റ് |url=https://archive.org/details/futureofislaminm0000faks |last=ഫക്ഷ് |first=മഹ്മൂദ്. എ. |year=1997 |isbn=978-0-275-95128-3 |pages=[https://archive.org/details/futureofislaminm0000faks/page/89 89]–90}}&lt;/ref&gt; 1744-ൽ [[റിയാദ്|റിയാദിന്റെ]] ചുറ്റുവട്ടത്തുള്ള മേഖലയിൽ  സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട 'സൗദി രാജ്യം', ദ്രുതഗതിയിൽ വികസിക്കുകയും ഇന്നത്തെ സൗദി അറേബ്യയുടെ മിക്കവാറും ഭാഗങ്ങളുടെയും നിയന്ത്രണം കൈവരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;[http://www.jcpa.org/art/nypost-dg6apr03.htm &quot;റെയിനിങ് ഇൻ റിയാദ്&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190210050256/http://www.jcpa.org/art/nypost-dg6apr03.htm |date=2019-02-10 }} രചന: ഡി. ഗോൾഡ്, 2003 ഏപ്രിൽ 6, എൻ.വൈ. പോസ്റ്റ് (ജെ.സി.പി.എ.)&lt;/ref&gt; പക്ഷേ, 1818-ൽ [[ഈജിപ്ത്|ഈജിപ്തിലെ]] ഒട്ടോമൻ പ്രതിനിഭരണാധികാരിയായിരുന്ന  [[Muhammad Ali of Egypt|മുഹമ്മദ് അലി പാഷ]] ഇവരെ തോൽപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;&quot;[http://countrystudies.us/saudi-arabia/7.htm സൗദ് കുടുംബവും വഹാബി ഇസ്‌ലാമും] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170316131703/http://countrystudies.us/saudi-arabia/7.htm |date=2017-03-16 }}&quot;. ലൈബ്രറി ഓഫ് കോൺഗ്രസ് കണ്ട്രി സ്റ്റഡീസ്.&lt;/ref&gt;

നെജ്ദ് കേന്ദ്രമാക്കി രണ്ടാമതും ചെറിയൊരു സൗദി രാജ്യം 1824-ൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. സൗദി അറേബ്യയുടെ ഉൾഭാഗങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണത്തിനായി, പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ബാക്കിമുഴുവൻ മറ്റൊരു അറേബ്യൻ രാജകുടുംബമായ [[അൽ റഷീദ്‎|അൽ റാഷീദുമായി]], അൽ സൗദ് കുടുംബം പോരാട്ടം തുടർന്നു. 1891-ഓടെ അൽ റാഷിദ് കുടുംബം വിജയിക്കുകയും അൽ സൗദുകൾക്ക് [[കുവൈറ്റ്‌‎|കുവൈത്തിലേക്ക്]] പലായനം ചെയ്യേണ്ടിവരുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Britannica history&quot;/&gt; 

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലും ഒട്ടോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിന് അറേബ്യൻ ഉപദ്വീപിന്റെ ഭൂരീഭാഗം പ്രദേശങ്ങളിലും നിയന്ത്രണമോ കുറഞ്ഞപക്ഷം സ്വാധീനമോ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഈ മേൽക്കോയ്മക്കു കീഴിൽ ഉൾഭാഗത്ത് വിവിധ ഗോത്രനേതാക്കളും, ഹിജാസിൽ മക്കയിലെ ശരീഫുമായി അറേബ്യയിലെ ഭരണം നടന്നു.&lt;ref name= Murphy&gt;{{cite book |title=ദ അറബ് റിവോൾട്ട് 1916–18: ലോറൻസ് സെറ്റ്സ് അറേബ്യ എബ്ലേസ്|url=https://archive.org/details/arabrevolt1916180000murp|last=ഡേവിഡ് മർഫി|year=2008 |isbn=978-1-84603-339-1 |pages=[https://archive.org/details/arabrevolt1916180000murp/page/5 5]–8}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |title=പൊളിറ്റിക്സ് ഇൻ ആൻ അറേബ്യൻ ഒയാസിസ്: ദ റാഷീദിസ് ഓഫ് സൗദി അറേബ്യ|last=Madawi Al Rasheed |year=1997 |isbn=1-86064-193-8 |page=81}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |title=ദ മിഡിൽ ഈസ്റ്റ്: ജ്യോഗ്രഫി ആൻഡ് ജിയോപൊളിറ്റിക്സ്|last=ഇവാൻ ഡബ്ല്യു. ആൻഡേഴ്സൺ|coauthors=വില്ലയം ബേയ്ൻ ഫിഷൻ |year=2000 |isbn=978-0-415-07667-8 |page=106}}&lt;/ref&gt; 
[[പ്രമാണം:Ibn Saud.jpg|right|200px|thumb|ഇബ്നു സൗദ് എന്ന അബ്ദുൽ അസീസ് രാജാവ്‌ - ആധുനിക സൗദി അറേബ്യയുടെ സ്ഥാപകൻ, രാഷ്ട്രപിതാവ്, ആദ്യത്തെ രാജാവ്]]
1902-ൽ സൗദ് കുടുംബാംഗമായ ഇബ്നു സൗദ് എന്ന അബ്ദുൽ അസീസ്,  നെജ്ദിലെ റിയാദിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും സൗദ് കുടുംബത്തെ നെജ്ദിൽ വീണ്ടും അധികാരത്തിലെത്തിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Britannica history&quot;/&gt; [[വഹാബി]] ആശയങ്ങളിൽ ആകൃഷ്ടരായിരുന്ന [[Ikhwan|ഇഖ്‌വാൻ]] എന്ന ഗോത്രസേനയുടെ പിന്തുണയും ഇബ്നു സൗദിന് ലഭിച്ചു. [[Sultan bin Najad|സുൽത്താൻ ഇബ്നു ബിജാദ്]], [[Faisal Al-Dawish|ഫൈസൽ അൽ-ദാവിഷ്]] എന്നിവരായിരുന്നു ഈ സേനയുടെ നേതാക്കൾ. 1912-ൽ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട ഈ സേന വളരെപ്പെട്ടെന്ന് വളർന്നു.&lt;ref&gt;{{cite book |title=ഇസ്ലാം ഇൻ റെവല്യൂഷൻ: ഫണ്ടമെന്റലിസം ഇൻ ദ അറബ് വേൾഡ് |last=Dekmejian |first=R. Hrair |year=1994 |isbn=978-0-8156-2635-0 |page=131}}&lt;/ref&gt; ഇഖ്‌വാന്റെ സഹായത്തോടെ, 1913-ൽ ഇബ്നു സൗദ്, ഒട്ടോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിൽനിന്നും പേർഷ്യൻ ഉൾക്കടൽ തീരത്തുള്ള [[Al-Hasa|ഹാസ]] പിടിച്ചെടുത്തു. 
 
[[ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധം|ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ]] പശ്ചാത്തലത്തിൽ, [[ഓട്ടൊമൻ സാമ്രാജ്യം|ഒട്ടോമൻ സാമ്രാജ്യവുമായി]] പോരാടിക്കൊണ്ടിരുന്ന ബ്രിട്ടന്റെ പിന്തുണയിൽ 1916-ൽ മക്കയിലെ ശരീഫായിരുന്ന [[Hussein bin Ali, Sharif of Mecca|ഹുസൈൻ ബിൻ അലി]], ഏകീകൃത അറബ് രാജ്യം എന്ന ആവശ്യം മുൻനിർത്തി, ഒട്ടോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിനെതിരെ ഒരു [[Arab Revolt|സമസ്ത അറബ് പ്രക്ഷോഭം]] നയിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite book |title=ദ എൻസൈക്ലോപീഡിയ ഓഫ് വേൾഡ് വാർ വൺ|last=സ്പെൻസർ ടക്കർ |coauthors=പ്രിസില്ല മേരി റോബെർട്സ്|year=205 |isbn=978-1-85109-420-2 |page=565}}&lt;/ref&gt; 1916-1918 കാലഘട്ടത്തിലെ ഈ പ്രക്ഷോഭം ലക്ഷ്യം കാണാതെ അവസാനിച്ചെങ്കിലും ലോകയുദ്ധത്തിലെ [[സഖ്യകക്ഷികൾ|സഖ്യകക്ഷികളുടെ]] വിജയം, അറേബ്യയിലെ ഒട്ടോമൻ അധീശത്വവും നിയന്ത്രണവും അവസാനിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite book |title=എ ഹിസ്റ്ററി ഓഫ് ദ അറബ് പീപ്പിൾസ്|last=ആൽബെർട്ട് ഹൂറാനി|year=2005 |isbn=978-0-571-22664-1 |pages=315–319}}&lt;/ref&gt;

[[ഇബ്ൻ സൗദ്]] അറബ് പ്രക്ഷോഭത്തിൽ പങ്കുചേർന്നിരുന്നില്ല, പകരം അൽ റാഷിദുകളുമായുള്ള തങ്ങളുടെ പോര് തുടർന്നുകൊണ്ടിരുന്നു. റാഷീദുകളുടെ അന്തിമപരാജയത്തിനുശേഷം 1921-ൽ നെജ്ദിലെ സുൽത്താൻ എന്ന പദവിയിൽ അദ്ദേഹം സ്വയം അവരോധിച്ചു. 1924-25 കാലഘട്ടത്തിൽ ഇഖ്‌വാന്റെ സഹായത്തോടെ [[ഹിജാസ്]] പിടിച്ചടക്കുകയും 1926 ജനുവരി 10-ന് ഹിജാസിലെ രാജാവായും പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite book |title=എ ബ്രീഫ് ഹിസ്റ്ററി ഓഫ് സൗദി അറേബ്യ|url=https://archive.org/details/briefhistoryofsa0000wynb|last=Wynbrandt |first=James |coauthors=Gerges, Fawaz A. |year=2010 |isbn=978-0-8160-7876-9 |page=[https://archive.org/details/briefhistoryofsa0000wynb/page/182 182]}}&lt;/ref&gt; ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം നെജ്ദിലെ രാജാവ് എന്ന പട്ടവും അദ്ദേഹം സ്വന്തം പേരിൽച്ചേർത്തു.&lt;ref name=&quot;Britannica history&quot;/&gt;

വഹാബി ഭരണത്തെ  [[Transjordan|ജോർദാൻ നദിക്കു പടിഞ്ഞാറുള്ള]] [[ബ്രിട്ടീഷ്]] ആശ്രിതമേഖലയിലേക്കും [[ഇറാഖ്‌|ഇറാഖിലേക്കും]] [[കുവൈറ്റ്‌|കുവൈത്തിലേക്കും]] വ്യാപിപ്പിക്കുക എന്നതായിരുന്നു ഹിജാസ് കീഴടക്കിയതിനുശേഷം ഇഖ്‌വാൻ നേതൃത്വത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം. ഇതിനായുള്ള ശ്രമങ്ങൾ അവർ ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. ബ്രിട്ടീഷുകാരുമായി നേരിട്ടുള്ള യുദ്ധത്തിന് ഇത് വഴിയൊരുക്കുമെന്ന് ഭയന്ന ഇബ്നു സൗദ് ഈ നീക്കങ്ങളെ എതിർത്തു. അതേസമയം ഇബ്നു സൗദിന്റെ ഭരണനയങ്ങളിൽ ഇഖ്‌വാനും അതൃപ്തരായിരുന്നു. ആധുനികവൽക്കരണവും രാജ്യത്തെ വിദേശികളുടെ വർദ്ധനവുമായിരുന്നു ഇതിന്റെ കാരണം. ഈ എതിർപ്പ് രണ്ടുവർഷം നീളുന്ന ഒരു സംഘർഷത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും, 1930-ലെ സബില്ല യുദ്ധത്തിൽ ഇഖ്‌വാൻ സേന പരാജയപ്പെടുകയും അവരുടെ നേതാക്കളെ കൂട്ടക്കൊല ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite book |title=ഇൻസൈഡ് ദ കിങ്ഡം |last=റോബർട്ട് ലേസി |year=2009 |isbn=978-0-09-953905-6 |pages=15–16}}&lt;/ref&gt; 1932-ൽ ഹിജാസിലെയും നെജ്ദിലേയും രാജ്യങ്ങൾ ഒന്നുചേർന്ന് ''സൗദി അറേബ്യൻ സാമ്രാജ്യം'' അഥവാ ''കിങ്ഡം ഓഫ് സൗദി അറേബ്യ'' ആയി മാറി.&lt;ref name=&quot;Britannica history&quot;/&gt;
&lt;!--

ഭരണപരിഷ്കാരത്തിന്റെ ഭാഗമായും രാജ്യസുരക്ഷക്കായും ദേശാടനക്കാരായ ബദുക്കളിൽ ഒരു വിഭാഗത്തെ അബ്ദുൽ അസീസ് ഒരിടത്ത് സ്ഥിര താമസമുറപ്പിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു. അതോടെ ഇഖ്‌വാൻ എന്നറിയപ്പെട്ട ഈ വിഭാഗം സൗദ് പരിവാരത്തിന്റെ വിശ്വസ്ത സേവകരായി. ഇഖ്‌വാന്റെ മിന്നൽപട അറേബ്യയിൽ സൗദിന് പല വിജയങ്ങളും നേടിക്കൊടുത്തു. [[1920]]-ൽ  [[അറേബ്യൻ ഉപദ്വീപ്]] മുഴുവൻ അബ്ദുൽ അസീസിന്റെ അധീനതയിലായതോടെ യുദ്ധപ്രഭുവിൽ നിന്ന് രാജ്യഭരണാധികാരി എന്ന നിലയിലേക്കുള്ള വളർച്ചയിൽ അബ്ദുൽ അസീസിലുണ്ടായ മാറ്റങ്ങൾ ഇഖ്‌വാനെ അസ്വസ്ഥരാക്കി.ഭരണാധികാരിയുടെ വിട്ടുവീഴ്ചകൾ ബദുക്കളുടെ ഗോത്രനീതിക്ക് ദഹിച്ചില്ല. അതോടെ ആശയസംഘർഷം യുദ്ധത്തിലെത്തി. [[1929]] ൽ നജ്ദി മരുപ്പച്ചയായ സബലയിൽ ഇരു സംഘവും ഏറ്റുമുട്ടി. ഫൈസൽ അൽ ദുവൈഷ്, സുൽത്താൻ ബിജാദ് എന്നീ ഗോത്രത്തലവൻമാരുടെ നേതൃത്വത്തിലായിരുന്നു ഇഖ്‌വാൻ പട. യുദ്ധത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ പരിക്കേറ്റ ദുവൈഷും ബിജാദും പിന്നീട് ജയിലിൽ മരിച്ചു. എല്ലാ വെല്ലുവിളികളും നേരിട്ട് കൊണ്ട് അബ്ദുൽ അസീസ്‌ രാജാവ്  സൗദി അറേബ്യയെ ഒരു വൻ സാമ്രാജ്യമാക്കി മാറ്റി.
--&gt;

=== രാജ്യത്തിന്റെ സംസ്ഥാപനം ===
1938 ൽ എണ്ണ സ്രോതസ്സ് കണ്ടുപിടിക്കുന്നതുവരെ സൗദി [[അറേബ്യ]] ലോകത്തിലെ ദരിദ്രമായ രാജ്യങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു.&lt;ref name=riad&gt;{{cite book |title=അഫ്ലുവൻസ് ആന്റ് പ്രോപ്പർട്ടി ഇൻ മിഡ്ഡിൽ ഈസ്റ്റ്|last=ഖൊനെമി |first=മൊഹമ്മദ് റിയാദ് |year=1998 |isbn=978-0-415-10033-5 |page=56}}&lt;/ref&gt; പരിമിതമായ കാർഷികവൃത്തിയും, തീർത്ഥാടകരിൽനിന്നുള്ള വരുമാനവുമായിരുന്നു പ്രധാന സാമ്പത്തികസ്രോതസ്സ്. എണ്ണപ്പാടങ്ങൾ കണ്ടെത്തപ്പെട്ടതോടെ, [[ആട്|ആടുകളെ]] മേച്ചും [[ഒട്ടകം|ഒട്ടകങ്ങളെ]] വളർത്തിയും കടലിനെ ആശ്രയിച്ചും കഴിഞ്ഞിരുന്ന അറേബ്യൻ ജനത സമ്പത്തിന്റെ പര്യായമായി. അതോടെ സൗദ് രാജകുടുംബം സാവധാനം ലോക നേതാക്കൾക്കൊപ്പം സ്ഥാനം പിടിച്ചു. പെട്രോളിയത്തിന്റെ കണ്ടെത്തൽ മണൽരാജ്യത്തെ വൻ സാമ്പത്തികമുന്നേറ്റത്തിലേക്ക് നയിച്ചു. [[സൗദി അരാംകൊ|അറേബ്യൻ അമേരിക്കൻ ഓയിൽ കമ്പനി]] (അരാംകോ)യുടെ കാർമ്മികത്വത്തിൽ എണ്ണ ഉൽപാദനം പുരോഗമിച്ചു. ഇവിടങ്ങളിൽ ജോലിക്കായി ആയിരക്കണക്കിന് വിദേശികൾ, പ്രത്യേകിച്ച് [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കക്കാർ]] സൗദിയിലേക്ക് വരാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name= /&gt;&lt;ref name= /&gt; എണ്ണ മേഖലയിൽ അമേരിക്കയുമായുള്ള അടുത്ത ബന്ധം, [[1980]] മുതൽ [[1988]] വരെ നീണ്ടുനിന്ന [[ഇറാൻ]]-[[ഇറാഖ്‌]] യുദ്ധത്തിൽ സൗദി അറേബ്യയിൽ അമേരിക്കൻ സേനക്ക് സൈനികക്യാമ്പ് അനുവദിക്കുന്നതിലേക്കുവരെ കാര്യങ്ങളെത്തിച്ചു. ലോകം സാമ്പത്തികമാന്ദ്യത്തിലമർന്നപ്പോഴും എണ്ണയുടെ പിന്തുണയിലുള്ള കരുത്തുറ്റ സാമ്പത്തിക അടിത്തറ സൗദി അറേബ്യക്ക് തുണയായിനിന്നു.

===ഭരണാധികാരികൾ===
{{main|സൗദി അറേബ്യയുടെ ഭരണാധികാരികൾ}}
[[പ്രമാണം:Abdullah of Saudi Arabia.jpg|right|200px|thumb|അബ്ദുല്ല രാജാവ്‌ - സൗദി അറേബ്യയുടെ മുൻ ഭരണാധികാരി (2005 മുതൽ 2015 വരെ]]
സൗദി അറേബ്യയുടെ സ്ഥാപകൻ ആയി അറിയപ്പെടുന്ന അബ്‌ദുൽ അസീസ്‌ അഥവാ [[ഇബ്നു സൗദ്]] (ഭരണകാലം: 1926-1953) ആണ്  ആധുനിക സൗദി അറേബ്യയുടെ പ്രഥമ രാജാവ്. 1926-ൽ നജദിലെ രാജാവായി ഇദ്ദേഹം സ്വയം പ്രഖ്യാപിച്ചു. 1927 മെയ് 20-ന് [[ജിദ്ദ|ജിദ്ദയിൽ]] ബ്രിട്ടീഷുകാരുമായുണ്ടാക്കിയ സമാധാന ഉടമ്പടിക്ക് ശേഷം പൂർണ്ണ സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചതോടെ 1932-ൽ ആധുനിക സൗദി അറേബ്യ പിറന്നു. 1953 ൽ മരണം വരെ അദ്ദേഹം രാജാവായി തുടർന്നു. സൗദി അറേബ്യയുടെ രാഷ്ട്രപിതാവായും ഇദ്ദേഹം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name= /&gt; സൗദി അറേബ്യയുടെ പിൽക്കാലരാജാക്കന്മാരെല്ലാം ഇബ്നു സൗദിന്റെ പുത്രന്മാരാണ്.

അബ്ദുൽ അസീസിന്റെ മരണശേഷം [[1953]] മുതൽ [[1964]] വരെ പതിനൊന്നു വർഷം ഭരിച്ചത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ രണ്ടാമത്തെ മകനായ സൗദ്‌ ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ ([[ജനനം]]-[[1902]], [[മരണം]]-[[1969]]) ആണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണകാലത്ത് ഭരണതലത്തിൽ ധാരാളം പുരോഗതികൾ വരുത്തിയിട്ടുണ്ട്. [[റിയാദ്|റിയാദിലുള്ള]] [http://en.wikipedia.org/wiki/King_Saud_University| കിംഗ്‌ സൗദ്‌ സർവകാലശാല] അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലത്ത് [[1957]]-ൽ തുടങ്ങിയതാണ്‌ &lt;ref name=ksu&gt;[http://ksu.edu.sa/Pages/default.aspx കിങ് സൗദ് സർവ്വകലാശാല] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130115102751/http://ksu.edu.sa/Pages/default.aspx |date=2013-01-15 }} കിങ് സൗദ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി വെബ് വിലാസം&lt;/ref&gt;. അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ വ്യക്തിമുദ്ര പതിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് [[1957]]-ൽ [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയിലേക്ക്]] ആദ്യമായി സന്ദർശനം നടത്തിയ സൗദി അറേബ്യയിലെ  രാജാവാണ് സൗദ്. [[1962]]-ൽ ആദ്യമായി അന്താരാഷ്ട്ര ഇസ്‌ലാമിക സമ്മേളനം വിളിച്ചുകൂട്ടിയ സൗദ് ഇതിൽവച്ച് മക്ക ആസ്ഥാനമായി [[മുസ്ലിം വേൾഡ് ലീഗ്]] എന്ന സംഘടനക്കും രൂപം നൽകി.&lt;ref name= /&gt; 1964-ൽ സഹോദരൻ ഫൈസൽ ഇദ്ദേഹത്തെ സ്ഥാനഭ്രഷ്ടനാക്കി അധികാരത്തിലെത്തുകയായിരുന്നു. 

[[1964]] മുതൽ [[1975]] വരെ സൗദി അറേബ്യയുടെ ഭരണം [[ഫൈസൽ ഇബ്ൻ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ അൽ സൗദ്|ഫൈസൽ രാജാവിന്റെ]] കീഴിലായിരുന്നു. സൗദി അറേബ്യയിൽ ആദ്യമായി സാമ്പത്തികരംഗത്തും വിദേശനയങ്ങളിലും കാതലായ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തിയത് ഫൈസൽ രാജാവിന്റെ ഭരണകാലത്താണ്. ഇസ്‌ലാമികത, [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് മാനിഫെസ്റ്റോ|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്]] വിരുദ്ധത എന്നിവയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിലപാടുകൾ.&lt;ref name=&quot;EncWB&quot;&gt;''[http://www.bookrags.com/biography/faisal-ibn-abd-al-aziz-ibn-saud/ ഫൈസൽ രാജാവിന്റെ ജീവചരിത്രം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190602052747/http://www.bookrags.com/biography/faisal-ibn-abd-al-aziz-ibn-saud/ |date=2019-06-02 }}''. എൻസൈക്ലോപീഡിയ ഓഫ് വേൾഡ് ബയോഗ്രഫി. ശേഖരിച്ചത് 16 മാർച്ച് 2007.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TIMEOBIT&quot;&gt;[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,917226,00.html &quot;കിങ് ഫൈസൽ ഓയിൽ, വെൽത്ത് ആന്റ് പവർ&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130826002733/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,917226,00.html |date=2013-08-26 }},ടൈം മാസിക, 7 ഏപ്രിൽ 1975.&lt;/ref&gt; ഫൈസലാണ് ഓർഗനൈസേഷൻ ഓഫ് ഇസ്‌ലാമിക് കോൺഫറൻസ് (ഒ.ഐ.സി.)&lt;ref name=oic&gt;[http://www.oic-oci.org/ ഒ.ഐ.സി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120704173219/http://www.oic-oci.org/index.asp |date=2012-07-04 }} ഒ.ഐ.സി. ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാസം&lt;/ref&gt; രൂപവത്കരണത്തിന് മുൻകൈയെടുത്തത്. [[1971]]-ൽ നിലവിൽവന്ന ഈ സംഘടനയിൽ 40 രാഷ്ട്രങ്ങൾ അംഗങ്ങളാണ്.&lt;ref name=memberstat&gt;[http://www.oic-oci.org/member_states.asp ഒ.ഐ.സി അംഗരാജ്യങ്ങൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120704173219/http://www.oic-oci.org/index.asp |date=2012-07-04 }} ഒ.ഐ.സി ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റിൽ നിന്നും&lt;/ref&gt; [[1975]]-ലെ ഒരു മാർച്ച്‌ 25-നു് അദ്ദേഹം മരുമകനായ ഫൈസൽ ബിൻ മുസഇദിനാൽ കൊലചെയ്യപ്പെട്ടു.

[[1975]] മുതൽ [[1982]] വരെ സൗദി അറേബ്യയുടെ ഭരണം ഖാലിദ് ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസിന്റെ കീഴിലായിരുന്നു. രാജ്യത്ത് ഏതാണ്ട് എല്ലാ മേഖലകളിലും അഭിവൃദ്ധി നേടിയ കാലമാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റേത്.[[പേർഷ്യൻ ഗൾഫ്| പേർഷ്യൻ ഗൾഫിന്റെ]] തീരത്തുള്ള ആറ് രാജ്യങ്ങൾ ചേർന്ന് രൂപീകരിച്ച രാജ്യാന്തരസഹകരണപ്രസ്ഥാനമായ [[ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ|ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിലിന്റെ]] (ജി.സി.സി.) സ്ഥാപകനാണ് ഖാലിദ്‌.&lt;ref name=gcc&gt;[http://www.gcc-sg.org/eng/index895b.html?action=Sec-Show&amp;ID=3 ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020225421/http://www.gcc-sg.org/eng/index895b.html?action=Sec-Show&amp;ID=3 |date=2012-10-20 }} ജി.സി.സി ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാസം]&lt;/ref&gt; ലോകത്തിൽ സമാധാനവും സഹകരണവും നടപ്പാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നവർക്കായി [[ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ]] നൽകുന്ന സ്വർണ്ണമെഡലിന് ഖാലിദ് അർഹനായിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=otciti&gt;{{cite news|last=അലി ഖാൻ|first=മുഹമ്മദ് അസ്ഹർ|title=കിങ് ഖാലിദ് സ്റ്റാർട്ട്സ് അറ്റ് സമ്മിറ്റ്|url=http://news.google.com/newspapers?id=Ze4yAAAAIBAJ&amp;sjid=Z-4FAAAAIBAJ&amp;pg=2526,2171207&amp;dq=king+khalid&amp;hl=en|accessdate=3 ഓഗസ്റ്റ് 2012|newspaper=ഒട്ടാവാ സിറ്റിസൺ|date=28 ജനുവരി 1981|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924085542/https://news.google.com/newspapers?id=Ze4yAAAAIBAJ&amp;sjid=Z-4FAAAAIBAJ&amp;pg=2526,2171207&amp;dq=king+khalid&amp;hl=en|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[പ്രമാണം:KingFahdCauseway01.jpg|left|250px|thumb|സൗദിയെയും ബഹ്റൈനെയും തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന കിംങ് ഫഹദ് കോസ്‌വേ ]]
[[1982]]-ൽ ഖാലിദ് രാജാവ് മരണമടഞ്ഞതിനുശേഷം&lt;ref name=hjournal&gt;{{cite news|title=ഖാലിദ് രാജാവ് അന്തരിച്ചു|url=http://news.google.com/newspapers?nid=1876&amp;dat=19820614&amp;id=E4osAAAAIBAJ&amp;sjid=5M4EAAAAIBAJ&amp;pg=6176,3067260|accessdate=28 ജൂലൈ 2012|newspaper=ഹെറാൾഡ് ജേണൽ|date=14 ജൂൺ 1982|archive-date=2016-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20160501234429/https://news.google.com/newspapers?nid=1876&amp;dat=19820614&amp;id=E4osAAAAIBAJ&amp;sjid=5M4EAAAAIBAJ&amp;pg=6176,3067260|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ഫഹദ് രാജാവ് അധികാരത്തിലെത്തി. ധാരാളം സൈനികകരാറുകളും മറ്റും ഇക്കാലത്ത് ഒപ്പു വെക്കുകയുണ്ടായി. [[കുവൈറ്റ്|കുവൈത്തിന്റെ]] മോചനത്തിനായി [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയെയും]] സഖ്യസേനയെയും വിളിച്ചു വരുത്തിയതും സൗദി അറേബ്യയിൽ അമേരിക്കൻ സേനക്ക് സൈനികത്താവളം അനുവദിച്ചതും ഇക്കാലത്താണ്. 9 കോടി [[അമേരിക്കൻ ഡോളർ]] മുതൽ വരുന്ന [[അൽ-യമാമ]] ആയുധക്കരാർ ഒപ്പു വെച്ചത് ഫഹദ് രാജാവിന്റെ കാലഘട്ടത്തിലാണ്.&lt;ref name=&quot;flightintdir&quot;&gt;{{cite book|last=ടെയ്ലർ|first=മൈക്കിൾ|title=ഫ്ലൈറ്റ് ഇന്റർനാഷണൽ|url=https://archive.org/details/flightinternatio0000unse|accessdate=16 ഓഗസ്റ്റ് 2007|edition=3|year=2001|publisher=റീഡ് ബിസിനസ്സ് ഇൻഫോർമേഷൻ|location=യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|isbn=0-617-01289-X|pages=[https://archive.org/details/flightinternatio0000unse/page/n204 189]–190}}&lt;/ref&gt; [[1995]]-ൽ കടുത്ത [[ഹൃദയാഘാതം|ഹൃദയാഘാതമുണ്ടായതിനെ]] തുടർന്ന് ഫഹദ് രാജാവിന്റെ ആരോഗ്യ നില ഏറെ വഷളായി. 2005-ൽ ഒരു [[ന്യുമോണിയ]] ബാധയെ തുടർന്ന് മരണമടയുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name= /&gt;.

[[2005]]-ലാണ് രാജാവായി [[അബ്ദുള്ള രാജാവ്|അബ്ദുല്ല]] സ്ഥാനമേറ്റത്. സൗദി കൂടിയാലോചന സമിതിയായ ശൂറാ കൗൺസിലിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് അംഗത്വം നൽകാനും കൗൺസിലിൽ അവർക്ക് വോട്ട് ചെയ്യാനും സ്വയം നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യാനുമുള്ള സുപ്രധാന തീരുമാനങ്ങൾ  അബ്ദുല്ല അടുത്ത കാലത്ത് എടുത്തവയാണ്. കണക്കുകൾ പ്രകാരം [[അറബ് ലീഗ്|അറബ് രാഷ്ട്ര]] നേതാക്കളിൽ ഏറ്റവും ജനപ്രിയനായ ഭരണാധികാരിയിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. അമേരിക്കയിലെ ജോർജ് ടൗൺ സർവകലാശാലയിലെ പ്രിൻസ് അൽ വലീദ് ബിൻ തലാൽ സെൻറർ ഫോർ മുസ്‌ലിം -ക്രിസ്റ്റ്യൻ അണ്ടർസ്റ്റാൻറിങ്ങുമായി ചേർന്ന് ജോർദാനിലെ റോയൽ സെൻറർ ഫോർ ഇസ്‌ലാമിക് റിസർച്ച് ആൻറ് സ്റ്റഡീസ് [[2011]]-ലും [[2012]]-ലും നടത്തിയ പഠനത്തിലും അബ്ദുല്ലയെ ജനസ്വാധീനമുള്ള 500 മുസ്‌ലിം നേതാക്കളിൽ  നിന്നും ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള വ്യക്തിയായി തെരഞ്ഞെടുത്തു&lt;ref name=blitz12&gt;{{cite news|last=ചൗധരി|first=സൊഹൈൽ|title=ദ ഫിലാന്ത്രോപ്പിസ്റ്റ്, സൗദി കിങ്|url=http://www.weeklyblitz.net/2381/the-philanthropist-saudi-king|accessdate=9 ജൂൺ 2012|newspaper=ബ്ലിറ്റ്സ്|date=9 ജൂൺ 2012|archive-date=2012-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20120616052309/http://www.weeklyblitz.net/2381/the-philanthropist-saudi-king|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=ദ മുസ്‌ലിംസ് 500: ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള മുസ്‌ലിം വംശജർ|url=http://themuslim500.com/|accessdate=9 ഫെബ്രുവരി 2012|archive-date=2021-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20210226155727/https://themuslim500.com/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. ഫോബ്സ് മാസിക തയ്യാറാക്കിയ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തരായ ഭരണാധികാരികളുടെ പട്ടികയിൽ അബ്ദുല്ലയുടെ പേര് ഏഴാം സ്ഥാനത്തായിരുന്നു. 2015 ൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷം രാജാവായി സല്മാൻ അബ്ദുൾ അസീസ്  സ്ഥാനമേറ്റു.&lt;ref name=alarabiya712&gt;{{cite news|title=സൗദി കിങ് അബ്ദുല്ല മോസ്റ്റ് സക്സസ്സഫുൾ ഫിഗർ|url=http://english.alarabiya.net/articles/2012/12/07/253856.html|accessdate=8 ഡിസംബർ 2012|newspaper=അൽ അറബിയ|date=7 ഡിസംബർ 2012|archive-date=2012-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20121207230811/http://english.alarabiya.net/articles/2012/12/07/253856.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
[[File:Arabian Desert.jpg|thumb|150px|right|സൗദിയിലെ ഇക്കോ റീജിയൻസ്]]
[[അറേബ്യൻ ഉപദ്വീപ്|അറേബ്യൻ ഉപദ്വീപിന്റെ]] 80% ത്തോളം ഭാഗവും സൗദി അറേബ്യ കൈയ്യടക്കിയിരിക്കുന്നു &lt;ref name= Stokes605&gt;{{cite book |title=എൻസൈക്ലോപീഡിയ ഓഫ് പീപ്പിൾസ് ആന്റ് ആഫ്രിക്ക, പതിപ്പ് 1 |url=https://archive.org/details/encyclopediaofpe0000unse_h6k0 |last=സ്റ്റോക്ക്സ് |first=ജെയ്മി |year=2009 |isbn=978-0-8160-7158-6 |page=[https://archive.org/details/encyclopediaofpe0000unse_h6k0/page/605 605] }}&lt;/ref&gt;. [[ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ|ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുമായും]], [[ഒമാൻ|ഒമാനുമായുമുള്ള]] അതിർത്തികൾ  കൃത്യമായി രേഖപ്പെടുത്താത്തുകൊണ്ട് രാജ്യത്തിന്റെ മൊത്തം വിസ്തീർണ്ണം ഇതുവരെ നിർണ്ണയിക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. എന്നിരിക്കിലും സൗദി അറേബ്യയുടെ മൊത്തം വിസ്തീർണ്ണം 22,50,000 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ ആണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു &lt;ref name=cia11&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2147rank.html |title=സി.ഐ.എ വോൾഡ് ഫാക്ട് ബുക്ക് –റാങ്ക് ഓർഡർ:ഏരിയ |publisher=ദ വേൾഡ് ഫാക്ട് ബുക്ക് |date=26 ജനുവരി 2012 |accessdate=8 ഫെബ്രുവരി 2012 |archive-date=2014-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140209041128/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2147rank.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. സൗദി അറേബ്യയുടെ ഭൂരിഭാഗവും, [[മരുഭൂമി|മരുഭൂമിയും]], കള്ളിമുൾച്ചെടികൾ നിറഞ്ഞതുമായ പ്രദേശങ്ങളുമാണ്. 6,47,500 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററോളം [[മരുഭൂമി|മരുഭൂമിയുള്ളതായി]] രേഖകൾ പറയുന്നു. [[ലോകം|ലോകത്തിലേക്കും]] വെച്ച് ഏറ്റവും വിസ്തീർണ്ണം കൂടിയ മരുഭൂമിയും സൗദി അറേബ്യയിലാണുള്ളത് &lt;ref&gt;{{cite book|title=സൗദി അറേബ്യഃ ആൻ എൻവിറോൺമെന്റൽ ഓവർവ്യൂ|year=2008|publisher=ടെയ്ലർ ആന്റ് ഫ്രാൻസിസ്|isbn=978-0-415-41387-9|url=http://books.google.com/books?id=Vacv2wy3yd8C&amp;lpg=PA141&amp;dq=largest%20sand%20deserts%20Rub'%20al%20Khali&amp;pg=PA141#v=onepage&amp;q=largest%20sand%20deserts%20Rub'%20al%20Khali&amp;f=false|author=പീറ്റർ വിൻസന്റ്|accessdate=22 ഓഗസ്റ്റ് 2010|page=141}}&lt;/ref&gt;. [[നദി|നദികളോ]], മറ്റു ജലസ്രോതസ്സുകളോ സൗദി അറേബ്യയിൽ ഇല്ല. എന്നാൽ ശക്തമായ [[മഴ|മഴക്കാലത്ത്]] അരുവിപോലെ രൂപപ്പെടുന്ന വാദി എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന താഴ്‌വരകൾ  ധാരാളമായി ഇവിടെ കാണുന്നു. ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ പ്രദേശങ്ങൾ ഈ വാദികളിലും, നദീതടങ്ങളിലും മറ്റും കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.

ചില തെക്കു പടിഞ്ഞാറൻ പ്രദേശങ്ങൾ മാറ്റിനിർത്തിയാൽ സൗദി അറേബ്യയിൽ കൂടുതലും ചുട്ടുപൊള്ളുന്ന ചൂടാണ്. വേനൽക്കാലത്ത് ശരാശരി [[താപനില]] ഏതാണ്ട് 45°C ആണ്. പരമാവധി താപനില 54°C വരെയാകാം. മഴയുടെ അളവ് താരതമ്യേന കുറവാണ്. എന്നാൽ [[അസീർ പ്രവിശ്യ|അസീർ]] പോലുള്ള തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ [[മഴ]] ലഭിക്കാറുണ്ട്. [[ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രം|ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രത്തിലെ]] [[മൺ‌സൂൺ|മൺസൂണിന്റെ]] സഹായത്തോടെയാണ് ഈ ഭാഗങ്ങളിൽ മഴ ലഭിക്കുന്നത്. ഇത് കൂടുതലും, [[ഒക്ടോബർ|ഒക്ടോബറിനും]] [[മാർച്ച്|മാർച്ചിനും]] ഇടയിലായിരിക്കും &lt;ref name= weather&gt;{{cite web |url=http://www.weatheronline.co.uk/reports/climate/Saudi-Arabia.htm |title=സൗദി അറേബ്യ |publisher=വെദർ ഓൺലൈൻ |accessdate=30 ജൂലൈ 2011 |archive-date=2013-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116235230/http://www.weatheronline.co.uk/reports/climate/Saudi-Arabia.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

=== കാലാവസ്ഥ ===
[[File:Uyayna.JPG|thumb|250px|left|റിയാദിനടുത്തുള്ള ഒരു  മരുഭൂ പ്രദേശം]]
പൊതുവേ വരണ്ട കാലാവസ്ഥയാണ് രാജ്യത്തെ മിക്ക പ്രദേശങ്ങളിലും അനുഭവപ്പെടുന്നത്. [[ഏപ്രിൽ]] അവസാനം എത്തുമ്പോഴേക്കും [[താപം|താപം]] മൂർദ്ധന്യത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നു. [[കടൽ|കടൽത്തീരത്തോട്]] ചേർന്നുള്ള പ്രവിശ്യകളെ അപേക്ഷിച്ച് വരണ്ട മധ്യ, വടക്കൻ പ്രവിശ്യകളുടെ കാലാവസ്ഥയിൽ വളരെ മാറ്റമുണ്ടാകാറുണ്ട്. ശൈത്യകാലത്തിൽനിന്ന് വേനൽക്കാലത്തിലേക്കോ തിരിച്ചോ ഉള്ള [[ഋതു|ഋതുവിന്റെ]] മാറ്റത്തിൽ  ഒന്നോ രണ്ടോ [[മഴ]] മാത്രമാണ് രാജ്യത്ത് ലഭിക്കുക. [[ഫെബ്രുവരി]] മാസത്തിൽ തണുപ്പുകാലം അവസാനിക്കുന്നതിന്റെ സൂചനകൾ നൽകി അന്തരീക്ഷോഷ്മാവ് ഉയർന്നു തുടങ്ങുന്നതോടെ പൊടിക്കാറ്റ് വീശിയടിക്കുന്നു. ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ [[അന്തരീക്ഷം|അന്തരീക്ഷത്തിൽ]] നിറഞ്ഞ പൊടിപടലങ്ങൾ അതിശക്തമായ [[ചുഴലിക്കാറ്റ്|ചുഴലിക്കാറ്റായി]] അടിച്ചുവീശുന്നു. പൊടിക്കാറ്റു വീശുന്ന സമയങ്ങളിൽ മണൽ നിറമണിഞ്ഞ അന്തരീക്ഷം മൂലം [[ആകാശം|ആകാശത്തു]] നിന്നുള്ള വീക്ഷണം പ്രയാസകരമാകുന്നതിനാൽ വിമാന സർവീസുകൾ അവതാളത്തിലാകുന്നു. പൊടിക്കാറ്റിൽ അന്തരീക്ഷം ഇരുട്ട് മൂടുന്നതിനാൽ വഴിയാത്രക്കാരും വാഹനമോടിക്കുന്നവരും ദിശയറിയാതെ വലയുന്നു. നേർരേഖയിൽ ഒരു കിലോമീറ്റർ പോലും ദൃഷ്ടിഗോചരമാകാത്ത വിധം പൊടിമൂടി കിടക്കുന്ന അന്തരീക്ഷത്തിൽ പാലിക്കേണ്ട മുൻകരുതലുകളെ കുറിച്ച് സൗദി സിവിൽ ഡിഫെൻസ് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകാറുണ്ട്&lt;ref name=&quot;civildef&quot;&gt;[http://www.998.gov.sa/English/news/Pages/CivilDefenseWarnsofWeatherFluctuationsrisks.aspx.][[കാലാവസ്ഥാവ്യതിയാനം|കാലാവസ്ഥാവ്യതിയാനത്തെക്കുറിച്ച്]]&lt;span&gt; പൗരന്മാർക്കുള്ള മുന്നറിയിപ്പ്&lt;/span&gt;{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} സിവിൽ ഡിഫൻസ് ന്യൂസ് എന്ന ഭാഗം നോക്കുക&lt;/ref&gt; &lt;ref name=civildef1&gt;{{Cite web |url=http://www.998.gov.sa/English/Search/Results.aspx?k=weather |title=കാലാവസ്ഥയെക്കുറിച്ചുള്ള മുന്നറിയിപ്പുകൾ |access-date=2012-12-25 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304191547/http://998.gov.sa/english/search/results.aspx?k=weather |url-status=live }}&lt;/ref&gt; രാജ്യത്തെ ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ അന്തരീക്ഷോഷ്മാവ് പൂജ്യം ഡിഗ്രിയിലേക്ക് വരെ താഴ്ന്നു വരുന്നു. അതിശൈത്യം അനുഭവപ്പെടുന്നത് കിഴക്ക്, വടക്ക്, മധ്യ മേഖലയിൽ ആണ്. അൽബാഹ, തബൂക്, ബുറൈദ, ഹാഇൽ, സക്കാക്ക, അറാർ, അബഹ, ഖമീസ് മുശൈത്ത് എന്നിവിടങ്ങളിൽ കാലാവസ്ഥ പൂജ്യം ഡിഗ്രി വരെ എത്താറുണ്ട്. നല്ല തണുപ്പ് അനുഭവപ്പെടുമ്പോൾ ആളുകൾ മുഖാവരണവും കട്ടി കൂടിയ വസ്ത്രങ്ങളും ധരിച്ചാണ് പുറത്തിറങ്ങുന്നത്. ശൈത്യ കാലങ്ങളിൽ തബൂക്ക് മേഖലയിൽ ജബൽ അൽലൂസ്, അസീർ മേഖലയിൽ  അബഹ, അൽ നമാസ് എന്നിവിടങ്ങളിലെല്ലാം കനത്ത മഞ്ഞുവീഴ്ച ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. മധ്യവേനലിൽ തുറന്ന സ്ഥലത്ത് സൂര്യന് താഴെ ജോലി ചെയ്യുന്നവർക്ക് ഉച്ചക്ക് അവധി നൽകണമെന്ന് സൗദി തൊഴിൽ മന്ത്രാലം നിർദ്ദേശമുണ്ട്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ അനുഭവപ്പെടുന്ന ശക്തമായ ചൂട്  40 മുതൽ 48 ഡിഗ്രി വരെ ഉയരാരുണ്ട്. ശക്തമായ ചൂട് അനുഭവപ്പെടുന്ന [[ജൂലൈ]], [[ഓഗസ്റ്റ്]] മാസങ്ങളിൽ ഉച്ചക്ക് 12 മുതൽ മൂന്ന് വരെ പുറത്ത് ജോലി ചെയ്യുന്നവർക്ക് വിശ്രമം നൽകണമെന്നു നിയമമുണ്ട്&lt;ref name= /&gt;.

സൗദി അറേബ്യയിൽ പ്രധാനമായും മരുഭൂമിയിലെ കാലാവസ്ഥയാണ് പൊതുവേ എല്ലായിടങ്ങളിലും അനുഭവപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ ദക്ഷിണപടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗത്ത് ഇതിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായ കാലാവസ്ഥ കണ്ടുവരുന്നു. ഭൗമശാസ്ത്ര പ്രത്യേകത കൊണ്ടാണ് ഈ കാലാവസ്ഥാമാറ്റം അനുഭവപ്പെടുന്നത്. 

{{Infobox Weather
|collapsed=
|metric_first= 1
|single_line= 1
|location = റിയാദ്
|Jan_Hi_°C = 20.2      |Jan_REC_Hi_°C =    31.
|Feb_Hi_°C = 23.0      |Feb_REC_Hi_°C =    34.8
|Mar_Hi_°C = 27.3      |Mar_REC_Hi_°C =    38.0
|Apr_Hi_°C = 33.3      |Apr_REC_Hi_°C =    42.0
|May_Hi_°C = 39.1      |May_REC_Hi_°C =    45.1
|Jun_Hi_°C = 42.4      |Jun_REC_Hi_°C =    47.0
|Jul_Hi_°C = 43.5      |Jul_REC_Hi_°C =    48.0
|Aug_Hi_°C = 43.2      |Aug_REC_Hi_°C =    47.8
|Sep_Hi_°C = 40.3      |Sep_REC_Hi_°C =    44.5
|Oct_Hi_°C = 35.0      |Oct_REC_Hi_°C =    41.0
|Nov_Hi_°C = 27.7      |Nov_REC_Hi_°C =    36.0
|Dec_Hi_°C = 22.0      |Dec_REC_Hi_°C =    31.0
|Year_Hi_°C = 33.1     |Year_REC_Hi_°C =   48.0
|Jan_Lo_°C = 9.0      |Jan_REC_Lo_°C =    -0.5
|Feb_Lo_°C = 11.0      |Feb_REC_Lo_°C =    0.5
|Mar_Lo_°C = 15.0      |Mar_REC_Lo_°C =    4.5
|Apr_Lo_°C = 20.3      |Apr_REC_Lo_°C =    11.0
|May_Lo_°C = 25.7      |May_REC_Lo_°C =    18.0
|Jun_Lo_°C = 27.6      |Jun_REC_Lo_°C =    16.0
|Jul_Lo_°C = 29.1      |Jul_REC_Lo_°C =    23.6
|Aug_Lo_°C = 28.8      |Aug_REC_Lo_°C =    22.7
|Sep_Lo_°C = 25.7      |Sep_REC_Lo_°C =    16.1
|Oct_Lo_°C = 20.9      |Oct_REC_Lo_°C =    13.0
|Nov_Lo_°C = 15.4      |Nov_REC_Lo_°C =    7.0
|Dec_Lo_°C = 10.6      |Dec_REC_Lo_°C =    1.4
|Year_Lo_°C = 19.9     |Year_REC_Lo_°C =   -0.5
|Jan_MEAN_°C =14.4
|Feb_MEAN_°C =16.9
|Mar_MEAN_°C =21.1
|Apr_MEAN_°C =26.8
|May_MEAN_°C =32.7
|Jun_MEAN_°C =35.4
|Jul_MEAN_°C =36.6
|Aug_MEAN_°C =36.3
|Sep_MEAN_°C =33.2
|Oct_MEAN_°C =28.1
|Nov_MEAN_°C =21.4
|Dec_MEAN_°C =16.1
|Year_MEAN_°C =26.6
|Jan_Rain_mm = 11.7
|Feb_Rain_mm = 8.5
|Mar_Rain_mm = 24.7
|Apr_Rain_mm = 22.3
|May_Rain_mm = 4.6
|Jun_Rain_mm = 0.0
|Jul_Rain_mm = 0.0
|Aug_Rain_mm = 0.2
|Sep_Rain_mm = 0.0
|Oct_Rain_mm = 1.7
|Nov_Rain_mm = 7.9
|Dec_Rain_mm = 13.0
|Year_Rain_mm = 94.8
|Jan_Hum= 47
|Feb_Hum=38
|Mar_Hum=34
|Apr_Hum=28
|May_Hum=17
|Jun_Hum=11
|Jul_Hum=10
|Aug_Hum=12
|Sep_Hum=14
|Oct_Hum=21
|Nov_Hum=36
|Dec_Hum=47
|Year_Hum=26
|Jan_Precip_days = 5.8
|Feb_Precip_days = 4.8
|Mar_Precip_days = 9.8
|Apr_Precip_days = 10.0
|May_Precip_days = 3.5
|Jun_Precip_days = 0.0
|Jul_Precip_days = 0.2
|Aug_Precip_days = 0.2
|Sep_Precip_days = 0.0
|Oct_Precip_days = 1.2
|Nov_Precip_days = 3.4
|Dec_Precip_days = 6.3
|Year_Precip_days = 45.2
|source = &lt;ref name=pme &gt;{{cite web | url =http://www.pme.gov.sa/Riyadh%20Old.htm | title =സർഫസ് ആനുവൽ ക്ലൈമറ്റോളജിക്കൽ റിപ്പോർട്ട് | accessdate =2009-08-17 | publisher =പി.എം.ഈ | language =ഇംഗ്ലീഷ് | archive-date =2018-12-25 | archive-url =https://web.archive.org/web/20181225140625/https://www.pme.gov.sa/Riyadh%20Old.htm | url-status =dead }}&lt;/ref&gt;
| accessdate =
}}

==ജനസംഖ്യ==
{{main|സൗദി അറേബ്യയിലെ ജനസംഖ്യ}}
ഏപ്രിൽ [[2010]]-ലെ [[കാനേഷുമാരി]] പ്രകാരം സൗദി അറേബ്യയിൽ 2,71,36,977 ആളുകൾ താമസിക്കുന്നുണ്ട്. ഇതിൽ 1,87,07,576 സ്വദേശികളും, 84,29,401 വിദേശികളുമാണുള്ളത്.&lt;ref name=demography&gt;[http://www.saudigazette.com.sa/index.cfm?method=home.regcon&amp;contentID=2010112487888&amp;archiveissuedate=24/11/2010 സൗദിയിലെ ജനസംഖ്യാനിരക്ക്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006080326/http://www.saudigazette.com.sa/index.cfm?method=home.regcon&amp;contentID=2010112487888&amp;archiveissuedate=24%2F11%2F2010 |date=2014-10-06 }} സൗദി ഗസറ്റ് - ശേഖരിച്ചത് നവംബർ 24, 2011&lt;/ref&gt; 1960-കളിൽ ജനസംഖ്യയിൽ ഭൂരിഭാഗവും നാടോടികളായ സ്വദേശികളായിരുന്നു. എന്നാൽ സൗദി അറേബ്യയുടെ മെച്ചപ്പെട്ട സാമ്പത്തികനില ഇവരെ പ്രധാനപ്പെട്ട സ്ഥലങ്ങളിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുവാൻ സഹായിച്ചു. ചില നഗരങ്ങളിലും, പ്രദേശങ്ങളിലെയും ജനസാന്ദ്രത ചതുരശ്രകിലോമീറ്ററിൽ 1,000 എന്ന കണക്കിലാണ്.

== പ്രധാന നഗരങ്ങൾ ==
തലസ്ഥാനമായ റിയാദ് ആണ്  രാജ്യത്തെ വലിയ നഗരം. ജിദ്ദ, ദമാം എന്നീ നഗരങ്ങൾ ആണ് യഥാക്രമം രണ്ടും മൂന്നും സ്ഥാനങ്ങളിൽ നിൽക്കുന്നത്. ഏറ്റവും വലിയ വാണിജ്യ നഗരമായി അറിയപ്പെടുന്നത് ജിദ്ദയാണ്.
{{Col-begin}}
{{Col-6}}
* [[മക്ക]]
* [[ജിദ്ദ]]
* [[മദീന]]
{{Col-6}}
* [[തബൂക്ക്]]
* [[അബഹ]]
* [[താഇഫ്]]
{{Col-6}}
* [[റിയാദ്]]
* [[ഖമീസ് മുശൈത്ത്]]
* [[ദമാം]]
{{Col-6}}
* [[ജുബൈൽ]]
* [[ജിസാൻ]]
* [[അൽ ബഹ]]
{{Col-6}}
* [[അൽ ഖസീം]]
* [[അറാർ]]
* [[ഹായിൽ]]
{{Col-6}}
* [[ബുറൈദ]]
* [[യാമ്പു]]
* [[നജ്റാൻ]]
{{Col-end}}
[[File:Saudi map.jpg|thumb|150px|സൗദി അറേബ്യയിലെ പ്രവിശ്യകൾ]]

== ഭരണവ്യവസ്ഥ ==
ആധുനിക സൗദി അറേബ്യ നിലവിൽ വന്നത് മുതൽ സമ്പൂർണ രാജ ഭരണമാണ് രാജ്യത്തെ ഭരണക്രമം. സൗദിയിലെ പാരമ്പര്യമനുസരിച്ച്, രാഷ്ട്ര സ്ഥാപകൻ [[അബ്ദുൽ അസീസ് അൽ സൗദ്]] രാജാവിന്റെ മക്കളിലൊരാളാണ് ഭരണാധികാരികളാകുന്നത്. രാജഭരണത്തിന്റേയും പ്രതീകാത്മക [[ജനാധിപത്യം|ജനാധിപത്യത്തിന്റേയും]] പരമോന്നത അധികാരസ്ഥാനങ്ങൾ ഒരാൾ തന്നെ വഹിക്കുന്നതാണ് സൗദി അറേബ്യയിലെ ഭരണസമ്പ്രദായം. അതിനാൽ [[രാജാവ്‌]] തന്നെയാണ്‌ ഇവിടെ [[പ്രധാനമന്ത്രി|പ്രധാനമന്ത്രിയും]] ആകുന്നത്. ആധുനിക സൗദി രാജകുടുംബ സ്ഥാപകൻ സൗദ് രാജാവിന്റെ  മക്കളും കൊച്ചുമക്കളും ഉൾപ്പെടുന്ന [[അലിജൻസ് കൗൺസിൽ]] ആണ് കിരീടധാരണം ഉൾപ്പെടെയുള്ള രാജ്യത്തെ സുപ്രധാന തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്നത്.&lt;ref name=alleigance&gt;[http://www.economist.com/node/16588422 അലീജൻസ് കൗൺസിൽ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171229222651/http://www.economist.com/node/16588422 |date=2017-12-29 }} ദ ഇക്കോണമിസ്റ്റ് എന്ന പത്രത്തിൽ വന്ന വാർത്ത - ശേഖരിച്ചത് 15 ജൂലൈ 2012&lt;/ref&gt; 

[[സല്മാൻ അബ്ദുൾ അസീസ് രാജാവ്|സല്മാൻ അബ്ദുൾ അസീസ് രാജാവിന്റെ]] ഭരണത്തിനു കീഴിൽ ആണ് രാജ്യം ഇപ്പോൾ നില കൊള്ളുന്നത്‌. അടുത്ത കിരീട അവകാശി നിലവിൽ  ഉപപ്രധാനമന്ത്രിയായ മുഹമ്മദ് ബിൻ സൽമാൻ ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ് രാജകുമാരൻ ആണ്. ഭരണനിർവഹണത്തിന്റെ കാര്യക്ഷമതക്ക് വേണ്ടി രാജ്യത്തെ 13 മേഖലകളായി തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. സൗദ്‌ രാജകുടുംബത്തിലെ മുതിർന്ന അംഗങ്ങളെ ഇവിടങ്ങളിൽ മേഖലാ ഗവർണർമാരായും നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. മതനിയന്ത്രണങ്ങളും രാജവാഴ്ചയും നിലവിലുള്ള സൗദി അറേബ്യയിൽ നിലവിൽ പകുതി തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങളിലേക്കു മാത്രമാണ് വോട്ടെടുപ്പ്. ബാക്കി രാജാവിന്റെ നാമനിർദ്ദേശമാണ്. [[ഖുർആൻ|ഖുർആനാണ്]] രാജ്യത്തെ ഭരണഘടന. ഇസ്ലാമിക [[ശരീഅത്ത്‌|ശരിഅത്ത്]] ആണ് നിയമവ്യവസ്ഥയുടെ അടിസ്ഥാനം. മൗതിനീ, ഇശ്ത ഫഖ്റൽ മുസ്ലിമീൻ എന്ന് തുടങ്ങുന്ന ദേശഭക്തി നിറഞ്ഞ ഗാനമാണ് സൗദി ദേശീയഗാനം&lt;ref name=anthem&gt;{{Cite web |url=http://nationalanthems.me/saudi-arabia-an-nasheed-al-wataniy/ |title=മൗതിനീ, ഇശ്ത ഫഖ്റൽ മുസ്ലിമീൻ സൗദി അറേബ്യയുടെ ദേശീയ ഗാനം - ശബ്ദം,വരികൾ |access-date=2012-12-23 |archive-date=2018-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209021553/http://www.nationalanthems.me/saudi-arabia-an-nasheed-al-wataniy/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

=== പ്രധാന ഭരണ വിഭാഗങ്ങൾ ===
==== ശൂറ കൗൺസിൽ ====
[[പ്രമാണം:Shura Council in Saudi Arabia.jpeg|left|thumb|ശൂറ കൗൺസിൽ യോഗം]]
രാജ്യത്തെ ഭരണ കാര്യങ്ങളിൽ പരിഷ്കാരങ്ങളും നിർദ്ദേശങ്ങളും നടപ്പാക്കാൻ ഉള്ള കൂടിയാലോചനാ സമിതിയാണ് ശൂറ കൗൺസിൽ (മജ്ലിസ് അൽ ശൂറ)&lt;ref name=shoura&gt;[http://www.shura.gov.sa/wps/wcm/connect/ShuraEn/internet/Historical+BG/ ഷൂറ കൗൺസിൽ ചരിത്രം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120226211124/http://www.shura.gov.sa/wps/wcm/connect/ShuraEn/internet/Historical+BG/ |date=2012-02-26 }} ഷൂറ കൗൺസിൽ വെബ് വിലാസം - ചരിത്രം എന്ന വിഭാഗം നോക്കുക&lt;/ref&gt;. സൗദിയിലെ സുപ്രധാന തീരുമാനങ്ങളും നിയമങ്ങളും നിർമ്മിക്കുന്നതിലും നടപ്പാക്കുന്നതിലും പ്രധാന ഉപദേശകസമിതിയായി നിലകൊള്ളുന്ന ശൂറ കൗൺസിലിൽ 20 ശതമാനം വനിതാ പ്രാതിനിധ്യം ഉണ്ട്. വിവിധ മേഖലകളിൽ അറിവും പരിജ്ഞാനവും നേടിയ ഉന്നതരായ 150 പേരടങ്ങുന്ന ശൂറാ കൗൺസിലിലേക്കുള്ള അംഗങ്ങളെ [[സൗദി അറേബ്യയുടെ ഭരണാധികാരികൾ|രാജാവാണ്]] നോമിനേറ്റ് ചെയ്യുക. രാജ്യത്തെ [[സർക്കാർ]] സംവിധാനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിവിധ സേവനവിഭാഗങ്ങൾ അവലോകനം ചെയ്ത് ആവശ്യമായ പരിഷ്‌കരണത്തിന് ശൂറ കൗൺസിൽ അതതു മന്ത്രാലയങ്ങൾക്ക് സമർപ്പിക്കുന്നു &lt;ref name=shoura1&gt;{{Cite web |url=http://www.saudiembassy.net/about/country-information/government/Majlis_al_shura.aspx |title=ശൂറ കൗൺസിൽ |access-date=2012-12-25 |archive-date=2013-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130111062151/http://www.saudiembassy.net/about/country-information/government/Majlis_al_shura.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. രാജ്യത്തെ ഭരണ വിഭാഗങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, റിപ്പോർട്ടുകൾ എന്നിവ ശൂറ കൗൺസിൽ വിഭാഗത്തിനു സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്യണം. ശൂറ കൗൺസിൽ വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്ന നിയമങ്ങൾക്ക് മന്ത്രിസഭയുടെ അംഗീകാരം കൂടി ലഭിച്ച ശേഷമേ രാജ്യത്ത് പ്രാബല്യത്തിൽ വരികയുള്ളൂ. ഡോ. അബ്ദുല്ല ഇബ്രാഹീം ആൽശൈഖ് ആണ് നിലവിൽ ശൂറാ കൗൺസിൽ മേധാവി&lt;ref name= /&gt;.

==== തൊഴിൽ വകുപ്പ് ====
[[ജനസംഖ്യ|ജനസംഖ്യയുടെ]] മൂന്നിലൊന്ന്‌ വിദേശി തൊഴിലാളികളുള്ള സൗദി അറേബ്യയിലെ പ്രധാന ഭരണ വിഭാഗമാണ്‌ [[തൊഴിൽ]] വകുപ്പ്. സൗദി അറേബ്യയിൽ ജോലിക്കായി വരുന്ന വിദേശ തൊഴിലാളികളുടെ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളെക്കുറിച്ചും, കടമകളെക്കുറിച്ചും തൊഴിൽ വകുപ്പ് വളരെ വ്യക്തമായി നിർവചിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതുപോലെ തന്നെ അവരുടെ അവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചും ഈ ഔദ്യോഗിക രേഖയിൽ പറയുന്നുണ്ട്. ഓരോ വിദേശ തൊഴിലാളിയും ഈ രേഖകൾ വായിച്ചു നോക്കേണ്ടതാണെന്ന് നിഷ്കർഷിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=labourlaw1&gt;[http://portal.mol.gov.sa/en/Document%20Library/GuidebookForExpatriatesRecruitedForWorkInKSA.pdf വിദേശ തൊഴിലാളികൾക്കുള്ള വഴികാട്ടി രേഖ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160308224742/http://portal.mol.gov.sa/en/Document%20Library/GuidebookForExpatriatesRecruitedForWorkInKSA.pdf |date=2016-03-08 }} സൗദി തൊഴിൽ വകുപ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;labourlaw1&quot; തൊഴിലാളികളുടെ അവകാശങ്ങൾ പത്താമത്തെ താൾ നോക്കുക /&gt;

രാജ്യത്ത് സ്വകാര്യമേഖലയിൽ സ്വദേശിവൽക്കരണം വ്യാപകമാക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി സൗദി തൊഴിൽ മന്ത്രാലയം വിഭാവനം ചെയ്തു നടപ്പാക്കികൊണ്ടിരിക്കുന്ന പുതിയ പദ്ധതിയാണ് നിതാഖാത്ത് (തരംതിരിക്കൽ). നിതാഖാത്ത് വ്യവസ്ഥയനുസരിച്ച് സ്ഥാപനങ്ങളെ അവയിലെ സ്വദേശി തൊഴിലാളികളുടെ പ്രാതിനിധ്യമനുസരിച്ച് ചുവപ്പ്, മഞ്ഞ, പച്ച, എക്സലന്റ് എന്നിങ്ങനെ നാല് വിഭാഗങ്ങളായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. എക്സലന്റ്, പച്ച വിഭാഗത്തിൽപെടുന്ന സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ആനുകൂല്യങ്ങളും ലഭ്യമാവുമ്പോൾ ചുവപ്പ് വിഭാഗത്തിലുളളവർക്ക് ഇത് നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ മഞ്ഞ വിഭാഗത്തിലുളളവർക്ക് സ്വദേശിവത്ക്കരണം നടത്തി പച്ച വിഭാഗത്തിൽ ഇടം നേടാനുളള അവസരം നൽകുന്നുമുണ്ട്. രാജ്യത്തെ തൊഴിൽമേഖലയെ 41 വിഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിച്ചാണ് നിതാഖാത്ത് പട്ടിക തയ്യാറാക്കുയിരിക്കുന്നത്. 1-10 , 10-49, 50-499, 500-2999, 3000 ന് മുകളിൽ എന്നിങ്ങനെ തൊഴിലാളികളുടെ എണ്ണം അടിസ്ഥാനമാക്കി അഞ്ച് വിഭാഗങ്ങളായി തൊഴിൽദാതാക്കളെ വേർതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്&lt;ref name= /&gt;.

==== പാസ്പോർട്ട് വിഭാഗം (ജവാസാത്ത്) ====
[[പ്രമാണം:Ministry of Interior, Riyadh, Saudi Arabia.JPG|right|thumb|റിയാദിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രാലയം|കണ്ണി=Special:FilePath/Ministry_of_Interior,_Riyadh,_Saudi_Arabia.JPG]]
സൗദി അറേബ്യയിലെ അഭ്യന്തര വകുപ്പിന് കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന [[പാസ്പോർട്ട്]] വിഭാഗം സുരക്ഷാ ഉദ്യോഗസ്ഥരാണ് [[ജവാസാത്ത്]] എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. [[വിസ]], റീഎൻട്രി, എക്സിറ്റ് വിസകൾ &lt;ref name=ere&gt;[http://www.saudiembassy.net/services/exit_re_entry_visa.aspx എക്സിറ്റ്, റീ എൻട്രി വിസ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121212063728/http://www.saudiembassy.net/services/exit_re_entry_visa.aspx |date=2012-12-12 }} സൗദി എംബസ്സിയുടെ വെബ് വിലാസം&lt;/ref&gt;, സ്വദേശികളുടെയും കുടുംബാംഗങ്ങളുടെയും പാസ്പോർട്ട് വിവരങ്ങൾ, സൗദിക്ക് പുറത്തുള്ള അംഗങ്ങളുടെ യാത്രയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിവരങ്ങൾ, സ്പോൺസർഷിപ്പിലുള്ള വിദേശികളുടെ രേഖകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിവരങ്ങൾ എന്നിവ പാസ്പോർട്ട് വിഭാഗത്തിൽ ആണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ഹജ്‌, ഉംറ, സന്ദർശക, താമസ വിസകളിൽ രാജ്യത്തേക്ക് വരുന്ന വിദേശികളുടെ എല്ലാ വിവരങ്ങളും പ്രവേശന കവാടത്തിൽ വെച്ച് ഇലക്ട്രോണിക് സംവിധാനത്തിൽ  ആക്കുന്നതു മുതൽ അനധികൃത താമസക്കാരായി കഴിയുന്നവരെ നാടുകടത്തൽ കേന്ദ്രം വഴി സ്വന്തം രാജ്യത്തേക്ക് തിരിച്ചയക്കുന്നത് വരെയുള്ള ജോലികൾ ഈ വകുപ്പിന് കീഴിൽ ആണ്. സൗദിയിൽ കൃത്യമായ രേഖകളുമായി വരുന്ന എല്ലാവരുടേയും വിവരങ്ങൾ വിരലടയാളവും. ഫോട്ടോയും ഉൾപ്പെടെ ഇവിടെ സൂക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ടാവും &lt;ref name=moi&gt;[http://www.moi.gov.sa/wps/portal/!ut/p/b1/jZDLDoIwEEU_qdNOgbIk1ZYCIoqgdmNYGELCY2P8ftGw0cTq7CY5J3fuEEvOFDhSj3EWkhOxY3Pv2ubWTWPTP3frX3Rel6hjpEKHazC7yi-y1ZoyDjNwngH4MhG8fE8W0ogNUl1UATAV8ET6qYCUL77UUcyDDEBk2gMTxdU-3CFChP_lOwLefFAHPvt0y5jyQDNcfAfwI7-8juRIrLMmxwVw1XwBrj9-NjHPS0ySoK5RHtgvAEkeT8OVDLZXSonSdEX7ABg3S7o!/dl4/d5/L2dJQSEvUUt3QS80SmtFL1o2XzVDUENJOE0zMUdQVTcwMkY3NEpDNks4MDQz/ ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയം സൗദി അറേബ്യ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഡിസംബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} അഭ്യന്തരമന്ത്രാലയത്തിന്റെ വെബ് വിലാസം&lt;/ref&gt;.

==== മത കാര്യ വകുപ്പ് (മുത്തവ്വ) ====
രാജ്യത്തെ ധാർമിക സദാചാരനിയമങ്ങളുടെ പരിപാലനം ഉറപ്പുവരുത്തുന്ന നന്മ നിർദ്ദേശത്തിനും തിന്മ നിരോധത്തിനുമുള്ള ഔദ്യോഗിക മതോപദേശ വിഭാഗം (മത കാര്യ വിഭാഗം) സമിതിയാണ് ''മുത്തവ്വ'' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. സൗദി ഗ്രാൻഡ് മുഫ്തി ശൈഖ് അബ്ദുൽ അസീസ് ബിൻ അബ്ദുല്ല ബിൻ മുഹമ്മദ് ആലുശൈഖിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഇരുപത് അംഗങ്ങളുൾക്കൊള്ളുന്നതാണ് പരമോന്നത മതപണ്ഡിത സഭ. [[ഇസ്‌ലാം|ഇസ്‌ലാമിക]] [[ശരീഅത്ത്]] നിയമം നില നിൽക്കുന്ന രാജ്യത്ത് അതിനനുസരിച്ച് നിയമങ്ങൾ നടപ്പാക്കുകയും ബോധവൽക്കരണം നടത്തുകയുമാണ് മതകാര്യ പോലീസ് ചെയ്യുന്നത്.  സ്ത്രീകളെ ശല്യം ചെയ്യൽ, ലഹരി വസ്തുക്കളുടെ ഉപയോഗം, ആഭിചാരക്രിയകൾ, രാജ്യത്തിന്റെ നിയമാവലിക്ക് അനുയോജ്യമല്ലാത്ത ആധുനിക വസ്ത്രധാരണവും അസാന്മാർഗിക പ്രവർത്തനങ്ങളും തടയുക  തുടങ്ങിയവ ഈ വിഭാഗത്തിന്റെ അധികാര പരിധിയിൽ പെടുന്നതാണ്. ഇത്തരം നിരോധിക്കപ്പെട്ട കൃത്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവരെ കണ്ടെത്തി ശിക്ഷിക്കുകയോ നാട് കടത്തുകയോ ചെയ്യും&lt;ref name=asianews&gt;[http://www.asianews.it/news-en/Catholic-priest-arrested-and-expelled-from-Riyadh-5869.html സൗദി അറേബ്യ കതോലിക്ക് പ്രീസ്റ്റ് അറസ്റ്റഡ് ആന്റ് എക്സ്പെൽഡ് ഫ്രം റിയാദ് ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141129054555/http://www.asianews.it/news-en/Catholic-priest-arrested-and-expelled-from-Riyadh-5869.html |date=2014-11-29 }} ഏഷ്യാ ന്യൂസ് ശേഖരിച്ചത് 4 ഒക്ടോബർ 2006&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2399885.stm ബി.ബി.സി. വാർത്തകൾ | മിഡ്ഡിൽ ഈസ്റ്റ് | സൗദി മിനിസ്റ്റർ റീബ്യൂക്ക്സ് റിലിജിയസ് പോലീസ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090222175123/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/2399885.stm |date=2009-02-22 }} ബി.ബി.സി വാർത്തകൾ - ശേഖരിച്ചത് 4 നവംബർ 2002&lt;/ref&gt;. രാജ്യത്തെ സ്വദേശികളും വിദേശികളും അടക്കമുള്ളവർക്ക് വിശ്വാസപരമായും കർമപരമായുമുള്ള ദിശാബോധം നൽകുന്നതോടൊപ്പം ആശാസ്യകരമല്ലാത്ത പ്രവണതകളെ പറ്റിയുള്ള ബോധവത്കരണവും അടങ്ങുന്നതാണ് മുത്തവ്വ വിഭാഗത്തിന്റെ ജോലി. [[ഹജ്ജ്|ഹജ്ജ്]] കർമങ്ങൾ നിർവഹിക്കാൻ വേണ്ടി ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നെത്തുന്ന ലക്ഷക്കണക്കിന്‌ വിശ്വാസികളെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നതിന് വിപുലവും ശ്രമകരവുമായ ജോലിയിലാണ് ഈ വിഭാഗം ഏറ്റെടുത്തു നടത്തുന്നത്. ഇതിനായി ഡോക്യുമെന്ററി ചലച്ചിത്രങ്ങൾ, സി.ഡി.കൾ, തുടങ്ങിയവ ഹാജിമാർക്കായി മുത്തവ്വ വിഭാഗം പ്രത്യേകം നിർമിച്ചു നൽകുന്നു.

==== സിവിൽ ഡിഫൻസ് ====
[[File:Saudi security forces on parade - Flickr - Al Jazeera English (8).jpg|thumb|right|സൗദി സൈനികരുടെ പരേഡ്]]
മികച്ച സിവിൽ ഡിഫൻസ് സംവിധാനങ്ങൾ ഉള്ള രാജ്യമാണ് സൗദി അറേബ്യ. വലിയ കെട്ടിടങ്ങളിലുണ്ടാകുന്ന തീപ്പിടുത്തം പോലുള്ള ആപത്തുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതടക്കം എല്ലാതരം അപകടങ്ങളും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത് ഇവിടുത്തെ സിവിൽ ഡിഫൻസ് ആണ് &lt;ref name=civildef1/&gt;. രാജ്യത്തെ എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിലും ഏത് അടിയന്തരഘട്ടവും തരണം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ഉപകരണങ്ങളോട് കൂടിയ സിവിൽ ഡിഫൻസ് കേന്ദ്രങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട് &lt;ref name=cd998&gt;[http://www.998.gov.sa/english/Pages/Default.aspx ആഭ്യന്തര സുരക്ഷ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121219205845/http://www.998.gov.sa/english/Pages/Default.aspx |date=2012-12-19 }} 998 സേവനങ്ങൾ&lt;/ref&gt;. [[മക്ക|മക്കയിലും]] [[മദീന|മദീനയിലും]] ലക്ഷക്കണക്കിന് [[തീർത്ഥാടനം|തീർത്ഥാടകർക്ക്]] സുരക്ഷയും മികച്ച സേവനവും ലഭ്യമാക്കുന്നതിന് രാജ്യത്തെ മറ്റു സുരക്ഷാ വകുപ്പുകളോടൊപ്പം സിവിൽ ഡിഫൻസും രംഗത്തുണ്ടാകും. സ്വദേശത്ത് പരിശീലനം നേടിയ ശേഷം നിരവധി സിവിൽ ഡിഫൻസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയിലും]] [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്യൻ]] രാജ്യങ്ങളിലും തുടർപഠനം നടത്തുന്നു. ഇത്തരത്തിൽ വിദേശത്തു ഉപരിപഠനം പൂർത്തിയാക്കി രാജ്യത്ത് തിരിച്ചെത്തുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥർ ആണ് സിവിൽ ഡിഫൻസ് പദ്ധതികളുടെ ആസൂത്രണവും മേൽനോട്ടവും വഹിക്കുന്നത്&lt;ref name= /&gt;.

==== പ്രവിശ്യകൾ ====
{{main|സൗദി അറേബ്യയിലെ പ്രവിശ്യകൾ}}
രാജ്യത്തെ പതിമൂന്നു പ്രവിശ്യ ഭരണ വിഭാഗങ്ങളാക്കി തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. സൗദ്‌ രാജ കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളാണ് ഇവിടെ ഗവർണർമാരായി ഭരണം നടത്തുന്നത്.
{{Saudi Arabia Prv|float=left}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! പ്രവിശ്യ !! ആസ്ഥാനം !! ജനസംഖ്യ(2004) !! വിസ്ത്രിതി (ച.കി.മീ)
|-
| [[റിയാദ് പ്രവിശ്യ|റിയാദ്]] || [[റിയാദ്]] || 5,455,363 || 412,000
|-
| [[ഹായിൽ പ്രവിശ്യ|ഹായിൽ]] || [[ഹായിൽ]] || 527,033 || 103,887 
|-
| [[അൽ ഖസീം]] || [[ബുറൈദ]] || 1,016,756 || 65,000
|-
| [[മക്ക പ്രവിശ്യ|മക്ക]] || [[ജിദ്ദ]]  || 5,797,971 || 164,000
|-
| [[മദീന പ്രവിശ്യ|മദീന]] || [[മദീന]] || 1,512,076 || 173,000
|-
| [[തബൂക്ക് പ്രവിശ്യ|തബൂക്ക്]] || [[തബൂക്ക്]] || 691,517 || 108,000
|-
| [[അൽ ബഹ പ്രവിശ്യ|അൽ ബഹ]] || [[അൽ ബഹ]] || 377,739 || 9,921
|-
| [[വടക്കൻ അതിർത്തി പ്രവിശ്യ (സൗദി അറേബ്യ)|വടക്കൻ അതിർത്തി പ്രവിശ്യ]] || [[അറാർ]] || 279,286 || 127,000
|-
| [[അൽ ജൗഫ് പ്രവിശ്യ|അൽ ജൗഫ്]] || [[സകാക]] || 361,676 || 100,212
|-
| [[ജിസാൻ പ്രവിശ്യ|ജിസാൻ]] || [[ജിസാൻ]] || 1,186,139 || 11,671
|-
| [[അസീർ പ്രവിശ്യ|അസീർ]] || [[അബഹ]] || 1,688,368 || 81,100
|-
| [[നജ്റാൻ പ്രവിശ്യ|നജ്റാൻ]] || [[നജ്റാൻ]] || 419,457 || 119,000
|-
| [[കിഴക്കൻ പ്രവിശ്യ (സൗദി അറേബ്യ)|കിഴക്കൻ പ്രവിശ്യ]] || [[ദമാം]] || 3,360,157 || 710,000
|}

== വിശ്വാസം ==
സൗദി അറേബ്യയിലെ ഭൂരിഭാഗം ജനങ്ങളും [[ഇസ്‌ലാം]] മത വിശ്വാസികൾ ആണ്. ആകെ ജനസംഖ്യയുടെ 97% ആളുകൾ മുസ്‌ലിംകൾ ആണ്. ഇത് ഏതാണ്ട് 25 ദശലക്ഷത്തോളം വരും &lt;ref name=PewForump.17&gt;[http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf വേൾഡ് മുസ്‌ലിം പോപ്പുലേഷൻ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130725120239/http://www.pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |date=2013-07-25 }} (ഒക്ടോബർ 2009),പ്യൂ ഫോറം ഓൺ റിലിജിയൻ ആന്റ് പബ്ലിക്ക്. പുറം. 16 (രേഖയിലെ പതിനേഴാം താൾ).&lt;/ref&gt;. ഇസ്‌ലാമിക [[ശരീഅത്ത്‌]] അനുശാസിക്കുന്ന ശിക്ഷയാണ് കോടതികളിൽ നടപ്പാക്കുന്നത്. അബ്ദുൾ അസീസ് രാജാവ് ആണ് സൗദി അറേബ്യയിൽ ഒരു നീതിന്യായ സംവിധാനം സ്ഥാപിച്ചത്. 85–90 ശതമാനം ആളുകൾ [[സുന്നി]] എന്ന വിഭാഗത്തിൽപ്പെടുന്ന വിശ്വാസികളാണ്, ബാക്കിയുള്ളവർ [[ഷിയാ ഇസ്ലാം|ഷിയ]] എന്ന വിഭാഗത്തിലും വിശ്വസിക്കുന്നു &lt;ref name=PewForump.17/&gt;. [[റമദാൻ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദ്‌]] തുടങ്ങി അറബി മാസങ്ങൾ കൊണ്ട് തുടങ്ങുന്ന വിശേഷ അവസരങ്ങളിൽ മാസപ്പിറവി ദർശിക്കുന്നവർ സുപ്രീം കോടതിയെയോ, തൊട്ടടുത്ത മറ്റു കോടതിയെയോ വിവരം അറിയിച്ച് സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തണം. ഇസ്‌ലാമിക നിയമ പ്രകാരം ദു:ഖാചരണത്തിന് സ്ഥാനമില്ലാത്തതിനാൽ ഭരണാധികാരികൾ മരണപ്പെടുമ്പോഴും രാജ്യത്ത് ദു:ഖാചരണങ്ങളോ ഔദ്യോഗിക അവധിയോ ഉണ്ടാകാറില്ല. റിയാദിലെ ഊദ്, മക്കയിലെ അൽഅദ്ൽ എന്നീ മഖ്ബറകളിലാണ് ശരീഅത്ത് പ്രകാരം സാധാരണ നിലയിലാണ് സൗദ്  രാജകുടുംബാംഗങ്ങളെ മറവു ചെയ്യാറുള്ളത്.

== സമ്പദ്‌‌വ്യവസ്ഥ ==
[[പ്രമാണം:Ministry of Finance, Riyadh, Saudi Arabia.JPG|left|thumb|സാമ്പത്തിക മന്ത്രാലയം റിയാദ്]]
ലോകത്ത് ഉന്നത സാമ്പത്തിക നിലവാരം പുലർത്തുന്ന രാജ്യങ്ങളിലൊന്നാണ് സൗദി അറേബ്യ. പെട്രോളിയമാണ് മുഖ്യ വ്യവസായം. കൂടാതെ [[ഉരുക്ക്]], [[ഇരുമ്പ്]], വളം എന്നിവയും വൻതോതിൽ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. 1938-ൽ ആണ് സൗദി അറേബ്യയിൽ പെട്രോളിയം ഉത്പന്നങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയത്. പിന്നീട് [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം|ലോക മഹാ യുദ്ധത്തിനു്]] ശേഷം പെട്രോളിയം ഉത്പന്നങ്ങൾക്കുള്ള ആവശ്യം വർദ്ധിച്ചതോടെ സൗദി അറേബ്യയുടെ പ്രധാന വരുമാനമാർഗ്ഗമായി മാറി. അതുവരെ [[മക്ക|മക്കാ]] മദീന തീർത്ഥാടകരും ഈന്തപ്പഴ കൃഷിയും മത്സ്യ ബന്ധനവും ചുങ്കവും കരവുമൊക്കെ മാത്രമായിരുന്നു വരുമാനമാർഗ്ഗങ്ങൾ. ഇന്ന് വൻകിട പദ്ധതികളിലൂടെ ലോകത്തെങ്ങുമുള്ള നിക്ഷേപകരുടെ പറുദീസയുമാണ് സൗദി അറേബ്യ. വികസനങ്ങളുടെ അവർണനീയമായ ഗാഥകൾ രചിച്ചു കൊണ്ടാണ് രാജ്യം മുന്നോട്ടു പോയിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നത് &lt;ref name=sagia3&gt;[http://www.sagia.gov.sa/en/Investor-tools/Comparison-charts1/ സൗദി അറേബ്യ നിക്ഷേപ സൗഹൃദ രാജ്യം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121222161728/http://www.sagia.gov.sa/en/Investor-tools/Comparison-charts1/ |date=2012-12-22 }} സൗദി ജനറൽ ഇൻവസ്റ്റ്മെന്റ് അഥോറിറ്റി - കംപാരിസൺ ചാർട്ട് നോക്കുക&lt;/ref&gt;. പെട്രോളിയം, ക്രൂഡ്ഓയിൽ, പ്രകൃതിവാതകം, ഈന്തപ്പഴം എന്നിവയാണ് മുഖ്യ കയറ്റുമതി. കാർഷികരംഗത്ത് [[ഗോതമ്പ്]], ഈത്തപ്പഴം, ധാന്യങ്ങൾ എന്നിവ സമ്പദ്ഘടനയെ കാര്യമായി സ്വാധീനിക്കുന്ന വിളകളാണ്. ആധുനിക കാലഘട്ടത്തിന്റെ ഇന്ധനമായ എണ്ണയിൽ നിന്നും ലഭിക്കുന്ന വരുമാനം ദാരിദ്ര്യം അനുഭവിക്കുന്ന മറ്റു രാജ്യങ്ങൾക്ക് വൻ തോതിലുള്ള സാമ്പത്തിക സഹായം നൽകുന്നതിനു കൂടി വിനിയോഗിക്കുന്നു&lt;ref name=foreign&gt;[http://www.saudiembassy.net/affairs/recent-news/foreign-aid/ സൗദി അറേബ്യ വിദേശരാജ്യങ്ങൾക്കു നൽകുന്ന സഹായങ്ങൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160506033328/http://www.saudiembassy.net/affairs/recent-news/foreign-aid/ |date=2016-05-06 }} സൗദി എംബസി വെബ് വിലാസം - വിദേശ സഹായം എന്ന വിഭാഗം നോക്കുക&lt;/ref&gt;.

2012 ൽ അറേബ്യൻ ബിസിനസ് മാഗസിൻ നടത്തിയ പഠന റിപ്പോർട്ടിൽ ഗൾഫ് മേഖലയിലെ ഏറ്റവും വലിയ സമ്പന്ന രാജ്യമായി സൗദി അറേബ്യയാണ് ഒന്നാം സ്ഥാനത്തെത്തിയത്. അറബ് മേഖലയിലെ 50 സമ്പന്നരിൽ ഇരുപത്തിമൂന്നു പേരും സൗദി സ്വദേശികളാണ്. 142.13 ദശലക്ഷം അമേരിക്കൻ ഡോളറിന്റെ സമ്പാദ്യം ഈ ഇരുപത്തിമൂന്നു പേർക്കുമായുണ്ട് &lt;ref name= /&gt;. ഫോബ്സ് മാഗസിൻ പട്ടികയിൽ അറബ് ലോകത്തെ ഏറ്റവും സമ്പന്നനെന്ന പദവി നിരവധി തവണ നേടിയ വ്യക്തിയാണ് സൗദി അറേബ്യയിലെ അൽ വലീദ് ബിൻ തലാൽ രാജകുമാരൻ.

=== എണ്ണ പ്രകൃതി വാതകം ===
[[പ്രമാണം:AramcoCoreArea.jpg|right|thumb|സൗദി അരാംകോയുടെ ആസ്ഥാന മന്ദിരം]]
[[1938]]-ൽ ആണ് സൗദി അറേബ്യയിൽ പെട്രോൾ കണ്ടെത്തിയത്. എങ്കിലും ലോക മഹായുദ്ധത്തിനു് ശേഷമാണു് ഓയിലിനുള്ള ആവശ്യം വർദ്ധിച്ചതും സൗദി അറേബ്യക്ക് ഓയിൽ ഒരു പ്രധാന വരുമാനമാർഗ്ഗമായതും. ഇപ്പോൾ ബജറ്റിന്റെ 75% വരുമാനവും, കയറ്റുമതിയുടെ 90% വും പെട്രോളിയത്തിലൂടെയാണ് രാജ്യത്തിനു ലഭ്യമാകുന്നത് &lt;ref name=&quot;eia&quot; /&gt;. [[1973]]-ൽ ഓയിലിന്റെ വില വർദ്ധിച്ചതോടെ സൗദി അറേബ്യയിലേക്കൊഴുകിയ പണം വളരെ ചുരുങ്ങിയ കാലം കൊണ്ടു് രാജ്യത്തിന്റെ അതിവേഗതയിലുള്ളതും താരതമ്യമില്ലാത്തതുമായ വളർച്ചയ്ക്കു് കളമൊരുക്കി. സൗദി അറേബ്യയെ നവീകരിക്കുന്നതിനു് രണ്ടുവർഷം കൊണ്ടു് രൂപീകരിച്ച പദ്ധതിയുടെ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ വരുമാനം 45 ബില്യൺ സൗദി റിയാൽ ആയിരുന്നു. രണ്ടാം പദ്ധതി ആയപ്പോഴേക്കും 480 ബില്യൺ റിയാലിലും കൂടുതൽ ആയി വർദ്ധിച്ചിരുന്നു സൗദികളുടെ ഈ ഓയിൽ ബൂം പാശ്ചാത്യകമ്പനികളെ വരെ അങ്ങോട്ടാകർഷിച്ചു. പെട്ടെന്നുണ്ടായ ഈ വളർച്ചയെ താങ്ങാൻ വേണ്ട തൊഴിൽശക്തി ഇല്ലാതിരുന്ന സൗദികൾ വിദേശീയരെ ജോലിക്കായി എടുക്കാൻ നിർബന്ധിതരായി. ലോകത്ത് ഏറ്റവുമധികം എണ്ണ കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്ന രാജ്യമായ സൗദി അറേബ്യയുടെ സാമ്പത്തിക അടിത്തറ എണ്ണ സമ്പത്താണ്‌. സൗദിയിൽ നിന്ന് പ്രതിദിനം 11.1 ദശലക്ഷം ബാരൽ എണ്ണയാണ് കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്നത് &lt;ref name=eia1&gt;[http://www.eia.gov/countries/country-data.cfm?fips=SA&amp;trk=r എണ്ണ കയറ്റുമതി - സൗദി അറേബ്യ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121209060529/http://www.eia.gov/countries/country-data.cfm?fips=SA&amp;trk=r |date=2012-12-09 }} അമേരിക്ക ഊർജ്ജ വിവര വകുപ്പ്&lt;/ref&gt;. ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന എണ്ണയുടെ 25 ശതമാനം രാജ്യത്ത് തന്നെയാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[വൈദ്യുതി]] ഉൽപാദനത്തിനും വ്യവസായങ്ങൾക്കും കൂടുതലായി പെട്രോളിയം ഉല്പന്നങ്ങളെയാണ് ആശ്രയിക്കുന്നത്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ അസംസ്കൃത എണ്ണശേഖരവും ഉല്പാദനവുമുള്ള ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ എണ്ണകമ്പനി സൗദി അറേബ്യയുടെ ദേശീയ എണ്ണക്കമ്പനിയായ [[സൗദി അരാംകൊ|സൗദി അരാംകൊയാണ്]]&lt;ref name=aramco1 /&gt;. ഔദ്യോഗിക കണക്കുകൾ അനുസരിച്ച് സൗദി അറേബ്യക്ക് 260 ബില്ല്യൺ ബാരൽ എണ്ണയുടെ കരുതൽ ശേഖമുണ്ട് &lt;ref name=eia&gt;{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/emeu/international/reserves.html |title=വേൾഡ് പ്രൂവ്ഡ് ഓയിൽ ആന്റ് നാച്ച്വറൽ ഗ്യാസ് |publisher=അമേരിക്ക, ഊർജ്ജ വിവര വകുപ്പ് |accessdate=1 മേയ് 2010 |archive-date=2010-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100830033649/http://www.eia.doe.gov/emeu/international/reserves.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. ലോകത്തിൽ അതിവേഗത്തിൽ വളർച്ച കൈവരിക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളിലൊന്നാണ് സൗദി അറേബ്യ. രാജ്യത്തിന്റെ വരുമാനത്തിന്റെ നട്ടെല്ലായ ഓയിൽ കരുതൽ ശേഖരമാണ് അവരെ അതിനു പ്രാപ്തരാക്കുന്നത് &lt;ref name=bls&gt;{{cite web |url=http://data.bls.gov/cgi-bin/cpicalc.pl |title=ഇൻഫ്ലേഷൻ കൗണ്ടർ |publisher=അമേരിക്കൻ തൊഴിൽ വകുപ്പ് |accessdate=1 മെയ്. 2010 |archive-date=2008-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080529155647/http://data.bls.gov/cgi-bin/cpicalc.pl |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

=== വ്യവസായം ===
ഊർജ വ്യാവസായിക മേഖലയാണ് രാജ്യത്തെ പ്രധാന വരുമാന മാർഗം. കൂടാതെ മറ്റു വ്യവസായ ശാലകളും പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. [[ജുബൈൽ]], [[യാമ്പു]] തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങൾ രാജ്യത്തെ വ്യവസായ മേഖലകളാണ്. വർഷത്തിൽ 2.92 ദശലക്ഷം ടൺ ഡുവൽ അമോണിയം ഫോസ്‌ഫേറ്റും, 440,000 ടൺ അമോണിയവും അന്താരാഷ്ട്ര വിപണിയിലേക്ക് കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്ന ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഫോസ്‌ഫേറ്റ് നിർമ്മാണ കമ്പനി സൗദി അറേബ്യയിൽ ആണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് &lt;ref name=mining&gt;[http://www.maaden.com.sa/en/about/history സൗദി അറേബ്യ മൈനിംഗ് കമ്പനി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121219015116/http://www.maaden.com.sa/en/about/history |date=2012-12-19 }} മാദേൻ - എബൗട്ട് അസ് എന്ന വിഭാഗം നോക്കുക&lt;/ref&gt;. 1988 ൽ സൗദി അറേബ്യ 4 ദശലക്ഷം ഔൺസ് [[സ്വർണ്ണം]] ഖനനം ചെയ്തെടുക്കുകയുണ്ടായി &lt;ref name=gold&gt;[http://www.maaden.com.sa/en/business/gold സൗദി അറേബ്യ സ്വർണ്ണ ഖനനം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121219025608/http://www.maaden.com.sa/en/business/gold |date=2012-12-19 }} സൗദി അറേബ്യ മൈനിംഗ് കമ്പനി - സ്വർണ്ണ ഖനനം എന്ന വിഭാഗം&lt;/ref&gt;. പ്രതിവർഷം 4 ദശലക്ഷം മെട്രിക് ടൺ ബോക്സൈറ്റ് ആണ് അൽബൈത്ത എന്ന ഖനിയിൽ നിന്നും ഖനനം ചെയ്യുന്നത് &lt;ref name=bauxite&gt;{{Cite web |url=http://www.maaden.com.sa/en/business/aluminium |title=അലുമിനിയം ഖനനം |access-date=2012-12-24 |archive-date=2012-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121219025546/http://www.maaden.com.sa/en/business/aluminium |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

=== തീർത്ഥാടനം ===
{{main|ഹജ്ജ്}}
[[പ്രമാണം:Thavaf4.jpg|thumb|ഹജ്ജ് സമയത്ത് മസ്ജിദുൽ ഹറം പള്ളി.]]
ലോകത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഉള്ള മുസ്‌ലിംകൾ [[ഹജ്ജ്]], [[ഉംറ]] കർമങ്ങൾ ചെയ്യാൻ വേണ്ടി സൗദി അറേബ്യയിലെ [[മക്ക|മക്കയിലേക്കാണ്]] വരുന്നത്. ഇത് രാജ്യത്തെ ടൂറിസം, വ്യോമയാന രംഗങ്ങളിലെ പ്രധാന വരുമാന മാർഗ്ഗം കൂടിയാണ്. എണ്ണ വരുമാനം ഉണ്ടാകുന്നത് വരെ മക്കാ തീർത്ഥാടകരുടെ വരവ് രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക പുരോഗതിക്ക് വലിയ സഹായം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. വർഷത്തിൽ ഒരിക്കൽ മാത്രം നടക്കുന്ന തീർത്ഥാടനങ്ങളിൽ ലോകത്തിലേക്കും വെച്ച് ഏറ്റവും വലിയതാണ് ഹജ്  തീർത്ഥാടനം &lt;ref name=hajj1&gt;[http://berkleycenter.georgetown.edu/resources/traditions/islam ബെർക്ക്ലി സെന്റർ ഫോർ റിലിജിയൻ, പീസ് ആന്റ് വേൾഡ് അഫയേഴ്സ്- ഇസ്‌ലാം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111002114437/http://berkleycenter.georgetown.edu/resources/traditions/islam |date=2011-10-02 }} ഇസ്‌ലാമിക് പ്രാക്ടീസസ് എന്ന ഭാഗം വായിക്കുക&lt;/ref&gt;.

=== ബാങ്കിംഗ് ===
[[പ്രമാണം:DSC00030-isl-bank1.JPG|right|thumb|ജിദ്ദയിലെ ഇസ്ലാമിക് വികസന ബാങ്കിന്റെ ആസ്ഥാനം|കണ്ണി=Special:FilePath/DSC00030-isl-bank1.JPG]]
[[ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ|അറബ്]] മേഖലയിലെ തന്നെ ഏറ്റവും മികച്ച ബാങ്കിങ് സംവിധാനമാണ് രാജ്യത്തുള്ളത്.{{അവലംബം}} [[സൗദി റിയാൽ]] ആണ് രാജ്യത്തെ കറൻസി. സൗദി അറേബ്യൻ മോണിറ്ററി ഏജൻസി (സാമ) യാണ് രാജ്യത്തെ ബാങ്കിംഗ് മേഖലയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത്‌ &lt;ref name=sama&gt;[http://www.sama.gov.sa/sites/samaen/AboutSAMA/Pages/SAMAFunction.aspx സൗദി അറേബ്യ മോണിറ്ററിംഗ് ഏജൻസി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230131091135/https://www.sama.gov.sa/sites/samaen/AboutSAMA/Pages/SAMAFunction.aspx |date=2023-01-31 }} സാമ ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാസം&lt;/ref&gt;. റിയാലിനെതിരേ അടിസ്ഥാന നാണയമായി [[അമേരിക്കൻ ഡോളർ]] ആണ് സൗദി അറേബ്യൻ മോണിറ്ററി ഏജൻസി വിദേശവിനിമയത്തിനായി കണക്കിലെടുക്കുന്നത്. അമേരിക്കയുമായുള്ള വൻതോതിലുള്ള വ്യാപാരമാണ് അടിസ്ഥാന നാണയമായി ഡോളറിനെ നിലനിർത്തുന്നത്. [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയിലും]] [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിലുമുണ്ടായ]] സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയുടെ പ്രതിഫലനങ്ങൾ ഗൾഫ് സാമ്പത്തികഘടനയെ ബാധിക്കാതിരിക്കാതിരിക്കുന്നതിന് വേണ്ടി ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾക്ക് ഏകീകൃത കറൻസിക്ക് ശ്രമങ്ങൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയുമായി]] സാമ്പത്തിക, തൊഴിൽ മേഖലകളിൽ ശക്തമായ ബന്ധമുള്ള സൗദിയിൽ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ബാങ്കായ [[ഭാരതീയ സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക്|സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ]] ജിദ്ദയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. മറ്റു പല ഇന്ത്യൻ ബാങ്കുകളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളും സൗദിയിലുണ്ട്. സൗദി മോണിറ്ററിങ് ഏജൻസി(സാമ)യുടെ വ്യവസ്ഥയനുസരിച്ച് ഓരോ ഇഖാമ (താമസ രേഖ)യിലും രേഖപ്പെടുത്തിയ തൊഴിലിന് അനുസൃതമായി അനുവദനീയമായ പണം മാത്രമേ വിദേശികൾക്ക് നാട്ടിലേക്ക് അയക്കാനാകൂ. വിദേശികൾ സൗദിയിൽനിന്നു ബാങ്ക് വഴി അയക്കുന്ന പണത്തിന്റെ അളവ് നിരീക്ഷിക്കാനും നിയന്ത്രിക്കാനും സാധ്യമാകുന്ന സംവിധാനം രാജ്യത്തുണ്ട്. ഇതനുസരിച്ച് മാസവേതനത്തിൽ കൂടുതലാണ് പണമയക്കുന്നതെങ്കിൽ തൊഴിലാളിക്കെതിരെ ആവശ്യമായ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കും. രാജ്യത്തിന്റെ പുറത്തേക്ക് അനധികൃത പണമൊഴുക്ക് തടയുകയാണ് ഈ സംവിധാനം വഴി ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. എന്നാൽ രാജ്യത്ത് നിക്ഷേപമുള്ള വിദേശികൾക്ക് ഈ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ബാധകമല്ല &lt;ref name=sama1&gt;[http://www.sama.gov.sa/sites/samaen/RulesRegulation/Rules/Pages/Rules_Governing_the_Opening_of_Bank_Accounts_ver4.pdf സൗദി അറേബ്യയിൽ ബാങ്കിംഗുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിയമങ്ങൾ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} സാമയുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റിൽ നിന്നും - പി.ഡി.എഫ് രേഖ&lt;/ref&gt;.

'''രാജ്യത്തെ ബാങ്കുകളുടെ പട്ടിക'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! എണ്ണം !! ബാങ്ക് !! ചുരുക്കപ്പേര് !! ആസ്തി (സൗദി റിയാൽ) !! കണ്ണി
|-
| 1 || നാഷണൽ കമേഴ്സ്യൽ ബാങ്ക് || NCB ||15,000 മില്യൺ || [http://www.alahli.com www.alahli.com]
|-
| 2 || സൗദി അമേരിക്കൻ ബാങ്ക് || SAMBA || || [http://www.samba.com/ENGLISH/INDEX_01_01_en.html www.samba.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120810031936/http://www.samba.com/ENGLISH/INDEX_01_01_en.html |date=2012-08-10 }}
|-
| 3 || സൗദി ബ്രിട്ടീഷ് ബാങ്ക് || SABB || || [http://www.sabb.com/1/2/sabb-en/home www.sabb.com]
|-
| 4 || അറബ് നാഷണൽ ബാങ്ക് || ANB || || [http://www.anb.com.sa/ www.anb.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121004132744/http://www.anb.com.sa/ |date=2012-10-04 }}
|-
| 5 || റിയാദ് ബാങ്ക് || || 176 ബില്യൺ || [http://www.riyadbank.com/index_en.html www.riyadbank.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121003013854/http://riyadbank.com/index_en.html |date=2012-10-03 }}
|-
| 6 || അൽ-രാജി ബാങ്ക് || || || [http://www.alrajhibank.com.my/ www.alrajhibank.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201125203348/http://www.alrajhibank.com.my/ |date=2020-11-25 }}
|-
| 7 || സൗദി ഹോളണ്ടി ബാങ്ക് || SJB || || [http://www.shb.com.sa/en/index.aspx www.shb.com.sa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120919090600/http://shb.com.sa/En/index.aspx |date=2012-09-19 }}
|-
| 8 || അൽ-ജസീറ ബാങ്ക് || BAJ || || [http://www.baj.com.sa/ar/index.aspx www.baj.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121023124246/http://baj.com.sa/(S(4kq1nt3sds4tv3uc5km3ckad))/ar/index.aspx |date=2012-10-23 }}
|-
| 9 || സൗദി ഫ്രാൻസി ബാങ്ക് || || || [http://www.alfransi.com.sa/en www.alfransi.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121012142050/http://www.alfransi.com.sa/en |date=2012-10-12 }}
|-
| 10 || അൽ ബിലാദ് ബാങ്ക് || || || [http://www.bankalbilad.com/sites/en/Pages/default.aspx www.bankalbilad.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121003155033/http://www.bankalbilad.com/sites/en/Pages/default.aspx |date=2012-10-03 }}
|-
| 11 || അലിന്മ ബാങ്ക് || || || [http://www.alinma.com www.alinma.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121003075310/http://alinma.com/ |date=2012-10-03 }}
|-
| 12 || ഇസ്ലാമിക് വികസന ബാങ്ക് || IDB || || [http://www.isdb.org/irj/portal/anonymous www.isdb.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090918223238/http://www.isdb.org/irj/portal/anonymous |date=2009-09-18 }}
|-
| 13 || സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ || SBI || || [http://www.statebank.com.sa/ www.statebank.com.sa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121219185626/http://www.statebank.com.sa/ |date=2012-12-19 }}
|}

=== വിവര സാങ്കേതിക വിദ്യ ===
വിവര സാങ്കേതിക വിദ്യ രംഗത്ത് സൗദി ഏറ്റവും വലിയ കമ്പോളമായി വളർന്നിട്ടുണ്ട്. ഈ രംഗത്ത് ലോകത്ത് മുൻ നിരയിൽ നിൽക്കുന്ന പ്രമുഖ കമ്പനികളുടെയെല്ലാം പ്രധാന കമ്പോള മേഖലയാണ് സൗദി അറേബ്യ. വിവര സാങ്കേതിക വിദ്യ രാജ്യത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നത് ആരോഗ്യമേഖലയിലാണ്. വിവര സാങ്കേതിക വിദ്യ ഉപയോഗത്തിൽ രാജ്യത്ത് മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന മറ്റൊരു മേഖല ടെലികമ്യൂണിക്കേഷൻ രംഗമാണ്.

== വികസന പദ്ധതികൾ ==
വൻ വികസന പദ്ധതികളാണ് രാജ്യത്ത് നടന്നു കൊണ്ടിരിക്കുന്നത്. വാഹന ഗതാഗതം സുഗമമാക്കുന്നതിനാവശ്യമായ തുരങ്കങ്ങളും പാലങ്ങളും നിർമ്മിക്കുന്നതടക്കമുള്ള വിവിധ പദ്ധതികൾ പുരോഗമിക്കുന്നുണ്ട് &lt;ref name=mep&gt;[http://www.mep.gov.sa/inetforms/article/Download.jsp;jsessionid=9D3AAA33AC272B7CBCD6ED3264B06549.alfa?Download.ObjectID=521 സാമ്പത്തിക-ആസൂത്രണ മന്ത്രാലയം - പദ്ധതികളുടെ വിവരങ്ങൾ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} പി.ഡി.എഫ മാധ്യമം&lt;/ref&gt;. വരുംകാലങ്ങളിൽ ലോകത്തിലെ മികച്ച ശക്തിയായി മാറാനുള്ള ഒരു ശ്രമത്തിലാണ് സൗദി അറേബ്യ &lt;ref name=devel1&gt;[http://www.mep.gov.sa/inetforms/article/Download.jsp;jsessionid=9D3AAA33AC272B7CBCD6ED3264B06549.alfa?Download.ObjectID=181 സൗദി അറേബ്യയിലെ വികസനങ്ങൾ - ഔദ്യോഗിക കണക്കുകൾ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.
[[File:റിയാദ്-ദമ്മാം-ദേശീയപാത.jpg|thumb|200px|right|[[റിയാദ്]]-[[ദമാം]] ദേശീയപാത]]

== വിദേശ നയം ==
[[Image:Saudi Crown Prince Abdullah and George W. Bush.jpg|thumb|200px|left|[[അബ്ദുള്ള രാജാവ്]] മുൻ [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കൻ]] പ്രസിഡന്റ് ജോർജ് ബുഷിനൊപ്പം.]]
[[ഐക്യരാഷ്ട്ര സഭ|ഐക്യരാഷ്ട്ര സഭയിലെ]] സ്ഥാപകാംഗം ആണ് സൗദി അറേബ്യ. കൂടാതെ [[അന്താരാഷ്ട്ര നാണയനിധി]], [[ലോക വ്യാപാര സംഘടന]] തുടങ്ങിയ എല്ലാ അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനകളിലും ശക്തമായ ഒരു സാന്നിദ്ധ്യമാണ് സൗദി അറേബ്യ. ഓർഗനൈസേഷൻ ഓഫ് ഇസ്ലാമിക് കോൺഫറൻസ്, ഗൾഫ് സഹകരണകൗൺസിൽ എന്നിവ സ്ഥാപിക്കാൻ മുൻകൈയ്യെടുത്ത രാജ്യം കൂടിയാണ് സൗദി അറേബ്യ &lt;ref name = &quot;Saudi Ministry of Foreign Affairs&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.mofa.gov.sa/SITES/MOFAEN/ABOUTKINGDOM/KINGDOMFOREIGNPOLICY/Pages/KingdomPolicy34645.aspx |title=സൗദി അറേബ്യയുടെ വിദേശനയം |date=5 ജൂലൈ 2005 |publisher=വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം, സൗദി അറേബ്യ |accessdate=29 ജൂലൈ 2011 |archive-date=2012-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121219093153/http://www.mofa.gov.sa/sites/mofaen/aboutKingDom/KingdomForeignPolicy/Pages/KingdomPolicy34645.aspx |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. [[1970]]-നും, [[2002]]-നും ഇടക്ക് ഏതാണ്ട് 70 ബില്ല്യൺ അമേരിക്കൻ [[ഡോളർ|ഡോളറിന്റെ]] വിദേശ സഹായം സൗദി അറേബ്യ വിതരണം ചെയ്തിട്ടുണ്ട് &lt;ref name=economy&gt;{{cite book |title=ഇസ്ലാമിക് ഇക്കോണോമിക്സ് ആന്റ് ഫൈനൽ ജിഹാദ്  |last=ഡേവിഡ് |first=ജോൺസൺ |year=2006 |isbn=978-1-59781-980-0 |pages=249–250}}&lt;/ref&gt;. [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയുമായി]] സൗദി അറേബ്യയുടെ ബന്ധം വളരെ ശക്തമാണ്. പേർഷ്യൻ ഗൾഫ് യുദ്ധത്തിൽ [[ഇറാഖ്|ഇറാഖിനെതിരേയുള്ള]] സഖ്യസേനയുടെ ആക്രമണത്തിൽ സൈനികത്താവളം സൗദി അറേബ്യ ആയിരുന്നു. [[ലോക വ്യാപാര കേന്ദ്രം|വേൾഡ് ട്രേഡ് സെന്റർ]] സംഭവത്തിനുശേഷം [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയുമായുള്ള]] ബന്ധത്തിനു ഉടച്ചിൽ തട്ടിയെങ്കിലും, സൗദി അറേബ്യയുടെ ഏറ്റവും വളരെ അടുത്ത ഒരു സൗഹൃദരാജ്യമാണ് അമേരിക്ക &lt;ref name=history&gt;{{cite book |title=എ ഹിസ്റ്ററി ഓഫ് സൗദി അറേബ്യ |last=അൽ റഷീദ് |first=മാദാവി |year=2010 |isbn=978-0-521-74754-7 |page=233}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=usapolicy&gt;[http://www.saudiembassy.net/issues/saudi-us-relations/ അമേരിക്ക-സൗദി നയതന്ത്ര ബന്ധം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130102193445/http://www.saudiembassy.net/issues/saudi-us-relations/ |date=2013-01-02 }} സൗദി എംബസ്സിയുടെ വെബ് സൈറ്റിൽ നിന്നും&lt;/ref&gt;.

[[Image:Embassy of Saudi Arabia, Washington, D.C..jpg|thumb|200px|right|[[വാഷിങ്ടൺ, ഡി.സി.|വാഷിങ്ടണിലെ]] സൗദി നയതന്ത്ര കാര്യാലയം]]
[[വിദ്യാഭ്യാസം]], [[വ്യാപാരം]], മനുഷ്യവിഭവശേഷി തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ വിദേശ രാജ്യങ്ങളുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ സൗഹൃദം ശക്തമാണ്. [[ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ|ജി.സി.സി]] രാജ്യങ്ങളുമായും ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിലുമായി കരാറിൽ ഒപ്പുവെച്ച യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളുമായും സൗദി അറേബ്യ സ്വതന്ത്ര വിപണി സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. വിദ്യാഭ്യാസം, ചികിത്സ, വിനോദം തുടങ്ങിയ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് സൗദി പൗരന്മാർ [[അമേരിക്ക]], [[യൂറോപ്പ്]] [[ഏഷ്യ]] എന്നീ രാജ്യങ്ങളെ കൂടുതലായി ആശ്രയിക്കുന്നുണ്ട്. അമേരിക്കയിൽ പഠിക്കുന്ന വിദേശ വിദ്യാർഥികളുടെ എണ്ണത്തിൽ മറ്റു രാജ്യങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ അഞ്ചാം സ്ഥാനമാണു സൗദിക്കുള്ളത്. അമേരിക്കയിൽ ഉപരിപഠനം നടത്തുന്ന സൗദി വിദ്യാർത്ഥികളുടെ എണ്ണം 50,000 ത്തോളം വരും (ഡിസംബർ 2011 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്) &lt;ref name=culturalattache&gt;[http://www.saudiembassy.net/press-releases/press12011101.aspx അമേരിക്കയിൽ പഠിക്കുന്ന സൗദി വിദ്യാർത്ഥികളുടെ എണ്ണം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120604064609/http://saudiembassy.net/press-releases/press12011101.aspx |date=2012-06-04 }} അമേരിക്കയിലെ സൗദി എംബസ്സിയുടെ കൾച്ചറൽ അറ്റാഷേയുടെ വിവരം പ്രകാരം - ശേഖരിച്ചത് ഡിസംബർ 2011&lt;/ref&gt;. പുതിയ തലമുറയുടെ പുരോഗതിക്കുവേണ്ടി വൈജ്ഞാനിക മേഖലയിൽ കൂടുതൽ നിക്ഷേപം നടത്തണമെന്നാണ് സൗദിയുടെ കാഴ്ചപ്പാട്. കിങ് അബ്ദുള്ള ഫോറിൻ സ്‌കോളർഷിപ്പ് പദ്ധതിയനുസരിച്ച് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥികളെ വിവിധരാജ്യങ്ങളിലയച്ച് ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസം നൽകാൻ രാജ്യത്തിനു സാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[റിയാദ്|റിയാദിലെ]] ദാറതുൽ മലിക് അബ്ദുൽ അസീസും [[ന്യൂ ഡെൽഹി|ന്യൂദൽഹിയിലെ]] ജാമിഅ മില്ലിയ്യ [[സർവ്വകലാശാല|സർവകലാശാലയും]] തമ്മിൽ വൈജ്ഞാനിക മേഖലയിൽ ശക്തമായ സഹകരണം നില നിൽക്കുന്നുണ്ട്.

ആണവോർജ്ജ വികസനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് സൗദി അറേബ്യയും, [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസും]] തമ്മിൽ ഒരു കരാറിൽ ഒപ്പു വെയ്ക്കുകയുണ്ടായി. ഇതിൻ പ്രകാരം സമാധാന ആവശ്യങ്ങൾക്കുവേണ്ട് സൗദി നടപ്പാക്കുന്ന ആണവോർജ്ജ പദ്ധതിക്ക് ഫ്രാൻസ് അതിന്റെ സാങ്കേതികസഹായം ലഭ്യമാക്കും. സൗദി അറേബ്യയുടെ ഈ ആണവമേഖലയിലുള്ള  ആദ്യത്ത കരാറാണ് ഇത് &lt;ref name=nuclear&gt;[http://www.thenational.ae/business/energy/saudi-arabia-in-agreement-to-explore-nuclear-power ആണവോർജ്ജ വികസനം. സൗദി ഫ്രാൻസ് കരാർ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130102105046/http://www.thenational.ae/business/energy/saudi-arabia-in-agreement-to-explore-nuclear-power |date=2013-01-02 }} ദ നാഷണൽ - ശേഖരിച്ചത് 23 ഫെബ്രുവരി 2011&lt;/ref&gt;.

== തൊഴിൽ രംഗം ==
പെട്രോളിയം ഉല്പന്നങ്ങളുടെ കണ്ടു പിടുത്തത്തോടെ [[തൊഴിൽ]] രംഗത്ത് വൻ മുന്നേറ്റമാണ് സൗദി അറേബ്യ നടത്തിയത്. നിലവിൽ 80 ലക്ഷം വിദേശ തൊഴിലാളികളുള്ള രാജ്യമാണ് സൗദി അറേബ്യ. രാജ്യത്ത് 84 ശതമാനവും കുറഞ്ഞ [[വിദ്യാഭ്യാസം]] മാത്രമുളള വിദേശികളാണ് തൊഴിൽ മേഖലയിലുളളത്. വൻകിട പദ്ധതികളുടെ പിറകിലെല്ലാം വിദേശ തൊഴിലാളികളുടെ കരങ്ങളാണ്. സൗദിയിൽ സ്വകാര്യ മേഖലയിൽ 10 ശതമാനം മാത്രമാണ് സ്വദേശികളുളളത്. വിദേശികളുടെ എണ്ണവുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ ഇത് വളരെ കുറവാണ്. പുതിയ കണക്കുകൾ പ്രകാരം പുരുഷൻമാരെക്കാൾ ഉയർന്ന വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയവരാണ് രാജ്യത്തെ സ്ത്രീകൾ. തൊഴിൽ രഹിതരായ വനിതകളിൽ നാലിൽ മൂന്നും ബിരുദമോ ബിരുദാനന്ത ബിരുദമോ നേടിയവരാണ്. ലോകത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലും സാമ്പത്തിക മാന്ദ്യം പ്രശ്നങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും രാജ്യത്ത് കൂടുതൽ പ്രകടമായിട്ടില്ല. പശ്ചിമേഷ്യയിൽ തൊഴിലവസരങ്ങളിൽ സൗദിയുടെ തലസ്ഥാനമായ [[റിയാദ്]] മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നു. സാമ്പത്തികം, തൊഴിൽ ലഭ്യത, തൊഴിൽ അവകാശങ്ങൾ, കാലാവസ്ഥ, ദൈനംദിന ജീവിത നിലവാരം, സാമൂഹിക - സാംസ്കാരിക നിലവാരം എന്നീ ഘടകങ്ങളാണ് പഠനത്തിൽ മാനദണ്ഡമാക്കി ബൈത്ത് ഡോട്ട് കോം എന്ന വെബ് പോർട്ടൽ യുഗോഫ് ഇന്റർനാഷനൽ എന്ന സ്ഥാപനവുമായി സഹകരിച്ച് [[2012]]-ൽ നടത്തിയ പഠനത്തിൽ പശ്ചിമേഷ്യയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ തൊഴിലവസരങ്ങളുള്ള നഗരം സൗദി തലസ്ഥാന നഗരമായ റിയാദും [[ദോഹ|ദോഹയുമാണെന്ന്]] പഠനം. തൊട്ടടുത്ത സ്ഥാനം ജിദ്ദക്കാണ്&lt;ref name= /&gt;. എങ്കിലും സൗദി പൗരന്മാർക്ക് കൂടുതൽ തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള തീവ്ര ശ്രമത്തിന്റെ ഭാഗമായി വിദേശികൾ ചെയ്യുന്ന ജോലികളിൽ നിയന്ത്രണങ്ങൾ വന്നു കൊണ്ടിരിക്കുന്നുണ്ട്‌.

സൗദി അറേബ്യയിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന സ്വദേശികൾക്കും വിദേശികൾക്കും ജനറൽ ഓർഗനൈസേഷൻ ഫോർ സോഷ്യൽ ഇൻഷുറൻസ് (ഗോസി)യിൽ അംഗത്വം എടുക്കേണ്ടതുണ്ട് &lt;ref name=gosi1&gt;{{Cite web |url=http://www.gosi.gov.sa/portal/web/guest/gcc |title=നിർബന്ധിത ഗോസി അംഗത്വം |access-date=2012-12-24 |archive-date=2012-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120210933/http://www.gosi.gov.sa/portal/web/guest/gcc |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. സാമൂഹിക സുരക്ഷാ പദ്ധതി എന്ന നിലയിലാണ് സർക്കാർ ഈ പദ്ധതി ആവിഷ്കരിച്ചിരിക്കുന്നത്. തൊഴിലുടമയുടെ സർക്കാരുമായുളള മുഴുവൻ ക്രയവിക്രയങ്ങൾക്കും ഗോസി സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ നിർബന്ധമാണ് &lt;ref name=gosi&gt;[http://www.gosi.gov.sa/portal/web/guest/regulation/chapter-ii സൗദിയിലെ ഇൻഷുറൻസ് സംവിധാനം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130612222555/http://www.gosi.gov.sa/portal/web/guest/regulation/chapter-ii |date=2013-06-12 }} ഗോസി ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റിൽ നിന്നും&lt;/ref&gt;. ഇൻഷുറൻസ് പോളിസികൾക്ക് ആവശ്യമായ തുക തൊഴിലുടമകൾ അടക്കണമെന്നാണ് നിയമം. വർക്ക് പെർമിറ്റ് നേടുന്നതിനും ഇഖാമ പുതുക്കുന്നതിനുമെല്ലാം ഇത് ബാധകമാണ്. ലേബർ ഓഫീസുകളിൽ നിന്നും വിതരണം ചെയ്യുന്ന ലേബർ കാർഡ് (വർക് പെർമിറ്റ്) കാലാവധി ഒരു വർഷമാണ്.

നിരോധിച്ചിരിക്കുന്ന വെബ്‌സൈറ്റുകളോ സേവനങ്ങളോ ആക്‌സസ് ചെയ്യാൻ വെർച്വൽ പ്രൈവറ്റ് നെറ്റ്‌വർക്കുകൾ (VPN-കൾ) ഉപയോഗിക്കുന്നത് നിയമവിരുദ്ധമായിരിക്കുകയും പിഴകളോ നിയമനടപടികളോ പോലുള്ള സാധ്യതയുള്ള പ്രത്യാഘാതങ്ങൾക്ക് ഇടയാക്കുകയും ചെയ്യും.സൗദിയിലെ കമ്യൂണിക്കേഷൻ, സ്പേസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി കമ്മീഷൻ (സിഐടിസി) രാജ്യത്തിന്റെ പാരമ്പര്യത്തിനും സാമൂഹികവും മത ധാർമിക മൂല്യങ്ങൾക്കും നിയമ വ്യവസ്ഥകൾക്കും എതിരായിട്ടുള്ളതും രാജ്യസുരക്ഷ അപകടത്തിലാക്കുന്ന തരത്തിലുള്ള വെബ്സൈറ്റുകളും ആപ്പുകളും കണ്ടെത്തി തടയുന്ന.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/global-malayali/gulf/2023/12/06/police-to-catch-if-vpn-installed-to-access-banned-content-in-saudi.html|title=സൗദിയിൽ ‘വിപിഎൻ’ ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്തവരെ പിടികൂടാൻ പൊലീസ്; കാത്തിരിക്കുന്നത് കനത്ത ശിക്ഷ|access-date=2023-12-07|language=ml}}&lt;/ref&gt;

==വാരാന്ത ഒഴിവു ദിനങ്ങൾ==
നിലവിൽ വെള്ളിയാഴ്ചയും, ശനിയാഴ്ചയും ആണ് സൗദി അറേബ്യയിലെ വാരാന്ത്യ അവധി ദിനങ്ങൾ. മുൻപ് ഇത് വ്യാഴം വെള്ളി ദിവസങ്ങളായിരുന്നു. ശനി, ഞായർ ദിവസങ്ങൾ വാരാന്ത ഒഴിവു ദിനങ്ങളായി കണക്കാക്കുന്ന വിദേശരാജ്യങ്ങളുമായുള്ള ഇടപാടുകൾ കാര്യക്ഷമമാക്കാനായി വെള്ളി, ശനി ദിവസങ്ങൾ വാരാന്ത ഒഴിനു ദിനങ്ങളായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിന് 2013 ഏപ്രിൽ മാസം ശൂറ കൗൺസിലും പിന്നീട് സൗദി മന്ത്രിസഭയും അംഗീകാരം നൽകിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://anweshanam.com/index.php/pravasi/news/8153#sthash.D4HjbvN1.dpbs വാരാന്ത ഒഴിവു ദിനങ്ങൾ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
==വിദേശ തൊഴിലാളികൾക്കുള്ള നിയമങ്ങൾ==
രാജ്യത്ത് [[തൊഴിൽ]] തേടിയെത്തുന്നവർ ഏതെങ്കിലും ഒരു സ്പോൺസറുടെ കീഴിലാണ് [[ജോലി]] ചെയ്യുന്നത്. സ്പോൺസറുടെ കീഴിലല്ലാത്ത സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നത് നിയമ വിരുദ്ധമാണ്. രാജ്യത്തെ നിലവിലുള്ള [[വിസ]] നിയമ പ്രകാരം സൗദി സ്പോൺസർക്ക് ആണ് ജോലിക്കാരുടെ മേൽ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഉള്ളത്.  സ്പോൺസർക്കോ അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹം [[കോടതി]] വഴി ചുമതലപ്പെടുത്തിയ ആൾക്കോ (വക്കീൽ) ആണ് തൊഴിലാളികളുടെ [[പാസ്പോർട്ട്|പാസ്പോർട്ട്]] സൂക്ഷിക്കുന്നതിനും താമസ രേഖ പുതുക്കുന്നതിനും തൊഴിലാളിക്ക് സ്വന്തം രാജ്യത്തേക്ക് അവധിക്കായി പോകാനുള്ള അനുമതി പത്രം നൽകുന്നതിനും അധികാരമുള്ളത്. സ്പോൺസറുടെ സഹകരണമില്ലാതെ വിദേശ തൊഴിലാളിക്ക് സ്വന്തം രാജ്യത്തേക്ക് നിയമ പരമായി പോകണമെങ്കിൽ സൗദി തൊഴിൽ കോടതി മുഖേന മാത്രമാണ് സാധിക്കുക.  [[2003]] വരെ സൗദി അറേബ്യയിൽ ഒരു പ്രവിശ്യയിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു പ്രവിശ്യയിലേക്ക് പോകാൻ പ്രവാസികൾക്ക് ജവാസാത് സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയ സ്പോൺസറുടെ അനുമതി പത്രം ആവശ്യമായിരുന്നു. വിദേശ പൗരന്മാർക്ക് കൂടുതൽ അവകാശങ്ങൾ നൽകുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി ഇപ്പോൾ ഇത്തരം നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഒഴിവാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

തന്റെ കീഴിലുള്ള വിദേശ തൊഴിലാളി ഒളിച്ചോടി പോയതായും ആ തൊഴിലാളിയുടെ പേരിൽ തനിക്ക് മേലിൽ ഉത്തരവാദിത്തമുണ്ടായിരിക്കുന്നതല്ലെന്നും ജവാസാത്ത് അധികൃതരെ രേഖാമൂലം അറിയിക്കാൻ സ്വദേശി പൗരന്മാർക്ക് സൗദി സർക്കാർ നൽകിയ പ്രത്യേക അവകാശമാണ് ഹുറൂബ് (''escape''). ഹുറൂബ് ആക്കപ്പെട്ടവർക്ക് രാജ്യത്തെ  തർഹീൽ (നാടുകടത്തൽ കേന്ദ്രം) വഴി മാത്രമേ സ്വദേശത്തേക്കു പോകാൻ കഴിയുകയുള്ളൂ. നിയമലംഘകരും കുറ്റവാളികളുമായ വിദേശ തൊഴിലാളികളിൽനിന്ന് സ്വദേശി പൗരന്മാർക്ക് സംരക്ഷണം നൽകാനുള്ള ഹുറൂബ് നിയമം നിരപരാധികൾക്കെതിരെ അന്യായമായി പ്രയോഗിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. അന്യായമായി ഹുറൂബിന്റെ കെണിയിൽപെട്ട് രാജ്യം വിടാനാകാതെ [[മലയാളി|മലയാളികളടക്കം]] നിരവധി പേർ സൗദിയിൽ ദുരിതം നേരിടുന്നുണ്ട് &lt;ref name=huroob&gt;[http://www.saudiembassy.net/about/country-information/laws/Labor_and_Workmen_Law-2of4.aspx സൗദി തൊഴിൽ നിയമത്തിൽ 74 മുതൽ 83 വരെയുള്ള ഭാഗങ്ങൾ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} സൗദി എംബസ്സിയുടെ ഔദ്യോഗിക സൈറ്റിൽ - സൗദി തൊഴിൽ നിയമങ്ങൾ എന്ന ഭാഗം&lt;/ref&gt;.

== ജീവിത രീതി ==
=== ആശയ വിനിമയം ===
സൗദി അറേബ്യയിലെ ജനങ്ങൾ അവരുടെ [[മാതൃഭാഷ|മാതൃഭാഷയായി]] അറബി ഉപയോഗിക്കുന്നു. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ധാരാളം പ്രാദേശിക [[അറബി ഭാഷ|അറബി]] ഉച്ചാരണ രീതി നിലവിലുണ്ട്. ഇസ്ലാമിക കലണ്ടറിന്റെ തനിമ നിലനിർത്തുന്നതിനും മാതൃഭാഷയോടുള്ള ബഹുമാനാദരവ് കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നതിനുമായി [[അറബി ഭാഷ]] ഉപയോഗിക്കാൻ [[സർക്കാർ]] ഉത്തരവുണ്ട്. സർക്കാർ വകുപ്പുകളിൽ നടക്കുന്ന എഴുത്തുകുത്തുകളിൽ [[ഇസ്ലാമിക കലണ്ടർ|ഹിജ്റ]] വർഷ തീയതി നിർബന്ധമായും ഉപയോഗിക്കണം. കമ്പനികളുടെയും ഹോട്ടലുകളുടെയും റിസപ്ഷനുകളിലെ വ്യവഹാര ഭാഷ അറബിയാക്കണമെന്നും സർക്കാർ ഉത്തരവുണ്ട്. കത്തുകളിൽ [[ഇംഗ്ലീഷ് (ഭാഷ)|ഇംഗ്ലീഷ്]] തീയതി ആവശ്യമെങ്കിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് വിരോധമില്ല. [[മക്ക|മക്കയുടെ]] വിശുദ്ധിയും [[ഇസ്ലാം|ഇസ്‌ലാമിക]] ചരിത്ര പാരമ്പര്യവും നിലനിർത്തുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി നഗരത്തിലെ കച്ചവട സ്ഥാപനങ്ങളുടെയും കല്യാണ മണ്ഡപങ്ങളുടെയും പേരുകൾ നിർബന്ധമായും [[അറബി ഭാഷ|അറബിയിൽ]] തന്നെ എഴുതിരിക്കണം. [[അറബി ഭാഷ|അറബിയിതര]] ഭാഷകളിൽ സ്ഥാപനത്തിന്റെ പേരുകൾ വലുതാക്കി എഴുതി വെക്കാൻ പാടില്ല. [[ഇംഗ്ലീഷ് (ഭാഷ)|ഇംഗ്ലീഷ്]] അക്ഷരങ്ങളിൽ സ്ഥാപനത്തിന്റെ പേരെഴുതണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് [[അറബി ഭാഷ |അറബി]] ലിപിക്ക് താഴെ ചെറിയ രൂപത്തിൽ എഴുതി വെക്കാവുന്നതാണ്.

=== സ്ത്രീ സ്വാതന്ത്ര്യം===
[[പ്രമാണം:Young Saudi Arabian woman in Abha.jpg|right|thumb|150px|സൗദി സ്ത്രീകളുടെ വസ്ത്രമായ [[ഹിജാബ്]] ധരിച്ച സ്ത്രീ]]
സൗദി അറേബ്യയിലെ വനിതകളുടെ അവകാശങ്ങൾ നിർണയിക്കുന്നത് മുസ്‌ലിം നിയമങ്ങളാണ്. [[2010]]-ലെ ലോക സാമ്പത്തിക ഫോറത്തിന്റെ കണക്കനുസരിച്ച് സ്ത്രീ പുരുഷ സമത്വം കുറവുള്ള 134 രാജ്യങ്ങളിൽ 129 ആണ് സൗദി അറേബ്യയുടെ സ്ഥാനം &lt;ref name=generg&gt;{{cite book |title=ദ ഗ്ലോബൽ ജെൻഡർ ഗ്യാപ് റിപ്പോർട്ട് 2010 |last=ലോക സാമ്പത്തിക ഫോറം |year=2010 |isbn=978-92-95044-89-0 |page=9 |url=http://www.weforum.org/pdf/gendergap/report2010.pdf |accessdate=27 ജൂലെ 2011 |archive-date=2010-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101108161527/http://www.weforum.org/pdf/gendergap/report2010.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.  ഓരോ [[സ്ത്രീ|സ്ത്രീയുടേയും]] കൂടെ രക്ഷാകർത്താവായി ഒരു [[പുരുഷൻ]] കൂടെ ഉണ്ടാവണം എന്നാണ് നിയമം&lt;ref name= HRWPM2&gt;{{cite book |title=പെർപ്പച്ച്വൽ മൈനേർസ് |last=ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് വാച്ച് |year=2008 |page=2 |url=http://books.google.co.uk/books?id=nFv4d6LdyFEC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=saudi+%22perpetual+minors%22&amp;hl=en&amp;ei=rGUwTqufHIGh8QPF3Z21AQ&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;sqi=2&amp;ved=0CCoQ6AEwAA#v=onepage&amp;q&amp;f=false |accessdate=27 ജൂലൈ 2011 |archive-date=2023-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113045245/https://books.google.co.uk/books?id=nFv4d6LdyFEC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=saudi+%22perpetual+minors%22&amp;hl=en&amp;ei=rGUwTqufHIGh8QPF3Z21AQ&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;sqi=2#v=onepage&amp;q=saudi%20%22perpetual%20minors%22&amp;f=false#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. പൊതു ഇടങ്ങളിൽ സ്ത്രീയും പുരുഷനും ഒരുമിച്ചു ചേർന്ന് ഇരിക്കന്നതിനു വിലക്കുണ്ട് &lt;ref name= Dammer&gt;{{cite book |title=കംപാരിറ്റീവ് ക്രിമിനൽ ജസ്റ്റീസ് സിസ്റ്റം |last=ടാമ്മർ, |first=ഹാരി.ആർ |coauthors=ആൽബനീസ്. ജേ |year=2010 |isbn=978-0-495-80989-0 |page=106}}&lt;/ref&gt;. സ്ത്രീകൾക്കുമാത്രമായുള്ള പ്രത്യേക സ്ഥലങ്ങളിൽ മാത്രമേ ഇരിക്കാവു, എല്ലായിപ്പോഴും ശരീരം മൊത്തത്തിൽ മറഞ്ഞുകിടക്കുന്ന അബായ എന്ന കറുത്ത മേലങ്കി ധരിച്ചിരിക്കണം എന്നും നിയമം അനുശാസിക്കുന്നു. ഇത് ധരിക്കാതെ വിദേശികളായ സ്ത്രീകൾക്കുപോലും പൊതു ഇടങ്ങളിൽ പോകാൻ പാടില്ല. കൂടാതെ സൗദി അറേബ്യയിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് വാഹനം ഓടിക്കാനുള്ള അവകാശവും നിരോധിച്ചിരുന്നു. &lt;ref name= reuters&gt;{{cite news | url=http://www.reuters.com/article/2011/05/24/saudi-driving-idUSLDE74N0ET20110524 | work=റോയിട്ടേഴ്സ് | title=സൗദി ഷുഡ് ഫ്രീ വുമൺ ഇൻ ഡ്രൈവിംഗ് റൈറ്റ് ഗ്രൂപ്പ് | date=24 മേയ് 2011 | accessdate=28 ജൂലൈ 2011 | first=അസ്മ | last=അൽഷറീഫ് | archive-date=2011-05-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110527063043/http://www.reuters.com/article/2011/05/24/saudi-driving-idUSLDE74N0ET20110524 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

പല പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളിലും ഉള്ളത് പോലെ സൗദി അറേബ്യയിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് സ്വതന്ത്രമായി പ്രവർത്തിക്കാനുള്ള അവകാശമില്ല. പക്ഷെ സൗദിയിലെ ഇസ്‌ലാമിക നിയമം അനുസരിച്ച്‌ സ്‌ത്രീകൾ ജോലി ചെയ്യുന്നതിന്‌ വിലക്കില്ല. രാജ്യത്ത്‌ 15 ശതമാനത്തിൽ താഴെ സ്‌ത്രീകൾ മാത്രമാണ്‌ തൊഴിൽ മേഖലയിലുളളത്‌. പല പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളിലും ഉള്ള ഗവേഷണ വിദ്യാർഥിനികളുടെ എണ്ണത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതൽ ആണ്‌ സൗദിയിൽ നിന്നും ഓരോ വർഷവും ഗവേഷണം പൂർത്തിയാക്കി പുറത്തിറങ്ങുന്നവരുടെ എണ്ണം&lt;ref name= /&gt;. ആകെയുള്ള സൗദി ഡോക്ടർമാരിൽ 40 ശതമാനവും സ്‌ത്രീകളാണ്‌ എന്നതാണ്‌ പുതിയ കണക്കുകൾ&lt;ref name=saudigazett&gt;{{cite web | url = http://www.saudigazette.com.sa/index.cfm?method=home.regcon&amp;contentid=20120818133477 | title = സൗദി വിമെൻ ഡോക്ടേർസ്, സയന്റിസ്റ്റ്സ് ആർ റോൾ മോഡൽസ് ഫോർ ഫ്യൂച്ച്വർ ജെനറേഷൻസ് | accessdate = 18 ഓഗസ്റ്റ് 2012 | publisher = സൗദി ഗസറ്റ് | archive-date = 2013-07-31 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130731001505/http://www.saudigazette.com.sa/index.cfm?method=home.regcon&amp;contentid=20120818133477 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;. അതു പോലെ നിരവധി സൗദി സ്‌ത്രീകൾ [[ശാസ്ത്രം|ശാസ്‌ത്ര]] രംഗത്തും, [[ഗവേഷണം|ഗവേഷണ]] രംഗത്തും ലോക ശ്രദ്ധ ആകർഷിച്ചു കഴിഞ്ഞിട്ടുമുണ്ട്. 

അബ്ദുല്ല രാജാവ് 2011-ൽ നടത്തിയ പ്രഖ്യാപനം രാജ്യത്തെ നഗരസഭാ സമിതിയിലേക്കുള്ള തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിക്കാനും സമ്മതിദാനാവകാശം വിനിയോഗിക്കാനും സ്ത്രീകൾക്ക് അനുമതി നൽകുന്നതാണ്‌...

ഭരണകാര്യങ്ങളിൽ രാജാവിനെ ഉപദേശിക്കുന്ന &quot;മജ്‌ലിസ് ശൂറ&quot; കൗൺസിലിലും വനിതാ പ്രാതിനിധ്യം ഉണ്ടാവുമെന്നും പ്രഖ്യാപനത്തിലുണ്ട്. സൗദി അറേബ്യയിൽ വനിതാ ജോലിക്കാരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനായി സൗദി സർക്കാർ സ്‌ത്രീകൾക്ക്‌ മാത്രമായി ഒരു നഗരം നിർമ്മിക്കുന്നുണ്ട്&lt;ref name=&quot;guardian&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.guardian.co.uk/world/2012/aug/12/saudi-arabia-city-women-workers | title = സ്‌ത്രീകൾക്ക്‌ മാത്രമായി ഒരു നഗരം | accessdate = 12 ആഗസ്റ്റ്‌ 2012 | publisher = ഗാർഡിയൻ യു. കെ | archive-date = 2012-12-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121229171743/http://www.guardian.co.uk/world/2012/aug/12/saudi-arabia-city-women-workers | url-status = live }}&lt;/ref&gt;. സൗദി തൊഴിൽ മന്ത്രാലയം നടപ്പാക്കുന്ന തൊഴിൽ രംഗത്തെ വനിതാവൽക്കരണത്തിന്റെ  ഭാഗമായി സ്ത്രീകളുടെ വസ്ത്രങ്ങളും സൗന്ദര്യവർധക വസ്തുക്കളും വിൽക്കുന്ന കടകളിലെ നാല് ജോലികൾ സ്വദേശി വനിതകൾക്ക് മാത്രമായി പരിമിതപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. തൊഴിലില്ലായ്മ വേതനം നടപ്പാക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി വനിതാ തൊഴിലന്വേഷകർക്ക് പേർ റജിസ്റ്റർ ചെയ്യാൻ ഹാഫിസ് എന്ന പേരിൽ പ്രത്യേക സംവിധാനവും നിലവിലുണ്ട്.

== അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ ==
=== പൊതുഗതാഗതം ===
[[പ്രമാണം:Ministry of Transportation, Riyadh, Saudi Arabia.JPG|right|thumb|റിയാദിലെ ഗതാഗത വകുപ്പ് മന്ത്രാലയം]]
ഗതാഗത സൗകര്യങ്ങൾക്കായി വൻ തോതിൽ മുതൽ മുടക്കുന്ന സൗദി അറേബ്യയിൽ വളരെ വിപുലമായ ഗതാഗത സംവിധാനമാനുള്ളത് &lt;ref name=saudia &gt;{{cite web | url =http://www.saudia-online.com/newsnov01/news06.shtml | title =ഗതാഗത സൗകര്യങ്ങൾ | accessdate = | publisher =സൗദിയാ ഓൺലൈൻ | archive-date =2015-01-08 | archive-url =https://web.archive.org/web/20150108182344/http://www.saudia-online.com/newsnov01/news06.shtml | url-status =live }}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=sagiapdf&gt;[http://www.sagia.gov.sa/Global/Transport%20and%20Logistics/SAGIA_Sector_Profile.pdf ഗതാഗത വികസനം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121006121402/http://www.sagia.gov.sa/Global/Transport%20and%20Logistics/SAGIA_Sector_Profile.pdf |date=2012-10-06 }} എട്ടാം പഞ്ചവത്സരപദ്ധതിയിലെ ഗതാഗതവികസന പദ്ധതികളെക്കുറിച്ച്&lt;/ref&gt;. റോഡ്‌ ഗതാഗതം, [[റെയിൽ‌ ഗതാഗതം]], വ്യോമ ഗതാഗതം, ജല ഗതാഗതം എന്നിവയെല്ലാം അത്യന്താധുനിക സൗകര്യങ്ങളോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നായി വർഷത്തിലുടനീളം തീർത്ഥാടകരെത്തി കൊണ്ടിരിക്കുന്ന [[മക്ക|മക്കയിൽ]] ഗതാഗതക്കുരുക്ക് ഒഴിവാക്കാൻ വിപുലമായ പദ്ധതികളാണ് നടപ്പാക്കി കൊണ്ടിരിക്കുന്നത്. [[മക്ക|മക്കയുടെ]] വിവിധ ഭാഗങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിച്ച് 182 കിലോമീറ്റർ നീളത്തിൽ 88 സ്റ്റേഷനുകളോട് കൂടി നിർമ്മിക്കുന്ന പദ്ധതിയാണ് മക്ക മെട്രോ &lt;ref name=opening&gt;{{cite news | url=http://www.railwaygazette.com/nc/news/single-view/view/hajj-pilgrims-take-the-metro-to-makkah.html | title=ഹജ്ജ് തീർത്ഥാടകർക്ക് മക്കയിലേക്കു പോകുവാൻ മെട്രോ ട്രെയിൻ | publisher=റെയിൽവേ ഗസറ്റ് ഇന്റർനാഷണൽ | date=15 നവംബർ 2010 | access-date=2012-12-25 | archive-date=2010-12-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20101203184240/http://www.railwaygazette.com/nc/news/single-view/view/hajj-pilgrims-take-the-metro-to-makkah.html | url-status=live }}&lt;/ref&gt;. മക്കയിലെ ഗതാഗതക്കുരുക്കൊഴിവാക്കുന്നതിന് 60 കിലോമീറ്റർ നീളത്തിൽ 60 സ്റ്റേഷനുകളോട് കൂടി എക്സ്പ്രസ് ബസുകൾക്കായുള്ള പാത, 65 കിലോ മീറ്റർ നീളത്തിൽ 87 സ്റ്റേഷനുകളോട് കൂടിയ ടൗൺ സർവീസ് ബസ് പാത എന്നിവയും പുതിയ പദ്ധതികളാണ്.

=== റോഡ്‌ ഗതാഗതം ===
[[പ്രമാണം:King Fahd Road Riyadh SN 2012.JPG|right|thumb|റിയാദിലെ കിംഗ്‌ ഫഹദ് റോഡ്‌]]
ഏതാണ്ട് ഒൻപതു ദശലക്ഷം ഗതാഗത കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ ആണ് രാജ്യത്ത് ഒരു വർഷം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നത് &lt;ref name=saudigazeet1&gt;{{cite web | url = http://www.saudigazette.com.sa/index.cfm?method=home.regcon&amp;contentid=20120930137928 | title = ട്രാഫിക് കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ | accessdate = 30 സെപ്തംബർ 2012 | publisher = സൗദി ഗസറ്റ് }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. എല്ലാ വിധ ഗതാഗത നിയമലംഘനത്തിനും ആധുനിക രീതിയിലുള്ള ഇലക്ട്രോണിക് സംവിധാനം ഉപയോഗിച്ചാണ് പിഴ ഈടാക്കുന്നത്. ഗതാഗത പരിഷ്‌കരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി നടപ്പാക്കി തുടങ്ങിയ സാഹിർ സംവിധാനം കാര്യക്ഷമമായി നടപ്പാക്കുക വഴി ട്രാഫിക് കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ, വാഹനാപകട മരണങ്ങൾ എന്നിവ വൻ തോതിൽ കുറക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട് &lt;ref name=saher1&gt;{{cite web | url = http://www.saher.gov.sa/e_Default.aspx | title = സാഹിർ സംവിധാനം | accessdate =  | publisher = സാഹിർ സൗദി }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. വാഹനമോടിക്കുന്നതിനിടെയുള്ള മൊബൈൽ ഉപയോഗം, കാറുകൾ കൊണ്ടുള്ള അഭ്യാസപ്രകടനങ്ങൾ എന്നിവ രാജ്യത്ത് നിരോധിച്ചിട്ടുണ്ട്.

സ്വദേശികൾക്ക് മാത്രമാണ് ടാക്സി കമ്പനികൾ ആരംഭിക്കാൻ അനുമതിയുള്ളത്. അംഗീകാരമുള്ള കമ്പനികൾ മുനിസിപ്പൽ ട്രാഫിക് വിഭാഗത്തിന്റെ നിബന്ധനകൾ പാലിക്കുന്ന അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഓഫീസ് തുറക്കണം. വാഹനവും ഡ്രൈവറും ഇൻഷൂർ ചെയ്തിരിക്കണമെന്നും വാഹനങ്ങൾ പാർക്ക് ചെയ്യുന്നതിന് ആവശ്യമായ സൗകര്യം കമ്പനിക്ക് ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്നും നിബന്ധനയുണ്ട്. ലൈസൻസ് ലഭ്യമാകുന്നതിന് നിശ്ചയിച്ച മിനിമം വാഹനങ്ങളും കമ്പനിക്ക് ഉണ്ടായിരിക്കണം. വിവിധ നഗരങ്ങളുടെ വിസ്തൃതിയും ജനസംഖ്യയും പരിഗണിച്ചാണ് കമ്പനികൾക്ക് വാഹനങ്ങളുടെ എണ്ണം നിശ്ചയിച്ച് നൽകുക. രാജ്യത്തെ ടാക്സികൾ നഗരത്തിലൂടെ കറങ്ങി കൊണ്ട് നേരിട്ട് യാത്രക്കാരെ കയറ്റികൊണ്ടു പോകുകയാണ് നിലവിലുള്ള രീതി. യാത്രക്കാരുടെയും ടാക്സി ഡ്രൈവർമാരുടെയും സുരക്ഷിതത്വവും സൗകര്യവും ഉറപ്പുവരുത്തുന്ന പുതിയ ടാക്സി നിയമം സൗദി ഗതാഗത മന്ത്രാലയം അടുത്തു തന്നെ നടപ്പാക്കുന്നുണ്ട് &lt;ref name=taxipolicy&gt;[http://www.zawya.com/story/Saudi_ministry_announces_new_taxi_regulations-ZAWYA20120830040549/ സൗദി അറേബ്യയിൽ ടാക്സികൾക്കായി പുതിയ നിയമങ്ങൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121124070854/http://www.zawya.com/story/Saudi_ministry_announces_new_taxi_regulations-ZAWYA20120830040549/ |date=2012-11-24 }} അറബ് ന്യൂസിൽ വന്ന വാർത്ത&lt;/ref&gt; . ഇതോടെ വിമാനത്താവളം, ഷോപ്പിങ്മാൾ, ആശുപത്രികൾ തുടങ്ങിയ പൊതുസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് ടാക്സിക്കാർക്ക് നിലവിലുള്ളത് പോലെ നേരിട്ട് യാത്രക്കാരെ കയറ്റികൊണ്ടുപോകാൻ കഴിയില്ല. യാത്രക്കാർ ടാക്സി ഓഫീസിൽ വിളിച്ച് വാഹനം ആവശ്യപ്പെടുന്ന മുറക്ക് ബന്ധപ്പെട്ട ഓഫിസുകളാണ് യാത്രാ സൗകര്യം ഒരുക്കിനൽകുക&lt;ref name=&quot;taxipolicy&quot; /&gt; . ടാക്സി ഓഫീസുകളിലിരുന്ന് വാഹനങ്ങളെ നിരീക്ഷിക്കുന്നതുൾപ്പെടെയുള്ള പരിഷ്കാരങ്ങളോടെയാണ് പുതിയ നിയമം. ടാക്സി കാറുകൾ നിരീക്ഷിക്കാനും സ്ഥാനം അറിയാനുമുള്ള ഓട്ടോമാറ്റിക് സൗകര്യം എല്ലാ വാഹനങ്ങളിലും ഘടിപ്പിച്ചിരിക്കണം&lt;ref name=&quot;taxipolicy&quot; /&gt; . ഇത് മുഖേന വാഹനങ്ങൾ ഗതാഗത മന്ത്രാലയത്തിന്റെ ഇൻഫർമേഷൻ സെന്ററുമായും ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയത്തിന് കീഴിലുള്ള നാഷണൽ ഇൻഫർമേഷൻ സെന്ററുമായും ബന്ധിപ്പിക്കും. അതിനാൽ വാഹനങ്ങളുടെ വേഗത, യാത്രക്കാരെ കയറ്റുകയും ഇറക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സ്ഥലങ്ങൾ തുടങ്ങി ടാക്സി യാത്രയുടെ വിശദാംശങ്ങൾ ബന്ധപ്പെട്ട കേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് ലഭ്യമാകും
==== ഇൻഷൂറൻസ് സംവിധാനം ====
സൗദിയിലെ വാഹന [[ഇൻഷുറൻസ്]] ധനകാര്യ മന്ത്രാലയം, സൗദി അറേബ്യൻ മോണിറ്ററി ഏജൻസി (സാമ) എന്നിവയുമായി എകീകരിച്ചാണ് നടപ്പാക്കിയിരിക്കുന്നത്. ട്രാഫിക് വിഭാഗത്തെയും ഇൻഷൂറൻസ് കമ്പനികളെയും നാഷനൽ ഇൻഫർമേഷൻ സെൻററുമായി (എൻ.ഐ.സി) ബന്ധിപ്പിച്ച് നടപ്പാക്കുന്ന സംവിധാനത്തിൽ ഉപഭോക്താവിന് ആവശ്യമുള്ള കാര്യങ്ങൾ ഉടൻ ലഭ്യമാകും. പരമാവധി ലഭിക്കാവുന്ന ഇൻഷുറൻസ് തുക (ബ്ലഡ് മണി) ഉൾപ്പെടെ 10 ദശലക്ഷം സൗദി റിയാൽ ആണ്. ആൾനാശം, വാഹനത്തിന്റെ കേടുപാടുകൾ കാരണമുള്ള സാമ്പത്തിക നഷ്ടം തുടങ്ങിയ ഇനങ്ങൾ ഇൻഷൂറൻസ് പരിധിയിൽ വരും. അപകടത്തിന് കാരണക്കാരനായ വാഹന ഉടമ കുറ്റക്കാരനാണെങ്കിലും മൂന്നാം കക്ഷിക്ക് പൂർണമായ നഷ്ടപരിഹാരം നൽകാൻ ഇൻഷൂർ കമ്പനി ബാധ്യസ്ഥരാണ്. കുറ്റക്കാരനായ വാഹന ഉടമ, ഡ്രൈവർ എന്നിവരിൽ ന്യായമനുസരിച്ച് ഈ നഷ്ടപരിഹാരം പിന്നീട് ഇൻഷൂറൻസ് കമ്പനിക്ക് ഈടാക്കാവുന്നതാണ്. 15 ദിവസത്തിനകം നഷ്ടപരിഹാരം നൽകണമെന്നതും ഈ ഇൻഷൂറൻസ് വ്യവസ്ഥയുടെ നിർദ്ദേശമാണ് &lt;ref name=umotorinsurance1&gt;[http://www.sama.gov.sa/sites/samaen/Insurance/InssuranceLib/IIR_4600_The_Unified_Compulsory_motor_Insurance_Policy.pdf ഇൻഷുറൻസ് അവകാശങ്ങൾ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ആർട്ടിക്കിൾ 7, താൾ 8&lt;/ref&gt;. നഷ്ടപരിഹാരത്തുക പോരാതെ വന്നാൽ ഏഴ് ദിവസത്തിനകം ബന്ധപ്പെട്ട കക്ഷി രേഖാമൂലം അവകാശത്തിന് അപേക്ഷിച്ചിരിക്കണം. നിയമപരമല്ലാത്ത രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കൽ, പരിധിയിലധികം യാത്രക്കാരെ കയറ്റൽ, മൽസരത്തിനോ അമിത വേഗതയിലോ ഉപയോഗിക്കൽ, 21 വയസ്സിന് താഴെയുള്ളവരോ ലൈസൻസില്ലാത്തവരോ വാഹനം ഓടിക്കൽ, വിമാനത്താവളം തുറമുഖം പോലുള്ള നിരോധിത മേഖലയിൽ പ്രവേശിക്കൽ തുടങ്ങിയ കാരണത്താലുണ്ടാകുന്ന നഷ്ടം ഇൻഷൂറൻസ് കമ്പനിക്ക് കുറ്റക്കാരിൽ നിന്ന് ഈടാക്കാവുന്നതാണ്. ഇൻഷൂറൻസ് കമ്പനിക്ക് തെറ്റായ വിവരം നൽകൽ, മനഃപൂർവം അപകടമുണ്ടാക്കൽ, അപകടത്തെക്കുറിച്ച് പത്ത് ദിവസത്തിനകം രേഖാമൂലം അറിയിക്കാതിരിക്കൽ, അപകട സ്ഥലത്തുനിന്ന് ഓടി രക്ഷപ്പെടൽ, ഇൻഷൂറൻസ് കമ്പനിയിൽ നിന്ന് ഈടാക്കാമെന്ന ഉദ്ദേശത്തോടെ അപകടത്തിന്റെ പൂർണ ഉത്തരവാദിത്തം ഏറ്റെടുക്കൽ, ചുവപ്പ് സിഗ്നൽ മുറിച്ചുകടക്കൽ, എതിർ ദിശയിൽ വാഹനം ഓടിക്കൽ തുടങ്ങിയ കാരണത്താലും ഇൻഷുറൻസ് കവറേജ് മൂലമുള്ള നഷ്ടപരിഹാരം എകീകരിച്ച ഇൻഷൂറൻസ് സംവിധാനത്തിലൂടെ ലഭിക്കില്ല &lt;ref name=umotorinsurance&gt;[http://www.sama.gov.sa/sites/samaen/Insurance/InssuranceLib/IIR_4600_The_Unified_Compulsory_motor_Insurance_Policy.pdf വാഹന ഇൻഷുറൻസ് സൗദി അറേബ്യ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ഇൻഷുറൻസ് അവകാശപ്പെടാൻ പറ്റാത്ത സാഹചര്യങ്ങൾ - ആർട്ടിക്കിൾ 6 (താൾ 5,6) യൂണീഫൈഡ് കംപൽസറി മോട്ടോർ ഇൻഷുറൻസ് പോളിസി&lt;/ref&gt;.

==== ഡ്രൈവിങ് ലൈസൻസ് ====
രണ്ട് മുതൽ 10 [[വർഷം]] വരെ കാലാവധിയുള്ള ഡ്രൈവിങ് ലൈസൻസ് ആണ് സൗദി അറേബ്യയിൽ നൽകുന്നത്. ഇതിൽ ലൈസൻസ് ഉടമക്ക് രണ്ട്, അഞ്ച്, പത്ത് എന്നിവയിൽ ഏതെങ്കിലുമൊരു കാലാവധി തെരഞ്ഞെടുക്കാം. ഒരു വർഷത്തിന് 40 റിയാൽ എന്ന നിരക്കിലാണ് ഫീസ്. എന്നാൽ അഞ്ച് വർഷത്തേക്ക് 75 റിയാൽ മാത്രമാണ് ഫീസ് ഈടാക്കുന്നത് &lt;ref name=driving&gt;[http://www.saudi.gov.sa/wps/portal/!ut/p/c4/04_SB8K8xLLM9MSSzPy8xBz9CP0os3iTMGenYE8TIwN3X0cLA8_g4JDAwEB3Q3cLE_3g1Lz40GD9gmxHRQD1AFKF/?orgid=public+security+department&amp;srvid=driving+license&amp;catid= സൗദി ഡ്രൈവിംഗ് ലൈസൻസ് ആവശ്യരേഖകൾ] സൗദി സർക്കാർ ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റിൽ നിന്നും &lt;/ref&gt;. സൗദി ദേശീയ ചിഹ്നത്തിനും ട്രാഫിക് വിഭാഗം ലോഗോക്കും പുറമെ ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിലിന്റെ (ജി.സി.സി) ലോഗോ കൂടി ഉൾപ്പെടുന്ന തരത്തിലാണ് രാജ്യത്തെ ഡ്രൈവിങ് ലൈസൻസ് രൂപം. 18 വയസ് തികഞ്ഞാൽ സ്വകാര്യ വാഹനങ്ങളും മോട്ടോർ സൈക്കിളും ഓടിക്കാനുള്ള ലൈസൻസ് എടുക്കാം. ഇരുപതു വയസ് ആയാൽ പൊതു വാഹനങ്ങൾ ഓടിക്കുന്നതിന്നുതിനുള്ള ലൈസൻസും എടുക്കാം &lt;ref name=&quot;driving&quot; /&gt;. പതിനേഴു വയസ് ആയവർക്ക് ഒരു വർഷത്തേക്ക് മാത്രമായി സ്വകാര്യ വാഹനങ്ങൾ ഓടിക്കുന്നതിനുള്ള താൽക്കാലിക ലൈസൻസ് വ്യവസ്ഥയും രാജ്യത്ത് നിലവിലുണ്ട്. സൗദി ലൈസൻസ് ലഭിക്കുന്നതു വരെ വിദേശികൾക്ക് അതതു രാജ്യത്തെ ഡ്രൈവിങ് ലൈസൻസ് ഉപയോഗിക്കാം. മൂന്നു മാസം വരെ ഈ ആനുകൂല്യം ലഭിക്കും. എന്നാൽ മൂന്നു മാസത്തിനുള്ളിൽ സൗദി ലൈസൻസ് എടുക്കണം. കൂടാതെ വിദേശ ലൈസൻസ് ഉപയോഗിച്ചു വാഹനമോടിക്കുന്ന വിവരം ഇൻഷൂറൻസ് കമ്പനിയെ അറിയിക്കുകയും വേണം &lt;ref name=prep&gt;{{Cite web |url=http://www.saudi-driving-license.info/procedure.php |title=ഡ്രൈവിംഗ് ലൈസൻസിനുവേണ്ടിയുള്ള തയ്യാറെടുപ്പ് |access-date=2012-12-24 |archive-date=2012-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121228205241/http://www.saudi-driving-license.info/procedure.php |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

പ്രായത്തിന്റെയും യോഗ്യതയുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ നാല് തരം ലൈസൻസ് ആണ് രാജ്യത്ത് നൽകുന്നത്.

* 3.5 ടണ്ണിനു മുകളിൽ ഭാരം കൂടാത്ത വാഹനങ്ങൾ ഓടിക്കുന്നതിനു വേണ്ടി ലഭിക്കുന്ന സ്വകാര്യ ഡ്രൈവിംഗ് ലൈസൻസ്
* ഡ്രൈവിംഗ് ലൈസൻസിൽ പരാമർശിച്ചിട്ടുള്ള തരത്തിലും വിധത്തിലും പെട്ട വാഹങ്ങൾ ഓടിക്കുന്നതിനുള്ള ജനറൽ ഡ്രൈവിംഗ് ലൈസൻസ്.
* പൊതു വാഹനങ്ങൾ ഓടിക്കുന്നതിനു വേണ്ടി നൽകപ്പെടുന്ന ഡ്രൈവിംഗ് ലൈസൻസ്.
* മോട്ടോർ സൈക്കിളുകൾ ഓടിക്കുന്നതിനു വേണ്ടിയുള്ള ഡ്രൈവിംഗ് ലൈസൻസ്.

=== റെയിൽ ഗതാഗതം ===
[[പ്രമാണം:Damamriyadrail.jpg|left|thumb|ദമാം-റിയാദ് റെയിൽ പാത ]]
[[റിയാദ്]], [[ജിദ്ദ]], [[മക്ക]] എന്നീ നഗരങ്ങളിൽ മെട്രോ റെയിലിന്റെ നിർമ്മാണം പ്രാരംഭ ഘട്ടത്തിലാണ്. റിയാദ് മെട്രോ റെയിൽ പാതയുടെ ആദ്യ ഹബ്ബ് കിങ് അബ്ദുല്ല സ്ട്രീറ്റ് കേന്ദ്രീകരിച്ച് പടിഞ്ഞാറ് കിങ് ഖാലിദ് സ്ട്രീറ്റ് വരെയും അവിടെനിന്ന് കിഴക്ക് ശൈഖ് ജാബിർ അസ്സബാഹ് സട്രീറ്റ് വരെയുമാണ് &lt;ref name=&quot;riyadhmetro&quot; റിയാദ് മെട്രോ പ്രൊജക്ട് ഒന്നാം ഘട്ടം/&gt;. രണ്ടാമത്തെ ഹബ്ബ് [[ഒലയ്യ, റിയാദ്|ഒലയ്യ]]-ബത്ഹ സ്ട്രീറ്റ് കേന്ദ്രീകരിച്ചാണ്. 25 കിലോ മീററർ ചുറ്റളവ് ദൈർഘ്യമുള്ള ഈ പാത നോർത്തേൺ റിങ്ങ് റോഡിൽ തുടങ്ങി അസീസിയ സാപ്റ്റ്കോ ബസ് സ്റ്റേഷനടുത്തുള്ള സതേൺ റിങ് റോഡുവരെ നീളുന്നു. റിയാദിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തുള്ള കിങ് അബ്ദുല്ല ഫൈനാൻസ് സിറ്റി, നഗരത്തിലെ വിനോദ സഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങൾ, കിങ് അബ്ദുൽ അസീസ് ഹിസ്റ്റോറിക്കൽ സെൻറർ, കിങ് ഫൈസൽ പാതയോരത്തുള്ള വ്യാപാര സമുച്ചയങ്ങൾ, ബത്ഹ മാർക്കറ്റുകൾ എന്നിവ കൂടി ഈ ഹബ്ബിന്റെ  പരിധിയിൽ വരും &lt;ref name=riyadhmetro&gt;[http://www.arriyadh.com/Eng/ADA/Content/getdocument.aspx?f=/openshare/Eng/ADA/Content/Four-consortia-shortlisted-for-Riyad.doc_cvt.htm റിയാദ് മെട്രോ പ്രൊജക്ട്]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} റിയാദ് വികസന കമ്മീഷൻ- അർ-റിയാദ് - ശേഖരിച്ച തീയതി 14 ഓഗസ്റ്റ് 2012&lt;/ref&gt;. 

സൗദിയുടെ വടക്കൻ മേഖലയെ തെക്കൻ തീരവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച് നിർമ്മാണം പൂർത്തിയാവുന്ന മരുപ്പാലം [[റെയിൽവേ]] ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും നീളം കൂടിയ റെയിൽവേ എന്ന ഖ്യാതി സൗദിക്ക് നേടിക്കൊടുക്കും &lt;ref name=sagiar1&gt;[http://www.sagia.gov.sa/en/Key-sectors1/Transport-and-Logistics/ റെയിൽ ഗതാഗതത്തെ സംബന്ധിച്ച്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121222044133/http://www.sagia.gov.sa/en/Key-sectors1/Transport-and-Logistics/ |date=2012-12-22 }} സൗദി ജെനറൽ ഇൻവസ്റ്റ്മെന്റ് കമ്പന - കീ സെക്ടേർസ് എന്ന ഭാഗം നോക്കുക&lt;/ref&gt;. 1392 കി.മീറ്റർ നീളമുള്ള പാതയിൽ തുടക്കത്തിൽ ചരക്ക് വാഗണുകൾ മാത്രമാണ് ഓടുക. സമാന്തരമായി നിർമ്മിക്കുന്ന പാളത്തലൂടെ 2014 മുതൽ യാത്രാവണ്ടിയും ഓടിത്തുടങ്ങും. വടക്കൻ മേഖലയിലെ ഫോസ്‌ഫേറ്റ് ഖനികളെ തെക്കൻ തീരപ്രദേശമായ റഅസുസ്സൂറിലുള്ള വ്യവസായ നഗരവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന റെയിൽവേയുടെ ചരക്ക് ഗതാഗത നടത്തിപ്പ് ചുമതല ഇന്ത്യൻ കമ്പനിയായ റൈറ്റ്‌സിന് ആണ്. [[റിയാദ് പ്രവിശ്യ|റിയാദിനും]] [[കിഴക്കൻ പ്രവിശ്യ (സൗദി അറേബ്യ)|കിഴക്കൻ പ്രവിശ്യ]]ക്കുമിടയിൽ നിലവിലെ പാളങ്ങളെയും എണ്ണശുദ്ധീകരണ-വ്യവസായ നഗരമായ ജുബൈലിനെയും ഭാവിയിൽ മരുപ്പാലം റെയിൽവേയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കാനുള്ള പദ്ധതി ആവിഷ്‌കരിച്ചു വരുന്നുമുണ്ട്. സൗദിയിലെ കര മാർഗ്ഗമുള്ള ഗതാഗതത്തിലും അയൽ രാജ്യങ്ങളിലേക്കുള്ള യാത്രയിലും വൻ വിപ്ലവം സൃഷ്ടിക്കുന്നതായിരിക്കും ഈ പദ്ധതി.റിയാദിൽ മെട്രോ റെയിൽ പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി പുതിയ ആറു പാതകൾ നിർമ്മിക്കുന്നുണ്ട്. ഇതിൽ 80 ശശതമാനം റെയിൽപാതകളും തുരങ്കങ്ങളിലൂടെയായിരിക്കും

[[മക്ക]], [[മദീന]] നഗരങ്ങളെ സൗദി വാണിജ്യ തലസ്ഥാനമായ ജിദ്ദയുമായും റാബിഗിലെ കിങ് അബ്ദുല്ല എകണോമിക് സിറ്റിയുമായും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന  റെയിൽവേയാണ് ഹറമൈൻ റയിൽവേ. 450 കി.മീറ്റർ ദൈർഘ്യമുള്ള ഹറമൈൻ റെയിൽവെ 20 ദശലക്ഷം യാത്രക്കാർക്ക് ഉപകാരപ്രദമാണ് &lt;ref name=haramin&gt;[http://saudirailways.org/images/SRO/images/HHRPB.pdf ഹറമൈൻ റെയിൽവേ വിവരങ്ങൾ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} സൗദി റെയിൽവേ വെബ് സൈറ്റ്&lt;/ref&gt;. ഹജ്ജ്, ഉംറ തീർഥാടകർക്കും മറ്റു സന്ദർശകർക്കും റെയിൽവേ വളരെ ഉപകാരപ്രദമാണ് . അതോടൊപ്പം [[ജിദ്ദ]], [[മക്ക]], [[മദീന]], റാബിഗ് നഗരങ്ങൾക്കിടയിലെ സാധാരണ യാത്രക്കാരും പദ്ധതിയുടെ ഗുണഭോക്താക്കളാണ്. മണിക്കൂറിൽ 300 കി.മീറ്റർ വേഗത്തിൽ ഓടുന്ന ട്രെയിനാണ് ഹറമൈൻ റയിൽവേയിൽ സർവീസ് നടത്തുന്നത്  എന്നതിനാൽ യാത്രക്കാർക്ക് മക്കയിൽ നിന്ന് മദീനയിലെത്താൻ രണ്ട് മണിക്കൂർ മതി. [[ജിദ്ദ|ജിദ്ദയിൽ]] നിന്ന് [[മക്ക|മക്കയിലേക്ക്]] 30 മിനിറ്റും. ഈ റെയിൽവേ പദ്ധതിയുടെ കാര്യനിർവഹണചുമതല സ്കോട്ട് വിൽസൺ കമ്പനിക്കാണ്. നിർമ്മാണ ചുമതല ദാർ-അൽ ഹണ്ടാസാ കൺസൺൾട്ടന്റ് കമ്പനിക്കും &lt;ref name=&quot;haramin&quot; /&gt;.

=== വ്യോമ ഗതാഗതം ===
ജനറൽ അതോറിറ്റി ഫോർ സിവിൽ ഏവിയേഷൻ(ജി.എ.സി.എ) ആണ് രാജ്യത്തെ വ്യോമയാന സേവനങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നത്&lt;ref name= /&gt;. ജിദ്ദ ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനമായ സഊദി എയർ ലൈൻസ്(സൗദിയ)  സ്വകാര്യ വിമാന കമ്പനിയായ  നാഷണൽ എയർ സർവീസ്(നാസ്) എന്നിവയാണ് രാജ്യത്തെ വിമാന കമ്പനികൾ. [[ഹജ്ജ്]], [[ഉംറ]] തീർഥാടകരുടെ മുഖ്യ പ്രവേശന കവാടവും രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയതുമായ വിമാനത്താവളം [[ജിദ്ദ]] കിങ് അബ്ദുൽ അസീസ് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്. പ്രതിവർഷം മൂന്നു കോടി യാത്രക്കാരെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ പാകത്തിൽ കിങ് അബ്ദുൽ അസീസ് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവള വികസന പദ്ധതി നടപ്പാക്കി കൊണ്ടിരിക്കുന്നുണ്ട്‌ &lt;ref name=&quot;jedda1&quot; /&gt;. ലോകത്തെ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ 136 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള എയർ ട്രാഫിക് കൺട്രോൾ ടവർ വികസനത്തിന്റെ ഭാഗമായി നിർമ്മിക്കുന്നുണ്ട് &lt;ref name=jedda1&gt;[http://www.jed-airport.com/en/about_new.php ജിദ്ദ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം - എയർ ട്രാഫിക്ക് കൺട്രോൾ ടവർ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225194238/http://www.jed-airport.com/en/about_new.php |date=2018-12-25 }} കിങ് അബ്ദുൾ അസീസ് വിമാനത്താവളം ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാസം&lt;/ref&gt;.

[[റിയാദ്|റിയാദിലുള്ള]] മറ്റൊരു അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ് , കിങ് ഖാലിദ് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം. നാസയുടെ ബഹിരാകാശവാഹനങ്ങളുടെ ഒരു ആൾട്രനേറ്റ് ലാന്റിംഗ് സ്പേസ് കൂടിയാണ് ഈ വിമാനത്താവളം &lt;ref name=kkia&gt;[http://www.globalsecurity.org/space/facility/sts-els.htm നാസ സ്പേസ് ഷട്ടിൽ ആൾട്രനേറ്റ് ലാന്റിംഗ് സ്പേസ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160331115426/http://www.globalsecurity.org/space/facility/sts-els.htm |date=2016-03-31 }} കിങ് ഖാലിദ് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം&lt;/ref&gt;.

[[ജിദ്ദ]], [[റിയാദ്]], [[ദമാം]] എന്നീ നഗരങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ദേശീയ, അന്തർദേശീയ സർവീസ് നടത്തുന്ന സൗദിയുടെ ദേശീയ വിമാന കമ്പനിയാണ് [[സൗദി എയർലൈൻസ്]] (സൗദിയ). പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനമായ സൗദി എയർലൈൻസ്  രാഷ്ട്രാന്തരീയ വ്യോമയാന മേഖലയിലെ രണ്ടാമത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ആഗോള ഗ്രൂപ്പായ സ്കൈടീമിന്റെ ഭാഗമാണ്. ഹജ്ജ് സീസണിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ തീർഥാടകർ സൗദി എയർലൈൻസ് വഴിയാണ് എത്തുന്നത്. തീർഥാടകരെ വിശുദ്ധ ഭൂമിയിലെത്തിക്കാനും തിരിച്ചുകൊണ്ടുപോകാനും വിവിധ രാജ്യങ്ങളിലെ മുഴുവൻ കേന്ദ്രങ്ങളിലും വിപുലമായ സംവിധാനങ്ങളാണ് സൗദി എയർലൈൻസിന് കീഴിൽ നടത്തുന്നത്.

=== ജല ഗതാഗതം ===
സർക്കാർ നിയന്ത്രണത്തിൽ [[1976]]-ൽ തുടങ്ങിയ സൗദി പോർട്ട്‌ അതോറിറ്റിയുടെ മേൽനോട്ടത്തിലാണ് രാജ്യത്തെ തുറമുഖങ്ങൾ നില കൊള്ളുന്നത്‌. രണ്ടു വ്യാവസായിക തുറമുഖങ്ങളടക്കം ഒൻപത് തുറമുഖങ്ങളാണ് രാജ്യത്തുള്ളത്. അത്യന്താധുനിക സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് രാജ്യത്തെ തുറമുഖങ്ങളെല്ലാം പ്രവർത്തിക്കുന്നത്&lt;ref name= /&gt;.

'''രാജ്യത്തെ തുറമുഖങ്ങളുടെ പട്ടിക'''

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! എണ്ണം !!  സ്ഥലം !! വിഭാഗം !! കണ്ണി 
|-
| 01 || [[ജിദ്ദ]] || സഞ്ചാരം, ചരക്കു ഗതാഗതം  || [http://www.ports.gov.sa/English/SAPorts/Jeddah/Pages/default.aspx]
|-
| 02 || [[ദമാം]] || സഞ്ചാരം, ചരക്കു ഗതാഗതം  || [http://www.ports.gov.sa/English/SAPorts/Dammam/Pages/default.aspx]
|-
| 03 || ദുബ || സഞ്ചാരം, ചരക്കു ഗതാഗതം || [http://www.ports.gov.sa/English/SAPorts/Dhiba/Pages/default.aspx]
|-
| 04 || ജിസാൻ || സഞ്ചാരം, ചരക്കു ഗതാഗതം || [http://www.ports.gov.sa/English/SAPorts/JizanPort/Pages/default.aspx]
|-
| 05 || ജുബൈൽ || സഞ്ചാരം, ചരക്കു ഗതാഗതം || [http://www.ports.gov.sa/English/SAPorts/Jbeilt/Pages/default.aspx]
|-
| 06 || യാമ്പു || സഞ്ചാരം, ചരക്കു ഗതാഗതം || [http://www.ports.gov.sa/English/SAPorts/Yanbut/Pages/default.aspx]
|-
| 07 || റാസ് അൽ-ഖൈർ || സഞ്ചാരം, ചരക്കു ഗതാഗതം || [http://www.ports.gov.sa/English/SAPorts/Rosalkar/Pages/default.aspx]
|-
| 08 || ജുബൈൽ || വ്യാവസായികം || [http://www.ports.gov.sa/English/SAPorts/Jbeilt/Pages/default.aspx]
|-
| 09 || യാമ്പു || വ്യാവസായികം || [http://www.ports.gov.sa/English/SAPorts/Yanbu/Pages/default.aspx]
|}

=== ആരോഗ്യ രംഗം ===
[[പ്രമാണം:Ministry of Health, Riyadh, Saudi Arabia.JPG|left|thumb|റിയാദിലെ സൗദി ആരോഗ്യ മന്ത്രാലത്തിന്റെ ആസ്ഥാന കെട്ടിടം|കണ്ണി=Special:FilePath/Ministry_of_Health,_Riyadh,_Saudi_Arabia.JPG]]
സൗദി ആരോഗ്യ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ 2010 ലെ കണക്കു പ്രകാരം രാജ്യത്ത് 415 സർക്കാർ [[ആശുപത്രി|ആശുപത്രികളും]] 125 സ്വകാര്യ [[ആശുപത്രി|ആശുപത്രികളും]] പ്രവർത്തിക്കുന്നു, ഇത് കൂടാതെ നൂറു കണക്കിന് പോളി ക്ലിനിക്കുകളും രാജ്യത്തുണ്ട്&lt;ref name= /&gt;. രാജ്യത്തെ ആരോഗ്യ മേഖലയുടെ വളർച്ചക്ക് സൗദി ആരോഗ്യ മന്ത്രാലയം അതീവ താൽപര്യമാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി രാജ്യത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗത്തും ആരോഗ്യ മന്ത്രാലയത്തിന് കീഴിൽ ആത്യാധുനിക മെഡിക്കൽ സിറ്റികളുണ്ട്. 28 സയാമീസ് ഇരട്ടകളുടെ വേർപെടുത്തൽ ശസ്ത്രക്രിയ വിജയകരമായി നടത്തി ലോകത്തിൽ തന്നെ ചരിത്ര നേട്ടം സ്വന്തമാക്കിയ സ്ഥാപനമാണ്‌ റിയാദിലെ കിങ് അബ്ദുൽ അസീസ് മെഡിക്കൽ സിറ്റി &lt;ref name=sayamees&gt;[http://www.conjoinedtwins.med.sa/ സയാമീസ് ഇരട്ടകൾക്കുള്ള ശസ്ത്രക്രിയ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060222112439/http://www.conjoinedtwins.med.sa/ |date=2006-02-22 }} കിങ് അബ്ദുൾ അസീസ് മെഡിക്കൽ സിറ്റി - റിയാദ്&lt;/ref&gt; &lt;ref name=sayamees1&gt;[http://www.arabnews.com/saudi-arabia/minister-leads-surgery-separate-siamese-twins സയാമീസ് ഇരട്ടകളുടെ വേർപെടുത്തൽ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121227001018/http://arabnews.com/saudi-arabia/minister-leads-surgery-separate-siamese-twins |date=2012-12-27 }} അറബ് ന്യൂസിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത് - 22 ഡിസംബർ 2012&lt;/ref&gt;.  [[മക്ക]], [[മദീന]] എന്നീ തീർത്ഥാടന നഗരങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന സൗദി അറേബ്യ ആരോഗ്യ രംഗത്ത് കുറ്റമറ്റ പ്രധിരോധ സംവിധാനങ്ങളാണ് നടപ്പാക്കുന്നത്. മക്ക, മദീന,മിന, അറഫ, മുസ്ദലിഫ എന്നിവിടങ്ങളിലായി മൊത്തം 21 ആശുപത്രികളും 137 മെഡിക്കൽ സെന്ററുകളുമാണുള്ളത്. [[ലോകാരോഗ്യസംഘടന]], അമേരിക്കയിലെ പകർച്ചവ്യാധി നിർമാർജ്ജന കേന്ദ്രം തുടങ്ങിയവയുമായി സഹകരിച്ചാണ് ഹജ്ജ് ആരോഗ്യ പദ്ധതികൾ ആവിഷ്‌കരിക്കുന്നത്. അപൂർവ രോഗ വൈറസുകൾ സംബന്ധിച്ച് വൈദഗ്ദ്യമുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര പ്രസിദ്ധരായ  കൺസൾട്ടന്റുമാരുടെ സേവനം ഹജ്ജ് വേളയിൽ സൗദി ഉറപ്പാക്കുന്നു. പകർച്ചവ്യാധി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നെത്തുന്ന വിമാനങ്ങളിൽ പ്രതിരോധ മരുന്നു തളിച്ചിട്ടുണ്ടോയെന്ന് പരിശോധിക്കാൻ പ്രത്യേക മെഡിക്കൽ സംഘം രംഗത്തുണ്ടാകും &lt;ref name=moh1&gt;[http://www.moh.gov.sa/en/eServices/Hajj/Pages/Eijad.aspx ആരോഗ്യമന്ത്രാലയം ഹജ്ജ് തീർത്ഥാടനകാലത്തെ സംവിധാനങ്ങൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121225075211/http://www.moh.gov.sa/en/eServices/Hajj/Pages/Eijad.aspx |date=2012-12-25 }} ആരോഗ്യമന്ത്രാലയത്തിന്റെ വെബ് വിലാസം - ഹജ്ജ് ഹെൽത്ത് സർവീസസ് എന്ന വിഭാഗം നോക്കുക&lt;/ref&gt;.
[[പ്രമാണം:Intl medical center.jpg|right|thumb|ജിദ്ദയിലെ ഇന്റർനാഷണൽ മെഡിക്കൽ സെന്റർ|കണ്ണി=Special:FilePath/Intl_medical_center.jpg]] 
രാജ്യത്തെ പൊതുസ്ഥലങ്ങളിൽ പുകവലി കർശനമായി നിരോധിച്ചിട്ടുണ്ട്&lt;ref name=arabnews1 &gt;{{cite web | url = http://www.arabnews.com/saudi-arabia/smoking-ban-aimed-reduce-teen-smoking | title = പുകവലി | accessdate = 31 ജൂലൈ 2012 | publisher = അറബ് ന്യൂസ്‌ | archive-date = 2012-12-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121204051424/http://arabnews.com/saudi-arabia/smoking-ban-aimed-reduce-teen-smoking | url-status = live }}&lt;/ref&gt;. 18 വയസ്സിൽ താഴെയുള്ളവർക്ക് സിഗരറ്റുകൾ വിൽപന നടത്തരുതെന്ന നിർദ്ദേശവും നിലവിലുണ്ട്. പുകവലി മൂലമുള്ള ആരോഗ്യപ്രശ്‌നങ്ങൾക്കായി പ്രതിവർഷം 500 കോടി റിയാലാണ് സൗദിയിലെ സർക്കാർ നീക്കിവയ്‌ക്കുന്നത്. സൗദി അറേബ്യയിൽ സ്‌ത്രീകൾക്കിടയിൽ പുകവലി അപകടകരമായി വർദ്ധിയ്ക്കുന്നതായിട്ടാണ് പുതിയ റിപ്പോർട്ട്. ആകെ സ്‌ത്രീകളിൽ 25 ശതമാനം പേർ പുകവലിക്ക് അടിമകളാണെന്ന് ആരോഗ്യമന്ത്രാലയത്തിന്റെ പഠനത്തിൽ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. 2012-ലെ കണക്കു പ്രകാരം രാജ്യത്ത് പതിനായിരം പേരിൽ രണ്ടു പേർക്ക് എന്ന തോതിലാണ് എയിഡ്സ് രോഗബാധയുള്ളത്. ഇത് രാജ്യാന്തര തലത്തിൽ കുറഞ്ഞ അനുപാതമാണ്. എയ്ഡ്സ് ബാധിതരെ പ്രത്യേകം സൗകര്യങ്ങളുള്ള ആരോഗ്യകേന്ദ്രങ്ങളിലാണ് ചികിൽസിക്കുന്നത്. രാജ്യത്ത് പ്രതിവർഷം എയ്ഡ്സ് രോഗബാധിതരുടെ കണക്കെടുക്കുന്നതോടൊപ്പം എയിഡ്സ് രോഗ നിവാരണത്തിന് ശക്തമായ പ്രതിരോധപ്രവർത്തനങ്ങളാണ് രാജ്യത്ത് നടത്തുന്നത് &lt;ref name=aids1&gt;[http://www.moh.gov.sa/en/Ministry/MediaCenter/News/Pages/NEWS-2008-11-10-001.aspx രാജ്യത്തെ എയിഡ്സ് ബാധിതരുടെ കണക്കെടുപ്പ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160311161831/http://www.moh.gov.sa/en/ministry/mediacenter/news/pages/news-2008-11-10-001.aspx |date=2016-03-11 }} സൗദി ആരോഗ്യമന്ത്രാലയത്തിന്റെ വെബ് സെറ്റിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത് 10 നവംബർ 2008&lt;/ref&gt;. ചികിൽസക്ക് പുറമെ എയിഡ്സ് രോഗത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ശക്തമായ ബോധവത്കരണവും ഓരോ പ്രവിശ്യയിലെ ആരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നടത്തിവരുന്നുമുണ്ട് &lt;ref name=&quot;aids1&quot; ബോധവൽക്കരണം/&gt;.

=== പാർപ്പിടം ===
സെൻട്രൽ ഡിപാർട്ട്മെൻറ് ഓഫ് സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ് ആൻഡ് ഇൻഫർമേഷൻ (സി.ഡി.എസ്.ഐ) 2012 ൽ നടത്തിയ കണക്കെടുപ്പ് പ്രകാരം സൗദി ജനസംഖ്യയിൽ 65 ശതമാനം പേർക്കും സ്വന്തമായി വീടില്ല. 1974 ൽ രാജ്യത്തെ പൗരന്മാരുടെ പാർപ്പിടപ്രശ്നം പരിഹരിക്കുന്നതിനു വേണ്ടി രൂപം കൊടുത്ത റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് ഡവലപ്മെൻറ് ഫണ്ടിൽ നിന്നു നിരവധി പേർക്ക് വീട് വച്ച് നൽകിയിട്ടുണ്ട്&lt;ref name= /&gt;. എങ്കിലും രാജ്യത്ത് വർധിച്ചുവരുന്ന ജനസംഖ്യക്ക് ആനുപാതികമായി ഭവനസൗകര്യമൊരുക്കാൻ കഴിയുന്നില്ലെന്നാണ് പുതിയ റിപ്പോർട്ട്. കൂടാതെ പ്രമുഖനഗരങ്ങളിലെ ഭൂവില ഇതിന് വലിയ തടസ്സമായിത്തീരുന്നുണ്ട്.

=== വൈദ്യുതി ===
[[പ്രമാണം:Sec jeddah.jpg|right|thumb|വൈദ്യുതി വകുപ്പിന്റെ ജിദ്ദയിലെ ആസ്ഥാനം|കണ്ണി=Special:FilePath/Sec_jeddah.jpg]]
രാജ്യത്തെ ഗാർഹിക, വ്യാവസായിക, പൊതു മേഖലകളിലെല്ലാം സൗദി ഇലക്ട്രിസിറ്റി കമ്പനിയാണ് [[വൈദ്യുതിവിതരണം]] നടത്തുന്നത് &lt;ref name=se1&gt;[http://www.se.com.sa/NR/rdonlyres/3607F56B-517C-44E3-893C-DF112164F5AA/0/SECAnnualReport2011English.pdf സൗദി ഇലക്ട്രിക് കമ്പനി - വാർഷിക റിപ്പോർട്ട് 2011] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160316163041/https://www.se.com.sa/nr/rdonlyres/3607f56b-517c-44e3-893c-df112164f5aa/0/secannualreport2011english.pdf |date=2016-03-16 }} സൗദി ഇലക്ട്രിക് കമ്പനിയുടെ ഔദ്യോഗിക ഇന്റർനെറ്റ് വിലാസത്തിൽ നിന്നും&lt;/ref&gt; . ലോകത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ [[വൈദ്യുതി|വൈദ്യുതിയും]], പെട്രോളും ഉപയോഗിക്കുന്നത് സൗദി പൗരന്മാരാണെന്ന് സൗദി അറേബ്യൻ ഓയിൽ കമ്പനിയായ അരാംകോ നടത്തിയ പഠനം വ്യക്തമാക്കുന്നു. 51,148 മെഗാവാട്ട് വൈദ്യുതി ആണ് 2011 വർഷത്തിൽ സൗദി അറേബ്യയിൽ ഉൽപാദിപ്പിച്ചത് &lt;ref name=&quot;se1&quot; വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, താൾ പതിനഞ്ച് നോക്കുക /&gt;. 6.3 ദശലക്ഷം ഉപഭോക്താക്കളാണ് സൗദ്യ അറേബ്യയിൽ ഉള്ളത് &lt;ref name=&quot;se1&quot; വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, താൾ പതിനഞ്ച് നോക്കുക /&gt;. രാജ്യത്ത് വൈദ്യുതി ഉപഭോഗത്തിന്റെ 73 ശതമാനവും ഗാർഹിക മേഖലയിലാണെന്നും അതിൽത്തന്നെ എയർകണ്ടീഷണറുകളാണ് മുന്നിലെന്നും പുതിയ കണക്കുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു &lt;ref name=&quot;se1&quot; വൈദ്യുതി ഉപഭോഗം, താൾ അൻപത് നോക്കുക (2011 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്) /&gt; . [[സർക്കാർ]] മേഖലയിൽ എത്ര തോത് ഉപഭോഗത്തിനും ഒരേതരം നിരക്കും സ്വകാര്യ, വ്യവസായിക മേഖലയ്ക്ക് ഉപഭോഗത്തിനനുസരിച്ച് മൂന്നുതരം വ്യത്യസ്ത നിരക്കുമാണ് ഈടാക്കുന്നത്. മണിക്കൂറിൽ നാലായിരം വരെ കിലോവാട്ട് ഉപഭോഗത്തിന് വ്യവസായ മേഖലയ്ക്ക് 12 ഹലാല (സൗദി പൈസ) ഈടാക്കുമ്പോൾ 26 ഹലാലയാണ് സർക്കാർ മേഖലയ്ക്കു ചുമത്തുന്നത്.

=== വെള്ളം ===

സൗദി നാഷണൽ വാട്ടർ കമ്പനി ആണ് രാജ്യത്തെ [[ജലം|ജല]] ശുചീകരണവും വിതരണവും നടത്തുന്നത്&lt;ref name= /&gt;. ജലത്തിന്റെ എല്ലാത്തരം ഉപഭോഗത്തിലും സൗദി വളരെ മുന്നിലാണ്. മുഴുവൻ [[മരുഭൂമി|മരു]] പ്രദേശമായ സൗദിയിൽ പ്രതിവർഷം ലഭിക്കുന്ന മഴയുടെ അളവ് നാല് ഇഞ്ച് മാത്രമാണ്. അതിനാൽ ജലശുദ്ധീകരണ പ്ലാന്റുകൾ വഴി കടൽ വെള്ളം ശുദ്ധീകരിച്ചാണ് ജലത്തിന്റെ ആവശ്യം നിറവേറ്റുന്നത്. നിലവിൽ രാജ്യത്തെ പ്രതിദിന ജല ഉദ്പാദനം 3.3 മില്യൺ ക്യുബിക് മീറ്ററാണ്. ആഭ്യന്തര ജല ഉപഭോഗം പ്രതിവർഷം ആളൊന്നിന് 250 [[ലിറ്റർ|ലിറ്ററാണ്]]. ഓരോ [[വർഷം|വർഷവും]] ഏഴ് ശതമാനമെന്ന നിലയിൽ ഇത് കൂടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നതായാണ് കണക്കുകൾ കാണിക്കുന്നത്. ഉപ്പുവെള്ള ശുദ്ധീകരണത്തിനുള്ള സാങ്കേതിക വിദ്യാവികസനത്തിനും പ്ലാന്റുകളുടെ സ്ഥാപനത്തിനും മറ്റുമായി രാജ്യത്തു വൻതോതിൽ  മുതൽ മുടക്കുന്നുണ്ട് &lt;ref name=kau&gt;[http://wrc.kau.edu.sa/Pages-vision-and-mission.aspx കിങ് അബ്ദുൾ അസീസ് സർവ്വകലാശാല - ജല ഗവേഷണ വിഭാഗം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130328150852/http://wrc.kau.edu.sa/Pages-vision-and-mission.aspx |date=2013-03-28 }} [[സാങ്കേതികവിദ്യ]] വികസനം&lt;/ref&gt;. രാജ്യത്തെ ജനസംഖ്യയുടെ അഭൂതപൂർവമായ വളർച്ച മൂലം ഭാവിയിലുണ്ടാകുന്ന ജലാവശ്യത്തിന്റെ വർദ്ധന കണക്കിലെടുത്ത് ഈ രംഗത്ത് കൂടുതൽ മുതൽ മുടക്കിനും വിഭവ, അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനത്തിനും വൻ പദ്ധതികൾ നടപ്പാക്കികൊണ്ടിരിക്കുന്നുമുണ്ട്. ഉപഭോഗം പോലെ തന്നെ ഉപയോഗപ്രദമായ വെള്ളം ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന കാര്യത്തിലും രാജ്യം വളരെ മുന്നിലാണ്. ഉപ്പുവെള്ളത്തിൽ നിന്ന് ശുദ്ധജലം വേർതിരിക്കുന്നതിൽ ഒന്നാം സ്ഥാനമാണുള്ളത്. ലോകതലത്തിൽ ഇങ്ങനെ ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന ജലത്തിന്റെ 17 ശതമാനവും സൗദിയിൽ നിന്നാണ്. ഉപ്പുവെള്ളം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനുള്ള 30 പ്ലാന്റുകളാണ് നിലവിൽ രാജ്യത്ത്‌ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ആഭ്യന്തര കുടിവെള്ളാവശ്യത്തിന്റെ 70 ശതമാനവും നിർവഹിക്കുന്നത് ഉപ്പുവെള്ള ശുദ്ധീകരണത്തിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന വെള്ളം ഉപയോഗിച്ചാണ്. 30 പ്ലാന്റുകളിൽ 27ഉം കുടിവെള്ള ഉദ്പാദനത്തിനുള്ളതാണ്. രാജ്യത്തെ പ്രമുഖ [[നഗരം|നഗരങ്ങളിലും]] [[വ്യവസായം|വ്യവസായ]] പ്രദേശങ്ങളിലും 5000  [[കിലോമീറ്റർ]] ദൈർഘ്യത്തിലുള്ള പൈപ്പ് ലൈനുകളിലൂടെ ഈ പ്ലാന്റുകളിൽ നിന്ന് കുടിവെള്ളം വിതരണം ചെയ്യുന്നു &lt;ref name=saline&gt;[http://www.swcc.gov.sa/default.asp?pid=57 വാട്ടർ കൺവെർഷൻ കമ്പനി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151007212029/http://www.swcc.gov.sa/default.asp?pid=57 |date=2015-10-07 }} കടൽജലം ശുദ്ധീകരിച്ച് ശുദ്ധജലമാക്കുന്നു&lt;/ref&gt; &lt;ref name=wecc&gt;[http://www.wec.com.sa/ItemDetail.aspx?itemId=92 വാട്ടർ ആന്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റ് കമ്പനി]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ജല-വൈദ്യുത കമ്പനി - സൗദി അറേബ്യ&lt;/ref&gt;.

== വിദ്യാഭ്യാസം ==

സൗദി അറേബ്യയിൽ മൊത്തം 170 അന്തർ ദേശീയ സ്കൂളുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. [[ലോക ബാങ്ക്|ലോകബാങ്കിന്റെ]] കണക്കനുസരിച്ച് ദേശീയ വരുമാനത്തിന്റെ 6.8% ആണ് വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി സൗദി അറേബ്യ ചെലവാക്കുന്നത് &lt;ref name=&quot;web.worldbank.org&quot;&gt;{{cite web|url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/0,,contentMDK:21617643~pagePK:146736~piPK:226340~theSitePK:256299,00.html|publisher=[[ലോക ബാങ്ക്]]|title=ദ റോഡ് നോട്ട് ട്രാവൽഡ്, എഡ്യുക്കേഷൻ ഇൻ മിഡ്ഡിൽ ഈസ്റ്റ് &amp; ആഫ്രിക്ക|work=വേൾഡ് ബാങ്ക് എഡ്യുക്കേഷൻ ഫ്ലാഗ്ഷിപ്പ് റിപ്പോർട്ട്t|page=105|year=2008|access-date=2012-12-23|archive-date=2009-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20090209201629/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/0,,contentMDK:21617643~pagePK:146736~piPK:226340~theSitePK:256299,00.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.സ്വദേശി വിദ്യാർഥികളെ പ്രവേശിപ്പിക്കുന്നതിന് അന്താരാഷ്‌ട്ര സ്കൂളുകൾ ചില നിബന്ധനകൾ പാലിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഇസ്ലാമികാധ്യാപനങ്ങൾക്ക് അനുസൃതമായിരിക്കണം അതിന്റെ പ്രവർത്തനമെന്നതാണ് ഒന്നാമത്തെ നിബന്ധന. കൂടാതെ സ്കൂളുകൾ സൗദി നിക്ഷേപകരുടെ ഉടമസ്ഥതയിലായിരിക്കണം. ഇസ്ലാമിക വിദ്യാഭ്യാസം നിർബന്ധമായും നൽകണം. അറബിക് ഭാഷയും സൗദിയുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രവും ചരിത്രവും പാഠ്യവിഷയത്തിലുൾപ്പെടുത്തണമെന്നും വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. 

സൗദിയുടെ വിവിധ പ്രവിശ്യകളിലായി 24 പൊതു സർവ്വകലാശാലകളും 8 സ്വകാര്യ സർവ്വകലാശാലകളും ഉണ്ട്. നോളജ് സിറ്റി എന്ന പേരിൽ രാജ്യത്ത് പുതുതായി 81 ബില്യൻ റിയാലിന്റെ വൻ വിദ്യാഭ്യാസ പദ്ധതിക്ക്  തുടക്കം കുറിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=knowledge1&gt; [http://www.ibe.unesco.org/National_Reports/.../saudiarabia_NR08_en.pdf സൗദി അറേബ്യയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം] യുനെസ്കോയുടെ കണക്കു പ്രകാരം &lt;/ref&gt; &lt;ref name=knowledge2&gt;[http://www.sagia.gov.sa/en/Why-Saudi-Arabia/Economic-cities/Knowledge-Economic-City/ നോളഡ്ജ് സിറ്റി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121219121510/http://www.sagia.gov.sa/en/Why-Saudi-Arabia/Economic-cities/Knowledge-Economic-City/ |date=2012-12-19 }} സാഗിയ വെബ് സൈറ്റിൽ നിന്നും&lt;/ref&gt;. [[ജിസാൻ]], ത്വാഇഫ്, തബൂക്ക്, ഹാഇൽ, അൽബാഹ, നജ്റാൻ, ശഖ്റാ, അൽഖർജിലെ സൽമാൻ ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ്, നോർത്തേൺ ബോർഡർ, അൽജൗഫ്, അൽമജ്മ, കിങ് അബ്ദുൽ അസീസ് നോർത്ത് ജിദ്ദ ബ്രാഞ്ച്, കിങ് അബ്ദുൽ അസീസ് റാബിഅ ബ്രാഞ്ച്, ഇമാം യൂനിവേഴ്സിറ്റിയിലെ കിങ് അബ്ദുല്ല സിറ്റി ഫോർ ഗേൾസ്, കിങ് സൗദ് സർവ്വകലാശാലയിലെ കിങ് അബ്ദുല്ല സിറ്റി ഫോർ ഗേൾസ്, ഉമ്മുൽ ഖുറയിലെ വിമൻസ് കോളജുകൾ തുടങ്ങിയ കലാശാലകളെ ഉൾക്കൊള്ളിച്ചാണ് ഒന്നാംഘട്ട പദ്ധതി. 167 മെൻസ് കോളജുകൾ, 161 വിമൻസ് കോളജുകൾ, അധ്യാപകർക്ക് വേണ്ടിയുള്ള 11,000 റസിഡൻഷ്യൽ വില്ലകൾ, പെൺകുട്ടികൾക്കുള്ള 100 ഹോസ്റ്റലുകൾ, 12 യൂനിവേഴ്സിറ്റി ഹോസ്പിറ്റലുകൾ തുടങ്ങിയവ പദ്ധതികളിലെ പ്രധാന പരിപാടികളാണ് &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ibe.unesco.org/Countries/WDE/2006/index.html|publisher=യുനെസ്കോ IBE|title=സൗദി അറേബ്യ|work=വേൾഡ് ഡാറ്റാ ഓൺ എഡ്യുക്കേഷൻ|edition=6th|date=2006/2007|access-date=2012-12-23|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303175233/http://www.ibe.unesco.org/Countries/WDE/2006/index.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വിശാലമായ സർവകലാശാലാ അങ്കണമുള്ള അമീറ നൂറ സർവകലാശാല സൗദി തലസ്ഥാനമായ റിയാദിലാണ് &lt;ref name=pnu1&gt;[http://www.pnu.edu.sa/en/Pages/About/aboutpnu.aspx പ്രിൻസസ്സ് നൂറ സർവകലാശാല] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120603170141/http://www.pnu.edu.sa/en/Pages/About/aboutpnu.aspx |date=2012-06-03 }} സർവകലാശാല ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാസം&lt;/ref&gt;. മധ്യ പൗരസ്ത്യ മേഖലയിലെ ഏറ്റവും വലിയ വനിതാ സർവകലാശാല കൂടിയാണ് അമീറ നൂറ സർവകലാശാല. 80 ലക്ഷം ചതു. അടി സ്ഥലത്ത് പരന്നുകിടക്കുന്ന കലാലയം 15 കോളജുകളിലായി 40,000 വിദ്യാർഥിനികളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാണ് &lt;ref name=pnu2&gt;[http://www.pnu.edu.sa/en/Pages/About/PNUHistory.aspx പ്രിൻസസ്സ് നൂറ സർവ്വകലാശാല ക്യാംപസ്]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} പ്രിൻസസ്സ് നൂറ സർവ്വകലാശാല റിയാദ് ക്യാംപസ് വിവരങ്ങൾ&lt;/ref&gt;. ഒരേ അങ്കണത്തിൽ വിപുലമായ എല്ലാ സൗകര്യങ്ങളുമുള്ള ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സർവകലാശാല എന്ന പദവി ഈ സർവകലാശാലക്കുണ്ട്. ക്യാംപസിനകത്തു യാത്രചെയ്യുവാൻ മെട്രോ ട്രെയിൻ സർവീസുമുണ്ട്. രാജ്യത്തെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനമാണ്‌ കിങ് ഫൈസൽ ഫൗണ്ടേഷന്റെ കീഴിൽ ചാരിറ്റി സ്വഭാവത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന റിയാദിലെ അൽ ഫൈസൽ സർവകലാശാല &lt;ref name=faisal1&gt;[http://www.kfu.edu.sa/en/colleges/pages/home.aspx കിങ് ഫൈസൽ സർവ്വകലാശാല] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121225093044/http://www.kfu.edu.sa/en/Colleges/Pages/home.aspx |date=2012-12-25 }} കിങ് ഫൈസൽ സർവ്വകലാശാല റിയാദ്&lt;/ref&gt; . വൈദ്യശാസ്ത്രം, എൻജിനീയറിങ്, ഭരണ നിർവ്വഹണം, സയൻസ് ആന്റ് ജനറൽ സ്റ്റഡീസ് എന്നീ കോളജുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. കൂടാതെ സൗദിയിലെ പ്രവാസി വിദ്യാർഥികൾക്ക് ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പഠനത്തിന് റിയാദിലെ അൽ ഫൈസൽ സർവകലാശാല മികച്ച സൗകര്യങ്ങളൊരുക്കുന്നു &lt;ref name=&quot;faisal1&quot; /&gt;. [[ഹിജ്റ]] 1381-ൽ (പൊതുവർഷം 1961) നിലവിൽ വന്ന രാജ്യത്തെ പ്രമുഖ സർവകലാശാലയാണ് മദീനയിലെ മദീന ഇസ്‌ലാമിക് സർവകലാശാല. [[ഖുർആൻ]], [[ഹദീഥ്]], [[ശരീഅത്ത്‌]], ദഅവ, [[അറബി ഭാഷ]], ഉസുൽ അൽ-ദിൻ എന്നീ ആറ് ഫാക്കൽറ്റികളിലായാണ് ഇവിടെ പഠനം നടക്കുന്നത് &lt;ref name=saudinfo&gt;[http://www.saudinf.com/main/j42.htm മദീന സർവ്വകലാശാല പഠനശാഖകൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171113050828/http://www.saudinf.com/main/j42.htm |date=2017-11-13 }} മദീന ഇസ്‌ലാമിക സർവ്വകലാശാല&lt;/ref&gt;. മതപഠനങ്ങൾ കൂടാതെ, ശാസ്ത്രം, എൻജിനീയറിംഗ്, വൈദ്യം, വിവരസാങ്കേതികാവിദ്യ എന്നീ മേഖലകളിലും കോഴ്സുകൾ തുടങ്ങാൻ തയ്യാറെടുപ്പുകൾ നടക്കുന്നുണ്ട്&lt;ref name=madinauni&gt;[http://www.iu.edu.sa/en/Pages/default.aspx മദീന ഇസ്‌ലാമിക സർവ്വകലാശാല] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121227081137/http://www.iu.edu.sa/en/Pages/default.aspx |date=2012-12-27 }} മദീന ഇസ്‌ലാമിക സർവ്വകലാശാല ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാസം&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot; cellpadding=2 cellspacing=2 width=100%
|- bgcolor=#cccccc
! സർവകലാശാല/കലാലയം !! വെബ്സൈറ്റ് !! സ്ഥാപിതമായത് !! നഗരം
|-
!style=&quot;background: gray;border-top: 1px solid #aaaaaa;border-bottom: 1px solid #aaaaaa&quot; colspan=&quot;4&quot; | &lt;span id=&quot; &quot;&gt; &lt;/span&gt;
|-
|- valign=top
| nowrap align=left|കിങ് സൗദ് സർവ്വകലാശാല
|[http://www.ksu.edu.sa www.ksu.edu.sa]
| align=center|1957 || റിയാദ്
|- valign=top
| nowrap align=left|കിങ് അബ്ദുൾ അസീസ് സർവ്വകലാശാല
|http://www.kau.edu.sa/home_english.aspx{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
| align=center|1967 || ജിദ്ദ
|- valign=top
| nowrap align=left|പ്രിൻസസ്സ് നൂറ ബിന്റ് അബ്ദുൾ റഹ്മാൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി
|http://www.pnu.edu.sa {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110816133637/http://pnu.edu.sa/ |date=2011-08-16 }}
| align=center|1970 || റിയാദ്
|- valign=top
| nowrap align=left|ഇമാം മുഹമ്മദ് ബിൻ സൗദ് ഇസ്‌ലാമിക് സർവ്വകലാശാല
|[http://www.imamu.edu.sa www.imamu.edu.sa]
| align=center|1974 || റിയാദ്
|- valign=top
| nowrap align=left|അറബ് ഓപ്പൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റി
|[http://www.arabou.org.sa www.arabou.org.sa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060707032843/http://www.arabou.org.sa/ |date=2006-07-07 }}
| align=center|2002  || റിയാദ്
|- valign=top
| nowrap align=left|പ്രിൻസ് സുൽത്താൻ സർവ്വകലാശാല
|[http://www.psu.edu.sa www.psu.edu.sa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110526225154/http://www.psu.edu.sa/ |date=2011-05-26 }}
| align=center|2003  || റിയാദ്
|- valign=top
| nowrap align=left|റിയാദ് കോളേജ് ഓഫ് ഡെന്റിസ്ട്രി ആന്റ് ഫാർമസി
|[http://www.riyadh.edu.sa www.riyadh.edu.sa,]
| align=center|2004 || റിയാദ്
|- valign=top
| nowrap align=left|അൽ-യമാമ  സർവ്വകലാശാല
|[http://www.alyamamah.edu.sa www.alyamamah.edu.sa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030618091816/http://www.alyamamah.edu.sa/ |date=2003-06-18 }}
| align=center|2004  || റിയാദ്
|- valign=top
| nowrap align=left|ദാർ അൽ ഉലൂം സർവ്വകലാശാല
|[http://www.dau.edu.sa www.dau.edu.sa]
| align=center|2005 || റിയാദ്
|- valign=top
| nowrap align=left|കിങ് അബ്ദുൾ അസീസ് ആരോഗ്യ സർവ്വകലാശാല
|[http://www.ksau-hs.edu.sa www.ksau-hs.edu.sa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071230104142/http://www.ksau-hs.edu.sa/ |date=2007-12-30 }}
| align=center|2005 || റിയാദ്
|- valign=top
| nowrap align=left|അൽ-ഫൈസൽ സർവ്വകലാശാല
|[http://www.alfaisal.edu www.alfaisal.edu]
| align=center|2007 || റിയാദ്
|- valign=top
| nowrap align=left|അൽ മരീഫ കോളേജ് ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്നോളജി.
|[http://www.mcst.edu.sa www.mcst.edu.sa]
| align=center|2008 || റിയാദ്
|- valign=top
| nowrap align=left|അൽ ഫാറാബി , കോളേജ് ഓഫ് ഡെന്റിസ്ട്രി ആന്റ് നേഴ്സിംഗ്
|[http://www.alfarabi.edu.sa www.alfarabi.edu.sa,] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211028003858/http://alfarabi.edu.sa/ |date=2021-10-28 }}
| align=center|2009 || റിയാദ്
|- valign=top
| nowrap align=left|സൽമാൻ ബിൻ അബ്ദുൾ അസീസ് സർവ്വകലാശാല.
|http://www.sau.edu.sa/web/en {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120518050751/http://www.sau.edu.sa/web/en |date=2012-05-18 }}
| align=center|2009|| അൽ-ഖർജ്
|- valign=top
| nowrap align=left|കിങ് അബ്ദുള്ള യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്നോളജി
|http://www.kaust.edu.sa
| align=center|2009 || തുവാൾ
|- valign=top
| nowrap align=left|സൗദി ഇലക്ടോണിക് സർവ്വകലാശാല
|[http://www.seu.edu.sa www.seu.edu.sa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120525021551/http://www.seu.edu.sa/ |date=2012-05-25 }}
| align=center|2010 || റിയാദ്
|- valign=top
| nowrap align=left|ഷക്ര സർവ്വകലാശാല
|[http://www.su.edu.sa www.su.edu.sa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110706023621/http://www.su.edu.sa/ |date=2011-07-06 }}
| align=center|2010 || ഷക്ര
|- valign=top
| nowrap align=left|അൽ-മജ്മ സർവ്വകലാശാല
|http://mu.edu.sa/
| align=center|2010 || അ-മജ്മ
|- valign=top
|}

== മാധ്യമ രംഗം ==
സൗദി പ്രസ് ഏജൻസി(എസ് പി എ)യാണ് സൗദി അറേബ്യയുടെ ഔദ്യോഗിക ന്യൂസ് ഏജൻസി. വാർത്താവിതരണ, സാംസ്കാരിക രംഗങ്ങളിൽ സൗദി അറേബ്യ വിപ്ലവകരമായ മാറ്റങ്ങൾ നടത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നുണ്ട്. അതിനു വേണ്ടി പുതുതായി രൂപവൽക്കരിച്ച ഓഡിയോ വിഷ്വൽ ജനറൽ അതോറിറ്റി എന്ന സ്വതന്ത്രസ്ഥാപനത്തിന് സ്വന്തമായ വാർഷിക ബജറ്റും അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ സംവിധാനവുമുണ്ട്. വാർത്താവിനിമയ മന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള ആറംഗ സമിതിയാണ് ഓഡിയോവിഷൽ അതോറിറ്റിയുടെ ഉത്തരവാദിത്തം വഹിക്കുന്നത്. വകുപ്പുമന്ത്രിക്കു പുറമെ എക്സലൻറ് റാങ്കിലുള്ള പ്രസിഡൻറ്, ഗവർണർ, സർക്കാർ പ്രതിനിധികളായി രണ്ട് പേർ, സാങ്കേതിക വിദഗ്ദ്ധരായ മന്ത്രിസഭ നിയമിക്കുന്ന രണ്ട് പേർ എന്നിവരങ്ങിയ ആറംഗ സഭയും അതോറിറ്റിയുടെ മേധാവിത്വത്തിലുണ്ട്.

[[സൗദി ടെലികോം കമ്പനി]], [[മൊബൈലി]], സൈൻ എന്നിവയാണ് മൊബൈൽ, ഇന്റർനെറ്റ്‌ സേവന ദാദാക്കൾ. സൗദി ടെലികോം കമ്പനി മാത്രമാണ് രാജ്യത്ത് ലാൻഡ്‌ ലൈൻ സേവനംനൽകുന്നത്. സൗദിയിലെ ഇലക്‌ട്രോണിക് [[മാദ്ധ്യമം|മാധ്യമങ്ങൾക്ക്]] സാംസ്‌കാരിക-വാർത്താവിനിമയ മന്ത്രാലയം കൊണ്ടുവന്ന പുതിയ നിയമാവലി പ്രകാരം ഇലക്‌ട്രോണിക് പത്രങ്ങൾ, ടി.വി-റേഡിയോ ചാനലുകൾ, വെബ്‌സൈറ്റുകൾ, ബ്ലോഗുകൾ, പരസ്യ സൈറ്റുകൾ, ഇലക്‌ട്രോണിക് സന്ദേശങ്ങൾ, [[മൊബൈൽ ഫോൺ|മൊബൈൽ]]-[[മൾട്ടിമീഡിയ]] സന്ദേശങ്ങൾ, മൊബൈൽ പരസ്യങ്ങൾ, സ്വകാര്യ സൈറ്റുകൾ, മെയിൽ ഗ്രൂപ്പുകൾ, ഡയലോഗ്-ചാറ്റിങ്ങുകൾ തുടങ്ങിയവ ഇലക്ട്രോണിക് മാധ്യമങ്ങളുടെ ഗണത്തിൽ വരും. നിബന്ധനകൾക്ക് വിധേയമായി മൂന്ന് വർഷത്തേക്കാണ് ഇത്തരം മാധ്യമങ്ങൾക്ക് അനുമതി നൽകുക. നിയമലംഘനം നടത്തുന്ന ഇ-പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾക്ക് രാജ്യത്തിന്റെ പൊതു താൽപര്യത്തിനും വ്യക്തി താൽപര്യത്തിനും വിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനാൽ രണ്ട് തരത്തിലുള്ള പിഴകൾ ചുമത്തും.

===പ്രധാന പത്രങ്ങൾ===

{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- ! പത്രം!! ഭാഷ
|-
| ഉക്കാദ് || അറബിക് 
|-
| അൽ-ജസീറ || അറബിക് 
|-
|അഷാർക് അൽ അവസാത് || അറബിക്
|-
|അൽ-വതൻ || അറബിക്
|-
|അൽ-റിയാദ് || അറബിക്
|-
|സൗദി ഗസറ്റ് || ഇംഗ്ലീഷ്
|-
|അറബ് ന്യൂസ് || ഇംഗ്ലീഷ്
|-
|മലയാളം ന്യൂസ്|| മലയാളം
|-
|ഗൾഫ് മാധ്യമം || മലയാളം
|-
| ||
|-
| ||
|}

===പ്രധാന ടെലിവിഷൻ ചാനലുകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot; |- ! ചാനൽ!! വിഭാഗം
|-
|സൗദി ടി.വി.1 || വാർത്താധിഷ്ഠിതം
|-
|സൗദി ടി.വി.2 || വാർത്താധിഷ്ഠിതം
|-
|സൗദി ടി.വി.സ്പോർട്സ് || കായികം
|-
|അൽ-ഇക്ബാരിയ || മറ്റുള്ളവ
|-
|എ.ആർ.ടി.നെറ്റ് വർക്ക് || മറ്റുള്ളവ
|-
|മീഡിയവൺ ടിവി
|സൗദിയിൽ ലൈസൻസുള്ള ഏക വിദേശ പ്രാദേശിക ചാനൽ{{തെളിവ്}}
|}

== സാമൂഹിക രംഗം ==
സൗദി നേരിടുന്ന പ്രധാന സാമൂഹിക പ്രശ്നം തൊഴിലില്ലായ്മ ആണെന്ന് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു &lt;ref name=pech1&gt;[http://pechterpolls.com/?p=69 ‘സൗദി പബ്ലിക് ഒപ്പീനിയൻ’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191109204237/http://pechterpolls.com/?p=69 |date=2019-11-09 }} 27 ജനുവരി 2010, പെച്ചർ പോൾസ്. ശേഖരിച്ചത് 6 February 2011&lt;/ref&gt; &lt;ref name=pech2&gt;[http://pechterpolls.com/?p=85 ‘സൗദി അറേബ്യ ബൈ നമ്പേഴ്സ്’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191109204318/http://pechterpolls.com/?p=85 |date=2019-11-09 }} 12 ഫെബ്രുവരി 2010, പെച്ചർ പോൾസ്. ശേഖരിച്ചത് 6 ഫെബ്രുവരി 2011&lt;/ref&gt;. മികച്ച വേതനമുള്ള ജോലിക്കായി കാത്തിരിക്കുന്ന ഒരു യുവത്വം സൗദിയിലുണ്ട്. ഇവരുടെ പ്രതീക്ഷ കാത്തു സൂക്ഷിക്കുക എന്നത് സർക്കാരിന് വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള ഒരു കാര്യമാണ്. &lt;ref name= Nation&gt;[http://www.thenation.com/article/saudi-arabia-kingdom-divided?page=0,3 ‘സൗദി അറേബ്യ: എ കിങ്ഡം ഡിവൈഡഡ്’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305143234/http://www.thenation.com/article/saudi-arabia-kingdom-divided/?page=0,3 |date=2016-03-05 }} ദ നേഷൻ 22 മെയ് 2006. ശേഖരിച്ചത് 6 ഫെബ്രുവരി 2011,&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[http://www.ft.com/cms/s/0/ecd0fb74-3ddf-11e0-99ac-00144feabdc0,s01=1.html#axzz1Edawl81f “സൗദീസ് കോൺഫ്രണ്ട് ഗ്യാപ് ബിറ്റ് വീൻ എക്സ് പെക്ടേഷൻ ആന്റ് റിയാലിറ്റി”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231113045249/https://www.ft.com/content/ecd0fb74-3ddf-11e0-99ac-00144feabdc0#axzz1Edawl81f |date=2023-11-13 }}, ഫൈനാൻഷ്യൽ ടൈംസ്, 21 ഫെബ്രുവരി 2011. ശേഖരിച്ചത് 21 ഫെബ്രുവരി 2011&lt;/ref&gt;. 

സൗദിയിലെ നിലവിലെ അവസ്ഥയിൽ [[വിവാഹം|വിവാഹത്തിന്]] കുറഞ്ഞ പ്രായം എത്രയാണെന്ന് നിജപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല. രക്ഷാകർത്താക്കൾക്കാണ് ഇക്കാര്യത്തിൽ തീരുമാനമെടുക്കാനുള്ള അവകാശം. സൗദി അറേബ്യയിൽ പുരുഷൻ വിവാഹിതനാകണമെങ്കിൽ സ്ത്രീയുടെ പിതാവിന് ധനം കൊടുക്കണം. ഇതിനാൽ ഭീമമായ സ്ത്രീധനം പ്രതീക്ഷിച്ചു നന്നേ പ്രായം കുറഞ്ഞ പെൺകുട്ടികളെ വൃദ്ധന്മാർക്ക് [[വിവാഹം|നിക്കാഹ്]] ചെയ്തുകൊടുക്കുന്ന സമ്പ്രദായം ചില ഗ്രാമങ്ങളിൽ നിലവിലുണ്ട്.  കുഞ്ഞുങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങൾക്കായുള്ള [[ഐക്യരാഷ്ട്ര സഭ|യു.എൻ]] ഉടമ്പടിയിൽ സൗദി അറേബ്യയും ഒപ്പുവെച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ ഉടമ്പടി അനുസരിച്ച് 18 വയസിന് താഴെയുള്ളവർ കുട്ടികളാണ്. പെരുകി വരുന്ന വിവാഹമോചനമാണ് രാജ്യത്തെ മറ്റൊരു പ്രധാന സാമൂഹിക പ്രശ്നം. വിവാഹമോചനങ്ങളിൽ 66ശതമാനവും വിവാഹം കഴിഞ്ഞ് ഒരു വർഷത്തിനുള്ളിലാണെന്നാണ് കണക്കുകൾ പറയുന്നത്. വിവാഹം ഔദ്യാഗികമായി റജിസ്റ്റർ ചെയ്യണമെങ്കിൽ പാരമ്പര്യരോഗങ്ങൾ, എയ്ഡ്സ് എന്നിവയുടെ കാര്യത്തിൽ പൂർണമായ മെഡിക്കൽ പരിശോധനക്ക് വിധേയമാവേണ്ടതുണ്ട്. വളരെ അടുത്തു ബന്ധുക്കൾ തമ്മിലുള്ള വിവാഹം സൗദി അറേബ്യയിൽ നിലവിലുണ്ട്, ഇങ്ങനെ വിവാഹിതരാവുന്ന ആളുകളുടെ  ഇടയിൽ പാരമ്പര്യ രോഗങ്ങൾ ബാധിക്കാനുള്ള സാധ്യത കൂടുതലാണെന്ന് പഠനങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്നു &lt;ref name=unl&gt;[http://www.unl.edu/rhames/courses/212/arab_inbreed/arab_inbreed.htm എവിഡൻസ് ഓഫ് ഇൻബ്രീഡിംഗ് ഡിപ്രഷൻ: സൗദി അറേബ്യ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031211085637/http://www.unl.edu/rhames/courses/212/arab_inbreed/arab_inbreed.htm |date=2003-12-11 }} വാഷിംഗ്ടൺ പോസ്റ്റ്, 16 ജനുവരി 2000; താൾ A01&lt;/ref&gt; &lt;ref name=nytimes&gt;[http://www.nytimes.com/2003/05/01/world/saudi-arabia-awakes-to-the-perils-of-inbreeding.html സൗദി അറേബ്യ പെരിൾസ് ഇൻബ്രീഡിംഗ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130105164659/http://www.nytimes.com/2003/05/01/world/saudi-arabia-awakes-to-the-perils-of-inbreeding.html |date=2013-01-05 }} ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസ്, 1 മെയ് 2003&lt;/ref&gt;.

== സാംസ്കാരികം ==
ലോകത്തെ ഏറ്റവും വലിയ എണ്ണ കയറ്റുമതിക്കാരായ സൗദി അറേബ്യ സംസാരിക, വിനോദ രംഗങ്ങളിൽ പരമ്പരാഗതമായ ആചാരങ്ങളും ആഘോഷങ്ങളും ഇപ്പോഴും തുടർന്ന് പോരുന്നുണ്ട്.
=== ആഘോഷങ്ങൾ ===
==== പെരുന്നാൾ ====
മുസ്ലിം മത വിശ്വാസികളുടെ രണ്ട്‌ പ്രധാന ആഘോഷങ്ങളായ [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്റും]] [[ഈദുൽ അദ്‌ഹ|ഈദുൽ അഹ്‌ദയും]] സൗദി അറേബ്യയിൽ വിപുലമായ പരിപാടികളോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു.&lt;ref name= /&gt; പ്രധാന റോഡുകളിലെ ഇലക്ട്രിക് പോസ്റ്റുകളിലും  ഈന്തപനകളിലുമെല്ലാം വ്യത്യസ്ത വർണങ്ങളോട് കൂടിയ വൈദ്യുത വിളക്കുകൾ ഘടിപ്പിക്കുന്നു. പ്രത്യേക സ്ഥലങ്ങളിൽ പരമ്പരാഗത നൃത്തങ്ങൾ, ഗാനമേള, നാടകം തുടങ്ങിയവയും വിനോദ മൽസര പരിപാടികളും നടത്തുന്നു. പെരുന്നാളിനോടനുബന്ധിച്ച് വിവിധ നഗരസഭകൾ കരിമരുന്നുപ്രയോഗങ്ങളും സർക്കസും വിവിധ കലാ, കായിക, സാംസ്‌കാരിക, വിനോദ പരിപാടികളുമടക്കം ദിവസങ്ങളോളം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന വിപുലമായ ആഘോഷപരിപാടികൾ നടത്താറുണ്ട്‌. രാജ്യത്തെ നൂറുകണക്കിന് ഈദ്ഗാഹുകളിലും പ്രധാന പള്ളികളിലും പെരുന്നാൾ നമസ്‌കാരം നടക്കുന്നു. ലോകത്തിന്റെ നാനാഭാഗത്തുനിന്നും എത്തിയ തീർഥാടകരും മക്ക നിവാസികളുമടക്കം അടക്കം ലോകത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആളുകൾ ഒരുമിച്ചു വിശുദ്ധ ഹറമിലെ പെരുന്നാൾ നമസ്‌കാരത്തിന് പങ്കെടുക്കുന്നു. മദീനയിലെ മസ്ജിദുന്നബവിയിലെ പെരുന്നാൾ നമസ്‌കാരത്തിന് രാജ്യത്തിനകത്തും പുറത്തും നിന്നുള്ള നിരവധി ആളുകൾ പങ്കെടുക്കുന്നു&lt;ref name= /&gt;.

==== ജനാദിരിയ്യ ====
[[പ്രമാണം:Jenadriyah 27 (13).JPG|left|thumb|ജനാദിരിയ്യയിലെ പൗരാണിക ചരിത്ര ശേഷിപ്പുകളുടെയും പ്രദർശനം]]
സൗദി അറേബ്യയുടെ ദേശീയ [[സംസ്കാരം|സാംസ്കാരിക]] പാരമ്പര്യാഘോഷമാണ് [[റിയാദ്|റിയാദിലെ]] ജനാദിരിയ്യ ഗ്രാമത്തിലെ പ്രത്യേകം സജ്ജമാക്കിയ നഗരിയിൽ നടക്കുന്ന വർണശബളമായ ജനാദിരിയ്യ ആഘോഷം. സൗദി നാഷണൽ ഗാർഡ് വർഷാവർഷം സംഘടിപ്പിക്കുന്ന രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും വലിയ സാംസ്കാരികാഘോഷ പരിപാടിയിൽ ഓരോ വർഷവും [[അതിഥി]] രാജ്യമായി വരുന്ന രാഷ്ട്രത്തിന്റെ തലവൻ മുഖ്യാതിഥിയാരിക്കും. കലാസാംസ്‌കാരിക പരിപാടികളും സെമിനാറുകളും നടക്കുന്ന ആഘോഷത്തിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് പ്രത്യേക ദിവസങ്ങൾ മാറ്റിവെക്കും. ജനാദിരിയ്യ ചടങ്ങിലെ മുഖ്യ ഇനം സൗദിയിലെ പരമ്പരാഗത ദേശീയ [[നൃത്തം|നൃത്തമായ]] അൽ അർദഃ അസ്സുഊദിയ്യ ആണ്. വിവിധ വിഷയങ്ങളിലെ സെമിനാറുകൾ, കവിയരങ്ങ്, [[നാടകം]], പാരമ്പര്യ ദൃശ്യങ്ങൾ, കരവിരുതുകളുടെ പ്രദർശനം എന്നിവയാണ് ജനാദിരിയ്യ ചടങ്ങിൽ അരങ്ങേറുന്ന മറ്റു മുഖ്യ ഇനങ്ങൾ&lt;ref name= /&gt;. രാജ്യത്തിന്റെ പാരമ്പര്യത്തെയും സാംസ്കാരിക തനിമയെയും അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന നാടൻ കലാ രൂപങ്ങളുടെയും പൗരാണിക ചരിത്ര ശേഷിപ്പുകളുടെയും പ്രദർശനം പരിപാടിയോടനുബന്ധിച്ചു ഉണ്ടായിരിക്കും. വിവിധ മേഖലകളെയും സാംസ്‌കാരിക കേന്ദ്രങ്ങളെയും മന്ത്രാലയങ്ങളെയും പ്രതിനിധീകരിച്ചുള്ള പവലിയനുകളും ജനാദിരിയ്യയിൽ ഒരുക്കുന്നു. മറ്റു ജി.സി.സി രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കലാ സാംസ്കാരിക സാഹിത്യ നായകന്മാർ അടക്കം നിരവധി പ്രഗൽഭർ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാറുണ്ട് &lt;ref name=janad&gt;[http://www.sauditourism.com.sa/en/provinces/news.aspx?NewsID=6 ജനദ്രിയ മേള]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} സൗദി വിനോദ സഞ്ചാരം&lt;/ref&gt;.

==== സൂക്ക് ഉക്കാദ് സാംസ്‌കാരിക മേള ====
പൗരാണിക സംസ്കാരത്തിന്റെ അടയാളപ്പെടുത്തലുകൾ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി [[താഇഫ്|താഇഫിലെ]] അൽഇർഫാ മേഖലയിലെ സൂക്ക് ഉക്കാദ് ആസ്ഥാനത്ത് നടത്തുന്ന പരിപാടിയാണ് സൂക്ക് ഉക്കാദ് സാംസ്‌കാരിക മേള. താഇഫ് പട്ടണത്തിൽനിന്ന് റിയാദ് റോഡിൽ 25 [[കിലോമീറ്റർ]] ഉള്ളിലേക്ക് മാറിയാണ് വിശാലമായ സൂക്ക് ഉക്കാദ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഭരണ, ടൂറിസ, കലാസാംസ്‌കാരിക രംഗത്തെ നിരവധി പ്രമുഖർ പങ്കെടുക്കുന്ന പരിപാടി ഒരാഴ്ചയോളം നീണ്ടു നിൽക്കും&lt;ref name= /&gt;. മേളയിൽ സാഹിത്യ ചർച്ച, നിരൂപണം, നാടകം, കവിയരങ്ങ്, ചിത്ര രചന, പ്രസംഗം, [[കവിത|കവിതാലാപനം]], അറബി കലിഗ്രഫി, അറബി [[എഴുത്ത്]], കരകൗശല വസ്തുക്കളുടെ പ്രദർശനം, [[കുതിര]] ഓട്ട മൽസരം, [[ഒട്ടകം|ഒട്ടക]] കാഫില തുടങ്ങിയ വിവിധ കലാകായിക സഹിത്യ മൽസരങ്ങൾ അരങ്ങേറും. ഒരു കി.മീറ്ററോളം നീണ്ടുകിടക്കുന്ന വിശാലമായ സൂക്ക് ഉക്കാദിൽ കരകൗശലവസ്തുക്കൾ, [[കൃഷി]] ഉൽപന്നങ്ങൾ, മ്യഗങ്ങൾ എന്നിവയുടെ വിൽപനക്ക് നിരവധി കേന്ദ്രങ്ങളുണ്ടാകും. പരമ്പരാഗതവും ആധുനികവുമായ ഭക്ഷ്യപദാർഥങ്ങളുടെ പ്രദർശനത്തിനും വിൽപനക്കും കഫേക്കും കടകളും സന്ദർശകർക്ക് പരമ്പരാഗത വസ്തങ്ങൾ ധരിച്ച് ഫോട്ടോ എടുക്കുന്നതിന് സ്റ്റുഡിയോ സംവിധാനവും കലാകായിക വിനോദ മൽസരങ്ങൾക്ക് വ്യത്യസ്ത വേദികളും എല്ലാം ഇവിടെ ഒരുക്കാറുണ്ട്&lt;ref name= /&gt;.

==== ദേശീയ ദിനം ====
അബ്‌ദുൽ അസീസ്‌ രാജാവ്‌ [[1932]]-ൽ ആധുനിക സൗദി അറേബ്യ രൂപീകരിച്ചതിന്റെ സ്മരണയിൽ [[സെപ്റ്റംബർ]] 23 ന് ആണ് രാജ്യത്തെ ദേശീയ ദിനാഘോഷം&lt;ref name= /&gt;. ഹിജാസ്, നജദ് എന്നീ പേരുകൾക്കു പകരം സൗദി അറേബ്യ എന്ന ഭദ്രവും ശക്തവും ഏകീകൃതവുമായ ഒരു രാഷ്ട്രത്തിന്റെ പിറവിയുടെ ആഘോഷം രാജ്യത്തുടനീളം നിരവധി പരിപാടികളോടെ ആഘോഷിക്കും. ദേശീയ ദിനം പ്രമാണിച്ച് പൊതു-സ്വകാര്യ മേഖലകൾക്ക് പൊതുഅവധി നൽകുന്നു. റിയാദ് നഗരസഭ തലസ്ഥാനത്ത് നിരവധി പരിപാടികൾ പൊതുജനങ്ങൾക്കായി ഒരുക്കുന്നു. പാരമ്പര്യ കലാ പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നതിനായി റിയാദ് നഗരിയുടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ വൻ തമ്പുകൾ കെട്ടിയുണ്ടാക്കും. രാജ്യ തലസ്ഥാനമായ റിയാദിലെ മനാഖ് അൽ അബ്ദുൽ അസീസ് പാർക്ക്, ഈസ്റ്റ് റിങ് റോഡിലെ മൈതാനം, കിങ് അബ്ദുൽ അസീസ് ഹിസ്റ്റോറിക്കൽ സിറ്റി, ഡിപ്ലോമാറ്റിക് ക്വാർട്ടറിലെ കിൻദി മൈതാനം, അരീജാ, ഖാദിസിയ്യ എന്നിവിടങ്ങളിൽ വിപുലമായ ആഘോഷ പരിപാടികൾ നടത്താറുണ്ട്‌&lt;ref name= /&gt;. സൗദിയുടെ [[ചരിത്രം]] കുറിച്ചിട്ട ചിത്രങ്ങളുടെ പ്രദർശനവും അറബി സാഹിത്യ ഭാഷയിലുള്ള കവിയരങ്ങുകളും ദേശീയ ദിന പരിപാടികളോടൊന്നിച്ച് ഒരുക്കുന്നു. കൂടാതെ യുവജനങ്ങളെ ആകർഷിക്കുന്ന [[കല]]-[[കായികവിനോദം|കായിക]] പ്രകടനങ്ങൾ, [[കവി|കവിയരങ്ങുകൾ]] എന്നിവയും ദേശീയ ദിനത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തുന്നു.
== കലാ സാഹിത്യരംഗം ==
==== റിയാദ് പുസ്തക മേള ====
സൗദി സാംസ്കാരിക മന്ത്രാലയം വർഷത്തിലൊരിക്കൽ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന സാംസ്കാരിക പരിപാടിയാണ് [[റിയാദ്]] അന്താരാഷ്ട്ര [[പുസ്തകം|പുസ്തക]] മേള &lt;ref name=bookfar&gt;[http://www.riyadhbookfair.org.sa/sites/english/News/Pages/home.aspx റിയാദിലെ പുസ്തക മേള] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140313095043/http://www.riyadhbookfair.org.sa/sites/english/News/Pages/home.aspx |date=2014-03-13 }} റിയാദ് പുസ്തകമേളയുടെ വെബ് സൈറ്റിൽ വാർത്തകൾ എന്ന ഉപവിഭാഗം&lt;/ref&gt;. പ്രസാധനാലയങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിലും രാജ്യങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തത്തിലും പശ്ചിമേഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ പുസ്തകമേളകളിലൊന്നാണ് റിയാദ് പുസ്തക മേള. മേളയോടനുബന്ധിച്ച നടക്കുന്ന സാംസ്കാരിക ചർച്ചകളിലും സെമിനാറുകളിലും ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽനിന്നുള്ള ചിന്തകരും പണ്ഡിതരും എഴുത്തുകാരും പ്രസാധകരും പങ്കെടുക്കാറുണ്ട്. റിയാദ് അന്താരാഷ്ട്ര പുസ്തകോൽസവത്തെ രാജ്യത്തെ സാംസ്കാരിക ഉത്സവമായാണ് പുസ്തക പ്രേമികളും സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തകരും കാണുന്നത്. ഇന്ത്യയിൽ നിന്നും കഴിഞ്ഞ ഏഴു വർഷമായി ഇസ്ലാമിക് പബ്ലിഷിംഗ് ഹൌസ് എന്ന മലയാള പ്രസാധനാലയം റിയാദ് പുസ്തകമേളയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;bookfar&quot; പുസ്തകമേളയുടെ വീഡിയോ ദൃശ്യങ്ങൾ- വീഡിയോ ഗ്യാലറി എന്ന വിഭാഗം /&gt;

==== നാടകവും സിനിമയും ====
പൊതു [[ചലച്ചിത്രം|സിനിമ]]-[[നാടകം|നാടക]] ശാലകൾ രാജ്യത്ത് നിരോധിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1980-ൽ ജിദ്ദയിലും മക്കയിലും സർക്കാർ അനുമതിയില്ലാതെ ചില താൽകാലിക സിനിമാ ശാലകൾ തയ്യാറാക്കുകയും അവിടെ ഇന്ത്യൻ, ഈജിപ്ഷ്യൻ, തുർക്കിഷ് സിനിമകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. യാഥാസ്ഥിക മത വിഭാഗങ്ങൾ ഇതിനെതിരെ ശക്തമായി രംഗത്ത് വന്നതിനെ തുടർന്ന് അധികാരികൾ ഈ സിനിമാ ശാലകളെല്ലാം ഉടനടി അടച്ചു പൂട്ടുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് 2008 ൽ സൗദി സാംസ്കാരിക വകുപ്പ് ശൂറാ കൗൺസിലിൽ സിനിമാ ശാലകൾക്ക് പ്രവർത്തനാനുമതി നൽകാൻ നിർദ്ദേശം വെക്കുകയും ആ നിർദ്ദേശം ശക്തമായ വിയോജിപ്പോടെ തള്ളിപ്പോകുകയും ചെയ്തു&lt;ref name= /&gt;. പിന്നീട് അത് പ്രാവർത്തിക്മാക്കുകയും ചെയ്തു.

== ആചാരങ്ങൾ ==
=== വിവാഹം ===
=== ഭക്ഷണ ക്രമം ===
[[File:Al Baik in Medina 1.jpg|thumb|ഒരു അൽബെയ്ക്ക് ശാഖ]]
ഇസ്‌ലാമിക് നിയമപ്രകാരം [[ഹലാൽ|അനുവദനീയമായ ഭക്ഷണം]] മാത്രമാണ് രാജ്യത്ത് അനുവദിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്. പന്നിയിറച്ചി, [[മദ്യം]] എന്നിവ രാജ്യത്ത് വിലക്കപ്പെട്ടവയാണ്. [[ഗോതമ്പ്]] പൊടിയും [[കറിയുപ്പ്|ഉപ്പും]] [[യീസ്റ്റ്|യീസ്റ്റും]] ഉപയോഗിച്ച് തയ്യാറാക്കുന്ന [[ഹുബ്‌സ്|കുബ്ബൂസ് (റൊട്ടി)]] ആണ് സൗദി അറേബ്യയിലെ പ്രധാന ഭക്ഷണം. [[യെമൻ|യെമനിൽ]] നിന്ന് പിറവിയെടുത്തതെന്ന് കരുതുന്ന അരിയാഹാരമായ [[കബ്സ]] രാജ്യത്തെ ജനപ്രിയ ഭക്ഷണമാണ് &lt;ref name=kabsa&gt;{{cite web|title=കബ്സ - ട്രഡീഷണൽ റൈസ് ഫുഡ്|url=http://www.food.com/recipe/al-kabsa-traditional-saudi-rice-chicken-dish-289878|work=ഫുഡ.കോം|accessdate=23 ജൂൺ 2012|archive-date=2012-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20120618202559/http://www.food.com/recipe/al-kabsa-traditional-saudi-rice-chicken-dish-289878|url-status=live}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=howtokabsa&gt;{{cite web|title=കബ്സ - സൗദിയുടെ ദേശീയ ഭക്ഷണം - നിർമ്മാണരീതി|url=http://www.wikihow.com/Make-Kabsa|accessdate=23 June 2012|archive-date=2011-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20111217101843/http://www.wikihow.com/Make-Kabsa|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. ചിലയിടങ്ങളിൽ മജ്ബൂസ് എന്നും കബ്‌സയ്ക്ക് വിളിപ്പേരുണ്ട്. കൂട്ടമായിരുന്ന് ഒരു പാത്രത്തിൽ ഒന്നിച്ചു ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്ന രീതി ഇവിടെയുണ്ട്. മന്തി, മജ്‌ലൂസ്, മസ്‌ലി, കബ്‌സ അഫ്ഗാനി, ലാഹോർ ബിരിയാണി, ഹരീസ്, സരീദ്, മത്‌റൂബ, ബഷ്മൽമക്, റോണ, ലഹം മസ്സങ്ക, നാഷ്ഫ്‌ലഹം, ഖുബ്‌സ് തുടങ്ങി അറബികളുടെ ഇഷ്ടവിഭവങ്ങളെല്ലാം ഇവിടെ പ്രസിദ്ധമാണ്.

=== വസ്ത്ര ധാരണം ===
[[ഇസ്‌ലാം|ഇസ്‌ലാമിക]] സംസ്കാരവും മൂല്യങ്ങളും നില നിർത്തിക്കൊണ്ടുള്ള [[വസ്ത്രധാരണം|വസ്ത്രധാരണ]] രീതിയാണ് രാജ്യത്ത് നിർബന്ധമാക്കിയിട്ടുള്ളത്.

== വിനോദ സഞ്ചാരം ==
[[File:Makkahi_mukarramah.jpg|right|thumb|സൗദിയിലെത്തിയ [[മുസ്ലിം]] തീർത്ഥാടകർ [[മക്ക|മക്കയിൽ]]]]
നിരവധി ചരിത്ര പ്രധാന സ്ഥലങ്ങളും ആധുനിക ടൂറിസ്റ്റ് കേന്ദ്രങ്ങളും അടങ്ങിയ പ്രദേശമാണ് സൗദി അറേബ്യ. [[റിയാദ് ദേശീയ മ്യൂസിയം]]&lt;ref name=museum&gt;[http://www.nationalmuseum.org.sa/index.aspx സൗദി ദേശീയ മ്യൂസിയം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161113045646/http://www.nationalmuseum.org.sa/index.aspx |date=2016-11-13 }} സൗദിയിലെ ദേശീയ മ്യൂസിയത്തിന്റെ വെബ് വിലാസത്തിൽ നിന്നും&lt;/ref&gt;, ഖസ്ർ മസ്മക്, സൂക്ക് ദില്ല്, ദിരിയ &lt;ref name=diriyah&gt;[http://www.scta.gov.sa/en/Antiquities-Museums/InternationallyRegisteredSites/Pages/Historical-diriya.aspx ദിരിയയിലെ ചരിത്രപ്രാധാന്യമുള്ള സ്ഥലങ്ങൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130116032705/http://www.scta.gov.sa/en/Antiquities-Museums/InternationallyRegisteredSites/Pages/Historical-diriya.aspx |date=2013-01-16 }} സൗദി വിനോദസഞ്ചാര വകുപ്പിന്റെ വെബ് വിലാസം - ഹിസ്റ്റോറിക്ക് ദിരിയ എന്ന ഭാഗം നോക്കുക&lt;/ref&gt;, വാദി ഹനീഫ എന്നിങ്ങനെ നിരവധി സന്ദർശക കേന്ദ്രങ്ങൾ തലസ്ഥാനമായ റിയാദിൽ ഉണ്ട്. കിങ് അബ്ദുൾ അസീസ് ഹിസ്റ്റോറിക്കൽ സെന്ററിന്റെ ഭാഗമായ മസ്മാക്ക് കോട്ട, സൗദി അറേബ്യയുടെ തനത് വാസ്തു ശിൽപ ചാതുരിയുടെ പ്രൗഢിയിൽ നിൽക്കുന്ന റിയാദ് ശഖ്‌റയിലെ അൽ സുബൈഇ ഭവനം തുടങ്ങിയവ റിയാദിലെ ചരിത്രപ്രാധാന്യമുള്ള കോട്ടകളാണ്. സൗദി അറേബ്യയുടെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ജിദ്ദയിലെ ഒരു പ്രധാന ആകർഷണം ചെങ്കടൽ തീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയരത്തിലുള്ള കൃതൃമ ജലധാരയായ [[കിംഗ്‌ ഫഹദ് ജലധാര|കിംഗ്‌ ഫഹദ് ജലധാരയാണ്]]. ഇസ്‌ലാമിക വിശ്വാസികളുടെ വിശുദ്ധ ഹറമുകളിലൊന്നായ [[മസ്ജിദുന്നബവി|മസ്ജിദുന്നബവിയും]] [[മുഹമ്മദ്|പ്രവാചകൻ മുഹമ്മദ്‌ നബിയുടെ]] ഖബറിടവും സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രദേശമാണ് [[മദീന]]. മുഹമ്മദ്‌ നബിയുടെയും തുടർന്ന് വന്ന ഖലീഫമാരായ [[അബൂബക്കർ സിദ്ദീഖ്‌|അബൂബക്കർ]], [[ഖലീഫ ഉമർ|ഉമർ]], [[ഉസ്‌മാൻ ബിൻ അഫ്ഫാൻ|ഉസ്മാൻ]] തുടങ്ങിയവരുടെയും ഖിലാഫത്തിന്റെ ആസ്ഥാനം തുടങ്ങി നിരവധി സവിശേഷതകൾ നിറഞ്ഞ പ്രദേശമാണ് മദീന. രാജകീയ പ്രൗഡികളുടെ സൂക്ഷിപ്പുകളും ഇസ്‌ലാമിക പുരാവസ്തു ശേഖരങ്ങളും അടങ്ങുന്ന ചരിത്ര പ്രദേശമാണ്‌ നജ്റാൻ. ഗ്രാമീണ വിപണികൾ, കരകൗശല വസ്തുക്കൾ, വാദി നദാലിലെ കെട്ടി നിർത്തിയ തടാകം, തുടങ്ങി സൗദി അറേബ്യയിലെ പൗരാണിക സംസ്കാരത്തിന്റെ അടയാളങ്ങൾ ഇവിടുത്തെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളാണ്.

[[അറബ് ലോകം|അറബ് ലോകത്തെ]] ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വിനോദ സഞ്ചാര കേന്ദ്രമാകാനുള്ള തയാറെടുപ്പിലാണ് സൗദി അറേബ്യ. വിനോദസഞ്ചാര വികസനം ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പരിപാടികളിലൊന്നായാണ് സൗദി അറേബ്യ കാണുന്നത്. ബൃഹത്തായ നിരവധി വിനോദ സഞ്ചാര വികസനപദ്ധതികൾ നിർമ്മാണഘട്ടത്തിലാണ്. നിലവിൽ ടൂറിസം രാജ്യത്ത് ഏറ്റവും വലിയ രണ്ടാമത്തെ തൊഴിൽജന്യ മേഖലയാണ്. സൗദി അറേബ്യയുടെ ആഭ്യന്തര തൊഴിൽവിപണിയിൽ 26 ശതമാനമാണ് നിലവിൽ വിനോദ സഞ്ചാരമേഖലയുടെ പങ്കാളിത്തം. സൗദി വിനോദ സഞ്ചാരികൾ കൂടുതലായും വിദേശ രാജ്യങ്ങളെയാണ്  ആശ്രയിക്കുന്നത്. എങ്കിലും വേനൽക്കാലത്ത് രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നടന്ന ടൂറിസം ഫെസ്റ്റിവലുകളിൽ ദശലക്ഷക്കണക്കിന്  ആളുകൾ പങ്കെടുക്കാറുണ്ട്.

=== ജബൽ അൽ ഹാര ഗുഹകൾ ===
കിഴക്കൻ പ്രവശ്യയിൽ അൽ ഹസ പട്ടണത്തിന് സമീപമുള്ള [[ജബൽ അൽ-ഗാര ഗുഹകൾ|ജബൽ അൽ ഹാര ഗുഹകൾ]] സഞ്ചാരികളെ ആകർഷിക്കുന്ന ഒന്നാണ്. സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്നും ഏകദേശം 224 മീറ്റർ ഉയരമുള്ളതും പരന്ന മുകൾഭാഗമുള്ളതുമായ ഒരു കുന്നാണ് ജബൽ അൽ ഹാര. ഇതിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്തായാണ് ഗുഹകളുടെ പ്രധാനകവാടം. ആകമൊത്തം 28ഓളം ഇടനാഴികൾ പോലെ വീതിയുള്ള ഭാഗങ്ങളുള്ളതും 1.5 കി.മീറ്ററോളം നീളമുള്ളതുമാണ് ഈ ഗുഹകൾ. 

==== മദായിൻ സ്വാലിഹ് ====

മദീനയിൽ നിന്ന് മുന്നൂറ് കിലോമീറ്റർ വടക്ക് അൽ ഉല നഗരിൽ നിന്ന് 22 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്ത് മരുഭൂമിയിൽ തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്ന കൂറ്റൻ പാറകളാണ് [[മദായിൻ സ്വാലിഹ്]]. പാറകൾ തുരന്നുണ്ടാക്കിയ അൽഭുതമാണിത്. പതിമൂന്നര കിലോമീറ്റർ ചുറ്റളവിലുള്ള ഈ പ്രദേശത്ത് ചെറുതും വലുതുമായ 132 ശിലാവനങ്ങളാണുള്ളത്. യുനെസ്കൊയുടെ ലോക പൈതൃക പട്ടികയിൽ ഇടം നേടിയിട്ടുണ്ട് ഈ പ്രദേശം &lt;ref name=unescoherit&gt;[http://whc.unesco.org/en/list/1293 മദായിൻ സ്വാലിഹ്, യുനെസ്കോയുടെ ലോക പൈതൃക പട്ടിക] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226065345/http://whc.unesco.org/en/list/1293%20 |date=2018-12-26 }} യുനെസ്കോയുടെ ലോക പൈതൃകങ്ങളുടെ പട്ടിക&lt;/ref&gt; &lt;ref name=madain&gt;{{Cite web |url=http://www.madainsaleh.net/HISTORY.html |title=മദായിൻ സ്വാലിഹ - ലോക പൈതൃക പട്ടികയിൽ |access-date=2012-12-27 |archive-date=2012-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120624021636/http://www.madainsaleh.net/HISTORY.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. സൗദിയിൽ ലോകപൈതൃക പട്ടികയിൽ ഇടം നേടുന്ന പ്രഥമസ്ഥലമാണ് മദായിൻ സ്വാലിഹ്.

==== റുബഉൽ ഖാലി ====
[[പ്രമാണം:Rub al khali sunset Nov 2007.jpg|left|thumb|റുബുൽ ഖാലി മരുഭൂമിയിലെ സൂര്യാസ്തമയം]]
ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ മണൽ മരുഭൂമിയായ സാഹസിക സഞ്ചാര മേഖലയാണ് സൗദി അറേബ്യയിലെ [[നജ്റാൻ|നജ്‌റാനിൽ]] നിന്ന് തുടങ്ങുന്ന [[റുബഉൽ ഖാലി]]&lt;ref name= /&gt;&lt;ref name= /&gt;. സൗദി അറേബ്യയെക്കൂടാതെ  ഒമാൻ, യു.എ.ഇ, യെമൻ എന്നീരാജ്യങ്ങളിൽ പടർന്നു കിടക്കുന്ന റുബഉൽ ഖാലി [[മരുഭൂമി|മരുഭൂമിയുടെ]] വലിപ്പം 6,50,000 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററാണ്. ആയിരത്തോളം കിലോമീറ്റർ നീളത്തിൽ മരുഭൂമി നീണ്ടു കിടക്കുന്നു. ഈ പ്രദേശത്ത്‌ വേനൽക്കാലത്ത്‌ [[ജൂൺ]]-[[ജൂലൈ]] മാസങ്ങളിൽ 56 ഡിഗ്രി താപനിലയും മഞ്ഞു കാലത്ത്‌ കാലാവസ്ഥ മൈനസ്‌ 12 വരെയും എത്തുന്നു.{{അവലംബം}} റുബുൽഖാലിയോട്‌ ചേർന്ന്‌ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ജനവാസമുള്ളത്‌ സൗദി-യെമൻ അതിർത്തിയിലാണ്‌.

==== ഹഖ്ൽ ====
[[ഈജിപ്റ്റ്‌|ഈജിപ്തും]] [[ജോർദാൻ|ജോർദാനും]] ഇസ്രയേലും സൗദി അറേബ്യയുമായി അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന വടക്ക് പടിഞ്ഞാറൻ അതിർത്തിയിൽ മനോഹരമായ അഖബ ഉൾക്കടൽ തീരത്താണ്  [[ഓട്ടൊമൻ സാമ്രാജ്യം|ഉസ്മാനിയ ഭരണകാലത്തെ]] പ്രധാന തുറമുഖ പട്ടണമായിരുന്ന തന്ത്രപ്രധാനമായ ഈ അതിർത്തി പ്രദേശമായ ഹഖ്ൽ. ഇവിടത്തെ സീനായ് പർവതനിരകൾ അതിരിടുന്ന അഖബ ഉൾക്കടൽ ഏറ്റവും മനോഹരമായ കാഴ്ച്ചയാണ്. ചെങ്കടലിന്റെ വടക്കുഭാഗം ചെന്നവസാനിക്കുന്ന മുനമ്പാണ് അഖബ. ഇവിടെവെച്ച് സീനാ ഉപദ്വീപ് ചെങ്കടലിനെ രണ്ടായി പകുത്ത് ഒരു ഭാഗം അഖബ ഉൾക്കടലായും മറ്റേ ഭാഗം സൂയസ് കനാലായും വീതിച്ച് നൽകിയിരിക്കുന്നു.

==== താഇഫ് പുഷ്പമേള ====
[[പ്രമാണം:Ta'if Mountains 2011.jpg|right|thumb|താഇഫിലെ സറാവത്ത് പർവതം]]
സൗദി അറേബ്യയിലെ റോസാപ്പൂ കൃഷിക്ക് ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ [[താഇഫ്|താഇഫിൽ]] സൗദി ടൂറിസം വകുപ്പ് നടത്തുന്ന മേളയാണ് താഇഫ് പുഷ്പമേള. തായിഫിലെ കിങ് ഫൈസൽ മോഡൽ ഗാർഡനിൽ  വെച്ച് നടത്തുന്ന മേളയിൽ നിരവധി കമ്പനികളും റോസാപ്പൂ കർഷകരും മേളയിൽ പങ്കെടുക്കാറുണ്ട്. തായിഫ് മുനിസിപ്പാലിറ്റിക്ക് കീഴിൽ ഭീമൻ പൂക്കളമൊരുക്കുന്നു. റോസാപ്പൂക്കളിൽ നിന്ന് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന വിവിധതരം സുഗന്ധ ദ്രവ്യങ്ങളും മറ്റ് ഉൽപന്നങ്ങളും പ്രദർശനത്തിനുണ്ടാകും. പരമ്പരാഗത ഭക്ഷ്യവിൽപന കേന്ദ്രങ്ങൾ, കരകൗശല വസ്തുക്കളുടെ സ്റ്റാളുകൾ, സാംസ്‌കാരിക പരിപാടികൾ, കലാകായിക മൽസരങ്ങൾ, കരിമരുന്ന് പ്രയോഗം, പുഷ്പ ഫോട്ടോ പ്രദർശനം എന്നിവയും മേളയിൽ ഒരുക്കുന്നു. താഇഫിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ 1672 ഏക്കറിലായി 760 ഓളം റോസാപ്പൂ കൃഷിയിടങ്ങളുണ്ടെന്നാണ് കണക്ക്. ടൂറിസം വകുപ്പിന്റെ ഏറ്റവും ഒടുവിലത്തെ കണക്കനുസരിച്ച് ഇത്രയും കൃഷിയിടങ്ങളിൽ 7,83,000 ലധികം റോസാപ്പൂ ചെടികളുണ്ട്. ഒരോ വർഷവും ടൺകണക്കിന് റോസാപ്പൂക്കളാണ് താഇഫിൽ ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്നത്. 40-60 ദിവസം ഇതിന്റെ വിളവെടുപ്പ് തുടരും. റോസാപ്പൂവിൽ നിന്ന് വിവിധ തരം ഉൽപന്നങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന കമ്പനികളും ഇവിടെയുണ്ട്. മേളയോടനുബന്ധിച്ചു ഇവിടെ പ്രമുഖ ഫോട്ടോഗ്രാഫർമാർ പകർത്തിയ വിവിധ തരം പൂവുകളുടെ ഫോട്ടോകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന പുഷ്പ ഫോട്ടോ പ്രദർശനം ഒരുക്കാറുണ്ട്.

==== ഫെസ്റ്റിവലുകൾ ====
സൗദിയിൽ വേനലവധി തുടങ്ങുന്നതോടെ ആഭ്യന്തര വിനോദ സഞ്ചാരികൾ സുഖവാസ കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്ക് ഒഴുകിത്തുടങ്ങുന്നു.  ഇക്കാലയളവിൽ രാജ്യത്ത് ധാരാളം ഫെസ്റ്റിവലുകളും വിനോദസഞ്ചാരികൾക്കായി ഒരുക്കാറുണ്ട്. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി സൗദിയുടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലായി 18 സമ്മർ ഫെസ്റ്റിവലുകൾ നടക്കുന്നു. രാജ്യത്തെ വിവിധ പ്രവിശ്യകൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് വിനോദം, സ്‌പോർട്‌സ്, സാംസ്‌കാരിക പരിപാടികൾ, പാരമ്പര്യ കലാരൂപങ്ങൾ തുടങ്ങി വൈവിധ്യപൂർണമായ ആഘോഷങ്ങളാണ് സമ്മർ ഫെസ്റ്റിവലുകളായി രുപം നൽകിയിട്ടുള്ളത്. 
[[പ്രമാണം:ഹബ്‌ലയിലെ_കേബിൾ_കാർ_സർവീസ്.jpg|left|thumb|അബ്ഹ ഹബ്‌ലയിലെ കേബിൾ കാർ സർവീസ്]]
തലസ്ഥാന നഗരിയായ റിയാദിൽ പ്രമുഖമായ 19 ഷോപ്പിങ് മാളുകളും വിനോദ കേന്ദ്രങ്ങളും പങ്കെടുക്കുന്ന ഷോപ്പിംഗും വിനോദവും കൂട്ടിയിണക്കിയുള്ള റിയാദ് ഫെസ്റ്റിവൽ മേളയിൽ നഗരത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലായി നിരവധി  വർണാഭമായ പരിപാടികൾ അരങ്ങേറും. രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ മേളയാണ് ദക്ഷിണ മേഖലയായ അസീർ പ്രവിശ്യയിൽ സൗദി ടൂറിസം വകുപ്പിന്റെ കീഴിൽ നടക്കുന്ന അബഹ ഷോപ്പിങ് ഫെസ്റ്റിവിൽ. ജനബാഹുല്യം കൊണ്ടും വൈവിധ്യമാർന്ന സാംസ്കാരിക പരിപാടികൾ കൊണ്ടും സൗദിയിലെ ടൂറിസം ഭൂപടത്തിൽ ശ്രദ്ധേയമായ പരിപാടിയാണ് അബ്ഹ ഫെസ്റ്റിവൽ&lt;ref name=abaha&gt;[http://www.sauditourism.com.sa/en/provinces/news.aspx?NewsID=57 അബഹ ഫെസ്റ്റിവൽ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121031115543/http://www.sauditourism.com.sa/en/provinces/news.aspx?NewsID=57 |date=2012-10-31 }} സൗദി വിനോദസഞ്ചാരം -&lt;/ref&gt;. രാജ്യത്ത് വേനൽ അവധി ആരംഭിക്കന്നതോടെയാണ്  അബ്ഹ ഫെസ്റ്റിവൽ തുടങ്ങുന്നത്. അസീറിലെ വിനോദ സഞ്ചാരമേഖലകളായ അൽഗറ, അൽസുദ, ഹബ്ല, രിജാൽ അൽമ, പച്ചമല തുടങ്ങിയ പ്രകൃതിരമണിയ മേഖലകളിലാണ് ഫെസ്റ്റിവലിനെത്തുന്ന സഞ്ചാരികൾ കൂടുതൽ സമയം ചെലവഴിക്കുന്നത്. [[ആപ്പിൾ]] – [[മുന്തിരിങ്ങ|മുന്തിരിത്തോട്ടങ്ങൾ]] നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന അൽ നമാസ്, ബല്ലസ്മാർ, സബ്തുൽ അലായ തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലേക്കും സഞ്ചാരികൾ എത്തുന്നുണ്ട്. പുരാതന ഭവനങ്ങൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ദഹ്റാൻ ജുനൂബ്, അഹദ് റുഫൈദ തുടങ്ങിയ ഭാഗങ്ങളിലെ യാത്ര ആനന്ദകരമാണ്.

ജിസാനിലെ അൽ നഖീൽ ബീച്ചിൽ  വർഷത്തിൽ ഒരു മാസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മേളയാണ് ജിസാൻ കാർണിവൽ എന്നറിയപ്പെടുന്ന [[ജിസാൻ]] ഫെസ്റ്റിവൽ. ജിസാൻ പ്രവിശ്യയുടെ പാരമ്പര്യം, ചരിത്രം, കല, സംസ്‌കാരം എന്നിവ പുതുതലമുറക്ക് പരിചയപ്പെടുത്തുന്ന അനേകം ദൃശ്യങ്ങളാണ് മേളയിലുണ്ടാകുക. ജിദ്ദ ഗൈർ ഫെസ്റ്റിവൽ, താഇഫ് ഫെസ്റ്റവിൽ എന്നിവ നിരവധി സാംസ്‌കാരിക, വിനോദ, കായിക പരിപാടികൾ ഉൾപ്പെടുന്നതാണ്. നജ്‌റാൻ പ്രവിശ്യയുടെ പൈതൃകം വെളിപ്പെടുത്തുന്ന നജ്‌റാൻ സമ്മർ ഫെസ്റ്റിവൽ, അൽ ഹസ ഫെസ്റ്റിവൽ, ഹാഇൽ സമ്മർ ഫെസ്റ്റിവൽ, അൽഖസീം പ്രവിശ്യയിലെ പ്രശസ്തമായ ഉനൈസ സാംസ്‌കാരിക മേള, ബുറൈദ ഫെസ്റ്റിവൽ. ടൂറിസം ഉച്ചകോടി എന്ന ശീർഷകത്തിൽ അൽ ബാഹ സമ്മർ ഫെസ്റ്റിവൽ, തബൂക്ക്  പ്രവിശ്യ സമ്മർ ഫെസ്റ്റിവൽ, മൂന്നാഴ്ച നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മദീന ഫെസ്റ്റിവൽ എന്നിവയെല്ലാം വിനോദസഞ്ചാരികൾക്കായി വൈവിദ്യമാർന്ന നിരവധി പരിപാടികൾ ഒരുക്കുന്നു.

==== ഖസീം ഈന്തപ്പഴ മേള ====
[[പ്രമാണം:Date City in Buraidah 3.JPG|left|thumb|ഖസീമിലെ ബുറൈദ ഈന്തപ്പഴ മാർക്കറ്റ്]]
ഖസീമിലെ നാട്ടിൻപുറങ്ങളും നഗരവീഥികളും ഉൽസവലഹരിയിൽ ആക്കി 70 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ആഘോഷമാണ് ഖസീം [[ഈന്തപ്പഴം|ഈന്തപ്പഴ]] മേള. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഈന്തപ്പഴ മേളയാണ് സർക്കാർ, സ്വകാര്യ പങ്കാളിത്തതോടെ നടക്കുന്ന ഖസീം ഈന്തപ്പഴ മേള. ജിസിസി മേഖലകളിൽ നിന്നും മറ്റു വിദേശ രാജ്യങ്ങിൽ നിന്നും നിരവധി വ്യാപാരികൾ ഈ മേളയിലെത്താറുണ്ട്&lt;ref name=highbeam&gt;{{cite web | url = http://www.highbeam.com/doc/1G1-212393304.html | title = ഖസീം ഈന്തപ്പഴ മേള | accessdate = 6 സെപ്റ്റംബർ 2009 | publisher = ഹൈബീം.കോം | archive-date = 2013-06-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130603035309/http://www.highbeam.com/doc/1G1-212393304.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;. നിരവധി ഔഷധ ഗുണങ്ങളും അപൂർവ രുചിയുമുള്ള ഖസീമിന്റെ സ്വന്തം ഉൽപന്നമായ സുക്കരി അടക്കം മുന്തിയ ഇനം മുതൽ താഴ്ന്ന നിലവാരത്തിലുള്ളത് വരെ ഫെസ്റ്റിവൽ കാലത്ത് ഇവിടെ ലേലത്തിനെത്തുന്നു. വൈവിധ്യമാർന്ന ഈന്തപ്പഴങ്ങൾ ലഭ്യമാകുന്ന ഈന്തപ്പഴ വസന്തം വരുന്നതോടെ മധുരക്കനിയുടെ തലസ്ഥാനമായ അൽ-ഖസീമിൽ ആഘോഷമാണ്. മൂന്നു ലക്ഷം ചതുരശ്രമീറ്റർ സ്ഥലത്തു രണ്ടയിരത്തോളം ശീതീകരണികളുളള ട്രക്കുകളിലാണു മേള നടക്കുന്നത്. ഹെക്ടറുകൾ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന പ്ലാന്റെഷൻ മുതൽ സാധാരണ പൗരൻമാരുടെ ഇടത്തരം തോട്ടങ്ങൾ വരെ ഖസീം മേഖലയിൽ പരന്നു കിടക്കുന്നു. ഖസീമികളുടെ പ്രധാന വരുമാന മാർഗ്ഗമായ ഈന്തപ്പഴ തോട്ടങ്ങളിലും കയറ്റിറക്ക് മേഖലയിലും വിപണന രംഗത്തും മലയാളികളടക്കം നിരവധി വിദേശികൾ ജോലി ചെയ്യുന്നുണ്ട്.

==== ഒട്ടക ഓട്ടമത്സരം ====
[[അറബ് ലോകം|അറബ്]] സംസ്‌കാരത്തിലെ പാരമ്പര്യ മൽസരമായ [[ഒട്ടകം|ഒട്ടക]] ഓട്ടമത്സരം സൗദി അറേബ്യയിലെ പ്രധാന സാംസ്കാരിക വിനോദമാണ് &lt;ref name=camelrace&gt;[http://www.arriyadh.com/Eng/Sports/Left/Traditiona/getdocument.aspx?f=/openshare/Eng/Sports/Left/Traditiona/Camel-Racing.doc_cvt.htm ഒട്ടക ഓട്ട മത്സരം - മരുഭൂമിയിലെ വിനോദം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101225014018/http://www.arriyadh.com/Eng/Sports/Left/Traditiona/getdocument.aspx?f=%2Fopenshare%2FEng%2FSports%2FLeft%2FTraditiona%2FCamel-Racing.doc_cvt.htm |date=2010-12-25 }} അർ-റിയാദ് വെബ് സൈറ്റിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത്&lt;/ref&gt;. വെറും ഒരു വിനോദമെന്നതിലുപരി സമൂഹത്തിലെ സമ്പന്നർക്ക് തങ്ങളുടെ മേൽക്കോയ്മ പ്രകടിപ്പിക്കാനുള്ള അവസരം കൂടിയാണ് ഇത്തരം ഒട്ടക ഓട്ട മത്സരങ്ങൾ. വളരെയധികം ഒട്ടകങ്ങൾ പങ്കെടുക്കുന്ന മത്സരം നയനാന്ദകരമായ കാഴ്ചയാണ്. ബെദുക്കൾ എന്നു വിളിക്കുന്ന പ്രാചീന ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാരുടെ ഒരു മത്സരം ആയിരുന്നു ഒട്ടക ഓട്ടം&lt;ref name=camelrace1&gt;[http://www.sauditourism.com.sa/en/provinces/news.aspx?NewsID=20 പ്രാചീന മത്സരം - ഒട്ടക ഓട്ട മത്സരം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} സൗദി വിനോദസഞ്ചാര വിവരങ്ങൾ&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ ഇന്ന് ഈ മത്സരം റിയാദിലെ ഒരു സ്റ്റേഡിയത്തിലെ വൃത്താകൃതിയിലുള്ള ട്രാക്കിൽ മാത്രമാണ് &lt;ref name=&quot;camelrace&quot; കിങ് ഫഹദ് അന്താരാഷ്ട്ര സ്റ്റേഡിയം - ഒട്ടക ഓട്ട മത്സരം /&gt;.

== നിയമ വ്യവസ്ഥ ==
=== തൊഴിൽ നിയമങ്ങൾ ===
സൗദി തൊഴിൽ നിയമപ്രകാരം സ്പോൺസർക്ക് അവരുടെ തൊഴിലാളികളുടെ മേൽ കൂടുതൽ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ചുമത്താൻ അവകാശമുണ്ട്. സ്പോൺസറുടെ നിയന്ത്രണത്തിൽ മാത്രമേ വിദേശ [[തൊഴിലാളി|തൊഴിലാളിക്ക്]] തൊഴിൽ പെർമിറ്റ്, താമസരേഖ (ഇഖാമ)&lt;ref name=&quot;മലയാളം വാരിക, 2016-03-21&quot;&gt;{{cite web|url=http://malayalamvaarika.com/2016/March/21/essay3.pdf|website=മലയാളം വാരിക|accessdate=2016-03-29}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;, രാജ്യം വിട്ടു പോകുന്നതിനും പുനപ്രവേശിക്കുന്നതിനും ഉള്ള അനുമതി പത്രം (എക്സിറ്റ് റീ എൻട്രി വിസ) എന്നിവ ലഭിക്കുകയുള്ളൂ. ഒരു തൊഴിലാളി അയാളുടെ സ്പോൺസറുടെ കീഴിൽ അല്ലാതെ മറ്റൊരു സ്ഥാപനത്തിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നത് നിയമ വിരുദ്ധമാണ്. വീട് ജോലി ചെയ്യുന്ന തൊഴിലാളികൾ സൗദിയിൽ തൊഴിൽ നിയമത്തിന്റെ പരിധിയിൽ വരുന്നില്ല. വീട്ടു ഡ്രൈവർമാർ, കാവൽക്കാർ, കൃഷി തൊഴിലാളികൾ, ആട്ടിടയന്മാർ, കുട്ടികളെ നോക്കുന്നവർ, വീട്ടു നേഴ്സുമാർ, വീട് പാചകക്കാർ, തയ്യൽ തൊഴിലാളികൾ, വീട് ശുചീകരണ തൊഴിലാളികൾ എന്നിവർ വീട് ജോലി ചെയ്യുന്ന തൊഴിലാളികളുടെ  വിഭാഗത്തിൽ പെട്ടവരാണ്. ഈ വിഭാഗത്തിന് ജോലി സമയം എത്രയെന്നു നിശ്ചയിച്ചിട്ടില്ല. വീട്ടു ജോലി ചെയ്യന്ന തൊഴിലാളികൾക്ക് സൗദി ലേബർ കോടതി വഴി തൊഴിൽ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക്  പരിഹാരം തേടാൻ സാധിക്കുകയില്ല. വീട് ജോലി ചെയ്യുന്ന തൊഴിലാളികളുടെ കരാർ കാലാവധി സാധാരണ രണ്ടു വർഷത്തേക്കാണ്.

=== വിസാ നിയമങ്ങൾ ===
വിസ നിയമം ലംഘിച്ച വിദേശികൾക്ക് ജോലി നൽകുകയോ സംരക്ഷണം നൽകുകയോ ചെയ്യുന്നവർക്ക് ശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്ന നിയമം രാജ്യത്ത് നിലവിലുണ്ട്. സ്വന്തം സ്പോൺസർക്ക് കീഴിലല്ലാതെ ജോലി ചെയ്യുന്നവർക്ക് തൊഴിൽ നൽകുന്ന കമ്പനികൾക്കും വ്യക്തികൾക്കും ശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്ന നിയമ പ്രകാരം ഫ്രീ വിസക്കാർക്ക് പുറമെ അവർക്ക് ജോലി നൽകുന്നവർക്കും ശിക്ഷ ലഭിക്കും. അനധികൃത തൊഴിലാളികൾക്ക് ജോലി നൽകുന്നവർക്ക് പുറമെ സ്വന്തം തൊഴിലാളികളെ പുറത്ത് ജോലി ചെയ്യാൻ അനുവദിക്കുന്നതും കുറ്റകരമാണ്. വർക്ക് പെർമിറ്റ്, ഇഖാമ തുടങ്ങിയ രേഖകൾ ഇല്ലാത്തതും കൃത്രിമരേഖകൾ കൈവശം വെക്കുന്നതും കടുത്ത ശിക്ഷ ലഭിക്കുന്നു. വിസ കാലാവധി കഴിഞ്ഞും തങ്ങുന്നവരും ഹജ്ജ്, ഉംറ, സന്ദർശക വിസകളിലെത്തി അനധികൃതമായി തങ്ങുന്നവർക്ക് ജോലി നൽകിയവരും ശിക്ഷിക്കപ്പെടും. നിയമലംഘനത്തിനു പിടികൂടുന്ന കമ്പനികൾക്കും വ്യക്തികൾക്കും അഞ്ചു വർഷം വരെ പുതിയ വിസ അനുവദിക്കില്ല. ഇത്തരം കമ്പനികൾക്ക് പുതിയ പദ്ധതികളും അനുവദിക്കില്ല. ഉംറ, ഹജ്ജ്, സന്ദർശക വിസകളിൽ വന്നവർ നിശ്ചയിച്ച തീയതിക്കുള്ളിൽ സ്വദേശത്തേക്ക് തിരിച്ചു പോകാതിരുന്നാൽ ഭീമമായ തുക പിഴയായി അടക്കുകയും ജയിൽ ശിക്ഷ അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്യും. ഇത്തരക്കാരെ പിടിച്ചാൽ തർഹീൽ വഴി നാട് കടത്തപ്പെടുന്നതാണ്. ഒറിജിനൽ പാസ്പോർട്ട് കൈവശമില്ലാത്തവർ ഔട്ട്പാസ് കരസ്ഥമാക്കി ജവാസാത്ത് ഓഫീസിൽനിന്ന് ഉംറ/ ഹജ്ജ്/ സന്ദർശക വിസ തെളിയിക്കുന്ന കമ്പ്യൂട്ടർ പ്രിന്റ് എടുക്കണം. ഔട്ട് പാസിന്റെ കാലാവധി മൂന്ന് മാസം മാത്രമായിരിക്കും. ഹജ്ജ് അനുമതി പത്രമില്ലാത്തവരെ മക്കയിലേക്ക് കടത്താൻ ശ്രമിച്ചവർക്കെതിരെ പിഴ, വാഹനങ്ങൾ കണ്ടുകെട്ടുക എന്നീ ശിക്ഷകളാണ് നൽകുക.
==== തീർത്ഥാടക വിസ ====
രാജ്യത്ത് ഹജ്ജ്‌ [[വിസ]] സൗജന്യമായാണ്‌ വിതരണം ചെയ്യുന്നത്‌. സൗദിയിലെ താമസരേഖകളും സൗദി ഹജ്ജ്‌ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ അംഗീകാരപത്രവും സഹിതം അപേക്ഷ സമർപിക്കുന്ന അംഗീകൃത ട്രാവൽ ഏജൻസികൾക്കാണ് വിസ ലഭിക്കുന്നത് &lt;ref name=hajjvisa&gt;[http://www.hajinformation.com/main/p10.htm ഹജ്ജ് വിസ നിയമങ്ങൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130120113305/http://www.hajinformation.com/main/p10.htm |date=2013-01-20 }} സൗദി അറേബ്യ ഹജ്ജ് മന്ത്രാലയം - ഹജ്ജ് വിസ എന്ന ഭാഗം നോക്കുക&lt;/ref&gt;. ഓരോ വർഷവും [[ശവ്വാൽ]] 15 മുതൽ ദുൽഖഅദ്  25 വരെയുള്ള കാലയളവിലാണ്‌ ഹജ്ജ് വിസ വിതരണം ചെയ്യുക. പത്ത്‌ ലക്ഷം പേർക്ക്‌ ആയിരം പേർ എന്ന തോതിലാണ്‌ ഓരോ രാജ്യങ്ങൾക്കും ഹജ്ജ്‌ ക്വാട്ട നൽകുന്നത്‌. ഇതുപയോഗിച്ച്‌ ജിദ്ദ, മക്ക, മദീന നഗരങ്ങളിൽ മാത്രമേ സന്ദർശിക്കാവൂ. രാജ്യത്ത്‌ സ്ഥിര താമസത്തിനോ ജോലിക്കോ ഈ വിസ ഉപയോഗിക്കാൻ പാടില്ല &lt;ref name=&quot;hajjvisa&quot; എന്തിനൊക്കെ ഹജ്ജ് വിസ ഉപയോഗിക്കരുത് /&gt;. രാജ്യത്തിനകത്ത് നിന്നും ഹജ്ജിനു പോകുന്നവർ അതതു പ്രദേശത്തെ പാസ്പോർട്ട് ഓഫീസിലെത്തി ഹജ്ജ് അനുമതിപത്രങ്ങൾ  (ഹജ്ജ് തസ്‌രീഹ്) എടുക്കണം. അഞ്ചു വർഷം കൂടുമ്പോൾ മാത്രമാണ് ഒരു വ്യക്തിക്ക് ഹജ്ജിനു അനുമതി നൽകുക. വ്യാജരേഖകളുമായി ഹജ്ജിനെത്തുന്നവരെ പിടികൂടാൻ പ്രവേശന കവാടങ്ങളിൽ നൂതന സംവിധാനങ്ങൾ ആണ് ഒരുക്കുന്നത്. മതിയായ രേഖകളില്ലാത്തവരെ ഹജ്ജിനെത്തിക്കുന്ന വാഹനം പിടിച്ചെടുക്കും. വാഹനത്തിലുള്ള ഓരോരുത്തർക്കും 10,000 റിയാൽ വീതം പിഴ നൽകണം

=== ക്രിമിനൽ നിയമങ്ങൾ ===
[[File:Dira Square.JPG|thumb|left|റിയാദിലെ പരസ്യമായി വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കുന്ന ദീര ചത്വരം.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cbsnews.com/stories/2004/05/06/60minutes/main615986.shtml |title=Saudi Justice? |date=5 December 2007 |publisher=CBS News |accessdate=18 July 2011 |archive-date=2011-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604184358/http://www.cbsnews.com/stories/2004/05/06/60minutes/main615986.shtml |url-status=live }}&lt;/ref&gt;]]
സൗദിയിൽ താമസിക്കുന്നവരെല്ലാം രാജ്യത്തെ നിയമങ്ങൾ അനുസരിക്കാൻ ബാധ്യസ്ഥരാണ്.  [[ബലാത്സംഗം]], [[കൊലപാതകം]], മയക്കുമരുന്നിനടിമപ്പെടൽ, വിവാഹേതര ലൈംഗിക ബന്ധം, [[മന്ത്രവാദം]] തുടങ്ങിയ പലതരം കുറ്റങ്ങൾക്ക് [[വധശിക്ഷ]] നടപ്പാക്കുന്ന രാജ്യമാണ് സൗദി അറേബ്യ. സൗദി ശരീഅത്ത് വിധിയനുസരിച്ച് നടപ്പാക്കുന്ന വധശിക്ഷ, കൈവെട്ടൽ തുടങ്ങിയ പ്രതിക്രിയകൾ അന്തിമമായി തീരുമാനിക്കാനുള്ള അധികാരം സുപ്രീംകോടതിക്കാണ്. അപ്പീൽ കോടതിയുടെ വിധി സുപ്രീംകോടതി ശരിവെച്ച ശേഷമാണ് ശിക്ഷ നടപ്പാക്കുക. അനന്തരാവകാശികൾ മാപ്പ് നൽകിയാൽ ചില കുറ്റങ്ങൾക്ക് പ്രതിക്രിയയിൽ ഇളവ് ലഭിക്കും&lt;ref&gt;{{cite news|title = സൈകതരേഖകൾ|url = http://malayalamvaarika.com/2012/september/21/COLUMN3.pdf|publisher = [[മലയാളം വാരിക]]|date = 2012 സെപ്റ്റംബർ 21|accessdate = 2013 മാർച്ച് 03|language = [[മലയാളം]]|archive-date = 2016-03-06|archive-url = https://web.archive.org/web/20160306110553/http://malayalamvaarika.com/2012/september/21/COLUMN3.pdf|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;.
=== മതനിയമങ്ങൾ ===
സൗദിയിൽ മറ്റു രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നും ജോലിക്കു വരുമ്പോൾ തന്നെ അവർക്ക്‌ ലഭിക്കുന്ന തൊഴിൽ കരാറിൽ ഇസ്‌ലാമിന്റെ വിശ്വാസ പ്രമാണങ്ങൾ പവിത്രതയോടെ സൂക്ഷിക്കണം എന്ന് രേഖപ്പെടുത്താറുണ്ട്. [[ശരീഅത്ത്‌]] നിയമം പ്രാബല്യത്തിലുള്ള സൗദി അറേബ്യയിൽ റമദാൻ നിയമങ്ങൾ തെറ്റിക്കുന്നവർക്ക്‌ കനത്ത ശിക്ഷാ നടപടികൾ നിലവിലുണ്ട്. [[റമദാൻ]] നോമ്പു സമയത്ത് പരസ്യമായി ഭക്ഷണം കഴിക്കുക, വെളളം കുടിക്കുക, പുകവലിക്കുക തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ​ക്ക് പിടിക്കപ്പെട്ടാൽ രാജ്യദ്രോഹ കുറ്റമായി{{അവലംബം}} പരിഗണിക്കുന്നു. സൗദിയിൽ താമസിക്കുന്ന വിദേശികൾ ശരീഅത്ത് വ്യവസ്ഥക്ക് വിരുദ്ധമായ വിലക്കപ്പെട്ട കാര്യങ്ങൾ ചെയ്ത് പിടിക്കപ്പെട്ടാൽ കഠിന ശിക്ഷയോ [[വിസ]] റദ്ദാക്കി നാട്ടിലേക്ക് തിരിച്ചയക്കുകയോ ചെയ്യും.
=== സൈബർ നിയമങ്ങൾ ===
സൗദി അറേബ്യയിൽ [[സൈബർ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ|സൈബർ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾക്കെതിരെയുളള]] നിയമങ്ങൾ കർശനമായി നടപ്പാക്കുന്നുണ്ട്. വ്യക്തിഹത്യ, ക്രെഡിറ്റ് കാർഡ് കോഡ് ചോർത്തൽ, ബ്ലാക്ക്‌മെയ്‌ലിങ് തുടങ്ങിയവ പരിശോധിച്ചു ശിക്ഷാ നടപടികൾ നിശ്ചയിക്കാൻ പ്രത്യേക സെൽ രൂപീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. കുറ്റകൃത്യ രീതിയും തോതുമനുസരിച്ചു ശിക്ഷയിലും വ്യത്യാസമുണ്ടാകും. സൈബർ കുറ്റകൃത്യങ്ങളെ ഗൗരവകരമായി കണ്ടു 10 വർഷം വരെ തടവും അഞ്ച് ലക്ഷം റിയാൽ മുതൽ അഞ്ച് ദശലക്ഷം റിയാൽ വരെ പിഴയും നൽകുന്നതാണു പുതിയ [[സൈബർ നിയമം]]&lt;ref name=citc&gt;[http://www.citc.gov.sa/English/RulesandSystems/CITCSyste/Documents/LA_004_%20E_%20Anti-Cyber%20Crime%20Law.pdf ആന്റി ക്രൈം സൈബർ ലോ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150812173343/http://www.citc.gov.sa/English/RulesandSystems/CITCSyste/Documents/LA_004_%20E_%20Anti-Cyber%20Crime%20Law.pdf |date=2015-08-12 }} കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ ആന്റ് ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി കമ്മീഷൻ - സൗദി അറേബ്യ - ആർട്ടിക്കിൾ 7 നോക്കുക&lt;/ref&gt;. [[വെബ്‌സൈറ്റ്|വെബ്‌സൈറ്റുകൾ]] നിരീക്ഷിക്കാൻ സൗദി സൈബർ സെക്യൂരിറ്റി ആൻഡ് ആന്റി സൈബർ ക്രൈം ഏജൻസി എന്ന പേരിൽ  പ്രത്യേക വിഭാഗം രാജ്യത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട് &lt;ref name=&quot;citc&quot; /&gt;. ഇതുകൂടാതെ ബോംബുനിർമ്മാണവും ഉപയോഗവും പരിശീലിപ്പിക്കുന്ന സൈറ്റുകളുടെ നിർമ്മാണം, ഭീകരവാദപ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് പ്രേരകമാവുന്ന ഉള്ളടക്കമുള്ളവ തുടങ്ങിയ ഭീകരപ്രവർത്തനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കുറ്റകൃത്യങ്ങളും സദാചാരബോധത്തിനെതിരും മതവികാരം വ്രണപ്പെടുത്തുന്നതുമായ സൈറ്റുകളും മയക്കുമരുന്ന്, ചൂതാട്ടം പോലുള്ള കുറ്റകൃത്യങ്ങളടങ്ങിയ സൈറ്റുകളും രാജ്യത്തെ സൈബർ കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നുണ്ട് &lt;ref name=&quot;citc&quot; /&gt;. വെബ് സൈറ്റുകൾ തകർക്കുകയും [[ഇ-മെയിൽ]] അഡ്രസുകൾ ചോർത്തുകയും ചെയ്യുന്നവർക്കു കർശന ശിക്ഷയാണ് ഉള്ളത്.

== കാർഷിക രംഗം ==
പൊതുവേ വരണ്ട [[കാലാവസ്ഥ|കാലാവസ്ഥയാണെങ്കിലും]] സൗദി അറേബ്യയുടെ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ [[കൃഷി|കൃഷിക്കനുയോജ്യമായ]] കാലാവസ്ഥയും നില നിൽക്കുന്നുണ്ട്. കാർഷിക മേഖലക്ക് രാജ്യം നൽകുന്ന പ്രാധാന്യത്തിന്റെ ഫലമായി [[കൃഷിഭൂമി|കൃഷിഭൂമിയിൽ]] കെട്ടിടങ്ങൾ പണിയുന്നത് സൗദി കൃഷിമന്ത്രാലയം നിരോധിച്ചിട്ടുണ്ട്. കാർഷിക മേഖലകളിൽ ആവശ്യമായ [[വെള്ളം]] സംഭരിച്ച് കാർഷിക ഉത്പാദനം കുറയാതിരിക്കാനുള്ള എല്ലാ പദ്ധതികളും കൃഷിവകുപ്പ് ആസൂത്രണം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഭാവിയിൽ രൂക്ഷമായ വരൾച്ചയുണ്ടാകുമെന്ന റിപ്പോർട്ടിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വരൾച്ച നേരിടുന്നതിന് ആഭ്യന്തര, വാണിജ്യ, ജലസേചന ധനമന്ത്രാലയങ്ങളുമായി സഹകരിച്ച് വിവിധ പദ്ധതികൾ കൃഷിവകുപ്പ് നടപ്പാക്കിയിട്ടുണ്ട്. സൗദി അറേബ്യയിൽ എണ്ണയിൽ നിന്നുള്ള വരുമാനം കൂടുകയും എന്നാൽ ആ രംഗത്ത് അധികം തൊഴിൽ അവസരങ്ങൾ ഉണ്ടാകാതിരിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ 1960 കളിലും എഴുപതുകളിലും സൗദി ഗവൺമെന്റ് രാജ്യത്തെ സ്ഥലങ്ങൾ നാട്ടുകാർക്കും കമ്പനികൾക്കും സൗജന്യമായി നൽകുകയും അവിടെ കൃഷിയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏതു ബിസിനസും ചെയ്യാൻ ആവശ്യത്തിനു മൂലധനം കിട്ടാനുള്ള സൗകര്യവും ഉണ്ടാക്കി. അതോടെ [[മരുഭൂമി|മരുഭൂമിയിൽ]] കിണറുകളിൽ നിന്നും വെള്ളം പമ്പ് ചെയ്ത് ഉണ്ടാക്കിയെടുക്കുന്ന [[ഗോതമ്പ്]] അടക്കമുള്ള വിളകൾ രാജ്യത്ത് ഉല്പാതിപ്പിച്ചു തുടങ്ങി. ഭൂഗർഭജലം കിട്ടാത്ത ഇടങ്ങളിൽ ഉപ്പുവെള്ളം ശുദ്ധീകരിച്ച് ഗോതമ്പ് കൃഷി നടത്തി. ഇതിന്റെ ഫലമായി 1980-കളിൽ സൗദി ഗോതമ്പിന്റെ കാര്യത്തിൽ ഭക്ഷ്യ സ്വയംപര്യാപ്തത നേടുകയും 1990-കളിൽ ഗോതമ്പ് മറ്റു രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് വിലയ്ക്കും അല്ലാതെയും കയറ്റിയയക്കാനും തുടങ്ങി. പിന്നീട് ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടോടെ ഭൂഗർഭ ജലത്തിന്റെ ദുരുപയോഗവും മറ്റും കാരണത്താൽ ഗോതമ്പുകൃഷി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നത് ഗവൺമെന്റ് നിർത്തി. കാർഷിക മേഖലയിൽ നിന്നും സൗദി അറേബ്യ പാലുല്പന്നങ്ങൾ, [[മുട്ട]], [[മത്സ്യം]]. [[കോഴി]], [[പഴം]], [[പച്ചക്കറി]], [[പൂവ്]] എന്നിവ കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്നുണ്ട്&lt;ref name= /&gt;.

രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ  ചെറുതും വലുതുമായ നിരവധി [[അണക്കെട്ട്|അണക്കെട്ടുകളുണ്ട്]]. താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിലുള്ള ജനവാസ കേന്ദ്രങ്ങളേയും കൃഷിയിടങ്ങളേയും മഴവെള്ളപ്പാച്ചിലിൽനിന്ന് രക്ഷിക്കാനായാണ് പല ഭാഗത്തും അണക്കെട്ടുകൾ പണിതത്. പിന്നീടവ [[ജലസേചനം]] പോലുള്ള വിവിധ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് കൂടി ഉപകാരപ്പെടുന്നതായി മാറുകയായിരുന്നു. വേനലിൽ പൂർണമായും വറ്റിവരളുന്ന ഈ സംഭരണികളിൽ അപൂർവമായി ലഭിക്കുന്ന [[മഴ|മഴയിലൂടെ]] വന്നെത്തുന്ന വെള്ളം കാരണം ആറു മാസത്തോളം ജലസാന്നിധ്യമുണ്ടാകും. ഇങ്ങനെ കെട്ടിനിർത്തുന്ന വെള്ളം ജലസേചനത്തിനും മറ്റുമാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. വെള്ളമുള്ളപ്പോൾ അണക്കെട്ടുകൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ചെറിയ തോതിൽ വിനോദ സഞ്ചാരവും നടക്കാറുണ്ട്.
=== ഈന്തപ്പന കൃഷി ===
സൗദി അറേബ്യയിൽ ഏറ്റവും പ്രാധാന്യത്തോടെയും കൂടുതലായും കൃഷി ചെയ്യുന്നത് [[ഈന്തപ്പന|ഈന്തപ്പനയാണ്]]. [[അറബ് ലോകം|അറബ്]] പാരമ്പ്യത്തിന്റെയും പ്രൗഢിയുടെയും പ്രതീകങ്ങളായി തദ്ദേശീയർ ഈന്തപ്പന തോട്ടങ്ങളെ കാണുകയും പരിപാലിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. വിവിധ തരത്തിലും വർണങ്ങളിലുമുള്ള ഈന്തപ്പഴക്കുലകൾ അലങ്കാരമാക്കി രാജ്യത്തെ റോഡിന് വശങ്ങളിലും ഉദ്യാനങ്ങളിലും പാർക്കുകളിലുമെല്ലാം ഭംഗിയേറിയ കാഴ്ചയാണ്. നഗരസൗന്ദര്യവത്കരണത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് ഈന്തപ്പനകൾ വെച്ചുപിടിപ്പിക്കുന്നത്. പെട്രോളിയം ഉത്പന്നങ്ങൾ വ്യ്യാവസായികാടിസ്ഥാനത്തിൽ  ഉത്പാതിപ്പിക്കുന്നതിനു മുമ്പ് സൗദിയിലെ പ്രധാന വരുമാനം ഈന്തപ്പന തോട്ടങ്ങളായിരുന്നു. [[മുഹമ്മദ്|മുഹമ്മദ്‌ നബിയുടെ]] കാലത്ത് [[മദീന|മദീനയിലെ]] [[മസ്ജിദുന്നബവി|മസ്ജിദുന്നബവിയടക്കമുള്ള]] പള്ളികൾ ഈന്തപ്പന ഓലകൾ കൊണ്ടാണ് നിർമിച്ചിരുന്നത്. ഈന്തപ്പനയുടെ ഓലകൾ ചേർത്തുകൊണ്ട് പഴയകാലത്ത് വീടുകൾ മേയുകയും പനയുടെ ഓരോഭാഗങ്ങൾ കൊണ്ടും സ്ത്രീകൾ വിവിധതരം കരകൗശല വസ്തുക്കൾ നിർമ്മിക്കുകയുമെല്ലാം ചെയ്തിരുന്നു. ഇന്ന് ഈന്തപ്പഴം സംസ്‌കരിച്ച് വിവിധ ഇനങ്ങളും ഉത്പന്നങ്ങളുമാക്കി ലോകമെങ്ങുമെത്തിക്കാൻ ധാരാളം ഫാക്ടറികളും ലാബുകളും കമ്പനികളുമാണ് സൗദിയിലുള്ളത്. രാജ്യത്ത് കൃഷി എന്നതിനേക്കാളേറെ [[ഈന്തപ്പഴം]] പാരമ്പര്യത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ്. സൗദി അറേബ്യയിലെ പ്രധാന ഈന്തപ്പഴത്തോട്ടങ്ങളുള്ള [[അൽ ഖസീം]] മേഖലയിലെ 75 ശതമാനം ഭൂപ്രദേശവും ഈത്തപ്പഴകൃഷിക്ക് അനുയോജ്യമാണ്. കൃഷി വകുപ്പ് ഒടുവിൽ നടത്തിയ [[സർവേ]] പ്രകാരം അൽ ഖസീം മേഖലയിൽ 16,000ത്തിൽപരം ഈന്തപ്പന തോട്ടങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ [[അൽഹസ]] പോലുള്ള കൃഷിയിടങ്ങളും [[മദീന]], [[ഉനൈസ]], അൽറസ്സ്, മജ്മഅ തുടങ്ങിയിടങ്ങളിലും ധാരാളം കൃഷി ചെയ്യുന്നുണ്ട്. ഒരു കാലത്ത് [[മരുഭൂമി|മരുഭൂമിയിലെ]] മനുഷ്യ ജീവിതത്തിന്റെ അവിഭാജ്യ ഘടകമായിരുന്നു ഈന്തപ്പനയിൽ നിന്നായിരുന്നു കയറും കൊട്ടകളും മീൻപിടിത്ത [[തോണി|തോണികളിലെ]] [[പായ|പായകളും]] എല്ലാം നിർമിച്ചിരുന്നത്.

== ഇന്ത്യ - സൗദി ബന്ധം ==
[[പ്രമാണം:Jeddah consulate.jpg|left|thumb|ജിദ്ദയിലെ ഇന്ത്യൻ നയതന്ത്ര കാര്യാലയം]]
സൗദി അറേബ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ [[പ്രവാസി]] സമൂഹം ഇന്ത്യക്കാരാണ്. ഇരുപതു ലക്ഷത്തിലേറെ വരുന്ന [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യക്കാരുടെ]] സാന്നിധ്യമാണ് സൗദി അറേബ്യയിലുള്ളത്. സൗദിയിലെ ഇന്ത്യൻ ജോലിക്കാരുടെ വിശ്വസ്തതയും, ആത്മാർത്ഥതയും, വൈദഗ്ദ്ധ്യവും അധികൃതരുടെ പ്രശംസ പിടിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട്. ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ ഉഭയകക്ഷി സൗഹൃദത്തിൽ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ബന്ധം വികസിച്ച് ഇപ്പോൾ തന്ത്രപ്രധാനം എന്ന പദവിയിലേക്ക് ശക്തിപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അടുത്ത കാലത്ത്  സൗദി  ഭരണാധികാരി [[അബ്ദുല്ല രാജാവ്]] ഇന്ത്യയിലും ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി [[മൻമോഹൻ സിംഗ്]] സൗദിയിലും നടത്തിയ ഉഭയകക്ഷി സന്ദർശനത്തോടെ ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിൽ ഗുണകരമായ മാറ്റമാണ് വന്നിട്ടുള്ളത്. [[ഇന്തോ-അറബ് ചേംബർ|ഇന്തോ-അറബ് ചേംബറിന്റെ]] പിന്തുണയോടെ വാതകപൈപ്പ്‌ലൈനും ഫാഷൻ സിറ്റിയുമുൾപ്പെടെ നിരവധി പദ്ധതികളാണ് പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഇന്ത്യൻ വ്യവസായി പ്രതിനിധി സംഘം സമർപ്പിച്ചത്. സൗദിയുടെ നാലാമത്തെ വലിയ വാണിജ്യ പങ്കാളിയാണ് ഇപ്പോൾ ഇന്ത്യ. [[2006]] -[[2007]] ൽ 15,946.10 ദശലക്ഷം [[അമേരിക്കൻ ഡോളർ]] ആയിരുന്ന സൗദിയിലേക്കുള്ള ഇന്ത്യയുടെ കയറ്റുമതി. ഇത് 2010 -2011 ൽ 25,612.46 ദശലക്ഷം അമേരിക്കൻ ഡോളർ ആയാണ് ഉയർന്നത്. അതേസമയം, 2006-07 വർഷം 2590.77 ദശലക്ഷം അമേരിക്കൻ ഡോളർ ആയിരുന്ന സൗദിയിലേക്കുള്ള ഇന്ത്യയുടെ കയറ്റുമതി 2010-11 ൽ 5,227.19 ദശലക്ഷം അമേരിക്കൻ ഡോളർ ആയും ഉയർന്നു. രണ്ടു ലക്ഷത്തോളം [[ഹജ്ജ്]] തീർത്ഥാടകരാണ് വർഷം തോറും ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് എത്തുന്നത്. കൂടാതെ നിരവധി [[ഉംറ]] തീർത്ഥാടകരും എത്തുന്നുണ്ട്.

സൗദിയും ഇന്ത്യയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം മെച്ചപ്പെടുത്താനായി [[സൗദി-ഇന്ത്യ യൂത്ത് ഫോറം]] എന്നൊരു വിഭാഗം രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി [[2012]] മാർച്ച് മാസത്തിൽ സൗദിയിലെ യുവാക്കളുടേയും, യുവതികളുടേയും ഒരു സംഘം ഇന്ത്യ സന്ദർശിക്കുകയുണ്ടായി. ഇന്ത്യയുടെ [[കല]], [[സംസ്ക്കാരം]], [[വിദ്യാഭ്യാസം]], [[പൈതൃകം]] എന്നിവയെക്കുറിച്ചു പഠിക്കുകയും മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതായിരുന്നു ലക്ഷ്യം. ഇന്ത്യയുടെ [[വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ]] തലസ്ഥാനമായ [[ബെംഗളൂരു|ബെംഗളൂരുവും]] ഇവർ സന്ദർശിക്കുകയുണ്ടായി&lt;ref name=youthforum&gt;[http://www.mofa.gov.sa/sites/mofaen/aboutMinistry/InternationalSaudiYouthForums/Forums/Saudi-Indian/FirstRound/Pages/Program.aspx ഇന്ത്യ സൗദി യൂത്ത് ഫോറം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140128100139/http://www.mofa.gov.sa/sites/mofaen/aboutMinistry/InternationalSaudiYouthForums/Forums/Saudi-Indian/FirstRound/Pages/Program.aspx |date=2014-01-28 }} യൂത്ത് ഫോറത്തിന്റെ ഇന്ത്യയിലെ സന്ദർശന പരിപാടികൾ - ശേഖരിച്ചത് 8 ഏപ്രിൽ 2012&lt;/ref&gt;.

=== സാംസ്കാരിക ബന്ധം ===
പുരാതന കാലം മുതൽ തന്നെ വാണിജ്യ ബന്ധങ്ങളിൽ ഇൻഡോ സൗദി ബന്ധം നിലനിന്നിരുന്നു. അടുത്ത കാലത്ത് നടന്ന സൗദി ഭരണാധികാരി അബ്ദുല്ല രാജാവിന്റെ ദൽഹി സന്ദർശനവും ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി  മൻമോഹൻ സിംഗിന്റെ റിയാദ് സന്ദർശനവും ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ വ്യാപാര-സാംസ്കാരിക മേഖലകളിൽ കൂടുതൽ പുരോഗതി കൈവന്നിട്ടുണ്ട്&lt;ref name= /&gt;. ഇൻഡോ സൗദി ബന്ധം രാഷ്ട്രീയ, സൈനിക, തന്ത്രപ്രധാന മേഖലകളിൽ ഇപ്പോൾ വികസിച്ചിട്ടുണ്ട്. വിദ്യാഭ്യാസ സാംസ്‌കാരിക മേഖലകളിലെ പരസ്പര സഹകരണവും മെച്ചപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. സംയുക്ത ഗവേഷണ പദ്ധതികൾക്കുവേണ്ടി ഇന്ത്യൻ സൗദി സർവകലാശാലകൾ തമ്മിൽ ധാരണാപത്രം നിലവിലുണ്ട്. കിംഗ് അബ്ദുൽ അസീസ് ഫൗണ്ടേഷൻ ഫോർ റിസർച്ച് ആൻഡ് ആർകൈവ്‌സും ജാമിയ മില്ലിയ്യ ഇസ്‌ലാമിയയിലെ ഇന്ത്യ അറബ് കൾച്ചറൽ സെന്ററും തമ്മിൽ പുതിയ കരാർ ഒപ്പുവെച്ചിട്ടുണ്ട്. കരാർ പ്രകാരം സൗദി ചരിത്രം, സംസ്‌കാരം എന്നിവ സംബന്ധിച്ച് അറബിയിൽ രചിച്ച പ്രധാന കൃതികൾ ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളിലേക്കും അറേബ്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡം, സംസ്‌കാരം, നാഗരികത എന്നിവ സംബന്ധിച്ച് ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളിലുള്ള കൃതികൾ അറബിയിലേക്കും തർജ്ജമ ചെയ്യും&lt;ref name= /&gt;.

===വാണിജ്യബന്ധം===
ഇന്ത്യയും-സൗദി അറേബ്യയും തമ്മിൽ വാണിജ്യബന്ധം ഊഷ്മളമാക്കാനായി സൗദി-ഇന്ത്യൻ ബിസിനസ് നെറ്റ് വർക്ക് എന്ന അനൗദ്യോഗിക ശൃംഖലക്കു തുടക്കം കുറിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇന്ത്യയിലെ കമ്പനികൾക്ക് സൗദിയിലെ വ്യാവസായിക അന്തരീക്ഷം മുതലാക്കാന കഴിയത്തക്കവിധം അതിന്റെ വാതായനങ്ങൾ തുറന്നിടുക എന്നതാണ് ഇതുകൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് &lt;ref name=sibn&gt;[http://www.sibncgi.org/sibn-mission-statement.html സൗദി-ഇന്ത്യൻ ബിസിനസ് നെറ്റ് വർക്ക്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130315132328/http://www.sibncgi.org/sibn-mission-statement.html |date=2013-03-15 }} സൗദി ഇന്ത്യ വാണിജ്യ ബന്ധങ്ങൾ&lt;/ref&gt;

== മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾ ==
സൗദി അറേബ്യയിലെ മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങൾ [[ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ|ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ]] വിമർശനത്തിന് ഇടയാക്കിയിട്ടുണ്ട് . സൗദിയിൽ മതസ്വാതന്ത്ര്യം അനുവദിക്കണമെന്ന് പല മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനകളും ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. [[ഏഷ്യ|ഏഷ്യൻ]] രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള തൊഴിലാളികളോട് അടിമകളെ പോലെയാണ് പെരുമാറുന്നതെന്ന് ഹ്യൂമൺ റൈറ്റ് വാച്ച്  എന്ന അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടന കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നു&lt;ref name=hrw&gt;[http://www.hrw.org/en/content/un-world-leaders-should-press-saudis-intolerance ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ് വാച്ച്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090312144321/http://www.hrw.org/en/content/un-world-leaders-should-press-saudis-intolerance |date=2009-03-12 }} ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ് വാച്ച് ഔദ്യോഗിക സൈറ്റിൽ നിന്നും&lt;/ref&gt; &lt;ref name=hrw1&gt;[http://www.hrw.org/en/reports/2008/07/07/if-i-am-not-human-0 ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ് വാച്ച്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090312073207/http://www.hrw.org/en/reports/2008/07/07/if-i-am-not-human-0 |date=2009-03-12 }} ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ് വാച്ച് ഔദ്യോഗിക സൈറ്റിൽ നിന്നും&lt;/ref&gt;. 2011 ൽ സൗദി അറേബ്യയിലെ ജയിലുകളിൽ ആകെ തടവിൽ കഴിയുന്നവരുടെ എണ്ണം 49000 ആണെന്ന് അമേരിക്കൻ മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനയുടെ കണക്കുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു&lt;ref name= /&gt;.

ഇസ്ലാമിക രാഷ്ട്രം എന്ന് അവകാശപ്പെടാൻ ആവില്ലെങ്കിലും ഭാഗികമായി ശരീഅത്ത് നിയമങ്ങൾ നടപ്പാക്കുന്ന രാഷ്ട്രമാണ് സൗദി അറേബ്യ. ആയതിനാൽ രാഷ്ട്രത്തിൽ ധാർമികതയും മൂല്യങ്ങളും നിലനിർത്തുന്നതിന് ചില കർശന നിയമങ്ങൾ നടപ്പാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പ്രത്യക്ഷത്തിൽ മനുഷ്യാവകാശങ്ങളെ ഹനിക്കുന്നത് എന്ന് വിലയിരുത്തുന്ന ഈ നിയമങ്ങൾ പക്ഷേ ലോക രാഷ്ട്രങ്ങളിൽ വെച്ച് കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറച്ചു കൊണ്ടുവരാൻ സൗദി അറേബ്യയെ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്. കൊലപാതകം, പിടിച്ചുപറി, ബലാൽസംഗം തുടങ്ങിയ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ മറ്റു രാജ്യങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് സൗദി അറേബ്യയിൽ കുറവാണ്&lt;ref name= /&gt;. കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ കണക്കിൽ 82 രാഷ്ട്രങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ സൗദി അറേബ്യയുടെ സ്ഥാനം 48 ആണ് &lt;ref name=nationmaster&gt;[http://www.nationmaster.com/country/sa-saudi-arabia/cri-crime കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ അളവനുസരിച്ചുള്ള രാഷ്ട്രങ്ങളുടെ പട്ടിക] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130111080312/http://www.nationmaster.com/country/sa-saudi-arabia/cri-crime |date=2013-01-11 }} നേഷൻമാസ്റ്റർ&lt;/ref&gt;.

=== ഉപഭോക്തൃനിയമം ===
വളരെ ശക്തമായ ഉപഭോക്തൃനിയമമാണ് രാജ്യത്ത് വാണിജ്യ-വ്യവസായ മന്ത്രാലയം നടപ്പാക്കിയിരിക്കുന്നത്. വാങ്ങിയ വസ്തുക്കൾ തിരിച്ചുകൊടുക്കാൻ ഉപഭോക്താവിന് അവകാശം നൽകുന്ന നിയമം നിലവിലുണ്ട്. ഇതനുസരിച്ച് വാങ്ങിയ വസ്തു ഗുണനിലവാരമില്ലാത്തതോ കേടുപാടുള്ളതോ ഉപയോഗ്യമല്ലാത്തതോ വ്യാജമോ എന്ന് ബോധ്യപ്പെട്ടാൽ അവ തിരിച്ചുകൊടുക്കാൻ ഉപഭോക്താവിന് അവകാശമുണ്ട്. വിറ്റ വസ്തുക്കൾ തിരിച്ചെടുക്കുകയില്ലെന്ന് വിപണന കേന്ദ്രങ്ങളിൽ പ്രദർശിപ്പിക്കാനും ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് നൽകുന്ന അച്ചടിച്ച പേമെൻറ് ഇൻവോയ്സുകളിൽ എഴുതാനും പാടില്ല. മടക്കിയെടുക്കുന്ന വസ്തുവിന്റെ വിലയും ആവശ്യമെങ്കിൽ നഷ്ടപരിഹാരവും നൽകാൻ വ്യാപാരികൾ ബാധ്യസ്ഥരാണ്. വ്യാപാര കേന്ദ്രങ്ങളിൽ വാണിജ്യ-വ്യവസായ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ നിരീക്ഷണ സംഘങ്ങൾ പരിശോധന നടത്തുകയും നിയമലംഘനം കണ്ടെത്തിയാൽ ബന്ധപ്പെട്ട വ്യാപാരികൾക്കെതിരെ നിയമനടപടികൾ സ്വീകരിക്കുക്കയും ചെയ്യും &lt;ref name=cpf&gt;[http://www.cf.org.sa/images/stories/cons-Printing-web-en.pdf കൺസ്യൂമർ പ്രൊട്ടക്ഷൻ ഫോറം - ലഘുലേഖ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} പത്താമത്തെ താൾ നോക്കുക&lt;/ref&gt;.

== ചിത്രശാല ==

&lt;gallery caption=&quot;സൗദി അറേബ്യ - ദൃശ്യങ്ങൾ&quot; widths=&quot;140px&quot; heights=&quot;100px&quot; perrow=&quot;6&quot;&gt;
File:Saudi_Culture_-_സൗദി_സംസ്കാരം_50.JPG|സൗദി സംസ്കാരം
File:Saudi_Culture_-_സൗദി_സംസ്കാരം_51.JPG|സൗദി സംസ്കാരം
File:Saudi Arabia in its region.svg | സൗദി അറേബ്യ
പ്രമാണം:Saudi coins (1).jpg|സൗദി അറേബ്യയിലെ നാണയങ്ങൾ
ചിത്രം:SP A0393.jpg|ആഫ്രിക്കൻ സ്ത്രീ ആക്രി സാധനങ്ങളുമായി പോകുന്നു.
File:Abha1.jpg | അബഹ എന്ന വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രം
പ്രമാണം:Kingdom Tower at night.JPG|റിയാദ് നഗരം (രാത്രി കാഴ്ച)
File:AFC-CL2014-GS-R6 HIL VS SEP.JPG| കിങ് ഫഹദ് സ്റ്റേഡിയം
File:Supplicating Pilgrim at Masjid Al Haram. Mecca, Saudi Arabia.jpg|മക്കായിലെ അൽ ഹറം മസ്ജിദ്
File:Riyadh city buildings 1964.jpg | പൗരാണിക കാലത്തെ കെട്ടിടങ്ങൾ
| ആരോഗ്യ മന്ത്രാലയം
File:Ministry of Education, Riyadh, Saudi Arabia.JPG | വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയം
File:Ministry of Agriculture.JPG | കാർഷിക മന്ത്രാലയം
File:Ministry of Transportation, Riyadh, Saudi Arabia.JPG | ഗതാഗത മന്ത്രാലയം

&lt;/gallery&gt;

== അവലംബം ==
&lt;div class=&quot;reflist4&quot; style=&quot;height: 440px; overflow: auto; padding: 3px&quot; &gt;
{{Reflist|colwidth=30em}}
&lt;/div&gt;

==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്==
{{refbegin|colwidth=25em}}
*മുഹമ്മദ് അസദ്:  മക്കയിലേക്കുള്ള പാത
*അൽ ഫർസി, ഫൗദ് (2004) മോഡേണിറ്റി ആന്റ് ട്രഡീഷൻ: ദ സൗദി ഇക്ക്വേഷൻ: പാനാർക്ക് ഇന്റർനാഷണൽ ലിമിറ്റഡ്: ISBN 0-9548740-1-3
*ഗാർഡ്നർ, ആൻഡ്രൂ (2004) ദ പൊളിറ്റിക്കൽ ഇക്കോളജി ഓഫ് ബെദു പാസ്റ്ററിലസം ഇൻ ദ കിങ്ഡം ഓഫ് സൗദി അറേബ്യ.
*ഇൻ പൊളിറ്റിക്കൽ ഇക്കോളജി എക്രോസ് സ്പേസ്, സ്കേൽസ്, ആന്റ് സോഷ്യൽ ഗ്രൂപ്പ്സ്, ലിസ ജെസൺ,  സൂസൻ പോൾസൺ, റൂട്ടേഴ്സ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്.
*ജോൺസ്, ജോൺ പോൾ. ''ഇഫ് ഒലയ സ്ട്രീറ്റ് കുഡ് ടോക്ക്: സൗദി അറേബ്യ- ദ ഹെർട്ട്ലാന്റ് ഓഫ് ഓയിൽ ആന്റ് ഇസ്ലാം.'' ദ താസാ പ്രസ്സ് (2007). ISBN 0-9790436-0-3
*ലിപ്മാൻ, തോമസ്. &quot;ഇൻസൈഡ് ദ മിറാഷ്: അമേരിക്കാസ് ഫ്രജൈൽ പാർട്ട്ണർഷിപ്പ് വിത്ത് സൗദി അറേബ്യ&quot; (വെസ്റ്റ് വ്യൂ 2004) ISBN 0-8133-4052-7
*സാന്ദ്രാ മാക്കേ, ''ദ സൗദീസ്: ഇൻസൈഡ് ദ ഡസർട്ട് കിങ്ഡം'' (ഹൗട്ടൺ മിഫ്ലിൻ, 1987) ISBN 0-395-41165-3
*മാത്യ.ആർ.സിമ്മൺസ്, ''ട്വിലൈറ്റ് ഇൻ ദ ഡസർട്ട് ദ കമിംഗ് സൗദി ഓയിൽ ഷോക്ക്  ആന്റ് ദ വേൾഡ് ഇക്കോണമി'', ജോൺ വിലി &amp; സൺസ്, 2005, ISBN 0-471-73876-X
*പാസ്കൽ, മിനോറെറ്റ് ''ദ സൗദി എനിഗ്മ: എ ഹിസ്റ്ററി'' (സെഡ് ബുക്ക്സ്, 2005) ISBN 1-84277-605-3
*അൽ-റഷീദ്, മാദാവി, ''എ ഹിസ്റ്ററി ഓഫ് സൗദി അറേബ്യ'' (കേംബ്രിഡ്ജ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 2002) ISBN 0-521-64335-X
*റോബർട്ട് ലാസേ, ''ദ കിങ്ഡം: അറേബ്യ &amp; ദ ഹൗസ് ഓഫ് സൗദ്'', എവൺ ബുക്ക്സ്, 1981. ലൈബ്രറി ഓഫ് കോൺഗ്രസ്സ്: 81-83741 ISBN 0-380-61762-5
*ഓവൻ റോജർ ''സ്റ്റേറ്റ് പവർ ആന്റ് പൊളിറ്റിക്സ് ഇൻദ മേക്കിംഗ് ഓഫ് മോഡേൺ മിഡ്ഡിൽ ഈസ്റ്റ്'', മൂന്നാം പതിപ്പ് (റൗട്ട്ലെഡ്ജ്, 2006) ISBN 0-415-29713-3
*കാർമെൻ ബിൻ ലാദൻ, ''[http://books.google.com/books?id=9o80JAAACAAJ ഇൻസൈഡ് ദ കിങ്ഡം: മൈ ലൈഫ് ഇൻ സൗദി അറേബ്യ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231113045352/https://books.google.com/books?id=9o80JAAACAAJ&amp;hl=en |date=2023-11-13 }}'', ഗ്രാന്റ് സെൻട്രൽ പബ്ലിഷിംഗ്, 2005, SBN 0446694886
*റോബർട്ട് ലാസേ, ''ഇൻസൈഡ് ദ കിങ്ഡം'', ഹച്ചിൻസൺ പബ്ലിഷിംഗ്, 2009.
*മാർക്ക് വെസ്റ്റൺ, &quot;പ്രോഫറ്റസ് ആന്റ് പ്രിൻസസ്സ്,&quot; വിലെ, 2008.
*ഫെഡറൽ റിസർച്ച് സ്റ്റഡി, &quot;സൗദി അറേബ്യ എ കൺട്രി സ്റ്റഡി&quot; 
*കാരെൻ എലിയറ്റ് ഹൗസ് &quot;ഓൺ സൗദി അറേബ്യ&quot;
{{refend}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{Multicol}}
*[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sa.html വേൾഡ് ഫാക്ട് ബുക്ക് - സൗദി അറേബ്യ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190108120845/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sa.html |date=2019-01-08 }} 
*[http://www.saudiembassy.net/ സൗദി എംബസ്സി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191209160435/https://saudiembassy.net/ |date=2019-12-09 }}
*[http://www.mofa.gov.sa/sites/mofaen/Pages/Default.aspx വിദേശ കാര്യ മന്ത്രാലയം - സൗദി അറേബ്യ]
*[http://www.saudiaramco.com/en/home.html സൗദിആരാംകോ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181017131549/http://www.saudiaramco.com/en/home.html |date=2018-10-17 }}
{{Multicol-break}}
*[http://www.riyadh-airport.com/ കിങ് ഖാലിദ് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]
*[http://www.pnu.edu.sa/en/Pages/Home.aspx പ്രിൻസസ്സ് നൂറ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഫോർ വിമെൻ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121219143905/http://www.pnu.edu.sa/en/Pages/Home.aspx |date=2012-12-19 }}
*[http://www.makkah.gov.sa/ [[മക്ക]] പ്രവിശ്യയുടെ വെബ് വിലാസം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100131214524/http://www.makkah.gov.sa/ |date=2010-01-31 }}
*[http://www.tiff-sa.com/ തായിഫ് അന്താരാഷ്ട്ര പുഷ്പമേള] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120507174754/http://www.tiff-sa.com/ |date=2012-05-07 }}
{{Multicol-break}}
*[http://www.wec.com.sa/items.aspx?catId=3 വാട്ടർ ആന്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി കമ്പനി]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*[http://www.kaust.edu.sa കിങ് അബ്ദുള്ള സർവ്വകലാശാല]
*[http://www.wepower-sa.com/default.aspx?refer=1 വാട്ടർ ഇലക്ട്രിസിറ്റി &amp;പവർ ജനറേഷൻ കോർപ്പറേഷൻ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130104182322/http://www.wepower-sa.com/default.aspx?refer=1 |date=2013-01-04 }}
*[http://www.hajinformation.com/ ഹജ്ജ് മന്ത്രാലയം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100323171308/http://www.hajinformation.com/ |date=2010-03-23 }}
{{Multicol-end}}

{{ഏഷ്യ}}
{{Airports in Saudi Arabia}}
[[വർഗ്ഗം:സൗദി അറേബ്യ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒപെക് രാജ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അറബി വാക്കുകളുള്ള ലേഖനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പശ്ചിമേഷ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പേർഷ്യൻ ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അറബ് ലീഗ് രാജ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിൽ അംഗത്വമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മുസ്ലീം രാഷ്ട്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>3mezicr130joldxu1wfihvkr9ckb0eh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കവാടം:സമകാലികം</title>
    <ns>100</ns>
    <id>3721</id>
    <revision>
      <id>4611779</id>
      <parentid>4608585</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T18:40:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aby John Vannilam</username>
        <id>13754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ചെറിയ തിരുത്തൽ</comment>
      <origin>4611779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2163" sha1="earu5vtokjxsl4x5wmnhzwykkvdv23b" xml:space="preserve">__NOTOC__&lt;!-- --&gt;__NOEDITSECTION__&lt;!-----
{{portal description}}

&lt;span id=&quot;coordinates&quot; class=&quot;noprint&quot;&gt;[[കവാടം:സമകാലികം/തിരുത്തൽ നിർദ്ദേശങ്ങൾ|തിരുത്തൽ നിർദ്ദേശങ്ങൾ]]&lt;/span&gt;
{{കവാടം:സമകാലികം/വാർത്താ ബ്രൗസർ}}
{{കവാടം:സമകാലികം/പ്രധാന വാർത്തകൾ}}
&lt;span id=&quot;coordinates&quot; class=&quot;noprint&quot;&gt;[[കവാടം:സമകാലികം/തിരുത്തൽ നിർദ്ദേശങ്ങൾ|തിരുത്തൽ നിർദ്ദേശങ്ങൾ]]&lt;/span&gt;
വാർത്തകൾ തിരുത്താനായി താളിൽ വാർത്തകൾക്കു മുകളിൽ വലതുഭാഗത്തായി കാണാവുന്ന തിരുത്തുക എന്ന കണ്ണി ഉപയോഗിക്കുക, രൂപകല്പനയിൽ മാറ്റം വരുത്തുവാൻ മാത്രം ഈ താൾ തിരുത്തുക ------&gt;
{{CURRENTYEAR}}/{{CURRENTMONTHNAME}}
== സമീപകാല സംഭവവികാസങ്ങൾ ==
{{ഫലകം:വാർത്താ ഫലകം}}

{{CURRENTYEAR}}/{{CURRENTMONTHNAME}}
== ദിനവൃത്താന്തങ്ങൾ ==
&lt;div style=&quot;display: flex; flex-flow: row wrap; margin: 0 -5px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;flex: 100 1 200px; margin: 0 5px;&quot;&gt;
{{കവാടം:സമകാലികം/ഉൾപ്പെടുത്തൽ|{{CURRENTYEAR}}|{{CURRENTMONTH}}|{{CURRENTDAY}}}}
&lt;/div&gt;


&lt;div style=&quot;flex: 1 100 250px; margin: 0 5px;&quot;&gt;
{{കവാടം:സമകാലികം/കലണ്ടർ}}&lt;!--ГЩВК
{{കവാടം:സമകാലികം/സൈഡ്ബാർ}}--&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;/div&gt;

{{കവാടം:സമകാലികം/പരിപാടികൾ മാസത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ}}

{{Contents pages (footer box)}}
&lt;noinclude&gt;
[[Category:{{CURRENTYEAR}}|*]]
[[വർഗ്ഗം:സമകാലിക സംഭവങ്ങൾ]]
&lt;/noinclude&gt;


== അവലംബം ==</text>
      <sha1>earu5vtokjxsl4x5wmnhzwykkvdv23b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>LZ 129 ഹിൻഡെൻബർഗ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8273</id>
    <revision>
      <id>4611821</id>
      <parentid>3770893</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T04:25:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14199" sha1="39h7kphmv4hwyrpy6br6rv7hs7f6z3z" xml:space="preserve">{{prettyurl|LZ_129_Hindenburg}}{{Prettyurl|LZ 129 Hindenburg}}
{{ToDisambig|വാക്ക്=ഹിൻഡെൻബർഗ്}}
[[പ്രമാണം:Hindenburg at lakehurst.jpg|thumb|300px|കെൻ മാർഷൽ വരച്ച ഹിൻഡെൻബർഗിന്റെ ചിത്രം]]
ഒരു [[ജർമ്മനി|ജർമ്മൻ]] [[സെപ്പെലിൻ]] [[ആകാശനൌക|ആകാശനൌകയായിരുന്നു]] ഹിൻഡെൻബർഗ്. ലോകത്തിൽ ഇന്നു വരെ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളവയിൽ ഏറ്റവും വലിയ ആകാശക്കപ്പൽ എന്ന സ്ഥാനം സഹോദര വിമാനമായ [[LZ ഗ്രാഫ് സെപ്പെലിൻ 2]]-നോടൊപ്പം ഹിൻഡെൻബർഗ് പങ്കു വെയ്ക്കുന്നു. എന്നാൽ സേവനമാരംഭിച്ചതിന്റെ രണ്ടാം വർഷം 1937 മേയ് 6ന് [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയിൽ]] വച്ച് [[മാഞ്ചെസ്റ്റർ (ന്യൂ ജഴ്സി)|മാഞ്ചെസ്റ്ററിലെ]] [[ലേക്ഹർസ്റ്റ്]] നാവിക വിമാനത്താവളത്തിന് മുകളിൽ എത്തിച്ചേർന്ന് നിലത്തിറങ്ങാൻ തുടങ്ങുമ്പോഴുണ്ടായ തീപിടിത്തത്തിൽ ഹിൻഡെൻബർഗ് കത്തി നശിച്ചു. 36 പേർ (വിമാനത്തിൽ ആകെ ഉണ്ടായിരുന്നവരിൽ മൂന്നിലൊന്നു പേർ) ഈ ദുരന്തത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു. ഇത് അക്കാലത്ത് മാധ്യമശ്രദ്ധയെ വളരെയധികം ആകർഷിച്ചു.

== രൂപകൽപ്പന ==
1925 മുതൽ 1934 വരെ ജർമ്മനിയുടെ രാഷ്ട്രപതിയായിരുന്ന [[പോൾ വോൺ ഹിൻഡെൻബർഗ്|പോൾ വോൺ ഹിൻഡെൻബർഗിന്റെ]] (1847-1934) പേരാണ് ഈ ആകാശനൌകയുടെ പേരിനാധാരം. ആദ്യം ഇതിന് [[അഡോൾഫ് ഹിറ്റ്‌ലർ]] എന്ന പേരാണ് തീരുമാനിച്ചിരുന്നതെങ്കിലും ലുഫ്ഷിബൌ സെപ്പെലിന്റെ ഡയറക്ടറായിരുന്ന ഹ്യൂഗോ എക്നെർ നാസിവിരുദ്ധനായിരുന്നതിനാൽ ആ പേര് നിലവിൽ വന്നില്ല. [[ഡ്യുറാലുമിൻ]] ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിച്ച ഈ വിമാനത്തിന് 245 മീറ്റർ (804 അടി) നീളവും 41 മീറ്റർ (135 അടി) വ്യാസവും ഉണ്ടായിരുന്നു. 16 ബാഗുകൾ അഥവാ കോശങ്ങളിലായി സംഭരിക്കാവുന്ന 200,000 മീറ്റർ ക്യൂബ് വാതകം മൂലം ഈ വിമാനത്തിന് 1.099 [[ന്യൂട്ടൺ]] (247,000 പൗണ്ട്) ലിഫ്റ്റ് (മുകളിലേക്ക് ഉയർന്നു പൊങ്ങാനുള്ള ശക്തി) വരെ ആർജ്ജിക്കാൻ കഴിവുണ്ടായിരുന്നു. 890 [[കിലോവാട്ട്]] ശക്തി(1200 കുതിര ശക്തി)യുള്ള നാല് [[ഡൈമ്ലെർ-ബെൻസ്]] എഞ്ചിനുകൾ ഹിൻഡെൻബർഗിന് 135 കിലോമീറ്റർ പ്രതി മണിക്കൂർ (മണിക്കൂറിൽ 84 മൈൽ) വേഗത നൽകി.

[[ടൈറ്റാനിക്ക്|ടൈറ്റാനിക്കിന്റെ]] നീളത്തോളം വരുമായിരുന്ന ഹിൻഡെൻബർഗിന് നാലു [[ബോയിങ്]] 747 വിമാനങ്ങൾ അറ്റത്തോടറ്റം നിരയായി നിർത്തിയാൽ ആ മൊത്തം നീളത്തിനേക്കാളധികം നീളം കാണുമായിരുന്നു. ഇതിന് യാത്രക്കാർക്കായി 50 കാബിനുകളുണ്ടായിരുന്നു (1937 ൽ ഇത് 72 ആയി വികസിപ്പിച്ചു). കൂടാതെ 61 ജീവനക്കാർക്കാരേയും ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിവുണ്ടായിരുന്നു.

[[ലുഫ്ഷിബൌ സെപ്പെലിൻ]] എന്ന കമ്പനി 1935 ൽ 500,000 പൗണ്ട് ചെലവാക്കി നിർമ്മിച്ച ഈ വിമാനം അതിന്റെ ആദ്യത്തെ പറക്കൽ നടത്തിയത് 1934 മാർച്ച് 4 നായിരുന്നു. ജെർമനി മുതൽ ലേക്ഹർസ്റ്റ് വരെ പറക്കാൻ ഒരു ടിക്കറ്റിന്റെ വില 400 അമേരിക്കൻ ഡോളറായിരുന്നു. (2006 ലെ സൂചിക പ്രകാരം ഇത് ഇക്കാലത്തെ ഏകദേശം 5900 അമേരിക്കൻ ഡോളറിന് തുല്യമാണ്). അതിനാൽ ഹിൻഡെൻബർഗിൽ അക്കാലത്തെ പ്രമാണികൾക്കും നേതാക്കൾക്കും മാത്രമേ പറക്കാൻ കഴിവുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ.

ഈ വിമാനത്തിൽ ആദ്യം [[ഹീലിയം]] നിറക്കാൻ തീരുമാനിച്ചിരുന്നെങ്കിലും [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] സൈനിക ഉപരോധം മൂലം ജെർമനിക്ക് ഹീലിയം കിട്ടാതെ വന്നതിനാൽ ജെർമനിക്കാർ വിമാനത്തിന്റെ രൂപകൽപ്പന തന്നെ മാറ്റി [[ഹൈഡ്രജൻ]] നിറക്കാവുന്ന വിധത്തിലാക്കി. ഹൈഡ്രജൻ വാതകത്തിന്റെ അപകട സാധ്യതകൾ നന്നേ മനസ്സിലാക്കിയിരുന്ന ജർമ്മൻ ശാസ്ത്രജ്ഞർ വിമാനത്തിന്റെ സുരക്ഷക്കായി പലവിധ മുൻകരുതലുകളും എടുത്തിരുന്നു.

== വിജയകരമായ ആദ്യ വർഷം ==
അമേരിക്കയിൽ വച്ച് അപകടമുണ്ടാകുന്നതിന് മുൻപ് ഒരു വർഷത്തിലേറെക്കാലം ഹിൻഡെൻബർഗ് സേവനരംഗത്തുണ്ടായിരുന്നു. 1 കോടി മൈലോളം പറന്ന മുൻഗാമിയായ ഗ്രാഫ് സെപ്പെലിന്റെ നേട്ടങ്ങളാണ് ഈ വിമാനം രൂപകൽപ്പന ചെയ്യാൻ സെപ്പെലിൻ കമ്പനിക്ക് പ്രചോദനമായത്. 1936 ൽ അതായത് ഹിൻഡെൻബർഗിന്റെ സേവനത്തിന്റെ ഒന്നാം വർഷത്തിൽ അത് ആകെ 2798 യാത്രക്കാരെയും 160 ടൺ ചരക്കും തപാലും വഹിച്ച് 191,583 മൈലുകൾ പറന്നു. ഇതേ വർഷത്തിൽ തന്നെ ഈ ആകാശക്കപ്പൽ [[അറ്റ്ലാൻറിക്]] സമുദ്രത്തിന് കുറുകേ അങ്ങോട്ടുമിങ്ങോട്ടും 17 പറക്കലുകൾ (അമേരിക്കയിലേക്ക് പത്തും ബ്രസീലിലേക്ക് ഏഴും പറക്കലുകൾ) നടത്തി. 5 ദിവസത്തിനും 19 മണിക്കൂറിനും 51 മിനിട്ടിനുമിടയിൽ അറ്റ്ലാൻറിക്കിനെ രണ്ടു വട്ടം കുറുകേ കടന്ന റെക്കോർഡും ജൂലൈയിൽ ഇത് നേടി.

1936 ഓഗസ്റ്റ് 1ന് ജർമനിയിലെ [[ബെർലിൻ|ബെർലിനിൽ]] നടന്ന പതിനൊന്നാമത്തെ ആധുനിക ഒളിമ്പിക്സിന്റെ സമാരോഹണച്ചടങ്ങുകളിൽ ഹിൻഡെൻബർഗിന്റെ സാന്നിധ്യവുമുണ്ടായിരുന്നു. അഡോൾഫ് ഹിറ്റ്ലെർ എത്തിച്ചേരുന്നതിന് തൊട്ട് മുൻപ് ഈ ആകാശക്കപ്പൽ ഒളിമ്പിക്സിന്റെ പതാകയുമായി സ്റ്റേഡിയത്തിന് കുറുകേ പറന്നു.
ഹിൻഡെൻബർഗിന്റെ വിജയത്തോടെ സെപ്പെലിൻ കമ്പനി അറ്റ്ലാൻറികിനു കുറുകേയുള്ള വിമാന സേവനങ്ങൾ കൂട്ടാനും ആകാശക്കപ്പൽ സേവനം നടത്തുന്ന വിമാനത്താവളങ്ങളുടെ എണ്ണം കൂട്ടാനും തീരുമാനിച്ചു.

== ദുരന്തം ==
[[പ്രമാണം:Hindenburg burning.jpg|200px|left|thumb|&lt;center&gt;ഹിൻഡൻബർഗ് തീ പിടിച്ച് നിമിഷങ്ങൾക്കകം&lt;/center&gt;]]
ഹിൻഡൻബർഗ് ദുരന്തം ഇന്നും ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നതിന് പിന്നിലെ ചില കാരണങ്ങൾ ഈ സംഭവത്തിനു കിട്ടിയ അസാധാരണമായ മാധ്യമശ്രദ്ധയും ഫോട്ടോകളും പിന്നെ [[ഹെർബെർട്ട് മോറിസൺ]] റേഡിയോയിലൂടെ നടത്തിയ ദൃക്‌സാക്ഷി വിവരണവുമാണ്. ഇത് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത മോറിസൺ ദയാപൂർവം പറഞ്ഞ ''“Oh, the humanity!&quot;'' എന്ന വാക്കുകൾ ഈ സംഭവത്തോളം തന്നെ പ്രശസ്തി നേടി.

അന്നുവരെയും അനേകം ആകാശക്കപ്പലുകൾ അപകടത്തിൽ പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും അവയിൽ ഒന്നു പോലും [[സെപ്പെലിൻ]] കമ്പനിയുടേതായിരുന്നില്ല; മറിച്ച് അവ നിർമ്മിച്ചത് അക്കാലത്ത് ജർമൻ ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെയത്രയും പ്രാവീണ്യം നേടിയിട്ടില്ലായിരുന്ന അമേരിക്കക്കാരും ബ്രിട്ടീഷുകാരുമായിരുന്നു. അന്നു വരേയും തങ്ങളുടെ വിമാനങ്ങളിൽ യാത്ര ചെയ്ത ഒരു മനുഷ്യൻ പോലും അപകടത്തിൽ പെട്ടിട്ടില്ല എന്നതിൽ സെപ്പലിൻ അഭിമാനിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ഹിൻഡൻബർഗ് ദുരന്തത്തോടെ ഈ അഭിപ്രായം മാറി. റേഡിയോയിലൂടെ തത്സമയം നടന്ന ദൃക്‌സാക്ഷി വിവരണങ്ങളും ചലച്ചിത്ര ദൃശ്യങ്ങളും അനുഭവിച്ചറിഞ്ഞ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് [[ആകാശനൌക|ആകാശനൌകകളിലുള്ള]] വിശ്വാസം നഷ്ടപ്പെട്ടു. അതോടെ ആകാശനൌകകളുടെ യുഗത്തിന്റെ അന്ത്യത്തിനു തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു.

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
[http://www.infectiousvideos.com/index.php?p=showvid&amp;sid=0562&amp;o=140&amp;idx=3&amp;sb=daily&amp;a=playvid ദുരന്തത്തിന്റെ വീഡിയോ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[http://www.ciderpresspottery.com/ZLA/greatzeps/german/Hindenburg.html അനേകം ചിത്രങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഗ്രേറ്റ് സെപ്പെലിന്റെ വെബ് പേജ്]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121227000121/http://www.ciderpresspottery.com/ZLA/greatzeps/german/Hindenburg.html |date=2012-12-27 }} 

[http://www.zeppelin-nt.de/index_e.htm സെപ്പെലിൻ കമ്പനി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060510233417/http://www.zeppelin-nt.de/index_e.htm |date=2006-05-10 }}(ഇന്നും വ്യോമയാനരംഗത്ത് നിലവിലുണ്ട്)

[[വർഗ്ഗം:ആകാശനൗക]]
[[വർഗ്ഗം:ആകാശദുരന്തങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>39h7kphmv4hwyrpy6br6rv7hs7f6z3z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഇൻസാറ്റ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8361</id>
    <revision>
      <id>4611859</id>
      <parentid>2348833</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T08:10:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ചെങ്കുട്ടുവൻ</username>
        <id>115303</id>
      </contributor>
      <comment>വിക്കിലിങ്ക് ചേർത്തു</comment>
      <origin>4611859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7880" sha1="4ddtsnzsolcka62l6wvsqqpvwyxqlu1" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Indian National Satellite System}}
[[പ്രമാണം:Insat-1B.jpg|thumb|ഇൻസാറ്റ്-1B]]
&lt;!--[[ചിത്രം:Insat vhrr.jpg|thumb|ഇൻസാറ്റ് 2-E എടുത്ത ചിത്രം]]
--&gt;
&lt;!-- [[ചിത്രം:Gslv1.jpg|right|thumb|[[ജി.എസ്.എൽ.വി]] ഉപഗ്രഹവാഹിനി. ഇൻസാറ്റ് പരമ്പരയിലെ ഉപഗ്രഹങ്ങളെ ഭ്രമണപഥത്തിലെത്തിക്കാൻ മിക്കവാറും ഉപയോഗിക്കാറുള്ള ഉപഗ്രഹവാഹിനിയാണിത്. ]] --&gt;
[[ഭാരതം|ഭാരതത്തിന്റെ]] ആശയവിനിമയ സംവിധാനങ്ങൾക്കും, കാലാവസ്ഥാ നിരീക്ഷണത്തിനും മറ്റുമായി [[ഇസ്രോ]] വിക്ഷേപിച്ചിട്ടുള്ള വിവിധോദ്ദേശ [[ഭൂസ്ഥിര ഉപഗ്രഹം|ഭൂസ്ഥിര ഉപഗ്രഹങ്ങളുടെ]] പരമ്പരയാണ് '''ഇൻസാറ്റ്''' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. '''''In''dian National ''Sat''ellite System''' (ഇന്ത്യൻ ദേശീയ ഉപഗ്രഹ സംവിധാനം) എന്നതിന്റെ ചുരുക്കപ്പേരാണ് ഇൻസാറ്റ് (ആംഗലേയം:'''[[w:INSAT|INSAT]]'''). [[1983]]ൽ കമ്മീഷൻ ചെയ്യപ്പെട്ട ഇൻസാറ്റ് പരമ്പരയാണ് ഏഷ്യാ-പസിഫിക് മേഖലയിലെ ഏറ്റവും വലിയ സ്വദേശീയ വാർത്താവിനിമയ ശൃംഖല. ഈ പരമ്പരയിലെ ഇപ്പോഴും പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഉപഗ്രഹങ്ങൾ ഇൻസാറ്റ്-2E, ഇൻസാറ്റ്-3A, ഇൻസാറ്റ്-3B, ഇൻസാറ്റ്-3C, ഇൻസാറ്റ്-3E, കല്പന-1 (മെറ്റ്സാറ്റ്), [[ജിസാറ്റ്-2]], [[എഡ്യൂസാറ്റ്]] (ജിസാറ്റ്-3) ഇൻസാറ്റ്-4A എന്നിവയാണ്. ഇൻസാറ്റ് പരമ്പരയിലെ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ ടെലിവിഷൻ ചാനലുകൾക്കും മറ്റു വാർത്താവിനിമയ ഉപാധികൾക്കുമായി അനവധി [[ട്രാൻസ്പോണ്ടർ|ട്രാൻസ്പോണ്ടറുകൾ]]([[w:Transponder|Transponder]]) (ഏകദേശം 150-ഓളം) വിവിധ ബാൻഡുകളിലായി(സി, കെ.യു, എക്സ്റ്റൻഡഡ് സി, എസ്) നൽകുന്നുണ്ട്. ഈ പരമ്പരയിലെ ചില ഉപഗ്രഹങ്ങളിൽ കാലാവസ്ഥാ പഠനങ്ങൾക്കായി ഹൈ റെസല്യൂഷൻ റേഡിയോമീറ്റർ, സിസിഡി കാമറകൾ തുടങ്ങിയ ആധുനിക ഉപകരണങ്ങളും ഘടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ ഉപഗ്രഹങ്ങളിൽ ദക്ഷിണേഷ്യാ-ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്ര മേഖലയിൽ അപകടത്തിൽ പെടുന്ന കപ്പലുകളിൽനിന്നും മറ്റുമുള്ള സിഗ്നലുകൾ സ്വീകരിക്കാനായുള്ള ട്രാൻസ്പോണ്ടറുകളുമുണ്ട്. [[കോസ്പാസ്-സർസാറ്റ്]] പദ്ധതിയിലെ അംഗമായ [[ഇസ്രോ]] ഈ ഉപഗ്രഹങ്ങളുടെ സഹായത്താൽ അപകടത്തിൽ പെട്ട കപ്പലുകളെയും മറ്റും കണ്ടുപിടിക്കാനും രക്ഷാനടപടികൾ കൈക്കൊള്ളാനും സഹായിക്കാറുണ്ട്.

== ഇൻസാറ്റ് നാഴികക്കല്ലുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! കൃത്രിമോപഗ്രഹം !!  വിക്ഷേപണ തീയതി !! വിക്ഷേപണ വാഹനം !! 
|-

|ഇൻസാറ്റ്  1A || ഏപ്രിൽ 10, 1982 ||{{flagicon|US}}Delta 3910/PAM-D||Deactivated:	6 September 1983
|-
| [[ഇൻസാറ്റ്-1ബി|ഇൻസാറ്റ് 1B]] || ഓഗസ്റ്റ് 30, 1983||{{flagicon|US}}STS-8 / PAM-D||Deactivated:	August 1993
|-
| ഇൻസാറ്റ് 1C || ജൂലൈ 21, 1988 ||{{flagicon|EU}} Ariane-3 ||
|-
| ഇൻസാറ്റ്1D || ജൂൺ 12, 1990 || {{flagicon|US}}Delta 4925 ||
|-
|ഇൻസാറ്റ് 2DT|| ഫെബ്രുവരി 26, 1992||{{flagicon|EU}}Ariane-44L H10|| ജനുവരി 01, 1998  നു ARABSAT-1C എന്ന ഉപഗ്രഹം ഏറ്റെടുത്ത് ഇൻസാറ്റ്-2DT എന്നു പുനർനാമകരണം ചെയ്തു. Deactivated:	October 2004 
|-
| ഇൻസാറ്റ് 2A || ജൂലൈ 10, 1992||{{flagicon|EU}}Ariane-44L H10||
|-
| ഇൻസാറ്റ് 2B ||ജൂലൈ 23, 1993 ||{{flagicon|EU}}Ariane-44L H10+||
|-
|ഇൻസാറ്റ് 2C ||ഡിസംബർ 7, 1995||{{flagicon|EU}}Ariane-44L H10-3||
|-
|ഇൻസാറ്റ് 2D|| ജൂൺ 4, 1997||{{flagicon|EU}}Ariane-44L H10-3||

|-
|ഇൻസാറ്റ് 2E ||ഏപ്രിൽ 3, 1999||{{flagicon|EU}}Ariane-42P H10-3||
|-
|ഇൻസാറ്റ് 3B ||മാർച്ച് 22, 2000 ||{{flagicon|EU}}Ariane-5G||
|-
|ജിസാറ്റ്-1||Apr 18, 2001||{{flagicon|India}}GSLV-D1||
|-
|ഇൻസാറ്റ് 3C||ജനുവരി 24, 2002||{{flagicon|EU}}Ariane5-V147||
|-
|കല്പന-1||Sep 12, 2002||{{flagicon|India}}PSLV-C4||
|-
|ഇൻസാറ്റ് 3A||Apr 10, 2003||{{flagicon|EU}}Ariane5-V160||
|-
|[[ജിസാറ്റ്-2]]||May 08, 2003||{{flagicon|India}}GSLV-D2||
|-
|ഇൻസാറ്റ് -3E|| സെപ്റ്റംബർ 28, 2003||{{flagicon|EU}}Ariane5-V162||
|-
|[[എഡ്യുസാറ്റ്]]||Sep 20, 2004||{{flagicon|India}}GSLV-F01||
|-
|HAMSAT||May 05, 2005||{{flagicon|India}}PSLV-C6||
|-
|ഇൻസാറ്റ് 4A|| ഡിസംബർ 22, 2005||{{flagicon|EU}}ARIANE5-V169||
|-
|ഇൻസാറ്റ്4B ||മാർച്ച് 12, 2007||{{flagicon|EU}} Ariane5||
|-
|ഇൻസാറ്റ്-4CR||Sep 02, 2007||{{flagicon|India}}GSLV-F04||
|-
|ജിസാറ്റ്-4||Apr 15, 2010||{{flagicon|India}}GSLV-D3||
|-
|ജിസാറ്റ്-5P||Dec 25, 2010||{{flagicon|India}}GSLV-F06||
|-
|ജിസാറ്റ്-8||May 21, 2011||{{flagicon|EU}}Ariane-5 VA-202||
|-
|ജിസാറ്റ്-12||Jul 15, 2011||{{flagicon|India}}PSLV-C17||
|-
|ജിസാറ്റ്-10||Sep 29, 2012||{{flagicon|EU}}Ariane-5 VA-209||
|-
|ഇൻസാറ്റ് 3D||Jul 26, 2013||{{flagicon|EU}}Ariane-5 VA-214||
|-
|[[ജിസാറ്റ് -7]]||Aug 30, 2013||{{flagicon|EU}}Ariane-5 VA-215||
|-
|ജിസാറ്റ്-14||Jan 05, 2014||{{flagicon|India}}GSLV-D5||
|-
|ജിസാറ്റ്-16||Dec 07, 2014||{{flagicon|EU}}Ariane-5 VA-221||
|-
|[[ജിസാറ്റ്-6]]||Aug 27, 2015||{{flagicon|India}} ജി.എസ്.എൽ.വി.-ഡി6 എം.കെ.-2||
|-
|[[ജിസാറ്റ്-15]]||Nov 11, 2015||{{flagicon|EU}} Ariane-5 VA-227||
|-
|}


[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയുടെ ബഹിരാകാശപദ്ധതികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വാർത്താവിനിമയ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>4ddtsnzsolcka62l6wvsqqpvwyxqlu1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്</title>
    <ns>4</ns>
    <id>10932</id>
    <revision>
      <id>4611797</id>
      <parentid>4611700</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T20:58:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adithyak1997</username>
        <id>83320</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ആവർത്തിച്ചുവന്ന വിവരങ്ങൾ സംയോജിപ്പിച്ചു</comment>
      <origin>4611797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35303" sha1="3ejjvj9ocrep666qziy6864v6zqynkh" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
{{prettyurl|WP:ANB}}

{{വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/തലക്കെട്ട്}}
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;float: right; background-color:#f9f9f9;margin:1px;border: thin solid red; width: 200px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|+ colspan=&quot;2&quot; style=&quot;margin-left: inherit; background:red; color:#ffffff;text-align:center;&quot;| '''നോട്ടീസ് ബോർഡിലെ&lt;/br&gt;പഴയ സം‌വാദങ്ങൾ'''
|-
!align=&quot;center&quot;|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]&lt;br/&gt;
|-
|
[[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2007|2007]] 
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2008|2008]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2009|2009]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2010|2010]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2011|2011]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2012|2012]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2013|2013]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2014|2014]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2015|2015]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2016|2016]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2017|2017]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2018|2018]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2019|2019]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2020|2020]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2021|2021]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2022|2022]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2023|2023]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2024|2024]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2025|2025]]
|}


== Report concerning Jaisonll799 ==
{{User|Jaisonll799}} Vandalism &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[ഉപയോക്താവ്:Langusto|Langusto]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Langusto|സംവാദം]]) 14:59, 6 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC)

== Report concerning Latijn ==
{{User|Latijn}} Vandalism. X-Wiki-Vandalism. See Metawiki &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[ഉപയോക്താവ്:NDG|NDG]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:NDG|സംവാദം]]) 20:11, 2 മാർച്ച് 2026 (UTC)

== അവലംബം-അവലംബങ്ങൾ ==

താളുകളുടെ അവസാനത്തിൽ അവലംബങ്ങൾക്കുള്ള തലക്കെട്ട് ഇത്രയും കാലം '''അവലംബം''' എന്നായിരുന്നു. എന്നാൽ ഈയിടെ അത് '''അവലംബങ്ങൾ''' എന്നാക്കി [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%BF_%E0%B4%AE%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%B8%E0%B5%87%E0%B4%B2_%E0%B4%AE%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B5%87%E0%B4%B2&amp;diff=prev&amp;oldid=4605583 മാറ്റുന്നത്] കാണുന്നുണ്ട്. അങ്ങനെ മാറ്റാൻ തീരുമാനിക്കുന്നുന്നെങ്കിൽ ഏതെങ്കിലും ബോട്ടോടിച്ച് മാറ്റാൻ കഴിയില്ലേ. ആദ്യം അങ്ങനെ മാറ്റണോ വേണ്ടേ എന്ന് തീരുമാനിക്കുക. എന്നിട്ട് ആവശ്യമായത് ചെയ്യുമല്ലോ.-- [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 07:08, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC)

:അവലംബം എന്നത് ഏകവചനവും അവലംബങ്ങൾ ബഹുവചനവുമാണ്. ഒരു അവലംബം മാത്രമേയുള്ളൂവെങ്കിൽ അവലംബം ശരി. പക്ഷെ ഭാവിയിൽ കൂടുതൽ അവലംബം വരികയാണെങ്കിൽ അവലംബങ്ങൾ ശരി. ആദ്യം ലേഖനമെഴുതിയവർ ഇത് പരിഗണിക്കാത്തതായിരിക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുണ്ട്. ഇത് ബോട്ടോടിച്ച് ചെയ്യാവുന്നതാണ്. ലേഖനത്തിൽ തിരുത്തുന്നതും സാദ്ധ്യമാണ്. എങ്ങനെയായാലും വിരോധമില്ല. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 07:43, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC)
::പക്ഷെ, അത് 85000+ ലേഖനങ്ങളിൽ ഇപ്പോഴുള്ളത് അവലംബം എന്നാണ്. അത് അങ്ങനെ തന്നെ നിലനിൽക്കുന്നത് കൊണ്ട് പ്രത്യേകിച്ച് പ്രശ്നമൊന്നുമില്ല. ഒരു സമവായമില്ലാതെ അത് ഏതാനും ലേഖനങ്ങളിൽ മാറ്റുന്നത് നന്നാവില്ല എന്ന് കരുതുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 23:21, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC)
:::അങ്ങനെ നിലനിൽക്കുന്നത് ഭാഷാപരമായി ശരിയല്ല. മാറ്റേണ്ടതാണ്. 85000+ ലേഖനങ്ങളിലുണ്ട് എന്നുള്ളതുകൊണ്ട് അത് ശരിയാവണമെന്നില്ല. ഭാഷ എന്നത് ഭൂരിപക്ഷതീരുമാനം മാത്രമല്ല വ്യാകരണനിയമങ്ങളും കൂടിയാണ്.  [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:51, 25 മാർച്ച് 2026 (UTC)
:നിലവിലുള്ള ഒരു ശൈലി മാറ്റുമ്പോൾ ഒരു സമവായം അനിവാര്യമാണ്.  പ്രത്യേകിച്ചും അത് [[വിക്കിപീഡിയ:വോട്ടെടുപ്പ്|ചർച്ച]] ചെയ്ത് സമവായമായ കാര്യമായതിനാലും, പലയിടങ്ങളിലും [[വിക്കിപീഡിയ:ലേഖനങ്ങളിലെ_അവലംബങ്ങൾ_-_തുടക്കക്കാർക്ക്|ഡോക്യുമെന്റ്]] ചെയ്യപ്പെട്ടതുകൊണ്ടും. ഇനി അത് മാറ്റണമെങ്കിൽ ചർച്ച ചെയ്ത് തീരുമാനിക്കാം. അവലംബങ്ങൾ എന്ന് മാത്രമാക്കേണ്ടതില്ല റെഫറൻസുകൾ, സൈറ്റേഷനുകൾ, തെളിവുകൾ, പരാമർശങ്ങൾ എന്നിവയൊക്കെയും ചർച്ചക്ക് വെക്കാവുന്നതാണ്. തലക്കെട്ട് എന്ന നിലക്ക് ഏകവചനം മതിയാവുന്നതാണെന്നാണ് എന്റെ വിലയിരുത്തൽ. അത് അവലംബം ഒന്നും ഇല്ലെങ്കിലും, നൂറുകണക്കിന് ഉണ്ടെങ്കിലും തലക്കെട്ട് മാറ്റേണ്ടതില്ല.--[[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 19:52, 25 മാർച്ച് 2026 (UTC)
::ഈ ചർച്ചകൾ കൂടി ശ്രദ്ധിക്കുക.
:::*[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നയരൂപീകരണം)/Archive_1#റെഫറൻസുകൾ|നയരൂപീകരണം]]
:::*[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(പലവക)/archive_2#പ്രമാണാധാരസൂചിക|പ്രമാണാധാരസൂചിക]]
:::*[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(പലവക)/archive_4#ആധാരസൂചിക|ആധാരസൂചിക]]

::--[[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 20:05, 25 മാർച്ച് 2026 (UTC)
:::അവലംബം എന്ന വാക്ക് റെഫറൻസിന്‌ തുല്യമായി അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് വോട്ടെടുപ്പിൽ തീരുമാനിച്ചതാണ്. https://olam.in/dictionary/english/malayalam/reference പറയുന്നത് ഉദ്ധരണം, സൂചന, പരാമർശനം, പരാമർശം, സംശബ്ദം എന്നിങ്ങനെയാണ്. https://translate.wmcloud.org/ ൽ Reference -&gt; പരാമർശം, References -&gt; പരാമർശങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെയാണ്.  ഇവിടെ ഏകവചനം വേണോ ബഹുവചനം വേണോ എന്നതാണ് ചോദ്യം. കാര്യങ്ങൾ കൂടുതൽ വ്യക്തമാവാനായി അവലംബങ്ങൾ എന്നുപയോഗിക്കണം എന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം അതാണ് കൂടുതൽ ശരി. ഉദാ: കാര്യം -&gt; കാര്യങ്ങൾ, പരാമർശം -&gt; പരാമർശങ്ങൾ, വിവരം -&gt; വിവരങ്ങൾ, ദത്തം -&gt; ദത്തങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെ വ്യാപകമായി ബഹുവചനം പ്രയോഗത്തിലുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് ഒന്നിലധികം അവലംബം ഉണ്ടെങ്കിൽ ബഹുവചനം വേണ്ടതാണ്. ഇതേ കാര്യം ബാഹ്യലിങ്കുകൾ, പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ എന്നിവയിലും ബാധകമാണ്.  വിവരം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു കണ്ണിയാണ് ഉള്ളതെങ്കിൽ കണ്ണി എന്നും ഒന്നിലധികമുണ്ടെങ്കിൽ കണ്ണികൾ എന്നും പ്രയോഗിക്കുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിൽ തന്നെ ഉപവർഗ്ഗങ്ങൾ, താളുകൾ എന്നിവയും വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട് (വർഗ്ഗത്തിലെ താളുകൾ, വർഗ്ഗത്തിലെ താൾ എന്നല്ല). അതുകൊണ്ട് അവലംബത്തിനുമാത്രം ഏകവചനം മതിയെന്നത് ഭാഷാപരമായി ശരിയല്ല. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 05:35, 26 മാർച്ച് 2026 (UTC)
::::ഏകവചനം വേണോ, ബഹുവചനം വേണോ എന്നെല്ലാം ചർച്ചകളിൽ വന്നിട്ടുണ്ട്. ഏകവചനം മതി എന്നാണ് സമവായമായത്. അതാണ് മലയാള ഭാഷയുടെ രീതി എന്നും അവിടെ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അതിന് ശേഷം വോട്ടെടുപ്പ് നടന്നത് അവലംബം, അവലംബങ്ങൾ, സഹായകപ്രമാണങ്ങൾ എന്നിവ വെച്ചാണ്. ആ വോട്ടെടുപ്പിലാണ് ഏകവചനമായ അവലംബം മതി എന്ന് തീരുമാനമായത്. 
:::::*മലയാളം വ്യാകരണത്തിൽ അചേതനങ്ങൾ (നിഷ്പ്രാണവസ്തുക്കൾ, ജഡമായ വസ്തുക്കൾ, നപുംസകലിംഗം) എന്നിവയുടെ ബഹുവചനം സൂചിപ്പിക്കാൻ പലപ്പോഴും ഏകവചന രൂപം തന്നെ ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഭാഷയുടെ ഒരു സ്വഭാവമാണ്.
:::::*ഇത് മലയാളത്തിന്റെ പ്രകൃതിസിദ്ധമായ സ്വഭാവം ആണെന്ന് വ്യാകരണ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും ചർച്ചകളിലും പറയാറുണ്ട്. അചേതന വസ്തുക്കളുടെ ബഹുത്വം സന്ദർഭം കൊണ്ടോ വാക്യഘടന കൊണ്ടോ മനസ്സിലാക്കാമെന്നതിനാൽ, &quot;കൾ&quot; പോലുള്ള ബഹുവചന പ്രത്യയം എപ്പോഴും നിർബന്ധമല്ല.
:::::*ഈ ശൈലി മലയാളത്തെ ലളിതവും സ്വാഭാവികവുമാക്കുന്ന ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്.''
::::എന്നെല്ലാമാണ് ഗ്രോക്ക് പറഞ്ഞതും.-- [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 10:32, 26 മാർച്ച് 2026 (UTC)
:::::ഇതിന് വ്യാപകമായ പ്രത്യാഘാതം (പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ വേണ്ടല്ലോ) ഉണ്ട് (ഇവിടെയും പ്രശ്നമുണ്ട്. ഞാനുദ്ദേശിച്ചത് ഒന്നിലധികം പ്രത്യാഘാതം ആണ് അത് ഈ വാക്ക് ദ്യോതിപ്പിക്കുന്നില്ല.).
:::::മലയാളം വ്യാകരണത്തിൽ അചേതനങ്ങൾ (നിഷ്പ്രാണവസ്തുക്കൾ, ജഡമായ വസ്തുക്കൾ, നപുംസകലിംഗം) എന്നിവയുടെ ബഹുവചനം സൂചിപ്പിക്കാൻ പലപ്പോഴും ഏകവചന രൂപം തന്നെ ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഭാഷയുടെ ഒരു സ്വഭാവമാണ്.
:::::ഈ വാചകം തന്നെ മാറ്റണം. ''മലയാളം വ്യാകരണത്തിൽ അചേതനം (നിഷ്പ്രാണവസ്തു, ജഡമായ വസ്തു, നപുംസകലിംഗം) എന്നിവയുടെ ബഹുവചനം സൂചിപ്പിക്കാൻ പലപ്പോഴും ഏകവചന രൂപം തന്നെ ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഭാഷയുടെ ഒരു സ്വഭാവമാണ്''. എന്നാക്കണം.
:::::വർഗ്ഗങ്ങൾ, ഉപതാളുകൾ, കണ്ണികൾ, തിരുത്തുകൾ, ചർച്ചകൾ, സമീപകാല മാറ്റങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം വർഗ്ഗം, ഉപതാൾ, കണ്ണി, തിരുത്ത്, ചർച്ച, സമീപകാല മാറ്റം എന്നിങ്ങനെ ഏകവചനമായി ഉപയോഗിക്കണം (ഇതെല്ലാം അചേതന വസ്തുക്കളാണ്). എന്നാൽ വ്യാപകമായി മലയാള ഭാഷയുടെ പ്രയോഗം അങ്ങനെയല്ല. ഈ നിയമം നമ്മൾ അനുസരിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചാൽ മീഡിയവിക്കിയുടെ മലയാളം പരിഭാഷയിൽ തന്നെ വ്യാപകമായ മാറ്റം വേണ്ടിവരും. നേരത്തേ സൂചിപ്പിച്ച ചർച്ചകളിൽ ഈ തരത്തലുള്ള പരിഗണന ഉണ്ടായിട്ടുള്ളതല്ല. അതുകൊണ്ട് അവലംബങ്ങൾ, പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ എന്നിവ രണ്ടും ഉപയോഗിക്കണമെന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം. 
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(പലവക)/archive_4#ആധാരസൂചിക-_ചർച്ച|ആധാരസൂചിക-_ചർച്ച]] കാണുക. അവസാനം സമവായമാകാതെ പിരിയുകയാണുണ്ടായത്. ഇപ്പോൾ ച‌ർച്ചക്കുവച്ചാലും ഫലം ഇതിലും നല്ലതാകാൻ സാദ്ധ്യതയില്ല. നോക്കാം. [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(പലവക)#ലേഖനത്തിൽ_അവലംബം/അവലംബങ്ങൾ_ഏതാണ്_വേണ്ടത്|ചർച്ച തുടങ്ങിവയ്ക്കുന്നു]]
[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:10, 26 മാർച്ച് 2026 (UTC)

== Unused interface messages ==

Please delete the following interface messages, as they are no longer used:

* [[MediaWiki:Watchdetails]]
* [[MediaWiki:Watcheditlist]]

See [[:m:Steward requests/Miscellaneous#Deleting unused messages from multiple wikis|this SRM request]] and [[:phab:T234776]]. [[ഉപയോക്താവ്:NguoiDungKhongDinhDanh|NguoiDungKhongDinhDanh]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:NguoiDungKhongDinhDanh|സംവാദം]]) 00:55, 25 മാർച്ച് 2026 (UTC)
:{{done}} --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:49, 25 മാർച്ച് 2026 (UTC)

==  FORMAL COMPLAINT REGARDING ADMINISTRATIVE MISCONDUCT AND MISINFORMATION ==

FORMAL COMPLAINT REGARDING ADMINISTRATIVE MISCONDUCT AND MISINFORMATION

To: The Wikipedia Administrators' Noticeboard / Meta-Wiki Stewards

Subject: Formal Complaint against Administrator Ranjithsiji (User:Ranjithsiji) for Abuse of Power and Promotion of Misinformation on the &quot;Ezhamkulam Devi Temple&quot; Page.

Dear Stewards/Administrators,

I am writing to formally report a serious case of administrative misconduct by Ranjithsiji on the Malayalam Wikipedia article &quot;Ezhamkulam Devi Temple&quot;. 

Statement of Grievance:

The administrator, Ranjithsiji, has been using his administrative tools to suppress the authentic history of the Ezhamkulam Devi Temple. He has deliberately modified the article to favor a false narrative, allegedly to support certain local groups involved in financial exploitation and public deception. 

Despite providing multiple pieces of historical and official evidence proving the centuries-old custodianship of the Ambalathinal Family (Ambalathinal Tharavadu), the administrator has:

1. Manipulated Content: Replaced verified historical facts with fabricated stories.

2. Abused Protection Tools: Locked (Protected) the page to prevent any factual corrections by the public, thereby shielding misinformation.

3. Ignored Official Records: Disregarded official temple management records and video evidence that validate the Ambalathinal family’s rights.

Supporting Evidence (6 Points):

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; Evidence 1 (Image): &lt;nowiki&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%A4%E0%B4%B1%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E0%B4%B2%E0%B5%87_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82%E0%B4%AC%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; Evidence 2 (Image): &lt;nowiki&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%A4%E0%B4%B1%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; Evidence 3 (Documentary Video): &lt;nowiki&gt;http://www.youtube.com/watch?v=r3BlxrMuENw&lt;/nowiki&gt; – Confirms at [00:05:54] that the ritual weapons for the temple's 'Thookam' ceremony are stored in the family’s ancestral home.

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; Evidence 4 (Ceremonial Rights Video): &lt;nowiki&gt;https://youtube.com/shorts/82X84d0DHTI&lt;/nowiki&gt; – Confirms family rights at [00:01:14].

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; Evidence 5 (OFFICIAL RECORD): &lt;nowiki&gt;http://www.youtube.com/watch?v=8aGpQ1H8Iug&lt;/nowiki&gt; – This song was officially released by the Ezhamkulam Devi Temple Management Committee. The lyrics at [00:01:49] and [00:02:44] explicitly recognize the divine and historical connection between the temple and the Ambalathinal family.

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; Evidence 6 (Historical Video): &lt;nowiki&gt;http://www.youtube.com/watch?v=F6cdJkALjgw&lt;/nowiki&gt;

Requested Action:

I request an immediate investigation into the actions of Administrator Ranjithsiji. His involvement with groups attempting to monetize false history is a violation of Wikipedia’s core principles of Neutral Point of View (NPOV) and Verifiability. I urge the community to:

1. Remove the biased protection (lock) on the &quot;Ezhamkulam Devi Temple&quot; page.

2. Restore the factual history of the Ambalathinal family based on the provided official records.

3. Review the administrative status of Ranjithsiji for the misuse of power.

Sincerely,

[Your Name/Username] [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-19949-79|&amp;#126;2026-19949-79]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-19949-79|talk]]) 10:56, 1 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)

[Your Name/Username] [[ഉപയോക്താവ്:Jayachandran thampi|Jayachandran thampi]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jayachandran thampi|സംവാദം]]) 10:58, 1 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)

:@[[ഉപയോക്താവ്:Jayachandran thampi|Jayachandran thampi]] [[ഏഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രം]] എന്നതാളിൽ വ്യാപകമായ നശീകരണപ്രവർത്തനങ്ങൾ (ലേഖനത്തിന്റെ പൊതുവായ ലേയൗട്ട് നശിപ്പിക്കുക, തെളിവില്ലാത്ത വിവരങ്ങൾ എഴുതുക, തിരുത്തൽ യുദ്ധം നടത്തുക, അവലംബങ്ങൾ ചേർക്കാതിരിക്കുക, പരസ്യപരമായ വീഡിയോ ലിങ്കുകൾ ചേർക്കുക മുതലായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ)  തുടർച്ചയായയി ചെയ്യുകയും ലേഖനം നന്നാക്കാനുള്ള തുടർച്ചയായ ശ്രമങ്ങളെ തടസ്സപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നതുകൊണ്ട് ഈ ലേഖനം അംഗത്വമെടുത്തവർക്ക് മാത്രം തിരുത്താവുന്നരീതിയിൽ പരിമിതപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. ഇത് ലേഖനത്തിനെ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിന്റെ ഭാഗമായായണ്. കൂടാതെ ഈ സംവാദത്താളിൽ ആവശ്യപ്പെട്ട വിവിധ തെളിവുകൾ സംവാദമടക്കം ചില താത്കാലിക അക്കൗണ്ടുകൾ മായ്ച്ചുകളഞ്ഞതും(താൾ ശൂന്യമാക്കുകയും) കൂടി കണക്കിലെടുത്ത് ലേഖനം സംരക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു. തത്കാലം ഈ ലേഖനം തിരുത്തുന്നതിന് ഒരു അക്കൗണ്ട് എടുക്കുക. നശീകരണം നടത്താതിരിക്കുക. ചേർക്കുന്ന വിവരങ്ങൾക്ക് മതിയായ തെളിവുകൾ നൽകുക, വിക്കിപീഡിയയുടെ നയങ്ങൾ അനുസരിക്കുക എന്നിവ ചെയ്ത് ലേഖനം നന്നാക്കാവുന്നതാണ്.  [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 12:49, 1 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)

== Request for Investigation: User:Ranjithsiji and Ezhamkulam Devi Temple page == 
I am reporting administrative bias and misuse of tools by Ranjithsiji on the Ezhamkulam Devi Temple page. On April 1 2026 the administrator locked the page indefinitely to suppress historical facts and official records regarding the Ambalathinal family.   Despite evidence from the Official Temple Committee song (YouTube ID 8aGpQ1H8Iug) and historical videos (YouTube ID r3BlxrMuENw and 82X84d0DHTI) the admin refuses to allow factual corrections. This protection supports misinformation for local financial interests. I request the removal of page protection and a review of the administrator's conduct.  Sincerely, [aju]

FORMAL COMPLAINT REGARDING ADMINISTRATIVE MISCONDUCT AND MISINFORMATION

To: The Wikipedia Administrators' Noticeboard / Meta-Wiki Stewards

Subject: Formal Complaint against Administrator Ranjithsiji (User:Ranjithsiji) for Abuse of Power and Promotion of Misinformation on the &quot;Ezhamkulam Devi Temple&quot; Page.

Dear Stewards/Administrators,

I am writing to formally report a serious case of administrative misconduct by Ranjithsiji on the Malayalam Wikipedia article &quot;Ezhamkulam Devi Temple&quot;. 

Statement of Grievance:

The administrator, Ranjithsiji, has been using his administrative tools to suppress the authentic history of the Ezhamkulam Devi Temple. He has deliberately modified the article to favor a false narrative, allegedly to support certain local groups involved in financial exploitation and public deception. 

Despite providing multiple pieces of historical and official evidence proving the centuries-old custodianship of the Ambalathinal Family (Ambalathinal Tharavadu), the administrator has:

1. Manipulated Content: Replaced verified historical facts with fabricated stories.

2. Abused Protection Tools: Locked (Protected) the page to prevent any factual corrections by the public, thereby shielding misinformation.

3. Ignored Official Records: Disregarded official temple management records and video evidence that validate the Ambalathinal family’s rights.

Supporting Evidence (6 Points):

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; Evidence 1 (Image): &lt;nowiki&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%A4%E0%B4%B1%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E0%B4%B2%E0%B5%87_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82%E0%B4%AC%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; Evidence 2 (Image): &lt;nowiki&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%A4%E0%B4%B1%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; Evidence 3 (Documentary Video): &lt;nowiki&gt;http://www.youtube.com/watch?v=r3BlxrMuENw&lt;/nowiki&gt; – Confirms at [00:05:54] that the ritual weapons for the temple's 'Thookam' ceremony are stored in the family’s ancestral home.

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; Evidence 4 (Ceremonial Rights Video): &lt;nowiki&gt;https://youtube.com/shorts/82X84d0DHTI&lt;/nowiki&gt; – Confirms family rights at [00:01:14].

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; Evidence 5 (OFFICIAL RECORD): &lt;nowiki&gt;http://www.youtube.com/watch?v=8aGpQ1H8Iug&lt;/nowiki&gt; – This song was officially released by the Ezhamkulam Devi Temple Management Committee. The lyrics at [00:01:49] and [00:02:44] explicitly recognize the divine and historical connection between the temple and the Ambalathinal family.

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; Evidence 6 (Historical Video): &lt;nowiki&gt;http://www.youtube.com/watch?v=F6cdJkALjgw&lt;/nowiki&gt;

Requested Action:

I request an immediate investigation into the actions of Administrator Ranjithsiji. His involvement with groups attempting to monetize false history is a violation of Wikipedia’s core principles of Neutral Point of View (NPOV) and Verifiability. I urge the community to:

1. Remove the biased protection (lock) on the &quot;Ezhamkulam Devi Temple&quot; page.

2. Restore the factual history of the Ambalathinal family based on the provided official records.

3. Review the administrative status of Ranjithsiji for the misuse of power.

Sincerely,

[Aju] [[ഉപയോക്താവ്:Aju m unnithan|Aju m unnithan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Aju m unnithan|സംവാദം]]) 13:45, 1 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)

:@[[ഉപയോക്താവ്:Aju m unnithan|Aju m unnithan]] താങ്കളുടെ ഈ പരാതി തന്നെ @[[ഉപയോക്താവ്:Jayachandran thampi|Jayachandran thampi]] എന്ന ഉപയോക്താവ് മുകളിൽ പറഞ്ഞിട്ടുള്ളതാണ്. അതുകൊണ്ട് താങ്കൾ ആ ചർച്ചയിൽ പങ്കുചേരുന്നതാണ് നല്ലത് എന്നുതോന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:35, 1 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)
::ഈ താൾ മൊത്തം അലങ്കോലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടല്ലോ. അവസാനത്തെ ചില എഡിറ്റുകളോടെയാണ് ഇത് സംഭവിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഒന്ന് പരിശോധിക്കാമോ, @[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]].--- [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 06:49, 2 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>3ejjvj9ocrep666qziy6864v6zqynkh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611798</id>
      <parentid>4611797</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T20:59:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adithyak1997</username>
        <id>83320</id>
      </contributor>
      <comment>/* Request for Investigation: User:Ranjithsiji and Ezhamkulam Devi Temple page */ മറുപടി</comment>
      <origin>4611798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35605" sha1="j3mt78llejr0jmztnenc36cey3f6uuy" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
{{prettyurl|WP:ANB}}

{{വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/തലക്കെട്ട്}}
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;float: right; background-color:#f9f9f9;margin:1px;border: thin solid red; width: 200px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|+ colspan=&quot;2&quot; style=&quot;margin-left: inherit; background:red; color:#ffffff;text-align:center;&quot;| '''നോട്ടീസ് ബോർഡിലെ&lt;/br&gt;പഴയ സം‌വാദങ്ങൾ'''
|-
!align=&quot;center&quot;|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]&lt;br/&gt;
|-
|
[[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2007|2007]] 
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2008|2008]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2009|2009]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2010|2010]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2011|2011]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2012|2012]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2013|2013]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2014|2014]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2015|2015]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2016|2016]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2017|2017]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2018|2018]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2019|2019]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2020|2020]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2021|2021]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2022|2022]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2023|2023]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2024|2024]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2025|2025]]
|}


== Report concerning Jaisonll799 ==
{{User|Jaisonll799}} Vandalism &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[ഉപയോക്താവ്:Langusto|Langusto]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Langusto|സംവാദം]]) 14:59, 6 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC)

== Report concerning Latijn ==
{{User|Latijn}} Vandalism. X-Wiki-Vandalism. See Metawiki &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[ഉപയോക്താവ്:NDG|NDG]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:NDG|സംവാദം]]) 20:11, 2 മാർച്ച് 2026 (UTC)

== അവലംബം-അവലംബങ്ങൾ ==

താളുകളുടെ അവസാനത്തിൽ അവലംബങ്ങൾക്കുള്ള തലക്കെട്ട് ഇത്രയും കാലം '''അവലംബം''' എന്നായിരുന്നു. എന്നാൽ ഈയിടെ അത് '''അവലംബങ്ങൾ''' എന്നാക്കി [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%BF_%E0%B4%AE%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%B8%E0%B5%87%E0%B4%B2_%E0%B4%AE%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B5%87%E0%B4%B2&amp;diff=prev&amp;oldid=4605583 മാറ്റുന്നത്] കാണുന്നുണ്ട്. അങ്ങനെ മാറ്റാൻ തീരുമാനിക്കുന്നുന്നെങ്കിൽ ഏതെങ്കിലും ബോട്ടോടിച്ച് മാറ്റാൻ കഴിയില്ലേ. ആദ്യം അങ്ങനെ മാറ്റണോ വേണ്ടേ എന്ന് തീരുമാനിക്കുക. എന്നിട്ട് ആവശ്യമായത് ചെയ്യുമല്ലോ.-- [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 07:08, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC)

:അവലംബം എന്നത് ഏകവചനവും അവലംബങ്ങൾ ബഹുവചനവുമാണ്. ഒരു അവലംബം മാത്രമേയുള്ളൂവെങ്കിൽ അവലംബം ശരി. പക്ഷെ ഭാവിയിൽ കൂടുതൽ അവലംബം വരികയാണെങ്കിൽ അവലംബങ്ങൾ ശരി. ആദ്യം ലേഖനമെഴുതിയവർ ഇത് പരിഗണിക്കാത്തതായിരിക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുണ്ട്. ഇത് ബോട്ടോടിച്ച് ചെയ്യാവുന്നതാണ്. ലേഖനത്തിൽ തിരുത്തുന്നതും സാദ്ധ്യമാണ്. എങ്ങനെയായാലും വിരോധമില്ല. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 07:43, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC)
::പക്ഷെ, അത് 85000+ ലേഖനങ്ങളിൽ ഇപ്പോഴുള്ളത് അവലംബം എന്നാണ്. അത് അങ്ങനെ തന്നെ നിലനിൽക്കുന്നത് കൊണ്ട് പ്രത്യേകിച്ച് പ്രശ്നമൊന്നുമില്ല. ഒരു സമവായമില്ലാതെ അത് ഏതാനും ലേഖനങ്ങളിൽ മാറ്റുന്നത് നന്നാവില്ല എന്ന് കരുതുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 23:21, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC)
:::അങ്ങനെ നിലനിൽക്കുന്നത് ഭാഷാപരമായി ശരിയല്ല. മാറ്റേണ്ടതാണ്. 85000+ ലേഖനങ്ങളിലുണ്ട് എന്നുള്ളതുകൊണ്ട് അത് ശരിയാവണമെന്നില്ല. ഭാഷ എന്നത് ഭൂരിപക്ഷതീരുമാനം മാത്രമല്ല വ്യാകരണനിയമങ്ങളും കൂടിയാണ്.  [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:51, 25 മാർച്ച് 2026 (UTC)
:നിലവിലുള്ള ഒരു ശൈലി മാറ്റുമ്പോൾ ഒരു സമവായം അനിവാര്യമാണ്.  പ്രത്യേകിച്ചും അത് [[വിക്കിപീഡിയ:വോട്ടെടുപ്പ്|ചർച്ച]] ചെയ്ത് സമവായമായ കാര്യമായതിനാലും, പലയിടങ്ങളിലും [[വിക്കിപീഡിയ:ലേഖനങ്ങളിലെ_അവലംബങ്ങൾ_-_തുടക്കക്കാർക്ക്|ഡോക്യുമെന്റ്]] ചെയ്യപ്പെട്ടതുകൊണ്ടും. ഇനി അത് മാറ്റണമെങ്കിൽ ചർച്ച ചെയ്ത് തീരുമാനിക്കാം. അവലംബങ്ങൾ എന്ന് മാത്രമാക്കേണ്ടതില്ല റെഫറൻസുകൾ, സൈറ്റേഷനുകൾ, തെളിവുകൾ, പരാമർശങ്ങൾ എന്നിവയൊക്കെയും ചർച്ചക്ക് വെക്കാവുന്നതാണ്. തലക്കെട്ട് എന്ന നിലക്ക് ഏകവചനം മതിയാവുന്നതാണെന്നാണ് എന്റെ വിലയിരുത്തൽ. അത് അവലംബം ഒന്നും ഇല്ലെങ്കിലും, നൂറുകണക്കിന് ഉണ്ടെങ്കിലും തലക്കെട്ട് മാറ്റേണ്ടതില്ല.--[[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 19:52, 25 മാർച്ച് 2026 (UTC)
::ഈ ചർച്ചകൾ കൂടി ശ്രദ്ധിക്കുക.
:::*[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നയരൂപീകരണം)/Archive_1#റെഫറൻസുകൾ|നയരൂപീകരണം]]
:::*[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(പലവക)/archive_2#പ്രമാണാധാരസൂചിക|പ്രമാണാധാരസൂചിക]]
:::*[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(പലവക)/archive_4#ആധാരസൂചിക|ആധാരസൂചിക]]

::--[[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 20:05, 25 മാർച്ച് 2026 (UTC)
:::അവലംബം എന്ന വാക്ക് റെഫറൻസിന്‌ തുല്യമായി അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് വോട്ടെടുപ്പിൽ തീരുമാനിച്ചതാണ്. https://olam.in/dictionary/english/malayalam/reference പറയുന്നത് ഉദ്ധരണം, സൂചന, പരാമർശനം, പരാമർശം, സംശബ്ദം എന്നിങ്ങനെയാണ്. https://translate.wmcloud.org/ ൽ Reference -&gt; പരാമർശം, References -&gt; പരാമർശങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെയാണ്.  ഇവിടെ ഏകവചനം വേണോ ബഹുവചനം വേണോ എന്നതാണ് ചോദ്യം. കാര്യങ്ങൾ കൂടുതൽ വ്യക്തമാവാനായി അവലംബങ്ങൾ എന്നുപയോഗിക്കണം എന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം അതാണ് കൂടുതൽ ശരി. ഉദാ: കാര്യം -&gt; കാര്യങ്ങൾ, പരാമർശം -&gt; പരാമർശങ്ങൾ, വിവരം -&gt; വിവരങ്ങൾ, ദത്തം -&gt; ദത്തങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെ വ്യാപകമായി ബഹുവചനം പ്രയോഗത്തിലുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് ഒന്നിലധികം അവലംബം ഉണ്ടെങ്കിൽ ബഹുവചനം വേണ്ടതാണ്. ഇതേ കാര്യം ബാഹ്യലിങ്കുകൾ, പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ എന്നിവയിലും ബാധകമാണ്.  വിവരം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു കണ്ണിയാണ് ഉള്ളതെങ്കിൽ കണ്ണി എന്നും ഒന്നിലധികമുണ്ടെങ്കിൽ കണ്ണികൾ എന്നും പ്രയോഗിക്കുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിൽ തന്നെ ഉപവർഗ്ഗങ്ങൾ, താളുകൾ എന്നിവയും വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട് (വർഗ്ഗത്തിലെ താളുകൾ, വർഗ്ഗത്തിലെ താൾ എന്നല്ല). അതുകൊണ്ട് അവലംബത്തിനുമാത്രം ഏകവചനം മതിയെന്നത് ഭാഷാപരമായി ശരിയല്ല. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 05:35, 26 മാർച്ച് 2026 (UTC)
::::ഏകവചനം വേണോ, ബഹുവചനം വേണോ എന്നെല്ലാം ചർച്ചകളിൽ വന്നിട്ടുണ്ട്. ഏകവചനം മതി എന്നാണ് സമവായമായത്. അതാണ് മലയാള ഭാഷയുടെ രീതി എന്നും അവിടെ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അതിന് ശേഷം വോട്ടെടുപ്പ് നടന്നത് അവലംബം, അവലംബങ്ങൾ, സഹായകപ്രമാണങ്ങൾ എന്നിവ വെച്ചാണ്. ആ വോട്ടെടുപ്പിലാണ് ഏകവചനമായ അവലംബം മതി എന്ന് തീരുമാനമായത്. 
:::::*മലയാളം വ്യാകരണത്തിൽ അചേതനങ്ങൾ (നിഷ്പ്രാണവസ്തുക്കൾ, ജഡമായ വസ്തുക്കൾ, നപുംസകലിംഗം) എന്നിവയുടെ ബഹുവചനം സൂചിപ്പിക്കാൻ പലപ്പോഴും ഏകവചന രൂപം തന്നെ ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഭാഷയുടെ ഒരു സ്വഭാവമാണ്.
:::::*ഇത് മലയാളത്തിന്റെ പ്രകൃതിസിദ്ധമായ സ്വഭാവം ആണെന്ന് വ്യാകരണ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും ചർച്ചകളിലും പറയാറുണ്ട്. അചേതന വസ്തുക്കളുടെ ബഹുത്വം സന്ദർഭം കൊണ്ടോ വാക്യഘടന കൊണ്ടോ മനസ്സിലാക്കാമെന്നതിനാൽ, &quot;കൾ&quot; പോലുള്ള ബഹുവചന പ്രത്യയം എപ്പോഴും നിർബന്ധമല്ല.
:::::*ഈ ശൈലി മലയാളത്തെ ലളിതവും സ്വാഭാവികവുമാക്കുന്ന ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്.''
::::എന്നെല്ലാമാണ് ഗ്രോക്ക് പറഞ്ഞതും.-- [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 10:32, 26 മാർച്ച് 2026 (UTC)
:::::ഇതിന് വ്യാപകമായ പ്രത്യാഘാതം (പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ വേണ്ടല്ലോ) ഉണ്ട് (ഇവിടെയും പ്രശ്നമുണ്ട്. ഞാനുദ്ദേശിച്ചത് ഒന്നിലധികം പ്രത്യാഘാതം ആണ് അത് ഈ വാക്ക് ദ്യോതിപ്പിക്കുന്നില്ല.).
:::::മലയാളം വ്യാകരണത്തിൽ അചേതനങ്ങൾ (നിഷ്പ്രാണവസ്തുക്കൾ, ജഡമായ വസ്തുക്കൾ, നപുംസകലിംഗം) എന്നിവയുടെ ബഹുവചനം സൂചിപ്പിക്കാൻ പലപ്പോഴും ഏകവചന രൂപം തന്നെ ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഭാഷയുടെ ഒരു സ്വഭാവമാണ്.
:::::ഈ വാചകം തന്നെ മാറ്റണം. ''മലയാളം വ്യാകരണത്തിൽ അചേതനം (നിഷ്പ്രാണവസ്തു, ജഡമായ വസ്തു, നപുംസകലിംഗം) എന്നിവയുടെ ബഹുവചനം സൂചിപ്പിക്കാൻ പലപ്പോഴും ഏകവചന രൂപം തന്നെ ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഭാഷയുടെ ഒരു സ്വഭാവമാണ്''. എന്നാക്കണം.
:::::വർഗ്ഗങ്ങൾ, ഉപതാളുകൾ, കണ്ണികൾ, തിരുത്തുകൾ, ചർച്ചകൾ, സമീപകാല മാറ്റങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം വർഗ്ഗം, ഉപതാൾ, കണ്ണി, തിരുത്ത്, ചർച്ച, സമീപകാല മാറ്റം എന്നിങ്ങനെ ഏകവചനമായി ഉപയോഗിക്കണം (ഇതെല്ലാം അചേതന വസ്തുക്കളാണ്). എന്നാൽ വ്യാപകമായി മലയാള ഭാഷയുടെ പ്രയോഗം അങ്ങനെയല്ല. ഈ നിയമം നമ്മൾ അനുസരിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചാൽ മീഡിയവിക്കിയുടെ മലയാളം പരിഭാഷയിൽ തന്നെ വ്യാപകമായ മാറ്റം വേണ്ടിവരും. നേരത്തേ സൂചിപ്പിച്ച ചർച്ചകളിൽ ഈ തരത്തലുള്ള പരിഗണന ഉണ്ടായിട്ടുള്ളതല്ല. അതുകൊണ്ട് അവലംബങ്ങൾ, പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ എന്നിവ രണ്ടും ഉപയോഗിക്കണമെന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം. 
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(പലവക)/archive_4#ആധാരസൂചിക-_ചർച്ച|ആധാരസൂചിക-_ചർച്ച]] കാണുക. അവസാനം സമവായമാകാതെ പിരിയുകയാണുണ്ടായത്. ഇപ്പോൾ ച‌ർച്ചക്കുവച്ചാലും ഫലം ഇതിലും നല്ലതാകാൻ സാദ്ധ്യതയില്ല. നോക്കാം. [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(പലവക)#ലേഖനത്തിൽ_അവലംബം/അവലംബങ്ങൾ_ഏതാണ്_വേണ്ടത്|ചർച്ച തുടങ്ങിവയ്ക്കുന്നു]]
[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:10, 26 മാർച്ച് 2026 (UTC)

== Unused interface messages ==

Please delete the following interface messages, as they are no longer used:

* [[MediaWiki:Watchdetails]]
* [[MediaWiki:Watcheditlist]]

See [[:m:Steward requests/Miscellaneous#Deleting unused messages from multiple wikis|this SRM request]] and [[:phab:T234776]]. [[ഉപയോക്താവ്:NguoiDungKhongDinhDanh|NguoiDungKhongDinhDanh]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:NguoiDungKhongDinhDanh|സംവാദം]]) 00:55, 25 മാർച്ച് 2026 (UTC)
:{{done}} --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:49, 25 മാർച്ച് 2026 (UTC)

==  FORMAL COMPLAINT REGARDING ADMINISTRATIVE MISCONDUCT AND MISINFORMATION ==

FORMAL COMPLAINT REGARDING ADMINISTRATIVE MISCONDUCT AND MISINFORMATION

To: The Wikipedia Administrators' Noticeboard / Meta-Wiki Stewards

Subject: Formal Complaint against Administrator Ranjithsiji (User:Ranjithsiji) for Abuse of Power and Promotion of Misinformation on the &quot;Ezhamkulam Devi Temple&quot; Page.

Dear Stewards/Administrators,

I am writing to formally report a serious case of administrative misconduct by Ranjithsiji on the Malayalam Wikipedia article &quot;Ezhamkulam Devi Temple&quot;. 

Statement of Grievance:

The administrator, Ranjithsiji, has been using his administrative tools to suppress the authentic history of the Ezhamkulam Devi Temple. He has deliberately modified the article to favor a false narrative, allegedly to support certain local groups involved in financial exploitation and public deception. 

Despite providing multiple pieces of historical and official evidence proving the centuries-old custodianship of the Ambalathinal Family (Ambalathinal Tharavadu), the administrator has:

1. Manipulated Content: Replaced verified historical facts with fabricated stories.

2. Abused Protection Tools: Locked (Protected) the page to prevent any factual corrections by the public, thereby shielding misinformation.

3. Ignored Official Records: Disregarded official temple management records and video evidence that validate the Ambalathinal family’s rights.

Supporting Evidence (6 Points):

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; Evidence 1 (Image): &lt;nowiki&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%A4%E0%B4%B1%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E0%B4%B2%E0%B5%87_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82%E0%B4%AC%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; Evidence 2 (Image): &lt;nowiki&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%A4%E0%B4%B1%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; Evidence 3 (Documentary Video): &lt;nowiki&gt;http://www.youtube.com/watch?v=r3BlxrMuENw&lt;/nowiki&gt; – Confirms at [00:05:54] that the ritual weapons for the temple's 'Thookam' ceremony are stored in the family’s ancestral home.

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; Evidence 4 (Ceremonial Rights Video): &lt;nowiki&gt;https://youtube.com/shorts/82X84d0DHTI&lt;/nowiki&gt; – Confirms family rights at [00:01:14].

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; Evidence 5 (OFFICIAL RECORD): &lt;nowiki&gt;http://www.youtube.com/watch?v=8aGpQ1H8Iug&lt;/nowiki&gt; – This song was officially released by the Ezhamkulam Devi Temple Management Committee. The lyrics at [00:01:49] and [00:02:44] explicitly recognize the divine and historical connection between the temple and the Ambalathinal family.

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; Evidence 6 (Historical Video): &lt;nowiki&gt;http://www.youtube.com/watch?v=F6cdJkALjgw&lt;/nowiki&gt;

Requested Action:

I request an immediate investigation into the actions of Administrator Ranjithsiji. His involvement with groups attempting to monetize false history is a violation of Wikipedia’s core principles of Neutral Point of View (NPOV) and Verifiability. I urge the community to:

1. Remove the biased protection (lock) on the &quot;Ezhamkulam Devi Temple&quot; page.

2. Restore the factual history of the Ambalathinal family based on the provided official records.

3. Review the administrative status of Ranjithsiji for the misuse of power.

Sincerely,

[Your Name/Username] [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-19949-79|&amp;#126;2026-19949-79]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-19949-79|talk]]) 10:56, 1 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)

[Your Name/Username] [[ഉപയോക്താവ്:Jayachandran thampi|Jayachandran thampi]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jayachandran thampi|സംവാദം]]) 10:58, 1 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)

:@[[ഉപയോക്താവ്:Jayachandran thampi|Jayachandran thampi]] [[ഏഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രം]] എന്നതാളിൽ വ്യാപകമായ നശീകരണപ്രവർത്തനങ്ങൾ (ലേഖനത്തിന്റെ പൊതുവായ ലേയൗട്ട് നശിപ്പിക്കുക, തെളിവില്ലാത്ത വിവരങ്ങൾ എഴുതുക, തിരുത്തൽ യുദ്ധം നടത്തുക, അവലംബങ്ങൾ ചേർക്കാതിരിക്കുക, പരസ്യപരമായ വീഡിയോ ലിങ്കുകൾ ചേർക്കുക മുതലായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ)  തുടർച്ചയായയി ചെയ്യുകയും ലേഖനം നന്നാക്കാനുള്ള തുടർച്ചയായ ശ്രമങ്ങളെ തടസ്സപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നതുകൊണ്ട് ഈ ലേഖനം അംഗത്വമെടുത്തവർക്ക് മാത്രം തിരുത്താവുന്നരീതിയിൽ പരിമിതപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. ഇത് ലേഖനത്തിനെ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിന്റെ ഭാഗമായായണ്. കൂടാതെ ഈ സംവാദത്താളിൽ ആവശ്യപ്പെട്ട വിവിധ തെളിവുകൾ സംവാദമടക്കം ചില താത്കാലിക അക്കൗണ്ടുകൾ മായ്ച്ചുകളഞ്ഞതും(താൾ ശൂന്യമാക്കുകയും) കൂടി കണക്കിലെടുത്ത് ലേഖനം സംരക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു. തത്കാലം ഈ ലേഖനം തിരുത്തുന്നതിന് ഒരു അക്കൗണ്ട് എടുക്കുക. നശീകരണം നടത്താതിരിക്കുക. ചേർക്കുന്ന വിവരങ്ങൾക്ക് മതിയായ തെളിവുകൾ നൽകുക, വിക്കിപീഡിയയുടെ നയങ്ങൾ അനുസരിക്കുക എന്നിവ ചെയ്ത് ലേഖനം നന്നാക്കാവുന്നതാണ്.  [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 12:49, 1 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)

== Request for Investigation: User:Ranjithsiji and Ezhamkulam Devi Temple page == 
I am reporting administrative bias and misuse of tools by Ranjithsiji on the Ezhamkulam Devi Temple page. On April 1 2026 the administrator locked the page indefinitely to suppress historical facts and official records regarding the Ambalathinal family.   Despite evidence from the Official Temple Committee song (YouTube ID 8aGpQ1H8Iug) and historical videos (YouTube ID r3BlxrMuENw and 82X84d0DHTI) the admin refuses to allow factual corrections. This protection supports misinformation for local financial interests. I request the removal of page protection and a review of the administrator's conduct.  Sincerely, [aju]

FORMAL COMPLAINT REGARDING ADMINISTRATIVE MISCONDUCT AND MISINFORMATION

To: The Wikipedia Administrators' Noticeboard / Meta-Wiki Stewards

Subject: Formal Complaint against Administrator Ranjithsiji (User:Ranjithsiji) for Abuse of Power and Promotion of Misinformation on the &quot;Ezhamkulam Devi Temple&quot; Page.

Dear Stewards/Administrators,

I am writing to formally report a serious case of administrative misconduct by Ranjithsiji on the Malayalam Wikipedia article &quot;Ezhamkulam Devi Temple&quot;. 

Statement of Grievance:

The administrator, Ranjithsiji, has been using his administrative tools to suppress the authentic history of the Ezhamkulam Devi Temple. He has deliberately modified the article to favor a false narrative, allegedly to support certain local groups involved in financial exploitation and public deception. 

Despite providing multiple pieces of historical and official evidence proving the centuries-old custodianship of the Ambalathinal Family (Ambalathinal Tharavadu), the administrator has:

1. Manipulated Content: Replaced verified historical facts with fabricated stories.

2. Abused Protection Tools: Locked (Protected) the page to prevent any factual corrections by the public, thereby shielding misinformation.

3. Ignored Official Records: Disregarded official temple management records and video evidence that validate the Ambalathinal family’s rights.

Supporting Evidence (6 Points):

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; Evidence 1 (Image): &lt;nowiki&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%A4%E0%B4%B1%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E0%B4%B2%E0%B5%87_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82%E0%B4%AC%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; Evidence 2 (Image): &lt;nowiki&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%A4%E0%B4%B1%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; Evidence 3 (Documentary Video): &lt;nowiki&gt;http://www.youtube.com/watch?v=r3BlxrMuENw&lt;/nowiki&gt; – Confirms at [00:05:54] that the ritual weapons for the temple's 'Thookam' ceremony are stored in the family’s ancestral home.

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; Evidence 4 (Ceremonial Rights Video): &lt;nowiki&gt;https://youtube.com/shorts/82X84d0DHTI&lt;/nowiki&gt; – Confirms family rights at [00:01:14].

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; Evidence 5 (OFFICIAL RECORD): &lt;nowiki&gt;http://www.youtube.com/watch?v=8aGpQ1H8Iug&lt;/nowiki&gt; – This song was officially released by the Ezhamkulam Devi Temple Management Committee. The lyrics at [00:01:49] and [00:02:44] explicitly recognize the divine and historical connection between the temple and the Ambalathinal family.

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; Evidence 6 (Historical Video): &lt;nowiki&gt;http://www.youtube.com/watch?v=F6cdJkALjgw&lt;/nowiki&gt;

Requested Action:

I request an immediate investigation into the actions of Administrator Ranjithsiji. His involvement with groups attempting to monetize false history is a violation of Wikipedia’s core principles of Neutral Point of View (NPOV) and Verifiability. I urge the community to:

1. Remove the biased protection (lock) on the &quot;Ezhamkulam Devi Temple&quot; page.

2. Restore the factual history of the Ambalathinal family based on the provided official records.

3. Review the administrative status of Ranjithsiji for the misuse of power.

Sincerely,

[Aju] [[ഉപയോക്താവ്:Aju m unnithan|Aju m unnithan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Aju m unnithan|സംവാദം]]) 13:45, 1 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)

:@[[ഉപയോക്താവ്:Aju m unnithan|Aju m unnithan]] താങ്കളുടെ ഈ പരാതി തന്നെ @[[ഉപയോക്താവ്:Jayachandran thampi|Jayachandran thampi]] എന്ന ഉപയോക്താവ് മുകളിൽ പറഞ്ഞിട്ടുള്ളതാണ്. അതുകൊണ്ട് താങ്കൾ ആ ചർച്ചയിൽ പങ്കുചേരുന്നതാണ് നല്ലത് എന്നുതോന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:35, 1 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)
::ഈ താൾ മൊത്തം അലങ്കോലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടല്ലോ. അവസാനത്തെ ചില എഡിറ്റുകളോടെയാണ് ഇത് സംഭവിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഒന്ന് പരിശോധിക്കാമോ, @[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]].--- [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 06:49, 2 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)
:::@[[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ഇപ്പോൾ ശെരിയായോ? [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 20:59, 2 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>j3mt78llejr0jmztnenc36cey3f6uuy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>നിവർത്തനപ്രക്ഷോഭം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13655</id>
    <revision>
      <id>4611874</id>
      <parentid>4611611</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T09:24:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20565-23</username>
        <id>216057</id>
      </contributor>
      <comment>Previously I changed name N V Joseph to N V Chacko to  because there was no record of this leader.  I have got the record from THE HISTORY OF FREEDOM IN KERALA THE REGIONAL RECORDS SURVEY COMMITTEE KERALA STATE TRIVANDRUM. So I changed it as earlier.</comment>
      <origin>4611874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23179" sha1="ckg9d6p8e205js5gplxuox2nkiw4ucl" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Nivarthana Agitation}}
{{Renaissance of Kerala}}
1931-1938 കാലത്ത്‌ രാജഭരണത്തിൻകീഴിലുള്ള നാട്ടുരാജ്യമായ [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിൽ]] ഭരണപരിഷ്‌കാരത്തിന്‌ വേണ്ടി നടത്തിയ പ്രക്ഷോഭമാണ്‌ നിവർത്തനപ്രക്ഷോഭം എന്നറിയപ്പെട്ടത്‌. &lt;ref name=amk1&gt;{{cite book|title=അബ്സ്റ്റൻഷൻ മൂവ്മെന്റ് ഇൻ കേരള|url=http://books.google.com.sa/books?id=C8EBAAAAMAAJ&amp;q=abstention+movement+in+kerala&amp;dq=abstention+movement+in+kerala&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=Ho-5UefIJMrdPaGogZgE&amp;safe=on&amp;redir_esc=y|last=കെ.കെ|first=സുമൻ|isbn=|year=1976|publisher=കേരള ഹിസ്റ്റോറിക്കൽ ബുക്സ്}}&lt;/ref&gt;. [[ക്രിസ്തു മതം|ക്രൈസ്‌തവ]]-[[ഈഴവർ|ഈഴവ]]-[[ഇസ്ലാം|മുസ്ലിം]] സമുദായാംഗങ്ങളാണ്‌ പ്രക്ഷോഭത്തിന്‌ പിന്നിലുണ്ടായിരുന്നത്‌. 1932 ചിത്തിരതിരുനാൾ മഹാരാജാവിന്റെ ഗവണ്മെന്റ്‌ ദിവാൻ [[സി.പി. രാമസ്വാമി അയ്യർ|സി.പി. രാമസ്വാമി അയ്യരുടെ]] മുൻകൈയിൽ നടപ്പാക്കിയ ഭരണപരിഷ്‌കാരത്തോടുള്ള എതിർപ്പാണ്‌ പ്രക്ഷോഭമായി രൂപാന്തരപ്പെട്ടത്‌. Abstention എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ്‌ നിവർത്തനം എന്ന്‌ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്‌. [[മഹാത്മാഗാന്ധി|മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ രാജ്യത്തൊട്ടാകെ നടന്നുവന്നിരുന്ന നിസ്സഹകരണസമരവുമായി ബന്ധമില്ല എന്ന്‌ കാണിക്കുന്നതിനാണ്‌ നിവർത്തനം എന്ന വാക്ക്‌ സ്വീകരിച്ചത്‌ &lt;ref name=crsk2&gt;{{cite book|title=കമ്മ്യൂണൽ റോഡ് ടു എ സെക്യൂലാർ കേരള|url=http://books.google.com.sa/books/about/Communal_Road_To_A_Secular_Kerala.html?id=1TuPeXFP0WgC&amp;safe=on&amp;redir_esc=y|last=ജോർജ്ജ്|first=മാത്യു|publisher=സൗത്ത് ഏഷ്യ ബുക്സ്|isbn=978-8170222828|page=93}}&lt;/ref&gt;
മഹാരാജാവ്‌ നടപ്പാക്കിയ ഭരണപരിഷ്‌കരണത്തിലൂടെ, പ്രധാനസമുദായങ്ങളായ ക്രൈസ്‌തവ-ഈഴവ-മുസ്ലിം സമുദായങ്ങൾക്ക്‌ നിയമനിർമ്മാണസഭയിൽ ജനസംഖ്യാനുപാതികമായ പ്രാതിനിധ്യം നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നതായി പരാതിപ്പെട്ടുകൊണ്ടായിരുന്നു പ്രക്ഷോഭം. മൂന്നു സമുദായക്കാരും ചേർന്ന്‌ സ്ഥാപിച്ച [[സംയുക്ത രാഷ്ട്രീയ സമിതി|സംയുക്തരാഷ്ട്രീയസമിതിക്കായിരുന്നു]] പ്രക്ഷോഭത്തിന്റെ നേതൃത്വം. [[എൻ  വി ജോസഫും]]  [[സി. കേശവൻ|സി. കേശവനുമായിരുന്നു]] ആദ്യകാലനേതാക്കന്മാർ.

പിന്നോക്കസമുദായങ്ങൾക്ക്‌ സർക്കാർ ഉദ്യോഗങ്ങളിലുള്ള പ്രാധിനിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ [[കേരള പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷൻ|പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷൻ]] രൂപവത്കരിക്കുകയും ഭൂസ്വത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ സമ്മതിദാനാവകാശം വിപുലമാക്കുകയും ചെയ്‌തത്‌ പ്രക്ഷോഭത്തിന്റെ രണ്ട്‌ വലിയ നേട്ടങ്ങളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഈഴവ-മുസ്ലിം-ക്രൈസ്‌തവവിഭാഗങ്ങൾക്ക്‌ സർക്കാർ ഉദ്യോഗങ്ങളിൽ സംവരണം ഏർപ്പെടുത്തിയത്‌ ഇതിനെ തുടർന്നാണ്‌. 

1937ൽ നടന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സംയുക്തരാഷ്ടീയസമിതി നിയമസഭയിൽ ഭൂരിപക്ഷം സീറ്റുകൾ നേടിയെടുത്തു. സമിതിയദ്ധ്യക്ഷൻ [[ടി.എം. വർഗ്ഗീസ്]] ശ്രീമൂലം അസംബ്ലിയുടെ ഉപാദ്ധ്യക്ഷനായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. എന്നാൽ ഉദ്യോഗസ്ഥന്മാർ കൂടി ഉൾപ്പെടുന്ന അസംബ്ലി ഒരു അവിശ്വാസപ്രമേയത്തിലൂടെ അദ്ദേഹത്തെ പുറത്താക്കുയാണ്‌ ചെയ്‌തത്‌. പിന്നീട്‌ പല അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ ഉടലെടുത്തതിനെത്തുടർന്ന്‌ സമിതിയുടെ നേതാക്കന്മാർ [[പട്ടം താണുപിള്ള]]യുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള തിരുവിതാംകൂർ സ്റ്റേറ്റ്‌ കോൺഗ്രസ്സിൽ ചേർന്നു. അതോടെ സംയുക്തരാഷ്ട്രീയ സമിതി രംഗത്ത്‌ നിന്ന്‌ അപ്രത്യക്ഷമായി.

==പശ്ചാത്തലം==
പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പകുതിയിൽ ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാർ നടപ്പിലാക്കിയ പരിഷ്കാരങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു നാട്ടുരാജ്യങ്ങളിൽ നിയമനിർമ്മാണങ്ങൾക്കുവേണ്ടി ഒരു സംവിധാനം രൂപം നൽകുക  എന്നത്. ഭരണം എളുപ്പമാക്കുക എന്നതിലുപരി അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ടു എന്ന തോന്നലുളവാക്കിയിരുന്ന മധ്യവർഗ്ഗത്തെ അനുനയിപ്പിക്കുക എന്ന ഉദ്ദേശവുമുണ്ടായിരുന്നു ഈ നടപടിക്കു പിന്നിൽ. റിപ്പൺ പ്രഭു ആണ് പരിഷ്കാരം നടപ്പിലാക്കിയത്, ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാർ വേണ്ടതിലധികം പ്രചാരണവും ഇതിനു വേണ്ടി നടത്തുകയുണ്ടായി. തിരുവിതാംകൂർ രാജ്യമാണ് ആദ്യമായി നിയമനിർമ്മാണ സഭക്കു രൂപം നൽകിയത്.  1888 ൽ ശ്രീമൂലം തിരുനാൾ മഹാരാജാവാണ് ഇത് നടപ്പിലാക്കിയത്. സർക്കാർ നിയമിക്കുന്ന ആറ് ഉദ്യോഗസ്ഥരും, രണ്ട് അനൗദ്യോഗിക പ്രതിനിധികളുമുൾപ്പടെ എട്ടുപേരാണ് സഭയിലുണ്ടായിരുന്നത്.&lt;ref name=abstention&gt;{{cite book|title=കേരളത്തിലെ നവോത്ഥാനസമരങ്ങൾ|last=ഡോ.ആർ|first=രാധാകൃഷ്ണൻ|publisher=മാളുബൻ|isbn=978-81-87480-76-1|page=102-103}}&lt;/ref&gt; 1898 ൽ ഈ നിയമം പുതുക്കുകയും, എട്ടുമുതൽ പതിനഞ്ചു വരെ അംഗങ്ങൾ നിയമസഭയിലുണ്ടായിരിക്കണമെന്നും അതിൽ അഞ്ചിൽ രണ്ട് ഭാഗം അനൗദ്യോഗിക അംഗങ്ങളായിരിക്കുമെന്നുമുള്ള ഭേദഗതി അവതരിപ്പിക്കുകയും ഉണ്ടായി. ജനങ്ങളുടെ പ്രശ്നങ്ങളിൽ കാര്യമായി ഇടപെടാത്തതുകൊണ്ട് ഈ നിയമസഭക്ക് ജനങ്ങളുടെ പിന്തുണ നേടാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല. ഈ അവസരത്തിലാണ് ജനങ്ങളുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ രാജാവിനെ നേരിട്ടറിയിക്കുന്നതിനായി 1904 ൽ ശ്രീമൂലം പ്രജാസഭ രൂപീകരിക്കുന്നത്. പരമാവധി നൂറംഗങ്ങൾ വരെ ഈ സഭയിലുണ്ടായിരിക്കുമെന്നും, സഭയുടെ കാലാവധി ഒരു വർഷം വരെയായിരിക്കുമെന്നും നിയമം നിലവിൽ വന്നു.&lt;ref name=abstention1&gt;{{cite book|title=കേരളത്തിലെ നവോത്ഥാനസമരങ്ങൾ|last=ഡോ.ആർ|first=രാധാകൃഷ്ണൻ|publisher=മാളുബൻ|isbn=978-81-87480-76-1|page=103}}&lt;/ref&gt;ഇതിൽ 66 പേരെ പ്രാദേശിക നിയോജകമണ്ഡലങ്ങളിൽ നിന്നും, 24 പേരെ മുനിസിപ്പാലിറ്റികളിൽ നിന്നും  തിരഞ്ഞെടുത്തു. ബാക്കിയുള്ളവരെ രാജാവ് നേരിട്ട് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുകയും ഉണ്ടായി.&lt;ref name=kss1&gt;{{cite book|title=കേരളത്തിലെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം|last=കെ|first=ദാമോദരൻ|coauthors=സി.നാരായണപിള്ള|publisher=കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്|year=1997}}&lt;/ref&gt; 1907 ൽ നിയമസഭയിലേക്ക് നാല് അനൗദ്യോഗിക അംഗങ്ങളെ തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള അവകാശം ശ്രീമൂലം പ്രജാസഭക്കു ലഭിച്ചു. പരിഷ്കാരങ്ങൾ ഓരോന്നും നടപ്പിൽ വരുമ്പോഴും സമൂഹത്തിലെ എല്ലാത്തരം ജാതികൾക്കും അതിന്റെ ഗുണവശങ്ങൾ അനുഭവിക്കാൻ കഴിയും എന്നുള്ളകാര്യം ഉറപ്പു വരുത്താൻ ഭരണാധികാരികൾക്ക് കഴിയാതെ പോയി.

==പ്രക്ഷോഭ കാരണങ്ങൾ==
നിയമനിർമ്മാണ സഭയിലേക്കും, പ്രജാസഭയിലേക്കും സമ്മതിദാനാവകാശം ഉപയോഗിക്കാൻ ജനസംഖ്യയിൽ ന്യൂനപക്ഷം വരുന്ന [[ബ്രാഹ്മണൻ|ബ്രാഹ്മണർ]], [[ക്ഷത്രിയൻ|ക്ഷത്രിയർ]], [[നായർ]] എന്നീ സമുദായങ്ങൾക്കു മാത്രമേ സാധിച്ചിരുന്നുള്ളു. അതിന്റെ ഫലമായി അവരുടെ നേതാക്കൾ മാത്രമേ സഭകളിലേക്കു തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിരുന്നുള്ളു. ഇത് വല്ലാത്തൊരു സാമൂഹിക അസമത്വം സൃഷ്ടിച്ചു. ജനസംഖ്യയിൽ ഭൂരിപക്ഷം വരുന്ന, [[ഈഴവൻ|ഈഴവർ]], [[ക്രിസ്ത്യൻ|ക്രൈസ്തവർ]], [[മുസ്ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]] തുടങ്ങിയവർക്ക് സമ്മതീദാനാവകാശം ഉപയോഗിക്കാൻ അവസരം ലഭിച്ചില്ല. അതുകൊണ്ട് തന്നെ തങ്ങൾക്കും സഭകളിലേക്ക് പ്രതിനിധികളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിനുള്ള അവകാശം ആനുപാതികമായി ലഭിക്കണമെന്ന് ഈ സമുദായങ്ങളിലുള്ളവർ ആവശ്യപ്പെട്ടു. തിരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെ ഈ അവകാശം നൽകുന്നതിനു പകരം ഈ സമുദായത്തിലുള്ള പ്രബലരെ നാമനിർദ്ദേശത്തിലൂടെ സഭകളിലെത്തിക്കാം എന്നുള്ള തീരുമാനം സർക്കാർ കൈക്കൊണ്ടു. ഓരോ വർഷവും, ആറ് ഈഴവരേയും, ആറ് ക്രിസ്ത്യാനികളേയും, നാല് മുസ്ലീമുകളേയും നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യാൻ തീരുമാനിച്ചു.  ജനാധിപത്യപ്രക്രിയയിലെ ഈ വിവേചനം പുതിയ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് വഴിതെളിച്ചു.&lt;ref name=kra1&gt;{{cite book|title=കേരള രാഷ്ട്രീയത്തിലെ അന്തർധാരകൾ|last=കെ.|first=രാമൻപിള്ള|year=2000}}&lt;/ref&gt;

==പ്രക്ഷോഭം==
നിയമസഭയിൽ ജനസംഖ്യാനുപാതികമായി പ്രാതിനിധ്യം ലഭിക്കുവാൻ പിൻതള്ളപ്പെട്ട സമുദായത്തിലെ ജനങ്ങൾ തീരുമാനിച്ചു. ഇവർ കൂടിച്ചേർന്ന് സംയുക്തരാഷ്ട്രീയകോൺഗ്രസ്സ് എന്നൊരു സംഘടനക്കു രൂപംകൊടുത്തു. തങ്ങൾ ആവശ്യപ്പെട്ട പ്രാതിനിധ്യം ലഭിക്കുന്നതുവരെ, തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നിന്നും വിട്ടുനിൽക്കാൻ ഇവർ കൂട്ടായി തീരുമാനിച്ചു. 1932 ഡിസംബർ 17 തിരുവനന്തപുരത്തു ചേർന്ന ഒരു യോഗത്തിൽ സർക്കാരിനു സമർപ്പിക്കാൻ ഒരു മെമ്മോറാണ്ഡം തയ്യാറാക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ ഈ മെമ്മോറാണ്ഡത്തിനോട് സർക്കാരിന്റെ നിലപാട് തികച്ചും നിരാശാജനകമായിരുന്നു. ഇതേ തുടർന്ന് 1933 ജനുവരി 25 ന് [[സി.ജെ. ജോൺ|സി.ജെ. ജോണിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ ചേർന്ന യോഗം സർക്കാരിൽ നിന്നും അനുകൂല  തീരുമാനമുണ്ടാവുന്നതുവരെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബഹിഷ്കരിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഈ ബഹിഷ്കരണപ്രക്ഷമാണ് നിവർത്തന പ്രക്ഷോഭം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[സി. കേശവൻ]], [[എൻ.വി. ജോസഫ്|എൻ  വി ജോസഫ്]] , [[പി.കെ. കുഞ്ഞ്]], [[സി.വി. കുഞ്ഞുരാമൻ]], [[പി.എസ്. മുഹമ്മദ്]], [[ബാരിസ്റ്റർ ജോർജ് ജോസഫ്]] എന്നിവരായിരുന്നു പ്രക്ഷോഭത്തിന്റെ നേതാക്കൾ. സംയുക്തരാഷ്ട്രീയകോൺഗ്രസ്സ് എന്ന സംഘടന അഖില തിരുവിതാംകൂർ സംയുക്തരാഷ്ട്രീയകോൺഗ്രസ്സ് എന്ന പുതിയ പേര് സ്വീകരിച്ചു. സാമുദായിക പ്രാതിനിധ്യം ഉറപ്പാക്കും വിധം നിയോജകമണ്ഡലങ്ങൾ പുനസംഘടിപ്പിക്കാം എന്ന് സർക്കാർ ഒരു നിർദ്ദേശം മുന്നോട്ടു വെച്ചെങ്കിലും സമരസമിതി അത് തള്ളിക്കളയുകയായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;amk1&quot; /&gt;

പ്രക്ഷോഭം കാലക്രമത്തിൽ ശക്തിയാർജ്ജിച്ചു വന്നു. 1935 മെയ് 11 ആം തീയതി സി.കേശവൻ കോഴഞ്ചേരിയിൽ വച്ചു ചെയ്ത പ്രസംഗത്തിൽ കോൺഗ്രസ്സിന്റെ സവർണ്ണ പ്രീണന നയത്തെ ശക്തിയായി വിമർശിക്കുകയുണ്ടായി. മാത്രമല്ല തിരുവിതാംകൂർ ദിവാനായിരുന്ന സി.പി.രാമസ്വാമി അയ്യരേയും കേശവൻ വിമർശിക്കുകയുണ്ടായി. ഈ പ്രസംഗത്തിന്റെ പേരിൽ കേശവനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്ത് ജയിലിലടച്ചു.

തുടർന്ന് ജൂൺമാസത്തിൽ നടന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നായർ സമുദായം ഭൂരിപക്ഷം സീറ്റുകളും പിടിച്ചെടുത്തു. എന്നാൽ ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെ തങ്ങൾ അംഗീകരിക്കുന്നില്ലെന്നും നിയമസഭ പിരിച്ചുവിടണമെന്നും നിവർത്തനപ്രക്ഷോഭക്കാർ ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഈ കാലയളവിൽ തിരുവനന്തപുരം സന്ദർശിച്ച വെല്ലസ്ലി പ്രഭുവിനെക്കണ്ട് സമരസമിതിക്കാർ നിവേദനം സമർപ്പിച്ചു. വെല്ലസ്ലി പ്രഭു ഇവരുടെ ആവശ്യത്തോട് അനുകൂലമായി പ്രതികരിക്കുകയുണ്ടായി, ഇതോടെ സർക്കാർ സമരക്കാരുമായി ഒത്തു തീർപ്പിലെത്താൻ നിർബന്ധിതരായി.

==വിജയം==
നിലവിലുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പു സംവിധാനം പരിഷ്കരിക്കുവാനും, സർക്കാർ സർവ്വീസിൽ എല്ലാ സമുദായക്കാർക്കും പ്രാതിനിധ്യം ഉറപ്പുവരുത്തുവാനും ആഗസ്റ്റിൽ സർക്കാർ ഒരു കമ്മീഷനെ നിയോഗിച്ചു. കരംതീരുവയുടെ പരിധി കുറച്ച് വോട്ടവകാശം കൂടുതൽ പേരിലേക്കെത്തിച്ചു. വാർഷിക നികുതിയായി ഒരു രൂപയെങ്കിലും അടക്കുന്നവർക്ക് സമ്മതിദാനാവകാശം ലഭ്യമായി. സർക്കാർ സർവീസിലേക്ക് കഴിവും, സമുദായമുൻഗണനയും പരിഗണിക്കണമെന്ന് കമ്മീഷൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. നിയോജകമണ്ഡലങ്ങൾ പുനർനിർണ്ണയം ചെയ്തു. ഈഴവർ, ക്രൈസ്തവർ, മുസ്ലീമുകൾ എന്നിവർക്ക് നിയമസഭയിലെ നിശ്ചിത ശതമാനം സീറ്റുകൾ സംവരണം ചെയ്തു.  പുതിയ പരിഷ്കാരങ്ങളുടെ ഭാഗമായി അസംബ്ലിയിലേക്കുള്ള വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം 1,57,890 ൽ നിന്നും 5,00,569 ആയി ഉയർന്നു. ജനാധിപത്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള അവകാശങ്ങൾക്കുപുറമെ സ്വന്തം സമുദായത്തിന്റെ പ്രാതിനിധ്യം ഉറപ്പുവരുത്തുക എന്നതു കൂടിയായിരുന്നു നിവർത്തന പ്രക്ഷോഭത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം എന്നു പറയാം.&lt;ref name=ki&gt;കേരളത്തിന്റെ ഇന്നലെകൾ, കെ.എൻ.ഗണേഷ്, തിരുവനന്തപുരം; 1997&lt;/ref&gt;

പിന്നീടു നടന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സംയുക്തരാഷ്ട്രീയ സമിതിയുടെ സ്ഥാനാർത്ഥികൾ ഭൂരിപക്ഷവും വിജയിച്ചു. നേതാക്കളിലൊരാളായ ടി.എം.വർഗ്ഗീസ് നിയമസഭയുടെ ഡെപ്യൂട്ടി സ്പീക്കറായി നിയമിതനായി.

== അവലംബം ==
{{reflist|2}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സമരങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>ckg9d6p8e205js5gplxuox2nkiw4ucl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ സംവാദം:ശൈലീപുസ്തകം</title>
    <ns>5</ns>
    <id>15819</id>
    <revision>
      <id>4611826</id>
      <parentid>4580471</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T04:59:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20338-68</username>
        <id>216044</id>
      </contributor>
      <comment>/* JESUS CHRIST CROSS */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4611826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="111595" sha1="ck4t8cnvh96mhw85murcdcq3es8zhfj" xml:space="preserve">റെഫറൻസ് കൊടുക്കുന്ന രീതി ഇവിടെയാണോ വേണ്ടത്? [[സഹായം:എഡിറ്റിങ്‌ വഴികാട്ടി|എഡിറ്റിങ് വഴികാട്ടിയിൽ]] കൊടുത്ത് അവിടെക്ക് ഇവിടെ നിന്നും ഒരു കണ്ണി കൊടുത്താൽ മതിയാകും എന്ന് തോന്നുന്നു.--[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 11:12, 11 ജൂലൈ 2007 (UTC)

'''റെഫറൻസ് കൊടുക്കുന്ന രീതി'''  ഇതിൽ ചേർക്കണ്ട. എങ്ങനെയുള്ള റെഫറൻസുകൾ കൊടുക്കണം എന്നാണ് ഈ  വിക്കി  ശൈലീ താളിൽ പ്രദിപാദിക്കുന്നത്. ഇവിടെ നമുക്ക് ഭാവിയിൽ  വിക്കിയുടെ വിവിധ ശൈലികൾ വികസിപ്പിച്ച് എടുക്കേണ്ടതാണ്. --[[ഉപയോക്താവ്:Shijualex|Shiju Alex]] 11:22, 11 ജൂലൈ 2007 (UTC)
==റഫറൻസുകൾ==
ഈ വിഭാഗം ശൈലീ പുസ്തകത്തിൽ വേണ്ടതാണോ.. [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത]] എന്ന താളുമായി ലയിപ്പിക്കേണ്ടേ?--[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 21:45, 18 സെപ്റ്റംബർ 2007 (UTC)

റഫറൻസുകളായി http://en.wikipedia.org/ ലിങ്കുകൾ കൊടുക്കാമോ? -- [[ഉപയോക്താവ്:Karuthedam|Karuthedam]] 03:44, 15 ഫെബ്രുവരി 2008 (UTC)

പാടില്ല. പക്ഷെ ഒരു ലേഖനത്തിന്റെ കറസ്പോണ്ടിങ്ങായ ഇന്റ‌‌ർ‌വിക്കി ലിങ്കുകൾ കൊടുക്കണം. അങ്ങനെ ചെയ്യുമ്പോൽ ഇതേ ലേഖനം മറ്റു ഭാഷകളിലും ഉണ്ടെന്നു മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായകരമാവും.--[[ഉപയോക്താവ്:Shijualex|ഷിജു അലക്സ്]] 03:52, 15 ഫെബ്രുവരി 2008 (UTC)

==നിർബന്ധമായും ഒഴിവാക്കേണ്ട പ്രയോഗങ്ങൾ==
ഒരു സംശയം - '''പേരുകൾക്കു മുന്നിൽ ശ്രീ, ശ്രീമതി എന്നിവ ചേർക്കുന്നത്/പേരുകൾക്കൊപ്പം മാസ്റ്റർ, മാഷ്,ടീച്ചർ എന്നിവ ചേർക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കണം.''' എന്ന് കണ്ടു - ഇതുപോലെ പേരുകൾക്കു മുന്നിൽ '''ജനാബ് ''', '''സഖാവ് ''' തുടങ്ങിയവ  ചേർക്കുന്നതും ഒഴിവാക്കേണ്ടതല്ലേ? [[User:ShajiA|ഷാജി]] 02:52, 17 നവംബർ 2007 (UTC)

:ഷാജിയോട് യോജിക്കുന്നു. കൂടാതെ മറ്റുള്ളവരുടേയും അഭിപ്രായം എന്തെന്നറിയാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.--[[User:Sugeesh|സുഗീഷ്]] 06:54, 17 നവംബർ 2007 (UTC)


ഒരു വ്യക്തി ഏതു പേരിലാണോ കൂടുതൽ അറിയപ്പെടുന്നത് ആ പേരിൽ തന്നെ തലക്കെട്ടു വേണം എന്നതാണ്‌ പുതിയ നയം. അപ്പോൾ ഒരാൾ ജനാബ് അല്ലെങ്കിൽ സഖാവ് എന്ന കുറിയോടുകൂടിയാണ്‌ കൂടുതലായി അറിയപ്പെടുന്നതെങ്കിൽ അതു ചേർക്കാം. അല്ലെങ്കിൽ ഒഴിവാക്കണം--[[User:Anoopan|അനൂപൻ]] 07:58, 17 നവംബർ 2007 (UTC)

സിങ്ങ്,കിങ്ങ് എന്നീ വാക്കുകൾക്കു പകരം സിങ്,കിങ് എന്നു പ്രയോഗിക്കുന്നതായിരിക്കും ഉചിതം. അതേ സമയം സിങിനെ,കിങിനെ എന്നതിനു പകരം സിങ്ങിനെ കിങ്ങിനെ എന്നിങ്ങിനെ ഉപയോഗിക്കണം :[[ഉപയോക്താവ്:Karuthedam|Karuthedam]] 08:51, 4 ഫെബ്രുവരി 2008 (UTC)

വ്യാകരണപരമായി  അതാണോ ശരി? --[[ഉപയോക്താവ്:Shijualex|ഷിജു അലക്സ്]] 08:55, 4 ഫെബ്രുവരി 2008 (UTC)
പത്രങ്ങളിലും മറ്റും സിങ്ങ് എന്ന് ഉപയോഗിച്ചു കാണുന്നു.അതു തുടരുന്നതല്ലെ ഭംഗി--[[ഉപയോക്താവ്:Sahridayan|Sahridayan]] 09:19, 4 ഫെബ്രുവരി 2008 (UTC)

പത്രങ്ങൾ വ്യത്യസ്ത പ്രയോഗ രീതികളാണു പിന്തുടരുന്നതു. മാത്രുഭൂമി &quot;സിങ്ങ്&quot; എന്നു എഴുതുംബോൾ മലയാള മനോരമ &quot;സിങ്&quot; എന്നും ദേശാഭിമാനി &quot;ബീജിങ്&quot; എന്നും മംഗളം &quot;യുവ്രാജ്‌ സിംഗ്‌&quot; എന്നും എഴുതുന്നു. English ഉച്ചാരണ പ്രകാരം &quot;സിങ്&quot;/&quot;ബീജിങ്&quot; അല്ലെങ്കിൽ &quot;സിംഗ്‌&quot; ആയിരിക്കും കൂടുതൽ അനുയോജ്യം. I am very much new to wiki. Please decide depending on what all things you consider in such a situation. വ്യാകരണ പ്രശ്നം ചോദിക്കാൻ അനുയോജ്യനായ ഒരാളെ കിട്ടിയാൽ ഉടൻ ചോദിച്ചു വ്യക്തമാക്കാം.--[[ഉപയോക്താവ്:Karuthedam|Karuthedam]] 02:56, 5 ഫെബ്രുവരി 2008 (UTC)
:എന്നാൽ മൂലഭാഷയിലെ അക്ഷരങ്ങൾ പരിശോധിക്കുകയാണെങ്കിൽ സിംഹ് എന്നാണ്‌ ശരി.. [[:hi:प्रतिभा देवीसिंह पाटिल|ഇത് കാണുക]]. എങ്കിലും ഉച്ചാരണത്തിൽ സിങ് ആണ്‌ കൂടുതൽ അടുത്തു വരുക. സിങ്ങിനെ സിങ്ങിന്റെ എന്നിങ്ങനെ യോജിക്കുമ്പോൾ ദ്വിത്വസന്ധി വരും. --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 03:37, 5 ഫെബ്രുവരി 2008 (UTC)

ഇന്നത്തെ മാത്രുഭൂമിയിൽ &quot;സിങ്&quot; എന്നാണു പ്രയോഗിച്ചു കാണുന്നത്. പഴയ മലയാള പുസ്തകങ്ങളിൽ &quot;സിംഹ്&quot; എന്നു കണ്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഈയിടെയായി അങ്ങിനെ അധികം കാണാറില്ല. &quot;സിങ്&quot; വ്യാകരണ പരമായി തെറ്റാണെന്ന് ആരെങ്കിലും അഭിപ്രായപ്പെടുന്നില്ലെങ്കിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്ന പ്രയോഗം എന്ന നിലയിൽ അത് സ്വീകരിക്കാമെന്നു തോന്നുന്നു.--[[ഉപയോക്താവ്:Karuthedam|Karuthedam]] 07:20, 7 
ഫെബ്രുവരി 2008 (UTC)

:സിങിൻറെ മറ്റൊരു രൂപമായ സിൻഹ ക്ക് ഹ ആകാമെങ്കിൽ (ഉദാ: യഷ്‍വന്ത് സിൻഹ) സിങിനെ സിംഹ് ആക്കുന്നതല്ലേ നല്ലത്? [[User:Challiyan|'''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;Challiovsky&lt;/span&gt; ''']] [[User talk:Challiyan|&lt;sup&gt; &lt;b&gt;Talkies ♫♫&lt;/sup&gt; &lt;/b&gt;]] 15:22, 27 മേയ് 2009 (UTC)

:സിങ്ങ് എന്നുതന്നെ സംവൃത-അനുനാസികമായി ഉപയോഗിക്കണമെന്നാണു് എന്റെ അഭിപ്രായം. ബസ് എന്നതു് മലയാളികൾ ബസ്സു് എന്നു് അടച്ച് ഉച്ചരിക്കുന്നതുപോലെ, മലയാളഭാഷയിൽ ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ സിങ്ങ് എന്നു് പൂർണ്ണമായി അടച്ചും അന്യഭാഷയിലെ ഉച്ചാരണസൂചിയായി മാത്രം എഴുതുമ്പോൾ സിങ്  എന്നും വേണം. (മലയാളഭാഷാരീതിയിൽ  മ ഒഴിച്ചുള്ള  അനുനാസികങ്ങൾ (ങ്,ഞ്,ൺ,ൻ)  ഭൂരിഭാഗം അവസരങ്ങളിലും ഇരട്ടിപ്പിച്ചോ അടച്ചോ  (ങ്ങു്/ങ്ങ്, ഞ്ഞു്/ഞ്ഞ്,ണു്/ണ്,നു്/ന്) ആണു് ഉപയോഗിക്കുക.) --[[ഉപയോക്താവ്:Viswaprabha|ViswaPrabha (വിശ്വപ്രഭ)]] 18:53, 22 ജൂൺ 2009 (UTC)

== ഒരു നിർദ്ദേശം ‍==
(യുക്തമെങ്കിൽ സ്വീകരിക്കാം)
*ലേഖനഘടന:
**ആദ്യം തലക്കെട്ടിന് ഒറ്റവാക്യത്തിലുള്ള ഒരു നിർവചനം/വിവരണം. 
**തൊട്ടുതാഴെ, ഒരു ഖണ്ഡികകിലൊതുങ്ങുന്ന ഒരു ലഘുവിവരണം.
** കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ക്രമത്തിൽ അതിനു താഴെ.
*ലേഖനത്തിന്റെ ആഴം: 
**കുറഞ്ഞപക്ഷം, പത്താന്തരം പഠിച്ച ഒരാൾക്ക് ലിഖിത വിഷയത്തിൽ ഒരു സാമാന്യജ്ഞാനം ലഭിക്കാൻവേണ്ടത്ര കാര്യങ്ങൾ 
വിക്കിയിലെ ലേഖനങ്ങളുടെ രചനാശൈലി ഏകോപിപ്പിക്കാൻ ഈ രീതി പ്രയോജനപ്പെടുമെന്നു കരുതുന്നു. 
[[ഉപയോക്താവ്:BipinSankar|ബിപിൻ]] 15:06, 15 ഓഗസ്റ്റ്‌ 2008 (UTC)
:ആദ്യത്തെതും രണ്ടാമത്തെതും ചെയ്യുന്നത് ഒന്നു തന്നെയല്ലേ? നിർവ്വചനം ഇതു രണ്ടും ഏകോപിച്ച ഇപ്പോഴുള്ള രീതി തന്നെയാണു കൂടുതൽ യുക്തം എന്നു തോന്നുന്നു. ബാക്കി കാര്യങ്ങളോടു യോജിക്കുന്നു. ഇക്കാര്യത്തിൽ ഒരഭിപ്രായം കൂടിയുണ്ട്. അവസാനത്തെ നിർദ്ദേശം പ്രാവർത്തികമാകണമെങ്കിൽ മലയാളത്തിൽ അധികം ഉപയോഗിക്കാത്ത മലയാളം വാക്കുകൾ (പ്രത്യേകിച്ചും ശാസ്ത്ര,ഗണിതശാസ്ത്ര മേഖലകളിലെ ലേഖനങ്ങളിൽ) ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ പരിചിതമായ ഇംഗ്ലീഷ് വാക്കുകൾ ബ്രാക്കറ്റിനകത്ത് നൽകുക(ഉദാഹരണം കോമ്പസ്സ്:വൃത്തലേഖിനി )  കൂടി ചെയ്യണം. അല്ലാത്ത പക്ഷം ഇത് വിപരീതഫലം ഉളവാക്കുകയും ലേഖനം വായിക്കുന്ന വ്യക്തി  വാക്കുകളുടെ അർത്ഥം തെരഞ്ഞ് ശബ്ദതാരാവലി കൂടി നോക്കേണ്ടി വരികയും ചെയ്യും. --[[ഉപയോക്താവ്:Anoopan|Anoopan&amp;#124; അനൂപൻ]] 15:42, 15 ഓഗസ്റ്റ്‌ 2008 (UTC)
മലയാളത്തിലെ മറ്റ് അച്ചടിച്ച വിജ്ഞാനകോശങ്ങൾ സമാനമായ ശൈലി അവലംബിച്ചിട്ടുണ്ട് എന്നറിഞ്ഞാലും. ഒറ്റവാക്യത്തിലുള്ള ഒരു നിർവചനം/വിവരണം, പ്രസ്തുത വിഷയം പെട്ടന്ന് മനസ്സിലാക്കുവാനും, ഓർത്തിരിക്കുവാനും സഹായിക്കും. കൂടാതെ,  വാക്യങ്ങൾ മിതവും സാരവത്തുമായിരിക്കാൻ ഉപകരിക്കും. വൃത്തലേഖിനിപ്രശ്നം ഒരു പിഴവാണ്; മനപ്പൂർവ്വമല്ല. ക്ഷമിച്ചാലും. - [[ഉപയോക്താവ്:BipinSankar|ബിപിൻ]] 15:54, 15 ഓഗസ്റ്റ്‌ 2008 (UTC)
:മലയാളത്തിലെ മറ്റേതെങ്കിലും വിജ്ഞാനകോശങ്ങളെ നമ്മൾ അവലംബം ആക്കേണ്ടതില്ല എന്നാണെന്റെ അഭിപ്രായം. വൃത്തലേഖിനി ഒരു ഉദാഹരണം മാത്രം . സമാന എല്ലാ സാഹചര്യങ്ങളിലും ഇതേ ശൈലി അവലംബിക്കുന്നത് നന്നായിരിക്കുമെന്നെന്റെ അഭിപ്രായം--[[ഉപയോക്താവ്:Anoopan|Anoopan&amp;#124; അനൂപൻ]] 15:58, 15 ഓഗസ്റ്റ്‌ 2008 (UTC)
ഒരു ശൈലി അപ്പടി പകർത്താനല്ല; ഉചിതമെങ്കിൽ വേണ്ടമാറ്റങ്ങളൊടെ സ്വീകരിക്കാം എന്നാണ് നിർദ്ദേശം. - [[ഉപയോക്താവ്:BipinSankar|ബിപിൻ]] 16:07, 15 ഓഗസ്റ്റ്‌ 2008 (UTC)
:ലേഖനത്തിന്റെ തുടക്കം തലക്കെട്ടിന് ഒറ്റവാക്യത്തിലുള്ള ഒരു നിർവചനം/വിവരണത്തിലായിരിക്കണം എന്ന കാര്യത്തിൽ ആർക്കും ഏതിപ്പ് ഉണ്ടാവില്ല. അങ്ങിനെയല്ലാത്ത ധാരാളം ലേഖനങ്ങൾ വിക്കിയിലുണ്ട്. --[[ഉപയോക്താവ്:Sadik Khalid|സാദിക്ക്‌ ഖാലിദ്‌]] 15:40, 17 ഓഗസ്റ്റ്‌ 2008 (UTC)

==പേരിന്റെ ഇനീഷ്യൽ ==
[[സംവാദം:കെ.വി. പുട്ടപ്പ|കെ.വി. പുട്ടപ്പ]] എന്ന ലേഖനത്തിന്റെ സംവാദത്തിൽ പേരിന് ഇനീഷ്യൽ നൽകേണ്ടതെങ്ങനെ എന്ന ഒരു ചോദ്യമുണ്ട്. വിക്കിയിൽ ഇതിന് ഒരു ശൈലിയുണ്ടോ എന്ന കാര്യം വ്യക്തമല്ല. ഇത് '''കെ.വി. പുട്ടപ്പ''' എന്നാണോ വേണ്ടതെന്ന് തീർച്ചപ്പെടുത്തണം. വിക്കിയിലെ ചില പഴയ എഡിറ്റുകൾ റഫർ ചെയ്ത് ഈയുള്ളവനും ചില തലക്കെട്ടുകളിലെ ഇനീഷ്യലുകൾക്കിടയിലെ സ്പേസ് കളഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയ ആധാരമാക്കുകയാണെങ്കിൽ '''കെ. വി. പുട്ടപ്പ''' എന്നാണ് വരേണ്ടത്. പക്ഷെ ഇത്തരത്തിലുള്ള [[പി. എസ്. വാര്യർ]] ഇവിടെ മായ്ക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ പിന്തുടരേണ്ട ശൈലി ഏതാണ്? '''കെ.വി പുട്ടപ്പ''' അല്ലെങ്കിൽ '''കെ. വി. പുട്ടപ്പ'''? --[[ഉപയോക്താവ്:Sidharthan|സിദ്ധാർത്ഥൻ]] 14:22, 21 സെപ്റ്റംബർ 2008 (UTC)
:കെ.വി. പുട്ടപ്പ ആണു ശരി. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ കൂടുതൽ യോജിച്ച തലക്കെട്ട് '''കുവേം‌പു''' ആണെന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം--[[ഉപയോക്താവ്:Anoopan|Anoopan&amp;#124; അനൂപൻ]] 14:24, 21 സെപ്റ്റംബർ 2008 (UTC)

എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഇനീഷ്യലുകളുടെ ഇടയിൽ സ്പേസ് വേണ്ട.  ഇതിന്റെ നയം രൂപീകരിച്ചിട്ട് ശൈലീ പുസ്തകത്തിൽ ചേർക്കണം. അപ്പോൽ പിന്നെ ഇങ്ങനുൾല സം‌ശയം ഒഴിവാകും. --[[ഉപയോക്താവ്:Shijualex|Shiju Alex&amp;#124;ഷിജു അലക്സ്]] 14:33, 21 സെപ്റ്റംബർ 2008 (UTC)

:സ്പേസ് വേണ്ട എന്നാണ് എൻറെയും അഭിപ്രായം. അബ്റീവേഷനുകളിൽ വിട്ടുപോയ ഭാഗം ഉണ്ട് എന്ന് കാണിക്കാനാണ് കുത്ത്/വിരാമം) (.) ചേർക്കുന്നത്. സ്പേസ് കൊടുക്കുന്നതിനും സമാനമായ എങ്കിലും വ്യത്യാസമുള്ള കർത്തവ്യമാണ് നിർ‍വഹിക്കാനുള്ളത്. അതിനാൽ രണ്ടും കൂടെ ചേർക്കേണ്ട ആവശ്യമില്ല. --[[ഉപയോക്താവ്:Challiyan|ചള്ളിയാൻ ♫  ♫]] 05:10, 26 സെപ്റ്റംബർ 2008 (UTC)
[[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം#ചുരുക്കെഴുത്ത്]] എന്ന താളിൽ ഈ ശൈലിയെക്കുറിച്ചുള്ള വിക്കി &lt;s&gt;നയം&lt;/s&gt; കീഴ്വഴക്കം ഉണ്ട്. അത് ഈ താളിലേക്കു ചേർക്കണോ --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 05:19, 26 സെപ്റ്റംബർ 2008 (UTC)
: ചേർക്കുന്നത് നല്ലതായിരിക്കും. ഇവിടെയെങ്കിലും ചർച്ച ചെയ്ത് ഇക്കാര്യത്തിൽ ഒരു തീരുമാനത്തിലെത്താം. രണ്ടു കൊല്ലം മുമ്പ് തുടങ്ങിയ സംവാദത്തിന് ഇനിയും തീരുമാനമായിട്ടില്ല! --[[ഉപയോക്താവ്:Sidharthan|സിദ്ധാർത്ഥൻ]] 05:29, 26 സെപ്റ്റംബർ 2008 (UTC)

ചേർക്കുന്നതായിരിക്കും നല്ലത്. ശൈലീപുസ്തകം ആണു ഇത്തരം സം‌ഗതികൾ ചേർക്കാൻ പറ്റിയ ഇടം എന്ന് തോന്നുന്നു. കീഴ്‌വഴക്കം ഒക്കെ നോക്കുന്നവർ കുറവാണെന്നു തോന്നുന്നു. അതു കൊണ്ടാനല്ലൊ ഇപ്പോ ഇങ്ങനെ ഒരു ചർച്ച തന്നെ വന്നത്. --[[ഉപയോക്താവ്:Shijualex|Shiju Alex&amp;#124;ഷിജു അലക്സ്]] 05:33, 26 സെപ്റ്റംബർ 2008 (UTC)
----
===പഴയ സംവാദത്താൾ പകർത്തിയത്===
'''നാമം ചുരുക്കുമ്പോൾ'''

എന്റെ അഭിപ്രായമാണു്, അതു കൊണ്ടു തന്നെ തള്ളിക്കളയാൻ പ്രാപ്തവുമാണു്.

എസ് കെ പൊറ്റെക്കാട്ട് : അഭികാമ്യം

ഇനി തീരുമാനം മറിച്ചാണെങ്കിൽ, പിന്തുടരാനും മടിയില്ല.

[[User:Kevinsooryan|കെവി]] 08:17, 23 ഫെബ്രുവരി 2006 (UTC)

'''ചുരുക്കെഴുത്തുകൾ'''

ചുരുക്കെഴുത്തുകളുടെ ഏകീകരണത്തിനു ഒരു വ്യക്തമായ കീഴ്‌വഴക്കത്തിനുള്ള സമയം അതിക്രമിച്ചെന്നു തോന്നുന്നു. പല താളുകളും പല മാനദണ്ഡങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ചുരുക്കെഴുത്തിനു കുത്തിനു ശേഷം ഒരു സ്പേസ് എന്ന് സാമാന്യ രീതിയാണ് അഭികാമ്യം(ഉദാ: [[ഒ. എൻ. വി. കുറുപ്പ്]]) എന്നെനിക്കു തോന്നുന്നു. മറ്റുള്ളവരുടെ അഭിപ്രായം അറിയിക്കുക--[[User:Praveenp|പ്രവീൺ]]''':'''[[User talk:Praveenp|&lt;font color=&quot;green&quot;  style=&quot;font-size: 70%&quot;&gt;സംവാദം&lt;/font&gt;]] 09:59, 27 ഓഗസ്റ്റ്‌ 2006 (UTC)

*ചുരുക്കെഴുത്തുകളിൽ സാധാരണ സ്വീകരിക്കുന്നത് ഈ ശൈലി അല്ല എന്നു തോന്നുന്നു പ്രവീൺ. ഒ.എൻ.വി. കുറുപ്പ് -അതായത് പൂർണനാമത്തിനു തൊട്ടുമുൻ‌പുള്ള ചുരുക്കെഴുത്തിനു മാത്രം സ്പേസ് നൽകുക. ഉദാ: പി.ജെ. ജോസഫ്, പി.ടി. ഉഷ, എന്നിങ്ങനെ. മലയാളം അച്ചടിയിലും പൊതുവേ ഈ രീതിയാണു പിന്തുടരുന്നത്. കൂടുതൽ ചർച്ച ചെയ്ത ശേഷം തീരുമാനത്തിലെത്താം. ഏതായാലും കുറച്ചു നാളത്തേക്കെങ്കിലും ഇങ്ങനെയുള്ള സാഹചര്യങ്ങളിൽ റിഡിറക്ടൂകളെ ആശ്രയിക്കുകയേ നിവർത്തിയുള്ളൂ. 
:{{User:Manjithkaini/Template:Sign}}05:18, 28 ഓഗസ്റ്റ്‌ 2006 (UTC)

ചുരുക്കെഴുത്തിനെക്കുറിച്ച ഞാൻ പഠീച്ചത് ഇവിടെ എഴുതാം. പേർ ഇനിയും ഉണ്ട്, ഇത് ചുരുക്കമാണ് എന്ന കാണിക്കാനാണ് (.) കൊടു--[[User:Challiyan|ചള്ളിയാൻ]] 18:23, 28 ഏപ്രിൽ 2007 (UTC)ക്കുന്നത്. അതായത് തൂടരും എന്നർത്ഥത്തിൽ. അതിനുശേഷം സ്പേസ് വേണ്ട. എന്നാൽ പേർ പൂർണ്ണ രൂപത്തിൽ എഴുതുകയാണെങ്കിൽ ഇടാക്ക് സ്പേസ് വേണം.  സി.ബീ.ഐ. എന്ന് അല്ലെങ്കിൽ സെണ്ട്രൽ ബ്യൂറോ ഒഫ് ഇനർട്ട്സ് എന്നും എഴൂതണം. ഇപ്പോഴത്തെ രീതി ശരീയാണ് എന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നു. --[[User:Challiyan|ചള്ളിയാൻ]] 18:23, 28 ഏപ്രിൽ 2007 (UTC)

* ചുരുക്കെഴുത്തിനെക്കുറിച്ച് ഒരു സം‌വാദം നടക്കുന്നു - ഒരു ചിത്രത്തിന്റെ പേരിലുള്ള ചുരുക്കെഴുത്താണിവിടെ വിഷയം - [[സംവാദം:സേതുരാമയ്യർ സി.ബി.ഐ. (മലയാളചലച്ചിത്രം)]] എന്ന താൾ കാണുക. ഇവിടെ രണ്ട് കാര്യങ്ങളാണ്‌ വിഷയം.

1. മേൽപ്പറഞ്ഞ സം‌വാദത്തിൽ ഞാൻ സൂചിപ്പിച്ച പോലെ, പാശ്ചാത്യർ വ്യക്തികളുടെ പേരുകളിൽ കുത്തിട്ട ചുരുക്കെഴുത്തും അല്ലാത്ത വാക്കുകളിൽ കുത്തില്ലാത്ത രൂപവും ഉപയോഗിക്കുന്നു എന്ന വസ്തുത (അനേകമനേകം ഉദാഹരണങ്ങൾ) - എന്റെ അറിവാണ്‌, ഭിന്നാഭിപ്രായമുള്ളവർ രേഖപ്പെടുത്തുക.

2. കീഴ്വഴക്കങ്ങളും ശൈലികളും എന്തുതന്നെയായാലും ചിത്രത്തിന്റെ ഔദ്യോഗികനാമത്തിനെ മാനിക്കേണ്ട ചുമതല. ചിത്രത്തിന്റെ അണിയറപ്രവർത്തകർക്ക് ഇതൊന്നും അറിയില്ലെങ്കിൽപ്പോലും അവരുടെ ചിത്രത്തിന്റെ പേര് അവരുടെ അവകാശമല്ലേ?

ഇവിടെയുള്ള ലേഖകർ ദയവായി ഈ സം‌വാദത്തിൽ പങ്കെടുത്ത് എത്രയും വേഗം പാവം [[സേതുരാമയ്യർ സിബിഐ | സേതുരാമയ്യരെ]] തിരിച്ചുവിടലിൽ (റീഡയറക്റ്റ്) നിന്നു രക്ഷിക്കാൻ അപേക്ഷ. &lt;&lt; [[ഉപയോക്താവ്:Hghwymn|പെരുവഴിക്കൊള്ളക്കാരൻ]] 22:26, 20 ജൂൺ 2008 (UTC)
--------
===ഇപ്പോഴുള്ള കീഴ്വഴക്കം===
വ്യക്തികളുടെയോ സ്ഥാപനങ്ങളുടേയോ പേരുകൾ ചുരുക്കിയെഴുതുമ്പോൾ വ്യക്തമായൊരു മാനദണ്ഡം സ്വീകരിക്കുക. ഈ ഒരു കാര്യത്തിൽ ഏറെക്കുറെ സ്വീകാര്യതയുള്ളത് ഇപ്രകാരമുള്ള ചുരുക്കെഴുത്താണു്.

 ഉദാഹരണം: 
 '''എസ്.കെ. പൊറ്റെക്കാട്ട് / എം.ടി. വാസുദേവൻ നായർ/ബി.ബി.സി. - അഭികാമ്യം'''
 എസ് കെ പൊറ്റെക്കാട്ട് / എസ്. കെ. പൊറ്റെക്കാട്ട് / എസ്.കെ പൊറ്റെക്കാട്ട് /എസ്. കെ. പൊറ്റെക്കാട്ട്- അനഭികാമ്യം
 
'''[[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം#ചുരുക്കെഴുത്ത്|ഈ കീഴ്വഴക്കം]] വിക്കിപീഡിയ [[വിക്കിപീഡിയ:ശൈലീ പുസ്തകം|ശൈലീ പുസ്തകത്തിൽ]] ചേർക്കുന്നതിനെ കുറിച്ച് താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം രേഖപ്പെടുത്തുക.'''

{{അനുകൂലം}} ഈ കീഴ്വഴക്കം ശൈലിയാക്കാൻ അനുകൂലിക്കുന്നു.--[[ഉപയോക്താവ്:Sidharthan|സിദ്ധാർത്ഥൻ]] 06:56, 4 ഒക്ടോബർ 2008 (UTC)
&lt;s&gt;{{അനുകൂലം}}  പുസ്തകത്തിൽ എഴുതി ചേർക്കാം--[[പ്രത്യേകം:Contributions/117.196.164.67|117.196.164.67]] 16:24, 5 ഒക്ടോബർ 2008 (UTC)&lt;/s&gt; ഐ.പി. വോട്ട് വേണ്ട. --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 05:28, 6 ഒക്ടോബർ 2008 (UTC)
{{അനുകൂലം}} --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 05:28, 6 ഒക്ടോബർ 2008 (UTC)
{{അനുകൂലം}} --[[ഉപയോക്താവ്:Sadik Khalid|സാദിക്ക്‌ ഖാലിദ്‌]] 05:56, 6 ഒക്ടോബർ 2008 (UTC)

 {{ശരി}} ശൈലീ പുസ്തകത്തിലേക്ക് ചേർത്തു. --[[ഉപയോക്താവ്:Sidharthan|സിദ്ധാർത്ഥൻ]] 18:19, 9 ഒക്ടോബർ 2008 (UTC)

== ഒക്ടോബർ ==

ഒക്ടോബർ എന്ന് ഉപയോഗിക്കണം എന്നാണ്‌ ഇപ്പോഴുള്ള ശൈലി. ഒക്റ്റോബർ എന്ന് ആക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 05:30, 6 ഒക്ടോബർ 2008 (UTC)

== തർജ്ജമ ==

''തർജ്ജമ ചെയ്യേണ്ട ലേഖനങ്ങൾ'' എന്ന സൂചിക ഇനിയും ആവശ്യമുണ്ടോ ? --[[ഉപയോക്താവ്:BipinSankar|ബിപിൻ]] 19:26, 16 നവംബർ 2008 (UTC)

 {{ശരി}} സൂചിക നീക്കിയിട്ടുണ്ട്. ആവശ്യമില്ലാത്ത സൂചികകൾ ധൈര്യമായി നീക്കം ചെയ്തോളൂ ബിപിൻ --[[ഉപയോക്താവ്:Sadik Khalid|സാദിക്ക്‌ ഖാലിദ്‌]] 08:28, 17 നവംബർ 2008 (UTC)

== അംഗിരസ്/അംഗിരസ്സ് ==

ലേഖനങ്ങളെഴുതാൻ സാവകാശം കിട്ടുന്നില്ല. അതുകൊണ്ട്  സമയം കിട്ടുമ്പോൾ അകാരാദി സംശോധനം നടത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അക്ഷരത്തെറ്റും വ്യാകരണത്തെറ്റും തിരുത്താൻ തുടങ്ങുമ്പോഴാണ്‌  ശൈലികൾ ഏകീകരിക്കാത്തതിന്റെയും ശൈലീപുസ്തകത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്താത്തതിന്റെയും കുറവുകൾ കാണാൻ കഴിയുന്നത്. ശൈലി നിജപ്പെടുത്തുന്നതു സംബന്ധിച്ച കൂടുതൽ പ്രശ്നങ്ങൾ സജീവമായി ഉന്നയിക്കുകയും തീരുമാനത്തിലെത്തുകയും ശൈലീപുസ്തകം വിപുല‍പ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ നന്നായിരുന്നു. തിരുത്തുമ്പോൾ ആദ്യമായി വന്ന പ്രശ്നം ഇതാണ്‌: ''അംഗിരസ്'' എന്നെഴുതണോ ''അംഗിരസ്സ്'' എന്നെഴുതണോ?

എന്റെ അഭിപ്രായം ഇതാണ്‌: സംസ്കൃതത്തിലെ വിസർഗ്ഗാന്തപദങ്ങൾക്ക് മലയാളത്തിൽ സകാരം ഇരട്ടിക്കണമെന്നതാണ്‌ നയം.[[ഉപയോക്താവ്:Thachan.makan|തച്ചന്റെ മകൻ]] 15:03, 20 മാർച്ച് 2009 (UTC)

:അംഗിരസ്സ് എന്നാണ് [http://ml.web4all.in/index.php/അംഗിരസ്സ് സർവ്വവിജ്ഞാനകോശത്തിൽ] ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഏകീകരിക്കേണ്ടവ സംവാദത്തിലോ പഞ്ചായത്തിലോ സമവായത്തിനായി സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്.  --[[ഉപയോക്താവ്:Sadik Khalid|സാദിക്ക്‌ ഖാലിദ്‌]] 19:26, 20 മാർച്ച് 2009 (UTC)

== തലക്കെട്ടിലെ ബഹുവചനം ==

തലക്കെട്ടിലെ ബഹുവചനപ്രയോഗം പരമാവധി ഒഴിവാക്കണം. (ഉദാഹരണം :[[മലയാളികൾ]]) അർത്ഥം മനസിലാക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളിടങ്ങളിലല്ലാതെ തലക്കെട്ടിൽ ബഹുവചനം ചേർക്കുന്നത് അനാവശ്യമാണ്. ഇതിനെ പിന്തുടരേണ്ട ഒരു ശൈലിയാക്കി ഈ ശൈലീപുസ്തകത്തിൽ ഉൾക്കൊള്ളിക്കാൻ താല്പര്യപ്പെടുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 08:53, 2 ഏപ്രിൽ 2009 (UTC)

:തലക്കെട്ടിൽ ബഹുവചനം പരമാവധി ഒഴിവാന്നുന്നതിനെ അനുകൂലിക്കുന്നു. തിരിച്ചുവിടലുകൾ ആവാമെന്ന് തോന്നുന്നു --[[ഉപയോക്താവ്:Sadik Khalid|സാദിക്ക്‌ ഖാലിദ്‌]] 08:56, 2 ഏപ്രിൽ 2009 (UTC)

[[Image:Symbol thumbs up.svg|float|30px]]--[[User:Praveenp|പ്രവീൺ]]''':'''[[User talk:Praveenp|&lt;font color=&quot;green&quot;  style=&quot;font-size: 70%&quot;&gt;സംവാദം&lt;/font&gt;]] 05:19, 7 ഏപ്രിൽ 2009 (UTC)

== കുത്തും സ്പേസും വേണം ==

വിക്കിയിലെ ശീർ‌‍ഷകങ്ങളിൽ വരുത്തുന്ന മാറ്റത്തെപ്പറ്റി ഒരു സംശയം. ചുരുക്കിയെഴുതുന്ന (അബ്രീവിയേറ്റ് ചെയ്യുന്ന) വാക്കുകൾക്ക് ശേഷം ഒരു കുത്തും ഒരു സ്പേസും ഇടണം എന്നാണ് ടൈപ് റൈറ്റിംഗിലെ നിയമം. എന്നാൽ വിക്കി നയം വ്യത്യസ്തമാണ്. കുത്ത് കഴിഞ്ഞ് സ്പേസ് വേണ്ടത്രേ. ആരൊക്കെച്ചേർന്നാണോ എന്തോ ഈ നയങ്ങളൊക്കെ ഉണ്ടാക്കിയത്. ഒരു കാര്യം പറയട്ടെ. അംഗീകൃത സർവകലാശാലകളൊക്കെ ഞാൻ ആദ്യം പറഞ്ഞ രീതിയാണ് പിന്തുടരുന്നത്. ഉദാഹരണത്തിന് പാറക്കൽ അശോകൻ എന്നത് പി. അശോകൻ എന്ന് ചുരുക്കാം. അല്ലാതെ പി.അശോകൻ എന്നല്ല. രണ്ട് ഇനിഷ്യലുകളുണ്ടെങ്കിലും ഇതാണ് രീതി. പി. കെ. കൃഷ്ണമേനോൻ എന്നെഴുതണം. പി.കെ. കൃഷ്ണമേനോൻ എന്നല്ല. കാണാനുള്ള ഭംഗിനോക്കി വിക്കി നയം രൂപീകരിച്ചതാണെങ്കിൽ പലരുടെയും ഔദ്യോഗിക നാമത്തിലുള്ള ചിഹ്നനരീതി ആകില്ല വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉണ്ടാവുക. ഒരു വിജ്ഞാനകോശത്തെ സംബന്ധിച്ച് ഇത് തീരെ ശോഭനീയവുമല്ല. --[[ഉപയോക്താവ്:Naveen Sankar|Naveen Sankar]] 07:22, 26 മേയ് 2009 (UTC)
:പൊതുവേ ഉപയോഗിക്കുന്ന രീതി തന്നെയാണ്‌ വിക്കിപീഡിയയിലും, പൊതുവേ അതത്ര സ്റ്റാൻഡേർഡ് ആണെന്നു തോന്നുന്നില്ല ;-), [http://nri.mathrubhumi.com/story.php?id=41630&amp;cat=21&amp;sub=119 ഈ താളിൽ] പി.കെ. കൃഷ്ണമേനോൻ എഴുതിയിരിക്കുന്നതു കാണുക. മാതൃഭൂമി തന്നെ [http://mathrubhumi.info/static/election09/story.php?id=38191&amp;cat=43&amp;sub=279&amp;subit=0 എ.കെ. ആന്റണി] എന്നെഴുതിയിരിക്കുന്നതും കാണാം. കൂടുതൽ തിരഞ്ഞാൽ ചിലപ്പോൾ മാതൃഭൂമി തന്നെ ഇതു ലംഘിച്ചും എഴുതിയിരിക്കുന്നതു കാണാമായിരിക്കും--[[User:Praveenp|പ്രവീൺ]]''':'''[[User talk:Praveenp|&lt;font color=&quot;green&quot;  style=&quot;font-size: 70%&quot;&gt;സംവാദം&lt;/font&gt;]] 07:47, 26 മേയ് 2009 (UTC)
:: എതിർക്കുന്നു.. പ്രവീണാ.. ശക്തമായി എതിർ‌‍ക്കുന്നു.  എ. കെ. ആന്റണി എന്നുതന്നെ വേണം.  --[[ഉപയോക്താവ്:Naveen Sankar|Naveen Sankar]] 07:56, 26 മേയ് 2009 (UTC)
:നവീനാ എന്നെ എതിർക്കണ്ട, ആശയത്തെ എതിർക്കൂ ;-)--[[User:Praveenp|പ്രവീൺ]]''':'''[[User talk:Praveenp|&lt;font color=&quot;green&quot;  style=&quot;font-size: 70%&quot;&gt;സംവാദം&lt;/font&gt;]] 08:10, 26 മേയ് 2009 (UTC)
::പ്രവീണനെയല്ല ആശയത്തെത്തന്നെയാണ് എതിർത്തത്. പ്രവീണനെ സംബോധന ചെയ്തൂ എന്നേയുള്ളൂ.  മലയാളം വിക്കിയുടെ നയത്തെ എതിർക്കുന്നു.  നാമകരണ സമ്പ്രദായത്തിൽ ചുരുക്കെഴുത്തുകൾക്ക് ശേഷം കുത്തും സ്പേസും വേണം. --[[ഉപയോക്താവ്:Naveen Sankar|Naveen Sankar]] 08:17, 26 മേയ് 2009 (UTC)

മലയാളം മാദ്ധ്യമങ്ങളിൽ ഒട്ടു മിക്കവയിലും(ഞാൻ ശ്രദ്ധിച്ചിട്ടുള്ളവയിൽ)  ഇനീഷ്യലുകൾക്കിടയിൽ സ്പേസ് ഇല്ലതെയാണു കാണാറ്. അതാവാം വിക്കിയിലും ഇങ്ങനെയൊരു കീഴ്വഴക്കം സൃഷ്ടിച്ചത്. അപ്പോൾ‍ വിക്കിയിൽ സജീവമായിരുന്ന ഉപയോക്താക്കൾ ചേർന്ന് ഇങ്ങനെ ചില കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചതിനാലാണ്‌ ഇപ്പോൾ ഉള്ള ലേഖനങ്ങളിലൊക്കെ ഏകീകൃത സ്വഭാവം കൈവന്നിരിക്കുന്നത് എന്നു മനസിലാക്കുക. ഇനി ശൈലി മാറ്റണം എന്നുണ്ടെങ്കിൽ അത് ബുദ്ധിമുട്ടായിരിക്കും. അതു കാരണം നവീൻ പറയുന്ന രീതിയിൽ ഉള്ള പേരുകളിൽ താളുകൾ തുടങ്ങി അതിനെ യഥാർത്ഥ താളിലേക്ക് റീഡയരക്ട് ചെയ്യുന്നതായിരിക്കും ഉചിതം. --[[ഉപയോക്താവ്:Anoopan|Anoopan&amp;#124; അനൂപൻ]] 08:29, 26 മേയ് 2009 (UTC)

::സിദ്ധാർഥൻ പറഞ്ഞപ്പോൾത്തന്നെ സംശയിച്ച് സംശയിച്ചാണ് പ്രതികരിച്ചത്.  ഇതിങ്ങനെയൊക്കേ ആകുള്ളൂ എന്നറിയാം.  എന്നാലും ഒരു കീഴ്വഴക്കം - അത് തെറ്റാണോ അതോ ശരിയാണോ എന്നൊന്നും അറിയില്ല - സൃഷ്ടിച്ചിട്ട് അത് മാറ്റില്ല എന്ന് പറയാൻ എന്ത് എളുപ്പമാണ്.  എനിക്ക് കൂടുതൽ തെളിവുകൾ നൽകാൻ ഇല്ല.  ഒരു ഫുൾ സ്റ്റോപ് കഴിഞ്ഞാൽ രണ്ട് സ്പേസ് ഇടണം. അബ്റീവിയേഷനാണെങ്കിൽ ഫുൾ സ്റ്റോപ്പിനു ശേഷം ഒരു സ്പേസ് ഇടണം എന്നൊക്കെയാണ് അംഗീകൃത സമ്പ്രദായങ്ങൾ എന്നാണ് എന്റെ അറിവുകൾ.  കോമയോ സെമികോളനോ ഒക്കെയാണെങ്കിലും അതിനുശേഷം ഒരു സ്പേസ് മതി.  --[[ഉപയോക്താവ്:Naveen Sankar|Naveen Sankar]] 08:41, 26 മേയ് 2009 (UTC)

::കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ ഈ രീതിയിൽ രൂപപ്പെടുന്നതിനു മുൻപ് ഈ കാര്യത്തിൽ ഒരു പുനർ‌‍വിചന്തനം ഉണ്ടാകണം എന്ന് അപേക്ഷിക്കുന്നു.  കാര്യങ്ങൾ കൂടുതൽ കുഴപ്പമാകുന്നതിനുമുൻപ് എല്ലാവരും ചേർന്നൊന്ന് ചിന്തിക്കൂ.  --[[ഉപയോക്താവ്:Naveen Sankar|Naveen Sankar]] 08:46, 26 മേയ് 2009 (UTC)

::ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിയും കുത്തും ഇടവും എന്ന രീതിയാണ് പിന്തുടരുന്നത്. [http://en.wikipedia.org/wiki/Literary_initials ഇവിടവും] [http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Naming_conventions_(people)#Middle_names_and_abbreviated_names ഇവിടവും] കാണുക.--[[ഉപയോക്താവ്:Naveen Sankar|Naveen Sankar]] 08:58, 26 മേയ് 2009 (UTC)

കുത്തും സ്പേസും വേണം കാരണം, കുത്ത് കഴിഞ്ഞുള്ള സ്പേസാണ് വരികളെ വേർപ്പെടുത്തുന്നത്. അല്ലെങ്കിൽ വരികൾ തമ്മിൽ ഒരു ബന്ധം ഉണ്ടാകും.--[[User:Jigesh|&lt;font face=&quot;Rage Italic&quot; size=&quot;3&quot; style=&quot;color:#000000;color:black&quot;&gt;&lt;i&gt;Jigesh&lt;/i&gt;&lt;/font&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;font-family:Italic;color:black&quot;&gt;[[user_talk:jigesh|&lt;font face=&quot;Rage Italic&quot; size=&quot;3&quot; style=&quot;color:#000000;color:red&quot;&gt;talk&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt; 09:06, 26 മേയ് 2009 (UTC)
:ഞാൻ പറഞ്ഞത് ഇപ്പോഴുള്ള താളുകൾ മുഴുവൻ മാറ്റാനുള്ള പ്രായോഗിക ബുദ്ധിമുട്ടുകളെക്കുറിച്ചാണ്‌. പഴയതു ശരി പുതിയത് തെറ്റ് എന്ന അഭിപ്രായം എനിക്കില്ല.  മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഇതു വരെ പ്രവർത്തിച്ച അനുഭവം വെച്ച് എനിക്കു തോന്നുന്നത് ഇതാണ്‌. ശൈലി മാറ്റുന്ന കീഴ്‌വഴക്കം നടപ്പിലാക്കാൻ വളരെ എളുപ്പമാണ്‌. അതിനു അനുകൂലമായും,പ്രതികൂലമായും ഒരു ചർച്ചകൾ നടത്താനും,ഘോരഘോരം പ്രസംഗിക്കുവാനും എല്ലാവരും കാണും. പക്ഷേ അതു നടപ്പാക്കി കഴിഞ്ഞാൽ നിലവിലുള്ള താളുകൾ ആ രീതിയിലേക്ക് മാറ്റാൻ ഒരാളെയും ഇതുവരെ കണ്ടിട്ടില്ല. --[[ഉപയോക്താവ്:Anoopan|Anoopan&amp;#124; അനൂപൻ]] 09:19, 26 മേയ് 2009 (UTC)

::ദയവായി തർക്കത്തിലേക്ക് പോകാതെ. കൃപയാ ഇപ്പോഴുള്ള ശൈലിയിൽ കുഴപ്പമുണ്ടോ എന്ന് ഒന്ന് പുനഃപരിശോധിക്കൂ. ഞാൻ ആവർത്തിക്കുന്നു - &quot;ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിയും കുത്തും ഇടവും എന്ന രീതിയാണ് പിന്തുടരുന്നത്. [http://en.wikipedia.org/wiki/Literary_initials ഇവിടവും] [http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Naming_conventions_(people)#Middle_names_and_abbreviated_names ഇവിടവും] കാണുക.&quot;.  ശൈലി മാറ്റണമെന്നുണ്ടെങ്കിൽ അത് ഇപ്പോഴെങ്കിലും ചെയ്തേ മതിയാകൂ.  അല്ലെങ്കിൽ കൂടുതൽ കുഴപ്പങ്ങൾ ഉണ്ടാകും.  കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ ഇതേ ശൈലിയിൽ രൂപപ്പെടും.  ശൈലി മാറ്റണ്ട എന്നുണ്ടെങ്കിൽ പ്രശ്നവുമില്ലല്ലോ.  പെട്ടെന്ന് ഒരിക്കൽക്കൂടി ഈ കാര്യത്തെപ്പറ്റി ചിന്തിച്ച് ഒരു തീരുമാനം കൈക്കൊള്ളുക. --[[ഉപയോക്താവ്:Naveen Sankar|Naveen Sankar]] 09:59, 26 മേയ് 2009 (UTC)

ഇത് ഒരു വലിയ പ്രശ്നമാക്കിയെടുക്കേണ്ട ആവശ്യമില്ല. പേരിന്റെ ഇനീഷ്യലുകൾകിടയിൽ അകലം ഉണ്ടെങ്കിലും ഇല്ലെങ്കിലും ഒരു പ്രശ്മനവുമില്ല എന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം. അത് അതിന്റെ വഴിക്ക് നടക്കട്ടേ, അങ്ങിനെ ഒരു നിയമം ഉണ്ടാക്കിയാലും ഇല്ലെങ്കിലും എല്ലാവരും  അത് പിന്തുടർന്നില്ലെങ്കിലും ഗുരുതരമായ തെറ്റാണെന്ന് എനിക്ക് അഭിപ്രായമില്ല.--[[User:Jigesh|&lt;font face=&quot;Rage Italic&quot; size=&quot;3&quot; style=&quot;color:#000000;color:black&quot;&gt;&lt;i&gt;Jigesh&lt;/i&gt;&lt;/font&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;font-family:Italic;color:black&quot;&gt;[[user_talk:jigesh|&lt;font face=&quot;Rage Italic&quot; size=&quot;3&quot; style=&quot;color:#000000;color:red&quot;&gt;talk&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt; 10:57, 26 മേയ് 2009 (UTC)

: എ. കെ. ആന്റണി എന്നെഴുതുന്നത് അമേരിക്കൻ ഇംഗ്ലീഷ് സ്റ്റൈലാണെന്നു തോന്നുന്നു. ഒക്സ്ഫഡ്, ബ്രിട്ടാനിക്ക തുടങ്ങിയവ എ.കെ. ആന്റണി എന്ന ശൈലിയാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ഇതത്ര ആധികാരികമാണോ എന്നറിയില്ല. എങ്കിലും ഞാൻ കണ്ട രണ്ട് ലിങ്കുകൾ ഇവിടെ നല്കുന്നു. [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/639453/H-G-Wells H.G. Wells in Britannica] [http://74.125.153.132/search?q=cache:Qqokz3oW55UJ:w2.vu.edu.au/library/infolink/webref/styles/files/oxford.pdf+The+Oxford+Style+Manual+initials&amp;cd=2&amp;hl=en&amp;ct=clnk&amp;gl=in&amp;client=firefox-a OXFORD - A GUIDE TO REFERENCING] --[[ഉപയോക്താവ്:Sidharthan|സിദ്ധാർത്ഥൻ]] 11:40, 26 മേയ് 2009 (UTC)
:::നവീൻ പറഞ്ഞത് ടൈപ്പ് റൈറ്ററിൽ ഉപയോഗിച്ചു വരുന്ന കീഴ്വഴക്കമാണ്‌. ടൈപ്പ് റൈറ്ററിൽ കോമക്കും, കുത്തിനും, ഓരോ അക്ഷരങ്ങൾക്കും ഒരേ വീതി തന്നെയാണ്‌ എടുക്കുന്നത്. അതായത്. അതു കൊണ്ട് ഫുൾസ്റ്റോപ്പ് കഴിഞ്ഞ് രണ്ടിടവിടാതെ അടുത്ത വാചകം തുടങ്ങിയാൽ അത് തിരിച്ചറിയാൻ ബുദ്ധിമുട്ടും അഭംഗിയും ആകും. എന്നാൽ കമ്പ്യൂട്ടറിന്റെ കാര്യത്തിൽ അക്ഷരത്തിനനുസരിച്ച് വീതി വരുന്നതിനാൽ ഈ പ്രശ്നം ഇല്ല. അതുകൊണ്ട് നിലവിലുള്ള കീഴ്വഴക്കം തുടതുന്നതായിരിക്കും നല്ലത് എന്നു കരുതുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 14:10, 26 മേയ് 2009 (UTC)

:ഇന്നത്തെ പത്രങ്ങൾ നോക്കുക, പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയേറ്റ് യോഗത്തെക്കുറിച്ച് പറയുന്ന വാർത്തയിൽ വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനെ കുറിക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങളിൽ വിക്കിയിലെ രീതിയിൽ തന്നെയാണെഴുതിയിരിക്കുന്നത്. കേന്ദ്രമന്ത്രിസഭയെ കുറിച്ച് പറയുന്നിടത്ത് എ.കെ. ആന്റണിയെന്നു തന്നെയാണ്‌ എഴുതിയിരിക്കുന്നത്(മംഗളവും മാതൃഭൂമിയുമാണ്‌ കണ്ടത്). കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ മുഖപ്രസിദ്ധീകരണമായ വിജ്ഞാന കൈരളിയും ഇതേ ശൈലിയാണ്‌ പിന്തുടരുന്നത്. ഈ സ്റ്റാൻഡേർഡ്, പത്രപ്രവർത്തകനായ മൻജിത്ത് ജീ തന്നെയാണ്‌ [[#പഴയ സംവാദത്താൾ പകർത്തിയത്|മുന്നോട്ടും വെച്ചത്]]. ഓൺലൈനിൽ എകെ ആന്റണി, എ.കെ ആന്റണി, എകെ ആന്റണി, എ. കെ. ആന്റണി, എകെ. ആന്റണി,എ.കെ.ആന്റണി, എ.കെ. ആന്റണി എന്നൊക്കെ കാണാം. അധികവും എഴുതുന്ന വ്യക്തി സ്വീകരിച്ച രീതിയായി കരുതിയാൽ മതിയാവും--[[User:Praveenp|പ്രവീൺ]]''':'''[[User talk:Praveenp|&lt;font color=&quot;green&quot;  style=&quot;font-size: 70%&quot;&gt;സംവാദം&lt;/font&gt;]] 04:21, 27 മേയ് 2009 (UTC)

::നവീൻ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന അംഗീകൃത സര്വ്വകലാശാലകൾ ഏതൊക്കെയാണെന്നെനിക്കറിയില്ല. മലയാളഭാഷയിൽ ശൈലി നിശ്ചയിക്കുന്നത് ആരാണെന്നുറപ്പുമില്ല. കുത്തിന്റെ സ്പേസിന്റെയും കാര്യത്തിൽ സിദ്ധർത്ഥനും സുനിലും പറഞ്ഞിരിക്കുന്നതു ശ്രദ്ധിക്കുക. നവീന്റെ വാദത്തിനു പ്രധാന കാരണം അതാണ്‌. മൂന്നു പത്രസ്ഥാപനങ്ങളിൽ എഴുത്തുകുത്തുകളുമായി ഇരുന്നിട്ടുണ്ട്. അവിടെയൊക്കെ ശൈലീപുസ്തകത്തിൽ ഇതെപ്പറ്റി വ്യക്തമായി എഴുതിവച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിപ്പോൾ വിക്കിയിൽ പിന്തുടരുന്ന ശൈലിതന്നെ. ഇനി നവീൻ പറയുന്ന ഏതെങ്കിലും സര്വ്വകലാശാലകളെപ്പിന്തുടർന്ന് കേരളത്തിലെ പത്രങ്ങൾ ഇതൊക്കെ മാറ്റിയെഴുതിയിട്ടുണ്ടോ എന്നറിയില്ല. കുത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ സർക്കാർവക വിജ്ഞാനകോശം വിക്കിക്കൊപ്പം തന്നെ.(അബ്ദുൽകലാം, ഡോ. എ.പി.ജെ. എന്ന താൾ അവിടെക്കാണുക) എന്നാൽ ഗിവൺ നെയിമിനു ശേഷം ഒരു കോമകൂടി നൽകലാണവിടെക്കണ്ട വ്യത്യാസം. അതു സ്വീകരിക്കണമോ എന്നതിൽ സംശയവുമുണ്ട്. [[ഉപയോക്താവ്:Manjithkaini|മൻ‌ജിത് കൈനി]] 14:45, 27 മേയ് 2009 (UTC)

ചുരുക്കെഴുതുന്നത് തന്നെ സ്ഥലം ലാഭിക്കാനാണ്. അതിനിടക്ക് സ്പേസ് (ബഹിരാകാശം) ചേർത്താൽ പിന്നെ സ്ഥലം നഷ്ടമല്ലേ വരൂ.  അമേരിക്കക്കാർ സ്പേസ് ഉപയോഗിക്കുന്നു എന്ന് തോന്നുന്നില്ല. [http://en.wikipedia.org/wiki/United_States ഇവിടെ] യു.എസ്. എന്നാണ് കാണുന്നത്. ചില എഴുത്തുകാർ സ്പേസ് കൊടുക്കുന്നു എന്ന് തോന്നുന്നു.  ഇംഗ്ലീഷിൽ നിരവധി കണ്വെൻഷനുകൾ [http://en.wikipedia.org/wiki/Abbreviation#Style_conventions_in_English നിലവിലുണ്ട് താനും] 
അബ്രിവിയേഷൻ ചെയ്യുമ്പോൾ വിട്ടുകളയുന്ന ഭാഗത്തിനു പകരമാണ് (.) ചേർക്കുന്നത്. കുത്തിനൊപ്പം ഒരു സ്പേസും അതിൽ ഉണ്ടെന്ന് വ്യംഗ്യം. പേരുമായി ബന്ധമില്ലാത്ത ഭാഗങ്ങൾ ചേർക്കെന്നെങ്കിൽ മാത്രം സ്പേസ് കൊടുക്കുന്നു. ചുരു‍ക്കാത്ത ഭാഗങ്ങൾ ഇടകലർത്തുമ്പോഴും ഇടക്ക് സ്പേസ് ചേർക്കണം. ഡോ. എ.പി.ജെ. അബ്ദുൾകലാം എന്ന് ഉദാഹരണം ഡോ. എ.പി.ജെ.എ.കെ. എന്നും ഉപയോഗിക്കാം. എന്നാണ് എൻറെ അഭിപ്രായം [[User:Challiyan|'''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;Challiovsky&lt;/span&gt; ''']] [[User talk:Challiyan|&lt;sup&gt; &lt;b&gt;Talkies ♫♫&lt;/sup&gt; &lt;/b&gt;]] 15:16, 27 മേയ് 2009 (UTC)

:ഇംഗ്ലീഷ് ശൈലി മലയാളത്തിൽ സ്വീകരിക്കാൻ പറ്റുമെന്നു തോന്നുന്നില്ല. നവീൻ കാണിച്ച ലിങ്കുകളും എല്ലാം ഇംഗ്ലീഷിൽ ഉള്ളവ തന്നെ. സർവ്വകലാശാലകളും പിന്തുടരുന്നത് ഇംഗ്ലീഷ് ആണെന്നാണ്‌ എന്റെ അറിവ്. --[[ഉപയോക്താവ്:Anoopan|Anoopan&amp;#124; അനൂപൻ]] 15:19, 27 മേയ് 2009 (UTC)

::''അനൂപൻ:ഇംഗ്ലീഷ് ശൈലി മലയാളത്തിൽ സ്വീകരിക്കാൻ പറ്റുമെന്നു തോന്നുന്നില്ല'' - എന്തുകൊണ്ട്?  ''ചള്ളിയാൻ:ചുരുക്കെഴുതുന്നത് തന്നെ സ്ഥലം ലാഭിക്കാനാണ്. അതിനിടക്ക് സ്പേസ് (ബഹിരാകാശം) ചേർത്താൽ പിന്നെ സ്ഥലം നഷ്ടമല്ലേ വരൂ'' - ശൈലീരൂപീകരണത്തിൽ ഇതൊരു കാരണമാണോ? (ന്റമ്മോ! ചള്ളിയാന്റെ ഓരോ ന്യായങ്ങൾ!!)  ''മൻജിത്:അബ്ദുൽകലാം, ഡോ. എ.പി.ജെ.'' - തിസീസുകളിലും മറ്റും സ്വീകരിക്കുന്ന A.P.A. ഫോർമാറ്റിന്റെ വികലമായ അനുകരണമല്ലേ ഇത്?  നമുക്ക് ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ കാണാം : [http://en.wikipedia.org/wiki/A._R._Rahman  എ. ആർ. റഹ്‌മാൻ], [http://en.wikipedia.org/wiki/H._G._Wells എച്ച്. ജി. വെൽസ്], [http://en.wikipedia.org/wiki/A._K._Antony എ. കെ. ആന്റണി] തുടങ്ങിയവരെ. എന്തുവേണം?--[[ഉപയോക്താവ്:Naveen Sankar|Naveen Sankar]] 04:15, 28 മേയ് 2009 (UTC)

:ഇംഗ്ലീഷ് ശൈലി തന്നെ മലയാളത്തിൽ ഉപയോഗിക്കണം എന്നും ഇല്ല. മലയാളത്തിൽ പൊതുവേ പിന്തുടരുന്ന രീതികൾ നമ്മളും ഉപയോഗിക്കുന്നതായിരിക്കും അഭികാമ്യം--[[User:Praveenp|പ്രവീൺ]]''':'''[[User talk:Praveenp|&lt;font color=&quot;green&quot;  style=&quot;font-size: 70%&quot;&gt;സംവാദം&lt;/font&gt;]] 04:20, 28 മേയ് 2009 (UTC)
:: നമുക്ക് നമ്മുടെതായ ഭാഷയുള്ളതു കൊണ്ട് ശൈലിയും ആ രീതിയിൽ തന്നെയായിരിക്കണം. ഇക്കാര്യത്തിൽ നമുക്ക് ഇംഗ്ലീഷിനേക്കാൾ കൂടുതൽ സ്വീകാര്യമാകുന്നത് മലയാളം മാദ്ധ്യമങ്ങൾ കൂടുതലായി അവലംബിക്കുന്ന ശൈലിയായിരിക്കും.നവീൻ പറയുന്ന കുത്തും സ്പേസും ശൈലി അവലംബിക്കുന്നതുകൊണ്ട് എന്തെങ്കിലും ഗുണങ്ങൾ?? പ്രത്യേകിച്ചും സെർച്ച് പോലുള്ള അവസരങ്ങളിൽ ???--[[ഉപയോക്താവ്:Anoopan|Anoopan&amp;#124; അനൂപൻ]] 05:28, 28 മേയ് 2009 (UTC)

:::കുത്തിനു കോമയ്ക്കും ശേഷം സ്പേസ് ഇട്ടേ മതിയാവൂ. അതാണ് ശരിയായ രീതി. മലയാളത്തിലെ മാധ്യമങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന രീതി അങ്ങനെയല്ലെങ്കിൽ അവയെ തിരുത്തുകയാണു വേണ്ടത്. എല്ലാ ഭാഷകളിലും അങ്ങനെയാണ്, മലയാളത്തിൽ അങ്ങനെയല്ലാതെ ഉപയോഗിച്ചു തുടങ്ങി എന്നത് തെറ്റിനെ നിലനിർത്താനുള്ള ഒരു ന്യായീകരണമാവുന്നില്ല. (മുകളിലെ ചർച്ചകൾ വായിച്ചുതന്നെയാണ് ഇത് എഴുതുന്നത്)--[[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 01:54, 28 സെപ്റ്റംബർ 2016 (UTC)

== സംഖ്യകൾ ==

സമവായം കൂടാതെ ഒരു സംഗതി ശൈലീപുസ്തകത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത് അഭികാമ്യമാണോ? ഈ ഭാഗത്തിന്‌ ഇത്രയും ആമുഖം പറയേണ്ട കാര്യമില്ല. മറ്റൊന്ന്, കോടിക്കു മുകളിൽ പത്തുകോടി, നൂറുകോടി, ആയിരംകോടി, പതിനായിരംകോടി തുടങ്ങിയ പേരുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതല്ലേ നല്ലത്. മില്യൺ, ബില്യൺ, ഇവയ്ക്കു പകരം ദശലക്ഷം, ശതകോടി എന്നുപയോഗിക്കുന്നത് ശരിയല്ല. 10 ദശലക്ഷം എന്നല്ല, ഒരു കോടി എന്നുവേണം പറയാൻ.  സൈന്റിഫിൿ നൊട്ടേഷൻ വലയത്തിൽനൽകുന്നതു നല്ലതുതന്നെ.

വലിയ സംഖ്യകൾ എഴുതുമ്പോൾ അങ്കുശമിട്ട് വേർതിരിക്കേണ്ടതാണ്‌. ഇംഗ്ലീഷ് രീതിക്ക് അങ്കുശമിടുന്നത് ഒഴിവാക്കണം. പത്തുകോടിയെ 100,000,000
എന്നല്ല, 10,00,00,000  എന്നാണ്‌ എഴുതേണ്ടത്.

സംഖ്യകൾ അക്കത്തിലോ അക്ഷരത്തിലോ എഴുതേണ്ടത് എന്നതിലും സമവായം ആവശ്യമാണ്‌. ചെറിയ സംഖ്യകൾ അക്ഷരത്തിൽത്തന്നെ എഴുതുക എന്നതാണ്‌ മിക്ക പത്രങ്ങളുടെയും കീഴ്വഴക്കം. നൂറ്, ആയിരം, പതിനായിരം, ഒരു ലക്ഷം, പത്തുലക്ഷം തുടങ്ങിയവയും. 10 കോടി 100 കോടി എന്നിങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കുന്നതിലും തെറ്റില്ലെന്നുതോന്നുന്നു. ഗണിതാദി ശാസ്ത്രീയകാര്യങ്ങളുടെ പ്രതിപാദനത്തിനല്ല ഈ പ്രസ്താവം --[[ഉപയോക്താവ്:Thachan.makan|തച്ചന്റെ മകൻ]] 07:57, 18 ജൂൺ 2009 (UTC)
&lt;!-- &lt;font color=&quot;blue&quot;&gt; --&gt;
:ചുവരുണ്ടെങ്കിലല്ലേ ചിത്രമെഴുതാൻ പറ്റൂ. ശൈലീപുസ്തകത്തിൽ നിലവിൽ കാണുന്ന ശൈലികൾ ഒക്കെയും ആരെങ്കിലും തുടങ്ങി വെച്ചു് പിന്നീടു് സമവായത്തിലൂടെ നന്നാക്കിയെടുത്തതാണു്. വിക്കിയുടെ ശൈലിക്കു് ചേരാത്ത എന്തെങ്കിലും ശൈലിയിൽ ഉണ്ടെങ്കിൽ അതു് ചർച്ച ചെയ്ത ശൈലീപുസ്തകത്തിൽ ആവശ്യത്തിനു് മാറ്റങ്ങൾ വരുത്താം. 

:ചർച്ച ചെയ്യാൻ ശൈലീപുസ്തകമേ ഇല്ല എന്നതായിരുന്നു മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ സ്ഥിതി. മലയാളം വിക്കിപീഡിയ തുടങ്ങി ഏതാണ്ടു് 4 വഷത്തിനു് ശേഷമാണു് (2006 നവംബറിൽ) അതു് തുടങ്ങാനുള്ള  ശ്രമം എങ്കിലും ഉണ്ടായതു്. വർഷം 2.5 ആയിട്ടും നമ്മുടെ ശൈലീപുസ്തകം ഇത്രയേ വളർന്നിട്ടുള്ളൂ. 

:നയങ്ങൾ രൂപീകരിക്കാനും, ശൈലികൾ നിർവചിക്കാനും, സഹായത്താളുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്താനും, വിക്കിനയങ്ങൾ മലയാളത്തിലാക്കാനും ഒക്കെ എത്ര പേർ താല്പര്യം കാണിക്കുന്നു എന്നു് പ്രസ്തുത താളുകളുടെ നാൾ വഴി അന്വേഷിച്ചാൽ മനസ്സിലാകും. വിക്കിപീഡിയയിലെ (ഏതൊരു സാമൂഹസം‌രഭത്തിന്റേയും ജീവനാടിയാണു് നല്ല ഒരു മാനുവൽ ഓഫ് സ്റ്റൈൽ. പക്ഷെ അതു് മെച്ചപ്പെടുത്താനും നിർവചിക്കാനും എത്ര പേർ താല്പര്യം കാണിക്കുന്നു എന്നു് ഈ താളിന്റേയും അതിന്റെ സം‌വാദം താളിന്റേയും ചരിത്രം പരിശോധിച്ചാൽ മനസ്സിലാകും. നമുക്കു് മലയാളം വിക്കിപീഡിഅയയിൽ ലേഖനമെഴുത്തുകാരേ ഉള്ളൂ. ഈയടുത്തായാണെങ്കിൽ ലേഖനങ്ങളുടെ എണ്ണം കൂട്ടുന്നതിൽ മാത്രമാണു് എല്ലാവരുടേയും ശ്രദ്ധ,.

:ഇനി മുകളിൽ തച്ചന്റെ മകൻ കുറിച്ച അഭിപ്രായങ്ങളെക്കുറിച്ചു്.

:'''''ഈ ഭാഗത്തിന്‌ ഇത്രയും ആമുഖം പറയേണ്ട കാര്യമില്ല.'''''

:അപ്പോൾ അതിനനുസരിച്ചു് മാറ്റിയെഴുതാം. എന്തു് കൊണ്ടു് ബില്യനും ബില്യനും 10 ദശലക്ഷവും ഒക്കെ ഉപയോഗിക്കുന്നതു് ഒഴിവാക്കണം എന്നൊരു വിശദീകരണം മാത്രമാണതു്. 

:'''''മറ്റൊന്ന്, കോടിക്കു മുകളിൽ പത്തുകോടി, നൂറുകോടി, ആയിരംകോടി, പതിനായിരംകോടി തുടങ്ങിയ പേരുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതല്ലേ നല്ലത്.''''' 

:എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഒരു പരിധിവിട്ടാൽ സൈന്റിഫിക്ക് നൊട്ടേഷൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതു് തന്നെയാണു് അഭികാമ്യം. എങ്കിലും പത്തുകോടി, നൂറുകോടി, ആയിരംകോടി, പതിനായിരംകോടി തുടങ്ങിയവക്കു് പ്രശ്നമില്ല. പക്ഷെ കോടി കോടി മുതലായ പ്രയോഗങ്ങൾ ഒഴിവാന്നേണ്ടതാണു്.  ശാസ്ത്രലേഖനങ്ങളിൽ സൈന്റിഫിക്ക് നൊട്ടേഷൻ തന്നെയാണു് എപ്പോഴും അഭികാമ്യം.

:'''''മില്യൺ, ബില്യൺ, ഇവയ്ക്കു പകരം ദശലക്ഷം, ശതകോടി എന്നുപയോഗിക്കുന്നത് ശരിയല്ല. 10 ദശലക്ഷം എന്നല്ല, ഒരു കോടി എന്നുവേണം പറയാൻ.''''' 

:അതെ. ഈ പ്രയോഗങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും എല്ലായിടത്തു് നിന്നും ഒഴിവാക്കേണ്ടതാണു്. പ്രത്യേകിച്ചു് ഈ ദശലക്ഷം വച്ചുള്ള കളി. ഇംഗ്ലീഷിൽ നിന്നുള്ള പദാനുപദ വിവരത്തനം മലയാളത്തിലെത്തിച്ച ഒരു സം‌ഗതിയാണതു്. പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയവർക്കു് തന്നെ അതു് എത്ര ലക്ഷമാണെന്നോ എത്ര കോടിയാണെന്നോ അറിയുന്നുണ്ടാവില്ല. അല്ലെങ്കിൽ 3 കോടിക്കു് പകരം 30 ദശക്ഷം എന്നൊക്കെ പരിഭാഷ ചെയ്യുമോ. 

:'''''വലിയ സംഖ്യകൾ എഴുതുമ്പോൾ അങ്കുശമിട്ട് വേർതിരിക്കേണ്ടതാണ്‌. ഇംഗ്ലീഷ് രീതിക്ക് അങ്കുശമിടുന്നത് ഒഴിവാക്കണം. പത്തുകോടിയെ 100,000,000 എന്നല്ല, 10,00,00,000  എന്നാണ്‌ എഴുതേണ്ടത്.'''''

:ഇതിനായി ശൈലി പുസ്തകത്തിൽ ഒരു വിഭാഗം എഴുതിച്ചേർക്കണം. ഇകാര്യത്തിൽ ഒരു ശൈലിയും ഇതു വരെ രൂപപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല. 

:'''''സംഖ്യകൾ അക്കത്തിലോ അക്ഷരത്തിലോ എഴുതേണ്ടത് എന്നതിലും സമവായം ആവശ്യമാണ്‌. ചെറിയ സംഖ്യകൾ അക്ഷരത്തിൽത്തന്നെ എഴുതുക എന്നതാണ്‌ മിക്ക പത്രങ്ങളുടെയും കീഴ്വഴക്കം.''''' 

:വർഷങ്ങൾ അക്കത്തിൽ തന്നെ എഴുതണം. ചിക്കാഗോ മാനുവലിലെ ചില കാര്യങ്ങൾ ഇക്കാര്യത്തിൽ സ്വീകരിക്കാമെന്നു് തോന്നുന്നു. വാചകം തുടങ്ങുമ്പോൾ സംഖ്യ അക്ഷരത്തിലെഴുതുന്ന ശൈലിയുണ്ടു്. അതു് വേണോ എന്ന കാര്യം തീരുമാനിക്കണം. ഇക്കാര്യത്തിൽ കൂടുതൽ ചർച്ച അത്യാവശ്യമാണു്. 

:'''''നൂറ്, ആയിരം, പതിനായിരം, ഒരു ലക്ഷം, പത്തുലക്ഷം തുടങ്ങിയവയും. 10 കോടി 100 കോടി എന്നിങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കുന്നതിലും തെറ്റില്ലെന്നുതോന്നുന്നു.''''' 

:ഇതിലൊന്നും തെറ്റില്ല. ഇതൊക്കെ നമ്മൾ നിത്യജീവിതത്തിൽ ധാരാളം ഉപയോഗിക്കുന്നതും ആണു്.--[[ഉപയോക്താവ്:Shijualex|Shiju Alex&amp;#124;ഷിജു അലക്സ്]] 17:59, 18 ജൂൺ 2009 (UTC)
&lt;!-- &lt;/font&gt; --&gt;

ഈ തലക്കെട്ടിലുള്ള വസ്തുതകളോട് പൂർണ്ണമായും (നീലനിറമൊഴിച്ച്) യോജിക്കുന്നു--[[User:Praveenp|പ്രവീൺ]]''':'''[[User talk:Praveenp|&lt;font color=&quot;green&quot;  style=&quot;font-size: 70%&quot;&gt;സംവാദം&lt;/font&gt;]] 04:11, 19 ജൂൺ 2009 (UTC)

: 1 മുതൽ 9 വരെയുള്ള സംഖ്യകൾ അക്ഷരത്തിലെഴുതുക എന്നതാണ് പത്രങ്ങളുടെ ശൈലി. '''1 ലക്ഷം''' എന്നതിനേക്കാൾ നല്ലത് '''ഒരു ലക്ഷം''' തന്നെയാണ്. പക്ഷെ '''പത്തു ലക്ഷം''' എന്നത് '''10 ലക്ഷം''' ആക്കുകയും ചെയ്യാം. --[[ഉപയോക്താവ്:Sidharthan|സിദ്ധാർത്ഥൻ]] 06:24, 24 ജൂൺ 2009 (UTC)

== തലക്കെട്ട് ==

ഈ താളിന്റെ തലക്കെട്ട് '''ശൈലീപുസ്തകം''' എന്ന് ചേർത്തെഴുതുന്നതല്ലേ കുറച്ചുകൂടി നല്ലത്? --[[ഉപയോക്താവ്:Sadik Khalid|സാദിക്ക്‌ ഖാലിദ്‌]] 06:13, 24 ജൂൺ 2009 (UTC)

{{അനുകൂലം}} --[[ഉപയോക്താവ്:Sidharthan|സിദ്ധാർത്ഥൻ]] 07:00, 24 ജൂൺ 2009 (UTC)
{{അനുകൂലം}} അതാണ്‌ ശരിയും. --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 14:01, 24 ജൂൺ 2009 (UTC)
{{അനുകൂലം}} ഞാനും പറയാൻ വച്ചതാണ്‌.{{സന്തുഷ്ടം}} എങ്കിൽ സമയം കളയണ്ട--[[ഉപയോക്താവ്:Thachan.makan|തച്ചന്റെ മകൻ]] 14:14, 24 ജൂൺ 2009 (UTC)
 {{done}} --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 14:36, 24 ജൂൺ 2009 (UTC)

== യൻ/യിലെ ==

താളുകൾ വർഗ്ഗീകരിക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന ഒരു പ്രശ്നമാണ്. ഏഷ്യൻ/ഏഷ്യയിലെ എന്നിങ്ങനെ രണ്ട തരത്തിലുള്ള പ്രയോഗങ്ങൾ. ഉദാഹരണത്തിന് ഏഷ്യയിലെ രാജ്യങ്ങൾ/ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ, യൂറോപ്പിലെ രാജ്യങ്ങൾ/യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ. അമേരിക്കയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങൾ/അമേരിക്കൻ സംസ്ഥങ്ങൾ. ഇവയിലേത് ഉപയോഗിക്കണമെന്നൊരു സമവായത്തിലെത്തുന്നത് നന്നായിരിക്കും.

എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഏഷ്യൻ, യൂറോപ്യൻ എന്നിങ്ങനെ മതി. ഏഷ്യയിലെ, യൂറോപ്പിലെ എന്നിങ്ങനെ എഴുതേണ്ട ആവശ്യമില്ല. --[[ഉപയോക്താവ്:Junaidpv|ജുനൈദ്]] &lt;small&gt;([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Junaidpv|സം‌വാദം]])&lt;/small&gt; 08:04, 7 ജൂലൈ 2009 (UTC)

{{അനുകൂലം}}  --[[ഉപയോക്താവ്:BipinSankar|ബിപിൻ]] 11:31, 7 ജൂലൈ 2009 (UTC)

{{പ്രതികൂലം}} - ഇക്കാര്യത്തിൽ മലയാള വിഭക്തിപ്രത്യയം സ്വീകരിക്കണമെന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം. ഉദാഹരണമായി ഈജിപ്ത് വരുമ്പോൾ നാമെന്തു ചെയ്യും? ഈജിപ്ത് എന്നാണ് നാമെഴുതുന്നത്. ഈജിപ്റ്റ്യൻ, ഈജിപ്ഷ്യൻ, ഈജിപ്ത്യൻ,... ? അതേസമയം ഇൽ, ൻറെ, ഉടെ തുടങ്ങിയ മലയാള പ്രത്യയങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ഈ പ്രശ്നം പരിഹരിക്കാം. ഈജിപ്തിൻറെ, ഇന്ത്യയുടെ, ഇറ്റലിയുടെ, ഏഷ്യയിലെ തുടങ്ങി.  --[[ഉപയോക്താവ്:Sidharthan|സിദ്ധാർത്ഥൻ]] 03:56, 20 ജൂലൈ 2009 (UTC)

{{അനുകൂലം}}--[[ഉപയോക്താവ്:Arjunkmohan|Arjunkmohan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arjunkmohan|സംവാദം]]) 12:18, 12 നവംബർ 2016 (UTC)

==തിര/തെര==
ലേഖനം, ചിത്രം എന്നിവ featured ആക്കുമ്പോൾ '''തിരഞ്ഞെടുപ്പോ തെരഞ്ഞെടുപ്പോ''' നല്ലത്? ഏതായാലും വിക്കിയിൽ uniformity വേണം എന്നഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. ഇപ്പോൽ പ്രധാന താളിൽ തന്നെ ലേഖനം തെരഞ്ഞെടുത്തതും ചിത്രം തിരഞ്ഞെടുത്തതുമാണ്‌ -- [[ഉപയോക്താവ്:Razimantv|റസിമാൻ ടി വി]] 08:23, 19 ജൂലൈ 2009 (UTC)
:തിരഞ്ഞെടുപ്പാണ് നല്ലത്, തെരഞ്ഞെടുപ്പ് വേണ്ട --[[ഉപയോക്താവ്:Junaidpv|ജുനൈദ്]] &lt;small&gt;([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Junaidpv|സം‌വാദം]])&lt;/small&gt; 10:31, 19 ജൂലൈ 2009 (UTC)
:തിരഞ്ഞെടുപ്പിനോട് അനുകൂലിക്കുന്നു. ശൈലീപുസ്തകത്തിൽ മറ്റുള്ളവ എന്നൊരു ഹെഡിങ് ഉണ്ടാക്കി ഒരു പട്ടികരൂപത്തിൽ ഇത്തരം വാക്കുകൾ നൽകാം. --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 10:35, 19 ജൂലൈ 2009 (UTC)
:തിരഞ്ഞെടുപ്പ് --[[ഉപയോക്താവ്:Sidharthan|സിദ്ധാർത്ഥൻ]] 06:32, 25 മേയ് 2010 (UTC)

==ജനന-മരണതീയതികൾ നൽകേണ്ട ശൈലി==
നിലവിലുള്ള രീതി പലപ്പോഴും തെറ്റിദ്ധാരണകൾ ഉളവാക്കുന്നു. അതിനാൽ [http://en.wikipedia.org/wiki/ISO_8601 അന്തർദേശീയ തീയ്യതി സംജ്ഞയൊട് ഏറ്റവും അടുത്ത് നിൽക്കുന്നത്] ഉപയോഗിക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. ഉദാ:

*മരണമടഞ്ഞ വ്യക്തികൾക്ക്: ഉദാ: മഹാത്മാ ഗാന്ധി (1869 ഒക്ടോബർ 2 -  1948 ജനുവരി 30) എന്ന രീതി
*ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾക്ക്: ഉദാ: വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ (ജനനം: 1923 ഒക്ടോബർ 23 ) എന്ന രീതി. 

വിക്കിയിൽ തീയ്യതി ഉപയോഗിക്കുന്നിടത്തൊക്കെയും ഈ രീതി തന്നെ പ്രാവർത്തികമാക്കാനും നിർദ്ദെശിക്കുന്നു,--[[ഉപയോക്താവ്:Shijualex|ഷിജു അലക്സ്]] 04:04, 25 മേയ് 2010 (UTC)
:നിലവിലെ ശൈലി മാറ്റി ഇപ്രകാരമാക്കുന്നതിനെ അനുകൂലിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ ഏതായാലും പല ലേഖനത്തിൽ പല വിധത്തിലാണ്‌ - ബോട്ടോടിച്ചോ മറ്റോ ശരിയാക്കണ്ടി വരും --[[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|&lt;font color=green&gt;ടി വി&lt;/font&gt;]] 09:05, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2010 (UTC)
:{{കൈ}}--[[User:Praveenp|പ്രവീൺ]]''':'''[[User talk:Praveenp|&lt;font color=&quot;green&quot;  style=&quot;font-size: 70%&quot;&gt;സംവാദം&lt;/font&gt;]] 13:15, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2010 (UTC)
എതിർപ്പുകൾ ഒന്നുമില്ലാത്തതിനാൽ ഈ ശൈലി, ശൈലീപുസ്തകത്തിൽ ചേർത്തു. (ഷിജു നിർദ്ദേശിച്ച പുതിയ ശൈലിയാണ്, ശൈലീപുസ്തകത്തിലുള്ളതെന്ന് കരുതി, ഞാൻ ഈ രീതി തന്നെയാണ് ഉപയോഗിക്കാറുള്ളത്)--[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun (സുനിൽ)]] 15:04, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2010 (UTC)

== ഇംഗ്ലീഷ് അക്ഷരങ്ങൾ ==

ഇംഗ്ലീഷ് അക്ഷരങ്ങൾ മലയാളത്തിൽ ഇനിഷ്യലായും മറ്റും എഴുതുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ഒരു ശൈലി രൂപികരിച്ചാൽ നന്നായിരിക്കുമെന്നു തോന്നുന്നു. എ, ബി, സി, ഡി, ഇ, എഫ്, ജി, എച്ച്, ഐ, ജെ, കെ, എൽ, എം, എൻ, ഒ, പി, ക്യു, ആർ, എസ്, ടി, യു, വി, ഡബ്യു, എക്സ്, വൈ, സെഡ് എന്നിങ്ങനെയാണ് പൊതുവേ കാണുന്നത്. ഇവയിൽ മിക്കതും സാർവ്വത്രികമായി ഉപയോഗിച്ചു വരുന്നതാണെങ്കിലും ചില അക്ഷരങ്ങൾ രണ്ടു രീതികളിൽ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു: എ/ഏ, ഇ/ഈ, എച്/എച്ച്, ഒ/ഓ, ക്യു/ക്യൂ, ടി/റ്റി, ഡബ്ല്യു/ഡബ്ല്യൂ, സെഡ്/ഇസെഡ്/സീ. ഉദാ: [[എച്.ടി.എം.എൽ.]] എന്ന ലേഖനത്തിന്റെ തലക്കെട്ടിൽ എച് എന്നാണ് ഉപയോഗിച്ചിരിക്കന്നത്. റ്റി എന്നാണ് ശരിയായ ഉച്ചാരണമെങ്കിലും ടി-യ്ക്കാണ് കൂടുതൽ പ്രചാരം. അതുപോലെ സെഡ്/ഇസെഡ് എങ്ങനെ എഴുതണമെന്ന് ഇപ്പോഴും സംശയമാണ്. ഇതിനെക്കുറിച്ച് മുമ്പ് ചർച്ച ചെയ്തിട്ടുണ്ടോ എന്നറിയില്ല; ശൈലീപുസ്തകത്തിൽ കണ്ടില്ല. -- [[ഉപയോക്താവ്:Jairodz|Jairodz]] &lt;sup&gt;[[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jairodz|സം‌വാദം]]&lt;/sup&gt; 18:17, 7 ജൂൺ 2011 (UTC)

== ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ ==
ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ ൻ,ൽ,ൾ,ർ തുടങ്ങിയവ സാധാരണ അക്ഷരങ്ങളെക്കാൾ വലുതായിട്ടാണല്ലോ വിക്കിയിൽ വരുന്നത്.ഇത് മാറ്റാൻ ഒരു വഴിയുമില്ലേ?മാത്രമല്ല ലേഖനങ്ങളുടെ തലക്കെട്ടിന്റെ മേല്പകുതി മാഞ്ഞു പോയതു പോലെയുമാണ് ഉള്ളത്.
[[ഉപയോക്താവ്:Nijilravipp|നിജിൽ]] 07:07, 27 ജൂൺ 2011 (UTC)

== ഇംഗ്ലീഷ് വാക്കകൾ ==
ഇംഗ്ലീഷ് വാക്കുകൾ മലയാളത്തിൽ എഴുതുന്നതിനെ കുറിച്ച് ഒരു ശൈലി രൂപികരിക്കണമെന്ന് കരുതുന്നു. eg:
* -ing: -ങ്ങ്, -ങ്, ംഗ് ?
* the: ദി / ദ ?
* and: ആന്റ് / ആൻഡ്
etc. --[[ഉപയോക്താവ്:Jairodz|Jairodz]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jairodz|സംവാദം]]) 06:50, 12 ജൂൺ 2012 (UTC)

== എ.ഡി/ബി.സി. ==

വിക്കിപീഡിയ ശൈലി സംബന്ധിച്ച ചർച്ച ഇവിടെ തന്നെ ഉചിതം എന്നു കരുതുന്നു:

ക്രിസ്തുവിനു മുൻപും പിൻപും ഉള്ള കാലഘട്ടങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കാൻ നിരവധി പ്രയോഗങ്ങൾ നമുക്കുണ്ട്. BC-യെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ക്രി.മു.(ക്രിസ്തുവിനു മുൻപ്) AD-യെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ക്രി.വ.(ക്രിസ്തുവർഷം),ക്രി.(ക്രിസ്ത്വബ്ദം), ക്രി.പി(ക്രിസ്തുവിനു മുൻപ്) തുടങ്ങി നിരവധി. പോരാത്തതിന്‌  എ.ഡി., ബി.സി.,ഏ.ഡി.,ബീ.സി... എന്നിവയും. ഇതിലേത്  സ്വീകരിക്കണം എന്നതിനെ സംബന്ധിച്ച്  വിക്കിപീഡിയർ തീരുമാനത്തിലെത്തിയതായി അറിവില്ല. ഇല്ലയെങ്കിൽ സമവായത്തിനായി ഈ പ്രശ്നം മുന്നോട്ടുവെക്കുന്നു.[[ഉപയോക്താവ്:Thachan.makan|തച്ചന്റെ മകൻ]] 14:24, 23 മാർച്ച് 2009 (UTC)
:ഇതിനും പുറമേ.. സി.ഇ., ബി.സി.ഇ. എന്നിവയുമുണ്ട്..ഓരോരുത്തർക്കും താല്പര്യമുള്ളത് ഉപയോഗിക്കാം എന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.. എങ്കിലും ക്രിസ്തുവിന് പിൻപ് എന്നത് മനസിലാക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള ഒന്നാണ് അത് ഒഴിവാക്കണം എന്നും അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.. --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 17:27, 23 മാർച്ച് 2009 (UTC)

::'''ക്രിസ്തുവർഷം/ക്രിസ്ത്വബ്ദം/പൊതുവർഷം/എ.ഡി./സി.ഇ.''' എന്നിവ മലയാളം വിക്കിപ്പീഡിയയിൽ ഒരേ അർത്ഥത്തിലുപയോഗിക്കാവുന്നതാണ് എന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം. ഇവ ആശയക്കുഴപ്പമുണ്ടാക്കുന്നില്ല. 

::'''ക്രിസ്തുവിന് മുൻപ്/ക്രി.മു./പൊതുവർഷത്തിന് മുൻപ്/ബി.സി./ബി.സി.ഇ''' എന്നിവയും ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണെന്ന് തോന്നുന്നു. 

::'''ക്രിസ്തുവിന് പിൻപ്/ക്രി.പി.''' ഒഴിവാക്കണമെന്ന Vssun-ന്റെ അഭിപ്രായവുമായി യോജിക്കുന്നു. '''ക്രിസ്തുവിന് ശേഷം''' എന്ന പ്രയോഗം ആനോ ഡൊമിനി എന്ന പ്രയോഗത്തിന്റെ തർജ്ജമയല്ല. ഇത് തച്ചന്റെ മകൻ [[സംവാദം:ജെറോം#ക്രി.പി|ഇവിടെ]] പറഞ്ഞപോലെ ആശയക്കുഴപ്പമുണ്ടാക്കുന്നുണ്ട്. ക്രിസ്തുവിന്റെ മരണശേഷം എന്നാണ് സാധാരണഗതിയിൽ ആ പ്രയോഗം കേൾക്കുന്നയാളിന്റെ മനസിലുണ്ടാകുന്ന തോന്നൽ. ക്രിസ്തുവർഷം എന്നോ ക്രിസ്ത്വബ്ദം എന്നോ എഴുതുമ്പോൾ ആ ആശയക്കുഴപ്പമില്ല. --[[ഉ:Drajay1976|അജയ് ബാലചന്ദ്രൻ]] ([[ഉസം:Drajay1976|സംവാദം]]) 09:31, 20 ഒക്ടോബർ 2012 (UTC)

:::ചില പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റു സഭകളുടെ സ്വാധീനം മൂലമാണ് അമേരിക്കയിൽ '''AD/BC'''യ്ക്ക് പകരം '''CE/BCE''' എന്നു പ്രയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങിയത്. അത് നമ്മൾ അനുകരിക്കണമെന്നില്ല. മലയാളത്തിൽ ആദ്യമായി '''പൊ.യു.''' (പൊതുയുഗം) എന്നും '''പൊ.യു.മു.''' (പൊതുയുഗത്തിന് മുൻപ്) എന്നും പ്രയോഗിച്ചത് യഹോവ സാക്ഷികൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന '''ഉണരുക!, വീക്ഷാഗോപുരം''' എന്നീ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിലാണ്. ഇംഗ്ലീഷിൽ '''Common Era''' എന്നു പറയാമെങ്കിലും മലയാളത്തിൽ ആ പ്രയോഗം എത്രത്തോളം ശരിയാകും എന്നതിൽ സംശയമുണ്ട്. മറ്റു കാലഗണനകൾക്ക് അമേരിക്കയിലും മറ്റും തീരെ പ്രചാരമില്ലാത്തതു കൊണ്ട് '''Common Era''' എന്നു പറഞ്ഞാൽ ഇംഗ്ലീഷ് സംസാരിക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളിലുള്ളവർക്ക് എളുപ്പം മനസിലാക്കാൻ സാധിക്കും. എന്നാൽ ഇന്ത്യയിൽ, പ്രത്യേകിച്ചു കേരളത്തിൽ വ്യത്യസ്തമായ ധാരാളം കാലഗണനകൾ ഉപയോഗത്തിലുണ്ട്. കൊല്ലവർഷം, ശകവർഷം, ക്രിസ്തുവർഷം, ഹിജറവർഷം, എന്നിങ്ങനെ. ഇവയിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്നിനെ '''&quot;പൊതുവർഷം&quot;''' എന്നു വിളിക്കുന്നത് അത്ര ശരിയായി തോന്നുന്നില്ല. മാത്രമല്ല ഈ പ്രയോഗത്തിന് '''എ.ഡി./ബി.സി'''.യുടെ അത്രയ്ക്ക് പ്രചാരമില്ലതാനും. --&lt;b style=&quot;text-shadow:grey 0.2em 0.2em 0.4em;&quot;&gt;[[ഉപയോക്താവ്:PrinceMathew|&lt;b style=&quot;color:green&quot;&gt;കല്ലുപുരയ്ക്കൻ&lt;/b&gt;]]  [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:PrinceMathew|&lt;b style=&quot;color:brown&quot;&gt;&lt;small&gt;&lt;sup&gt;Kallupurakkan&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;&lt;/b&gt;]]&lt;/b&gt; 02:43, 21 ഒക്ടോബർ 2012 (UTC)

പൊതുമലയാളി സമൂഹം ഉപയൊഗിക്കാത്ത ഒരു സംജ്ഞയെ വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനെ ഞാൻ അനുകൂലിക്കുന്നില്ല. അതിനാൽ പൊതുവർഷം എന്ന പ്രയോഗം വിക്കിയിൽ വേണ്ട എന്ന് എന്റെ അഭിപ്രായം. ഇനി ഈ വിഷയത്തിൽഎങ്ങനെ ഒരു ശൈലി സ്വീകരിക്കാം എന്നതിനെ കുറിച്ച് എന്റെ അഭിപ്രായം.

ആദ്യം തന്നെ പ്രശ്നത്തെ രണ്ടായി തരം തിരിക്കാം
*എഡി
*ബിസി

ഇതിൽ എ.ഡി. ഉപയോഗിക്കുന്ന അവസരങ്ങളിൽ സമകാലീന കാലത്ത് നടന്ന സംഗതികളിൽ ഒരു സംജ്ഞയും ഉപയോഗിക്കേണ്ട കാര്യമില്ല. 1988, 1850, 2012 എന്നൊക്കെ നേരിട്ട് എഴുതിയാൽ മതിയല്ലോ. പക്ഷെ കുറച്ച് നൂറ്റാണ്ടുകൾ പിറകിലേക്ക്പോകുമ്പോൾ വർഷത്തിന്റെ ഒപ്പം സംജ്ഞ സൂചിപ്പിക്കാതെ തരമില്ല. ആ സമയം പൊതു സമൂഹത്തിൽ കൂടുതലായി ഉപയോഗിക്കുന്ന എ.ഡി. എന്നത് വർഷത്തോടൊപ്പം ഉപയോഗിക്കുക. ക്രിസ്തുവർഷം/ക്രി.മു./ക്രി.ശേഷം തുടങ്ങിയ പ്രയോഗങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും ഒഴിവാക്കുക.

ക്രിസ്തുവിനു മുൻപുള്ള കാലഘട്ടം സൂചിപ്പിക്കാൻ ബി.സി. എന്ന സംജ്ഞ തന്നെയാണ് പൊതു സമൂഹത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. അതിനാൽ അത് തന്നെ വിക്കിപീഡിയയിലും മതി എന്ന് എന്റെ അഭിപ്രായം.

എ.ഡി./ബി.സി തുടങ്ങിയവയിലോ  ക്രിസ്തുവർഷം,ക്രിസ്ത്വാബ്ദം തുടങ്ങിയവയിലോ അതിന്റെ മതവും മറ്റും നോക്കാൻ പോകുമ്പോഴാണ് ഇതേ പോലുള്ള അനാവശ്യാഅശയക്കുഴപ്പമുണ്ടാക്കുന്ന പ്രയോഗങ്ങൾ വരുന്നത്. മലയാളികൾക്ക് കൂടുതൽ പരിചയം എ.ഡി.യും ബി.സി.യും തന്നെയാണ്. അതിനാൽ അത് ശൈലി ആകുന്നതാണ് നല്ലതെന്ന് എന്റെ അഭിപ്രായം. --[[ഉപയോക്താവ്:Shijualex|ഷിജു അലക്സ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Shijualex|സംവാദം]]) 11:25, 21 ഒക്ടോബർ 2012 (UTC)

::{{കൈ}} -[[ഉപയോക്താവ്:Hrishikesh.kb|Hrishi]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Hrishikesh.kb|സംവാദം]]) 12:30, 21 ഒക്ടോബർ 2012 (UTC)

:: ഞാൻ ഇതുവരെ എ.ഡി./ബി.സി. യാണ് താളുകളിൽ ഉപയോഗിച്ചിട്ടുള്ളത്. അതിനാൽ ഷിജുവിന്റെ അഭിപ്രായത്തെ പിന്താങ്ങുന്നു. :) --[[ഉ:Drajay1976|അജയ് ബാലചന്ദ്രൻ]] ([[ഉസം:Drajay1976|സംവാദം]]) 15:17, 21 ഒക്ടോബർ 2012 (UTC)
::{{അനുകൂലം}} --[[ഉപയോക്താവ്:Jacob.jose|ജേക്കബ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jacob.jose|സംവാദം]]) 15:48, 24 ഒക്ടോബർ 2012 (UTC)

== സമവായം ==

//വിക്കിപീഡിയയിൽ പൊതുസമ്മതി അല്ലെങ്കിൽ അഭിപ്രായസമന്വയം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ സമവായം എന്നുപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. ഇത് ഒഴിവാക്കേണ്ടതാണ്.//

ഭാഷയിൽ അലിഞ്ഞുചേർന്നിട്ടുള്ള ഇത്തരം സംഗതികൾ ഇവിടെച്ചേർത്ത് അടിച്ചേൽപ്പിക്കേണ്ടതില്ല. --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vssun|സംവാദം]]) 07:54, 27 ജൂലൈ 2013 (UTC)

അടിച്ചേൽപ്പിക്കൽ ഇല്ലാത്ത രീതിയിൽ ഈ വാക്യം എങ്ങനെ മാറ്റാം? 

&quot;വിക്കിപീഡിയയിൽ പൊതുസമ്മതി അല്ലെങ്കിൽ അഭിപ്രായസമന്വയം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ സമവായം എന്നുപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. '''കഴിയുന്നതും''' ഇത് ഒഴിവാക്കേണ്ടതാണ്.&quot; എന്നായാലോ? --[[ഉ:Drajay1976|അജയ് ബാലചന്ദ്രൻ]] ([[ഉസം:Drajay1976|സംവാദം]]) 10:03, 27 ജൂലൈ 2013 (UTC)
:ശൈലീപുസ്തകത്തിൽ, ആളുകൾ പിന്തുടരേണ്ട രീതികളാണ് നൽകുന്നത്. താൽപര്യവ്യത്യാസമുണ്ടാകുകയാണെങ്കിൽ ഇവിടെപ്പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന രീതി നിർബന്ധമായും ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യണം. ഈ ഒരു നിബന്ധനയേ ഇവിടെ വേണ്ട എന്നാണ് ഞാൻ കരുതുന്നത്. --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vssun|സംവാദം]]) 15:00, 27 ജൂലൈ 2013 (UTC)
::&lt;s&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:ശൈലീപുസ്തകം/വാക്കുകളുടെ പൊതുശൈലി]] ഇവിടെ ചേർക്കാം. --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vssun|സംവാദം]]) 15:07, 27 ജൂലൈ 2013 (UTC)&lt;/s&gt;
::ആ താളിന്റെ ഉപയോഗം വേറെയാണല്ലോ. അതുപോലെ മറ്റൊരു താളുണ്ടാക്കിയോ, അതല്ലെങ്കിൽ ആ താളിൽത്തന്നെ പ്രത്യേകം വിഭാഗമുണ്ടാക്കിയോ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത് എങ്ങനെയിരിക്കും? --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vssun|സംവാദം]]) 15:09, 27 ജൂലൈ 2013 (UTC)

/ / ആ താളിൽത്തന്നെ പ്രത്യേകം വിഭാഗമുണ്ടാക്കിയോ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത് എങ്ങനെയിരിക്കും?/ / {{കൈ}}

സമവായം എന്ന് സാധാരണഗതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത് വിക്കിപീഡിയയിൽ ചർച്ചകൾ നടത്തുമ്പോഴാണ്. വിക്കിപീഡിയയുടെ ഘടനയുടെ ഭാഗമായ ചില പ്രയോഗങ്ങൾ (തിരുത്തൽ, ബദൽ തുടങ്ങിയവ) സംബന്ധിച്ച് മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങളോ മറ്റോ ഉണ്ടാക്കുകയാണെങ്കിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ ഭാവിയിൽ ഒരു പ്രത്യേക താൾ തുടങ്ങുന്നതും നന്നായിരിക്കും എന്ന് തോന്നുന്നു. തൽക്കാലം പ്രത്യേക വിഭാഗം പോരേ? വളരുന്തോറും പിളർത്താം. --[[ഉ:Drajay1976|അജയ് ബാലചന്ദ്രൻ]] ([[ഉസം:Drajay1976|സംവാദം]]) 15:49, 27 ജൂലൈ 2013 (UTC)

[[വിക്കിപീഡിയ:സമവായം]] എന്ന താൾ എന്തു ചെയ്യും? :( --[[ഉ:Drajay1976|അജയ് ബാലചന്ദ്രൻ]] ([[ഉസം:Drajay1976|സംവാദം]]) 16:02, 27 ജൂലൈ 2013 (UTC)
:::{{കൈ}}
:::replace all സമവായ with അഭിപ്രായസമന്വയ :) --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vssun|സംവാദം]]) 18:03, 27 ജൂലൈ 2013 (UTC)

സമവായത്തിലെന്താണ് തെറ്റ്?--[[User:Praveenp|പ്രവീൺ]]''':'''[[User talk:Praveenp|&lt;font color=&quot;green&quot;  style=&quot;font-size: 70%&quot;&gt;സംവാദം&lt;/font&gt;]] 06:36, 28 ജൂലൈ 2013 (UTC)

:[http://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%AA%E0%B4%9E%E0%B5%8D%E0%B4%9A%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%8D_%28%E0%B4%A8%E0%B4%AF%E0%B4%B0%E0%B5%82%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B4%B0%E0%B4%A3%E0%B4%82%29#.27.E0.B4.B8.E0.B4.AE.E0.B4.B5.E0.B4.BE.E0.B4.AF.E0.B4.82.27 ഇവിടെ] നടന്ന ചർച്ച (രണ്ടുമൂന്നുപേരേ അഭിപ്രായം പറഞ്ഞുള്ളൂ - പക്ഷേ ചർച്ച നടന്നു) കാണൂ. --[[ഉ:Drajay1976|അജയ് ബാലചന്ദ്രൻ]] ([[ഉസം:Drajay1976|സംവാദം]]) 06:50, 28 ജൂലൈ 2013 (UTC)

:അഭിപ്രായസമന്വയം, പൊതുസമ്മതി എന്നീ വാക്കുകളേക്കാളും കൺസെൻസസ് എന്നയർത്ഥത്തിൽ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്ന വാക്ക് സമവായം തന്നെയല്ലെ? കോപ്പീബുക്ക് സ്റ്റൈലിനേക്കാളും, ആൾക്കാർ ഉപയോഗിക്കുന്ന / എല്ലാവർക്കും പെട്ടന്ന് മനസ്സിൽ തോന്നുന്ന വാക്കുകൾ ഉപയോഗിക്കണം എന്നെന്റെ അഭിപ്രായം (പാടെ തെറ്റായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് പിന്തുടരണമെന്ന് പറഞ്ഞതായി വ്യാഖ്യാനിക്കേണ്ട)--[[User:Praveenp|പ്രവീൺ]]''':'''[[User talk:Praveenp|&lt;font color=&quot;green&quot;  style=&quot;font-size: 70%&quot;&gt;സംവാദം&lt;/font&gt;]] 03:12, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2013 (UTC)
:::[http://minus.com/lBirMOGipbZaE ഇവിടെ] ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത് ഏത് അർഥത്തിലെന്നു നോക്കൂ--[[ഉപയോക്താവ്:Rojypala|റോജി പാലാ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Rojypala|സംവാദം]]) 03:20, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2013 (UTC)

::::റോജി പറഞ്ഞ ഉദാഹരണത്തിൽ ഒത്തുതീർപ്പ് എന്ന അർത്ഥമല്ലേ? തൽക്കാലം ശൈലീപുസ്തകത്തിൽ കൂട്ടിച്ചേർത്ത ഭാഗം എന്തുചെയ്യണം? --[[ഉ:Drajay1976|അജയ് ബാലചന്ദ്രൻ]] ([[ഉസം:Drajay1976|സംവാദം]]) 14:20, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2013 (UTC)
ഒഴിവാക്കുന്നതാണ് നല്ലത്. --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vssun|സംവാദം]]) 15:16, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2013 (UTC)
:ഞാനും അനുകൂലിക്കുന്നു. ഇന്നലെ ഫീച്ചർ കണ്ടപ്പോൾ കുറിപ്പിടാൻ വിചാരിച്ചു. പിന്നെ ഇന്ന് പ്രവീണിന്റെ സംവാദം കണ്ടപ്പോളാണ് ഓർത്തത്.--[[ഉപയോക്താവ്:Rojypala|റോജി പാലാ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Rojypala|സംവാദം]]) 15:18, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2013 (UTC)

::മറച്ചുവച്ചു. വേറേ എവിടെയെങ്കിലും (സുനിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ) ആവശ്യമായ മാറ്റങ്ങളോടെ വേണമെങ്കിൽ ചേർക്കാം. --[[ഉ:Drajay1976|അജയ് ബാലചന്ദ്രൻ]] ([[ഉസം:Drajay1976|സംവാദം]]) 03:38, 4 ഓഗസ്റ്റ് 2013 (UTC)

== ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ പേരുകൾ ==
പല ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ പേരുകളും പലരീതിയിലും എഴുതി കാണുന്നു. അവയിൽ ഏതാണ് പിൻതുടരേണ്ടത് എന്ന കാര്യത്തിൽ ആശയക്കുഴപ്പമുണ്ടാകുന്നു. സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ പേരുകളെ ഒരു നയമായി കൂടെ? --[[ഉപയോക്താവ്:Arjunkmohan|Arjunkmohan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arjunkmohan|സംവാദം]]) 09:47, 12 ഓഗസ്റ്റ് 2016 (UTC)

* അരുണാചൽ പ്രദേശ്
* ആന്തമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകൾ
* ആന്ധ്രാപ്രദേശ്‌
* ആസാം
അസം
* ഉത്തരാഖണ്ഡ്
* ഉത്തർ‌പ്രദേശ്
ഉത്തർ പ്രദേശ്
* ഒഡീഷ
* കേരളം
* കർണാടക
കർണാടക, കർണ്ണാടക, കർണ്ണാടകം, കർണാടകം
* ഗുജറാത്ത്‌
* ഗോവ
* ചണ്ഡീഗഢ്
* ഛത്തീസ്‌ഗഢ്
* ജമ്മു-കശ്മീർ
ജമ്മു കാശ്മീർ, ജമ്മു കശ്മീർ
* ഝാർഖണ്ഡ്‌
* ഡെൽഹി
* തമിഴ്‌നാട്
തമിഴ്നാട്
* തെലംഗാണ
തെലങ്കാന
* ത്രിപുര
* ദമൻ, ദിയു
ദമൻ-ദിയു, ദമൻ ദിയു
* ദാദ്ര, നഗർ ഹവേലി
ദാദ്ര നഗർ ഹവേലി, ദാദ്ര-നഗർ ഹവേലി
* നാഗാലാ‌ൻഡ്
* പഞ്ചാബ്
* പശ്ചിമ ബംഗാൾ
പശ്ചിമബംഗാൾ
* പുതുച്ചേരി
* ബിഹാർ
* മണിപ്പൂർ
* മധ്യപ്രദേശ്‌
മദ്ധ്യപ്രദേശ്
* മഹാരാഷ്ട്ര
* മിസോറം
മിസോറാം
* മേഘാലയ
* രാജസ്ഥാൻ
* ലക്ഷദ്വീപ്
* സിക്കിം
* ഹരിയാണ
ഹരിയാന
* ഹിമാചൽ പ്രദേശ്‌

== AD &amp; BC ==

ഈ വർത്തമാന കാലഘട്ടത്തിൽ ഇറങ്ങുന്ന പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിലെല്ലാം CE, BCE എന്ന് തന്നെയാണ് ഉപയോഗിച്ച് വരുന്നത്. ആയതിനാൽ, ഇത് തന്നെ വിക്കിപീഡിയയിലും തുടരണമെന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം. ഇത് ഒരു ആശയകുഴപ്പം സൃഷ്ടിക്കുമെന്ന് തോന്നുന്നില്ല. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/2409:4073:4D15:3DB9:8950:FC3:A729:9CBB|2409:4073:4D15:3DB9:8950:FC3:A729:9CBB]] 06:48, 21 സെപ്റ്റംബർ 2022 (UTC)

== ഇ.വി ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ ==

ടെലിവിഷൻ അവതാരകൻ, മുതിർന്ന ദൃശ്യമാധ്യമപ്രവർത്തകൻ. മാതൃഭൂമിന്യൂസിൽ വക്രദൃഷ്ടി,രസഗുളിക എന്നീ രാഷ്ട്രീയ ആക്ഷേപഹാസ്യ പരിപാടികൾ ചെയ്യുന്നു


 [[ഉപയോക്താവ്:ഇ വി ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ|ഇ വി ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ഇ വി ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ|സംവാദം]]) 07:56, 7 നവംബർ 2025 (UTC)

== കായക്കൊടി [

== JESUS CHRIST CROSS  ==

JESUS CHRIST CROSS 


[[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-20338-68|&amp;#126;2026-20338-68]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-20338-68|talk]]) 04:59, 3 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>ck4t8cnvh96mhw85murcdcq3es8zhfj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫലകം:ഇന്ത്യൻ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം</title>
    <ns>10</ns>
    <id>21203</id>
    <revision>
      <id>4611773</id>
      <parentid>4609669</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T17:42:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aby John Vannilam</username>
        <id>13754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ചെറിയ തിരുത്തൽ</comment>
      <origin>4611773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4863" sha1="jp1ti8y9ei5kdgzt1b0b5ewryi27vkx" xml:space="preserve">{| align=right style=&quot;margin-left: 15px; text-align: center; border:1px solid #ff0000; padding:3px; font-size: 85%; width: auto;&quot; class=box
|---
| align=center font-size: 75%|[[ഇന്ത്യയിലെ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം|'''ഇന്ത്യൻ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം''']][[ചിത്രം:Socialist Emblem.jpg|100px|center]]
|-
|style=&quot;border-bottom:solid 1px #FF5050;background-color:&quot;|
'''വിവിധ ഘട്ടങ്ങൾ 1934-1979'''&lt;br&gt;
[[കോൺഗ്രസ്  സോഷ്യലിസ്റ്റ്  പാർട്ടി]]&lt;br&gt;[[ഇന്ത്യൻ  സോഷ്യലിസ്റ്റ്  പാർട്ടി]]&lt;br&gt;[[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ്  പാർട്ടി]]&lt;br&gt;[[സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി (ഇന്ത്യ, 1955)]]&lt;br&gt;
[[സംയുക്ത സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]&lt;br&gt;[[സോഷ്യലിസ്റ്റ്  പാർട്ടി (ഇന്ത്യ, 1971)]]&lt;br&gt;[[ജനതാ പാർട്ടി]], [[ജനതാ പാർട്ടി (സെക്കുലർ)]]&lt;br&gt;
|-
|style=&quot;border-bottom:solid 1px #FF5050;background-color:&quot;|
'''1980-1991 ഘട്ടം'''&lt;br&gt; [[ലോക്ദൾ|ലോക ദൾ]] - [[സോഷ്യലിസ്റ്റ്  പാർട്ടി (ഇന്ത്യ, 1986)]] &lt;br&gt; [[ജനതാ ദൾ]]- [[ജനതാ ദൾ (സമാജവാദി)]] &lt;br&gt;
|-
|style=&quot;border-bottom:solid 1px #FF5050;background-color:&quot;|
''' സോഷ്യലിസ്റ്റ് പശ്ചാത്തലമുള്ള ജനതാ പരിവാരം '''&lt;br&gt; [[മതേതര ജനതാ ദൾ (സുരേന്ദ്ര മോഹനൻ)]] &lt;br&gt; [[സമതാ പാർട്ടി ]]- [[ജനതാദൾ (യുനൈറ്റഡ്)|ജനതാ ദൾ (യുണൈറ്റഡ്)]]&lt;br&gt; [[സമാജവാദി ജനതാ പാർട്ടി]] - [[സമാജ്‍വാദി പാർട്ടി|സമാജവാദി പാർട്ടി]]&lt;br&gt;[[ലോക ജനശക്തി]]- [[ രാഷ്ട്രീയ ജനതാ ദൾ]] &lt;br&gt;
|-
|style=&quot;border-bottom:solid 1px #FF5050;background-color:&quot;|
''' സോഷ്യലിസ്റ്റ്  സംഘടനകൾ'''&lt;br&gt;
[[സമാജവാദി ജന പരിഷത്തു് ]] (1995)&lt;br&gt; [[സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി (ഇന്ത്യ, 2011)]] &lt;br&gt; 
[[സോഷ്യലിസ്റ്റ് ഫ്രണ്ടു് (1993)]]&lt;br&gt; 
[[സോഷ്യലിസ്റ്റ് ഫ്രണ്ടു് (2002)]] &lt;br&gt;[[രാഷ്ട്ര സേവാ ദൾ]]&lt;br&gt;[[സ്വരാജ് ഇന്ത്യ]]&lt;br&gt; [[ലോഹിയാ വിചാരവേദി]]&lt;br&gt;
|-

|style=&quot;border-bottom:solid 1px #FF5050;background-color:&quot;|
'''ട്രേഡ് യൂണിയൻ പ്രസ്ഥാനം''' &lt;br&gt; [[ഹിന്ദു മസ്ദൂർ സഭ]]&lt;br&gt;
[[ഹിന്ദു മസ്ദൂർ  കിസാൻ പഞ്ചായത്തു്]]&lt;br&gt;
|-
|style=&quot;border-bottom:solid 1px #FF5050;background-color:&quot;|
'''പ്രമുഖ നേതാക്കൻമാർ &lt;br&gt;
[[ആചാര്യ നരേന്ദ്രദേവ]]&lt;br&gt;
[[ജയപ്രകാശ് നാരായൺ|ജയപ്രകാശ നാരായണൻ]]&lt;br&gt;
[[രാം മനോഹർ ലോഹ്യ|റാം മനോഹർ ലോഹിയ]]&lt;br&gt;[[അച്യുത പടവർദ്ധനൻ]]&lt;br&gt;[[യൂസഫ് മെഹർ അലി]]&lt;br&gt;
[[എസ്.എം. ജോഷി]]&lt;br&gt;[[മധു ലിമായെ|മധു ലിമയെ]]&lt;br&gt;[[കിഷൻ പടനായക്]]&lt;br&gt;[[സച്ചിദാനന്ദ സിഹ്ന]]&lt;br&gt;[[വിനോദ് പ്രസാദ് സിഹ്]]&lt;br&gt;
[[ഭയി വൈദ്യ]]&lt;/br&gt;[[സുനിൽ ഗുപ്ത]]&lt;br&gt;
|-
|style=&quot;border-bottom:solid 1px #FF5050;background-color:&quot;|
[[ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യാ പ്രസ്ഥാനം]]&lt;br&gt;
[[സമ്പൂർണ വിപ്ലവ പ്രസ്ഥാനം ]]&lt;br&gt;[[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥ വിരുദ്ധ പ്രസ്ഥാനം ]]&lt;br&gt;
|-
|style=&quot;border-bottom:solid 1px #FF5050;background-color:&quot;|
[[മഹാത്മാ ഗാന്ധി]]&lt;br&gt;[[സമരാത്മക സോഷ്യലിസം]]&lt;br&gt;[[കേരളത്തിലെ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം]]&lt;br&gt;
[[ലോക സോഷ്യലിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം]]&lt;br&gt;
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; | &lt;big&gt;'''[[സോഷ്യലിസം|സോഷ്യലിസം കവാടം]]'''
|}</text>
      <sha1>jp1ti8y9ei5kdgzt1b0b5ewryi27vkx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഇ.പി. രാജഗോപാലൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23271</id>
    <revision>
      <id>4611829</id>
      <parentid>4603942</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T05:16:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20529-53</username>
        <id>216045</id>
      </contributor>
      <origin>4611829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18647" sha1="axvv93804805ljlhvmqsuqxp5y6sera" xml:space="preserve">{{prettyurl|E. P. Rajagopalan}}
{{ആധികാരികത}}
{{prettyurl|EP Rajagopalan}}&lt;div id=&quot;purl&quot; class=&quot;NavFrame collapsed&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;float:right;   position: absolute;  top: -3em;  right:30px; width:auto; background:#eae9e9;&quot;&gt;&lt;div class=&quot;NavHead&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;float:right; font-size:85%; background:#dadadb; padding-right: 90px; color:#333333; white-space:nowrap;&quot;&gt;'''&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[EP Rajagopalan|ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം]]&lt;/span&gt;  [[പ്രമാണം:Gtk-dialog-question.svg|കണ്ണി=ഫലകം:Prettyurl#ഉപയോഗക്രമം|12x12ബിന്ദു|സഹായം]]'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;background:#eae9e9; width:auto&quot;&gt; &lt;span class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;white-space:nowrap; overflow: hidden&quot;&gt;https://ml.wikipedia.org/wiki/EP_Rajagopalan&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;span&gt;&lt;/span&gt;
&lt;div id=&quot;purl&quot; class=&quot;NavFrame collapsed&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;float:right;   position: absolute;  top: -3em;  right:30px; width:auto; background:#eae9e9;&quot;&gt;&lt;div class=&quot;NavHead&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;float:right; font-size:85%; background:#dadadb; padding-right: 90px; color:#333333; white-space:nowrap;&quot;&gt;'''&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[EP Rajagopalan|ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം]]&lt;/span&gt;  [[പ്രമാണം:Gtk-dialog-question.svg|കണ്ണി=ഫലകം:Prettyurl#ഉപയോഗക്രമം|12x12ബിന്ദു|സഹായം]]'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;background:#eae9e9; width:auto&quot;&gt; &lt;span class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;white-space:nowrap; overflow: hidden&quot;&gt;https://ml.wikipedia.org/wiki/EP_Rajagopalan&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;span&gt;&lt;/span&gt;
&lt;div id=&quot;purl&quot; class=&quot;NavFrame collapsed&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;float:right;   position: absolute;  top: -3em;  right:30px; width:auto; background:#eae9e9;&quot;&gt;&lt;div class=&quot;NavHead&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;float:right; font-size:85%; background:#dadadb; padding-right: 90px; color:#333333; white-space:nowrap;&quot;&gt;'''&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[EP Rajagopalan|ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം]]&lt;/span&gt;  [[പ്രമാണം:Gtk-dialog-question.svg|കണ്ണി=ഫലകം:Prettyurl#ഉപയോഗക്രമം|12x12ബിന്ദു|സഹായം]]'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;background:#eae9e9; width:auto&quot;&gt; &lt;span class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;white-space:nowrap; overflow: hidden&quot;&gt;https://ml.wikipedia.org/wiki/EP_Rajagopalan&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;span&gt;&lt;/span&gt;
{{Infobox Writer
| name        = ഇ.പി. രാജഗോപാലൻ
| image       = File:E_p_rajagopalan.jpg
| imagesize   = 200px
| birthdate  =25-06-1962 
| birthplace = kasaragod chandera
| occupation  = അധ്യാപകൻ
| nationality = [[ഭാരതം|ഭാരതീയൻ]]
| period      = 
| genre       = സാഹിത്യനിരൂപകൻ, വിമർശകൻ, നാടകകൃത്ത്
| subject     = 
| movement    = 
| debut_works = 
| influences  = 
| influenced  = 
| signature   = 
| website     = 
| footnotes   =  ഇ.പി. രാജഗോപാലൻ
}}
[[മലയാളം|മലയാളത്തിലെ]] സാഹിത്യനിരൂപകനും വിമർശകനും നാടകകൃത്തുമാണ്‌ '''ഇ.പി. രാജഗോപാലൻ'''. മലയാളനിരൂപണത്തിൽ [[ആധുനികത|ആധുനികതയുടെ]] കാലത്തിനു ശേഷം കടന്നുവന്ന ചരിത്രോന്മുഖമായ വിമർശനരീതിയുടെ ഊർജ്ജസ്വലനായ പ്രയോക്താവാണ് ഇദ്ദേഹം.  നിരൂപണത്തെ പുതിയ നിരീക്ഷണങ്ങൾ കൊണ്ട് വ്യത്യസ്തവും സർഗാത്മകവുമാകുന്ന എഴുത്തുരീതിയാണ് രാജഗോപാലൻ തുടക്കകാലം മുതൽ സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്‌. എഴുതുന്ന വ്യക്തിയെ കാര്യമായി കണക്കാക്കാതെ എഴുത്തിൽ വായിക്കാനാവുന്ന ചരിത്രത്തെയും ജീവിതത്തെയുമാണ്  രാജഗോപാലൻ ശ്രദ്ധിക്കാറുള്ളത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://keralaliteraturefestival.com/speakers_more.aspx?id=NDE4|title=E. P Rajagopalan- Speaker in Kerala literature Festival KLF –2021{{!}} Keralaliteraturefestival.com|access-date=2021-07-16|archive-date=2021-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210716051231/http://keralaliteraturefestival.com/speakers_more.aspx?id=NDE4|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.marunadanmalayalee.com/column/pusthaka-vich-ram/kunjambu-masum-english-vakkum-123210|title=വാക്കിലെ ജീവിതം|access-date=2021-07-16}}&lt;/ref&gt; 

സാഹിത്യകൃതികൾ, ഫോക് ലോർ, നാടകം, ചിത്രകല, ചലച്ചിത്രം, ഫോട്ടോഗ്രഫി , വിദ്യാഭ്യാസചിന്ത, മറ്റ് പൊതുജിവിതരംഗങ്ങൾ, ചെറിയ കാര്യങ്ങൾ, അനൌപചാരികമായ വസ്തുതകൾ, സ്ഥാപനവത്കൃതമാവാത്ത അറിവുകൾ, പ്രാദേശികമായ ഇനങ്ങൾ എന്നിവയും രാജഗോപാലനെ ആകർഷിക്കുന്നു. സംസ്കാരപഠനം എന്ന മേഖലയെ ഏറെ ജനകീയമാക്കിയ രാജഗോപാലൻ ഒരു പ്രഭാഷകൻ കൂടിയാണ്. 

നാടകവിമർശനത്തിലും  നാടകരചനയിലും സംഭാവനകളുണ്ട്. രണ്ടു നാടകങ്ങളിൽ എൻ ശശിധരനൊപ്പം രചയിതാവായി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://keralaliteraturefestival.com/speakers_more.aspx?id=NDE4|title=E. P Rajagopalan{{!}} Keralaliteraturefestival.com|access-date=2021-07-16|archive-date=2021-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210716051231/http://keralaliteraturefestival.com/speakers_more.aspx?id=NDE4|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  'ഉദിനൂർ ഗ്രാമചരിത്ര'ത്തിൻറെ ചീഫ് എഡിറ്ററായി പ്രവർത്തിച്ചു. സാംസ്കാരികസംഘാടകൻ കൂടിയാണ്. വെള്ളൂർ സ്കൂളിലെ ത്രിദിന ഷെയ്ക്സ്പിയർ ഉത്സവം , / കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ കടലെഴുത്തുകൾ :  സാംസ്കാരിക മേള (നീലേശ്വരം അഴിത്തല കടപ്പുറം ). / പി.സ്മൃതി സമ്മേളനം (കാഞ്ഞങ്ങാട് ), / ഷെഹ്റാസാദ് : ചെറു കഥാ ക്യാമ്പ് ( നീലേശ്വരം )  ഗിളിവിoഡു : ബഹുഭാഷാസമ്മേളനം  (മഞ്ചേശ്വരം ) തുടങ്ങിയ സംരംഭങ്ങളിൽ  മുൻനിന്ന് പ്രവർത്തിച്ചു. 

ദേശാഭിമാനി വാരികയിൽ 'കഥ ഇന്ന്&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; എന്ന പംക്തി കൈകാര്യം ചെയ്തു. മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പിൽ 'ഉൾക്കഥ' എന്ന പംക്തിയും. യുവധാര മാസികയിൽ  കവിതത്തെരുവ് എന്നപംക്തി എഴുതിയിരുന്നു. online ആനുകാലികങ്ങളിലും പംക്തികൾ എഴുതാറുണ്ട്.  നാല്പതിേലറെ പുസ്ത കങ്ങൾ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്.  

സാഹിത്യപ്രവർത്തകസഹകരണസംഘത്തിെന്റെ &lt;nowiki&gt;'കഥയുടെ നൂറ്റാണ്ട്''&lt;/nowiki&gt; എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ ( രണ്ടുവാല്യം  ) എഡിറ്റൊറിയൽ കമ്മിറ്റി അംഗം, സഹിത മാസികയുടെ എഡിറ്റർ, എതിർദിശ മാസികയുടെ കൺസൽട്ടൻററ് എഡിറ്റർ, കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ ഇംഗ്ലിഷ് ആനുകാലികമായ &quot;Malayalam  Literary Survey &quot;യുടെ കൺവീനർ എന്നീ മേഖലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചു. 

== ജീവിതരേഖ ==
കാസർകോട്  ജില്ലയിലെ ഉദിനൂർ കിനാത്തിൽ എന്ന സ്ഥലത്ത് 1962-ൽ [[ജനനം|ജനിച്ചു]]. പയ്യന്നൂർ കോളേജിൽ നിന്ന് ആംഗലസാഹിത്യത്തിൽ ബിരുദം. ഇരുപത്തൊന്നുകൊല്ലം  കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ വെള്ളൂർ ഗവ. ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂളിൽ ഇംഗ്ലിഷ് അദ്ധ്യാപകൻ . 2018-ൽ കക്കാട്ട് ഗവണ്മെന്റ് ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂളിൽ നിന്നും പ്രധാനാദ്ധ്യാപകനായി  വിരമിച്ചു. പിലിക്കോട് പഞ്ചായത്തിലെ ചന്തേര മാണിയാട്ട് താമസം. 2016 മുതൽ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി  അംഗമാണ്.

പുരോഗമന കലാ-സാഹിത്യസംഘം സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡണ്ടുമാണ്.

സാഹിത്യ പ്രവർത്തക സഹകരണ സംഘം (എസ്.പി. സി. എസ്. / എൻ.ബി.എസ് ) ഡയരക്ടർ ബോർഡ് അംഗമായും പ്രവർത്തിക്കുന്നു.


== കൃതികൾ ==

*[[കവിതയുടെ ഗ്രാമങ്ങൾ|കവിതയുടെ ഗ്രാമങ്ങൾ (മൂന്നു പതിപ്പുകൾ )]]/2004
* മീനും കപ്പലും / 2010
* കഥയും ആത്മകഥയും / 2009
*സ്വപ്നവും ചരിത്രവും 1998
*ലോകത്തിന്റെ വാക്ക് / 1999
*നിശ്ശബ്ദതയും നിർമ്മാണവും /2006
*നിരന്തരം / 2000
*നാട്ടറിവും വിമോചനവും / 2000
*വ്യത്യാസം /2012
*അളവ് / 2010
*കാര്യം / 2011
*പലമ / 2012
*രണ്ടു കസേരകൾ/ 2010
*സംസ്കാരത്തിൻറെ കുടിലുകൾ / 2010
*ആഖ്യാനത്തിൻറെ ജീവിതം /2012
*കാലക്രമേണ / 2011
*നാടകം ദേശം /2013
*പൂവും മരവും പൂരവും /(രണ്ടു പതിപ്പുകൾ ) / 2016
*ആളുകളുടെ വഴികൾ / 2018
*പേരുകൾ, പെരുമാറ്റങ്ങൾ ( ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ ) / നാല് പതിപ്പു കൾ / 2020
*ഇന്ദുലേഖ; വായനയുടെ ദിശകൾ (എഡിറ്റർ) / 2001
*കഥാപൂർവ്വം (എഡിറ്റർ) / 1994
*മുരിങ്ങാച്ചോട്ടിലെ നക്ഷത്രക്കാഴ്ചകൾ (എഡിറ്റർ )
*കുഞ്ഞമ്പുമാഷും ഇംഗ്ലിഷുവാക്കും (ഭാഷാകുറിപ്പുകൾ) /  2018
*ഉൾക്കഥ (കഥാവിമർശനം) / 2021 [.രണ്ടാംപതിപ്പ് 2026 ]
*പ്രത്യക്ഷം ( ഫോട്ടോപഠനങ്ങൾ ) / 2020
*മിണ്ടാട്ടങ്ങൾ ( പഠനങ്ങൾ ) / 2021
*ആറാം നമ്പർ വാർഡ്‌ (ചെക്കോവ് -- നീണ്ടകഥ വിവർത്തനം) / 2014
*ജീവിതനാടകം / വിദ്വാൻ പി കേളുനായരുടെ ഡയറിക്കുറിപ്പുകൾ / 2019 രണ്ടുപതിപ്പുകൾ
*രഹസ്യജീവിതം (സാൽവദോർ ദാലി -- വിവർത്തനം) /2018
*കേളു (നാടകം) -- [[എൻ. ശശിധരൻ|എൻ. ശശിധരനു]]മൊത്ത്/ 1998
*Cherukat Govinda Pisharody ( ഇംഗ്ലിഷ്) കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി പ്രസിദ്ധീകരണം -- തമിഴ് വിവർത്തനം വന്നു. / 2000
*കെ.കെ.മാസ്റ്റർ: ഓർമ്മയുടെ അരങ്ങുകൾ  (എഡി.) / 2021
*.സിണ്ടറെല/സിലിണ്ടറെലെ- തെരഞ്ഞെടുത്ത സാഹിത്യലേഖനങ്ങൾ/ 2021
*നടക്കുമ്പോൾ ( നടത്തത്തെപ്പറ്റിയുള്ള സംസ്കാരപoനക്കുറിപ്പുകൾ ) / 2022
*പ്രതാപ് പോത്തൻ ഋതുഭേദങ്ങളിലൂടെ (ed.) / 2022
* അടുപ്പങ്ങളുടെ സൂചിക  (ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ) / 2022
*നാടകത്തിൻ്റെ ബഹുസ്വരത (തിയേറ്റർ പഠനങ്ങൾ ) / 2022
*മിണ്ടാട്ടങ്ങൾ / 2021
*വായനക്കാരൻ എം.ടി. (എം.ടി വാസുദേവൻ നായരുടെ വായനാജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് --- മൂന്നു പതിപ്പുകൾ ) / 2023
*ഭാഷ, ഭാവന, വിനിമയം / 2023
*പല ഭാഷകളിലെ ജീവിതം / 2024
*എന്റെ സ്ത്രീയറിവുകൾ / 2024
*കഥയാണ് വിഷയം ( forthcoming)
*കസേര : സംസ്കാരത്തിലെ ഇരിപ്പ്         /2026
*റീഡിംഗ് മ്യൂസ് ( forthcoming) 
*മൂന്നാം പാളം ( forthcoming)
*കാണുന്ന കുട്ടികൾ( forthcoming)
*ഉൾക്കഥ ( രണ്ടുപതിപ്പുകൾ )

== പുരസ്കാരങ്ങൾ ==

* [[കവിതയുടെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] എന്ന കൃതിക്ക് 2006-ൽ [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://keralaliteraturefestival.com/speakers_more.aspx?id=NDE4|title=E. P R-  KLF –2021{{!}} Keralaliteraturefestival.com|access-date=2021-07-16|archive-date=2021-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210716051231/http://keralaliteraturefestival.com/speakers_more.aspx?id=NDE4|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.keralasahityaakademi.org/ml_aw5.htm|title=---::: KERALA SAHITYA AKADEMI :::---|access-date=2021-07-16}}&lt;/ref&gt;
* തായാട്ട് അവാർഡ് -- സ്വപ്നവും ചരിത്രവും
* എസ് ഗുപ്തൻനായർ അവാർഡ് -- നിശ്ശബ്ദതയും നിർമ്മാണവും
* സിപി ശിവദാസൻ അവാർഡ് -- കാലക്രമേണ
* [[ജോസഫ് മുണ്ടശ്ശേരി]] അവാർഡ് -- കവിതയുടെ ഗ്രാമങ്ങൾ
* എം എസ് മേനോൻ അവാർഡ് -- കവിതയുടെ ഗ്രാമങ്ങൾ
* [[കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമി|കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി പുരസ്കാരം]] -- കേളു
* ആലക്കോട് സർഗ്ഗവേദി പി -ടി.തങ്കപ്പൻ മാസ്റ്റർ പുരസ്കാരം ( സമഗ്ര സംഭാവനയ്ക്ക് )
* [[കേസരി നായനാർ പുരസ്കാരം|കേസരി നായനാർ പുരസ്കാരം (സമഗ്ര സംഭാവനയ്ക്ക് )]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keralaonlinenews.com/2021/10/29/kesari-nayanar-award-for-ep-rajagopalan.html|title=കേസരി നായനാർ പുരസ്കാരം ഇ.പി.രാജഗോപാലന്|access-date=2021-10-30|date=2021-10-29|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* വേണു മാങ്ങാട് പുരസ്കാരം (സമഗ്ര സംഭാവനയ്ക്ക് )
* 'ഉൾക്കഥ' എന്ന സാഹിത്യ വിമർശന ഗ്രന്ഥത്തിന് 2025-ലെ ഓടക്കുഴൽ പുരസ്കാരം&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.indianexpress.com/kerala-news/ep-rajagopal-receives-odakuzhal-award-10992212|title=ഇപി രാജഗോപാലിന് ഓടക്കുഴൽ പുരസ്‌കാരം|access-date=2026-01-12|last=WebDesk|language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.samakalikamalayalam.com/news/kerala/odakkuzhal-award-goes-to-ep-rajagopal|title=ഓടക്കുഴൽ പുരസ്‌കാരം ഇ പി രാജഗോപാലിന്|access-date=2026-01-12|last=ഡെസ്ക്|first=സമകാലിക മലയാളം|date=2026-01-12|language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mediaoneonline.com/kerala/2025-odakkuzhal-award-goes-to-ep-rajagopal-311965|title=2025ലെ ഓടക്കുഴൽ പുരസ്കാരം ഇ.പി രാജഗോപാലിന്|access-date=2026-01-12|last=Desk|first=Web|date=2026-01-12|language=ml}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം ==
{{reflist}}
[[വർഗ്ഗം:മലയാളനാടകകൃത്തുക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളസാഹിത്യനിരൂപകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ചെറുകാട് അവാർഡ് ജേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പുരോഗമന കലാ സാഹിത്യ സംഘം സംസ്ഥാന ഭാരവാഹികൾ]]</text>
      <sha1>axvv93804805ljlhvmqsuqxp5y6sera</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611831</id>
      <parentid>4611829</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T05:33:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20529-53</username>
        <id>216045</id>
      </contributor>
      <origin>4611831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18643" sha1="t07pfc5l55jo2zj0m49k1fke8xydqrw" xml:space="preserve">{{prettyurl|E. P. Rajagopalan}}
{{ആധികാരികത}}
{{prettyurl|EP Rajagopalan}}&lt;div id=&quot;purl&quot; class=&quot;NavFrame collapsed&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;float:right;   position: absolute;  top: -3em;  right:30px; width:auto; background:#eae9e9;&quot;&gt;&lt;div class=&quot;NavHead&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;float:right; font-size:85%; background:#dadadb; padding-right: 90px; color:#333333; white-space:nowrap;&quot;&gt;'''&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[EP Rajagopalan|ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം]]&lt;/span&gt;  [[പ്രമാണം:Gtk-dialog-question.svg|കണ്ണി=ഫലകം:Prettyurl#ഉപയോഗക്രമം|12x12ബിന്ദു|സഹായം]]'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;background:#eae9e9; width:auto&quot;&gt; &lt;span class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;white-space:nowrap; overflow: hidden&quot;&gt;https://ml.wikipedia.org/wiki/EP_Rajagopalan&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;span&gt;&lt;/span&gt;
&lt;div id=&quot;purl&quot; class=&quot;NavFrame collapsed&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;float:right;   position: absolute;  top: -3em;  right:30px; width:auto; background:#eae9e9;&quot;&gt;&lt;div class=&quot;NavHead&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;float:right; font-size:85%; background:#dadadb; padding-right: 90px; color:#333333; white-space:nowrap;&quot;&gt;'''&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[EP Rajagopalan|ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം]]&lt;/span&gt;  [[പ്രമാണം:Gtk-dialog-question.svg|കണ്ണി=ഫലകം:Prettyurl#ഉപയോഗക്രമം|12x12ബിന്ദു|സഹായം]]'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;background:#eae9e9; width:auto&quot;&gt; &lt;span class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;white-space:nowrap; overflow: hidden&quot;&gt;https://ml.wikipedia.org/wiki/EP_Rajagopalan&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;span&gt;&lt;/span&gt;
&lt;div id=&quot;purl&quot; class=&quot;NavFrame collapsed&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;float:right;   position: absolute;  top: -3em;  right:30px; width:auto; background:#eae9e9;&quot;&gt;&lt;div class=&quot;NavHead&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;float:right; font-size:85%; background:#dadadb; padding-right: 90px; color:#333333; white-space:nowrap;&quot;&gt;'''&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[EP Rajagopalan|ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം]]&lt;/span&gt;  [[പ്രമാണം:Gtk-dialog-question.svg|കണ്ണി=ഫലകം:Prettyurl#ഉപയോഗക്രമം|12x12ബിന്ദു|സഹായം]]'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;background:#eae9e9; width:auto&quot;&gt; &lt;span class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;white-space:nowrap; overflow: hidden&quot;&gt;https://ml.wikipedia.org/wiki/EP_Rajagopalan&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;span&gt;&lt;/span&gt;
{{Infobox Writer
| name        = ഇ.പി. രാജഗോപാലൻ
| image       = File:E_p_rajagopalan.jpg
| imagesize   = 200px
| birthdate  =25-06-1962 
| birthplace = kasaragod chandera
| occupation  = അധ്യാപകൻ
| nationality = [[ഭാരതം|ഭാരതീയൻ]]
| period      = 
| genre       = സാഹിത്യനിരൂപകൻ, വിമർശകൻ, നാടകകൃത്ത്
| subject     = 
| movement    = 
| debut_works = 
| influences  = 
| influenced  = 
| signature   = 
| website     = 
| footnotes   =  ഇ.പി. രാജഗോപാലൻ
}}
[[മലയാളം|മലയാളത്തിലെ]] സാഹിത്യനിരൂപകനും വിമർശകനും നാടകകൃത്തുമാണ്‌ '''ഇ.പി. രാജഗോപാലൻ'''. മലയാളനിരൂപണത്തിൽ [[ആധുനികത|ആധുനികതയുടെ]] കാലത്തിനു ശേഷം കടന്നുവന്ന ചരിത്രോന്മുഖമായ വിമർശനരീതിയുടെ ഊർജ്ജസ്വലനായ പ്രയോക്താവാണ് ഇദ്ദേഹം.  നിരൂപണത്തെ പുതിയ നിരീക്ഷണങ്ങൾ കൊണ്ട് വ്യത്യസ്തവും സർഗാത്മകവുമാകുന്ന എഴുത്തുരീതിയാണ് രാജഗോപാലൻ തുടക്കകാലം മുതൽ സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്‌. എഴുതുന്ന വ്യക്തിയെ കാര്യമായി കണക്കാക്കാതെ എഴുത്തിൽ വായിക്കാനാവുന്ന ചരിത്രത്തെയും ജീവിതത്തെയുമാണ്  രാജഗോപാലൻ ശ്രദ്ധിക്കാറുള്ളത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://keralaliteraturefestival.com/speakers_more.aspx?id=NDE4|title=E. P Rajagopalan- Speaker in Kerala literature Festival KLF –2021{{!}} Keralaliteraturefestival.com|access-date=2021-07-16|archive-date=2021-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210716051231/http://keralaliteraturefestival.com/speakers_more.aspx?id=NDE4|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.marunadanmalayalee.com/column/pusthaka-vich-ram/kunjambu-masum-english-vakkum-123210|title=വാക്കിലെ ജീവിതം|access-date=2021-07-16}}&lt;/ref&gt; 

സാഹിത്യകൃതികൾ, ഫോക് ലോർ, നാടകം, ചിത്രകല, ചലച്ചിത്രം, ഫോട്ടോഗ്രഫി , വിദ്യാഭ്യാസചിന്ത, മറ്റ് പൊതുജിവിതരംഗങ്ങൾ, ചെറിയ കാര്യങ്ങൾ, അനൌപചാരികമായ വസ്തുതകൾ, സ്ഥാപനവത്കൃതമാവാത്ത അറിവുകൾ, പ്രാദേശികമായ ഇനങ്ങൾ എന്നിവയും രാജഗോപാലനെ ആകർഷിക്കുന്നു. സംസ്കാരപഠനം എന്ന മേഖലയെ ഏറെ ജനകീയമാക്കിയ രാജഗോപാലൻ ഒരു പ്രഭാഷകൻ കൂടിയാണ്. 

നാടകവിമർശനത്തിലും  നാടകരചനയിലും സംഭാവനകളുണ്ട്. രണ്ടു നാടകങ്ങളിൽ എൻ ശശിധരനൊപ്പം രചയിതാവായി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://keralaliteraturefestival.com/speakers_more.aspx?id=NDE4|title=E. P Rajagopalan{{!}} Keralaliteraturefestival.com|access-date=2021-07-16|archive-date=2021-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210716051231/http://keralaliteraturefestival.com/speakers_more.aspx?id=NDE4|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  'ഉദിനൂർ ഗ്രാമചരിത്ര'ത്തിൻറെ ചീഫ് എഡിറ്ററായി പ്രവർത്തിച്ചു. സാംസ്കാരികസംഘാടകൻ കൂടിയാണ്. വെള്ളൂർ സ്കൂളിലെ ത്രിദിന ഷെയ്ക്സ്പിയർ ഉത്സവം , / കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ കടലെഴുത്തുകൾ :  സാംസ്കാരിക മേള (നീലേശ്വരം അഴിത്തല കടപ്പുറം ). / പി.സ്മൃതി സമ്മേളനം (കാഞ്ഞങ്ങാട് ), / ഷെഹ്റാസാദ് : ചെറു കഥാ ക്യാമ്പ് ( നീലേശ്വരം )  ഗിളിവിoഡു : ബഹുഭാഷാസമ്മേളനം  (മഞ്ചേശ്വരം ) തുടങ്ങിയ സംരംഭങ്ങളിൽ  മുൻനിന്ന് പ്രവർത്തിച്ചു. 

ദേശാഭിമാനി വാരികയിൽ 'കഥ ഇന്ന്&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; എന്ന പംക്തി കൈകാര്യം ചെയ്തു. മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പിൽ 'ഉൾക്കഥ' എന്ന പംക്തിയും. യുവധാര മാസികയിൽ  കവിതത്തെരുവ് എന്നപംക്തി എഴുതിയിരുന്നു. online ആനുകാലികങ്ങളിലും പംക്തികൾ എഴുതാറുണ്ട്.     

ഇതിനകം അൻപതിനടുത്ത് പുസ്തകങ്ങൾ എഴുതി.  

സാഹിത്യപ്രവർത്തകസഹകരണസംഘത്തിെന്റെ &lt;nowiki&gt;'കഥയുടെ നൂറ്റാണ്ട്''&lt;/nowiki&gt; എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ ( രണ്ടുവാല്യം  ) എഡിറ്റൊറിയൽ കമ്മിറ്റി അംഗം, സഹിത മാസികയുടെ എഡിറ്റർ, എതിർദിശ മാസികയുടെ കൺസൽട്ടൻററ് എഡിറ്റർ, കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ ഇംഗ്ലിഷ് ആനുകാലികമായ &quot;Malayalam  Literary Survey &quot;യുടെ കൺവീനർ എന്നീ മേഖലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചു. 

== ജീവിതരേഖ ==
കാസർകോട്  ജില്ലയിലെ ഉദിനൂർ കിനാത്തിൽ എന്ന സ്ഥലത്ത് 1962-ൽ [[ജനനം|ജനിച്ചു]]. പയ്യന്നൂർ കോളേജിൽ നിന്ന് ആംഗലസാഹിത്യത്തിൽ ബിരുദം. ഇരുപത്തൊന്നുകൊല്ലം  കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ വെള്ളൂർ ഗവ. ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂളിൽ ഇംഗ്ലിഷ് അദ്ധ്യാപകൻ . 2018-ൽ കക്കാട്ട് ഗവണ്മെന്റ് ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂളിൽ നിന്നും പ്രധാനാദ്ധ്യാപകനായി  വിരമിച്ചു. പിലിക്കോട് പഞ്ചായത്തിലെ ചന്തേര മാണിയാട്ട് താമസം. 2016 മുതൽ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി  അംഗമാണ്.

പുരോഗമന കലാ-സാഹിത്യസംഘം സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡണ്ടുമാണ്.

സാഹിത്യ പ്രവർത്തക സഹകരണ സംഘം (എസ്.പി. സി. എസ്. / എൻ.ബി.എസ് ) ഡയരക്ടർ ബോർഡ് അംഗമായും പ്രവർത്തിക്കുന്നു.


== കൃതികൾ ==

*[[കവിതയുടെ ഗ്രാമങ്ങൾ|കവിതയുടെ ഗ്രാമങ്ങൾ (മൂന്നു പതിപ്പുകൾ )]]/2004
* മീനും കപ്പലും / 2010
* കഥയും ആത്മകഥയും / 2009
*സ്വപ്നവും ചരിത്രവും 1998
*ലോകത്തിന്റെ വാക്ക് / 1999
*നിശ്ശബ്ദതയും നിർമ്മാണവും /2006
*നിരന്തരം / 2000
*നാട്ടറിവും വിമോചനവും / 2000
*വ്യത്യാസം /2012
*അളവ് / 2010
*കാര്യം / 2011
*പലമ / 2012
*രണ്ടു കസേരകൾ/ 2010
*സംസ്കാരത്തിൻറെ കുടിലുകൾ / 2010
*ആഖ്യാനത്തിൻറെ ജീവിതം /2012
*കാലക്രമേണ / 2011
*നാടകം ദേശം /2013
*പൂവും മരവും പൂരവും /(രണ്ടു പതിപ്പുകൾ ) / 2016
*ആളുകളുടെ വഴികൾ / 2018
*പേരുകൾ, പെരുമാറ്റങ്ങൾ ( ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ ) / നാല് പതിപ്പു കൾ / 2020
*ഇന്ദുലേഖ; വായനയുടെ ദിശകൾ (എഡിറ്റർ) / 2001
*കഥാപൂർവ്വം (എഡിറ്റർ) / 1994
*മുരിങ്ങാച്ചോട്ടിലെ നക്ഷത്രക്കാഴ്ചകൾ (എഡിറ്റർ )
*കുഞ്ഞമ്പുമാഷും ഇംഗ്ലിഷുവാക്കും (ഭാഷാകുറിപ്പുകൾ) /  2018
*ഉൾക്കഥ (കഥാവിമർശനം) / 2021 [.രണ്ടാംപതിപ്പ് 2026 ]
*പ്രത്യക്ഷം ( ഫോട്ടോപഠനങ്ങൾ ) / 2020
*മിണ്ടാട്ടങ്ങൾ ( പഠനങ്ങൾ ) / 2021
*ആറാം നമ്പർ വാർഡ്‌ (ചെക്കോവ് -- നീണ്ടകഥ വിവർത്തനം) / 2014
*ജീവിതനാടകം / വിദ്വാൻ പി കേളുനായരുടെ ഡയറിക്കുറിപ്പുകൾ / 2019 രണ്ടുപതിപ്പുകൾ
*രഹസ്യജീവിതം (സാൽവദോർ ദാലി -- വിവർത്തനം) /2018
*കേളു (നാടകം) -- [[എൻ. ശശിധരൻ|എൻ. ശശിധരനു]]മൊത്ത്/ 1998
*Cherukat Govinda Pisharody ( ഇംഗ്ലിഷ്) കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി പ്രസിദ്ധീകരണം -- തമിഴ് വിവർത്തനം വന്നു. / 2000
*കെ.കെ.മാസ്റ്റർ: ഓർമ്മയുടെ അരങ്ങുകൾ  (എഡി.) / 2021
*.സിണ്ടറെല/സിലിണ്ടറെലെ- തെരഞ്ഞെടുത്ത സാഹിത്യലേഖനങ്ങൾ/ 2021
*നടക്കുമ്പോൾ ( നടത്തത്തെപ്പറ്റിയുള്ള സംസ്കാരപoനക്കുറിപ്പുകൾ ) / 2022
*പ്രതാപ് പോത്തൻ ഋതുഭേദങ്ങളിലൂടെ (ed.) / 2022
* അടുപ്പങ്ങളുടെ സൂചിക  (ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ) / 2022
*നാടകത്തിൻ്റെ ബഹുസ്വരത (തിയേറ്റർ പഠനങ്ങൾ ) / 2022
*മിണ്ടാട്ടങ്ങൾ / 2021
*വായനക്കാരൻ എം.ടി. (എം.ടി വാസുദേവൻ നായരുടെ വായനാജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് --- മൂന്നു പതിപ്പുകൾ ) / 2023
*ഭാഷ, ഭാവന, വിനിമയം / 2023
*പല ഭാഷകളിലെ ജീവിതം / 2024
*എന്റെ സ്ത്രീയറിവുകൾ / 2024
*കഥയാണ് വിഷയം ( forthcoming)
*കസേര : സംസ്കാരത്തിലെ ഇരിപ്പ്         /2026
*റീഡിംഗ് മ്യൂസ് ( forthcoming) 
*മൂന്നാം പാളം ( forthcoming)
*കാണുന്ന കുട്ടികൾ( forthcoming)
*ഉൾക്കഥ ( രണ്ടുപതിപ്പുകൾ )

== പുരസ്കാരങ്ങൾ ==

* [[കവിതയുടെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] എന്ന കൃതിക്ക് 2006-ൽ [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://keralaliteraturefestival.com/speakers_more.aspx?id=NDE4|title=E. P R-  KLF –2021{{!}} Keralaliteraturefestival.com|access-date=2021-07-16|archive-date=2021-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210716051231/http://keralaliteraturefestival.com/speakers_more.aspx?id=NDE4|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.keralasahityaakademi.org/ml_aw5.htm|title=---::: KERALA SAHITYA AKADEMI :::---|access-date=2021-07-16}}&lt;/ref&gt;
* തായാട്ട് അവാർഡ് -- സ്വപ്നവും ചരിത്രവും
* എസ് ഗുപ്തൻനായർ അവാർഡ് -- നിശ്ശബ്ദതയും നിർമ്മാണവും
* സിപി ശിവദാസൻ അവാർഡ് -- കാലക്രമേണ
* [[ജോസഫ് മുണ്ടശ്ശേരി]] അവാർഡ് -- കവിതയുടെ ഗ്രാമങ്ങൾ
* എം എസ് മേനോൻ അവാർഡ് -- കവിതയുടെ ഗ്രാമങ്ങൾ
* [[കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമി|കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി പുരസ്കാരം]] -- കേളു
* ആലക്കോട് സർഗ്ഗവേദി പി -ടി.തങ്കപ്പൻ മാസ്റ്റർ പുരസ്കാരം ( സമഗ്ര സംഭാവനയ്ക്ക് )
* [[കേസരി നായനാർ പുരസ്കാരം|കേസരി നായനാർ പുരസ്കാരം (സമഗ്ര സംഭാവനയ്ക്ക് )]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keralaonlinenews.com/2021/10/29/kesari-nayanar-award-for-ep-rajagopalan.html|title=കേസരി നായനാർ പുരസ്കാരം ഇ.പി.രാജഗോപാലന്|access-date=2021-10-30|date=2021-10-29|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* വേണു മാങ്ങാട് പുരസ്കാരം (സമഗ്ര സംഭാവനയ്ക്ക് )
* 'ഉൾക്കഥ' എന്ന സാഹിത്യ വിമർശന ഗ്രന്ഥത്തിന് 2025-ലെ ഓടക്കുഴൽ പുരസ്കാരം&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.indianexpress.com/kerala-news/ep-rajagopal-receives-odakuzhal-award-10992212|title=ഇപി രാജഗോപാലിന് ഓടക്കുഴൽ പുരസ്‌കാരം|access-date=2026-01-12|last=WebDesk|language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.samakalikamalayalam.com/news/kerala/odakkuzhal-award-goes-to-ep-rajagopal|title=ഓടക്കുഴൽ പുരസ്‌കാരം ഇ പി രാജഗോപാലിന്|access-date=2026-01-12|last=ഡെസ്ക്|first=സമകാലിക മലയാളം|date=2026-01-12|language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mediaoneonline.com/kerala/2025-odakkuzhal-award-goes-to-ep-rajagopal-311965|title=2025ലെ ഓടക്കുഴൽ പുരസ്കാരം ഇ.പി രാജഗോപാലിന്|access-date=2026-01-12|last=Desk|first=Web|date=2026-01-12|language=ml}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം ==
{{reflist}}
[[വർഗ്ഗം:മലയാളനാടകകൃത്തുക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളസാഹിത്യനിരൂപകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ചെറുകാട് അവാർഡ് ജേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പുരോഗമന കലാ സാഹിത്യ സംഘം സംസ്ഥാന ഭാരവാഹികൾ]]</text>
      <sha1>t07pfc5l55jo2zj0m49k1fke8xydqrw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611832</id>
      <parentid>4611831</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T05:36:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20529-53</username>
        <id>216045</id>
      </contributor>
      <origin>4611832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18649" sha1="k8xkgsc5ciihc572njas8x8i2amtw1w" xml:space="preserve">{{prettyurl|E. P. Rajagopalan}}
{{ആധികാരികത}}
{{prettyurl|EP Rajagopalan}}&lt;div id=&quot;purl&quot; class=&quot;NavFrame collapsed&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;float:right;   position: absolute;  top: -3em;  right:30px; width:auto; background:#eae9e9;&quot;&gt;&lt;div class=&quot;NavHead&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;float:right; font-size:85%; background:#dadadb; padding-right: 90px; color:#333333; white-space:nowrap;&quot;&gt;'''&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[EP Rajagopalan|ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം]]&lt;/span&gt;  [[പ്രമാണം:Gtk-dialog-question.svg|കണ്ണി=ഫലകം:Prettyurl#ഉപയോഗക്രമം|12x12ബിന്ദു|സഹായം]]'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;background:#eae9e9; width:auto&quot;&gt; &lt;span class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;white-space:nowrap; overflow: hidden&quot;&gt;https://ml.wikipedia.org/wiki/EP_Rajagopalan&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;span&gt;&lt;/span&gt;
&lt;div id=&quot;purl&quot; class=&quot;NavFrame collapsed&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;float:right;   position: absolute;  top: -3em;  right:30px; width:auto; background:#eae9e9;&quot;&gt;&lt;div class=&quot;NavHead&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;float:right; font-size:85%; background:#dadadb; padding-right: 90px; color:#333333; white-space:nowrap;&quot;&gt;'''&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[EP Rajagopalan|ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം]]&lt;/span&gt;  [[പ്രമാണം:Gtk-dialog-question.svg|കണ്ണി=ഫലകം:Prettyurl#ഉപയോഗക്രമം|12x12ബിന്ദു|സഹായം]]'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;background:#eae9e9; width:auto&quot;&gt; &lt;span class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;white-space:nowrap; overflow: hidden&quot;&gt;https://ml.wikipedia.org/wiki/EP_Rajagopalan&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;span&gt;&lt;/span&gt;
&lt;div id=&quot;purl&quot; class=&quot;NavFrame collapsed&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;float:right;   position: absolute;  top: -3em;  right:30px; width:auto; background:#eae9e9;&quot;&gt;&lt;div class=&quot;NavHead&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;float:right; font-size:85%; background:#dadadb; padding-right: 90px; color:#333333; white-space:nowrap;&quot;&gt;'''&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[EP Rajagopalan|ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം]]&lt;/span&gt;  [[പ്രമാണം:Gtk-dialog-question.svg|കണ്ണി=ഫലകം:Prettyurl#ഉപയോഗക്രമം|12x12ബിന്ദു|സഹായം]]'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;background:#eae9e9; width:auto&quot;&gt; &lt;span class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;white-space:nowrap; overflow: hidden&quot;&gt;https://ml.wikipedia.org/wiki/EP_Rajagopalan&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;span&gt;&lt;/span&gt;
{{Infobox Writer
| name        = ഇ.പി. രാജഗോപാലൻ
| image       = File:E_p_rajagopalan.jpg
| imagesize   = 200px
| birthdate  =25-06-1962 
| birthplace = kasaragod chandera
| occupation  = അധ്യാപകൻ
| nationality = [[ഭാരതം|ഭാരതീയൻ]]
| period      = 
| genre       = സാഹിത്യനിരൂപകൻ, വിമർശകൻ, നാടകകൃത്ത്
| subject     = 
| movement    = 
| debut_works = 
| influences  = 
| influenced  = 
| signature   = 
| website     = 
| footnotes   =  ഇ.പി. രാജഗോപാലൻ
}}
[[മലയാളം|മലയാളത്തിലെ]] സാഹിത്യനിരൂപകനും വിമർശകനും നാടകകൃത്തുമാണ്‌ '''ഇ.പി. രാജഗോപാലൻ'''. മലയാളനിരൂപണത്തിൽ [[ആധുനികത|ആധുനികതയുടെ]] കാലത്തിനു ശേഷം കടന്നുവന്ന ചരിത്രോന്മുഖമായ വിമർശനരീതിയുടെ ഊർജ്ജസ്വലനായ പ്രയോക്താവാണ് ഇദ്ദേഹം.  നിരൂപണത്തെ പുതിയ നിരീക്ഷണങ്ങൾ കൊണ്ട് വ്യത്യസ്തവും സർഗാത്മകവുമാകുന്ന എഴുത്തുരീതിയാണ് രാജഗോപാലൻ തുടക്കകാലം മുതൽ സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്‌. എഴുതുന്ന വ്യക്തിയെ കാര്യമായി കണക്കാക്കാതെ എഴുത്തിൽ വായിക്കാനാവുന്ന ചരിത്രത്തെയും ജീവിതത്തെയുമാണ്  രാജഗോപാലൻ ശ്രദ്ധിക്കാറുള്ളത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://keralaliteraturefestival.com/speakers_more.aspx?id=NDE4|title=E. P Rajagopalan- Speaker in Kerala literature Festival KLF –2021{{!}} Keralaliteraturefestival.com|access-date=2021-07-16|archive-date=2021-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210716051231/http://keralaliteraturefestival.com/speakers_more.aspx?id=NDE4|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.marunadanmalayalee.com/column/pusthaka-vich-ram/kunjambu-masum-english-vakkum-123210|title=വാക്കിലെ ജീവിതം|access-date=2021-07-16}}&lt;/ref&gt; 

സാഹിത്യകൃതികൾ, ഫോക് ലോർ, നാടകം, ചിത്രകല, ചലച്ചിത്രം, ഫോട്ടോഗ്രഫി , വിദ്യാഭ്യാസചിന്ത, മറ്റ് പൊതുജിവിതരംഗങ്ങൾ, ചെറിയ കാര്യങ്ങൾ, അനൌപചാരികമായ വസ്തുതകൾ, സ്ഥാപനവത്കൃതമാവാത്ത അറിവുകൾ, പ്രാദേശികമായ ഇനങ്ങൾ എന്നിവയും രാജഗോപാലനെ ആകർഷിക്കുന്നു. സംസ്കാരപഠനം എന്ന മേഖലയെ ഏറെ ജനകീയമാക്കിയ രാജഗോപാലൻ ഒരു പ്രഭാഷകൻ കൂടിയാണ്. 

നാടകവിമർശനത്തിലും  നാടകരചനയിലും സംഭാവനകളുണ്ട്. രണ്ടു നാടകങ്ങളിൽ എൻ ശശിധരനൊപ്പം രചയിതാവായി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://keralaliteraturefestival.com/speakers_more.aspx?id=NDE4|title=E. P Rajagopalan{{!}} Keralaliteraturefestival.com|access-date=2021-07-16|archive-date=2021-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210716051231/http://keralaliteraturefestival.com/speakers_more.aspx?id=NDE4|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  'ഉദിനൂർ ഗ്രാമചരിത്ര'ത്തിൻറെ ചീഫ് എഡിറ്ററായി പ്രവർത്തിച്ചു. സാംസ്കാരികസംഘാടകൻ കൂടിയാണ്. വെള്ളൂർ സ്കൂളിലെ ത്രിദിന ഷെയ്ക്സ്പിയർ ഉത്സവം , / കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ കടലെഴുത്തുകൾ :  സാംസ്കാരിക മേള (നീലേശ്വരം അഴിത്തല കടപ്പുറം ). / പി.സ്മൃതി സമ്മേളനം (കാഞ്ഞങ്ങാട് ), / ഷെഹ്റാസാദ് : ചെറു കഥാ ക്യാമ്പ് ( നീലേശ്വരം )  ഗിളിവിoഡു : ബഹുഭാഷാസമ്മേളനം  (മഞ്ചേശ്വരം ) തുടങ്ങിയ സംരംഭങ്ങളിൽ  മുൻനിന്ന് പ്രവർത്തിച്ചു. 

ദേശാഭിമാനി വാരികയിൽ 'കഥ ഇന്ന്&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; എന്ന പംക്തി കൈകാര്യം ചെയ്തു. മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പിൽ 'ഉൾക്കഥ' എന്ന പംക്തിയും. യുവധാര മാസികയിൽ  കവിതത്തെരുവ് എന്നപംക്തി എഴുതിയിരുന്നു. online ആനുകാലികങ്ങളിലും പംക്തികൾ എഴുതാറുണ്ട്.     

ഇതിനകം അൻപതിനടുത്ത് പുസ്തകങ്ങൾ എഴുതി.  

സാഹിത്യപ്രവർത്തകസഹകരണസംഘത്തിെന്റെ &lt;nowiki&gt;'കഥയുടെ നൂറ്റാണ്ട്''&lt;/nowiki&gt; എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ ( രണ്ടുവാല്യം  ) എഡിറ്റൊറിയൽ കമ്മിറ്റി അംഗം, സഹിത മാസികയുടെ എഡിറ്റർ, എതിർദിശ മാസികയുടെ കൺസൽട്ടൻററ് എഡിറ്റർ, കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ ഇംഗ്ലിഷ് ആനുകാലികമായ &quot;Malayalam  Literary Survey &quot;യുടെ കൺവീനർ എന്നീ മേഖലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചു. 

== ജീവിതരേഖ ==
കാസർകോട്  ജില്ലയിലെ ഉദിനൂർ കിനാത്തിൽ എന്ന സ്ഥലത്ത് 1962-ൽ [[ജനനം|ജനിച്ചു]]. പയ്യന്നൂർ കോളേജിൽ നിന്ന് ആംഗലസാഹിത്യത്തിൽ ബിരുദം. ഇരുപത്തൊന്നുകൊല്ലം  കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ വെള്ളൂർ ഗവ. ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂളിൽ ഇംഗ്ലിഷ് അദ്ധ്യാപകൻ . 2018-ൽ കക്കാട്ട് ഗവണ്മെന്റ് ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂളിൽ നിന്നും പ്രധാനാദ്ധ്യാപകനായി  വിരമിച്ചു. പിലിക്കോട് പഞ്ചായത്തിലെ ചന്തേര മാണിയാട്ട് താമസം. 2016 മുതൽ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി  അംഗമാണ്.

പുരോഗമന കലാ-സാഹിത്യസംഘം സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡണ്ടുമാണ്.

സാഹിത്യ പ്രവർത്തക സഹകരണ സംഘം (എസ്.പി. സി. എസ്. / എൻ.ബി.എസ് ) ഡയരക്ടർ ബോർഡ് അംഗമായും പ്രവർത്തിക്കുന്നു.


== കൃതികൾ ==

*[[കവിതയുടെ ഗ്രാമങ്ങൾ|കവിതയുടെ ഗ്രാമങ്ങൾ (മൂന്നു പതിപ്പുകൾ )]]/2004
* മീനും കപ്പലും / 2010
* കഥയും ആത്മകഥയും / 2009
*സ്വപ്നവും ചരിത്രവും 1998
*ലോകത്തിന്റെ വാക്ക് / 1999
*നിശ്ശബ്ദതയും നിർമ്മാണവും /2006
*നിരന്തരം / 2000
*നാട്ടറിവും വിമോചനവും / 2000
*വ്യത്യാസം /2012
*അളവ് / 2010
*കാര്യം / 2011
*പലമ / 2012
*രണ്ടു കസേരകൾ/ 2010
*സംസ്കാരത്തിൻറെ കുടിലുകൾ / 2010
*ആഖ്യാനത്തിൻറെ ജീവിതം /2012
*കാലക്രമേണ / 2011
*നാടകം ദേശം /2013
*പൂവും മരവും പൂരവും /(രണ്ടു പതിപ്പുകൾ ) / 2016
*ആളുകളുടെ വഴികൾ / 2018
*പേരുകൾ, പെരുമാറ്റങ്ങൾ ( ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ ) / നാല് പതിപ്പു കൾ / 2020
*ഇന്ദുലേഖ; വായനയുടെ ദിശകൾ (എഡിറ്റർ) / 2001
*കഥാപൂർവ്വം (എഡിറ്റർ) / 1994
*മുരിങ്ങാച്ചോട്ടിലെ നക്ഷത്രക്കാഴ്ചകൾ (എഡിറ്റർ )
*കുഞ്ഞമ്പുമാഷും ഇംഗ്ലിഷുവാക്കും (ഭാഷാകുറിപ്പുകൾ) /  2018
*ഉൾക്കഥ (കഥാവിമർശനം) / 2021 [.രണ്ടാംപതിപ്പ് 2026 ]
*പ്രത്യക്ഷം ( ഫോട്ടോപഠനങ്ങൾ ) / 2020
*മിണ്ടാട്ടങ്ങൾ ( പഠനങ്ങൾ ) / 2021
*ആറാം നമ്പർ വാർഡ്‌ (ചെക്കോവ് -- നീണ്ടകഥ വിവർത്തനം) / 2014
*ജീവിതനാടകം / വിദ്വാൻ പി കേളുനായരുടെ ഡയറിക്കുറിപ്പുകൾ / 2019 രണ്ടുപതിപ്പുകൾ
*രഹസ്യജീവിതം (സാൽവദോർ ദാലി -- വിവർത്തനം) /2018
*കേളു (നാടകം) -- [[എൻ. ശശിധരൻ|എൻ. ശശിധരനു]]മൊത്ത്/ 1998
*Cherukat Govinda Pisharody ( ഇംഗ്ലിഷ്) കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി പ്രസിദ്ധീകരണം -- തമിഴ് വിവർത്തനം വന്നു. / 2000
*കെ.കെ.മാസ്റ്റർ: ഓർമ്മയുടെ അരങ്ങുകൾ  (എഡി.) / 2021
*.സിണ്ടറെല/സിലിണ്ടറെലെ- തെരഞ്ഞെടുത്ത സാഹിത്യലേഖനങ്ങൾ/ 2021
*നടക്കുമ്പോൾ ( നടത്തത്തെപ്പറ്റിയുള്ള സംസ്കാരപoനക്കുറിപ്പുകൾ ) / 2022
*പ്രതാപ് പോത്തൻ ഋതുഭേദങ്ങളിലൂടെ (ed.) / 2022
* അടുപ്പങ്ങളുടെ സൂചിക  (ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ) / 2022
*നാടകത്തിൻ്റെ ബഹുസ്വരത (തിയേറ്റർ പഠനങ്ങൾ ) / 2022
*മിണ്ടാട്ടങ്ങൾ / 2021
*വായനക്കാരൻ എം.ടി. (എം.ടി വാസുദേവൻ നായരുടെ വായനാജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് --- മൂന്നു പതിപ്പുകൾ ) / 2023
*ഭാഷ, ഭാവന, വിനിമയം / 2023
*പല ഭാഷകളിലെ ജീവിതം / 2024
*എന്റെ സ്ത്രീയറിവുകൾ / 2024
*കഥയാണ് വിഷയം ( forthcoming)
*കസേര : സംസ്കാരത്തിലെ ഇരിപ്പ്         /2026
*റീഡിംഗ് മ്യൂസ് ( forthcoming) 
*മൂന്നാം പാളം ( forthcoming)
*കാണുന്ന കുട്ടികൾ( forthcoming)
*ഉൾക്കഥ /2021 ( രണ്ടുപതിപ്പുകൾ )

== പുരസ്കാരങ്ങൾ ==

* [[കവിതയുടെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] എന്ന കൃതിക്ക് 2006-ൽ [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://keralaliteraturefestival.com/speakers_more.aspx?id=NDE4|title=E. P R-  KLF –2021{{!}} Keralaliteraturefestival.com|access-date=2021-07-16|archive-date=2021-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210716051231/http://keralaliteraturefestival.com/speakers_more.aspx?id=NDE4|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.keralasahityaakademi.org/ml_aw5.htm|title=---::: KERALA SAHITYA AKADEMI :::---|access-date=2021-07-16}}&lt;/ref&gt;
* തായാട്ട് അവാർഡ് -- സ്വപ്നവും ചരിത്രവും
* എസ് ഗുപ്തൻനായർ അവാർഡ് -- നിശ്ശബ്ദതയും നിർമ്മാണവും
* സിപി ശിവദാസൻ അവാർഡ് -- കാലക്രമേണ
* [[ജോസഫ് മുണ്ടശ്ശേരി]] അവാർഡ് -- കവിതയുടെ ഗ്രാമങ്ങൾ
* എം എസ് മേനോൻ അവാർഡ് -- കവിതയുടെ ഗ്രാമങ്ങൾ
* [[കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമി|കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി പുരസ്കാരം]] -- കേളു
* ആലക്കോട് സർഗ്ഗവേദി പി -ടി.തങ്കപ്പൻ മാസ്റ്റർ പുരസ്കാരം ( സമഗ്ര സംഭാവനയ്ക്ക് )
* [[കേസരി നായനാർ പുരസ്കാരം|കേസരി നായനാർ പുരസ്കാരം (സമഗ്ര സംഭാവനയ്ക്ക് )]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keralaonlinenews.com/2021/10/29/kesari-nayanar-award-for-ep-rajagopalan.html|title=കേസരി നായനാർ പുരസ്കാരം ഇ.പി.രാജഗോപാലന്|access-date=2021-10-30|date=2021-10-29|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* വേണു മാങ്ങാട് പുരസ്കാരം (സമഗ്ര സംഭാവനയ്ക്ക് )
* 'ഉൾക്കഥ' എന്ന സാഹിത്യ വിമർശന ഗ്രന്ഥത്തിന് 2025-ലെ ഓടക്കുഴൽ പുരസ്കാരം&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.indianexpress.com/kerala-news/ep-rajagopal-receives-odakuzhal-award-10992212|title=ഇപി രാജഗോപാലിന് ഓടക്കുഴൽ പുരസ്‌കാരം|access-date=2026-01-12|last=WebDesk|language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.samakalikamalayalam.com/news/kerala/odakkuzhal-award-goes-to-ep-rajagopal|title=ഓടക്കുഴൽ പുരസ്‌കാരം ഇ പി രാജഗോപാലിന്|access-date=2026-01-12|last=ഡെസ്ക്|first=സമകാലിക മലയാളം|date=2026-01-12|language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mediaoneonline.com/kerala/2025-odakkuzhal-award-goes-to-ep-rajagopal-311965|title=2025ലെ ഓടക്കുഴൽ പുരസ്കാരം ഇ.പി രാജഗോപാലിന്|access-date=2026-01-12|last=Desk|first=Web|date=2026-01-12|language=ml}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം ==
{{reflist}}
[[വർഗ്ഗം:മലയാളനാടകകൃത്തുക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളസാഹിത്യനിരൂപകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ചെറുകാട് അവാർഡ് ജേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പുരോഗമന കലാ സാഹിത്യ സംഘം സംസ്ഥാന ഭാരവാഹികൾ]]</text>
      <sha1>k8xkgsc5ciihc572njas8x8i2amtw1w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഡോഗ്രി ഭാഷ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29084</id>
    <revision>
      <id>4611865</id>
      <parentid>4611633</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T08:53:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Symphonicallyu</username>
        <id>155269</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ചരിത്രം */</comment>
      <origin>4611865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40959" sha1="t2zpir8203arz7tfailduviffw4lunm" xml:space="preserve">{{prettyurl|Dogri language}}
{{short description|Indo-Aryan language spoken primarily in Jammu}}
{{Infobox language
| name             = ഡോഗ്രി
| nativename       = {{huge|{{lang|dgo-Dogr|𑠖𑠵𑠌𑠤𑠮}}}}&lt;span style=&quot;font-size:100%;line-height:1.65;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{lang|dgo-deva|डोगरी}} • {{lang|dgo-arab|{{nq|ڈوگری}}}}&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;
| pronunciation    = {{IPA|dgo|ɖoːɡ.ɾiː|}}
| image            = {{Photomontage
| photo2a = Shukla Dogri-HI.svg
| photo1a = Shukla Dogri-D.svg
| photo2b = DogriArabicScript.svg
| spacing = 2
| position = center
| color = 0
| border = 0
| foot_montage = }}
| imagecaption     = &lt;small&gt;&quot;ഡോഗ്രി&quot; എന്ന വാക്ക് [[ദേവനാഗരി]], [[ഡോഗ്ര അഖർ|ഡോഗ്ര]], [[നസ്താലീക് ലിപി|നസ്താലീഖ്]] ലിപികളിൽ എഴുതിയിരിക്കുന്നു.&lt;/small&gt;
| states           = {{flatlist|
*[[ഇന്ത്യ]]
*[[പാകിസ്താൻ]]}}
| region           = 
*[[ജമ്മു ഡിവിഷൻ|ജമ്മു ഡിവിഷനിലെ]] [[ഡുഗ്ഗർ പ്രദേശം]].
*പടിഞ്ഞാറൻ [[ഹിമാചൽ പ്രദേശ്]] &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dogri |url=https://www.ethnologue.com/language/doi |access-date=2022-07-15 |website=Ethnologue |language=en}}&lt;/ref&gt; 
*[[പഞ്ചാബ്‌]] &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dogri |url=https://www.ethnologue.com/language/doi |access-date=2022-07-15 |website=Ethnologue |language=en}}&lt;/ref&gt; 
| speakers         = ഇന്ത്യയിൽ {{sigfig|2.597|2}} ദശലക്ഷം പേർ
| date             = 2011
| ref              = &lt;ref name=&quot;census2011&quot;&gt;{{cite web|title = C-16: Population by mother tongue, India – 2011| author = Office of the Registrar General &amp; Census Commissioner, India| url = https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10191| access-date = 16 November 2022}}&lt;/ref&gt;
| speakers2        = 
| ethnicity        = [[ഡോഗ്രക്കാർ]]
| familycolor      = [[ഇന്തോ-യുറോപ്യൻ ഭാഷകൾ|ഇന്തോ-യുറോപ്യൻ]]
| fam2             = [[ഇന്തോ-ഇറാനിയൻ ഭാഷകൾ|ഇന്തോ-ഇറാനിയൻ]]
| fam3             = [[ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകൾ|ഇന്തോ-ആര്യൻ]]
| fam4             = [[ഉത്തര ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകൾ|ഉത്തര]]
| fam5             = [[പടിഞ്ഞാറൻ പഹാരി]]
| nation           = {{flag|ഇന്ത്യ}} 
*[[ജമ്മു-കശ്മീർ]]&lt;ref&gt;{{cite web | title=The Jammu and Kashmir Official Languages Bill, 2020 | website=prsindia | date=23 September 2020 | url=https://www.prsindia.org/billtrack/jammu-and-kashmir-official-languages-bill-2020 | access-date=23 September 2020}}&lt;/ref&gt;
| script           = 
*[[ഡോഗ്ര അഖർ]] &lt;small&gt;(മാതൃലിപി)&lt;/small&gt;
*[[ദേവനാഗരി]] &lt;small&gt;(ഇപ്പോൾ)&lt;/small&gt;
*[[നസ്താലീക് ലിപി|നസ്താലീഖ്]]
*[[മഹാജനി ലിപി|മഹാജനി]] &lt;small&gt;(ചരിത്രപരം)&lt;/small&gt;
| iso2             = doi
| iso3             = doi
| lc1              = dgo
| ld1              = &lt;small&gt;യഥാർത്ഥ ഡോഗ്രി&lt;/small&gt;
| lc2              = xnr
| ld2              = &lt;small&gt;[[കാംഗ്രി ഭാഷ|കാംഗ്രി]]&lt;/small&gt;
| glotto           = indo1311
| glottorefname    = 
| map              = Indo-Aryan languages grouped.png
| mapcaption       = &lt;center&gt;&lt;small&gt;പ്രധാന ഇൻഡോ-ആര്യൻ ഭാഷകൾ: പഞ്ചാബിന് വടക്ക് കാണപ്പെടുന്ന ഡോഗ്രി ഭാഷ&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
| notice           = IPA
}}

[[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]] ഏകദേശം 26 ലക്ഷത്തോളം ആൾക്കാർ സംസാരിക്കുന്ന ഒരു ഭാഷയാണ്‌ '''ഡോഗ്രി''' (&lt;small&gt;[[ഡോഗ്ര അഖർ]]:&lt;/small&gt; {{lang|dgo-Dogr|𑠖𑠵𑠌𑠤𑠮}}, &lt;small&gt;[[ദേവനാഗരി]]:&lt;/small&gt; {{lang|dgo-deva|डोगरी}}, &lt;small&gt;[[നസ്താലീക് ലിപി|നസ്താലീഖ്]]:&lt;/small&gt; {{lang|dgo-arab|{{nq|ڈوگری}}}}, &lt;small&gt;[[ലത്തീൻ]]:&lt;/small&gt; ''Ḍōgrī'', &lt;small&gt;[[അന്താരാഷ്ട്ര ശബ്ദലിപി|ഐ.പി.എ.]]:&lt;/small&gt; {{IPA|dgo|ɖoːɡ.ɾiː|}}). 

ഇന്ത്യയിലെ ഒരു ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായ ഇത്  പ്രധാനമായും സംസാരിക്കപ്പെടുന്നത് [[ജമ്മു|ജമ്മുവിലാണ്‌]]. [[കാശ്മീർ]], വടക്കൻ [[പഞ്ചാബ്‌]], [[ഹിമാചൽ പ്രദേശ്]] എന്നിവിടങ്ങളിലും സംസാരിക്കപ്പെട്ടുവരുന്നു.
&lt;ref&gt;http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=dgo&lt;/ref&gt;

== പദോൽപ്പത്തി ==
'ഡുഗ്ഗർ' (ഡോഗ്രി) എന്ന പേരിന്റെ ഉത്ഭവത്തെക്കുറിച്ച് പ്രധാനമായും നാല് വാദങ്ങളാണുള്ളത്:

* '''ദ്വിഗർത്ത വാദം:''' [[മഹാരാജാ രൺബീർ സിംഗ്|മഹാരാജാ രൺബീർ സിങ്ങിന്റെ]] സദസ്സിലെ പണ്ഡിതരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, [[മാൻസർ തടാകം|മാൻസർ]], [[സുരിൻസർ തടാകം|സുരിൻസർ]] എന്നീ രണ്ട് തടാകങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന 'ദ്വിഗർത്ത' (രണ്ട് കുഴികൾ) എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാണ് ഡുഗ്ഗർ എന്ന പേരുണ്ടായത്.&lt;ref name=&quot;book0b1&quot;&gt;{{cite book|title=Cultural Heritage of the Dogras|first=Jyoteeshwar|last=Pathik|publisher=Light &amp; Life Publishers|year=1980|url=https://books.google.com/books?id=O_-1AAAAIAAJ}}&lt;/ref&gt;
* '''ഡൂംഗർ വാദം:''' ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞനായ [[ജോർജ്ജ് എബ്രഹാം ഗ്രിയേഴ്സൺ]], 'കുന്നുകൾ' എന്നർത്ഥമുള്ള [[രാജസ്ഥാനി ഭാഷ|രാജസ്ഥാനി]] പദമായ ''ഡൂംഗർ'' എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാണ് ''ഡുഗ്ഗർ'' ഉണ്ടായതെന്ന് വാദിച്ചു.&lt;ref name=&quot;book0b2&quot;&gt;{{cite book|title=Dogri: Phonology and Grammatical Sketch|first=Ujjal Singh|last=Bahri|publisher=Bahri Publications|year=2001|url=https://books.google.com/books?id=2sljAAAAMAAJ}}&lt;/ref&gt; രാജസ്ഥാനിലെ കോട്ടകൾ നിറഞ്ഞ പ്രദേശങ്ങളെ ഡുഗ്ഗർ എന്നും നിവാസികളെ ഡോഗ്രകൾ എന്നും വിളിച്ചിരുന്നതും, ഈ പ്രദേശങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സാംസ്കാരിക സാമ്യങ്ങളും ഈ വാദത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു (1982-ൽ ജയ്പൂരിൽ നടന്ന അഖിലേന്ത്യാ ഓറിയന്റൽ കോൺഫറൻസിന്റെ വിലയിരുത്തൽ).
* '''ദുർഗര വാദം:''' [[ഹിമാചൽ പ്രദേശ്‌|ഹിമാചൽ പ്രദേശിലെ]] [[ചമ്പ|ചമ്പയിൽ]] നിന്നും ലഭിച്ച 11-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഒരു ചെപ്പേടിൽ പരാമർശിച്ചിട്ടുള്ള &quot;ദുർഗര&quot; എന്ന രാജ്യത്തിന്റെ പേരിൽ നിന്നാണ് ''ഡോഗ്ര'' എന്ന പദം ഉണ്ടായതെന്നാണ് മറ്റൊരു പ്രബലമായ അഭിപ്രായം (ഈ ചെപ്പേട് ഇപ്പോൾ ഭൂരി സിംഗ് മ്യൂസിയത്തിൽ സൂക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്). ഉത്തരേന്ത്യൻ ഭാഷകളിൽ ''അജയ്യമായത്'' എന്നർത്ഥമുള്ള ഈ വാക്ക് [[ഡോഗ്രക്കാർ|ഡോഗ്രാ സമൂഹങ്ങളുടെ]] സൈനിക പാരമ്പര്യത്തെയും സ്വയംഭരണ സ്വഭാവത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Antiquities of Chamba State|first=J. Ph.|last=Vogel|publisher=Archaeological Survey of India|year=1911|url=https://ignca.gov.in/Asi_data/43280.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Buddhist Western Himalaya: A politico-religious history|first=O. C.|last=Handa|publisher=Indus Publishing|year=2001|isbn=9788173871245}}&lt;/ref&gt;
* '''ഡുഗ്ഗഢ് വാദം:''' ധരം ചന്ദ് പ്രശാന്തിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ ''ഡുഗ്ഗഢ്'' എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാകാം ഈ പേരുണ്ടായത്.&lt;ref name=&quot;book0b3&quot;&gt;{{Cite journal|last=Prashant|first=Dharam Chand|title=Duggar Shabad di Vayakha|journal=Shiraza Dogri|date=April–May 1991}}&lt;/ref&gt;

== ഭാഷാചരിത്രം ==
[[ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകൾ|ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷാകുടുംബത്തിൽപ്പെടുന്ന]] ഡോഗ്രി, പ്രധാനമായും [[ജമ്മു-കശ്മീർ|ജമ്മു കശ്മീർ]], [[ഹിമാചൽ പ്രദേശ്‌|ഹിമാചൽ പ്രദേശ്]], [[പഞ്ചാബ്]] എന്നിവയുടെ ഭാഗങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന &quot;[[ഡുഗ്ഗർ പ്രദേശം|ഡുഗ്ഗർ]]&quot; ({{lang|dgo-Dogr|𑠖𑠯𑠌𑠹𑠌𑠤𑠹}}) പ്രദേശത്താണ് രൂപംകൊണ്ടത്. ഈ ഭാഷയെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാല പരാമർശങ്ങളിലൊന്ന് 1317-ൽ പ്രശസ്ത [[ഉർദു]]-[[പേർഷ്യൻ ഭാഷ|പേർഷ്യൻ]] കവിയായിരുന്ന [[അമീർ ഖുസ്രൊ|അമീർ ഖുസ്രോയുടെ]] രചനകളിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഇന്ത്യയിലെ ഭാഷകളെക്കുറിച്ച് വിവരിക്കവെ അദ്ദേഹം ഡോഗ്രിയെ ''ഡുഗെർ'' ({{lang|dgo-Dogr|𑠖𑠯𑠌𑠳𑠤𑠹}}) എന്ന് പരാമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്: ''&quot;സിന്ധി-ഒ-ലാഹോറി-ഒ-കാശ്മീരി-ഒ-ഡുഗെർ.&quot;''.&lt;ref name=&quot;book0a2&quot;&gt;{{cite book |title=Dogri Prose Writing before Independence (Translated) |first=Ram Nath |last=Shastri |publisher=Dogri Research Centre, Jammu University |year=1981}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;book0a3&quot;&gt;{{cite book |title=Encyclopaedia of Indian Literature |first=Amaresh |last=Datta |publisher=Sahitya Akademi |year=1987 |isbn=9780836422832 |url=https://books.google.com/books?id=R89jAAAAMAAJ}}&lt;/ref&gt;

ഡോഗ്രിക്ക് നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള സമ്പന്നമായ വാമൊഴി പാരമ്പര്യമുണ്ട്. നാടോടിക്കഥകൾ, ഐതിഹ്യങ്ങൾ, നാടൻ പാട്ടുകൾ എന്നിവയിലൂടെയാണ് ഈ ഭാഷ തലമുറകളിലേക്ക് കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ടത്. 18-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന കവി ദത്തുവിനെപ്പോലുള്ളവരാണ് ഡോഗ്രിയിലെ ആദ്യകാല കവികളിൽ പ്രമുഖർ. 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ [[ജമ്മു-കശ്മീർ (നാട്ടുരാജ്യം)|ജമ്മുവിലെ]] ഡോഗ്രാ രാജാക്കന്മാരുടെ (പ്രത്യേകിച്ച് [[മഹാരാജാ രൺബീർ സിംഗ്]]) ഭരണകാലത്ത് ഭാഷയ്ക്ക് വലിയ രാജകീയ പ്രോത്സാഹനം ലഭിച്ചു. ഇക്കാലയളവിൽ നിരവധി സംസ്കൃത കൃതികൾ ഭാഷയിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടു.

[[File:Interview_of_Neelam_Khania_Dhramshala_citizen.webm|thumb|ഒരു ധർമ്മശാലാ നിവാസിയുടെ അഭിമുഖത്തിനിടെ ആലപിച്ച ഡോഗ്രി നാടൻ പാട്ട്]]

18-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ കവി ദത്തു ('ബാരാ മാസ', 'കമൽ നേത്ര' എന്നിവയുടെ രചയിതാവ്) മുതൽ ആധുനിക കാലത്തെ പ്രൊഫ. രാം നാഥ് ശാസ്ത്രി, പത്മ സച്ച്ദേവ് വരെയുള്ളവർ ഈ ഭാഷാസാഹിത്യത്തിന് വലിയ സംഭാവനകൾ നൽകി.&lt;ref name=&quot;book0c02&quot;&gt;{{cite book|title=Dogra Legends of Art &amp; Culture|first=Ashok|last=Jerath|publisher=Indus Publishing|year=1988|isbn=978-81-7387-082-8|url=https://books.google.com/books?id=ToONShWeEB0C|page=236}}&lt;/ref&gt; 1873-ൽ മഹാരാജാ രൺബീർ സിങ്ങിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഭാസ്കരാചാര്യരുടെ സംസ്കൃത ഗണിതശാസ്ത്ര ഗ്രന്ഥമായ 'ലീലാവതി', ജ്യോത്ഷി ബിശ്വേശ്വർ ഡോഗ്രിയിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്ത് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത് ഭാഷാചരിത്രത്തിലെ ഒരു നാഴികക്കല്ലാണ്.&lt;ref name=&quot;book0c0&quot;&gt;{{cite book|title=Līlāvatī (Dogri translation)|author=Bhāskarācārya|publisher=Vidya Vilas|location=Jammu|year=1873}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;book0c01&quot;&gt;{{cite book|title=Century-Old Printed Dogri Literature|first=B. P|last=Sharma|publisher=Jammu &amp; Kashmir State Research Biannual}}&lt;/ref&gt; ജമ്മു കശ്മീർ സാംസ്കാരിക അക്കാദമി പുറത്തിറക്കുന്ന 'ശിരാസ ഡോഗ്രി' എന്ന മാസികയും, കരൺ സിംഗിന്റെ ഭജനകളും, പ്രശസ്ത ഗായിക മലിക പുഖ്‌രാജ് ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർ ആലപിച്ച നാടൻപാട്ടുകളും ഈ പ്രദേശത്ത് ഇന്നും വളരെ ജനപ്രിയമാണ്.&lt;ref name=&quot;book0c03&quot;&gt;{{Cite book|title=Encyclopedia of Women &amp; Islamic Cultures|first1=Suad|last1=Joseph|first2=Afsaneh|last2=Najmabadi|publisher=Brill|location= Leiden|year=2003|isbn=978-90-04-12821-7|pages=75|url=https://books.google.com/books?id=VluzAAAAIAAJ}}&lt;/ref&gt;

==== സമീപകാല ചരിത്രം ====

1969 ഓഗസ്റ്റ് 2-ന് കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി ഡോഗ്രിയെ ഒരു സ്വതന്ത്ര ആധുനിക സാഹിത്യ ഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;book0c1&quot;&gt;{{cite book|title=Five Decades; the National Academy of Letters, India: a Short History of Sahitya Akademi|first=S.|last=Rao|publisher=Sahitya Akademi|year=2004|isbn=9788126020607|url=https://books.google.com/books?id=12pjAAAAMAAJ}}&lt;/ref&gt; തുടർന്ന് 2003 ഡിസംബർ 22-ലെ ഭരണഘടനാ ഭേദഗതിയിലൂടെ ഈ ഭാഷയെ ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി ദേശീയ പദവി നൽകി.&lt;ref name=&quot;book0c20&quot;&gt;{{Cite news|title=Lok Sabha passes bill recognising Dogri, 3 other languages|newspaper=Daily Excelsior|location=Jammu and Kashmir|date=2003-12-23|url=http://www.dailyexcelsior.com/web1/03dec23/news.htm}}&lt;/ref&gt; റേഡിയോ കാശ്മീർ, ജമ്മു ദൂരദർശൻ എന്നിവയിലൂടെ ഡോഗ്രി പരിപാടികൾ പതിവായി സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്നുണ്ട്. 2005-ൽ മൈസൂരിലെ സെൻട്രൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യൻ ലാംഗ്വേജസ് (CIIL) പ്രമുഖ എഴുത്തുകാരുടെ നൂറിലധികം ഡോഗ്രി കൃതികൾ ഡിജിറ്റൈസ് ചെയ്ത് ഓൺലൈനായി ലഭ്യമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Finally, a boost: Dogri literature now a click away|url=http://expressindia.indianexpress.com/news/fullstory.php?newsid=47004|publisher=Indian Express|date=19 May 2005}}&lt;/ref&gt;

== ഔദ്യോഗിക പദവി ==
ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള 22 ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളിൽ ഒന്നാണ് ഡോഗ്രി. 2003 ഡിസംബറിലെ 92-ാം ഭരണഘടനാ ഭേദഗതിയിലൂടെയാണ് ഭാഷയ്ക്ക് ഈ പദവി ലഭിച്ചത്. 2020 സെപ്റ്റംബറിൽ ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ് പാസാക്കിയ ജമ്മു കശ്മീർ ഔദ്യോഗിക ഭാഷാ നിയമപ്രകാരം, ഹിന്ദി, ഉറുദു, ഇംഗ്ലീഷ്, കാശ്മീരി എന്നിവയ്‌ക്കൊപ്പം ജമ്മു കശ്മീരിലെ അഞ്ച് ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളിൽ ഒന്നായി ഡോഗ്രിയും മാറി.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Languages with legal status in India |date=2025-03-20 |work=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Languages_with_legal_status_in_India |access-date=2025-04-08 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ശബ്ദശാസ്ത്രം ==
[[പഞ്ചാബി ഭാഷ|പഞ്ചാബി ഭാഷയെപ്പോലെ]] സ്വരഭേദങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് അർത്ഥവ്യത്യാസം വരുത്തുന്ന അപൂർവ്വം [[ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകൾ|ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകളിൽ]] ഒന്നാണ് ഡോഗ്രി. മറ്റ് ഉത്തര-ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ചരിത്രപരമായ ഘോഷ-മഹാപ്രാണ ശബ്ദങ്ങൾക്ക് പകരം സ്വരഭേദങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ് ഡോഗ്രി ശബ്ദശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സവിശേഷത.&lt;ref name=&quot;bahri2001&quot;&gt;{{Cite book|last=Bahri|first=Ujjal Singh|title=Dogri: Phonology and Grammatical Sketch|publisher=New Delhi: Bahri Publications|year=2001|location=Series in Indian Languages and Linguistics, 24}}&lt;/ref&gt;

=== സ്വരങ്ങൾ ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ ഡോഗ്രി സ്വരപ്പട്ടിക 
!
!മുൻ സ്വരം
!മദ്ധ്യ സ്വരം
!പിൻ സ്വരം
|- align=&quot;center&quot;
!സംവൃതസ്വരം
|{{large|[[Close front unrounded vowel|iː]]{{·}}ഈ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠃}}){{·}}({{lang|dgo-deva|ई}})
|
|{{large|[[Close back rounded vowel|uː]]{{·}}ഊ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠅}}){{·}}({{lang|dgo-deva|ऊ}})
|-
!അർദ്ധ-മധ്യസ്വരം
|{{large|[[Near-close near-front unrounded vowel|ɪ]]{{·}}ഇ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠂}}){{·}}({{lang|dgo-deva|इ}})
|
|{{large|[[Near-close near-back rounded vowel|ʊ]]{{·}}ഉ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠄}}){{·}}({{lang|dgo-deva|उ}})
|-
!അർദ്ധസംവൃത സ്വരം
|{{large|[[Close-mid front unrounded vowel|eː]]{{·}}ഏ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠆}}){{·}}({{lang|dgo-deva|ए}})
| rowspan=&quot;2&quot; |{{large|[[Mid central vowel|ə]]{{·}}അ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠀}}){{·}}({{lang|dgo-deva|अ}})
|{{large|[[Close-mid back rounded vowel|oː]]{{·}}ഓ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠈}}){{·}}({{lang|dgo-deva|ओ}})
|-
!അർദ്ധവിവൃത സ്വരം
|{{large|[[Open-mid front unrounded vowel|ɛː]]{{·}}ഐ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠇}}){{·}}({{lang|dgo-deva|ऐ}})
|{{large|[[Open-mid back rounded vowel|ɔː]]{{·}}ഔ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠉}}){{·}}({{lang|dgo-deva|औ}})
|- align=&quot;center&quot;
!വിവൃതസ്വരം
|
| colspan=&quot;2&quot; |{{large|[[Open central unrounded vowel|aː]]{{·}}ആ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠁}}){{·}}({{lang|dgo-deva|आ}})
|}

* /{{IPA|ã ĩ ũ ẽ ɛ̃ õ ɔ̃}}/ എന്നിങ്ങനെ സ്വരങ്ങൾക്ക് അനുനാസിക വകഭേദങ്ങളുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Dogri|url=http://lisindia.ciil.org/Dogri/Dogri.html|access-date=2021-12-09|website=lisindia.ciil.org}}&lt;/ref&gt;
* പദമദ്ധ്യത്തിലോ അവസാനത്തിലോ വരുന്ന /{{IPA|n}}/-ന് മുൻപുള്ള സ്വരങ്ങൾ സാധാരണയായി അനുനാസികമായി ഉച്ചരിക്കപ്പെടുന്നു.
* /a/ എന്ന സ്വരത്തിന് മുൻപായി വരുമ്പോൾ /{{IPA|ʊ}}/-ന് [{{IPA|ʊᵛ}}] എന്നൊരു ഉച്ചാരണഭേദം സംഭവിക്കാം.
* പദാന്ത്യത്തിൽ വരുന്ന /{{IPA|aː}}/ ഒരു പിൻ സ്വരമായോ ([{{IPA|ɑː}}]), മധ്യ സ്വരമായോ ([{{IPA|äː}}]) ഉച്ചരിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== വ്യഞ്ജനങ്ങൾ ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ ഡോഗ്രി വ്യഞ്ജനപ്പട്ടിക
! colspan=&quot;2&quot; |[[ഉച്ചാരണസ്ഥാനം]] →
![[ഓഷ്ഠ്യം]]
![[ദന്ത്യം]]/&lt;br&gt;[[വർത്സ്യം]]
![[മൂർദ്ധന്യം]]
![[താലവ്യം]]
![[മൃദുതാലവ്യം]]
![[കാകില്യം]]
|-
! colspan=&quot;2&quot; |അനുനാസികം
|{{large|{{IPA link|m}}{{·}}മ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠢}}){{·}}({{lang|dgo-deva|म}})
|{{large|{{IPA link|n}}{{·}}ന}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠝}}){{·}}({{lang|dgo-deva|न}})
|{{large|{{IPA link|ɳ}}{{·}}ണ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠘}}){{·}}({{lang|dgo-deva|ण}})
|{{large|{{IPA link|ɲ}}{{·}}ഞ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠓}}){{·}}({{lang|dgo-deva|ञ}})
|{{large|{{IPA link|ŋ}}{{·}}ങ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠎}}){{·}}({{lang|dgo-deva|ङ}})
|
|-
! rowspan=&quot;3&quot; |സ്പർശം/&lt;br&gt;ഘർഷം
!&lt;small&gt;അഘോഷം&lt;/small&gt;
|{{large|{{IPA link|p}}{{·}}പ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠞}}){{·}}({{lang|dgo-deva|प}})
|{{large|{{IPA link|t̪}}{{·}}ത}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠙}}){{·}}({{lang|dgo-deva|त}})
|{{large|{{IPA link|ʈ}}{{·}}ട}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠔}}){{·}}({{lang|dgo-deva|ट}})
|{{large|{{IPA link|t͡ʃ}}{{·}}ച}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠏}}){{·}}({{lang|dgo-deva|च}})
|{{large|{{IPA link|k}}{{·}}ക}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠊}}){{·}}({{lang|dgo-deva|क}})
|
|-
!&lt;small&gt;മഹാപ്രാണം&lt;/small&gt;
|{{large|{{IPA link|pʰ}}{{·}}ഫ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠟}}){{·}}({{lang|dgo-deva|फ}})
|{{large|{{IPA link|t̪}}{{IPA link|ʰ}}{{·}}ഥ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠚}}){{·}}({{lang|dgo-deva|थ}})
|{{large|{{IPA link|ʈʰ}}{{·}}ഠ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠕}}){{·}}({{lang|dgo-deva|ठ}})
|{{large|{{IPA link|t͡ʃʰ}}{{·}}ഛ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠐}}){{·}}({{lang|dgo-deva|छ}})
|{{large|{{IPA link|kʰ}}{{·}}ഖ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠋}}){{·}}({{lang|dgo-deva|ख}})
|
|-
!&lt;small&gt;സഘോഷം&lt;/small&gt;
|{{large|{{IPA link|b}}{{·}}ബ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠠}}){{·}}({{lang|dgo-deva|ब}})
|{{large|{{IPA link|d̪}}{{·}}ദ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠛}}){{·}}({{lang|dgo-deva|द}})
|{{large|{{IPA link|ɖ}}{{·}}ഡ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠖}}){{·}}({{lang|dgo-deva|ड}})
|{{large|{{IPA link|d͡ʒ}}{{·}}ജ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠑}}){{·}}({{lang|dgo-deva|ज}})
|{{large|{{IPA link|ɡ}}{{·}}ഗ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠌}}){{·}}({{lang|dgo-deva|ग}})
|
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |ഊഷ്മാവ്
!&lt;small&gt;അഘോഷം&lt;/small&gt;
|{{large|({{IPA link|f}}){{·}}ഫ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠟𑠺}}){{·}}({{lang|dgo-deva|फ़}})
|{{large|{{IPA link|s}}{{·}}സ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠩}}){{·}}({{lang|dgo-deva|स}})
|
|{{large|{{IPA link|ʃ}}{{·}}ശ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠧}}){{·}}({{lang|dgo-deva|श}})
|{{large|({{IPA link|x}}){{·}}ഖ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠋𑠺}}){{·}}({{lang|dgo-deva|ख़}})
|
|-
!&lt;small&gt;സഘോഷം&lt;/small&gt;
|
|{{large|({{IPA link|z}}){{·}}സ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠑𑠺}}){{·}}({{lang|dgo-deva|ज़}})
|
|
|{{large|({{IPA link|ɣ}}){{·}}ഗ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠌𑠺}}){{·}}({{lang|dgo-deva|ग़}})
|{{large|{{IPA link|ɦ}}{{·}}ഹ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠪}}){{·}}({{lang|dgo-deva|ह}})
|-
! colspan=&quot;2&quot; |ലുണ്ഠിതം
|
|{{large|{{IPA link|ɾ}}{{·}}ര}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠤}}){{·}}({{lang|dgo-deva|र}})
|{{large|{{IPA link|ɽ}}{{·}}റ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠫}}){{·}}({{lang|dgo-deva|ड़}})
|
|
|
|-
! colspan=&quot;2&quot; |അന്തഃസ്ഥം
|{{large|{{IPA link|ʋ}}{{·}}വ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠦}}){{·}}({{lang|dgo-deva|व}})
|{{large|{{IPA link|l}}{{·}}ല}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠥}}){{·}}({{lang|dgo-deva|ल}})
|
|{{large|{{IPA link|j}}{{·}}യ}}&lt;br&gt;({{lang|dgo-Dogr|𑠣}}){{·}}({{lang|dgo-deva|य}})
|
|
|}

* /{{IPA|ɾ ɳ ɽ ʃ}}/ ഒഴികെയുള്ള എല്ലാ വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾക്കും ദ്വിത്വം സംഭവിക്കാറുണ്ട്.
* മൂർദ്ധന്യ വ്യഞ്ജനങ്ങൾ (/{{IPA|ɽ ɳ}}/) പദങ്ങളുടെ തുടക്കത്തിൽ വരുന്നത് അപൂർവ്വമാണ്.
* പേർഷ്യൻ-അറബിക് കടംകൊണ്ട പദങ്ങളിൽ മാത്രമാണ് /{{IPA|f z x ɣ}}/ എന്നീ ശബ്ദങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നത്. /{{IPA|pʰ}}/-ന്റെ ഒരു വകഭേദമായും /{{IPA|f}}/ ഉച്ചരിക്കാറുണ്ട്.
* ചില സംസാരഭാഷകളിൽ /{{IPA|ɾ}}/, [{{IPA|r}}] ആയി ഉച്ചരിക്കാറുണ്ട്.
* ചില പദങ്ങളിൽ /{{IPA|s}}/ ദുർബലമാവുകയോ, പൂർണ്ണമായും ഒഴിവാക്കപ്പെട്ട് അതിനുപകരം [{{IPA|h}}] എന്ന ശബ്ദം ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യാറുണ്ട്.
* ദന്ത്യ അനുനാസികങ്ങൾ താലവ്യ ഘർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപായി വരുമ്പോഴാണ് സാധാരണയായി [{{IPA|ɲ}}] എന്ന ശബ്ദം ഉണ്ടാകുന്നത്.
* ദന്ത്യ അനുനാസികങ്ങൾ കണ്ഠ്യ സ്പർശങ്ങൾക്ക് മുൻപായി വരുമ്പോൾ [{{IPA|ŋ}}] എന്ന ശബ്ദമുണ്ടാകുന്നു.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last=Bahri|first=Ujjal Singh|title=Dogri: Phonology and Grammatical Sketch|publisher=New Delhi: Bahri Publications|year=2001|location=Series in Indian Languages and Linguistics, 24}}&lt;/ref&gt;

=== സ്വരഭേദ നിയമങ്ങൾ ===
[[ദേവനാഗരി]] ലിപിയിൽ ഡോഗ്രി എഴുതുമ്പോഴുള്ള സ്വരഭേദ നിയമങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

* [[പഞ്ചാബി ഭാഷ|പഞ്ചാബിയെപ്പോലെ]] ഡോഗ്രിയിലും, {{blockindent|ഘ (gʱə){{·}}झ (d͡ʒʱə){{·}}ढ (ɖʱə){{·}}ध (d̪ʱə){{·}}भ (bʱə){{·}}ढ़ (ɽʱə)}} എന്നീ അക്ഷരങ്ങൾ സ്വരഭേദം സൂചിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പദങ്ങളുടെ തുടക്കത്തിൽ ഇവ വരുമ്പോൾ ഉയർന്ന-താഴുന്ന സ്വരഭേദമായിരിക്കും; {{blockindent|'''ഉദാ:'''- घ (kə̂)}} പദമദ്ധ്യത്തിലോ അവസാനത്തിലോ വരുമ്പോൾ തൊട്ടുമുൻപുള്ള സ്വരത്തിന് താഴ്ന്ന-ഉയരുന്ന സ്വരഭേദം ലഭിക്കുന്നു; {{blockindent|'''ഉദാ:'''- अघ (ə̌ɡ). ഉദാഹരണങ്ങൾ: घड़ी (kə̂ɽiː)- ഘടികാരം, बध (bə̌d̪).}}

* പഞ്ചാബിയിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി, ഡോഗ്രിയിൽ ह (ɦə) എന്ന ശബ്ദം ഉപയോഗിക്കാറില്ല; ഇതിന് എല്ലാ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഉയർന്ന-താഴുന്ന സ്വരഭേദമാണുള്ളത്. {{blockindent|'''ഉദാ:'''- हत्थ (ə̂t̪ːʰə)- കൈ.}}

* പദമദ്ധ്യത്തിൽ ദീർഘസ്വരങ്ങൾക്ക് ശേഷം (ആ, ഈ, ഊ, ഏ, ഐ, ഓ, ഔ) താഴ്ന്ന-ഉയരുന്ന സ്വരഭേദം സൂചിപ്പിക്കാൻ ചന്ദ്രക്കലയുള്ള 'ह्' ഉപയോഗിക്കുന്നു. {{blockindent|'''ഉദാ:'''- साह्ब (sǎːb)- സാഹിബ്.}} ഹ്രസ്വസ്വരങ്ങൾക്ക് (അ, ഇ, ഉ) ശേഷമാണെങ്കിൽ ഒരു അപ്പോസ്ട്രോഫി ({{hamza}}) ഉപയോഗിക്കുന്നു. {{blockindent|'''ഉദാ:'''- ल{{hamza}}त्त (lə̌tː)- കാൽ.}}

* ഹ്രസ്വസ്വരത്തിനും ദീർഘസ്വരത്തിനും ഇടയിൽ ഉയർന്ന-താഴുന്ന സ്വരഭേദം സൂചിപ്പിക്കാനും മേൽപ്പറഞ്ഞ അക്ഷരങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാം.

ചില ഉദാഹരണങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
![[ഡോഗ്ര അഖർ]]
![[ദേവനാഗരി]]
![[നസ്താലീക് ലിപി|നസ്താലീഖ്]]
![[അന്താരാഷ്ട്ര ശബ്ദലിപി|ഐ.പി.എ.]]
! സ്വരഭേദം
! മലയാളം അർത്ഥം
|-
|{{Script|Dogr|𑠌𑠥𑠹𑠥}}
|गल्ल
|{{nastaliq|گلّ}}
|[gəl.lə]
|തുല്യം
|കാര്യം / സംസാരം
|-
|{{Script|Dogr|𑠌{{hamza}}𑠥𑠹𑠥}}
|ग{{hamza}}ल्ल
|{{nastaliq|گ{{hamza}}لّ}}
|[gə́l.lə]
|ഉയരുന്നത്
|കവിൾ
|-
|{{Script|Dogr|𑠊𑠤}}
|कर
|{{nastaliq|کر}}
|[kəɾ]
|തുല്യം
|ചെയ്യുക
|-
|{{Script|Dogr|𑠍𑠤}}
|घर
|{{nastaliq|گھر}}
|[kə̀ɾ]
|താഴുന്നത്
|വീട്
|}

== ലിപി ==
[[File:Dogra.png|thumb|ഡോഗ്ര ലിപിയുടെ മാതൃക|alt=]]
[[താക്രി ലിപി|താക്രി ലിപിയുടെ]] വകഭേദമായ പഴയ ഡോഗ്ര അഖർ ലിപിയിലാണ് ഡോഗ്രി ഭാഷ ആദ്യം എഴുതിയിരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.unicode.org/L2/L2015/15234r-dogra.pdf |title=L2/15-234R: Proposal to encode the Dogra script in Unicode |first1=Anshuman |last1=Pandey |date=2015-11-04}}&lt;/ref&gt; ജമ്മു കശ്മീരിലെ മഹാരാജാവായിരുന്ന [[മഹാരാജാ രൺബീർ സിംഗ്|രൺബീർ സിങ്ങിന്റെ]] നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഈ ലിപി പരിഷ്കരിക്കുകയും അതിനെ 'നാമേ ഡോഗ്ര അഖർ' എന്ന് വിളിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=NammeDograAkkhar|url=https://www.unicode.org/L2/L2009/09111-takri.pdf}}&lt;/ref&gt; പുതിയ ലിപിയിൽ ഔദ്യോഗിക രേഖകൾ എഴുതിയിരുന്നെങ്കിലും, സാധാരണ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ ഇതിന് വലിയ പ്രചാരം ലഭിച്ചില്ല. നിലവിൽ, ഇന്ത്യയിൽ ഡോഗ്രി എഴുതാൻ ഔദ്യോഗികമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് [[ദേവനാഗരി |ദേവനാഗരി ലിപിയാണ്]]. ഡോഗ്രി സാഹിത്യങ്ങളെല്ലാം തന്നെ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതും ദേവനാഗരിയിലാണ്.

== ഉദാഹരണ വാചകങ്ങൾ ==
താഴെ നൽകിയിരിക്കുന്ന വാചകം [[അന്താരാഷ്ട്ര മനുഷ്യാവകാശ പ്രഖ്യാപനം|സാർവ്വദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ പ്രഖ്യാപനത്തിലെ]] വകുപ്പ് 1. നിന്നുള്ളതാണ്.

==== ഡോഗ്രി [[ഡോഗ്ര അഖർ]] ലിപിയിൽ ====
{{blockindent|{{lang|dgo-Dogr|𑠩𑠬𑠤𑠳 𑠢𑠝𑠯𑠊𑠹𑠋 𑠢𑠴𑠪𑠹𑠢𑠬 𑠙𑠳 𑠀𑠜𑠭𑠊𑠬𑠤𑠳𑠷 𑠛𑠳 𑠠𑠭𑠧𑠳 𑠏 𑠑𑠝𑠢𑠴 𑠚𑠢𑠬𑠷 𑠩𑠯𑠙𑠴𑠷𑠙𑠤 𑠙𑠳 𑠠𑠤𑠵𑠠𑠤 𑠝। 𑠄'𑠝𑠳𑠷𑠌𑠮 𑠠𑠯𑠛𑠹𑠜𑠮 𑠙𑠳 𑠑𑠢𑠮𑠤𑠴 𑠛𑠮 𑠛𑠳𑠝 𑠚𑠹𑠪𑠵𑠃 𑠇 𑠙𑠳 𑠄'𑠝𑠳𑠷𑠌𑠮 𑠁𑠞𑠰𑠷-𑠠𑠭𑠏𑠹𑠏𑠳𑠷 𑠡𑠬𑠃𑠏𑠬𑠤𑠳 𑠛𑠳 𑠡𑠬𑠦𑠴 𑠊𑠝𑠹𑠝𑠴 𑠠𑠹𑠣𑠪𑠬𑠤 𑠊𑠤𑠝𑠬 𑠥𑠵𑠫𑠛𑠬 𑠇।}}}}

==== ഡോഗ്രി [[ദേവനാഗരി]] ലിപിയിൽ ====
{{blockindent|{{lang|dgo-deva|सारे मनुक्ख मैह्मा ते अधिकारें दे बिशे च जनमै थमां सुतैंतर ते बरोबर न। उ'नेंगी बुद्धी ते जमीरै दी देन थ्होई ऐ ते उ'नेंगी आपूं-बिच्चें भाईचारे दे भावै कन्नै ब्यहार करना लोड़दा ऐ।}}}}

==== ഡോഗ്രി [[നസ്താലീക് ലിപി|പേർഷ്യൻ-അറബിൿ]] ലിപിയിൽ ====
&lt;div dir=&quot;rtl&quot; style=&quot;text-align: right;&quot;&gt;{{blockindent|{{lang|dgo|{{nq|سارے منکّھ میہما تے ادھکاریں دے بشے چ جنمے تھماں ستیںتر تے بروبر ن۔ ا'نیںگی بُدھِّی تے جمیرے دی دین تھہوئی اے تے ا'نیںگی آپوں-بچّیں بھائیچارے دے بھاوے کنّے بیہار کرنا لوڑدا اے۔}}}}}}&lt;/div&gt;

==== ([[ISO 15919]]) ലത്തീൻ വൽക്കരണം ====
{{blockindent|{{translit|dgo|ISO|Sārē manukkha maihmā tē adhikārēṁ dē biśē ca janmai thamāṁ sutaintar tē barōbar na. U'nēṁgī buddhī tē jamīrai dī dēn thhōī ai tē u'nēṁgī āpūṁ-biccēṁ bhāīcārē dē bhāvai kannai byahār karnā lōṛdā ai.|italic=no}}}}

==== [[അന്താരാഷ്ട്ര ശബ്ദലിപി|ഐ.പി.എ]] അനുലേഖനം ====
{{blockindent|{{IPA|[saː.ɾeː mə.nʊk.kʰə mɛ́ː.maː t̪eː ə.d̪ɪ̀.kaː.ɾẽː d̪eː bɪ.ʃeː t͡ʃə d͡ʒən.mɛː t̪ʰə.mãː sʊ.t̪ɛːn.t̪əɾ t̪eː bə.ɾoː.bəɾ nə ‖ ʊ́.nẽː.giː bʊd̪.d̪ìː t̪eː d͡ʒə.miː.ɾɛː d̪iː d̪eːn t̪ʰòː.iː ɛː t̪eː ʊ́.nẽː.giː aː.pũː.bɪt̪.t͡ʃẽː pàː.iː.t͡ʃaː.ɾeː d̪eː pàː.ʋɛː kən.nɛː bjə.àːɾ kəɾ.naː loːɽ.d̪aː ɛː ‖]}}}}

==== മലയാളം പരിഭാഷ ====
{{blockindent|മനുഷ്യരെല്ലാവരും തുല്യാവകാശങ്ങളോടും അന്തസ്സോടും കൂടി സ്വതന്ത്രരായി ജനിച്ചവരാണ്. മനുഷ്യനു വിവേകവും മനഃസാക്ഷിയും സിദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവർ പരസ്പരം സഹോദരഭാവത്തോടെ വർത്തിക്കേണ്ടതാണ്.}}

=== ചില സാധാരണ പദങ്ങൾ ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! [[ഡോഗ്ര അഖർ]]
! [[ദേവനാഗരി]]
! [[നസ്താലീക് ലിപി|പേർഷ്യൻ-അറബിൿ]]
! [[അന്താരാഷ്ട്ര ശബ്ദലിപി|ഐ.പി.എ.]]
! മലയാള അർത്ഥം
|-
|{{Script|Dogr|𑠪𑠬𑠷}}
| हां
|{{nastaliq|ہاں}}
|[ã̀ː]
|അതെ
|-
|{{Script|Dogr|𑠝𑠳𑠃𑠷}}
| नेईं
|{{nastaliq|نیئِیں}}
|[neː.ĩː]
|ഇല്ല
|-
|{{Script|Dogr|𑠪𑠭𑠤𑠋}}
| हिरख
|{{nastaliq|ہِرکھ}}
|[ɪ̀ɾkʰ]
|സ്നേഹം
|-
|{{Script|Dogr|𑠊𑠝𑠹𑠝𑠴}}
| कन्नै
|{{nastaliq|کنَّے}}
|[kən.nɛː]
|കൂടെ / ഒപ്പം
|-
|{{Script|Dogr|𑠊𑠳𑠪𑠹 }}
| केह्
|{{nastaliq|کیہ}}
|[kéː]
|എന്ത്
|-
|{{Script|Dogr|𑠊𑠮}}
| की
|{{nastaliq|کی}}
|[kiː]
|എന്തുകൊണ്ട്
|-
|{{Script|Dogr|𑠌𑠬𑠩}}
| गास
|{{nastaliq|گاس}}
|[gaːs]
|ആകാശം
|-
|{{Script|Dogr|𑠠'𑠤𑠬}}
|ब'रा
|{{nastaliq|ب'را}}
|[bə́.ɾaː]
|വർഷം
|}

== കുറിപ്പുകൾ ==
{{notelist}}

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== ഗ്രന്ഥസൂചി ==
* Gopal Haldar (2000). ''Languages of India''.  New Delhi: National Book Trust

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{Incubator|code= dgo}}
{{Wikivoyage|Dogri phrasebook|Dogri|a phrasebook}}
* [https://web.archive.org/web/20070513223558/http://www.duggartimes.com/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=161&amp;Itemid=128 The Dogri Language], article by [[Ved Kumari Ghai]]
* [https://web.archive.org/web/20081202165131/http://www.dailyexcelsior.com/web1/03dec23/news.htm Dailyexcelsior.com], &quot;One Hundredth Amendment,&quot; news report on the recognition of Dogri as a national language.
* [https://web.archive.org/web/20070701042428/http://www.w3cindia.in/2006/08/Talks/W3C%20Presentation%2003-08-06%28MDK%29.ppt Modifications to Devanagri to represent Dogri tones]
* [https://web.archive.org/web/20081121102039/http://www.pahari.org/ Pahari.org], Alami Pahari Adabi Sangat (Global Pahari Cultural Association)
* [https://web.archive.org/web/20151104161836/http://ildc.in/Dogri/Dindex.aspx Dogri computing resources at TDIL (Devanagari Script)]

&lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt; 
{{Official_languages_of_India}}
{{Languages of India|state=collapsed}}
{{Languages of South Asia|state=collapsed}}
{{ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകൾ|state=expanded}}
&lt;!--Categories--&gt;

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകൾ]]</text>
      <sha1>t2zpir8203arz7tfailduviffw4lunm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഹൈഡ്രാഞ്ചിയ മാക്രോഫില്ല</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29825</id>
    <revision>
      <id>4611807</id>
      <parentid>4565511</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T22:54:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3698" sha1="an7qhflg9vm3ndgz67tdcommlcuz3ze" xml:space="preserve">{{prettyurl|Hydrangea macrophylla}} 
{{Taxobox
| color = lightgreen
| name = ''Hydrangea macrophylla''
| image = Hydrangea2.JPG
| image_width = 200px
| image_caption = ''H. macrophylla''
| regnum = [[Plant]]ae
| divisio = [[Flowering plant|Magnoliophyta]]
| classis = [[Magnoliopsida]]
| ordo = [[Cornales]]
| familia = [[Hydrangeaceae]]
| genus = [[Hydrangea]]
| species = '''''H. macrophylla'''''
| binomial = ''Hydrangea macrophylla''
| binomial_authority = ([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Ser.
}}
പൊതുവേ [[കുറ്റിച്ചെടി]]യായി വളരുന്നതും [[സപുഷ്പി]]യുമായ ഒരു ചെടിയാണ്‌ '''ഹൈഡ്രാഞ്ചിയ''' - തെക്കേ [[ഏഷ്യ]], [[തെക്കുകിഴക്കേ ഏഷ്യ|തെക്ക് കിഴക്കേ ഏഷ്യ]], [[വടക്കേ അമേരിക്ക]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=HYDRA |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-23 |archive-date=2013-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130507043411/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=HYDRA |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;, [[തെക്കേ അമേരിക്ക]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു.  ഈ വംശത്തിൽപ്പെടുന്ന ചില ചെടികളിൽ വെളുത്ത നിറത്തിലുള്ള പുഷ്പങ്ങൾ ഉണ്ടാവുമ്പോൾ മറ്റുചിലവയിലെ പൂക്കൾ മണ്ണിലെ [[പി.എച്ച്. മൂല്യം|പി എച്ച് മൂല്യം]], [[അലൂമിനിയം|അലൂമിനിയത്തിന്റെ]] തോത് എന്നിവയനുസരിച്ച് നിറം മാറാം, സാധാരണയായി അമ്‌ളഗുണമുള്ള മണ്ണിൽ വളരുന്ന ചെടികളിൽ നീലനിറത്തിലും ക്ഷാരഗുണമുള്ള മണ്ണിൽ വളരുന്ന ചെടികളിൽ പിങ്കുനിറത്തിലുമുള്ള പൂക്കളാണ്‌ കാണപ്പെടുന്നത്. പൊതുവേ ഒരു മീറ്റർ മുതൽ രണ്ട് മീറ്റർ വരെ ഉയരത്തിൽ വളരുന്നുവെങ്കിലും പ്രായമേറിയ ചെടികൾ ചിലപ്പോൾ മൂന്നു മീറ്ററിൽ അധികം ഉയരത്തിൽ വളരാറുണ്ട്.&lt;ref&gt;http://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Hydrangea.html&lt;/ref&gt;

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery caption=&quot;ഹൈഡ്രാഞ്ചിയയുടെ ചിത്രങ്ങൾ&quot; widths=&quot;160px&quot; heights=&quot;120px&quot; perrow=&quot;5&quot;&gt;
ചിത്രം:Hydrangea3.JPG
ചിത്രം:Hydrangea4.JPG
ചിത്രം:White flower at wayanad.JPG
Image:Hydranchia.JPG
ചിത്രം:Hydrangea5.JPG
File:Oru-poovu.JPG
File:Pink Hydrangea 3r.jpg
File:Hydrangea_-ഹൈഡ്രാഞ്ചിയ_03.jpg|ഇലകൾ
File:Hydrangea_-ഹൈഡ്രാഞ്ചിയ_05.jpg|ഹൈഡ്രാഞ്ചിയ
&lt;/gallery&gt;

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:പുഷ്പങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അലങ്കാരസസ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏഷ്യയിലെ ഉദ്യാന സസ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സസ്യജാലം]]


{{Plant-stub| Hydrangea}}</text>
      <sha1>an7qhflg9vm3ndgz67tdcommlcuz3ze</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മണിപ്പൂരി ഭാഷ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30231</id>
    <revision>
      <id>4611720</id>
      <parentid>4611701</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T11:59:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Symphonicallyu</username>
        <id>155269</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* വ്യാകരണം */</comment>
      <origin>4611720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87023" sha1="437qn7wq68ceoatzirru71uxzrmdhs4" xml:space="preserve">{{prettyurl|Meitei language}}
{{Short description|വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിലെ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷ}}
{{നാനാർത്ഥം|മണിപ്പൂരി}}
{{Hatnote|പ്രത്യേകമായി പറഞ്ഞിട്ടില്ലെങ്കിൽ, ഈ ലേഖനത്തിലെ മണിപ്പൂരി ഭാഷ [[മെയ്തേയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തേയ് മയേൿ ലിപിയിലാണ്]] എഴുതിയിരിക്കുന്നത്.}}
{{Infobox language
| name = &lt;span style=&quot;font-size:100%;line-height:1.85;&quot;&gt;മെയ്തെയ്&lt;/span&gt;
| altname = &lt;span style=&quot;font-size:100%;line-height:1.85;&quot;&gt;{{lang|mni-Mtei|ꯃꯅꯤꯄꯨꯔꯤ}} (മണിപ്പൂരി)&lt;/span&gt;
| nativename = {{huge|{{lang|mni-Mtei|ꯃꯩꯇꯩꯂꯣꯟ}}}}&lt;span style=&quot;font-size:100%;line-height:2.65;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt; {{lang|mni-Beng|মৈতৈলোন}} • {{transliteration|mni|ISO|Meiteilon}}&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;
| pronunciation    = {{IPA|mni|meɪteɪ|}}
| image = Meitei language written in Meitei script.svg
| mapsize  = 300px
| imagecaption = &lt;small&gt;[[മെയ്തെയ് മയേക്|മെയ്തെയ് ലിപിയിലെഴുതിയ]] ''&quot;മെയ്തെയ് ലോൻ&quot;''&lt;/small&gt;
| states = [[ഇന്ത്യ]] • [[ബംഗ്ലാദേശ്]]
| region = *[[മണിപ്പൂർ]]
*[[ആസാം]]
*[[ത്രിപുര]]
| ethnicity = [[മെയ്തെയ് ജനത|മെയ്തെയ്]]
| familycolor = സൈനോ-തിബെറ്റൻ
| fam1 = [[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ]]
| fam2 = [[തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷകൾ|തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ]]
| fam3 = [[മദ്ധ്യ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷകൾ|മദ്ധ്യ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ]]
| speakers = {{sigfig|1.775000|2}} ദശലക്ഷം
| date = 2003–2011
| ref = &lt;ref&gt;{{e28|mni}}&lt;/ref&gt;
| ancestor = [[മുതൽ-സൈനോ-തിബെറ്റൻ]]
| ancestor2 = [[മുതൽ-തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ]]
| script = 
*[[മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തെയ് മയേൿ]] &lt;small&gt;(മാതൃലിപി)&lt;/small&gt;
*[[നൗരിയ ഫുലോ ലിപി|നൗരിയ ഫുലോ]]
*[[കിഴക്കൻ നാഗരി ലിപി|ബംഗാളി-ആസ്സാമീസ്]]
*[[ലത്തീൻ അക്ഷരമാല|ലത്തീൻ]] &lt;small&gt;(ഔദ്യോഗികമല്ല)&lt;/small&gt;
| nation = {{flag|ഇന്ത്യ}} &lt;small&gt;(ഔദ്യോഗിക പട്ടികഭാഷ)&lt;/small&gt;
*[[മണിപ്പൂർ]] &lt;small&gt;(പ്രധാന ഔദ്യോഗിക ഭാഷ)&lt;/small&gt;
*[[ആസാം]] &lt;small&gt;(അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷ)&lt;/small&gt;
| minority = {{Bulleted list|[[ത്രിപുര|ത്രിപുര, ഇന്ത്യ]]|[[ബംഗ്ലാദേശിലെ ഭാഷകൾ|ബംഗ്ലാദേശ്]]|[[മ്യാൻമറിലെ ഭാഷകൾ|മ്യാൻമർ]]}}
| agency = [[ഡയറക്ടറേറ്റ് ഓഫ് ലാംഗ്വേജ് പ്ലാനിംഗ് ആൻഡ് ഇംപ്ലിമെന്റേഷൻ]], മണിപ്പൂർ
* [[സാംസ്കാരിക മന്ത്രാലയം (ഇന്ത്യ)|സാംസ്കാരിക മന്ത്രാലയം]]
* [[സാഹിത്യ അക്കാദമി]]
* [[സെൻട്രൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യൻ ലാംഗ്വേജസ്]]
* [[ഡയറക്ടറേറ്റ് ഓഫ് ലാംഗ്വേജ് പ്ലാനിംഗ് ആൻഡ് ഇംപ്ലിമെന്റേഷൻ]]
* [[മണിപ്പൂരി സാഹിത്യ പരിഷത്ത്]]
| iso2 = mni
| lc1 = mni
| ld1 = &lt;small&gt;മണിപ്പൂരി&lt;/small&gt;
| lc2 = omp
| ld2 = &lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി&lt;/small&gt;
| glotto = mani1292
| glottoname = &lt;small&gt;മണിപ്പൂരി&lt;/small&gt;
| glotto2 = meit1246
| glottoname2 = &lt;small&gt;മെയ്തെയ്&lt;br&gt;(മാനക ഭാഷാഭേദം)&lt;/small&gt;
| glotto3 = pang1284
| glottoname3 = &lt;small&gt;പംഗൽ&lt;br&gt;(മുസ്ലീം ഭാഷാഭേദം)&lt;/small&gt;
| notice           = IPA
| notice2          =
| dialects =
*[[തൗഗലോൺ]] (രാജസഭകളിലെ ഭാഷാഭേദം)
*[[അമൈലോൺ]] ([[ആരാധനാ ഭാഷ|ആരാധനാ ഭാഷാഭേദം]])
*[[ഖുമൻ (ഭാഷാശാസ്ത്രം)|ഖുമൻ]] (ചരിത്രപരം)
*[[മൊയ്‌രംഗ് (ഭാഷാശാസ്ത്രം)|മൊയ്‌രംഗ്]] (ചരിത്രപരം)
*[[ചക്പ ഭാഷ|ചക്പ/ലോയ്]]
*മെയ്തെയ് പംഗൽ&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;&gt;{{Cite web |title=Meitei {{!}} Ethnologue |url=https://www.ethnologue.com/language/mni/ |access-date=3 May 2023 |website=[[Ethnologue]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20190724203234/https://www.ethnologue.com/language/mni/ |archive-date=24 July 2019 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*[[ബംഗ്ലാദേശിലെ മെയ്തെയ് ഭാഷ|ബംഗ്ലാദേശി മെയ്തെയ്]]
| speakers2 =
| map = File:Meitei language distribution.png
| mapcaption =
&lt;small&gt;{{legend|#014167|മെയ്തെയ് ഔദ്യോഗികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായ ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#076BA2|മെയ്തെയ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷയല്ലെങ്കിലും വിദ്യാഭ്യാസ ഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#419ED5|മെയ്തെയ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷയോ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ഭാഷയോ അല്ലെങ്കിലും വിദ്യാഭ്യാസ ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#79A9E3|മെയ്തെയ് അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഔദ്യോഗികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായ ഭാഷയല്ലാത്ത പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#A6BBD5|മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്ന ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ കൂടുതലുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
}}
  
[[വടക്കു കിഴക്കൻ ഇന്ത്യ|വടക്കുകിഴക്കൻ]] [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]]   [[മണിപ്പൂർ]] സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ ഔദ്യോഗികഭാഷയാണ്‌ '''മണിപ്പൂരി ഭാഷ''' എന്നപേരിലും അറിയപ്പെടുന്ന '''മെയ്തെയ് ലോൻ''' (&lt;small&gt;മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|mni-Mtei|ꯃꯩꯇꯩꯂꯣꯟ}}, &lt;small&gt;[[അന്താരാഷ്ട്ര ശബ്ദലിപി|ഐ.പി.എ.]]:&lt;/small&gt; {{IPA|mni|mejtej loːn|}} &lt;ref&gt;{{Cite OED|Meithei |access-date=14 October 2022}}&lt;/ref&gt;).{{efn|ഇതു കൂടാതെ ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷാകുടുംബത്തിൽ‌പ്പെട്ട [[ബിഷ്ണുപ്രിയ മണിപ്പൂരി ഭാഷ|ബിഷ്ണുപ്രിയ മണിപ്പൂരി]] എന്നൊരു ഭാഷയും മണിപ്പൂരിൽ സംസാരിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്‌.}} 

ഒരു [[തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷകൾ|തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷയാണ്]] മെയ്തെയ് അഥവാ മണിപ്പൂരി. [[മണിപ്പൂർ|മണിപ്പൂരിലെ]] ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായ ഇത്, [[ആസാം|ആസാമിലെ]] നാല് ജില്ലകളിൽ അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷ കൂടിയാണ്. 1992-ൽ [[ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം പട്ടിക|ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം പട്ടികയിൽ]] ഉൾപ്പെടുത്തിയ ഈ ഭാഷയെ, [[കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി]] ഉന്നത സാഹിത്യഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot; /&gt; ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സംസാരിക്കപ്പെടുന്ന 	
[[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ]] ഭാഷയാണിത്. വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിൽ [[ആസ്സാമീസ്]], [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]] എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം മൂന്നാം സ്ഥാനത്താണ് മെയ്തെയ്.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Language – India, States and Union Territories |url=http://censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf |work=Census of India 2011 |publisher=Office of the Registrar General |pages=13–14 |access-date=30 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181114073412/http://www.censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf |archive-date=14 November 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011-ലെ കണക്കെടുപ്പ് പ്രകാരം ഇന്ത്യയിൽ 1,761,079 പേർ മെയ്തെയ് മാതൃഭാഷയായി സംസാരിക്കുന്നു. ഇതിൽ ഭൂരിഭാഗവും (1,522,132 പേർ) മണിപ്പൂരിലാണുള്ളത്. അയൽ സംസ്ഥാനങ്ങളായ ആസാം (168,133), [[ത്രിപുര]] (23,779), [[നാഗാലാ‌ൻഡ്|നാഗാലാൻഡ്]] (9,511) എന്നിവിടങ്ങളിലും ചെറിയ സമൂഹങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ, അയൽരാജ്യങ്ങളായ [[മ്യാൻമർ|ബർമ്മ]],&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuris in Mandalay see ray of hope in Modi |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Manipuris-in-Mandalay-see-ray-of-hope-in-Modi/articleshow/48059811.cms |last1=Sunil |first1=Oinam |date=14 July 2015 |website=The Times of India |language=en}}&lt;/ref&gt; [[ബംഗ്ലാദേശ്]]&lt;ref&gt;{{e28|mni}}&lt;/ref&gt; എന്നിവിടങ്ങളിലും ഈ ഭാഷ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ethnologue.org/show_language.asp?code=mni |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-04 |archive-date=2010-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100707190446/http://www.ethnologue.org/show_language.asp?code=mni |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ചരിത്രപരമായി [[നിങ്തൗജ രാജവംശം|നിങ്തൗജ]], [[ഖുമൻ രാജവംശം|ഖുമൻ]], [[മൊയ്‌റാംഗ്]], [[അംഗോം]], [[ലുവാങ്]], [[ചെങ്‌ലീ]], [[ഖാബ-ൻഗൻബ]] എന്നീ സ്വതന്ത്ര ഗോത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ് മണിപ്പൂരി ഭാഷ. ഇവർക്ക് പ്രത്യേക ഭാഷാഭേദങ്ങളുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് നിങ്തൗജ രാജവംശത്തിൻ്റെ ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ ഒന്നിക്കുകയും മെയ്തെയ് സമൂഹമായി മാറുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ നിങ്തൗജ ഭാഷാഭേദം പ്രമുഖമാവുകയും, മറ്റ് ഗോത്രഭാഷകളെ സ്വാധീനിച്ച് ഇന്നത്തെ മെയ്തെയ് ഭാഷയായി രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=-CzSQKVmveUC&amp;dq=luwang+khuman+angom+language&amp;pg=PA10 |title=Manipur, Past and Present: The Heritage and Ordeals of a Civilization |date=1988 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-853-2 |page=10 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Miri |first=Mrinal |url=https://books.google.com/books?id=qfSz3UOAxM4C&amp;dq=luwang+khuman+angom+language&amp;pg=PA77 |title=Linguistic Situation in North-East India |date=2003 |publisher=Concept Publishing Company |isbn=978-81-8069-026-6 |page=77 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Chungkham Yashwanta |url=https://books.google.com/books?id=pCtkAAAAMAAJ |title=Manipuri Grammar |date=2000 |publisher=Rajesh Publications |isbn=978-81-85891-33-0 |pages=2, 202 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ayyappappanikkar |url=https://books.google.com/books?id=KYLpvaKJIMEC&amp;dq=luwang+khuman+angom+language&amp;pg=PA333 |title=Medieval Indian Literature: Surveys and selections |date=1997 |publisher=Sahitya Akademi |isbn=978-81-260-0365-5 |page=333 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Aspects of Manipuri language and its literary traditions By Ahanthem Homen |url=https://e-pao.net/epPageExtractor.asp?src=education.Aspects_of_Manipuri_language_and_its_literary_traditions_By_Ahanthem_Homen.html.. |access-date=2024-05-22 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt;
മെയ്തെയ് ഒരു വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഭാഷയല്ല. ''[[എത്‌നോലോഗ്]]'' ഇതിനെ സുരക്ഷിതമായ (EGIDS ലെവൽ 2 &quot;പ്രൊവിൻഷ്യൽ ലാംഗ്വേജ്&quot;) ഭാഷയായി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{e28|mni}}&lt;/ref&gt; എങ്കിലും, [[യുനെസ്കോ]] ഇതിനെ ഒരു &quot;ദുർബല&quot; ഭാഷയായി കണക്കാക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last1=Moseley |editor-first1=C. |title=Atlas of the world's languages in danger (3rd ed) |date=2010 |publisher=UNESCO Publishing |location=Paris |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187026 |pages=44{{ndash}}45 and elsewhere}}&lt;/ref&gt; [[ഹിന്ദി]], [[കശ്മീരി ഭാഷ|കശ്മീരി]] എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം ഇന്ത്യയിൽ അതിവേഗം വളരുന്ന ഭാഷകളിൽ മെയ്തെയും [[ഗുജറാത്തി ഭാഷ|ഗുജറാത്തിയും]] സംയുക്തമായി മൂന്നാം സ്ഥാനത്താണ്.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=R |first=Aishwaryaa |date=6 June 2019 |title=What census data reveals about use of Indian languages |url=https://www.deccanherald.com/india/what-census-data-reveals-about-use-of-indian-languages-738340.html |work=[[Deccan Herald]] |access-date=16 November 2023}}&lt;/ref&gt;

== വർഗ്ഗീകരണം ==
മെയ്തെയ് [[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ]] ഭാഷാ കുടുംബത്തിലെ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ശാഖയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meitei {{!}} Ethnologue Free |url=https://www.ethnologue.com/language/mni/ |access-date=2023-11-18 |website=Ethnologue (Free All) |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot;&gt;{{Cite web |title=Manipuri language |url=https://www.britannica.com/topic/Manipuri-language |access-date=2023-11-18 |website=Encyclopædia Britannica |date=15 August 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt;

19, 20 നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ വിവിധ ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞർ ഇതിനെ വ്യത്യസ്ത ഗ്രൂപ്പുകളിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ജോർജ്ജ് എബ്രഹാം ഗ്രിയേഴ്സൺ]] (1903–1924) ഇതിനെ [[കുക്കി-ചിൻ ഭാഷകൾ|കുക്കി-ചിൻ വിഭാഗത്തിലും]], വോഗ്ലിൻ (1965) കുക്കി-ചിൻ-നാഗ വിഭാഗത്തിലും ഉൾപ്പെടുത്തി. എന്നാൽ മെയ്തെയ് ഈ ഗ്രൂപ്പുകളിലൊന്നിലും ഉൾപ്പെടുന്നില്ലെന്ന് [[റോബിൻസ് ബർലിംഗ്]] അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;iias&quot;&gt;{{Cite web |title=A History of Manipuri Language |url=http://iias.ac.in/events/a-history-of-manipuri-language/ |access-date=2023-11-18 |website=[[Indian Institute of Advanced Study]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt; നിലവിലെ അക്കാദമിക് സമവായമനുസരിച്ച് [[ജെയിംസ് മാറ്റിസോഫ്]] മെയ്തെയെ കാമരൂപൻ ഗ്രൂപ്പിൻ്റെ സ്വന്തം ഉപവിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot;/&gt; എങ്കിലും ചിലർ ഇപ്പോഴും ഇതിനെ [[കുക്കി-ചിൻ-നാഗ ഭാഷകൾ|കുക്കി-ചിൻ-നാഗ ശാഖയിലെ]] അംഗമായി കണക്കാക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Glottolog 4.8 – Manipuri |url=https://glottolog.org/resource/languoid/id/mani1292 |access-date=2023-11-18 |website=glottolog.org}}&lt;/ref&gt;

== ഭാഷാചരിത്രം ==

[[File:Yumbanlol (Yumpanlol) - a 6th century Classical Meitei language copper manuscript text - in Meetei script - works on sensuality &amp; relationship between husbands &amp; wives and how to run a household in Ancient Kangleipak civilisation state.jpg|thumb|മെയ്തെയ് ലിപിയിൽ എഴുതിയ 6-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ &quot;യുമൻലോൽ&quot; എന്ന ചെമ്പ് ലിഖിതം.]]

മെയ്തെയ് ഭാഷയ്ക്ക് കുറഞ്ഞത് 2000 വർഷത്തെ പഴക്കമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;iias&quot; /&gt; ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞനായ സുനീതി കുമാർ ചാറ്റർജിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ [[പുരാതന മെയ്തെയ് സാഹിത്യം|പുരാതന മെയ്തെയ് സാഹിത്യത്തിന്]] 1500 മുതൽ 2000 വർഷം വരെ പഴക്കമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Chatterji |first=Suniti Kumar |author-link=Suniti Kumar Chatterji |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.32096/page/n187/mode/2up |title=Kirata-jana-krti |date=1951 |publisher=[[The Asiatic Society]], [[Digital Library of India]]; [[Internet Archive]] |location=Kolkata |publication-date=1951 |pages=157, 158 |language=en |quote=... The beginnings of this Old Manipuri literature (as in the case of Newari) may go back to 1500 years, or even 2000 years, from now. ...}}&lt;/ref&gt;

=== ഒന്നാം സഹസ്രാബ്ദം ===
മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ ഏറ്റവും പഴയ രചനകളിലൊന്ന് ''[[ഒഗ്രി]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯑꯧꯒ꯭ꯔꯤ}}) എന്ന ആചാരപരമായ ഗാനമാണ്. [[കാങ്‌ലെയ്‌പാക്ക്|കാങ്‌ലെയ്‌പാക്കിലെ]] മതപരമായ ചടങ്ങുകളിലും കിരീടധാരണ സമയത്തും ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇത് പൊതുവർഷത്തിന് മുൻപേ നിലനിന്നിരിക്കാം.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ayyappappanikkar |url=https://books.google.com/books?id=KYLpvaKJIMEC&amp;pg=PA329 |title=Medieval Indian Literature: Surveys and selections |date=1997 |publisher=[[Sahitya Akademi]] |isbn=978-81-260-0086-9 |pages=326–329 |language=en |author-link=Ayyappa Paniker}}&lt;/ref&gt; പകലിനെ രാത്രിയിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ വേർതിരിച്ചു എന്ന കഥ പറയുന്ന ''[[നുമിത് കാപ്പ]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|mni-Mtei|ꯅꯨꯃꯤꯠ ꯀꯥꯞꯄ}} &lt;small&gt;പരിഭാഷ:&lt;/small&gt; സൂര്യനെ അമ്പെയ്യൽ) എന്ന ഇതിഹാസം ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ രചിക്കപ്പെട്ടതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Kshetrimayum |first1=Jogendro |editor-last1=Wouters |editor-first1=Jelle J. P. |editor-last2=Subba |editor-first2=Tanka B. |chapter=Violence |title=The Routledge Companion to Northeast India |url=https://books.google.com/books?id=YseEEAAAQBAJ&amp;q=Numit+Kappa+1st&amp;pg=PT473 |year=2023 |publisher=[[Taylor &amp; Francis]] |isbn=978-0-367-72566-2 |page=483 |language=en}}&lt;/ref&gt;

3-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ''[[പോയ്‌റൈറ്റൺ ഖുന്തോക്]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯄꯣꯢꯔꯩꯇꯣꯟ ꯈꯨꯟꯊꯣꯛ}} &lt;small&gt;പരിഭാഷ:&lt;/small&gt; പോയ്‌റൈറ്റൻ്റെ കുടിയേറ്റം) പാതാളദേവൻ്റെ സഹോദരനായ [[പോയ്‌റൈറ്റൺ|പോയ്‌റൈറ്റൻ്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ കാങ്‌ലെയ്‌പാക്കിൽ ഒരു കോളനി സ്ഥാപിച്ചതിനെ വിവരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Ningthoukhongjam Khelchandra |chapter-url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.466183/page/n121/mode/2up?view=theater |title=History of Old Manipuri Literature |location=Imphal |publisher=Ningthoukhongjam Khelchandra Singh |pages=121, 122 |language=en, mni |chapter=Poireiton Khunthokpa}}&lt;/ref&gt;

6-ാം നൂറ്റാണ്ടിലോ ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിലോ രചിക്കപ്പെട്ട ''യുമൻലോൽ'' എന്ന ചെമ്പ് ലിഖിതം [[ധർമ്മശാസ്ത്രം|ധർമ്മശാസ്ത്രവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട അപൂർവ്വ രചനയാണ്. ലൈംഗികത, ദമ്പതികൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം, വീട് എങ്ങനെ നടത്തണം എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങൾ എന്നിവ ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Vijñānanidhi: Manuscript Treasures of India |url=https://www.yumpu.com/en/document/read/34231921/manuscript-treasures-of-india-national-mission-for-manuscripts/88 |date=February 2007 |publisher=National Mission of Manuscripts |access-date=2024-04-29 |oclc=171288062 |pages=88, 89 |language=en}}&lt;/ref&gt;

7-ാം നൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ തുടക്കത്തിൽ രചിക്കപ്പെട്ട ''ഖെഞ്ചോ'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯈꯦꯟꯆꯣ}}) ഒരു പുരാതന കവിതയാണ്. ഇന്നത്തെ മെയ്തെയ് ജനതയ്ക്ക് ഇത് മനസ്സിലാകുന്നില്ലെങ്കിലും, [[ലായ് ഹരാവോബ]] ഉത്സവത്തിൽ ഇത് ആലപിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Ch Manihar |url=https://books.google.com/books?id=yiBkAAAAMAAJ |title=A History of Manipuri Literature |publisher=[[Sahitya Akademi]] |year=1996 |isbn=978-81-260-0086-9 |location=India |pages=14, 15 |language=en, mni |chapter=The Early Period (Ritual Songs)}}&lt;/ref&gt;

ഏറ്റവും നന്നായി സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട ലിഖിതങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്, 8-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഖോങ്‌ടെക്‌ച രാജാവിൻ്റെ കാലത്തെ ചെമ്പ് ഫലകം.&lt;ref name=&quot;aponpath.com&quot;&gt;{{Cite book |last=Devi |first=Yumlembam Gopi |url=https://books.google.com/books?id=gxqeDwAAQBAJ&amp;q=8th%20century%20copper%20plate%20inscription%20manipur&amp;pg=PA25 |title=Glimpses of Manipuri Culture |date=16 June 2019 |isbn=978-0-359-72919-7 |page=25 |publisher=LP |language=en}}&lt;/ref&gt; ഇതേ കാലഘട്ടത്തിൽ അക്കോയ്ജം തോംബി രചിച്ച ''[[പാന്തോയ്ബി ഖോങ്ഗുൽ]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯄꯥꯟꯊꯣꯏꯄꯤ ꯈꯣꯡꯀꯨꯜ}}) [[പാന്തോയ്ബി രാജകുമാരി|പാന്തോയ്ബി രാജകുമാരിയുടെ]] പ്രണയകഥ വിവരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;:Glimpses_Panthoibi_Khongul&quot;&gt;{{Cite book |last=Devi |first=Dr Yumlembam Gopi |url=https://books.google.com/books?id=gxqeDwAAQBAJ&amp;dq=panthoibi+khongul&amp;pg=PA119 |title=Glimpses of Manipuri Culture |date=16 June 2019 |publisher=Lulu.com |isbn=978-0-359-72919-7 |page=119 |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== രണ്ടാം സഹസ്രാബ്ദം ===
[[File:The first page of Loyumba Silyen (Loiyumpa Silyel) - 11th-12th century Classical Meitei language Constitution of the then Kangleipak civilisation state - in traditional Meetei Mayek writing system (Manipur State Archives).jpg|thumb|11-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ മെയ്തെയ് ഭരണഘടനയായ 'ലോയുമ ഷിൻയെൻ'-ൻ്റെ ആദ്യ താൾ.]]

പൊതുവർഷം 1100-ൽ [[ലോയുമ രാജാവ്|ലോയുമ രാജാവിൻ്റെ]] കാലത്ത് ''[[ലോയുമ ഷിൻയെൻ]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯂꯣꯏꯌꯨꯝꯄ ꯁꯤꯜꯌꯦꯜ}}) എന്ന ലിഖിത ഭരണഘടന തയ്യാറാക്കി. ഇത് 429-ൽ നൗഫാംഗ്ബ രാജാവ് തയ്യാറാക്കിയ കരട് ഭരണഘടനയുടെ പരിഷ്കരിച്ച രൂപമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=vO-vtI8NuxIC&amp;dq=loyumba+shinyen+final+document&amp;pg=PP2 |title=Manipur: Treatise &amp; Documents |date=1993 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-399-3 |page=2 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=9eYC4tjzyi4C&amp;dq=loyumba+shinyen+written+constitution&amp;pg=PA304 |title=Law and Society: Strategy for Public Choice, 2001 |date=1991 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-271-4 |page=304 |language=en}}&lt;/ref&gt;

1675 വരെ മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ മറ്റ് ഭാഷകളുടെ കാര്യമായ സ്വാധീനം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.&lt;ref name=&quot;iias&quot; /&gt; 17-ാം നൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ അവസാനത്തോടെ ഹിന്ദു സ്വാധീനം വർദ്ധിക്കുകയും ഭാഷയുടെ [[Phonology|ശബ്ദശാസ്ത്രം]], [[രൂപവിജ്ഞാനം|വ്യാകരണം]] എന്നിവയിൽ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിക്കുകയും ചെയ്തു. [[Gharib Niwaz (Manipur)|പാംഹെയ്ബ രാജാവിൻ്റെ]] കാലത്ത് മെയ്തെയ് ലിപിക്ക് പകരം [[കിഴക്കൻ നാഗരി ലിപി|ബംഗാളി-ആസ്സാമീസ് ലിപി]] ഉപയോഗിക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടു.&lt;ref name=&quot;iias&quot; /&gt;

[[File:ANDRO INSCRIBED STONE.jpg|thumb|1822-ൽ [[ഇംഫാൽ]] ഈസ്റ്റിലെ ആൻഡ്രോയിൽ സ്ഥാപിച്ച ശിലാശാസനം.]]

1725-ൽ പാംഹെയ്ബ രാജാവ് ''പരീക്ഷിത്'' എന്ന കൃതി രചിച്ചു. ഇത് [[മഹാഭാരതം|മഹാഭാരതത്തിലെ]] [[പരീക്ഷിത്|പരീക്ഷിത് രാജാവിൻ്റെ]] കഥയെ ആസ്പദമാക്കിയുള്ളതായിരുന്നു. ഇതാണ് മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ ആദ്യത്തെ ഹിന്ദു സാഹിത്യകൃതിയെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Ch Manihar |url=https://books.google.com/books?id=yiBkAAAAMAAJ |title=A History of Manipuri Literature |date=1996 |publisher=[[Sahitya Akademi]] |isbn=978-81-260-0086-9 |location=India |page=135 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== വ്യാപനം ==

ഏകദേശം 1.5 ദശലക്ഷം മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവർ [[മണിപ്പൂർ|മണിപ്പൂരിൽ]] താമസിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;census&quot;&gt;{{cite web |title=Census Tables |url=https://censusindia.gov.in/census.website/data/census-tables |website=Census of India |publisher=Office of the Registrar General &amp; Census Commissioner, India |access-date=15 February 2024 |year=2011}}&lt;/ref&gt; മണിപ്പൂർ സർക്കാരിൻ്റെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷയാണിത്.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot; /&gt;
[[File:Map of Barak Valley.jpg|thumb|അസമിലെ [[ബരാക് താഴ്‌വര|ബരാക് വാലി]] ജില്ലകൾ - മെയ്തെയ് ജനവിഭാഗങ്ങൾ അധിവസിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ.]]
[[ആസാം|ആസാമിൽ]] ഏകദേശം 1.7 ലക്ഷം മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവരുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;census&quot;/&gt; പ്രധാനമായും [[ബരാക് താഴ്‌വര|ബരാക് വാലിയിൽ]] [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]], [[ഹിന്ദി]] എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം മൂന്നാമത്തെ വലിയ ഭാഷയാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Mishra |first=Awadesh |date=1 January 1999 |title=The Manipuris in the Barak Valley: A Case Study of Language Maintenance' |url=https://www.academia.edu/1059019 |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area}}&lt;/ref&gt; നാഗാലാൻഡിലെ ദിമാപൂർ, കോഹിമ തുടങ്ങിയ ഇടങ്ങളിലായി 9500-ഓളം പേർ ഈ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;census&quot;/&gt; നാഗാ, കുക്കി-ചിൻ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർ പലപ്പോഴും മെയ്തെയെ ഒരു രണ്ടാം ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;

ബംഗ്ലാദേശിലെ സിൽഹെറ്റ് ഡിവിഷനിൽ ഏകദേശം 15,000 മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവരുണ്ട്. മുമ്പ് ധാക്ക, മൈമൻസിങ് എന്നിവിടങ്ങളിലും ഇവരുടെ സാന്നിധ്യമുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;:Bangladesh&quot;&gt;{{Cite web |title=Textile Bdesh Myanmar 3 |url=http://www.e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=manipur.Arts_and_Culture.Mutua_Bahadur_Art_Collection.Textile_Bdesh_Myanmar_3 |access-date=14 March 2023 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt; ബിഷ്ണുപ്രിയ മണിപ്പൂരി ജനത മെയ്തെയെ രണ്ടാം ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;

മ്യാൻമറിലെ [[Kachin State|കച്ചിൻ]], [[ഷാൻ സംസ്ഥാനം|ഷാൻ]] സംസ്ഥാനങ്ങളിലും [[Yangon Region|യാങ്കൂൺ]], [[Sagaing Region|സാഗൈങ്]] തുടങ്ങിയ റീജിയണുകളിലും ഗണ്യമായ മെയ്തെയ് ജനസംഖ്യയുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri in Myanmar 1 |url=http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=manipur.Arts_and_Culture.Mutua_Bahadur_Art_Collection.Manipuri_in_Myanmar_1 |access-date=14 March 2023 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt;

== പദോൽപ്പത്തി ==
[[എത്‌നോലോഗ്]] പ്രകാരം മെയ്തെയ് ഭാഷയുടെ മറ്റ് പേരുകൾ: ''കതേ'', ''കതി'', ''മണിപ്പൂരി'', ''മീത്തേ'', ''മീത്തേലോൻ'', ''മീതേലോൻ'', ''മീതേരോൻ'', ''മീതെ'', ''മീതെയ്'', ''മെനിപ്പൂരി'', ''മിതൈ'', ''മിതെ'', ''പൊന്ന'' എന്നിവയാണ്.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;

പല മാതൃഭാഷാ സംസാരിക്കുന്നവരും ''മണിപ്പൂരി'' എന്നതിനേക്കാൾ ''മെയ്തെയ്'' അല്ലെങ്കിൽ ''മീത്തേ'' എന്ന പേരിനാണ് മുൻഗണന നൽകുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;&gt;Chelliah (1997: 2)&lt;/ref&gt; ഈ പദം മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ ''മെയ്തെയ്‌രോൻ'' (മെയ്തെയ് + ലോൻ 'ഭാഷ') എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടായത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sharma |first=H. Surmangol |year=2006 |title=Learners' Manipuri-English dictionary. Meitei |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/sharma_query.py?qs=%EA%AF%83%EA%AF%A9%EA%AF%87%EA%AF%A9&amp;searchhws=yes |access-date=30 July 2022 |website=dsal.uchicago.edu}}&lt;/ref&gt; പാശ്ചാത്യ ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞർ കൂടുതലും ഈ പദമാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt;

[[മണിപ്പൂർ]] സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ പേരിൽ നിന്നാണ് ''മണിപ്പൂരി'' എന്ന പേര് ഉണ്ടായത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt; ഇത് ഇന്ത്യൻ സർക്കാരിൻ്റെ ഔദ്യോഗിക രേഖകളിലും സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളിലും ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt; ''മണിപ്പൂരി'' എന്ന പദം [[മണിപ്പൂർ|മണിപ്പൂരിലെ വിവിധ ഭാഷകളെയും]] ജനങ്ങളെയും മൊത്തത്തിൽ സൂചിപ്പിക്കാനും ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.

[[ബർമ്മീസ് ജനത]] മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവരെ &quot;കതേ&quot; എന്നും, ആസാമിലെ കച്ചാറിലുള്ളവർ &quot;മോഗ്‌ലീ&quot; അല്ലെങ്കിൽ &quot;മേഖ്‌ലീ&quot; എന്നും വിളിക്കുന്നു. ഷാൻ ജനത ഇവരെ &quot;കാസെ&quot; എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. ബർമ്മയിൽ താമസിക്കുന്ന മെയ്തെയ് ജനതയെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ബർമ്മക്കാർ ഉപയോഗിക്കുന്ന പദമാണ് &quot;പൊന്ന&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Gangte |first=Priyadarshini M. |url=http://www.thepeopleschronicle.in/daily/english/1781 |title=Evolution of Meetei state- Emergence of Nongda Lairen Pakhangba |work=The People's Chronicle |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119084314/http://www.thepeopleschronicle.in/daily/english/1781 |archive-date=19 January 2021 |access-date=21 March 2022}}&lt;/ref&gt;

== ഭാഷാഭേദങ്ങൾ ==
മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ പ്രാദേശികമായ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും ആശയവിനിമയ സൗകര്യങ്ങളും മിശ്രവിവാഹങ്ങളും കാരണം ഈ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഇപ്പോൾ കുറഞ്ഞുവരികയാണ്. എങ്കിലും ത്രിപുര, ബംഗ്ലാദേശ്, മ്യാൻമർ എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഭാഷാഭേദങ്ങളിൽ വ്യത്യാസങ്ങൾ കാണാം.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Thoudam |first1=P. C. |title=Demographic and Ethnographic Information: Problems in the analysis of Manipuri language |date=2006 |publisher=Central Institute of Indian Language}}&lt;/ref&gt; മെയ്തെയ് ഭാഷാഭേദങ്ങളുടെ കൃത്യമായ എണ്ണം അജ്ഞാതമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Haokip |first1=P. |date=April 2011 |title=The Languages of Manipur: A Case Study of the Kuki-Chin Languages |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |volume=34 |issue=1 |pages=86–118}}&lt;/ref&gt;

പ്രധാനപ്പെട്ട മൂന്ന് ഭാഷാഭേദങ്ങൾ ഇവയാണ്: മെയ്തെയ് പ്രോപ്പർ, ലോയ്, പംഗൽ. ഇതിൽ 'മെയ്തെയ് പ്രോപ്പർ' ആണ് നിലവാരമുള്ള രൂപമായി (standard variety) കണക്കാക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meitei {{!}} Ethnologue |url=https://www.ethnologue.com/language/mni/ |access-date=3 May 2023 |website=[[Ethnologue]] |language=en}}&lt;/ref&gt; ചില വാക്കുകളുടെ താരതമ്യം താഴെ നൽകുന്നു:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! മാനക മെയ്തെയ് !! ലോയ് !! പംഗൽ !! അർത്ഥം
|-
| ചാബ || ചാപ്പ || ചാബ || കഴിക്കുക
|-
| കപ്പ || കാപ്മ || കപ്പ || കരയുക
|-
| സാബിബ || സാപിപ || സാബിബ || ഉണ്ടാക്കുക
|}

== പദവി ==
{{Further|മെയ്തേയ് ശ്രേഷ്ഠഭാഷാ പ്രസ്ഥാനം|മെയ്തേയ് അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷാ പ്രസ്ഥാനം}}

മണിപ്പൂർ സർക്കാരിൻ്റെ ഏക ഔദ്യോഗിക ഭാഷയാണ് മെയ്തെയ്. 1992 മുതൽ ഇത് ഇന്ത്യയുടെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളിൽ ഒന്നാണ്.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri language and alphabets |url=https://omniglot.com/writing/manipuri.htm |website=omniglot.com}}&lt;/ref&gt;

ചരിത്രപരമായ മണിപ്പൂർ രാജ്യത്തിലെ രാജസഭാ ഭാഷയായിരുന്നു മെയ്തെയ്.&lt;ref name=&quot;Sanajaoba 1988 290&quot;&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=-CzSQKVmveUC&amp;dq=manipuri+court+language&amp;pg=PA290 |title=Manipur, Past and Present: The Heritage and Ordeals of a Civilization |date=1988 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-853-2 |page=290 |language=en}}&lt;/ref&gt; 1972-ൽ തന്നെ സാഹിത്യ അക്കാദമി മെയ്തെയെ ഒരു പ്രധാന ഇന്ത്യൻ സാഹിത്യ ഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചിരുന്നു. 1992-ൽ ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയതോടെയാണ് ഇതിന് പൂർണ്ണ ഔദ്യോഗിക പദവി ലഭിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri language in 8th Schedule By Jeet Akoijam |url=http://e-pao.net/epPageExtractor.asp?src=MeiteiMayek.Manipuri_language_in_8th_Schedule_By_Jeet_Akoijam.html |access-date=2022-08-26 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt;

2024-ൽ അസമിലെ നാല് ജില്ലകളിൽ മെയ്തെയ് ഒരു അസോസിയേറ്റ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;hindu27Sep2020&quot;&gt;{{Cite news |last=Laithangbam |first=Iboyaima |date=27 September 2020 |title=Assam to look into demand to include Manipuri in list of associate languages |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/minister-to-look-into-demand-to-include-manipuri-in-the-list-of-associate-languages-of-assam/article32707194.ece}}&lt;/ref&gt;

സിവിൽ സർവീസ്, പോലീസ് റിക്രൂട്ട്‌മെന്റ് പരീക്ഷകൾ നടത്താൻ ഇന്ത്യയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന 13 ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളിൽ ഒന്നാണ് മെയ്തെയ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Union Minister Dr Jitendra Singh lauds SSC for deciding to conduct the Multi-Tasking (Non-Technical) Staff examination 2022 in 13 regional languages in addition to Hindi and English for the first time |url=https://www.pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=1892439 |access-date=25 January 2023 |website=pib.gov.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

== വിദ്യാഭ്യാസം ==
മണിപ്പൂരിലെ എല്ലാ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലും മെയ്തെയ് ഒരു പ്രധാന ബോധനമാധ്യമമാണ്. [[Ministry of Education (India)|വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ]] കീഴിലുള്ള [[Central Board of Secondary Education|സി.ബി.എസ്.ഇ.]] അനുവദിച്ചിട്ടുള്ള 40 ബോധനഭാഷകളിൽ ഒന്നാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=CBSE {{!}} Academics Unit: Curriculum/Syllabus |url=https://cbseacademic.nic.in/curriculum.html |access-date=18 March 2023 |website=[[Central Board of Secondary Education|cbseacademic.nic.in]]}}&lt;/ref&gt; [[ജവഹർലാൽ നെഹ്രു സർവകലാശാല|ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു സർവകലാശാല]], [[ഡെൽഹി സർവകലാശാല|ഡൽഹി സർവകലാശാല]], [[Gauhati University|ഗുവാഹത്തി സർവകലാശാല]], [[University of North Bengal|നോർത്ത് ബംഗാൾ സർവകലാശാല]] എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഇന്ത്യൻ സർവ്വകലാശാലകളിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദ തലം വരെ മെയ്തെയ് ഒരു വിഷയമായി പഠിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Devi |first1=S. |date=May 2013 |title=Is Manipuri an Endangered Language? |url=http://www.languageinindia.com/may2013/rebikameitheiendangeredfinal.pdf |journal=Language in India |volume=13 |issue=5 |pages=520–533}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bareh |first=Hamlet |url=https://books.google.com/books?id=XScmdGvMf7IC&amp;dq=Manipuri+national+language&amp;pg=PA80 |title=Encyclopaedia of North-East India |date=2001 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-790-0 |page=80 |language=en}}&lt;/ref&gt; ഇതിനുപുറമെ, [[ഇന്ദിരാഗാന്ധി നാഷണൽ ഓപ്പൺ യൂനിവേഴ്സിറ്റി|ഇന്ദിരാഗാന്ധി നാഷണൽ ഓപ്പൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ]] ബിരുദതലത്തിലും മെയ്തെയ് പഠിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Manipur: Meitei language to be introduced in IGNOU syllabus, says union minister |url=https://nenow.in/north-east-news/manipur/manipur-meitei-language-to-be-introduced-in-ignou-syllabus-says-union-minister.html |website=Northeast Now |access-date=18 February 2024 |date=21 August 2023}}&lt;/ref&gt;

=== ആസാം ===
1956 മുതൽ അസമിലെ ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂളുകളിൽ മെയ്തെയ് ഭാഷയിലുള്ള പഠനം നൽകിവരുന്നു.&lt;ref name=&quot;hindu27Sep2020&quot; /&gt; [[Board of Secondary Education, Assam|ആസാം ബോർഡ് ഓഫ് സെക്കൻഡറി എജ്യുക്കേഷൻ]] മണിപ്പൂരി ഭാഷയിൽ സെക്കൻഡറി വിദ്യാഭ്യാസം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 March 2023 |title=Assam HSLC Exam Routine 2023 Revised: SEBA To Conduct All Class 10 Language Papers Including English On April 1 |url=https://www.india.com/education/assam-hslc-exam-routine-2023-revised-seba-to-conduct-all-class-10-language-paper-including-english-on-april-1-after-assamese-paper-leak-himanta-biswa-sarma-5950004/ |access-date=18 March 2023 |website=India.com |language=en |quote=In addition to Assamese, the other MIL subjects are Bengali, Bodo, Hindi, Manipuri, Hmar, Nepali, Mizo, Khasi, Garo, Karbi and Urdu.}}&lt;/ref&gt; കൂടാതെ, [[Assam Higher Secondary Education Council|ആസാം ഹയർ സെക്കൻഡറി എജ്യുക്കേഷൻ കൗൺസിൽ]] മെയ്തെയ് ഒരു ബോധനമാധ്യമമായും രണ്ടാം ഭാഷയായും പഠിക്കാൻ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് അവസരം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=AHSEC complete syllabus for HS 2nd year |url=https://ahsec.assam.gov.in/index.php/hs-2nd-year-syllabus/ |website=ahsec.assam.gov.in}}&lt;/ref&gt;

2020 മുതൽ [[ആസാം സർക്കാർ]] [[Manipuri Sahitya Parishad|മണിപ്പൂരി സാഹിത്യ പരിഷത്തിന്]] വാർഷിക ഗ്രാന്റായി {{INR Convert|5|l|year=2020}} നൽകിവരുന്നു. മെയ്തെയ് ഭാഷയുടെ വികസനത്തിനായി ഒരു പ്രത്യേക കോർപ്പസ് രൂപീകരിക്കുന്നതിന് ₹6 കോടി നിക്ഷേപിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;hindu27Sep2020&quot; /&gt;

[[ആസാം യൂണിവേഴ്സിറ്റി|ആസാം സർവകലാശാലയിലെ]] [[Department of Manipuri, Assam University|മണിപ്പൂരി വിഭാഗം]] മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ പിഎച്ച്.ഡി. തലം വരെയുള്ള ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസ സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri Department |url=http://www.aus.ac.in/manipuri-department/ |access-date=18 March 2023 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=5 literary bodies bat for Manipuri language in Assam |url=https://www.thesangaiexpress.com/Encyc/2020/8/3/5-literary-bodies-bat-for-Manipuri-language-in-Assam.amp.html |access-date=18 March 2023 |work=The Sangai Express |date=3 August 2020 |language=en |quote=Moreover, Manipuri in MA and PhD courses are offered at Assam University, Silchar.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=AAMSU demands Associate Official Language status to Manipuri language |url=https://www.time8.in/aamsu-demands-associate-official-language-status-to-manipuri-language/ |work=Time8 |date=22 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220826054218/https://www.time8.in/aamsu-demands-associate-official-language-status-to-manipuri-language/ |archive-date=2022-08-26 |quote=Several universities, notably Assam University and Silchar University, provide Manipuri language courses.}}&lt;/ref&gt;

=== ത്രിപുര ===
1998 മുതൽ [[Government of Tripura|ത്രിപുര സർക്കാർ]] സംസ്ഥാനത്തുടനീളമുള്ള 24 പ്രൈമറി സ്കൂളുകളിൽ മെയ്തെയ് ഒരു ഒന്നാം ഭാഷയായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=MANIPURI {{!}} DIRECTORATE OF KOKBOROK &amp; OTHER MINORITY LANGUAGES |url=https://kokborokoml.tripura.gov.in/manipuri#:~:text=The%20government%20of%20Tripura%20has,notified%20schools%20throughout%20the%20state. |access-date=18 March 2023 |website=kokborokoml.tripura.gov.in}}&lt;/ref&gt;

ജാപ്പനീസ്, കൊറിയൻ, നേപ്പാളി തുടങ്ങിയ ഭാഷകൾക്കൊപ്പം മെയ്തെയ് ഭാഷയിലും ഡിപ്ലോമ കോഴ്‌സുകൾ ആരംഭിക്കുന്നതിനായി 2021 ഡിസംബറിൽ [[Tripura University|ത്രിപുര സർവകലാശാല]], കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിനും [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ|യു.ജി.സി.ക്കും]] ശുപാർശ നൽകിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 December 2021 |title=Tripura University proposes introduction of diploma courses in Japanese, Korean, Nepali and Manipuri languages |url=http://www.indiatodayne.in/breaking-news/story/tripura-university-proposes-introduction-diploma-courses-japanese-korean-nepali-and-manipuri-languages-411046-2021-12-23 |access-date=18 March 2023 |website=India Today NE |language=hi}}&lt;/ref&gt;

== ശബ്ദശാസ്ത്രം ==
[[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷാക്കുടുംബത്തിൽ]] മെയ്തെയ് ഭാഷയുടെ കൃത്യമായ വർഗ്ഗീകരണം ഇപ്പോഴും അവ്യക്തമാണ്. ഇതിന് പദാവലിയിൽ [[കുക്കി ഭാഷ|കുക്കി]], [[തങ്ഖുൽ ഭാഷ|തങ്ഖുൽ]] എന്നീ ഭാഷകളുമായി സാമ്യമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Post |first1=Mark W. |last2=Burling |first2=Robbins |author2-link=Robbins Burling |year=2017 |orig-date=First published 2003 |chapter=The Tibeto-Burman Languages of Northeastern India |editor1-last=Thurgood |editor1-first=Graham |editor1-link=Graham Thurgood |editor2-last=LaPolla |editor2-first=Randy J. |editor2-link=Randy LaPolla |title=The Sino-Tibetan Languages |edition=2nd |publisher=Routledge |pages=23, 232–233 |isbn=978-1-138-78332-4}}&lt;/ref&gt;

=== സ്വരഭേദം ===
മെയ്തെയ് ഒരു നാദഭാഷയാണ്. ഇതിൽ രണ്ട് സ്വരഭേദങ്ങളാണോ അതോ മൂന്നെണ്ണമാണോ ഉള്ളത് എന്ന കാര്യത്തിൽ തർക്കമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{cite journal |last1=LaPolla |first1=Randy J. |author-link=Randy LaPolla |year=2000 |title=Book review: A grammar of Meitei, by S. L. Chelliah |journal=Lingua |publisher=Elsevier |volume=110 |issue=4 |pages=299–304 |doi=10.1016/s0024-3841(99)00037-6}}&lt;/ref&gt;

=== വർണ്ണങ്ങൾ ===
മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ താഴെ പറയുന്ന [[സ്വനിമം|സ്വനിമങ്ങളെ]] തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയും:&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chelliah |first1=S. L. |title=Meitei Phonology |date=1997 |publisher=Mouton de Gruyter |pages=17–21}}&lt;/ref&gt;

'''സ്വരാക്ഷരങ്ങൾ'''
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ സ്വരാക്ഷരങ്ങൾ
!
![[മുൻഭാഗം]]
![[മധ്യഭാഗം]]
![[പിൻഭാഗം]]
|-
![[ഉച്ചം]]
|{{large|{{IPA link|i}}{{·}}ഇ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯏ}})
|
|{{large|{{IPA link|u}}{{·}}ഉ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯎ}})
|-
![[മധ്യം]]
|{{large|{{IPA link|e}}{{·}}എ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑꯦ}})
|{{large|{{IPA link|ɐ}}{{·}}അ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑ}})
|{{large|{{IPA link|o}}{{·}}ഒ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑꯣ}})
|-
![[നിമം]]
|
|{{large|{{IPA link|a}}{{·}}ആ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑꯥ}})
|
|}

പുതിയ ഭാഷാശാസ്ത്ര പഠനങ്ങളിൽ മധ്യസ്വരമായ /ɐ/-നെ &lt;nowiki&gt;&lt;ə&gt;&lt;/nowiki&gt; എന്നാണ് രേഖപ്പെടുത്താറുള്ളത്. എന്നാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇത് [ə] എന്നല്ല, മറിച്ച് [ɐ] എന്നാണ് ഉച്ചരിക്കുന്നത്. ഈ സ്വരത്തിന് ശേഷം ഒരർദ്ധസ്വരം വന്നാൽ അവ തമ്മിൽ ലയിക്കും 
*ഉദാ: /ɐw/ = [ow], /ɐj/ = [ej]).

'''വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾ'''
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾ
!colspan=&quot;3&quot;| [[ഉച്ചാരണസ്ഥാനം]] →
![[ഓഷ്ഠ്യം]]
![[ദന്ത്യം]]/&lt;br /&gt;[[വർത്സ്യം]]
![[താലവ്യം]]
![[കണ്ഠ്യം]]
![[കാകില്യം]]
|-
!colspan=&quot;3&quot;|[[അനുനാസികം]]
|{{large|{{IPA link|m}}{{·}}മ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯃ}})
|{{large|{{IPA link|n}}{{·}}ന}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯅ}})
|
|{{large|{{IPA link|ŋ}}{{·}}ങ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯉ}})
|
|-
!rowspan=&quot;4&quot;|[[സ്പർശം]]
!rowspan=&quot;2&quot;|{{small|അഘോഷം}}
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|അല്പപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|p}}{{·}}പ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯄ}})
|{{large|{{IPA link|t}}{{·}}ത}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯇ}})
|{{large|{{IPA link|tʃ}}{{·}}ച}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯆ}})
|{{large|{{IPA link|k}}{{·}}ക}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯀ}})
|{{large|{{IPA link|ʔ}}{{·}}അഃ (ഃ)}}&lt;br&gt;{{noteTag|group=notes|name=glottal|മെയ്തെയ് ലിപിയിൽ കാകില്യ സ്ഫോടകത്തിന് മാത്രമായി പ്രത്യേക അക്ഷരമില്ല. വാക്കിൻ്റെ തുടക്കത്തിൽ 'അതിയ' ({{lang|mni-Mtei|ꯑ}}) എന്ന അക്ഷരം സ്വരങ്ങൾക്ക് ആധാരമായി വരുമ്പോഴാണ് ഈ ശബ്ദം ഉണ്ടാകുന്നത്. വാക്കിൻ്റെ അവസാനം ചില്ലക്ഷരങ്ങൾക്ക് (ലോൺസം) സമാനമായ അക്ഷരങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ഉച്ചാരണം പെട്ടെന്ന് നിർത്തുന്നതിലൂടെയും കാകില്യ സ്ഫോടനം സ്വാഭാവികമായി സംഭവിക്കുന്നു.}}
|-
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|മഹാപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|pʰ}}{{·}}ഫ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯐ}})
|{{large|{{IPA link|tʰ}}{{·}}ഥ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯊ}})
|
|{{large|{{IPA link|kʰ}}{{·}}ഖ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯈ}})
|
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|{{small|ഘോഷം}}
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|അല്പപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|b}}{{·}}ബ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯕ}})
|{{large|{{IPA link|d}}{{·}}ദ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯗ}})
|{{large|{{IPA link|dʒ}}{{·}}ജ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯖ}})
|{{large|{{IPA link|ɡ}}{{·}}ഗ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯒ}})
|
|-
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|മഹാപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|bʱ}}{{·}}ഭ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯚ}})
|{{large|{{IPA link|dʱ}}{{·}}ധ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯙ}})
|
|{{large|{{IPA link|ɡʱ}}{{·}}ഘ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯘ}})
|
|-
!colspan=&quot;3&quot;|[[Fricative|ഊഷ്മാവ്]]
|
|{{large|{{IPA link|s}}{{·}}സ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯁ}})
|
|
|{{large|{{IPA link|h}}{{·}}ഹ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯍ}})
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|[[Liquid consonant|ദ്രവം]]
!colspan=&quot;2&quot;|[[Rhotic consonant|ഉത്ക്ഷിപ്തം]]
|
|{{large|{{IPA link|ɾ}}{{·}}ര}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯔ}})
|
|
|
|-
!colspan=&quot;2&quot;|[[Lateral consonant|പാർശ്വികം]]
|
|{{large|{{IPA link|l}}{{·}}ല}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯂ}})
|
|
|
|-
!colspan=&quot;3&quot;|[[അർദ്ധസ്വരം]]
|{{large|{{IPA link|w}}{{·}}വ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯋ}})
|
|{{large|{{IPA link|j}}{{·}}യ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯌ}})
|
|
|}
{{noteFoot|notes}}

=== ശബ്ദശാസ്ത്രപരമായ മാറ്റങ്ങൾ ===
/k/ (ക്) എന്ന സ്വനിമത്തിൽ അവസാനിക്കുന്ന പദങ്ങളോട് '-lək' (-ലക്) എന്ന പ്രത്യയം ചേരുമ്പോൾ കണ്ഠ്യശബ്ദം ലോപിച്ചുപോകുന്നു.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;

പുരാതന ഗ്രീക്ക്, [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതം]] എന്നീ ഭാഷകളിലെ [[ഗ്രാസ്മാൻ്റെ നിയമം|ഗ്രാസ്മാൻ നിയമത്തിന്]] സമാനമായൊരു ശബ്ദമാറ്റം മെയ്തെയ് ഭാഷയിലുമുണ്ട്. ഇതിൽ രണ്ട് മഹാപ്രാണാക്ഷരങ്ങൾ അടുപ്പിച്ചു വന്നാൽ രണ്ടാമത്തേത് അല്പപ്രാണമായി മാറും.&lt;ref name=&quot;Chelliah1997&quot;&gt;Chelliah (1997)&lt;/ref&gt; അതായത്, ആദ്യ അക്ഷരത്തിൽ മഹാപ്രാണമോ ഊഷ്മാക്കളോ ({{IPA|/h/, /s/}}) വന്നാൽ തൊട്ടടുത്ത അക്ഷരത്തിലെ മഹാപ്രാണത്തിൻ്റെ കാഠിന്യം കുറയുന്നു. ഇങ്ങനെ മാറുന്ന അക്ഷരങ്ങൾ പിന്നീട് സൊണൊറന്റുകൾക്ക് (sonorants) ഇടയിൽ വരുമ്പോൾ ഘോഷമായി ഉച്ചരിക്കപ്പെടും.&lt;ref name=&quot;Chelliah1997&quot;/&gt;

{{interlinear|indent=3
|/tʰin-/ + /-kʰət/ → /tʰinɡət/
|''തിൻ''- {} ''-ഖത്'' {} ''തിൻഗത്''
|തുളയ്ക്കുക {} മുകളിലേക്ക് {} {മുകളിലേക്ക് തുളയ്ക്കുക}
|}}
{{interlinear|indent=3
|/səŋ/ + /kʰom/ → /səŋɡom/
|''സങ്'' {} ''ഖോം'' {} ''സങ്ഗോം''
|പശു {} അകിട് {} പാൽ
|}}
{{interlinear|indent=3
|/hi-/ + /-tʰok/ → /hidok/
|''ഹി-'' {} ''-ഥോക്'' {} ''ഹിദോക്''
|വെട്ടിമാറ്റുക {} പുറത്തേക്ക് {} {പുറത്തേക്ക് വെട്ടിമാറ്റുക}
|}}

== ലിപി ==
{{main|മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി}}
[[File:Depiction of the Puya Mei Thaba (Burning of the Meitei texts) ordered by Meitei King Pamheiba (AKA Garib Niwaj or Gopal Singh) under the influence of Bengali Hindu missionary Shantidas Gosai (AKA Shantidas Goswami or Shantidas Adhikari).jpg|thumb|300px|മെയ്തെയ് ലിപിയിലെഴുതിയ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ കത്തിച്ചുകളഞ്ഞ ചരിത്രസംഭവത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം.]]

[[ഭാരതത്തിലെ ഔദ്യോഗിക ലിപികൾ|ഭാരതത്തിലെ ഔദ്യോഗിക ലിപികളിൽ]] ഒന്നാണ് [[മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തെയ് ലിപി]] ({{lang|mni-Mtei|ꯃꯩꯇꯩ ꯃꯌꯦꯛ}}).&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Khuman |first1=Yanglem Loijing Khomba |last2=Devi |first2=Salam Dickeeta |last3=Singh |first3=Ch. Ponykumar |last4=Devi |first4=H. Mamata |last5=Singh |first5=N. Ajith |date=1 December 2022 |title=A benchmark dataset for printed Meitei/Meetei script character recognition |journal=Data in Brief |language=en |volume=45 |article-number=108585 |doi=10.1016/j.dib.2022.108585 |pmid=36426059 |pmc=9679442 |bibcode=2022DIB....4508585K |issn=2352-3409}}&lt;/ref&gt; കാങ്‌ലെയ് ലിപി ({{lang|mni-mtei|ꯀꯪꯂꯩ ꯃꯌꯦꯛ}})&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Noni |first1=Arambam |url=https://books.google.com/books?id=OzjbCgAAQBAJ&amp;q=Kanglei+script+Meetei+Mayekuz8AhVlSWwGHeUtCqoQ6AF6BAgFEAM&amp;pg=PA223 |title=Colonialism and Resistance: Society and State in Manipur |last2=Sanatomba |first2=Kangujam |year=2015 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-1-317-27066-9 |pages=223, 235, 237 |language=en}}&lt;/ref&gt; എന്നും ഈ ലിപിയിലെ ആദ്യ മൂന്ന് അക്ഷരങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി കോൿ സം ലായ് ലിപി ({{lang|mni-mtei|ꯀꯣꯛ ꯁꯝ ꯂꯥꯏ ꯃꯌꯦꯛ}})&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=mni:মণিপুরদা লোলয়ান চঙলকপা অমদি মীতৈ ইয়েক্না থোঙজিন্দা ৱারৌজনা লেপ্লরবদা ! |url=http://hueiyenlanpao.com/wp-content/uploads/2016/06/17.02.2022-B5.pdf |website=Hueiyen Lanpao |language=mni}}&lt;/ref&gt; എന്നും ഇതിനെ വിളിക്കാറുണ്ട്. ആറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ നാണയങ്ങളിലാണ് ഇത് ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടതായി അറിയുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Datta |first=Amaresh |url=https://books.google.com/books?id=ObFCT5_taSgC&amp;q=Manipur%208th%20century%20copper%20plate%20inscription%20Manipur&amp;pg=PA142 |title=Encyclopaedia of Indian Literature |publisher=[[Sahitya Akademi]] |year=1987 |isbn=978-81-260-1803-1 |page=142 |language=en}}&lt;/ref&gt; പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടുവരെ ഈ ലിപി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. പിന്നീട് ഇതിന് പകരം [[ബംഗാളി ലിപി]] ഉപയോഗിച്ചുതുടങ്ങി. എന്നാൽ 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മെയ്തെയ് ലിപി വീണ്ടും വൻതോതിൽ പ്രചാരത്തിലായി.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Laithangbam |first=Iboyaima |date=23 September 2017 |title=Banished Manipuri script stages a comeback |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/banished-manipuri-script-stages-a-comeback/article19743482.ece |access-date=6 March 2023 |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; 2021-ൽ മണിപ്പൂരി ഭാഷ എഴുതുന്നതിനായി ബംഗാളി ലിപിക്കൊപ്പം മെയ്തെയ് മയേക്കും [[മണിപ്പൂർ സർക്കാർ]] ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിച്ചു. 2031 വരെ പത്തുവർഷത്തേക്ക് ബംഗാളി ലിപിയും കൂടെ ഔദ്യോഗികമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=GAZETTE TITLE: The Manipur Official Language (Amendment) Act, 2021 |url=http://manipurgovtpress.nic.in/en/details_gazzete/?gazette=658 |access-date=6 March 2023 |website=manipurgovtpress.nic.in}}&lt;/ref&gt;

{|class=&quot;wikitable letters-table&quot;
|+ മെയ്തെയ് മയേൿ അടിസ്ഥാന അക്ഷരങ്ങൾ (മപുൽ ഇയേൿ)
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=കോൿ|tops=ꯀꯣꯛ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯀ|ml=ക|ipa=/k/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=സം|tops=ꯁꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯁ|ml=സ|ipa=/s/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ലായ്|tops=ꯂꯥꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯂ|ml=ല|ipa=/l/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=മിത്|tops=ꯃꯤꯠ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯃ|ml=മ|ipa=/m/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=പാ|tops=ꯄꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯄ|ml=പ|ipa=/p/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=നാ|tops=ꯅꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯅ|ml=ന|ipa=/n/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ചിൽ|tops=ꯆꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯆ|ml=ച|ipa=/tʃ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=തിൽ|tops=ꯇꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯇ|ml=ത|ipa=/t/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഖൗ|tops=ꯈꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯈ|ml=ഖ|ipa=/kʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ങൗ|tops=ꯉꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯉ|ml=ങ|ipa=/ŋ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഥൗ|tops=ꯊꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯊ|ml=ഥ|ipa=/tʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=വായ്|tops=ꯋꯥꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯋ|ml=വ|ipa=/w/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=യാങ്|tops=ꯌꯥꯡ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯌ|ml=യ|ipa=/j/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഹുൿ|tops=ꯍꯨꯛ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯍ|ml=ഹ|ipa=/h/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഉൻ|tops=ꯎꯟ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯎ|ml=ഉ|ipa=/u/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഈ|tops=ꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯏ|ml=ഇ|ipa=/i/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഫം|tops=ꯐꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯐ|ml=ഫ|ipa=/pʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=അതിയ|tops=ꯑꯇꯤꯌꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯑ|ml=അ|ipa=/ɐ/|color=red}}
|}

{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ മെയ്തെയ് മയേൿ അധിക അക്ഷരങ്ങൾ
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഗോക|tops=ꯒꯣꯛ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯒ|ml=ഗ|ipa=/ɡ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഘൗ|tops=ꯘꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯘ|ml=ഘ|ipa=/ɡʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഛ|tops=ꫢ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫢ|ml=ഛ|ipa=/t͡ʃʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ജിൽ|tops=ꯖꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯖ|ml=ജ|ipa=/d͡ʒ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഝം|tops=ꯓꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯓ|ml=ഝ|ipa=/d͡ʒʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഞ|tops=ꫣ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫣ|ml=ഞ|ipa=/ɲ/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ട്ട|tops=ꫤ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫤ|ml=ട്ട|ipa=/ʈ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഠ|tops=ꫥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫥ|ml=ഠ|ipa=/ʈʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഡ|tops=ꫦ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫦ|ml=ഡ|ipa=/ɖ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഢ|tops=ꫧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫧ|ml=ഢ|ipa=/ɖʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ണ|tops=ꫨ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫨ|ml=ണ|ipa=/ɳ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ദിൽ|tops=ꯗꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯗ|ml=ദ|ipa=/d/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ധൗ|tops=ꯙꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯙ|ml=ധ|ipa=/dʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ബാ|tops=ꯕꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯕ|ml=ബ|ipa=/b/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഭം|tops=ꯚꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯚ|ml=ഭ|ipa=/bʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=രായി|tops=ꯔꯥꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯔ|ml=ര|ipa=/ɾ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ശ|tops=ꫩ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫩ|ml=ശ|ipa=/ɕ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഷ|tops=ꫪ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫪ|ml=ഷ|ipa=/ʂ/|color=red}}
|}

മലയാളത്തിലെ [[മലയാളലിപി #ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ|ചില്ലക്ഷരങ്ങൾക്ക്]] സമാനമായി, മെയ്തെയ് മയേൿ ലിപിയിൽ വാക്കുകളുടെ അവസാനം സ്വരമില്ലാത്ത വ്യഞ്ജനങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന രണ്ടാമതൊരു രൂപമാണ് ലോൺസം ({{lang|mni-Mtei|ꯂꯣꯟꯁꯨꯝ}}). 'ലോൺസം' എന്നാൽ 'അന്ത്യം' എന്നാണർത്ഥം; മലയാളത്തിൽ /ക/ എന്നത് /ക്/ (ൿ) ആയി മാറുന്നതുപോലെ, ഈ ലിപിയിൽ എട്ട് അക്ഷരങ്ങൾക്കാണ് ഇത്തരത്തിൽ പ്രത്യേക ചില്ലക്ഷര രൂപങ്ങളുള്ളത്.

{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ മെയ്തെയ് മയേൿ ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ (ലോൺസം ഇയേൿ)
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ക|tops=ꯀ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯛ|ml=ൿ|ipa=/k/|color=red}}{{notetag|മലയാള ഭാഷയിൽ ഈ ശബ്ദത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതിനായി മുൻകാലങ്ങളിൽ 'ൿ' എന്ന ലിപിയാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. ഇത് 'ക്' എന്ന ഉച്ചാരണത്തിൽ നിന്നും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമാണ്.}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ങ|tops=ꯉ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯡ|ml=ങ്|ipa=/ŋ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ത|tops=ꯇ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯠ|ml=ത്|ipa=/t/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ന|tops=ꯅ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯟ|ml=ൻ|ipa=/n/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=പ|tops=ꯄ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯞ|ml=പ്|ipa=/p/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=മ|tops=ꯃ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯝ|ml=മ്|ipa=/m/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ല|tops=ꯂ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯜ|ml=ൽ|ipa=/l/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഇ|tops=ꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯢ|ml=ഇ (അന്ത്യം)|ipa=/i/|color=red}}
|}
{{noteFoot|മെയ്തെയ് മയേൿ ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ}}
രണ്ടാം ഭാഷയായി അടിസ്ഥാന മെയ്തെയ് പഠിപ്പിക്കാൻ മണിപ്പൂർ ബോർഡ് ഓഫ് സെക്കൻഡറി എജ്യുക്കേഷൻ റോമൻ അക്ഷരമാല ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=25 January 2023 |title=Manipur HSLC Date Sheet 2023: BSEM Class 10 time table released, exam begins March 16 |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/manipur-hslc-date-sheet-2023-bsem-class-10-time-table-released-exam-begins-march-16/articleshow/97300318.cms?from=mdr |access-date=6 March 2023 |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=SNS |date=10 January 2019 |title=Manipur Board Class 12 (HSC) and Class 10 (HSLC) Timetable 2019 available online at manipureducation.gov.in {{!}} Check now |url=https://www.thestatesman.com/india/manipur-board-class-12-hsc-and-class-10-hslc-timetable-2019-available-online-at-manipureducation-gov-in-check-now-1502723456.html |access-date=6 March 2023 |website=[[The Statesman (India)|The Statesman]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ലാറ്റിൻ അക്ഷരമാല ഉപയോഗിക്കുന്ന മണിപ്പൂരി പാഠപുസ്തകങ്ങൾ ഇനി പ്രസിദ്ധീകരിക്കരുതെന്ന് ബോർഡ് അടുത്തിടെ ഒരു നിർദ്ദേശം പുറപ്പെടുവിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |title=MEELAL lauds BSEM order: 04th feb24 ~ E-Pao! Headlines |url=https://e-pao.net/GP.asp?src=44..040224.feb24 |website=e-pao.net |access-date=15 February 2024}}&lt;/ref&gt; മണിപ്പൂരിലെ [[മണിപ്പൂരിലെ ക്രിസ്തുമതം|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]] റോമൻ ലിപിയിലുള്ള മെയ്തെയ് ഭാഷാ ബൈബിളുകൾ സാധാരണയായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Birth of Jesus Manipuri Roman Mayek CB |url=https://bibleforchildren.org/PDFs/manipuri_roman_mayek/36_The_Birth_of_Jesus_Manipuri_Roman_Mayek_CB.pdf |website=bibleforchildren.org}}&lt;/ref&gt;

ലൈനിംഘാൻ നൗരിയ ഫുലോ (1888-1941) കണ്ടുപിടിച്ച ഒരു [[നിർമ്മിത ലിപി|നിർമ്മിത ലിപിയാണ്]] [[നൗരിയ ഫുലോ ലിപി]]. ഇത് [[ദേവനാഗരി]], ബംഗാളി ലിപികളോട് വളരെയധികം സാമ്യം പുലർത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=mni:নাওরিয়া ফুলো: ঋষি অমা - এলাংম দীনমনী |url=http://hueiyenlanpao.com/wp-content/uploads/2016/06/12.11.2019-B7.pdf |work=Hueiyen Lanpao |language=mni |publication-place=India}}&lt;/ref&gt; ഇത് [[അപോക്പ മരുപ്പ്]] പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചിരുന്നെങ്കിലും ഒരിക്കലും വ്യാപകമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Wahengbam Ibohal |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.463276/page/n501/mode/2up?q=Naoriya+phullo |title=The History Of Manipur |publisher=[[Digital Library of India]] |others=[[Internet Archive]] |location=India |page=501 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== വ്യാകരണം ==
മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ മലയാളത്തിന് സമാനമായി [[Subject–object–verb|കർത്താവ്-കർമ്മം-ക്രിയ (SOV)]] എന്ന പദക്രമമാണ് പിന്തുടരുന്നത്. ഉദാഹരണത്തിന്, ''എയ് ചാൿ ചായ്'' (&lt;small&gt;മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|mni-mtei|ꯑꯩ ꯆꯥꯛ ꯆꯥꯢ}}) എന്ന വാക്യം ശ്രദ്ധിക്കുക. ഇതിൽ &quot;എയ്&quot; (ഞാൻ) കർത്താവും, &quot;ചാൿ&quot; (ചോറ്) കർമ്മവും, &quot;ചായ്&quot; (കഴിക്കുന്നു) ക്രിയയുമാണ്.

=== വചനം (ഏകവചനം/ബഹുവചനം) ===
മലയാളത്തിൽ നാമങ്ങളെ ബഹുവചനമാക്കാൻ 'അർ', 'മാർ', 'കൾ' എന്നീ പ്രത്യയങ്ങൾ ചേർക്കുന്നതുപോലെ, മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ പ്രധാനമായും രണ്ട് പ്രത്യയങ്ങളാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്:
* '''-ഖോയ് (khoi):''' സർവ്വനാമങ്ങൾക്കും മനുഷ്യരെ കുറിക്കുന്ന നാമങ്ങൾക്കും ഒപ്പം ചേർക്കുന്നു (ഉദാ: ഞങ്ങൾ, അവർ).
* '''-സിങ് (siṅ):''' മറ്റ് എല്ലാ നാമങ്ങൾക്കും ഒപ്പം ചേർക്കുന്നു (ഉദാ: മരങ്ങൾ, മൃഗങ്ങൾ).

മലയാളത്തിലെപ്പോലെ തന്നെ നാമങ്ങൾ ബഹുവചനമാകുമ്പോഴും അതിനൊപ്പമുള്ള ക്രിയയ്ക്ക് മാറ്റം സംഭവിക്കുന്നില്ല. ഉദാഹരണങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു:&lt;ref name=&quot;Singh 2013&quot;&gt;{{cite journal |last=Singh |first=S. Indrakumar |date=November 2013 |title=Agreements in Manipuri |url=http://www.languageinindia.com/nov2013/indrakumaragreementsmanipurifinal.pdf |journal=Language in India |volume=13 |issue=11 |pages=216–231}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! നാമം (മെയ്തെയ്) !! മലയാളം അർത്ഥം !! വാക്യം (മെയ്തെയ്) !! പരിഭാഷ
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡ}} (അങ്ആങ്) || കുഞ്ഞ് || {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡ ꯀꯞꯄꯤ}} (അങ്ആങ് കപ്പി) || കുഞ്ഞ് കരയുന്നു.
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡꯁꯤꯡ}} (അങ്ആങ്സിങ്) || കുഞ്ഞുങ്ങൾ || {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡꯁꯤꯡ ꯀꯞꯄꯤ}} (അങ്ആങ്സിങ് കപ്പി) || കുഞ്ഞുങ്ങൾ കരയുന്നു.
|}

നാമങ്ങളെ കൂടുതൽ വ്യക്തമാക്കാൻ നാമവിശേഷണങ്ങൾ (Adjectives) ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ അവ നാമത്തോട് ചേർത്തെഴുതുന്നില്ല. പകരം പ്രത്യേക പദങ്ങളായിത്തന്നെ ഉപയോഗിക്കുന്നു:&lt;ref name=&quot;Singh 2013&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! നാമവിശേഷണം !! മലയാളം അർത്ഥം !! വാക്യം (മെയ്തെയ്) !! പരിഭാഷ
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯑꯃ}} (അമാ) || ഒരു / ഒന്ന് || {{lang|mni-mtei|ꯃꯤ ꯑꯃ ꯂꯥꯛꯏ}} (മീ അമാ ലാൿഈ) || ഒരാൾ വരുന്നു.
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯈꯔ}} (ഖരാ) || ചില || {{lang|mni-mtei|ꯃꯤ ꯈꯔ ꯂꯥꯛꯏ}} (മീ ഖരാ ലാൿഈ) || ചിലർ വരുന്നു.
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯃꯌꯥꯝ}} (മയാം) || പല / ധാരാളം || {{lang|mni-mtei|ꯃꯤ ꯃꯌꯥꯝ ꯂꯥꯛꯏ}} (മീ മയാം ലാൿഈ) || പലർ വരുന്നു.
|}

=== സംയുക്ത ക്രിയകൾ ===
പ്രധാന ക്രിയാധാതുവിനോടൊപ്പം (Root verb) കാലമോ അവസ്ഥയോ സൂചിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് പ്രത്യയങ്ങൾ ചേർത്താണ് മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ സംയുക്ത ക്രിയകൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത് (മലയാളത്തിൽ 'വന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു' എന്ന് പറയുന്നതുപോലെ). ഇതിനായി പ്രധാനമായും രണ്ട് പ്രത്യയങ്ങളാണ് കൂടുതലായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്:&lt;ref name=&quot;Devi 2014&quot;&gt;{{cite journal |last1=Devi |first1=M. Bidyarani |date=May 2014 |title=Compound Verbs in Manipuri |url=http://www.languageinindia.com/may2014/bidyaranimanipuricompoundverbsfinal.pdf |journal=Language in India |volume=14 |issue=5 |pages=66–70}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! പ്രത്യയം !! മലയാളം അർത്ഥം
|-
| {{lang|mni-mtei|-ꯊꯣꯛ}} (-ഥോൿ) || പുറത്തുവരിക / വരിക (ദിശയെ സൂചിപ്പിക്കാൻ)
|-
| {{lang|mni-mtei|-ꯅꯤꯡ}} (-നിങ്) || ആഗ്രഹിക്കുക / വേണം
|}

ക്രിയയുടെ പൂർണ്ണമായ രൂപം ലഭിക്കാൻ ഇവയോടൊപ്പം ആസ്പെക്ട് മാർക്കറുകൾ (ക്രിയയുടെ കാലം സൂചിപ്പിക്കുന്നവ) കൂടി ചേർക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ഘടന: {{blockindent|[ക്രിയാധാതു] + [പ്രത്യയം] + [കാലം സൂചിപ്പിക്കുന്ന പ്രത്യയം]}} എന്നാണ്:&lt;ref name=&quot;Devi 2014&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! ക്രിയാധാതു !! പ്രത്യയം !! കാലം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് !! സംയുക്തരൂപം (മെയ്തെയ്) !! പരിഭാഷ
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝ}} (തും - ഉറങ്ങുക) || {{lang|mni-mtei|-ꯊꯣꯛ}} (-ഥോൿ) || {{lang|mni-mtei|-ꯂꯦ}} (-ലേ - പൂർണ്ണതയെ കുറിക്കുന്നു) || {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝꯊꯣꯛꯂꯦ}} (തുംഥോൿലേ) || ഉറങ്ങാൻ തുടങ്ങി
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝ}} (തും - ഉറങ്ങുക) || {{lang|mni-mtei|-ꯅꯤꯡ}} (-നിങ്) || {{lang|mni-mtei|-ꯂꯦ}} (-ലേ - പൂർണ്ണതയെ കുറിക്കുന്നു) || {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝꯅꯤꯡꯂꯦ}} (തുംനിങ്‌ലേ) || ഉറക്കം വരുന്നു
|}

ആവശ്യമെങ്കിൽ ഈ രണ്ട് പ്രത്യയങ്ങളും ഒന്നിച്ചുചേർത്തും സംയുക്ത ക്രിയകൾ ഉണ്ടാക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന്, ''{{lang|mni-mtei|ꯄꯤꯊꯣꯛꯅꯤꯡꯂꯦ}}'' (പീഥോൿനിങ്‌ലേ) എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം &quot;പുറത്തുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു&quot; എന്നാണ്.

== ഉദാഹരണ വാചകങ്ങൾ ==
താഴെ നൽകിയിരിക്കുന്ന വാചകം [[അന്താരാഷ്ട്ര മനുഷ്യാവകാശ പ്രഖ്യാപനം|സാർവ്വദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ പ്രഖ്യാപനത്തിലെ]] വകുപ്പ് 1. നിന്നുള്ളതാണ്.

==== മെയ്തെയ് [[മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തെയ് മയേൿ]] ലിപിയിൽ ====
{{blockindent|{{lang|mni-Mtei|ꯃꯤꯑꯣꯏꯕ ꯈꯨꯗꯤꯡꯃꯛ ꯄꯣꯛꯄ ꯃꯇꯝꯗ ꯅꯤꯡꯇꯝꯃꯤ, ꯑꯃꯗꯤ ꯏꯖꯖꯠ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯍꯛ ꯃꯥꯟꯅꯅ ꯂꯧꯖꯩ ꯫ ꯃꯈꯣꯏ ꯄꯨꯝꯅꯃꯛ ꯋꯥꯈꯜ ꯂꯧꯁꯤꯡ ꯁꯦꯡꯏ, ꯑꯐ ꯐꯠꯇ ꯈꯪꯏ, ꯑꯗꯨꯅ ꯑꯃꯅ ꯑꯃꯒ ꯂꯣꯏꯅꯕ ꯃꯇꯝꯗ ꯃꯆꯤꯟ ꯃꯅꯥꯎꯒꯨꯝꯅ ꯂꯣꯏꯅꯒꯗꯕꯅꯤ ꯫}}}}

==== മെയ്തെയ് [[കിഴക്കൻ നാഗരി ലിപി|ബംഗാളി-ആസ്സാമീസ്]] ലിപിയിൽ ====
{{blockindent|{{lang|mni-Beng|মিওইবা খুদিংমক পোকপা মতমদা নিংতম্মী, অমদি ইজ্জৎ অমসুং হক মান্ননা লৌজৈ । মখোই পুম্নমক ৱাখল লৌশিং শেঙই, অফ ফত্তা খঙই, অদুনা অমনা অমগা লোইনবদা মচীন মনাওগুম্না লোইনগদবনি ।}}}}

==== ([[ISO 15919]]) ലത്തീൻ വൽക്കരണം ====
{{blockindent|{{translit|mni|ISO|Mioiba khudingmak pokpa matamda ningtammi amadi ijjat amasung hak mānnana leijei, makhoi pumnamak wākhal loushing shengi, apha phatta khangi, aduna amana amaga loinabada machin manāogumna loinagadabani.|italic=yes}}}}

==== [[അന്താരാഷ്ട്ര ശബ്ദലിപി|ഐ.പി.എ]] അനുലേഖനം ====
{{blockindent|{{lang|mni|{{IPA|míːójbə kʰud̯íŋmək pókpə mət̯ə̀md̯ə níːŋt̯ə̀mmi, əməd̯i iːdʒət əməʃùng hə́k màːnənə lɐ̀jdʒɐ̀j. məkʰój púmnəmək wakʰə̀l lə̀wʃiŋ ʃèŋi, əpʱə̀ pʱə́ːt̯ə kʰə́ŋi, əd̯unə əmənə əməgə lòjnəbəd̯ə mət͡ʃìn mənáwgùmnə lójnəgəd̯əbəni'}}}}}}

==== മലയാളം പരിഭാഷ ====
{{blockindent|മനുഷ്യരെല്ലാവരും തുല്യാവകാശങ്ങളോടും അന്തസ്സോടും കൂടി സ്വതന്ത്രരായി ജനിച്ചവരാണ്. മനുഷ്യനു വിവേകവും മനഃസാക്ഷിയും സിദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവർ പരസ്പരം സഹോദരഭാവത്തോടെ വർത്തിക്കേണ്ടതാണ്.}}

== കുറിപ്പുകൾ ==
{{notelist}}

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

{{commons category}}
{{Incubator|code= mni}}
&lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt; 

{{Official_languages_of_India}}
{{ഭാരതത്തിലെ ഭാഷകൾ|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Languages of Northeast India|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Languages of Bangladesh|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Languages of South Asia|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Sino-Tibetan branches|state=&quot;expanded&quot;}}

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മണിപ്പൂരി]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ബംഗ്ലാദേശിലെ ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ബർമ്മയിലെ ഭാഷകൾ]]</text>
      <sha1>437qn7wq68ceoatzirru71uxzrmdhs4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611727</id>
      <parentid>4611720</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T12:08:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Symphonicallyu</username>
        <id>155269</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4611727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87103" sha1="iz5xhkdh5jgi23uh3uukf8s6x5jbf21" xml:space="preserve">{{prettyurl|Meitei language}}
{{Short description|വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിലെ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷ}}
{{നാനാർത്ഥം|മണിപ്പൂരി}}
{{Hatnote|പ്രത്യേകമായി പറഞ്ഞിട്ടില്ലെങ്കിൽ, ഈ ലേഖനത്തിലെ മണിപ്പൂരി ഭാഷ [[മെയ്തേയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തേയ് മയേൿ ലിപിയിലാണ്]] എഴുതിയിരിക്കുന്നത്.}}
{{Infobox language
| name = &lt;span style=&quot;font-size:100%;line-height:1.85;text-align:center;&quot;&gt;മെയ്തെയ്&lt;/span&gt;
| altname = &lt;span style=&quot;font-size:100%;line-height:1.85;text-align:center;&quot;&gt;{{lang|mni-Mtei|ꯃꯅꯤꯄꯨꯔꯤ}} (മണിപ്പൂരി)&lt;/span&gt;
| nativename = {{huge|{{lang|mni-Mtei|ꯃꯩꯇꯩꯂꯣꯟ}}}}&lt;span style=&quot;font-size:100%;line-height:2.65;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt; {{lang|mni-Beng|মৈতৈলোন}} • {{transliteration|mni|ISO|Meiteilon}}&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;
| pronunciation    = {{IPA|mni|meɪteɪ|}}
| image = [[File:Meitei language written in Meitei script.svg|center]]
| mapsize  = 300px
| imagecaption = &lt;small&gt;&lt;center&gt;[[മെയ്തെയ് മയേക്|മെയ്തെയ് ലിപിയിലെഴുതിയ]] ''&quot;മെയ്തെയ് ലോൻ&quot;''&lt;/center&gt;&lt;/small&gt;
| states = [[ഇന്ത്യ]] • [[ബംഗ്ലാദേശ്]]
| region = *[[മണിപ്പൂർ]]
*[[ആസാം]]
*[[ത്രിപുര]]
| ethnicity = [[മെയ്തെയ് ജനത|മെയ്തെയ്]]
| familycolor = സൈനോ-തിബെറ്റൻ
| fam1 = [[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ]]
| fam2 = [[തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷകൾ|തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ]]
| fam3 = [[മദ്ധ്യ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷകൾ|മദ്ധ്യ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ]]
| speakers = {{sigfig|1.775000|2}} ദശലക്ഷം
| date = 2003–2011
| ref = &lt;ref&gt;{{e28|mni}}&lt;/ref&gt;
| ancestor = [[മുതൽ-സൈനോ-തിബെറ്റൻ]]
| ancestor2 = [[മുതൽ-തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ]]
| script = 
*[[മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തെയ് മയേൿ]] &lt;small&gt;(മാതൃലിപി)&lt;/small&gt;
*[[നൗരിയ ഫുലോ ലിപി|നൗരിയ ഫുലോ]]
*[[കിഴക്കൻ നാഗരി ലിപി|ബംഗാളി-ആസ്സാമീസ്]]
*[[ലത്തീൻ അക്ഷരമാല|ലത്തീൻ]] &lt;small&gt;(ഔദ്യോഗികമല്ല)&lt;/small&gt;
| nation = {{flag|ഇന്ത്യ}} &lt;small&gt;(ഔദ്യോഗിക പട്ടികഭാഷ)&lt;/small&gt;
*[[മണിപ്പൂർ]] &lt;small&gt;(പ്രധാന ഔദ്യോഗിക ഭാഷ)&lt;/small&gt;
*[[ആസാം]] &lt;small&gt;(അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷ)&lt;/small&gt;
| minority = {{Bulleted list|[[ത്രിപുര|ത്രിപുര, ഇന്ത്യ]]|[[ബംഗ്ലാദേശിലെ ഭാഷകൾ|ബംഗ്ലാദേശ്]]|[[മ്യാൻമറിലെ ഭാഷകൾ|മ്യാൻമർ]]}}
| agency = [[ഡയറക്ടറേറ്റ് ഓഫ് ലാംഗ്വേജ് പ്ലാനിംഗ് ആൻഡ് ഇംപ്ലിമെന്റേഷൻ]], മണിപ്പൂർ
* [[സാംസ്കാരിക മന്ത്രാലയം (ഇന്ത്യ)|സാംസ്കാരിക മന്ത്രാലയം]]
* [[സാഹിത്യ അക്കാദമി]]
* [[സെൻട്രൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യൻ ലാംഗ്വേജസ്]]
* [[ഡയറക്ടറേറ്റ് ഓഫ് ലാംഗ്വേജ് പ്ലാനിംഗ് ആൻഡ് ഇംപ്ലിമെന്റേഷൻ]]
* [[മണിപ്പൂരി സാഹിത്യ പരിഷത്ത്]]
| iso2 = mni
| lc1 = mni
| ld1 = &lt;small&gt;മണിപ്പൂരി&lt;/small&gt;
| lc2 = omp
| ld2 = &lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി&lt;/small&gt;
| glotto = mani1292
| glottoname = &lt;small&gt;മണിപ്പൂരി&lt;/small&gt;
| glotto2 = meit1246
| glottoname2 = &lt;small&gt;മെയ്തെയ്&lt;br&gt;(മാനക ഭാഷാഭേദം)&lt;/small&gt;
| glotto3 = pang1284
| glottoname3 = &lt;small&gt;പംഗൽ&lt;br&gt;(മുസ്ലീം ഭാഷാഭേദം)&lt;/small&gt;
| notice           = IPA
| notice2          =
| dialects =
*[[തൗഗലോൺ]] (രാജസഭകളിലെ ഭാഷാഭേദം)
*[[അമൈലോൺ]] ([[ആരാധനാ ഭാഷ|ആരാധനാ ഭാഷാഭേദം]])
*[[ഖുമൻ (ഭാഷാശാസ്ത്രം)|ഖുമൻ]] (ചരിത്രപരം)
*[[മൊയ്‌രംഗ് (ഭാഷാശാസ്ത്രം)|മൊയ്‌രംഗ്]] (ചരിത്രപരം)
*[[ചക്പ ഭാഷ|ചക്പ/ലോയ്]]
*മെയ്തെയ് പംഗൽ&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;&gt;{{Cite web |title=Meitei {{!}} Ethnologue |url=https://www.ethnologue.com/language/mni/ |access-date=3 May 2023 |website=[[Ethnologue]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20190724203234/https://www.ethnologue.com/language/mni/ |archive-date=24 July 2019 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*[[ബംഗ്ലാദേശിലെ മെയ്തെയ് ഭാഷ|ബംഗ്ലാദേശി മെയ്തെയ്]]
| speakers2 =
| map = [[File:Meitei language distribution.png|center]]
| mapcaption =
&lt;small&gt;{{legend|#014167|മെയ്തെയ് ഔദ്യോഗികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായ ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#076BA2|മെയ്തെയ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷയല്ലെങ്കിലും വിദ്യാഭ്യാസ ഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#419ED5|മെയ്തെയ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷയോ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ഭാഷയോ അല്ലെങ്കിലും വിദ്യാഭ്യാസ ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#79A9E3|മെയ്തെയ് അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഔദ്യോഗികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായ ഭാഷയല്ലാത്ത പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#A6BBD5|മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്ന ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ കൂടുതലുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
}}
  
[[വടക്കു കിഴക്കൻ ഇന്ത്യ|വടക്കുകിഴക്കൻ]] [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]]   [[മണിപ്പൂർ]] സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ ഔദ്യോഗികഭാഷയാണ്‌ '''മണിപ്പൂരി ഭാഷ''' എന്നപേരിലും അറിയപ്പെടുന്ന '''മെയ്തെയ് ലോൻ''' (&lt;small&gt;മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|mni-Mtei|ꯃꯩꯇꯩꯂꯣꯟ}}, &lt;small&gt;[[അന്താരാഷ്ട്ര ശബ്ദലിപി|ഐ.പി.എ.]]:&lt;/small&gt; {{IPA|mni|mejtej loːn|}} &lt;ref&gt;{{Cite OED|Meithei |access-date=14 October 2022}}&lt;/ref&gt;).{{efn|ഇതു കൂടാതെ ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷാകുടുംബത്തിൽ‌പ്പെട്ട [[ബിഷ്ണുപ്രിയ മണിപ്പൂരി ഭാഷ|ബിഷ്ണുപ്രിയ മണിപ്പൂരി]] എന്നൊരു ഭാഷയും മണിപ്പൂരിൽ സംസാരിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്‌.}} 

ഒരു [[തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷകൾ|തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷയാണ്]] മെയ്തെയ് അഥവാ മണിപ്പൂരി. [[മണിപ്പൂർ|മണിപ്പൂരിലെ]] ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായ ഇത്, [[ആസാം|ആസാമിലെ]] നാല് ജില്ലകളിൽ അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷ കൂടിയാണ്. 1992-ൽ [[ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം പട്ടിക|ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം പട്ടികയിൽ]] ഉൾപ്പെടുത്തിയ ഈ ഭാഷയെ, [[കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി]] ഉന്നത സാഹിത്യഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot; /&gt; ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സംസാരിക്കപ്പെടുന്ന 	
[[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ]] ഭാഷയാണിത്. വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിൽ [[ആസ്സാമീസ്]], [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]] എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം മൂന്നാം സ്ഥാനത്താണ് മെയ്തെയ്.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Language – India, States and Union Territories |url=http://censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf |work=Census of India 2011 |publisher=Office of the Registrar General |pages=13–14 |access-date=30 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181114073412/http://www.censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf |archive-date=14 November 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011-ലെ കണക്കെടുപ്പ് പ്രകാരം ഇന്ത്യയിൽ 1,761,079 പേർ മെയ്തെയ് മാതൃഭാഷയായി സംസാരിക്കുന്നു. ഇതിൽ ഭൂരിഭാഗവും (1,522,132 പേർ) മണിപ്പൂരിലാണുള്ളത്. അയൽ സംസ്ഥാനങ്ങളായ ആസാം (168,133), [[ത്രിപുര]] (23,779), [[നാഗാലാ‌ൻഡ്|നാഗാലാൻഡ്]] (9,511) എന്നിവിടങ്ങളിലും ചെറിയ സമൂഹങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ, അയൽരാജ്യങ്ങളായ [[മ്യാൻമർ|ബർമ്മ]],&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuris in Mandalay see ray of hope in Modi |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Manipuris-in-Mandalay-see-ray-of-hope-in-Modi/articleshow/48059811.cms |last1=Sunil |first1=Oinam |date=14 July 2015 |website=The Times of India |language=en}}&lt;/ref&gt; [[ബംഗ്ലാദേശ്]]&lt;ref&gt;{{e28|mni}}&lt;/ref&gt; എന്നിവിടങ്ങളിലും ഈ ഭാഷ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ethnologue.org/show_language.asp?code=mni |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-04 |archive-date=2010-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100707190446/http://www.ethnologue.org/show_language.asp?code=mni |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ചരിത്രപരമായി [[നിങ്തൗജ രാജവംശം|നിങ്തൗജ]], [[ഖുമൻ രാജവംശം|ഖുമൻ]], [[മൊയ്‌റാംഗ്]], [[അംഗോം]], [[ലുവാങ്]], [[ചെങ്‌ലീ]], [[ഖാബ-ൻഗൻബ]] എന്നീ സ്വതന്ത്ര ഗോത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ് മണിപ്പൂരി ഭാഷ. ഇവർക്ക് പ്രത്യേക ഭാഷാഭേദങ്ങളുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് നിങ്തൗജ രാജവംശത്തിൻ്റെ ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ ഒന്നിക്കുകയും മെയ്തെയ് സമൂഹമായി മാറുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ നിങ്തൗജ ഭാഷാഭേദം പ്രമുഖമാവുകയും, മറ്റ് ഗോത്രഭാഷകളെ സ്വാധീനിച്ച് ഇന്നത്തെ മെയ്തെയ് ഭാഷയായി രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=-CzSQKVmveUC&amp;dq=luwang+khuman+angom+language&amp;pg=PA10 |title=Manipur, Past and Present: The Heritage and Ordeals of a Civilization |date=1988 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-853-2 |page=10 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Miri |first=Mrinal |url=https://books.google.com/books?id=qfSz3UOAxM4C&amp;dq=luwang+khuman+angom+language&amp;pg=PA77 |title=Linguistic Situation in North-East India |date=2003 |publisher=Concept Publishing Company |isbn=978-81-8069-026-6 |page=77 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Chungkham Yashwanta |url=https://books.google.com/books?id=pCtkAAAAMAAJ |title=Manipuri Grammar |date=2000 |publisher=Rajesh Publications |isbn=978-81-85891-33-0 |pages=2, 202 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ayyappappanikkar |url=https://books.google.com/books?id=KYLpvaKJIMEC&amp;dq=luwang+khuman+angom+language&amp;pg=PA333 |title=Medieval Indian Literature: Surveys and selections |date=1997 |publisher=Sahitya Akademi |isbn=978-81-260-0365-5 |page=333 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Aspects of Manipuri language and its literary traditions By Ahanthem Homen |url=https://e-pao.net/epPageExtractor.asp?src=education.Aspects_of_Manipuri_language_and_its_literary_traditions_By_Ahanthem_Homen.html.. |access-date=2024-05-22 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt;
മെയ്തെയ് ഒരു വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഭാഷയല്ല. ''[[എത്‌നോലോഗ്]]'' ഇതിനെ സുരക്ഷിതമായ (EGIDS ലെവൽ 2 &quot;പ്രൊവിൻഷ്യൽ ലാംഗ്വേജ്&quot;) ഭാഷയായി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{e28|mni}}&lt;/ref&gt; എങ്കിലും, [[യുനെസ്കോ]] ഇതിനെ ഒരു &quot;ദുർബല&quot; ഭാഷയായി കണക്കാക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last1=Moseley |editor-first1=C. |title=Atlas of the world's languages in danger (3rd ed) |date=2010 |publisher=UNESCO Publishing |location=Paris |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187026 |pages=44{{ndash}}45 and elsewhere}}&lt;/ref&gt; [[ഹിന്ദി]], [[കശ്മീരി ഭാഷ|കശ്മീരി]] എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം ഇന്ത്യയിൽ അതിവേഗം വളരുന്ന ഭാഷകളിൽ മെയ്തെയും [[ഗുജറാത്തി ഭാഷ|ഗുജറാത്തിയും]] സംയുക്തമായി മൂന്നാം സ്ഥാനത്താണ്.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=R |first=Aishwaryaa |date=6 June 2019 |title=What census data reveals about use of Indian languages |url=https://www.deccanherald.com/india/what-census-data-reveals-about-use-of-indian-languages-738340.html |work=[[Deccan Herald]] |access-date=16 November 2023}}&lt;/ref&gt;

== വർഗ്ഗീകരണം ==
മെയ്തെയ് [[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ]] ഭാഷാ കുടുംബത്തിലെ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ശാഖയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meitei {{!}} Ethnologue Free |url=https://www.ethnologue.com/language/mni/ |access-date=2023-11-18 |website=Ethnologue (Free All) |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot;&gt;{{Cite web |title=Manipuri language |url=https://www.britannica.com/topic/Manipuri-language |access-date=2023-11-18 |website=Encyclopædia Britannica |date=15 August 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt;

19, 20 നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ വിവിധ ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞർ ഇതിനെ വ്യത്യസ്ത ഗ്രൂപ്പുകളിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ജോർജ്ജ് എബ്രഹാം ഗ്രിയേഴ്സൺ]] (1903–1924) ഇതിനെ [[കുക്കി-ചിൻ ഭാഷകൾ|കുക്കി-ചിൻ വിഭാഗത്തിലും]], വോഗ്ലിൻ (1965) കുക്കി-ചിൻ-നാഗ വിഭാഗത്തിലും ഉൾപ്പെടുത്തി. എന്നാൽ മെയ്തെയ് ഈ ഗ്രൂപ്പുകളിലൊന്നിലും ഉൾപ്പെടുന്നില്ലെന്ന് [[റോബിൻസ് ബർലിംഗ്]] അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;iias&quot;&gt;{{Cite web |title=A History of Manipuri Language |url=http://iias.ac.in/events/a-history-of-manipuri-language/ |access-date=2023-11-18 |website=[[Indian Institute of Advanced Study]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt; നിലവിലെ അക്കാദമിക് സമവായമനുസരിച്ച് [[ജെയിംസ് മാറ്റിസോഫ്]] മെയ്തെയെ കാമരൂപൻ ഗ്രൂപ്പിൻ്റെ സ്വന്തം ഉപവിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot;/&gt; എങ്കിലും ചിലർ ഇപ്പോഴും ഇതിനെ [[കുക്കി-ചിൻ-നാഗ ഭാഷകൾ|കുക്കി-ചിൻ-നാഗ ശാഖയിലെ]] അംഗമായി കണക്കാക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Glottolog 4.8 – Manipuri |url=https://glottolog.org/resource/languoid/id/mani1292 |access-date=2023-11-18 |website=glottolog.org}}&lt;/ref&gt;

== ഭാഷാചരിത്രം ==

[[File:Yumbanlol (Yumpanlol) - a 6th century Classical Meitei language copper manuscript text - in Meetei script - works on sensuality &amp; relationship between husbands &amp; wives and how to run a household in Ancient Kangleipak civilisation state.jpg|thumb|മെയ്തെയ് ലിപിയിൽ എഴുതിയ 6-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ &quot;യുമൻലോൽ&quot; എന്ന ചെമ്പ് ലിഖിതം.]]

മെയ്തെയ് ഭാഷയ്ക്ക് കുറഞ്ഞത് 2000 വർഷത്തെ പഴക്കമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;iias&quot; /&gt; ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞനായ സുനീതി കുമാർ ചാറ്റർജിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ [[പുരാതന മെയ്തെയ് സാഹിത്യം|പുരാതന മെയ്തെയ് സാഹിത്യത്തിന്]] 1500 മുതൽ 2000 വർഷം വരെ പഴക്കമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Chatterji |first=Suniti Kumar |author-link=Suniti Kumar Chatterji |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.32096/page/n187/mode/2up |title=Kirata-jana-krti |date=1951 |publisher=[[The Asiatic Society]], [[Digital Library of India]]; [[Internet Archive]] |location=Kolkata |publication-date=1951 |pages=157, 158 |language=en |quote=... The beginnings of this Old Manipuri literature (as in the case of Newari) may go back to 1500 years, or even 2000 years, from now. ...}}&lt;/ref&gt;

=== ഒന്നാം സഹസ്രാബ്ദം ===
മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ ഏറ്റവും പഴയ രചനകളിലൊന്ന് ''[[ഒഗ്രി]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯑꯧꯒ꯭ꯔꯤ}}) എന്ന ആചാരപരമായ ഗാനമാണ്. [[കാങ്‌ലെയ്‌പാക്ക്|കാങ്‌ലെയ്‌പാക്കിലെ]] മതപരമായ ചടങ്ങുകളിലും കിരീടധാരണ സമയത്തും ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇത് പൊതുവർഷത്തിന് മുൻപേ നിലനിന്നിരിക്കാം.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ayyappappanikkar |url=https://books.google.com/books?id=KYLpvaKJIMEC&amp;pg=PA329 |title=Medieval Indian Literature: Surveys and selections |date=1997 |publisher=[[Sahitya Akademi]] |isbn=978-81-260-0086-9 |pages=326–329 |language=en |author-link=Ayyappa Paniker}}&lt;/ref&gt; പകലിനെ രാത്രിയിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ വേർതിരിച്ചു എന്ന കഥ പറയുന്ന ''[[നുമിത് കാപ്പ]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|mni-Mtei|ꯅꯨꯃꯤꯠ ꯀꯥꯞꯄ}} &lt;small&gt;പരിഭാഷ:&lt;/small&gt; സൂര്യനെ അമ്പെയ്യൽ) എന്ന ഇതിഹാസം ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ രചിക്കപ്പെട്ടതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Kshetrimayum |first1=Jogendro |editor-last1=Wouters |editor-first1=Jelle J. P. |editor-last2=Subba |editor-first2=Tanka B. |chapter=Violence |title=The Routledge Companion to Northeast India |url=https://books.google.com/books?id=YseEEAAAQBAJ&amp;q=Numit+Kappa+1st&amp;pg=PT473 |year=2023 |publisher=[[Taylor &amp; Francis]] |isbn=978-0-367-72566-2 |page=483 |language=en}}&lt;/ref&gt;

3-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ''[[പോയ്‌റൈറ്റൺ ഖുന്തോക്]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯄꯣꯢꯔꯩꯇꯣꯟ ꯈꯨꯟꯊꯣꯛ}} &lt;small&gt;പരിഭാഷ:&lt;/small&gt; പോയ്‌റൈറ്റൻ്റെ കുടിയേറ്റം) പാതാളദേവൻ്റെ സഹോദരനായ [[പോയ്‌റൈറ്റൺ|പോയ്‌റൈറ്റൻ്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ കാങ്‌ലെയ്‌പാക്കിൽ ഒരു കോളനി സ്ഥാപിച്ചതിനെ വിവരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Ningthoukhongjam Khelchandra |chapter-url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.466183/page/n121/mode/2up?view=theater |title=History of Old Manipuri Literature |location=Imphal |publisher=Ningthoukhongjam Khelchandra Singh |pages=121, 122 |language=en, mni |chapter=Poireiton Khunthokpa}}&lt;/ref&gt;

6-ാം നൂറ്റാണ്ടിലോ ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിലോ രചിക്കപ്പെട്ട ''യുമൻലോൽ'' എന്ന ചെമ്പ് ലിഖിതം [[ധർമ്മശാസ്ത്രം|ധർമ്മശാസ്ത്രവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട അപൂർവ്വ രചനയാണ്. ലൈംഗികത, ദമ്പതികൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം, വീട് എങ്ങനെ നടത്തണം എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങൾ എന്നിവ ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Vijñānanidhi: Manuscript Treasures of India |url=https://www.yumpu.com/en/document/read/34231921/manuscript-treasures-of-india-national-mission-for-manuscripts/88 |date=February 2007 |publisher=National Mission of Manuscripts |access-date=2024-04-29 |oclc=171288062 |pages=88, 89 |language=en}}&lt;/ref&gt;

7-ാം നൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ തുടക്കത്തിൽ രചിക്കപ്പെട്ട ''ഖെഞ്ചോ'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯈꯦꯟꯆꯣ}}) ഒരു പുരാതന കവിതയാണ്. ഇന്നത്തെ മെയ്തെയ് ജനതയ്ക്ക് ഇത് മനസ്സിലാകുന്നില്ലെങ്കിലും, [[ലായ് ഹരാവോബ]] ഉത്സവത്തിൽ ഇത് ആലപിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Ch Manihar |url=https://books.google.com/books?id=yiBkAAAAMAAJ |title=A History of Manipuri Literature |publisher=[[Sahitya Akademi]] |year=1996 |isbn=978-81-260-0086-9 |location=India |pages=14, 15 |language=en, mni |chapter=The Early Period (Ritual Songs)}}&lt;/ref&gt;

ഏറ്റവും നന്നായി സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട ലിഖിതങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്, 8-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഖോങ്‌ടെക്‌ച രാജാവിൻ്റെ കാലത്തെ ചെമ്പ് ഫലകം.&lt;ref name=&quot;aponpath.com&quot;&gt;{{Cite book |last=Devi |first=Yumlembam Gopi |url=https://books.google.com/books?id=gxqeDwAAQBAJ&amp;q=8th%20century%20copper%20plate%20inscription%20manipur&amp;pg=PA25 |title=Glimpses of Manipuri Culture |date=16 June 2019 |isbn=978-0-359-72919-7 |page=25 |publisher=LP |language=en}}&lt;/ref&gt; ഇതേ കാലഘട്ടത്തിൽ അക്കോയ്ജം തോംബി രചിച്ച ''[[പാന്തോയ്ബി ഖോങ്ഗുൽ]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯄꯥꯟꯊꯣꯏꯄꯤ ꯈꯣꯡꯀꯨꯜ}}) [[പാന്തോയ്ബി രാജകുമാരി|പാന്തോയ്ബി രാജകുമാരിയുടെ]] പ്രണയകഥ വിവരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;:Glimpses_Panthoibi_Khongul&quot;&gt;{{Cite book |last=Devi |first=Dr Yumlembam Gopi |url=https://books.google.com/books?id=gxqeDwAAQBAJ&amp;dq=panthoibi+khongul&amp;pg=PA119 |title=Glimpses of Manipuri Culture |date=16 June 2019 |publisher=Lulu.com |isbn=978-0-359-72919-7 |page=119 |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== രണ്ടാം സഹസ്രാബ്ദം ===
[[File:The first page of Loyumba Silyen (Loiyumpa Silyel) - 11th-12th century Classical Meitei language Constitution of the then Kangleipak civilisation state - in traditional Meetei Mayek writing system (Manipur State Archives).jpg|thumb|11-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ മെയ്തെയ് ഭരണഘടനയായ 'ലോയുമ ഷിൻയെൻ'-ൻ്റെ ആദ്യ താൾ.]]

പൊതുവർഷം 1100-ൽ [[ലോയുമ രാജാവ്|ലോയുമ രാജാവിൻ്റെ]] കാലത്ത് ''[[ലോയുമ ഷിൻയെൻ]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯂꯣꯏꯌꯨꯝꯄ ꯁꯤꯜꯌꯦꯜ}}) എന്ന ലിഖിത ഭരണഘടന തയ്യാറാക്കി. ഇത് 429-ൽ നൗഫാംഗ്ബ രാജാവ് തയ്യാറാക്കിയ കരട് ഭരണഘടനയുടെ പരിഷ്കരിച്ച രൂപമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=vO-vtI8NuxIC&amp;dq=loyumba+shinyen+final+document&amp;pg=PP2 |title=Manipur: Treatise &amp; Documents |date=1993 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-399-3 |page=2 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=9eYC4tjzyi4C&amp;dq=loyumba+shinyen+written+constitution&amp;pg=PA304 |title=Law and Society: Strategy for Public Choice, 2001 |date=1991 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-271-4 |page=304 |language=en}}&lt;/ref&gt;

1675 വരെ മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ മറ്റ് ഭാഷകളുടെ കാര്യമായ സ്വാധീനം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.&lt;ref name=&quot;iias&quot; /&gt; 17-ാം നൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ അവസാനത്തോടെ ഹിന്ദു സ്വാധീനം വർദ്ധിക്കുകയും ഭാഷയുടെ [[Phonology|ശബ്ദശാസ്ത്രം]], [[രൂപവിജ്ഞാനം|വ്യാകരണം]] എന്നിവയിൽ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിക്കുകയും ചെയ്തു. [[Gharib Niwaz (Manipur)|പാംഹെയ്ബ രാജാവിൻ്റെ]] കാലത്ത് മെയ്തെയ് ലിപിക്ക് പകരം [[കിഴക്കൻ നാഗരി ലിപി|ബംഗാളി-ആസ്സാമീസ് ലിപി]] ഉപയോഗിക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടു.&lt;ref name=&quot;iias&quot; /&gt;

[[File:ANDRO INSCRIBED STONE.jpg|thumb|1822-ൽ [[ഇംഫാൽ]] ഈസ്റ്റിലെ ആൻഡ്രോയിൽ സ്ഥാപിച്ച ശിലാശാസനം.]]

1725-ൽ പാംഹെയ്ബ രാജാവ് ''പരീക്ഷിത്'' എന്ന കൃതി രചിച്ചു. ഇത് [[മഹാഭാരതം|മഹാഭാരതത്തിലെ]] [[പരീക്ഷിത്|പരീക്ഷിത് രാജാവിൻ്റെ]] കഥയെ ആസ്പദമാക്കിയുള്ളതായിരുന്നു. ഇതാണ് മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ ആദ്യത്തെ ഹിന്ദു സാഹിത്യകൃതിയെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Ch Manihar |url=https://books.google.com/books?id=yiBkAAAAMAAJ |title=A History of Manipuri Literature |date=1996 |publisher=[[Sahitya Akademi]] |isbn=978-81-260-0086-9 |location=India |page=135 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== വ്യാപനം ==

ഏകദേശം 1.5 ദശലക്ഷം മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവർ [[മണിപ്പൂർ|മണിപ്പൂരിൽ]] താമസിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;census&quot;&gt;{{cite web |title=Census Tables |url=https://censusindia.gov.in/census.website/data/census-tables |website=Census of India |publisher=Office of the Registrar General &amp; Census Commissioner, India |access-date=15 February 2024 |year=2011}}&lt;/ref&gt; മണിപ്പൂർ സർക്കാരിൻ്റെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷയാണിത്.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot; /&gt;
[[File:Map of Barak Valley.jpg|thumb|അസമിലെ [[ബരാക് താഴ്‌വര|ബരാക് വാലി]] ജില്ലകൾ - മെയ്തെയ് ജനവിഭാഗങ്ങൾ അധിവസിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ.]]
[[ആസാം|ആസാമിൽ]] ഏകദേശം 1.7 ലക്ഷം മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവരുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;census&quot;/&gt; പ്രധാനമായും [[ബരാക് താഴ്‌വര|ബരാക് വാലിയിൽ]] [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]], [[ഹിന്ദി]] എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം മൂന്നാമത്തെ വലിയ ഭാഷയാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Mishra |first=Awadesh |date=1 January 1999 |title=The Manipuris in the Barak Valley: A Case Study of Language Maintenance' |url=https://www.academia.edu/1059019 |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area}}&lt;/ref&gt; നാഗാലാൻഡിലെ ദിമാപൂർ, കോഹിമ തുടങ്ങിയ ഇടങ്ങളിലായി 9500-ഓളം പേർ ഈ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;census&quot;/&gt; നാഗാ, കുക്കി-ചിൻ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർ പലപ്പോഴും മെയ്തെയെ ഒരു രണ്ടാം ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;

ബംഗ്ലാദേശിലെ സിൽഹെറ്റ് ഡിവിഷനിൽ ഏകദേശം 15,000 മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവരുണ്ട്. മുമ്പ് ധാക്ക, മൈമൻസിങ് എന്നിവിടങ്ങളിലും ഇവരുടെ സാന്നിധ്യമുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;:Bangladesh&quot;&gt;{{Cite web |title=Textile Bdesh Myanmar 3 |url=http://www.e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=manipur.Arts_and_Culture.Mutua_Bahadur_Art_Collection.Textile_Bdesh_Myanmar_3 |access-date=14 March 2023 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt; ബിഷ്ണുപ്രിയ മണിപ്പൂരി ജനത മെയ്തെയെ രണ്ടാം ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;

മ്യാൻമറിലെ [[Kachin State|കച്ചിൻ]], [[ഷാൻ സംസ്ഥാനം|ഷാൻ]] സംസ്ഥാനങ്ങളിലും [[Yangon Region|യാങ്കൂൺ]], [[Sagaing Region|സാഗൈങ്]] തുടങ്ങിയ റീജിയണുകളിലും ഗണ്യമായ മെയ്തെയ് ജനസംഖ്യയുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri in Myanmar 1 |url=http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=manipur.Arts_and_Culture.Mutua_Bahadur_Art_Collection.Manipuri_in_Myanmar_1 |access-date=14 March 2023 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt;

== പദോൽപ്പത്തി ==
[[എത്‌നോലോഗ്]] പ്രകാരം മെയ്തെയ് ഭാഷയുടെ മറ്റ് പേരുകൾ: ''കതേ'', ''കതി'', ''മണിപ്പൂരി'', ''മീത്തേ'', ''മീത്തേലോൻ'', ''മീതേലോൻ'', ''മീതേരോൻ'', ''മീതെ'', ''മീതെയ്'', ''മെനിപ്പൂരി'', ''മിതൈ'', ''മിതെ'', ''പൊന്ന'' എന്നിവയാണ്.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;

പല മാതൃഭാഷാ സംസാരിക്കുന്നവരും ''മണിപ്പൂരി'' എന്നതിനേക്കാൾ ''മെയ്തെയ്'' അല്ലെങ്കിൽ ''മീത്തേ'' എന്ന പേരിനാണ് മുൻഗണന നൽകുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;&gt;Chelliah (1997: 2)&lt;/ref&gt; ഈ പദം മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ ''മെയ്തെയ്‌രോൻ'' (മെയ്തെയ് + ലോൻ 'ഭാഷ') എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടായത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sharma |first=H. Surmangol |year=2006 |title=Learners' Manipuri-English dictionary. Meitei |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/sharma_query.py?qs=%EA%AF%83%EA%AF%A9%EA%AF%87%EA%AF%A9&amp;searchhws=yes |access-date=30 July 2022 |website=dsal.uchicago.edu}}&lt;/ref&gt; പാശ്ചാത്യ ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞർ കൂടുതലും ഈ പദമാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt;

[[മണിപ്പൂർ]] സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ പേരിൽ നിന്നാണ് ''മണിപ്പൂരി'' എന്ന പേര് ഉണ്ടായത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt; ഇത് ഇന്ത്യൻ സർക്കാരിൻ്റെ ഔദ്യോഗിക രേഖകളിലും സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളിലും ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt; ''മണിപ്പൂരി'' എന്ന പദം [[മണിപ്പൂർ|മണിപ്പൂരിലെ വിവിധ ഭാഷകളെയും]] ജനങ്ങളെയും മൊത്തത്തിൽ സൂചിപ്പിക്കാനും ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.

[[ബർമ്മീസ് ജനത]] മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവരെ &quot;കതേ&quot; എന്നും, ആസാമിലെ കച്ചാറിലുള്ളവർ &quot;മോഗ്‌ലീ&quot; അല്ലെങ്കിൽ &quot;മേഖ്‌ലീ&quot; എന്നും വിളിക്കുന്നു. ഷാൻ ജനത ഇവരെ &quot;കാസെ&quot; എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. ബർമ്മയിൽ താമസിക്കുന്ന മെയ്തെയ് ജനതയെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ബർമ്മക്കാർ ഉപയോഗിക്കുന്ന പദമാണ് &quot;പൊന്ന&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Gangte |first=Priyadarshini M. |url=http://www.thepeopleschronicle.in/daily/english/1781 |title=Evolution of Meetei state- Emergence of Nongda Lairen Pakhangba |work=The People's Chronicle |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119084314/http://www.thepeopleschronicle.in/daily/english/1781 |archive-date=19 January 2021 |access-date=21 March 2022}}&lt;/ref&gt;

== ഭാഷാഭേദങ്ങൾ ==
മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ പ്രാദേശികമായ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും ആശയവിനിമയ സൗകര്യങ്ങളും മിശ്രവിവാഹങ്ങളും കാരണം ഈ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഇപ്പോൾ കുറഞ്ഞുവരികയാണ്. എങ്കിലും ത്രിപുര, ബംഗ്ലാദേശ്, മ്യാൻമർ എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഭാഷാഭേദങ്ങളിൽ വ്യത്യാസങ്ങൾ കാണാം.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Thoudam |first1=P. C. |title=Demographic and Ethnographic Information: Problems in the analysis of Manipuri language |date=2006 |publisher=Central Institute of Indian Language}}&lt;/ref&gt; മെയ്തെയ് ഭാഷാഭേദങ്ങളുടെ കൃത്യമായ എണ്ണം അജ്ഞാതമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Haokip |first1=P. |date=April 2011 |title=The Languages of Manipur: A Case Study of the Kuki-Chin Languages |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |volume=34 |issue=1 |pages=86–118}}&lt;/ref&gt;

പ്രധാനപ്പെട്ട മൂന്ന് ഭാഷാഭേദങ്ങൾ ഇവയാണ്: മെയ്തെയ് പ്രോപ്പർ, ലോയ്, പംഗൽ. ഇതിൽ 'മെയ്തെയ് പ്രോപ്പർ' ആണ് നിലവാരമുള്ള രൂപമായി (standard variety) കണക്കാക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meitei {{!}} Ethnologue |url=https://www.ethnologue.com/language/mni/ |access-date=3 May 2023 |website=[[Ethnologue]] |language=en}}&lt;/ref&gt; ചില വാക്കുകളുടെ താരതമ്യം താഴെ നൽകുന്നു:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! മാനക മെയ്തെയ് !! ലോയ് !! പംഗൽ !! അർത്ഥം
|-
| ചാബ || ചാപ്പ || ചാബ || കഴിക്കുക
|-
| കപ്പ || കാപ്മ || കപ്പ || കരയുക
|-
| സാബിബ || സാപിപ || സാബിബ || ഉണ്ടാക്കുക
|}

== പദവി ==
{{Further|മെയ്തേയ് ശ്രേഷ്ഠഭാഷാ പ്രസ്ഥാനം|മെയ്തേയ് അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷാ പ്രസ്ഥാനം}}

മണിപ്പൂർ സർക്കാരിൻ്റെ ഏക ഔദ്യോഗിക ഭാഷയാണ് മെയ്തെയ്. 1992 മുതൽ ഇത് ഇന്ത്യയുടെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളിൽ ഒന്നാണ്.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri language and alphabets |url=https://omniglot.com/writing/manipuri.htm |website=omniglot.com}}&lt;/ref&gt;

ചരിത്രപരമായ മണിപ്പൂർ രാജ്യത്തിലെ രാജസഭാ ഭാഷയായിരുന്നു മെയ്തെയ്.&lt;ref name=&quot;Sanajaoba 1988 290&quot;&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=-CzSQKVmveUC&amp;dq=manipuri+court+language&amp;pg=PA290 |title=Manipur, Past and Present: The Heritage and Ordeals of a Civilization |date=1988 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-853-2 |page=290 |language=en}}&lt;/ref&gt; 1972-ൽ തന്നെ സാഹിത്യ അക്കാദമി മെയ്തെയെ ഒരു പ്രധാന ഇന്ത്യൻ സാഹിത്യ ഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചിരുന്നു. 1992-ൽ ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയതോടെയാണ് ഇതിന് പൂർണ്ണ ഔദ്യോഗിക പദവി ലഭിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri language in 8th Schedule By Jeet Akoijam |url=http://e-pao.net/epPageExtractor.asp?src=MeiteiMayek.Manipuri_language_in_8th_Schedule_By_Jeet_Akoijam.html |access-date=2022-08-26 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt;

2024-ൽ അസമിലെ നാല് ജില്ലകളിൽ മെയ്തെയ് ഒരു അസോസിയേറ്റ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;hindu27Sep2020&quot;&gt;{{Cite news |last=Laithangbam |first=Iboyaima |date=27 September 2020 |title=Assam to look into demand to include Manipuri in list of associate languages |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/minister-to-look-into-demand-to-include-manipuri-in-the-list-of-associate-languages-of-assam/article32707194.ece}}&lt;/ref&gt;

സിവിൽ സർവീസ്, പോലീസ് റിക്രൂട്ട്‌മെന്റ് പരീക്ഷകൾ നടത്താൻ ഇന്ത്യയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന 13 ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളിൽ ഒന്നാണ് മെയ്തെയ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Union Minister Dr Jitendra Singh lauds SSC for deciding to conduct the Multi-Tasking (Non-Technical) Staff examination 2022 in 13 regional languages in addition to Hindi and English for the first time |url=https://www.pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=1892439 |access-date=25 January 2023 |website=pib.gov.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

== വിദ്യാഭ്യാസം ==
മണിപ്പൂരിലെ എല്ലാ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലും മെയ്തെയ് ഒരു പ്രധാന ബോധനമാധ്യമമാണ്. [[Ministry of Education (India)|വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ]] കീഴിലുള്ള [[Central Board of Secondary Education|സി.ബി.എസ്.ഇ.]] അനുവദിച്ചിട്ടുള്ള 40 ബോധനഭാഷകളിൽ ഒന്നാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=CBSE {{!}} Academics Unit: Curriculum/Syllabus |url=https://cbseacademic.nic.in/curriculum.html |access-date=18 March 2023 |website=[[Central Board of Secondary Education|cbseacademic.nic.in]]}}&lt;/ref&gt; [[ജവഹർലാൽ നെഹ്രു സർവകലാശാല|ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു സർവകലാശാല]], [[ഡെൽഹി സർവകലാശാല|ഡൽഹി സർവകലാശാല]], [[Gauhati University|ഗുവാഹത്തി സർവകലാശാല]], [[University of North Bengal|നോർത്ത് ബംഗാൾ സർവകലാശാല]] എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഇന്ത്യൻ സർവ്വകലാശാലകളിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദ തലം വരെ മെയ്തെയ് ഒരു വിഷയമായി പഠിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Devi |first1=S. |date=May 2013 |title=Is Manipuri an Endangered Language? |url=http://www.languageinindia.com/may2013/rebikameitheiendangeredfinal.pdf |journal=Language in India |volume=13 |issue=5 |pages=520–533}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bareh |first=Hamlet |url=https://books.google.com/books?id=XScmdGvMf7IC&amp;dq=Manipuri+national+language&amp;pg=PA80 |title=Encyclopaedia of North-East India |date=2001 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-790-0 |page=80 |language=en}}&lt;/ref&gt; ഇതിനുപുറമെ, [[ഇന്ദിരാഗാന്ധി നാഷണൽ ഓപ്പൺ യൂനിവേഴ്സിറ്റി|ഇന്ദിരാഗാന്ധി നാഷണൽ ഓപ്പൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ]] ബിരുദതലത്തിലും മെയ്തെയ് പഠിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Manipur: Meitei language to be introduced in IGNOU syllabus, says union minister |url=https://nenow.in/north-east-news/manipur/manipur-meitei-language-to-be-introduced-in-ignou-syllabus-says-union-minister.html |website=Northeast Now |access-date=18 February 2024 |date=21 August 2023}}&lt;/ref&gt;

=== ആസാം ===
1956 മുതൽ അസമിലെ ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂളുകളിൽ മെയ്തെയ് ഭാഷയിലുള്ള പഠനം നൽകിവരുന്നു.&lt;ref name=&quot;hindu27Sep2020&quot; /&gt; [[Board of Secondary Education, Assam|ആസാം ബോർഡ് ഓഫ് സെക്കൻഡറി എജ്യുക്കേഷൻ]] മണിപ്പൂരി ഭാഷയിൽ സെക്കൻഡറി വിദ്യാഭ്യാസം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 March 2023 |title=Assam HSLC Exam Routine 2023 Revised: SEBA To Conduct All Class 10 Language Papers Including English On April 1 |url=https://www.india.com/education/assam-hslc-exam-routine-2023-revised-seba-to-conduct-all-class-10-language-paper-including-english-on-april-1-after-assamese-paper-leak-himanta-biswa-sarma-5950004/ |access-date=18 March 2023 |website=India.com |language=en |quote=In addition to Assamese, the other MIL subjects are Bengali, Bodo, Hindi, Manipuri, Hmar, Nepali, Mizo, Khasi, Garo, Karbi and Urdu.}}&lt;/ref&gt; കൂടാതെ, [[Assam Higher Secondary Education Council|ആസാം ഹയർ സെക്കൻഡറി എജ്യുക്കേഷൻ കൗൺസിൽ]] മെയ്തെയ് ഒരു ബോധനമാധ്യമമായും രണ്ടാം ഭാഷയായും പഠിക്കാൻ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് അവസരം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=AHSEC complete syllabus for HS 2nd year |url=https://ahsec.assam.gov.in/index.php/hs-2nd-year-syllabus/ |website=ahsec.assam.gov.in}}&lt;/ref&gt;

2020 മുതൽ [[ആസാം സർക്കാർ]] [[Manipuri Sahitya Parishad|മണിപ്പൂരി സാഹിത്യ പരിഷത്തിന്]] വാർഷിക ഗ്രാന്റായി {{INR Convert|5|l|year=2020}} നൽകിവരുന്നു. മെയ്തെയ് ഭാഷയുടെ വികസനത്തിനായി ഒരു പ്രത്യേക കോർപ്പസ് രൂപീകരിക്കുന്നതിന് ₹6 കോടി നിക്ഷേപിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;hindu27Sep2020&quot; /&gt;

[[ആസാം യൂണിവേഴ്സിറ്റി|ആസാം സർവകലാശാലയിലെ]] [[Department of Manipuri, Assam University|മണിപ്പൂരി വിഭാഗം]] മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ പിഎച്ച്.ഡി. തലം വരെയുള്ള ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസ സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri Department |url=http://www.aus.ac.in/manipuri-department/ |access-date=18 March 2023 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=5 literary bodies bat for Manipuri language in Assam |url=https://www.thesangaiexpress.com/Encyc/2020/8/3/5-literary-bodies-bat-for-Manipuri-language-in-Assam.amp.html |access-date=18 March 2023 |work=The Sangai Express |date=3 August 2020 |language=en |quote=Moreover, Manipuri in MA and PhD courses are offered at Assam University, Silchar.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=AAMSU demands Associate Official Language status to Manipuri language |url=https://www.time8.in/aamsu-demands-associate-official-language-status-to-manipuri-language/ |work=Time8 |date=22 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220826054218/https://www.time8.in/aamsu-demands-associate-official-language-status-to-manipuri-language/ |archive-date=2022-08-26 |quote=Several universities, notably Assam University and Silchar University, provide Manipuri language courses.}}&lt;/ref&gt;

=== ത്രിപുര ===
1998 മുതൽ [[Government of Tripura|ത്രിപുര സർക്കാർ]] സംസ്ഥാനത്തുടനീളമുള്ള 24 പ്രൈമറി സ്കൂളുകളിൽ മെയ്തെയ് ഒരു ഒന്നാം ഭാഷയായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=MANIPURI {{!}} DIRECTORATE OF KOKBOROK &amp; OTHER MINORITY LANGUAGES |url=https://kokborokoml.tripura.gov.in/manipuri#:~:text=The%20government%20of%20Tripura%20has,notified%20schools%20throughout%20the%20state. |access-date=18 March 2023 |website=kokborokoml.tripura.gov.in}}&lt;/ref&gt;

ജാപ്പനീസ്, കൊറിയൻ, നേപ്പാളി തുടങ്ങിയ ഭാഷകൾക്കൊപ്പം മെയ്തെയ് ഭാഷയിലും ഡിപ്ലോമ കോഴ്‌സുകൾ ആരംഭിക്കുന്നതിനായി 2021 ഡിസംബറിൽ [[Tripura University|ത്രിപുര സർവകലാശാല]], കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിനും [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ|യു.ജി.സി.ക്കും]] ശുപാർശ നൽകിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 December 2021 |title=Tripura University proposes introduction of diploma courses in Japanese, Korean, Nepali and Manipuri languages |url=http://www.indiatodayne.in/breaking-news/story/tripura-university-proposes-introduction-diploma-courses-japanese-korean-nepali-and-manipuri-languages-411046-2021-12-23 |access-date=18 March 2023 |website=India Today NE |language=hi}}&lt;/ref&gt;

== ശബ്ദശാസ്ത്രം ==
[[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷാക്കുടുംബത്തിൽ]] മെയ്തെയ് ഭാഷയുടെ കൃത്യമായ വർഗ്ഗീകരണം ഇപ്പോഴും അവ്യക്തമാണ്. ഇതിന് പദാവലിയിൽ [[കുക്കി ഭാഷ|കുക്കി]], [[തങ്ഖുൽ ഭാഷ|തങ്ഖുൽ]] എന്നീ ഭാഷകളുമായി സാമ്യമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Post |first1=Mark W. |last2=Burling |first2=Robbins |author2-link=Robbins Burling |year=2017 |orig-date=First published 2003 |chapter=The Tibeto-Burman Languages of Northeastern India |editor1-last=Thurgood |editor1-first=Graham |editor1-link=Graham Thurgood |editor2-last=LaPolla |editor2-first=Randy J. |editor2-link=Randy LaPolla |title=The Sino-Tibetan Languages |edition=2nd |publisher=Routledge |pages=23, 232–233 |isbn=978-1-138-78332-4}}&lt;/ref&gt;

=== സ്വരഭേദം ===
മെയ്തെയ് ഒരു നാദഭാഷയാണ്. ഇതിൽ രണ്ട് സ്വരഭേദങ്ങളാണോ അതോ മൂന്നെണ്ണമാണോ ഉള്ളത് എന്ന കാര്യത്തിൽ തർക്കമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{cite journal |last1=LaPolla |first1=Randy J. |author-link=Randy LaPolla |year=2000 |title=Book review: A grammar of Meitei, by S. L. Chelliah |journal=Lingua |publisher=Elsevier |volume=110 |issue=4 |pages=299–304 |doi=10.1016/s0024-3841(99)00037-6}}&lt;/ref&gt;

=== വർണ്ണങ്ങൾ ===
മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ താഴെ പറയുന്ന [[സ്വനിമം|സ്വനിമങ്ങളെ]] തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയും:&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chelliah |first1=S. L. |title=Meitei Phonology |date=1997 |publisher=Mouton de Gruyter |pages=17–21}}&lt;/ref&gt;

'''സ്വരാക്ഷരങ്ങൾ'''
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ സ്വരാക്ഷരങ്ങൾ
!
![[മുൻഭാഗം]]
![[മധ്യഭാഗം]]
![[പിൻഭാഗം]]
|-
![[ഉച്ചം]]
|{{large|{{IPA link|i}}{{·}}ഇ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯏ}})
|
|{{large|{{IPA link|u}}{{·}}ഉ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯎ}})
|-
![[മധ്യം]]
|{{large|{{IPA link|e}}{{·}}എ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑꯦ}})
|{{large|{{IPA link|ɐ}}{{·}}അ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑ}})
|{{large|{{IPA link|o}}{{·}}ഒ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑꯣ}})
|-
![[നിമം]]
|
|{{large|{{IPA link|a}}{{·}}ആ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑꯥ}})
|
|}

പുതിയ ഭാഷാശാസ്ത്ര പഠനങ്ങളിൽ മധ്യസ്വരമായ /ɐ/-നെ &lt;nowiki&gt;&lt;ə&gt;&lt;/nowiki&gt; എന്നാണ് രേഖപ്പെടുത്താറുള്ളത്. എന്നാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇത് [ə] എന്നല്ല, മറിച്ച് [ɐ] എന്നാണ് ഉച്ചരിക്കുന്നത്. ഈ സ്വരത്തിന് ശേഷം ഒരർദ്ധസ്വരം വന്നാൽ അവ തമ്മിൽ ലയിക്കും 
*ഉദാ: /ɐw/ = [ow], /ɐj/ = [ej]).

'''വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾ'''
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾ
!colspan=&quot;3&quot;| [[ഉച്ചാരണസ്ഥാനം]] →
![[ഓഷ്ഠ്യം]]
![[ദന്ത്യം]]/&lt;br /&gt;[[വർത്സ്യം]]
![[താലവ്യം]]
![[കണ്ഠ്യം]]
![[കാകില്യം]]
|-
!colspan=&quot;3&quot;|[[അനുനാസികം]]
|{{large|{{IPA link|m}}{{·}}മ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯃ}})
|{{large|{{IPA link|n}}{{·}}ന}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯅ}})
|
|{{large|{{IPA link|ŋ}}{{·}}ങ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯉ}})
|
|-
!rowspan=&quot;4&quot;|[[സ്പർശം]]
!rowspan=&quot;2&quot;|{{small|അഘോഷം}}
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|അല്പപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|p}}{{·}}പ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯄ}})
|{{large|{{IPA link|t}}{{·}}ത}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯇ}})
|{{large|{{IPA link|tʃ}}{{·}}ച}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯆ}})
|{{large|{{IPA link|k}}{{·}}ക}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯀ}})
|{{large|{{IPA link|ʔ}}{{·}}അഃ (ഃ)}}&lt;br&gt;{{noteTag|group=notes|name=glottal|മെയ്തെയ് ലിപിയിൽ കാകില്യ സ്ഫോടകത്തിന് മാത്രമായി പ്രത്യേക അക്ഷരമില്ല. വാക്കിൻ്റെ തുടക്കത്തിൽ 'അതിയ' ({{lang|mni-Mtei|ꯑ}}) എന്ന അക്ഷരം സ്വരങ്ങൾക്ക് ആധാരമായി വരുമ്പോഴാണ് ഈ ശബ്ദം ഉണ്ടാകുന്നത്. വാക്കിൻ്റെ അവസാനം ചില്ലക്ഷരങ്ങൾക്ക് (ലോൺസം) സമാനമായ അക്ഷരങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ഉച്ചാരണം പെട്ടെന്ന് നിർത്തുന്നതിലൂടെയും കാകില്യ സ്ഫോടനം സ്വാഭാവികമായി സംഭവിക്കുന്നു.}}
|-
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|മഹാപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|pʰ}}{{·}}ഫ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯐ}})
|{{large|{{IPA link|tʰ}}{{·}}ഥ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯊ}})
|
|{{large|{{IPA link|kʰ}}{{·}}ഖ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯈ}})
|
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|{{small|ഘോഷം}}
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|അല്പപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|b}}{{·}}ബ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯕ}})
|{{large|{{IPA link|d}}{{·}}ദ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯗ}})
|{{large|{{IPA link|dʒ}}{{·}}ജ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯖ}})
|{{large|{{IPA link|ɡ}}{{·}}ഗ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯒ}})
|
|-
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|മഹാപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|bʱ}}{{·}}ഭ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯚ}})
|{{large|{{IPA link|dʱ}}{{·}}ധ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯙ}})
|
|{{large|{{IPA link|ɡʱ}}{{·}}ഘ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯘ}})
|
|-
!colspan=&quot;3&quot;|[[Fricative|ഊഷ്മാവ്]]
|
|{{large|{{IPA link|s}}{{·}}സ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯁ}})
|
|
|{{large|{{IPA link|h}}{{·}}ഹ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯍ}})
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|[[Liquid consonant|ദ്രവം]]
!colspan=&quot;2&quot;|[[Rhotic consonant|ഉത്ക്ഷിപ്തം]]
|
|{{large|{{IPA link|ɾ}}{{·}}ര}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯔ}})
|
|
|
|-
!colspan=&quot;2&quot;|[[Lateral consonant|പാർശ്വികം]]
|
|{{large|{{IPA link|l}}{{·}}ല}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯂ}})
|
|
|
|-
!colspan=&quot;3&quot;|[[അർദ്ധസ്വരം]]
|{{large|{{IPA link|w}}{{·}}വ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯋ}})
|
|{{large|{{IPA link|j}}{{·}}യ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯌ}})
|
|
|}
{{noteFoot|notes}}

=== ശബ്ദശാസ്ത്രപരമായ മാറ്റങ്ങൾ ===
/k/ (ക്) എന്ന സ്വനിമത്തിൽ അവസാനിക്കുന്ന പദങ്ങളോട് '-lək' (-ലക്) എന്ന പ്രത്യയം ചേരുമ്പോൾ കണ്ഠ്യശബ്ദം ലോപിച്ചുപോകുന്നു.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;

പുരാതന ഗ്രീക്ക്, [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതം]] എന്നീ ഭാഷകളിലെ [[ഗ്രാസ്മാൻ്റെ നിയമം|ഗ്രാസ്മാൻ നിയമത്തിന്]] സമാനമായൊരു ശബ്ദമാറ്റം മെയ്തെയ് ഭാഷയിലുമുണ്ട്. ഇതിൽ രണ്ട് മഹാപ്രാണാക്ഷരങ്ങൾ അടുപ്പിച്ചു വന്നാൽ രണ്ടാമത്തേത് അല്പപ്രാണമായി മാറും.&lt;ref name=&quot;Chelliah1997&quot;&gt;Chelliah (1997)&lt;/ref&gt; അതായത്, ആദ്യ അക്ഷരത്തിൽ മഹാപ്രാണമോ ഊഷ്മാക്കളോ ({{IPA|/h/, /s/}}) വന്നാൽ തൊട്ടടുത്ത അക്ഷരത്തിലെ മഹാപ്രാണത്തിൻ്റെ കാഠിന്യം കുറയുന്നു. ഇങ്ങനെ മാറുന്ന അക്ഷരങ്ങൾ പിന്നീട് സൊണൊറന്റുകൾക്ക് (sonorants) ഇടയിൽ വരുമ്പോൾ ഘോഷമായി ഉച്ചരിക്കപ്പെടും.&lt;ref name=&quot;Chelliah1997&quot;/&gt;

{{interlinear|indent=3
|/tʰin-/ + /-kʰət/ → /tʰinɡət/
|''തിൻ''- {} ''-ഖത്'' {} ''തിൻഗത്''
|തുളയ്ക്കുക {} മുകളിലേക്ക് {} {മുകളിലേക്ക് തുളയ്ക്കുക}
|}}
{{interlinear|indent=3
|/səŋ/ + /kʰom/ → /səŋɡom/
|''സങ്'' {} ''ഖോം'' {} ''സങ്ഗോം''
|പശു {} അകിട് {} പാൽ
|}}
{{interlinear|indent=3
|/hi-/ + /-tʰok/ → /hidok/
|''ഹി-'' {} ''-ഥോക്'' {} ''ഹിദോക്''
|വെട്ടിമാറ്റുക {} പുറത്തേക്ക് {} {പുറത്തേക്ക് വെട്ടിമാറ്റുക}
|}}

== ലിപി ==
{{main|മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി}}
[[File:Depiction of the Puya Mei Thaba (Burning of the Meitei texts) ordered by Meitei King Pamheiba (AKA Garib Niwaj or Gopal Singh) under the influence of Bengali Hindu missionary Shantidas Gosai (AKA Shantidas Goswami or Shantidas Adhikari).jpg|thumb|300px|മെയ്തെയ് ലിപിയിലെഴുതിയ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ കത്തിച്ചുകളഞ്ഞ ചരിത്രസംഭവത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം.]]

[[ഭാരതത്തിലെ ഔദ്യോഗിക ലിപികൾ|ഭാരതത്തിലെ ഔദ്യോഗിക ലിപികളിൽ]] ഒന്നാണ് [[മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തെയ് ലിപി]] ({{lang|mni-Mtei|ꯃꯩꯇꯩ ꯃꯌꯦꯛ}}).&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Khuman |first1=Yanglem Loijing Khomba |last2=Devi |first2=Salam Dickeeta |last3=Singh |first3=Ch. Ponykumar |last4=Devi |first4=H. Mamata |last5=Singh |first5=N. Ajith |date=1 December 2022 |title=A benchmark dataset for printed Meitei/Meetei script character recognition |journal=Data in Brief |language=en |volume=45 |article-number=108585 |doi=10.1016/j.dib.2022.108585 |pmid=36426059 |pmc=9679442 |bibcode=2022DIB....4508585K |issn=2352-3409}}&lt;/ref&gt; കാങ്‌ലെയ് ലിപി ({{lang|mni-mtei|ꯀꯪꯂꯩ ꯃꯌꯦꯛ}})&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Noni |first1=Arambam |url=https://books.google.com/books?id=OzjbCgAAQBAJ&amp;q=Kanglei+script+Meetei+Mayekuz8AhVlSWwGHeUtCqoQ6AF6BAgFEAM&amp;pg=PA223 |title=Colonialism and Resistance: Society and State in Manipur |last2=Sanatomba |first2=Kangujam |year=2015 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-1-317-27066-9 |pages=223, 235, 237 |language=en}}&lt;/ref&gt; എന്നും ഈ ലിപിയിലെ ആദ്യ മൂന്ന് അക്ഷരങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി കോൿ സം ലായ് ലിപി ({{lang|mni-mtei|ꯀꯣꯛ ꯁꯝ ꯂꯥꯏ ꯃꯌꯦꯛ}})&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=mni:মণিপুরদা লোলয়ান চঙলকপা অমদি মীতৈ ইয়েক্না থোঙজিন্দা ৱারৌজনা লেপ্লরবদা ! |url=http://hueiyenlanpao.com/wp-content/uploads/2016/06/17.02.2022-B5.pdf |website=Hueiyen Lanpao |language=mni}}&lt;/ref&gt; എന്നും ഇതിനെ വിളിക്കാറുണ്ട്. ആറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ നാണയങ്ങളിലാണ് ഇത് ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടതായി അറിയുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Datta |first=Amaresh |url=https://books.google.com/books?id=ObFCT5_taSgC&amp;q=Manipur%208th%20century%20copper%20plate%20inscription%20Manipur&amp;pg=PA142 |title=Encyclopaedia of Indian Literature |publisher=[[Sahitya Akademi]] |year=1987 |isbn=978-81-260-1803-1 |page=142 |language=en}}&lt;/ref&gt; പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടുവരെ ഈ ലിപി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. പിന്നീട് ഇതിന് പകരം [[ബംഗാളി ലിപി]] ഉപയോഗിച്ചുതുടങ്ങി. എന്നാൽ 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മെയ്തെയ് ലിപി വീണ്ടും വൻതോതിൽ പ്രചാരത്തിലായി.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Laithangbam |first=Iboyaima |date=23 September 2017 |title=Banished Manipuri script stages a comeback |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/banished-manipuri-script-stages-a-comeback/article19743482.ece |access-date=6 March 2023 |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; 2021-ൽ മണിപ്പൂരി ഭാഷ എഴുതുന്നതിനായി ബംഗാളി ലിപിക്കൊപ്പം മെയ്തെയ് മയേക്കും [[മണിപ്പൂർ സർക്കാർ]] ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിച്ചു. 2031 വരെ പത്തുവർഷത്തേക്ക് ബംഗാളി ലിപിയും കൂടെ ഔദ്യോഗികമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=GAZETTE TITLE: The Manipur Official Language (Amendment) Act, 2021 |url=http://manipurgovtpress.nic.in/en/details_gazzete/?gazette=658 |access-date=6 March 2023 |website=manipurgovtpress.nic.in}}&lt;/ref&gt;

{|class=&quot;wikitable letters-table&quot;
|+ മെയ്തെയ് മയേൿ അടിസ്ഥാന അക്ഷരങ്ങൾ (മപുൽ ഇയേൿ)
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=കോൿ|tops=ꯀꯣꯛ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯀ|ml=ക|ipa=/k/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=സം|tops=ꯁꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯁ|ml=സ|ipa=/s/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ലായ്|tops=ꯂꯥꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯂ|ml=ല|ipa=/l/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=മിത്|tops=ꯃꯤꯠ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯃ|ml=മ|ipa=/m/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=പാ|tops=ꯄꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯄ|ml=പ|ipa=/p/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=നാ|tops=ꯅꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯅ|ml=ന|ipa=/n/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ചിൽ|tops=ꯆꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯆ|ml=ച|ipa=/tʃ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=തിൽ|tops=ꯇꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯇ|ml=ത|ipa=/t/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഖൗ|tops=ꯈꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯈ|ml=ഖ|ipa=/kʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ങൗ|tops=ꯉꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯉ|ml=ങ|ipa=/ŋ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഥൗ|tops=ꯊꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯊ|ml=ഥ|ipa=/tʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=വായ്|tops=ꯋꯥꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯋ|ml=വ|ipa=/w/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=യാങ്|tops=ꯌꯥꯡ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯌ|ml=യ|ipa=/j/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഹുൿ|tops=ꯍꯨꯛ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯍ|ml=ഹ|ipa=/h/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഉൻ|tops=ꯎꯟ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯎ|ml=ഉ|ipa=/u/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഈ|tops=ꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯏ|ml=ഇ|ipa=/i/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഫം|tops=ꯐꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯐ|ml=ഫ|ipa=/pʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=അതിയ|tops=ꯑꯇꯤꯌꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯑ|ml=അ|ipa=/ɐ/|color=red}}
|}

{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ മെയ്തെയ് മയേൿ അധിക അക്ഷരങ്ങൾ
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഗോക|tops=ꯒꯣꯛ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯒ|ml=ഗ|ipa=/ɡ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഘൗ|tops=ꯘꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯘ|ml=ഘ|ipa=/ɡʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഛ|tops=ꫢ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫢ|ml=ഛ|ipa=/t͡ʃʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ജിൽ|tops=ꯖꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯖ|ml=ജ|ipa=/d͡ʒ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഝം|tops=ꯓꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯓ|ml=ഝ|ipa=/d͡ʒʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഞ|tops=ꫣ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫣ|ml=ഞ|ipa=/ɲ/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ട്ട|tops=ꫤ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫤ|ml=ട്ട|ipa=/ʈ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഠ|tops=ꫥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫥ|ml=ഠ|ipa=/ʈʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഡ|tops=ꫦ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫦ|ml=ഡ|ipa=/ɖ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഢ|tops=ꫧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫧ|ml=ഢ|ipa=/ɖʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ണ|tops=ꫨ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫨ|ml=ണ|ipa=/ɳ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ദിൽ|tops=ꯗꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯗ|ml=ദ|ipa=/d/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ധൗ|tops=ꯙꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯙ|ml=ധ|ipa=/dʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ബാ|tops=ꯕꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯕ|ml=ബ|ipa=/b/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഭം|tops=ꯚꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯚ|ml=ഭ|ipa=/bʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=രായി|tops=ꯔꯥꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯔ|ml=ര|ipa=/ɾ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ശ|tops=ꫩ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫩ|ml=ശ|ipa=/ɕ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഷ|tops=ꫪ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫪ|ml=ഷ|ipa=/ʂ/|color=red}}
|}

മലയാളത്തിലെ [[മലയാളലിപി #ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ|ചില്ലക്ഷരങ്ങൾക്ക്]] സമാനമായി, മെയ്തെയ് മയേൿ ലിപിയിൽ വാക്കുകളുടെ അവസാനം സ്വരമില്ലാത്ത വ്യഞ്ജനങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന രണ്ടാമതൊരു രൂപമാണ് ലോൺസം ({{lang|mni-Mtei|ꯂꯣꯟꯁꯨꯝ}}). 'ലോൺസം' എന്നാൽ 'അന്ത്യം' എന്നാണർത്ഥം; മലയാളത്തിൽ /ക/ എന്നത് /ക്/ (ൿ) ആയി മാറുന്നതുപോലെ, ഈ ലിപിയിൽ എട്ട് അക്ഷരങ്ങൾക്കാണ് ഇത്തരത്തിൽ പ്രത്യേക ചില്ലക്ഷര രൂപങ്ങളുള്ളത്.

{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ മെയ്തെയ് മയേൿ ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ (ലോൺസം ഇയേൿ)
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ക|tops=ꯀ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯛ|ml=ൿ|ipa=/k/|color=red}}{{notetag|മലയാള ഭാഷയിൽ ഈ ശബ്ദത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതിനായി മുൻകാലങ്ങളിൽ 'ൿ' എന്ന ലിപിയാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. ഇത് 'ക്' എന്ന ഉച്ചാരണത്തിൽ നിന്നും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമാണ്.}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ങ|tops=ꯉ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯡ|ml=ങ്|ipa=/ŋ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ത|tops=ꯇ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯠ|ml=ത്|ipa=/t/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ന|tops=ꯅ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯟ|ml=ൻ|ipa=/n/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=പ|tops=ꯄ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯞ|ml=പ്|ipa=/p/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=മ|tops=ꯃ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯝ|ml=മ്|ipa=/m/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ല|tops=ꯂ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯜ|ml=ൽ|ipa=/l/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഇ|tops=ꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯢ|ml=ഇ (അന്ത്യം)|ipa=/i/|color=red}}
|}
{{noteFoot|മെയ്തെയ് മയേൿ ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ}}
രണ്ടാം ഭാഷയായി അടിസ്ഥാന മെയ്തെയ് പഠിപ്പിക്കാൻ മണിപ്പൂർ ബോർഡ് ഓഫ് സെക്കൻഡറി എജ്യുക്കേഷൻ റോമൻ അക്ഷരമാല ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=25 January 2023 |title=Manipur HSLC Date Sheet 2023: BSEM Class 10 time table released, exam begins March 16 |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/manipur-hslc-date-sheet-2023-bsem-class-10-time-table-released-exam-begins-march-16/articleshow/97300318.cms?from=mdr |access-date=6 March 2023 |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=SNS |date=10 January 2019 |title=Manipur Board Class 12 (HSC) and Class 10 (HSLC) Timetable 2019 available online at manipureducation.gov.in {{!}} Check now |url=https://www.thestatesman.com/india/manipur-board-class-12-hsc-and-class-10-hslc-timetable-2019-available-online-at-manipureducation-gov-in-check-now-1502723456.html |access-date=6 March 2023 |website=[[The Statesman (India)|The Statesman]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ലാറ്റിൻ അക്ഷരമാല ഉപയോഗിക്കുന്ന മണിപ്പൂരി പാഠപുസ്തകങ്ങൾ ഇനി പ്രസിദ്ധീകരിക്കരുതെന്ന് ബോർഡ് അടുത്തിടെ ഒരു നിർദ്ദേശം പുറപ്പെടുവിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |title=MEELAL lauds BSEM order: 04th feb24 ~ E-Pao! Headlines |url=https://e-pao.net/GP.asp?src=44..040224.feb24 |website=e-pao.net |access-date=15 February 2024}}&lt;/ref&gt; മണിപ്പൂരിലെ [[മണിപ്പൂരിലെ ക്രിസ്തുമതം|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]] റോമൻ ലിപിയിലുള്ള മെയ്തെയ് ഭാഷാ ബൈബിളുകൾ സാധാരണയായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Birth of Jesus Manipuri Roman Mayek CB |url=https://bibleforchildren.org/PDFs/manipuri_roman_mayek/36_The_Birth_of_Jesus_Manipuri_Roman_Mayek_CB.pdf |website=bibleforchildren.org}}&lt;/ref&gt;

ലൈനിംഘാൻ നൗരിയ ഫുലോ (1888-1941) കണ്ടുപിടിച്ച ഒരു [[നിർമ്മിത ലിപി|നിർമ്മിത ലിപിയാണ്]] [[നൗരിയ ഫുലോ ലിപി]]. ഇത് [[ദേവനാഗരി]], ബംഗാളി ലിപികളോട് വളരെയധികം സാമ്യം പുലർത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=mni:নাওরিয়া ফুলো: ঋষি অমা - এলাংম দীনমনী |url=http://hueiyenlanpao.com/wp-content/uploads/2016/06/12.11.2019-B7.pdf |work=Hueiyen Lanpao |language=mni |publication-place=India}}&lt;/ref&gt; ഇത് [[അപോക്പ മരുപ്പ്]] പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചിരുന്നെങ്കിലും ഒരിക്കലും വ്യാപകമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Wahengbam Ibohal |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.463276/page/n501/mode/2up?q=Naoriya+phullo |title=The History Of Manipur |publisher=[[Digital Library of India]] |others=[[Internet Archive]] |location=India |page=501 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== വ്യാകരണം ==
മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ മലയാളത്തിന് സമാനമായി [[Subject–object–verb|കർത്താവ്-കർമ്മം-ക്രിയ (SOV)]] എന്ന പദക്രമമാണ് പിന്തുടരുന്നത്. ഉദാഹരണത്തിന്, ''എയ് ചാൿ ചായ്'' (&lt;small&gt;മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|mni-mtei|ꯑꯩ ꯆꯥꯛ ꯆꯥꯢ}}) എന്ന വാക്യം ശ്രദ്ധിക്കുക. ഇതിൽ &quot;എയ്&quot; (ഞാൻ) കർത്താവും, &quot;ചാൿ&quot; (ചോറ്) കർമ്മവും, &quot;ചായ്&quot; (കഴിക്കുന്നു) ക്രിയയുമാണ്.

=== വചനം (ഏകവചനം/ബഹുവചനം) ===
മലയാളത്തിൽ നാമങ്ങളെ ബഹുവചനമാക്കാൻ 'അർ', 'മാർ', 'കൾ' എന്നീ പ്രത്യയങ്ങൾ ചേർക്കുന്നതുപോലെ, മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ പ്രധാനമായും രണ്ട് പ്രത്യയങ്ങളാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്:
* '''-ഖോയ് (khoi):''' സർവ്വനാമങ്ങൾക്കും മനുഷ്യരെ കുറിക്കുന്ന നാമങ്ങൾക്കും ഒപ്പം ചേർക്കുന്നു (ഉദാ: ഞങ്ങൾ, അവർ).
* '''-സിങ് (siṅ):''' മറ്റ് എല്ലാ നാമങ്ങൾക്കും ഒപ്പം ചേർക്കുന്നു (ഉദാ: മരങ്ങൾ, മൃഗങ്ങൾ).

മലയാളത്തിലെപ്പോലെ തന്നെ നാമങ്ങൾ ബഹുവചനമാകുമ്പോഴും അതിനൊപ്പമുള്ള ക്രിയയ്ക്ക് മാറ്റം സംഭവിക്കുന്നില്ല. ഉദാഹരണങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു:&lt;ref name=&quot;Singh 2013&quot;&gt;{{cite journal |last=Singh |first=S. Indrakumar |date=November 2013 |title=Agreements in Manipuri |url=http://www.languageinindia.com/nov2013/indrakumaragreementsmanipurifinal.pdf |journal=Language in India |volume=13 |issue=11 |pages=216–231}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! നാമം (മെയ്തെയ്) !! മലയാളം അർത്ഥം !! വാക്യം (മെയ്തെയ്) !! പരിഭാഷ
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡ}} (അങ്ആങ്) || കുഞ്ഞ് || {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡ ꯀꯞꯄꯤ}} (അങ്ആങ് കപ്പി) || കുഞ്ഞ് കരയുന്നു.
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡꯁꯤꯡ}} (അങ്ആങ്സിങ്) || കുഞ്ഞുങ്ങൾ || {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡꯁꯤꯡ ꯀꯞꯄꯤ}} (അങ്ആങ്സിങ് കപ്പി) || കുഞ്ഞുങ്ങൾ കരയുന്നു.
|}

നാമങ്ങളെ കൂടുതൽ വ്യക്തമാക്കാൻ നാമവിശേഷണങ്ങൾ (Adjectives) ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ അവ നാമത്തോട് ചേർത്തെഴുതുന്നില്ല. പകരം പ്രത്യേക പദങ്ങളായിത്തന്നെ ഉപയോഗിക്കുന്നു:&lt;ref name=&quot;Singh 2013&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! നാമവിശേഷണം !! മലയാളം അർത്ഥം !! വാക്യം (മെയ്തെയ്) !! പരിഭാഷ
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯑꯃ}} (അമാ) || ഒരു / ഒന്ന് || {{lang|mni-mtei|ꯃꯤ ꯑꯃ ꯂꯥꯛꯏ}} (മീ അമാ ലാൿഈ) || ഒരാൾ വരുന്നു.
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯈꯔ}} (ഖരാ) || ചില || {{lang|mni-mtei|ꯃꯤ ꯈꯔ ꯂꯥꯛꯏ}} (മീ ഖരാ ലാൿഈ) || ചിലർ വരുന്നു.
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯃꯌꯥꯝ}} (മയാം) || പല / ധാരാളം || {{lang|mni-mtei|ꯃꯤ ꯃꯌꯥꯝ ꯂꯥꯛꯏ}} (മീ മയാം ലാൿഈ) || പലർ വരുന്നു.
|}

=== സംയുക്ത ക്രിയകൾ ===
പ്രധാന ക്രിയാധാതുവിനോടൊപ്പം (Root verb) കാലമോ അവസ്ഥയോ സൂചിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് പ്രത്യയങ്ങൾ ചേർത്താണ് മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ സംയുക്ത ക്രിയകൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത് (മലയാളത്തിൽ 'വന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു' എന്ന് പറയുന്നതുപോലെ). ഇതിനായി പ്രധാനമായും രണ്ട് പ്രത്യയങ്ങളാണ് കൂടുതലായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്:&lt;ref name=&quot;Devi 2014&quot;&gt;{{cite journal |last1=Devi |first1=M. Bidyarani |date=May 2014 |title=Compound Verbs in Manipuri |url=http://www.languageinindia.com/may2014/bidyaranimanipuricompoundverbsfinal.pdf |journal=Language in India |volume=14 |issue=5 |pages=66–70}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! പ്രത്യയം !! മലയാളം അർത്ഥം
|-
| {{lang|mni-mtei|-ꯊꯣꯛ}} (-ഥോൿ) || പുറത്തുവരിക / വരിക (ദിശയെ സൂചിപ്പിക്കാൻ)
|-
| {{lang|mni-mtei|-ꯅꯤꯡ}} (-നിങ്) || ആഗ്രഹിക്കുക / വേണം
|}

ക്രിയയുടെ പൂർണ്ണമായ രൂപം ലഭിക്കാൻ ഇവയോടൊപ്പം ആസ്പെക്ട് മാർക്കറുകൾ (ക്രിയയുടെ കാലം സൂചിപ്പിക്കുന്നവ) കൂടി ചേർക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ഘടന: {{blockindent|[ക്രിയാധാതു] + [പ്രത്യയം] + [കാലം സൂചിപ്പിക്കുന്ന പ്രത്യയം]}} എന്നാണ്:&lt;ref name=&quot;Devi 2014&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! ക്രിയാധാതു !! പ്രത്യയം !! കാലം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് !! സംയുക്തരൂപം (മെയ്തെയ്) !! പരിഭാഷ
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝ}} (തും - ഉറങ്ങുക) || {{lang|mni-mtei|-ꯊꯣꯛ}} (-ഥോൿ) || {{lang|mni-mtei|-ꯂꯦ}} (-ലേ - പൂർണ്ണതയെ കുറിക്കുന്നു) || {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝꯊꯣꯛꯂꯦ}} (തുംഥോൿലേ) || ഉറങ്ങാൻ തുടങ്ങി
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝ}} (തും - ഉറങ്ങുക) || {{lang|mni-mtei|-ꯅꯤꯡ}} (-നിങ്) || {{lang|mni-mtei|-ꯂꯦ}} (-ലേ - പൂർണ്ണതയെ കുറിക്കുന്നു) || {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝꯅꯤꯡꯂꯦ}} (തുംനിങ്‌ലേ) || ഉറക്കം വരുന്നു
|}

ആവശ്യമെങ്കിൽ ഈ രണ്ട് പ്രത്യയങ്ങളും ഒന്നിച്ചുചേർത്തും സംയുക്ത ക്രിയകൾ ഉണ്ടാക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന്, ''{{lang|mni-mtei|ꯄꯤꯊꯣꯛꯅꯤꯡꯂꯦ}}'' (പീഥോൿനിങ്‌ലേ) എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം &quot;പുറത്തുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു&quot; എന്നാണ്.

== ഉദാഹരണ വാചകങ്ങൾ ==
താഴെ നൽകിയിരിക്കുന്ന വാചകം [[അന്താരാഷ്ട്ര മനുഷ്യാവകാശ പ്രഖ്യാപനം|സാർവ്വദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ പ്രഖ്യാപനത്തിലെ]] വകുപ്പ് 1. നിന്നുള്ളതാണ്.

==== മെയ്തെയ് [[മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തെയ് മയേൿ]] ലിപിയിൽ ====
{{blockindent|{{lang|mni-Mtei|ꯃꯤꯑꯣꯏꯕ ꯈꯨꯗꯤꯡꯃꯛ ꯄꯣꯛꯄ ꯃꯇꯝꯗ ꯅꯤꯡꯇꯝꯃꯤ, ꯑꯃꯗꯤ ꯏꯖꯖꯠ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯍꯛ ꯃꯥꯟꯅꯅ ꯂꯧꯖꯩ ꯫ ꯃꯈꯣꯏ ꯄꯨꯝꯅꯃꯛ ꯋꯥꯈꯜ ꯂꯧꯁꯤꯡ ꯁꯦꯡꯏ, ꯑꯐ ꯐꯠꯇ ꯈꯪꯏ, ꯑꯗꯨꯅ ꯑꯃꯅ ꯑꯃꯒ ꯂꯣꯏꯅꯕ ꯃꯇꯝꯗ ꯃꯆꯤꯟ ꯃꯅꯥꯎꯒꯨꯝꯅ ꯂꯣꯏꯅꯒꯗꯕꯅꯤ ꯫}}}}

==== മെയ്തെയ് [[കിഴക്കൻ നാഗരി ലിപി|ബംഗാളി-ആസ്സാമീസ്]] ലിപിയിൽ ====
{{blockindent|{{lang|mni-Beng|মিওইবা খুদিংমক পোকপা মতমদা নিংতম্মী, অমদি ইজ্জৎ অমসুং হক মান্ননা লৌজৈ । মখোই পুম্নমক ৱাখল লৌশিং শেঙই, অফ ফত্তা খঙই, অদুনা অমনা অমগা লোইনবদা মচীন মনাওগুম্না লোইনগদবনি ।}}}}

==== ([[ISO 15919]]) ലത്തീൻ വൽക്കരണം ====
{{blockindent|{{translit|mni|ISO|Mioiba khudingmak pokpa matamda ningtammi amadi ijjat amasung hak mānnana leijei, makhoi pumnamak wākhal loushing shengi, apha phatta khangi, aduna amana amaga loinabada machin manāogumna loinagadabani.|italic=yes}}}}

==== [[അന്താരാഷ്ട്ര ശബ്ദലിപി|ഐ.പി.എ]] അനുലേഖനം ====
{{blockindent|{{lang|mni|{{IPA|míːójbə kʰud̯íŋmək pókpə mət̯ə̀md̯ə níːŋt̯ə̀mmi, əməd̯i iːdʒət əməʃùng hə́k màːnənə lɐ̀jdʒɐ̀j. məkʰój púmnəmək wakʰə̀l lə̀wʃiŋ ʃèŋi, əpʱə̀ pʱə́ːt̯ə kʰə́ŋi, əd̯unə əmənə əməgə lòjnəbəd̯ə mət͡ʃìn mənáwgùmnə lójnəgəd̯əbəni'}}}}}}

==== മലയാളം പരിഭാഷ ====
{{blockindent|മനുഷ്യരെല്ലാവരും തുല്യാവകാശങ്ങളോടും അന്തസ്സോടും കൂടി സ്വതന്ത്രരായി ജനിച്ചവരാണ്. മനുഷ്യനു വിവേകവും മനഃസാക്ഷിയും സിദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവർ പരസ്പരം സഹോദരഭാവത്തോടെ വർത്തിക്കേണ്ടതാണ്.}}

== കുറിപ്പുകൾ ==
{{notelist}}

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

{{commons category}}
{{Incubator|code= mni}}
&lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt; 

{{Official_languages_of_India}}
{{ഭാരതത്തിലെ ഭാഷകൾ|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Languages of Northeast India|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Languages of Bangladesh|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Languages of South Asia|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Sino-Tibetan branches|state=&quot;expanded&quot;}}

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മണിപ്പൂരി]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ബംഗ്ലാദേശിലെ ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ബർമ്മയിലെ ഭാഷകൾ]]</text>
      <sha1>iz5xhkdh5jgi23uh3uukf8s6x5jbf21</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611728</id>
      <parentid>4611727</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T12:10:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Symphonicallyu</username>
        <id>155269</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4611728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87128" sha1="f9fe2xoyiszjztu3cj8n77v67lnoih8" xml:space="preserve">{{prettyurl|Meitei language}}
{{Short description|വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിലെ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷ}}
{{നാനാർത്ഥം|മണിപ്പൂരി}}
{{Hatnote|പ്രത്യേകമായി പറഞ്ഞിട്ടില്ലെങ്കിൽ, ഈ ലേഖനത്തിലെ മണിപ്പൂരി ഭാഷ [[മെയ്തേയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തേയ് മയേൿ ലിപിയിലാണ്]] എഴുതിയിരിക്കുന്നത്.}}
{{Infobox language
| name = &lt;span style=&quot;font-size:100%;line-height:1.85;text-align:center;&quot;&gt;മെയ്തെയ്&lt;/span&gt;
| altname = &lt;span style=&quot;font-size:100%;line-height:1.85;&quot;&gt;&lt;center&gt;{{lang|mni-Mtei|ꯃꯅꯤꯄꯨꯔꯤ}} (മണിപ്പൂരി)&lt;/center&gt;&lt;/span&gt;
| nativename = &lt;center&gt;{{huge|{{lang|mni-Mtei|ꯃꯩꯇꯩꯂꯣꯟ}}}}&lt;/center&gt;&lt;span style=&quot;font-size:100%;line-height:2.65;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt; {{lang|mni-Beng|মৈতৈলোন}} • {{transliteration|mni|ISO|Meiteilon}}&lt;/center&gt;&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;
| pronunciation    = {{IPA|mni|meɪteɪ|}}
| image = [[File:Meitei language written in Meitei script.svg|center]]
| mapsize  = 300px
| imagecaption = &lt;small&gt;&lt;center&gt;[[മെയ്തെയ് മയേക്|മെയ്തെയ് ലിപിയിലെഴുതിയ]] ''&quot;മെയ്തെയ് ലോൻ&quot;''&lt;/center&gt;&lt;/small&gt;
| states = [[ഇന്ത്യ]] • [[ബംഗ്ലാദേശ്]]
| region = *[[മണിപ്പൂർ]]
*[[ആസാം]]
*[[ത്രിപുര]]
| ethnicity = [[മെയ്തെയ് ജനത|മെയ്തെയ്]]
| familycolor = സൈനോ-തിബെറ്റൻ
| fam1 = [[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ]]
| fam2 = [[തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷകൾ|തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ]]
| fam3 = [[മദ്ധ്യ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷകൾ|മദ്ധ്യ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ]]
| speakers = {{sigfig|1.775000|2}} ദശലക്ഷം
| date = 2003–2011
| ref = &lt;ref&gt;{{e28|mni}}&lt;/ref&gt;
| ancestor = [[മുതൽ-സൈനോ-തിബെറ്റൻ]]
| ancestor2 = [[മുതൽ-തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ]]
| script = 
*[[മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തെയ് മയേൿ]] &lt;small&gt;(മാതൃലിപി)&lt;/small&gt;
*[[നൗരിയ ഫുലോ ലിപി|നൗരിയ ഫുലോ]]
*[[കിഴക്കൻ നാഗരി ലിപി|ബംഗാളി-ആസ്സാമീസ്]]
*[[ലത്തീൻ അക്ഷരമാല|ലത്തീൻ]] &lt;small&gt;(ഔദ്യോഗികമല്ല)&lt;/small&gt;
| nation = {{flag|ഇന്ത്യ}} &lt;small&gt;(ഔദ്യോഗിക പട്ടികഭാഷ)&lt;/small&gt;
*[[മണിപ്പൂർ]] &lt;small&gt;(പ്രധാന ഔദ്യോഗിക ഭാഷ)&lt;/small&gt;
*[[ആസാം]] &lt;small&gt;(അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷ)&lt;/small&gt;
| minority = {{Bulleted list|[[ത്രിപുര|ത്രിപുര, ഇന്ത്യ]]|[[ബംഗ്ലാദേശിലെ ഭാഷകൾ|ബംഗ്ലാദേശ്]]|[[മ്യാൻമറിലെ ഭാഷകൾ|മ്യാൻമർ]]}}
| agency = [[ഡയറക്ടറേറ്റ് ഓഫ് ലാംഗ്വേജ് പ്ലാനിംഗ് ആൻഡ് ഇംപ്ലിമെന്റേഷൻ]], മണിപ്പൂർ
* [[സാംസ്കാരിക മന്ത്രാലയം (ഇന്ത്യ)|സാംസ്കാരിക മന്ത്രാലയം]]
* [[സാഹിത്യ അക്കാദമി]]
* [[സെൻട്രൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യൻ ലാംഗ്വേജസ്]]
* [[ഡയറക്ടറേറ്റ് ഓഫ് ലാംഗ്വേജ് പ്ലാനിംഗ് ആൻഡ് ഇംപ്ലിമെന്റേഷൻ]]
* [[മണിപ്പൂരി സാഹിത്യ പരിഷത്ത്]]
| iso2 = mni
| lc1 = mni
| ld1 = &lt;small&gt;മണിപ്പൂരി&lt;/small&gt;
| lc2 = omp
| ld2 = &lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി&lt;/small&gt;
| glotto = mani1292
| glottoname = &lt;small&gt;മണിപ്പൂരി&lt;/small&gt;
| glotto2 = meit1246
| glottoname2 = &lt;small&gt;മെയ്തെയ്&lt;br&gt;(മാനക ഭാഷാഭേദം)&lt;/small&gt;
| glotto3 = pang1284
| glottoname3 = &lt;small&gt;പംഗൽ&lt;br&gt;(മുസ്ലീം ഭാഷാഭേദം)&lt;/small&gt;
| notice           = IPA
| notice2          =
| dialects =
*[[തൗഗലോൺ]] (രാജസഭകളിലെ ഭാഷാഭേദം)
*[[അമൈലോൺ]] ([[ആരാധനാ ഭാഷ|ആരാധനാ ഭാഷാഭേദം]])
*[[ഖുമൻ (ഭാഷാശാസ്ത്രം)|ഖുമൻ]] (ചരിത്രപരം)
*[[മൊയ്‌രംഗ് (ഭാഷാശാസ്ത്രം)|മൊയ്‌രംഗ്]] (ചരിത്രപരം)
*[[ചക്പ ഭാഷ|ചക്പ/ലോയ്]]
*മെയ്തെയ് പംഗൽ&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;&gt;{{Cite web |title=Meitei {{!}} Ethnologue |url=https://www.ethnologue.com/language/mni/ |access-date=3 May 2023 |website=[[Ethnologue]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20190724203234/https://www.ethnologue.com/language/mni/ |archive-date=24 July 2019 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*[[ബംഗ്ലാദേശിലെ മെയ്തെയ് ഭാഷ|ബംഗ്ലാദേശി മെയ്തെയ്]]
| speakers2 =
| map = [[File:Meitei language distribution.png|center]]
| mapcaption =
&lt;small&gt;{{legend|#014167|മെയ്തെയ് ഔദ്യോഗികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായ ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#076BA2|മെയ്തെയ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷയല്ലെങ്കിലും വിദ്യാഭ്യാസ ഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#419ED5|മെയ്തെയ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷയോ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ഭാഷയോ അല്ലെങ്കിലും വിദ്യാഭ്യാസ ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#79A9E3|മെയ്തെയ് അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഔദ്യോഗികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായ ഭാഷയല്ലാത്ത പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#A6BBD5|മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്ന ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ കൂടുതലുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
}}
  
[[വടക്കു കിഴക്കൻ ഇന്ത്യ|വടക്കുകിഴക്കൻ]] [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]]   [[മണിപ്പൂർ]] സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ ഔദ്യോഗികഭാഷയാണ്‌ '''മണിപ്പൂരി ഭാഷ''' എന്നപേരിലും അറിയപ്പെടുന്ന '''മെയ്തെയ് ലോൻ''' (&lt;small&gt;മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|mni-Mtei|ꯃꯩꯇꯩꯂꯣꯟ}}, &lt;small&gt;[[അന്താരാഷ്ട്ര ശബ്ദലിപി|ഐ.പി.എ.]]:&lt;/small&gt; {{IPA|mni|mejtej loːn|}} &lt;ref&gt;{{Cite OED|Meithei |access-date=14 October 2022}}&lt;/ref&gt;).{{efn|ഇതു കൂടാതെ ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷാകുടുംബത്തിൽ‌പ്പെട്ട [[ബിഷ്ണുപ്രിയ മണിപ്പൂരി ഭാഷ|ബിഷ്ണുപ്രിയ മണിപ്പൂരി]] എന്നൊരു ഭാഷയും മണിപ്പൂരിൽ സംസാരിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്‌.}} 

ഒരു [[തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷകൾ|തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷയാണ്]] മെയ്തെയ് അഥവാ മണിപ്പൂരി. [[മണിപ്പൂർ|മണിപ്പൂരിലെ]] ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായ ഇത്, [[ആസാം|ആസാമിലെ]] നാല് ജില്ലകളിൽ അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷ കൂടിയാണ്. 1992-ൽ [[ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം പട്ടിക|ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം പട്ടികയിൽ]] ഉൾപ്പെടുത്തിയ ഈ ഭാഷയെ, [[കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി]] ഉന്നത സാഹിത്യഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot; /&gt; ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സംസാരിക്കപ്പെടുന്ന 	
[[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ]] ഭാഷയാണിത്. വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിൽ [[ആസ്സാമീസ്]], [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]] എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം മൂന്നാം സ്ഥാനത്താണ് മെയ്തെയ്.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Language – India, States and Union Territories |url=http://censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf |work=Census of India 2011 |publisher=Office of the Registrar General |pages=13–14 |access-date=30 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181114073412/http://www.censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf |archive-date=14 November 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011-ലെ കണക്കെടുപ്പ് പ്രകാരം ഇന്ത്യയിൽ 1,761,079 പേർ മെയ്തെയ് മാതൃഭാഷയായി സംസാരിക്കുന്നു. ഇതിൽ ഭൂരിഭാഗവും (1,522,132 പേർ) മണിപ്പൂരിലാണുള്ളത്. അയൽ സംസ്ഥാനങ്ങളായ ആസാം (168,133), [[ത്രിപുര]] (23,779), [[നാഗാലാ‌ൻഡ്|നാഗാലാൻഡ്]] (9,511) എന്നിവിടങ്ങളിലും ചെറിയ സമൂഹങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ, അയൽരാജ്യങ്ങളായ [[മ്യാൻമർ|ബർമ്മ]],&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuris in Mandalay see ray of hope in Modi |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Manipuris-in-Mandalay-see-ray-of-hope-in-Modi/articleshow/48059811.cms |last1=Sunil |first1=Oinam |date=14 July 2015 |website=The Times of India |language=en}}&lt;/ref&gt; [[ബംഗ്ലാദേശ്]]&lt;ref&gt;{{e28|mni}}&lt;/ref&gt; എന്നിവിടങ്ങളിലും ഈ ഭാഷ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ethnologue.org/show_language.asp?code=mni |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-04 |archive-date=2010-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100707190446/http://www.ethnologue.org/show_language.asp?code=mni |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ചരിത്രപരമായി [[നിങ്തൗജ രാജവംശം|നിങ്തൗജ]], [[ഖുമൻ രാജവംശം|ഖുമൻ]], [[മൊയ്‌റാംഗ്]], [[അംഗോം]], [[ലുവാങ്]], [[ചെങ്‌ലീ]], [[ഖാബ-ൻഗൻബ]] എന്നീ സ്വതന്ത്ര ഗോത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ് മണിപ്പൂരി ഭാഷ. ഇവർക്ക് പ്രത്യേക ഭാഷാഭേദങ്ങളുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് നിങ്തൗജ രാജവംശത്തിൻ്റെ ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ ഒന്നിക്കുകയും മെയ്തെയ് സമൂഹമായി മാറുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ നിങ്തൗജ ഭാഷാഭേദം പ്രമുഖമാവുകയും, മറ്റ് ഗോത്രഭാഷകളെ സ്വാധീനിച്ച് ഇന്നത്തെ മെയ്തെയ് ഭാഷയായി രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=-CzSQKVmveUC&amp;dq=luwang+khuman+angom+language&amp;pg=PA10 |title=Manipur, Past and Present: The Heritage and Ordeals of a Civilization |date=1988 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-853-2 |page=10 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Miri |first=Mrinal |url=https://books.google.com/books?id=qfSz3UOAxM4C&amp;dq=luwang+khuman+angom+language&amp;pg=PA77 |title=Linguistic Situation in North-East India |date=2003 |publisher=Concept Publishing Company |isbn=978-81-8069-026-6 |page=77 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Chungkham Yashwanta |url=https://books.google.com/books?id=pCtkAAAAMAAJ |title=Manipuri Grammar |date=2000 |publisher=Rajesh Publications |isbn=978-81-85891-33-0 |pages=2, 202 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ayyappappanikkar |url=https://books.google.com/books?id=KYLpvaKJIMEC&amp;dq=luwang+khuman+angom+language&amp;pg=PA333 |title=Medieval Indian Literature: Surveys and selections |date=1997 |publisher=Sahitya Akademi |isbn=978-81-260-0365-5 |page=333 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Aspects of Manipuri language and its literary traditions By Ahanthem Homen |url=https://e-pao.net/epPageExtractor.asp?src=education.Aspects_of_Manipuri_language_and_its_literary_traditions_By_Ahanthem_Homen.html.. |access-date=2024-05-22 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt;
മെയ്തെയ് ഒരു വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഭാഷയല്ല. ''[[എത്‌നോലോഗ്]]'' ഇതിനെ സുരക്ഷിതമായ (EGIDS ലെവൽ 2 &quot;പ്രൊവിൻഷ്യൽ ലാംഗ്വേജ്&quot;) ഭാഷയായി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{e28|mni}}&lt;/ref&gt; എങ്കിലും, [[യുനെസ്കോ]] ഇതിനെ ഒരു &quot;ദുർബല&quot; ഭാഷയായി കണക്കാക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last1=Moseley |editor-first1=C. |title=Atlas of the world's languages in danger (3rd ed) |date=2010 |publisher=UNESCO Publishing |location=Paris |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187026 |pages=44{{ndash}}45 and elsewhere}}&lt;/ref&gt; [[ഹിന്ദി]], [[കശ്മീരി ഭാഷ|കശ്മീരി]] എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം ഇന്ത്യയിൽ അതിവേഗം വളരുന്ന ഭാഷകളിൽ മെയ്തെയും [[ഗുജറാത്തി ഭാഷ|ഗുജറാത്തിയും]] സംയുക്തമായി മൂന്നാം സ്ഥാനത്താണ്.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=R |first=Aishwaryaa |date=6 June 2019 |title=What census data reveals about use of Indian languages |url=https://www.deccanherald.com/india/what-census-data-reveals-about-use-of-indian-languages-738340.html |work=[[Deccan Herald]] |access-date=16 November 2023}}&lt;/ref&gt;

== വർഗ്ഗീകരണം ==
മെയ്തെയ് [[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ]] ഭാഷാ കുടുംബത്തിലെ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ശാഖയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meitei {{!}} Ethnologue Free |url=https://www.ethnologue.com/language/mni/ |access-date=2023-11-18 |website=Ethnologue (Free All) |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot;&gt;{{Cite web |title=Manipuri language |url=https://www.britannica.com/topic/Manipuri-language |access-date=2023-11-18 |website=Encyclopædia Britannica |date=15 August 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt;

19, 20 നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ വിവിധ ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞർ ഇതിനെ വ്യത്യസ്ത ഗ്രൂപ്പുകളിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ജോർജ്ജ് എബ്രഹാം ഗ്രിയേഴ്സൺ]] (1903–1924) ഇതിനെ [[കുക്കി-ചിൻ ഭാഷകൾ|കുക്കി-ചിൻ വിഭാഗത്തിലും]], വോഗ്ലിൻ (1965) കുക്കി-ചിൻ-നാഗ വിഭാഗത്തിലും ഉൾപ്പെടുത്തി. എന്നാൽ മെയ്തെയ് ഈ ഗ്രൂപ്പുകളിലൊന്നിലും ഉൾപ്പെടുന്നില്ലെന്ന് [[റോബിൻസ് ബർലിംഗ്]] അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;iias&quot;&gt;{{Cite web |title=A History of Manipuri Language |url=http://iias.ac.in/events/a-history-of-manipuri-language/ |access-date=2023-11-18 |website=[[Indian Institute of Advanced Study]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt; നിലവിലെ അക്കാദമിക് സമവായമനുസരിച്ച് [[ജെയിംസ് മാറ്റിസോഫ്]] മെയ്തെയെ കാമരൂപൻ ഗ്രൂപ്പിൻ്റെ സ്വന്തം ഉപവിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot;/&gt; എങ്കിലും ചിലർ ഇപ്പോഴും ഇതിനെ [[കുക്കി-ചിൻ-നാഗ ഭാഷകൾ|കുക്കി-ചിൻ-നാഗ ശാഖയിലെ]] അംഗമായി കണക്കാക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Glottolog 4.8 – Manipuri |url=https://glottolog.org/resource/languoid/id/mani1292 |access-date=2023-11-18 |website=glottolog.org}}&lt;/ref&gt;

== ഭാഷാചരിത്രം ==

[[File:Yumbanlol (Yumpanlol) - a 6th century Classical Meitei language copper manuscript text - in Meetei script - works on sensuality &amp; relationship between husbands &amp; wives and how to run a household in Ancient Kangleipak civilisation state.jpg|thumb|മെയ്തെയ് ലിപിയിൽ എഴുതിയ 6-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ &quot;യുമൻലോൽ&quot; എന്ന ചെമ്പ് ലിഖിതം.]]

മെയ്തെയ് ഭാഷയ്ക്ക് കുറഞ്ഞത് 2000 വർഷത്തെ പഴക്കമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;iias&quot; /&gt; ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞനായ സുനീതി കുമാർ ചാറ്റർജിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ [[പുരാതന മെയ്തെയ് സാഹിത്യം|പുരാതന മെയ്തെയ് സാഹിത്യത്തിന്]] 1500 മുതൽ 2000 വർഷം വരെ പഴക്കമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Chatterji |first=Suniti Kumar |author-link=Suniti Kumar Chatterji |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.32096/page/n187/mode/2up |title=Kirata-jana-krti |date=1951 |publisher=[[The Asiatic Society]], [[Digital Library of India]]; [[Internet Archive]] |location=Kolkata |publication-date=1951 |pages=157, 158 |language=en |quote=... The beginnings of this Old Manipuri literature (as in the case of Newari) may go back to 1500 years, or even 2000 years, from now. ...}}&lt;/ref&gt;

=== ഒന്നാം സഹസ്രാബ്ദം ===
മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ ഏറ്റവും പഴയ രചനകളിലൊന്ന് ''[[ഒഗ്രി]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯑꯧꯒ꯭ꯔꯤ}}) എന്ന ആചാരപരമായ ഗാനമാണ്. [[കാങ്‌ലെയ്‌പാക്ക്|കാങ്‌ലെയ്‌പാക്കിലെ]] മതപരമായ ചടങ്ങുകളിലും കിരീടധാരണ സമയത്തും ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇത് പൊതുവർഷത്തിന് മുൻപേ നിലനിന്നിരിക്കാം.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ayyappappanikkar |url=https://books.google.com/books?id=KYLpvaKJIMEC&amp;pg=PA329 |title=Medieval Indian Literature: Surveys and selections |date=1997 |publisher=[[Sahitya Akademi]] |isbn=978-81-260-0086-9 |pages=326–329 |language=en |author-link=Ayyappa Paniker}}&lt;/ref&gt; പകലിനെ രാത്രിയിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ വേർതിരിച്ചു എന്ന കഥ പറയുന്ന ''[[നുമിത് കാപ്പ]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|mni-Mtei|ꯅꯨꯃꯤꯠ ꯀꯥꯞꯄ}} &lt;small&gt;പരിഭാഷ:&lt;/small&gt; സൂര്യനെ അമ്പെയ്യൽ) എന്ന ഇതിഹാസം ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ രചിക്കപ്പെട്ടതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Kshetrimayum |first1=Jogendro |editor-last1=Wouters |editor-first1=Jelle J. P. |editor-last2=Subba |editor-first2=Tanka B. |chapter=Violence |title=The Routledge Companion to Northeast India |url=https://books.google.com/books?id=YseEEAAAQBAJ&amp;q=Numit+Kappa+1st&amp;pg=PT473 |year=2023 |publisher=[[Taylor &amp; Francis]] |isbn=978-0-367-72566-2 |page=483 |language=en}}&lt;/ref&gt;

3-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ''[[പോയ്‌റൈറ്റൺ ഖുന്തോക്]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯄꯣꯢꯔꯩꯇꯣꯟ ꯈꯨꯟꯊꯣꯛ}} &lt;small&gt;പരിഭാഷ:&lt;/small&gt; പോയ്‌റൈറ്റൻ്റെ കുടിയേറ്റം) പാതാളദേവൻ്റെ സഹോദരനായ [[പോയ്‌റൈറ്റൺ|പോയ്‌റൈറ്റൻ്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ കാങ്‌ലെയ്‌പാക്കിൽ ഒരു കോളനി സ്ഥാപിച്ചതിനെ വിവരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Ningthoukhongjam Khelchandra |chapter-url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.466183/page/n121/mode/2up?view=theater |title=History of Old Manipuri Literature |location=Imphal |publisher=Ningthoukhongjam Khelchandra Singh |pages=121, 122 |language=en, mni |chapter=Poireiton Khunthokpa}}&lt;/ref&gt;

6-ാം നൂറ്റാണ്ടിലോ ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിലോ രചിക്കപ്പെട്ട ''യുമൻലോൽ'' എന്ന ചെമ്പ് ലിഖിതം [[ധർമ്മശാസ്ത്രം|ധർമ്മശാസ്ത്രവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട അപൂർവ്വ രചനയാണ്. ലൈംഗികത, ദമ്പതികൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം, വീട് എങ്ങനെ നടത്തണം എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങൾ എന്നിവ ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Vijñānanidhi: Manuscript Treasures of India |url=https://www.yumpu.com/en/document/read/34231921/manuscript-treasures-of-india-national-mission-for-manuscripts/88 |date=February 2007 |publisher=National Mission of Manuscripts |access-date=2024-04-29 |oclc=171288062 |pages=88, 89 |language=en}}&lt;/ref&gt;

7-ാം നൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ തുടക്കത്തിൽ രചിക്കപ്പെട്ട ''ഖെഞ്ചോ'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯈꯦꯟꯆꯣ}}) ഒരു പുരാതന കവിതയാണ്. ഇന്നത്തെ മെയ്തെയ് ജനതയ്ക്ക് ഇത് മനസ്സിലാകുന്നില്ലെങ്കിലും, [[ലായ് ഹരാവോബ]] ഉത്സവത്തിൽ ഇത് ആലപിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Ch Manihar |url=https://books.google.com/books?id=yiBkAAAAMAAJ |title=A History of Manipuri Literature |publisher=[[Sahitya Akademi]] |year=1996 |isbn=978-81-260-0086-9 |location=India |pages=14, 15 |language=en, mni |chapter=The Early Period (Ritual Songs)}}&lt;/ref&gt;

ഏറ്റവും നന്നായി സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട ലിഖിതങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്, 8-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഖോങ്‌ടെക്‌ച രാജാവിൻ്റെ കാലത്തെ ചെമ്പ് ഫലകം.&lt;ref name=&quot;aponpath.com&quot;&gt;{{Cite book |last=Devi |first=Yumlembam Gopi |url=https://books.google.com/books?id=gxqeDwAAQBAJ&amp;q=8th%20century%20copper%20plate%20inscription%20manipur&amp;pg=PA25 |title=Glimpses of Manipuri Culture |date=16 June 2019 |isbn=978-0-359-72919-7 |page=25 |publisher=LP |language=en}}&lt;/ref&gt; ഇതേ കാലഘട്ടത്തിൽ അക്കോയ്ജം തോംബി രചിച്ച ''[[പാന്തോയ്ബി ഖോങ്ഗുൽ]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯄꯥꯟꯊꯣꯏꯄꯤ ꯈꯣꯡꯀꯨꯜ}}) [[പാന്തോയ്ബി രാജകുമാരി|പാന്തോയ്ബി രാജകുമാരിയുടെ]] പ്രണയകഥ വിവരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;:Glimpses_Panthoibi_Khongul&quot;&gt;{{Cite book |last=Devi |first=Dr Yumlembam Gopi |url=https://books.google.com/books?id=gxqeDwAAQBAJ&amp;dq=panthoibi+khongul&amp;pg=PA119 |title=Glimpses of Manipuri Culture |date=16 June 2019 |publisher=Lulu.com |isbn=978-0-359-72919-7 |page=119 |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== രണ്ടാം സഹസ്രാബ്ദം ===
[[File:The first page of Loyumba Silyen (Loiyumpa Silyel) - 11th-12th century Classical Meitei language Constitution of the then Kangleipak civilisation state - in traditional Meetei Mayek writing system (Manipur State Archives).jpg|thumb|11-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ മെയ്തെയ് ഭരണഘടനയായ 'ലോയുമ ഷിൻയെൻ'-ൻ്റെ ആദ്യ താൾ.]]

പൊതുവർഷം 1100-ൽ [[ലോയുമ രാജാവ്|ലോയുമ രാജാവിൻ്റെ]] കാലത്ത് ''[[ലോയുമ ഷിൻയെൻ]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯂꯣꯏꯌꯨꯝꯄ ꯁꯤꯜꯌꯦꯜ}}) എന്ന ലിഖിത ഭരണഘടന തയ്യാറാക്കി. ഇത് 429-ൽ നൗഫാംഗ്ബ രാജാവ് തയ്യാറാക്കിയ കരട് ഭരണഘടനയുടെ പരിഷ്കരിച്ച രൂപമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=vO-vtI8NuxIC&amp;dq=loyumba+shinyen+final+document&amp;pg=PP2 |title=Manipur: Treatise &amp; Documents |date=1993 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-399-3 |page=2 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=9eYC4tjzyi4C&amp;dq=loyumba+shinyen+written+constitution&amp;pg=PA304 |title=Law and Society: Strategy for Public Choice, 2001 |date=1991 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-271-4 |page=304 |language=en}}&lt;/ref&gt;

1675 വരെ മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ മറ്റ് ഭാഷകളുടെ കാര്യമായ സ്വാധീനം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.&lt;ref name=&quot;iias&quot; /&gt; 17-ാം നൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ അവസാനത്തോടെ ഹിന്ദു സ്വാധീനം വർദ്ധിക്കുകയും ഭാഷയുടെ [[Phonology|ശബ്ദശാസ്ത്രം]], [[രൂപവിജ്ഞാനം|വ്യാകരണം]] എന്നിവയിൽ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിക്കുകയും ചെയ്തു. [[Gharib Niwaz (Manipur)|പാംഹെയ്ബ രാജാവിൻ്റെ]] കാലത്ത് മെയ്തെയ് ലിപിക്ക് പകരം [[കിഴക്കൻ നാഗരി ലിപി|ബംഗാളി-ആസ്സാമീസ് ലിപി]] ഉപയോഗിക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടു.&lt;ref name=&quot;iias&quot; /&gt;

[[File:ANDRO INSCRIBED STONE.jpg|thumb|1822-ൽ [[ഇംഫാൽ]] ഈസ്റ്റിലെ ആൻഡ്രോയിൽ സ്ഥാപിച്ച ശിലാശാസനം.]]

1725-ൽ പാംഹെയ്ബ രാജാവ് ''പരീക്ഷിത്'' എന്ന കൃതി രചിച്ചു. ഇത് [[മഹാഭാരതം|മഹാഭാരതത്തിലെ]] [[പരീക്ഷിത്|പരീക്ഷിത് രാജാവിൻ്റെ]] കഥയെ ആസ്പദമാക്കിയുള്ളതായിരുന്നു. ഇതാണ് മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ ആദ്യത്തെ ഹിന്ദു സാഹിത്യകൃതിയെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Ch Manihar |url=https://books.google.com/books?id=yiBkAAAAMAAJ |title=A History of Manipuri Literature |date=1996 |publisher=[[Sahitya Akademi]] |isbn=978-81-260-0086-9 |location=India |page=135 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== വ്യാപനം ==

ഏകദേശം 1.5 ദശലക്ഷം മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവർ [[മണിപ്പൂർ|മണിപ്പൂരിൽ]] താമസിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;census&quot;&gt;{{cite web |title=Census Tables |url=https://censusindia.gov.in/census.website/data/census-tables |website=Census of India |publisher=Office of the Registrar General &amp; Census Commissioner, India |access-date=15 February 2024 |year=2011}}&lt;/ref&gt; മണിപ്പൂർ സർക്കാരിൻ്റെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷയാണിത്.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot; /&gt;
[[File:Map of Barak Valley.jpg|thumb|അസമിലെ [[ബരാക് താഴ്‌വര|ബരാക് വാലി]] ജില്ലകൾ - മെയ്തെയ് ജനവിഭാഗങ്ങൾ അധിവസിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ.]]
[[ആസാം|ആസാമിൽ]] ഏകദേശം 1.7 ലക്ഷം മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവരുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;census&quot;/&gt; പ്രധാനമായും [[ബരാക് താഴ്‌വര|ബരാക് വാലിയിൽ]] [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]], [[ഹിന്ദി]] എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം മൂന്നാമത്തെ വലിയ ഭാഷയാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Mishra |first=Awadesh |date=1 January 1999 |title=The Manipuris in the Barak Valley: A Case Study of Language Maintenance' |url=https://www.academia.edu/1059019 |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area}}&lt;/ref&gt; നാഗാലാൻഡിലെ ദിമാപൂർ, കോഹിമ തുടങ്ങിയ ഇടങ്ങളിലായി 9500-ഓളം പേർ ഈ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;census&quot;/&gt; നാഗാ, കുക്കി-ചിൻ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർ പലപ്പോഴും മെയ്തെയെ ഒരു രണ്ടാം ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;

ബംഗ്ലാദേശിലെ സിൽഹെറ്റ് ഡിവിഷനിൽ ഏകദേശം 15,000 മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവരുണ്ട്. മുമ്പ് ധാക്ക, മൈമൻസിങ് എന്നിവിടങ്ങളിലും ഇവരുടെ സാന്നിധ്യമുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;:Bangladesh&quot;&gt;{{Cite web |title=Textile Bdesh Myanmar 3 |url=http://www.e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=manipur.Arts_and_Culture.Mutua_Bahadur_Art_Collection.Textile_Bdesh_Myanmar_3 |access-date=14 March 2023 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt; ബിഷ്ണുപ്രിയ മണിപ്പൂരി ജനത മെയ്തെയെ രണ്ടാം ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;

മ്യാൻമറിലെ [[Kachin State|കച്ചിൻ]], [[ഷാൻ സംസ്ഥാനം|ഷാൻ]] സംസ്ഥാനങ്ങളിലും [[Yangon Region|യാങ്കൂൺ]], [[Sagaing Region|സാഗൈങ്]] തുടങ്ങിയ റീജിയണുകളിലും ഗണ്യമായ മെയ്തെയ് ജനസംഖ്യയുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri in Myanmar 1 |url=http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=manipur.Arts_and_Culture.Mutua_Bahadur_Art_Collection.Manipuri_in_Myanmar_1 |access-date=14 March 2023 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt;

== പദോൽപ്പത്തി ==
[[എത്‌നോലോഗ്]] പ്രകാരം മെയ്തെയ് ഭാഷയുടെ മറ്റ് പേരുകൾ: ''കതേ'', ''കതി'', ''മണിപ്പൂരി'', ''മീത്തേ'', ''മീത്തേലോൻ'', ''മീതേലോൻ'', ''മീതേരോൻ'', ''മീതെ'', ''മീതെയ്'', ''മെനിപ്പൂരി'', ''മിതൈ'', ''മിതെ'', ''പൊന്ന'' എന്നിവയാണ്.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;

പല മാതൃഭാഷാ സംസാരിക്കുന്നവരും ''മണിപ്പൂരി'' എന്നതിനേക്കാൾ ''മെയ്തെയ്'' അല്ലെങ്കിൽ ''മീത്തേ'' എന്ന പേരിനാണ് മുൻഗണന നൽകുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;&gt;Chelliah (1997: 2)&lt;/ref&gt; ഈ പദം മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ ''മെയ്തെയ്‌രോൻ'' (മെയ്തെയ് + ലോൻ 'ഭാഷ') എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടായത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sharma |first=H. Surmangol |year=2006 |title=Learners' Manipuri-English dictionary. Meitei |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/sharma_query.py?qs=%EA%AF%83%EA%AF%A9%EA%AF%87%EA%AF%A9&amp;searchhws=yes |access-date=30 July 2022 |website=dsal.uchicago.edu}}&lt;/ref&gt; പാശ്ചാത്യ ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞർ കൂടുതലും ഈ പദമാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt;

[[മണിപ്പൂർ]] സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ പേരിൽ നിന്നാണ് ''മണിപ്പൂരി'' എന്ന പേര് ഉണ്ടായത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt; ഇത് ഇന്ത്യൻ സർക്കാരിൻ്റെ ഔദ്യോഗിക രേഖകളിലും സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളിലും ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt; ''മണിപ്പൂരി'' എന്ന പദം [[മണിപ്പൂർ|മണിപ്പൂരിലെ വിവിധ ഭാഷകളെയും]] ജനങ്ങളെയും മൊത്തത്തിൽ സൂചിപ്പിക്കാനും ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.

[[ബർമ്മീസ് ജനത]] മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവരെ &quot;കതേ&quot; എന്നും, ആസാമിലെ കച്ചാറിലുള്ളവർ &quot;മോഗ്‌ലീ&quot; അല്ലെങ്കിൽ &quot;മേഖ്‌ലീ&quot; എന്നും വിളിക്കുന്നു. ഷാൻ ജനത ഇവരെ &quot;കാസെ&quot; എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. ബർമ്മയിൽ താമസിക്കുന്ന മെയ്തെയ് ജനതയെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ബർമ്മക്കാർ ഉപയോഗിക്കുന്ന പദമാണ് &quot;പൊന്ന&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Gangte |first=Priyadarshini M. |url=http://www.thepeopleschronicle.in/daily/english/1781 |title=Evolution of Meetei state- Emergence of Nongda Lairen Pakhangba |work=The People's Chronicle |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119084314/http://www.thepeopleschronicle.in/daily/english/1781 |archive-date=19 January 2021 |access-date=21 March 2022}}&lt;/ref&gt;

== ഭാഷാഭേദങ്ങൾ ==
മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ പ്രാദേശികമായ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും ആശയവിനിമയ സൗകര്യങ്ങളും മിശ്രവിവാഹങ്ങളും കാരണം ഈ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഇപ്പോൾ കുറഞ്ഞുവരികയാണ്. എങ്കിലും ത്രിപുര, ബംഗ്ലാദേശ്, മ്യാൻമർ എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഭാഷാഭേദങ്ങളിൽ വ്യത്യാസങ്ങൾ കാണാം.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Thoudam |first1=P. C. |title=Demographic and Ethnographic Information: Problems in the analysis of Manipuri language |date=2006 |publisher=Central Institute of Indian Language}}&lt;/ref&gt; മെയ്തെയ് ഭാഷാഭേദങ്ങളുടെ കൃത്യമായ എണ്ണം അജ്ഞാതമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Haokip |first1=P. |date=April 2011 |title=The Languages of Manipur: A Case Study of the Kuki-Chin Languages |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |volume=34 |issue=1 |pages=86–118}}&lt;/ref&gt;

പ്രധാനപ്പെട്ട മൂന്ന് ഭാഷാഭേദങ്ങൾ ഇവയാണ്: മെയ്തെയ് പ്രോപ്പർ, ലോയ്, പംഗൽ. ഇതിൽ 'മെയ്തെയ് പ്രോപ്പർ' ആണ് നിലവാരമുള്ള രൂപമായി (standard variety) കണക്കാക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meitei {{!}} Ethnologue |url=https://www.ethnologue.com/language/mni/ |access-date=3 May 2023 |website=[[Ethnologue]] |language=en}}&lt;/ref&gt; ചില വാക്കുകളുടെ താരതമ്യം താഴെ നൽകുന്നു:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! മാനക മെയ്തെയ് !! ലോയ് !! പംഗൽ !! അർത്ഥം
|-
| ചാബ || ചാപ്പ || ചാബ || കഴിക്കുക
|-
| കപ്പ || കാപ്മ || കപ്പ || കരയുക
|-
| സാബിബ || സാപിപ || സാബിബ || ഉണ്ടാക്കുക
|}

== പദവി ==
{{Further|മെയ്തേയ് ശ്രേഷ്ഠഭാഷാ പ്രസ്ഥാനം|മെയ്തേയ് അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷാ പ്രസ്ഥാനം}}

മണിപ്പൂർ സർക്കാരിൻ്റെ ഏക ഔദ്യോഗിക ഭാഷയാണ് മെയ്തെയ്. 1992 മുതൽ ഇത് ഇന്ത്യയുടെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളിൽ ഒന്നാണ്.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri language and alphabets |url=https://omniglot.com/writing/manipuri.htm |website=omniglot.com}}&lt;/ref&gt;

ചരിത്രപരമായ മണിപ്പൂർ രാജ്യത്തിലെ രാജസഭാ ഭാഷയായിരുന്നു മെയ്തെയ്.&lt;ref name=&quot;Sanajaoba 1988 290&quot;&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=-CzSQKVmveUC&amp;dq=manipuri+court+language&amp;pg=PA290 |title=Manipur, Past and Present: The Heritage and Ordeals of a Civilization |date=1988 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-853-2 |page=290 |language=en}}&lt;/ref&gt; 1972-ൽ തന്നെ സാഹിത്യ അക്കാദമി മെയ്തെയെ ഒരു പ്രധാന ഇന്ത്യൻ സാഹിത്യ ഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചിരുന്നു. 1992-ൽ ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയതോടെയാണ് ഇതിന് പൂർണ്ണ ഔദ്യോഗിക പദവി ലഭിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri language in 8th Schedule By Jeet Akoijam |url=http://e-pao.net/epPageExtractor.asp?src=MeiteiMayek.Manipuri_language_in_8th_Schedule_By_Jeet_Akoijam.html |access-date=2022-08-26 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt;

2024-ൽ അസമിലെ നാല് ജില്ലകളിൽ മെയ്തെയ് ഒരു അസോസിയേറ്റ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;hindu27Sep2020&quot;&gt;{{Cite news |last=Laithangbam |first=Iboyaima |date=27 September 2020 |title=Assam to look into demand to include Manipuri in list of associate languages |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/minister-to-look-into-demand-to-include-manipuri-in-the-list-of-associate-languages-of-assam/article32707194.ece}}&lt;/ref&gt;

സിവിൽ സർവീസ്, പോലീസ് റിക്രൂട്ട്‌മെന്റ് പരീക്ഷകൾ നടത്താൻ ഇന്ത്യയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന 13 ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളിൽ ഒന്നാണ് മെയ്തെയ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Union Minister Dr Jitendra Singh lauds SSC for deciding to conduct the Multi-Tasking (Non-Technical) Staff examination 2022 in 13 regional languages in addition to Hindi and English for the first time |url=https://www.pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=1892439 |access-date=25 January 2023 |website=pib.gov.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

== വിദ്യാഭ്യാസം ==
മണിപ്പൂരിലെ എല്ലാ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലും മെയ്തെയ് ഒരു പ്രധാന ബോധനമാധ്യമമാണ്. [[Ministry of Education (India)|വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ]] കീഴിലുള്ള [[Central Board of Secondary Education|സി.ബി.എസ്.ഇ.]] അനുവദിച്ചിട്ടുള്ള 40 ബോധനഭാഷകളിൽ ഒന്നാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=CBSE {{!}} Academics Unit: Curriculum/Syllabus |url=https://cbseacademic.nic.in/curriculum.html |access-date=18 March 2023 |website=[[Central Board of Secondary Education|cbseacademic.nic.in]]}}&lt;/ref&gt; [[ജവഹർലാൽ നെഹ്രു സർവകലാശാല|ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു സർവകലാശാല]], [[ഡെൽഹി സർവകലാശാല|ഡൽഹി സർവകലാശാല]], [[Gauhati University|ഗുവാഹത്തി സർവകലാശാല]], [[University of North Bengal|നോർത്ത് ബംഗാൾ സർവകലാശാല]] എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഇന്ത്യൻ സർവ്വകലാശാലകളിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദ തലം വരെ മെയ്തെയ് ഒരു വിഷയമായി പഠിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Devi |first1=S. |date=May 2013 |title=Is Manipuri an Endangered Language? |url=http://www.languageinindia.com/may2013/rebikameitheiendangeredfinal.pdf |journal=Language in India |volume=13 |issue=5 |pages=520–533}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bareh |first=Hamlet |url=https://books.google.com/books?id=XScmdGvMf7IC&amp;dq=Manipuri+national+language&amp;pg=PA80 |title=Encyclopaedia of North-East India |date=2001 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-790-0 |page=80 |language=en}}&lt;/ref&gt; ഇതിനുപുറമെ, [[ഇന്ദിരാഗാന്ധി നാഷണൽ ഓപ്പൺ യൂനിവേഴ്സിറ്റി|ഇന്ദിരാഗാന്ധി നാഷണൽ ഓപ്പൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ]] ബിരുദതലത്തിലും മെയ്തെയ് പഠിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Manipur: Meitei language to be introduced in IGNOU syllabus, says union minister |url=https://nenow.in/north-east-news/manipur/manipur-meitei-language-to-be-introduced-in-ignou-syllabus-says-union-minister.html |website=Northeast Now |access-date=18 February 2024 |date=21 August 2023}}&lt;/ref&gt;

=== ആസാം ===
1956 മുതൽ അസമിലെ ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂളുകളിൽ മെയ്തെയ് ഭാഷയിലുള്ള പഠനം നൽകിവരുന്നു.&lt;ref name=&quot;hindu27Sep2020&quot; /&gt; [[Board of Secondary Education, Assam|ആസാം ബോർഡ് ഓഫ് സെക്കൻഡറി എജ്യുക്കേഷൻ]] മണിപ്പൂരി ഭാഷയിൽ സെക്കൻഡറി വിദ്യാഭ്യാസം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 March 2023 |title=Assam HSLC Exam Routine 2023 Revised: SEBA To Conduct All Class 10 Language Papers Including English On April 1 |url=https://www.india.com/education/assam-hslc-exam-routine-2023-revised-seba-to-conduct-all-class-10-language-paper-including-english-on-april-1-after-assamese-paper-leak-himanta-biswa-sarma-5950004/ |access-date=18 March 2023 |website=India.com |language=en |quote=In addition to Assamese, the other MIL subjects are Bengali, Bodo, Hindi, Manipuri, Hmar, Nepali, Mizo, Khasi, Garo, Karbi and Urdu.}}&lt;/ref&gt; കൂടാതെ, [[Assam Higher Secondary Education Council|ആസാം ഹയർ സെക്കൻഡറി എജ്യുക്കേഷൻ കൗൺസിൽ]] മെയ്തെയ് ഒരു ബോധനമാധ്യമമായും രണ്ടാം ഭാഷയായും പഠിക്കാൻ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് അവസരം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=AHSEC complete syllabus for HS 2nd year |url=https://ahsec.assam.gov.in/index.php/hs-2nd-year-syllabus/ |website=ahsec.assam.gov.in}}&lt;/ref&gt;

2020 മുതൽ [[ആസാം സർക്കാർ]] [[Manipuri Sahitya Parishad|മണിപ്പൂരി സാഹിത്യ പരിഷത്തിന്]] വാർഷിക ഗ്രാന്റായി {{INR Convert|5|l|year=2020}} നൽകിവരുന്നു. മെയ്തെയ് ഭാഷയുടെ വികസനത്തിനായി ഒരു പ്രത്യേക കോർപ്പസ് രൂപീകരിക്കുന്നതിന് ₹6 കോടി നിക്ഷേപിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;hindu27Sep2020&quot; /&gt;

[[ആസാം യൂണിവേഴ്സിറ്റി|ആസാം സർവകലാശാലയിലെ]] [[Department of Manipuri, Assam University|മണിപ്പൂരി വിഭാഗം]] മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ പിഎച്ച്.ഡി. തലം വരെയുള്ള ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസ സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri Department |url=http://www.aus.ac.in/manipuri-department/ |access-date=18 March 2023 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=5 literary bodies bat for Manipuri language in Assam |url=https://www.thesangaiexpress.com/Encyc/2020/8/3/5-literary-bodies-bat-for-Manipuri-language-in-Assam.amp.html |access-date=18 March 2023 |work=The Sangai Express |date=3 August 2020 |language=en |quote=Moreover, Manipuri in MA and PhD courses are offered at Assam University, Silchar.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=AAMSU demands Associate Official Language status to Manipuri language |url=https://www.time8.in/aamsu-demands-associate-official-language-status-to-manipuri-language/ |work=Time8 |date=22 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220826054218/https://www.time8.in/aamsu-demands-associate-official-language-status-to-manipuri-language/ |archive-date=2022-08-26 |quote=Several universities, notably Assam University and Silchar University, provide Manipuri language courses.}}&lt;/ref&gt;

=== ത്രിപുര ===
1998 മുതൽ [[Government of Tripura|ത്രിപുര സർക്കാർ]] സംസ്ഥാനത്തുടനീളമുള്ള 24 പ്രൈമറി സ്കൂളുകളിൽ മെയ്തെയ് ഒരു ഒന്നാം ഭാഷയായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=MANIPURI {{!}} DIRECTORATE OF KOKBOROK &amp; OTHER MINORITY LANGUAGES |url=https://kokborokoml.tripura.gov.in/manipuri#:~:text=The%20government%20of%20Tripura%20has,notified%20schools%20throughout%20the%20state. |access-date=18 March 2023 |website=kokborokoml.tripura.gov.in}}&lt;/ref&gt;

ജാപ്പനീസ്, കൊറിയൻ, നേപ്പാളി തുടങ്ങിയ ഭാഷകൾക്കൊപ്പം മെയ്തെയ് ഭാഷയിലും ഡിപ്ലോമ കോഴ്‌സുകൾ ആരംഭിക്കുന്നതിനായി 2021 ഡിസംബറിൽ [[Tripura University|ത്രിപുര സർവകലാശാല]], കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിനും [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ|യു.ജി.സി.ക്കും]] ശുപാർശ നൽകിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 December 2021 |title=Tripura University proposes introduction of diploma courses in Japanese, Korean, Nepali and Manipuri languages |url=http://www.indiatodayne.in/breaking-news/story/tripura-university-proposes-introduction-diploma-courses-japanese-korean-nepali-and-manipuri-languages-411046-2021-12-23 |access-date=18 March 2023 |website=India Today NE |language=hi}}&lt;/ref&gt;

== ശബ്ദശാസ്ത്രം ==
[[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷാക്കുടുംബത്തിൽ]] മെയ്തെയ് ഭാഷയുടെ കൃത്യമായ വർഗ്ഗീകരണം ഇപ്പോഴും അവ്യക്തമാണ്. ഇതിന് പദാവലിയിൽ [[കുക്കി ഭാഷ|കുക്കി]], [[തങ്ഖുൽ ഭാഷ|തങ്ഖുൽ]] എന്നീ ഭാഷകളുമായി സാമ്യമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Post |first1=Mark W. |last2=Burling |first2=Robbins |author2-link=Robbins Burling |year=2017 |orig-date=First published 2003 |chapter=The Tibeto-Burman Languages of Northeastern India |editor1-last=Thurgood |editor1-first=Graham |editor1-link=Graham Thurgood |editor2-last=LaPolla |editor2-first=Randy J. |editor2-link=Randy LaPolla |title=The Sino-Tibetan Languages |edition=2nd |publisher=Routledge |pages=23, 232–233 |isbn=978-1-138-78332-4}}&lt;/ref&gt;

=== സ്വരഭേദം ===
മെയ്തെയ് ഒരു നാദഭാഷയാണ്. ഇതിൽ രണ്ട് സ്വരഭേദങ്ങളാണോ അതോ മൂന്നെണ്ണമാണോ ഉള്ളത് എന്ന കാര്യത്തിൽ തർക്കമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{cite journal |last1=LaPolla |first1=Randy J. |author-link=Randy LaPolla |year=2000 |title=Book review: A grammar of Meitei, by S. L. Chelliah |journal=Lingua |publisher=Elsevier |volume=110 |issue=4 |pages=299–304 |doi=10.1016/s0024-3841(99)00037-6}}&lt;/ref&gt;

=== വർണ്ണങ്ങൾ ===
മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ താഴെ പറയുന്ന [[സ്വനിമം|സ്വനിമങ്ങളെ]] തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയും:&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chelliah |first1=S. L. |title=Meitei Phonology |date=1997 |publisher=Mouton de Gruyter |pages=17–21}}&lt;/ref&gt;

'''സ്വരാക്ഷരങ്ങൾ'''
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ സ്വരാക്ഷരങ്ങൾ
!
![[മുൻഭാഗം]]
![[മധ്യഭാഗം]]
![[പിൻഭാഗം]]
|-
![[ഉച്ചം]]
|{{large|{{IPA link|i}}{{·}}ഇ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯏ}})
|
|{{large|{{IPA link|u}}{{·}}ഉ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯎ}})
|-
![[മധ്യം]]
|{{large|{{IPA link|e}}{{·}}എ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑꯦ}})
|{{large|{{IPA link|ɐ}}{{·}}അ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑ}})
|{{large|{{IPA link|o}}{{·}}ഒ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑꯣ}})
|-
![[നിമം]]
|
|{{large|{{IPA link|a}}{{·}}ആ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑꯥ}})
|
|}

പുതിയ ഭാഷാശാസ്ത്ര പഠനങ്ങളിൽ മധ്യസ്വരമായ /ɐ/-നെ &lt;nowiki&gt;&lt;ə&gt;&lt;/nowiki&gt; എന്നാണ് രേഖപ്പെടുത്താറുള്ളത്. എന്നാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇത് [ə] എന്നല്ല, മറിച്ച് [ɐ] എന്നാണ് ഉച്ചരിക്കുന്നത്. ഈ സ്വരത്തിന് ശേഷം ഒരർദ്ധസ്വരം വന്നാൽ അവ തമ്മിൽ ലയിക്കും 
*ഉദാ: /ɐw/ = [ow], /ɐj/ = [ej]).

'''വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾ'''
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾ
!colspan=&quot;3&quot;| [[ഉച്ചാരണസ്ഥാനം]] →
![[ഓഷ്ഠ്യം]]
![[ദന്ത്യം]]/&lt;br /&gt;[[വർത്സ്യം]]
![[താലവ്യം]]
![[കണ്ഠ്യം]]
![[കാകില്യം]]
|-
!colspan=&quot;3&quot;|[[അനുനാസികം]]
|{{large|{{IPA link|m}}{{·}}മ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯃ}})
|{{large|{{IPA link|n}}{{·}}ന}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯅ}})
|
|{{large|{{IPA link|ŋ}}{{·}}ങ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯉ}})
|
|-
!rowspan=&quot;4&quot;|[[സ്പർശം]]
!rowspan=&quot;2&quot;|{{small|അഘോഷം}}
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|അല്പപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|p}}{{·}}പ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯄ}})
|{{large|{{IPA link|t}}{{·}}ത}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯇ}})
|{{large|{{IPA link|tʃ}}{{·}}ച}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯆ}})
|{{large|{{IPA link|k}}{{·}}ക}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯀ}})
|{{large|{{IPA link|ʔ}}{{·}}അഃ (ഃ)}}&lt;br&gt;{{noteTag|group=notes|name=glottal|മെയ്തെയ് ലിപിയിൽ കാകില്യ സ്ഫോടകത്തിന് മാത്രമായി പ്രത്യേക അക്ഷരമില്ല. വാക്കിൻ്റെ തുടക്കത്തിൽ 'അതിയ' ({{lang|mni-Mtei|ꯑ}}) എന്ന അക്ഷരം സ്വരങ്ങൾക്ക് ആധാരമായി വരുമ്പോഴാണ് ഈ ശബ്ദം ഉണ്ടാകുന്നത്. വാക്കിൻ്റെ അവസാനം ചില്ലക്ഷരങ്ങൾക്ക് (ലോൺസം) സമാനമായ അക്ഷരങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ഉച്ചാരണം പെട്ടെന്ന് നിർത്തുന്നതിലൂടെയും കാകില്യ സ്ഫോടനം സ്വാഭാവികമായി സംഭവിക്കുന്നു.}}
|-
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|മഹാപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|pʰ}}{{·}}ഫ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯐ}})
|{{large|{{IPA link|tʰ}}{{·}}ഥ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯊ}})
|
|{{large|{{IPA link|kʰ}}{{·}}ഖ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯈ}})
|
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|{{small|ഘോഷം}}
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|അല്പപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|b}}{{·}}ബ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯕ}})
|{{large|{{IPA link|d}}{{·}}ദ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯗ}})
|{{large|{{IPA link|dʒ}}{{·}}ജ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯖ}})
|{{large|{{IPA link|ɡ}}{{·}}ഗ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯒ}})
|
|-
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|മഹാപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|bʱ}}{{·}}ഭ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯚ}})
|{{large|{{IPA link|dʱ}}{{·}}ധ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯙ}})
|
|{{large|{{IPA link|ɡʱ}}{{·}}ഘ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯘ}})
|
|-
!colspan=&quot;3&quot;|[[Fricative|ഊഷ്മാവ്]]
|
|{{large|{{IPA link|s}}{{·}}സ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯁ}})
|
|
|{{large|{{IPA link|h}}{{·}}ഹ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯍ}})
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|[[Liquid consonant|ദ്രവം]]
!colspan=&quot;2&quot;|[[Rhotic consonant|ഉത്ക്ഷിപ്തം]]
|
|{{large|{{IPA link|ɾ}}{{·}}ര}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯔ}})
|
|
|
|-
!colspan=&quot;2&quot;|[[Lateral consonant|പാർശ്വികം]]
|
|{{large|{{IPA link|l}}{{·}}ല}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯂ}})
|
|
|
|-
!colspan=&quot;3&quot;|[[അർദ്ധസ്വരം]]
|{{large|{{IPA link|w}}{{·}}വ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯋ}})
|
|{{large|{{IPA link|j}}{{·}}യ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯌ}})
|
|
|}
{{noteFoot|notes}}

=== ശബ്ദശാസ്ത്രപരമായ മാറ്റങ്ങൾ ===
/k/ (ക്) എന്ന സ്വനിമത്തിൽ അവസാനിക്കുന്ന പദങ്ങളോട് '-lək' (-ലക്) എന്ന പ്രത്യയം ചേരുമ്പോൾ കണ്ഠ്യശബ്ദം ലോപിച്ചുപോകുന്നു.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;

പുരാതന ഗ്രീക്ക്, [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതം]] എന്നീ ഭാഷകളിലെ [[ഗ്രാസ്മാൻ്റെ നിയമം|ഗ്രാസ്മാൻ നിയമത്തിന്]] സമാനമായൊരു ശബ്ദമാറ്റം മെയ്തെയ് ഭാഷയിലുമുണ്ട്. ഇതിൽ രണ്ട് മഹാപ്രാണാക്ഷരങ്ങൾ അടുപ്പിച്ചു വന്നാൽ രണ്ടാമത്തേത് അല്പപ്രാണമായി മാറും.&lt;ref name=&quot;Chelliah1997&quot;&gt;Chelliah (1997)&lt;/ref&gt; അതായത്, ആദ്യ അക്ഷരത്തിൽ മഹാപ്രാണമോ ഊഷ്മാക്കളോ ({{IPA|/h/, /s/}}) വന്നാൽ തൊട്ടടുത്ത അക്ഷരത്തിലെ മഹാപ്രാണത്തിൻ്റെ കാഠിന്യം കുറയുന്നു. ഇങ്ങനെ മാറുന്ന അക്ഷരങ്ങൾ പിന്നീട് സൊണൊറന്റുകൾക്ക് (sonorants) ഇടയിൽ വരുമ്പോൾ ഘോഷമായി ഉച്ചരിക്കപ്പെടും.&lt;ref name=&quot;Chelliah1997&quot;/&gt;

{{interlinear|indent=3
|/tʰin-/ + /-kʰət/ → /tʰinɡət/
|''തിൻ''- {} ''-ഖത്'' {} ''തിൻഗത്''
|തുളയ്ക്കുക {} മുകളിലേക്ക് {} {മുകളിലേക്ക് തുളയ്ക്കുക}
|}}
{{interlinear|indent=3
|/səŋ/ + /kʰom/ → /səŋɡom/
|''സങ്'' {} ''ഖോം'' {} ''സങ്ഗോം''
|പശു {} അകിട് {} പാൽ
|}}
{{interlinear|indent=3
|/hi-/ + /-tʰok/ → /hidok/
|''ഹി-'' {} ''-ഥോക്'' {} ''ഹിദോക്''
|വെട്ടിമാറ്റുക {} പുറത്തേക്ക് {} {പുറത്തേക്ക് വെട്ടിമാറ്റുക}
|}}

== ലിപി ==
{{main|മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി}}
[[File:Depiction of the Puya Mei Thaba (Burning of the Meitei texts) ordered by Meitei King Pamheiba (AKA Garib Niwaj or Gopal Singh) under the influence of Bengali Hindu missionary Shantidas Gosai (AKA Shantidas Goswami or Shantidas Adhikari).jpg|thumb|300px|മെയ്തെയ് ലിപിയിലെഴുതിയ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ കത്തിച്ചുകളഞ്ഞ ചരിത്രസംഭവത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം.]]

[[ഭാരതത്തിലെ ഔദ്യോഗിക ലിപികൾ|ഭാരതത്തിലെ ഔദ്യോഗിക ലിപികളിൽ]] ഒന്നാണ് [[മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തെയ് ലിപി]] ({{lang|mni-Mtei|ꯃꯩꯇꯩ ꯃꯌꯦꯛ}}).&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Khuman |first1=Yanglem Loijing Khomba |last2=Devi |first2=Salam Dickeeta |last3=Singh |first3=Ch. Ponykumar |last4=Devi |first4=H. Mamata |last5=Singh |first5=N. Ajith |date=1 December 2022 |title=A benchmark dataset for printed Meitei/Meetei script character recognition |journal=Data in Brief |language=en |volume=45 |article-number=108585 |doi=10.1016/j.dib.2022.108585 |pmid=36426059 |pmc=9679442 |bibcode=2022DIB....4508585K |issn=2352-3409}}&lt;/ref&gt; കാങ്‌ലെയ് ലിപി ({{lang|mni-mtei|ꯀꯪꯂꯩ ꯃꯌꯦꯛ}})&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Noni |first1=Arambam |url=https://books.google.com/books?id=OzjbCgAAQBAJ&amp;q=Kanglei+script+Meetei+Mayekuz8AhVlSWwGHeUtCqoQ6AF6BAgFEAM&amp;pg=PA223 |title=Colonialism and Resistance: Society and State in Manipur |last2=Sanatomba |first2=Kangujam |year=2015 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-1-317-27066-9 |pages=223, 235, 237 |language=en}}&lt;/ref&gt; എന്നും ഈ ലിപിയിലെ ആദ്യ മൂന്ന് അക്ഷരങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി കോൿ സം ലായ് ലിപി ({{lang|mni-mtei|ꯀꯣꯛ ꯁꯝ ꯂꯥꯏ ꯃꯌꯦꯛ}})&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=mni:মণিপুরদা লোলয়ান চঙলকপা অমদি মীতৈ ইয়েক্না থোঙজিন্দা ৱারৌজনা লেপ্লরবদা ! |url=http://hueiyenlanpao.com/wp-content/uploads/2016/06/17.02.2022-B5.pdf |website=Hueiyen Lanpao |language=mni}}&lt;/ref&gt; എന്നും ഇതിനെ വിളിക്കാറുണ്ട്. ആറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ നാണയങ്ങളിലാണ് ഇത് ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടതായി അറിയുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Datta |first=Amaresh |url=https://books.google.com/books?id=ObFCT5_taSgC&amp;q=Manipur%208th%20century%20copper%20plate%20inscription%20Manipur&amp;pg=PA142 |title=Encyclopaedia of Indian Literature |publisher=[[Sahitya Akademi]] |year=1987 |isbn=978-81-260-1803-1 |page=142 |language=en}}&lt;/ref&gt; പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടുവരെ ഈ ലിപി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. പിന്നീട് ഇതിന് പകരം [[ബംഗാളി ലിപി]] ഉപയോഗിച്ചുതുടങ്ങി. എന്നാൽ 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മെയ്തെയ് ലിപി വീണ്ടും വൻതോതിൽ പ്രചാരത്തിലായി.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Laithangbam |first=Iboyaima |date=23 September 2017 |title=Banished Manipuri script stages a comeback |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/banished-manipuri-script-stages-a-comeback/article19743482.ece |access-date=6 March 2023 |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; 2021-ൽ മണിപ്പൂരി ഭാഷ എഴുതുന്നതിനായി ബംഗാളി ലിപിക്കൊപ്പം മെയ്തെയ് മയേക്കും [[മണിപ്പൂർ സർക്കാർ]] ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിച്ചു. 2031 വരെ പത്തുവർഷത്തേക്ക് ബംഗാളി ലിപിയും കൂടെ ഔദ്യോഗികമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=GAZETTE TITLE: The Manipur Official Language (Amendment) Act, 2021 |url=http://manipurgovtpress.nic.in/en/details_gazzete/?gazette=658 |access-date=6 March 2023 |website=manipurgovtpress.nic.in}}&lt;/ref&gt;

{|class=&quot;wikitable letters-table&quot;
|+ മെയ്തെയ് മയേൿ അടിസ്ഥാന അക്ഷരങ്ങൾ (മപുൽ ഇയേൿ)
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=കോൿ|tops=ꯀꯣꯛ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯀ|ml=ക|ipa=/k/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=സം|tops=ꯁꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯁ|ml=സ|ipa=/s/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ലായ്|tops=ꯂꯥꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯂ|ml=ല|ipa=/l/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=മിത്|tops=ꯃꯤꯠ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯃ|ml=മ|ipa=/m/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=പാ|tops=ꯄꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯄ|ml=പ|ipa=/p/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=നാ|tops=ꯅꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯅ|ml=ന|ipa=/n/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ചിൽ|tops=ꯆꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯆ|ml=ച|ipa=/tʃ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=തിൽ|tops=ꯇꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯇ|ml=ത|ipa=/t/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഖൗ|tops=ꯈꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯈ|ml=ഖ|ipa=/kʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ങൗ|tops=ꯉꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯉ|ml=ങ|ipa=/ŋ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഥൗ|tops=ꯊꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯊ|ml=ഥ|ipa=/tʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=വായ്|tops=ꯋꯥꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯋ|ml=വ|ipa=/w/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=യാങ്|tops=ꯌꯥꯡ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯌ|ml=യ|ipa=/j/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഹുൿ|tops=ꯍꯨꯛ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯍ|ml=ഹ|ipa=/h/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഉൻ|tops=ꯎꯟ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯎ|ml=ഉ|ipa=/u/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഈ|tops=ꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯏ|ml=ഇ|ipa=/i/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഫം|tops=ꯐꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯐ|ml=ഫ|ipa=/pʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=അതിയ|tops=ꯑꯇꯤꯌꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯑ|ml=അ|ipa=/ɐ/|color=red}}
|}

{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ മെയ്തെയ് മയേൿ അധിക അക്ഷരങ്ങൾ
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഗോക|tops=ꯒꯣꯛ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯒ|ml=ഗ|ipa=/ɡ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഘൗ|tops=ꯘꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯘ|ml=ഘ|ipa=/ɡʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഛ|tops=ꫢ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫢ|ml=ഛ|ipa=/t͡ʃʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ജിൽ|tops=ꯖꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯖ|ml=ജ|ipa=/d͡ʒ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഝം|tops=ꯓꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯓ|ml=ഝ|ipa=/d͡ʒʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഞ|tops=ꫣ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫣ|ml=ഞ|ipa=/ɲ/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ട്ട|tops=ꫤ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫤ|ml=ട്ട|ipa=/ʈ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഠ|tops=ꫥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫥ|ml=ഠ|ipa=/ʈʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഡ|tops=ꫦ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫦ|ml=ഡ|ipa=/ɖ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഢ|tops=ꫧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫧ|ml=ഢ|ipa=/ɖʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ണ|tops=ꫨ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫨ|ml=ണ|ipa=/ɳ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ദിൽ|tops=ꯗꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯗ|ml=ദ|ipa=/d/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ധൗ|tops=ꯙꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯙ|ml=ധ|ipa=/dʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ബാ|tops=ꯕꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯕ|ml=ബ|ipa=/b/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഭം|tops=ꯚꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯚ|ml=ഭ|ipa=/bʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=രായി|tops=ꯔꯥꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯔ|ml=ര|ipa=/ɾ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ശ|tops=ꫩ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫩ|ml=ശ|ipa=/ɕ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഷ|tops=ꫪ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫪ|ml=ഷ|ipa=/ʂ/|color=red}}
|}

മലയാളത്തിലെ [[മലയാളലിപി #ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ|ചില്ലക്ഷരങ്ങൾക്ക്]] സമാനമായി, മെയ്തെയ് മയേൿ ലിപിയിൽ വാക്കുകളുടെ അവസാനം സ്വരമില്ലാത്ത വ്യഞ്ജനങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന രണ്ടാമതൊരു രൂപമാണ് ലോൺസം ({{lang|mni-Mtei|ꯂꯣꯟꯁꯨꯝ}}). 'ലോൺസം' എന്നാൽ 'അന്ത്യം' എന്നാണർത്ഥം; മലയാളത്തിൽ /ക/ എന്നത് /ക്/ (ൿ) ആയി മാറുന്നതുപോലെ, ഈ ലിപിയിൽ എട്ട് അക്ഷരങ്ങൾക്കാണ് ഇത്തരത്തിൽ പ്രത്യേക ചില്ലക്ഷര രൂപങ്ങളുള്ളത്.

{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ മെയ്തെയ് മയേൿ ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ (ലോൺസം ഇയേൿ)
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ക|tops=ꯀ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯛ|ml=ൿ|ipa=/k/|color=red}}{{notetag|മലയാള ഭാഷയിൽ ഈ ശബ്ദത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതിനായി മുൻകാലങ്ങളിൽ 'ൿ' എന്ന ലിപിയാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. ഇത് 'ക്' എന്ന ഉച്ചാരണത്തിൽ നിന്നും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമാണ്.}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ങ|tops=ꯉ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯡ|ml=ങ്|ipa=/ŋ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ത|tops=ꯇ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯠ|ml=ത്|ipa=/t/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ന|tops=ꯅ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯟ|ml=ൻ|ipa=/n/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=പ|tops=ꯄ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯞ|ml=പ്|ipa=/p/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=മ|tops=ꯃ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯝ|ml=മ്|ipa=/m/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ല|tops=ꯂ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯜ|ml=ൽ|ipa=/l/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഇ|tops=ꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯢ|ml=ഇ (അന്ത്യം)|ipa=/i/|color=red}}
|}
{{noteFoot|മെയ്തെയ് മയേൿ ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ}}
രണ്ടാം ഭാഷയായി അടിസ്ഥാന മെയ്തെയ് പഠിപ്പിക്കാൻ മണിപ്പൂർ ബോർഡ് ഓഫ് സെക്കൻഡറി എജ്യുക്കേഷൻ റോമൻ അക്ഷരമാല ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=25 January 2023 |title=Manipur HSLC Date Sheet 2023: BSEM Class 10 time table released, exam begins March 16 |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/manipur-hslc-date-sheet-2023-bsem-class-10-time-table-released-exam-begins-march-16/articleshow/97300318.cms?from=mdr |access-date=6 March 2023 |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=SNS |date=10 January 2019 |title=Manipur Board Class 12 (HSC) and Class 10 (HSLC) Timetable 2019 available online at manipureducation.gov.in {{!}} Check now |url=https://www.thestatesman.com/india/manipur-board-class-12-hsc-and-class-10-hslc-timetable-2019-available-online-at-manipureducation-gov-in-check-now-1502723456.html |access-date=6 March 2023 |website=[[The Statesman (India)|The Statesman]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ലാറ്റിൻ അക്ഷരമാല ഉപയോഗിക്കുന്ന മണിപ്പൂരി പാഠപുസ്തകങ്ങൾ ഇനി പ്രസിദ്ധീകരിക്കരുതെന്ന് ബോർഡ് അടുത്തിടെ ഒരു നിർദ്ദേശം പുറപ്പെടുവിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |title=MEELAL lauds BSEM order: 04th feb24 ~ E-Pao! Headlines |url=https://e-pao.net/GP.asp?src=44..040224.feb24 |website=e-pao.net |access-date=15 February 2024}}&lt;/ref&gt; മണിപ്പൂരിലെ [[മണിപ്പൂരിലെ ക്രിസ്തുമതം|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]] റോമൻ ലിപിയിലുള്ള മെയ്തെയ് ഭാഷാ ബൈബിളുകൾ സാധാരണയായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Birth of Jesus Manipuri Roman Mayek CB |url=https://bibleforchildren.org/PDFs/manipuri_roman_mayek/36_The_Birth_of_Jesus_Manipuri_Roman_Mayek_CB.pdf |website=bibleforchildren.org}}&lt;/ref&gt;

ലൈനിംഘാൻ നൗരിയ ഫുലോ (1888-1941) കണ്ടുപിടിച്ച ഒരു [[നിർമ്മിത ലിപി|നിർമ്മിത ലിപിയാണ്]] [[നൗരിയ ഫുലോ ലിപി]]. ഇത് [[ദേവനാഗരി]], ബംഗാളി ലിപികളോട് വളരെയധികം സാമ്യം പുലർത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=mni:নাওরিয়া ফুলো: ঋষি অমা - এলাংম দীনমনী |url=http://hueiyenlanpao.com/wp-content/uploads/2016/06/12.11.2019-B7.pdf |work=Hueiyen Lanpao |language=mni |publication-place=India}}&lt;/ref&gt; ഇത് [[അപോക്പ മരുപ്പ്]] പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചിരുന്നെങ്കിലും ഒരിക്കലും വ്യാപകമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Wahengbam Ibohal |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.463276/page/n501/mode/2up?q=Naoriya+phullo |title=The History Of Manipur |publisher=[[Digital Library of India]] |others=[[Internet Archive]] |location=India |page=501 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== വ്യാകരണം ==
മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ മലയാളത്തിന് സമാനമായി [[Subject–object–verb|കർത്താവ്-കർമ്മം-ക്രിയ (SOV)]] എന്ന പദക്രമമാണ് പിന്തുടരുന്നത്. ഉദാഹരണത്തിന്, ''എയ് ചാൿ ചായ്'' (&lt;small&gt;മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|mni-mtei|ꯑꯩ ꯆꯥꯛ ꯆꯥꯢ}}) എന്ന വാക്യം ശ്രദ്ധിക്കുക. ഇതിൽ &quot;എയ്&quot; (ഞാൻ) കർത്താവും, &quot;ചാൿ&quot; (ചോറ്) കർമ്മവും, &quot;ചായ്&quot; (കഴിക്കുന്നു) ക്രിയയുമാണ്.

=== വചനം (ഏകവചനം/ബഹുവചനം) ===
മലയാളത്തിൽ നാമങ്ങളെ ബഹുവചനമാക്കാൻ 'അർ', 'മാർ', 'കൾ' എന്നീ പ്രത്യയങ്ങൾ ചേർക്കുന്നതുപോലെ, മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ പ്രധാനമായും രണ്ട് പ്രത്യയങ്ങളാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്:
* '''-ഖോയ് (khoi):''' സർവ്വനാമങ്ങൾക്കും മനുഷ്യരെ കുറിക്കുന്ന നാമങ്ങൾക്കും ഒപ്പം ചേർക്കുന്നു (ഉദാ: ഞങ്ങൾ, അവർ).
* '''-സിങ് (siṅ):''' മറ്റ് എല്ലാ നാമങ്ങൾക്കും ഒപ്പം ചേർക്കുന്നു (ഉദാ: മരങ്ങൾ, മൃഗങ്ങൾ).

മലയാളത്തിലെപ്പോലെ തന്നെ നാമങ്ങൾ ബഹുവചനമാകുമ്പോഴും അതിനൊപ്പമുള്ള ക്രിയയ്ക്ക് മാറ്റം സംഭവിക്കുന്നില്ല. ഉദാഹരണങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു:&lt;ref name=&quot;Singh 2013&quot;&gt;{{cite journal |last=Singh |first=S. Indrakumar |date=November 2013 |title=Agreements in Manipuri |url=http://www.languageinindia.com/nov2013/indrakumaragreementsmanipurifinal.pdf |journal=Language in India |volume=13 |issue=11 |pages=216–231}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! നാമം (മെയ്തെയ്) !! മലയാളം അർത്ഥം !! വാക്യം (മെയ്തെയ്) !! പരിഭാഷ
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡ}} (അങ്ആങ്) || കുഞ്ഞ് || {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡ ꯀꯞꯄꯤ}} (അങ്ആങ് കപ്പി) || കുഞ്ഞ് കരയുന്നു.
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡꯁꯤꯡ}} (അങ്ആങ്സിങ്) || കുഞ്ഞുങ്ങൾ || {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡꯁꯤꯡ ꯀꯞꯄꯤ}} (അങ്ആങ്സിങ് കപ്പി) || കുഞ്ഞുങ്ങൾ കരയുന്നു.
|}

നാമങ്ങളെ കൂടുതൽ വ്യക്തമാക്കാൻ നാമവിശേഷണങ്ങൾ (Adjectives) ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ അവ നാമത്തോട് ചേർത്തെഴുതുന്നില്ല. പകരം പ്രത്യേക പദങ്ങളായിത്തന്നെ ഉപയോഗിക്കുന്നു:&lt;ref name=&quot;Singh 2013&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! നാമവിശേഷണം !! മലയാളം അർത്ഥം !! വാക്യം (മെയ്തെയ്) !! പരിഭാഷ
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯑꯃ}} (അമാ) || ഒരു / ഒന്ന് || {{lang|mni-mtei|ꯃꯤ ꯑꯃ ꯂꯥꯛꯏ}} (മീ അമാ ലാൿഈ) || ഒരാൾ വരുന്നു.
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯈꯔ}} (ഖരാ) || ചില || {{lang|mni-mtei|ꯃꯤ ꯈꯔ ꯂꯥꯛꯏ}} (മീ ഖരാ ലാൿഈ) || ചിലർ വരുന്നു.
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯃꯌꯥꯝ}} (മയാം) || പല / ധാരാളം || {{lang|mni-mtei|ꯃꯤ ꯃꯌꯥꯝ ꯂꯥꯛꯏ}} (മീ മയാം ലാൿഈ) || പലർ വരുന്നു.
|}

=== സംയുക്ത ക്രിയകൾ ===
പ്രധാന ക്രിയാധാതുവിനോടൊപ്പം (Root verb) കാലമോ അവസ്ഥയോ സൂചിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് പ്രത്യയങ്ങൾ ചേർത്താണ് മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ സംയുക്ത ക്രിയകൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത് (മലയാളത്തിൽ 'വന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു' എന്ന് പറയുന്നതുപോലെ). ഇതിനായി പ്രധാനമായും രണ്ട് പ്രത്യയങ്ങളാണ് കൂടുതലായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്:&lt;ref name=&quot;Devi 2014&quot;&gt;{{cite journal |last1=Devi |first1=M. Bidyarani |date=May 2014 |title=Compound Verbs in Manipuri |url=http://www.languageinindia.com/may2014/bidyaranimanipuricompoundverbsfinal.pdf |journal=Language in India |volume=14 |issue=5 |pages=66–70}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! പ്രത്യയം !! മലയാളം അർത്ഥം
|-
| {{lang|mni-mtei|-ꯊꯣꯛ}} (-ഥോൿ) || പുറത്തുവരിക / വരിക (ദിശയെ സൂചിപ്പിക്കാൻ)
|-
| {{lang|mni-mtei|-ꯅꯤꯡ}} (-നിങ്) || ആഗ്രഹിക്കുക / വേണം
|}

ക്രിയയുടെ പൂർണ്ണമായ രൂപം ലഭിക്കാൻ ഇവയോടൊപ്പം ആസ്പെക്ട് മാർക്കറുകൾ (ക്രിയയുടെ കാലം സൂചിപ്പിക്കുന്നവ) കൂടി ചേർക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ഘടന: {{blockindent|[ക്രിയാധാതു] + [പ്രത്യയം] + [കാലം സൂചിപ്പിക്കുന്ന പ്രത്യയം]}} എന്നാണ്:&lt;ref name=&quot;Devi 2014&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! ക്രിയാധാതു !! പ്രത്യയം !! കാലം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് !! സംയുക്തരൂപം (മെയ്തെയ്) !! പരിഭാഷ
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝ}} (തും - ഉറങ്ങുക) || {{lang|mni-mtei|-ꯊꯣꯛ}} (-ഥോൿ) || {{lang|mni-mtei|-ꯂꯦ}} (-ലേ - പൂർണ്ണതയെ കുറിക്കുന്നു) || {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝꯊꯣꯛꯂꯦ}} (തുംഥോൿലേ) || ഉറങ്ങാൻ തുടങ്ങി
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝ}} (തും - ഉറങ്ങുക) || {{lang|mni-mtei|-ꯅꯤꯡ}} (-നിങ്) || {{lang|mni-mtei|-ꯂꯦ}} (-ലേ - പൂർണ്ണതയെ കുറിക്കുന്നു) || {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝꯅꯤꯡꯂꯦ}} (തുംനിങ്‌ലേ) || ഉറക്കം വരുന്നു
|}

ആവശ്യമെങ്കിൽ ഈ രണ്ട് പ്രത്യയങ്ങളും ഒന്നിച്ചുചേർത്തും സംയുക്ത ക്രിയകൾ ഉണ്ടാക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന്, ''{{lang|mni-mtei|ꯄꯤꯊꯣꯛꯅꯤꯡꯂꯦ}}'' (പീഥോൿനിങ്‌ലേ) എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം &quot;പുറത്തുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു&quot; എന്നാണ്.

== ഉദാഹരണ വാചകങ്ങൾ ==
താഴെ നൽകിയിരിക്കുന്ന വാചകം [[അന്താരാഷ്ട്ര മനുഷ്യാവകാശ പ്രഖ്യാപനം|സാർവ്വദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ പ്രഖ്യാപനത്തിലെ]] വകുപ്പ് 1. നിന്നുള്ളതാണ്.

==== മെയ്തെയ് [[മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തെയ് മയേൿ]] ലിപിയിൽ ====
{{blockindent|{{lang|mni-Mtei|ꯃꯤꯑꯣꯏꯕ ꯈꯨꯗꯤꯡꯃꯛ ꯄꯣꯛꯄ ꯃꯇꯝꯗ ꯅꯤꯡꯇꯝꯃꯤ, ꯑꯃꯗꯤ ꯏꯖꯖꯠ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯍꯛ ꯃꯥꯟꯅꯅ ꯂꯧꯖꯩ ꯫ ꯃꯈꯣꯏ ꯄꯨꯝꯅꯃꯛ ꯋꯥꯈꯜ ꯂꯧꯁꯤꯡ ꯁꯦꯡꯏ, ꯑꯐ ꯐꯠꯇ ꯈꯪꯏ, ꯑꯗꯨꯅ ꯑꯃꯅ ꯑꯃꯒ ꯂꯣꯏꯅꯕ ꯃꯇꯝꯗ ꯃꯆꯤꯟ ꯃꯅꯥꯎꯒꯨꯝꯅ ꯂꯣꯏꯅꯒꯗꯕꯅꯤ ꯫}}}}

==== മെയ്തെയ് [[കിഴക്കൻ നാഗരി ലിപി|ബംഗാളി-ആസ്സാമീസ്]] ലിപിയിൽ ====
{{blockindent|{{lang|mni-Beng|মিওইবা খুদিংমক পোকপা মতমদা নিংতম্মী, অমদি ইজ্জৎ অমসুং হক মান্ননা লৌজৈ । মখোই পুম্নমক ৱাখল লৌশিং শেঙই, অফ ফত্তা খঙই, অদুনা অমনা অমগা লোইনবদা মচীন মনাওগুম্না লোইনগদবনি ।}}}}

==== ([[ISO 15919]]) ലത്തീൻ വൽക്കരണം ====
{{blockindent|{{translit|mni|ISO|Mioiba khudingmak pokpa matamda ningtammi amadi ijjat amasung hak mānnana leijei, makhoi pumnamak wākhal loushing shengi, apha phatta khangi, aduna amana amaga loinabada machin manāogumna loinagadabani.|italic=yes}}}}

==== [[അന്താരാഷ്ട്ര ശബ്ദലിപി|ഐ.പി.എ]] അനുലേഖനം ====
{{blockindent|{{lang|mni|{{IPA|míːójbə kʰud̯íŋmək pókpə mət̯ə̀md̯ə níːŋt̯ə̀mmi, əməd̯i iːdʒət əməʃùng hə́k màːnənə lɐ̀jdʒɐ̀j. məkʰój púmnəmək wakʰə̀l lə̀wʃiŋ ʃèŋi, əpʱə̀ pʱə́ːt̯ə kʰə́ŋi, əd̯unə əmənə əməgə lòjnəbəd̯ə mət͡ʃìn mənáwgùmnə lójnəgəd̯əbəni'}}}}}}

==== മലയാളം പരിഭാഷ ====
{{blockindent|മനുഷ്യരെല്ലാവരും തുല്യാവകാശങ്ങളോടും അന്തസ്സോടും കൂടി സ്വതന്ത്രരായി ജനിച്ചവരാണ്. മനുഷ്യനു വിവേകവും മനഃസാക്ഷിയും സിദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവർ പരസ്പരം സഹോദരഭാവത്തോടെ വർത്തിക്കേണ്ടതാണ്.}}

== കുറിപ്പുകൾ ==
{{notelist}}

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

{{commons category}}
{{Incubator|code= mni}}
&lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt; 

{{Official_languages_of_India}}
{{ഭാരതത്തിലെ ഭാഷകൾ|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Languages of Northeast India|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Languages of Bangladesh|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Languages of South Asia|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Sino-Tibetan branches|state=&quot;expanded&quot;}}

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മണിപ്പൂരി]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ബംഗ്ലാദേശിലെ ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ബർമ്മയിലെ ഭാഷകൾ]]</text>
      <sha1>f9fe2xoyiszjztu3cj8n77v67lnoih8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611729</id>
      <parentid>4611728</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T12:11:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Symphonicallyu</username>
        <id>155269</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4611729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87135" sha1="k66mjmhfvc0j4uxy4hw2m5t9rbobyii" xml:space="preserve">{{prettyurl|Meitei language}}
{{Short description|വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിലെ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷ}}
{{നാനാർത്ഥം|മണിപ്പൂരി}}
{{Hatnote|പ്രത്യേകമായി പറഞ്ഞിട്ടില്ലെങ്കിൽ, ഈ ലേഖനത്തിലെ മണിപ്പൂരി ഭാഷ [[മെയ്തേയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തേയ് മയേൿ ലിപിയിലാണ്]] എഴുതിയിരിക്കുന്നത്.}}
{{Infobox language
| name = &lt;span style=&quot;font-size:100%;line-height:1.85;text-align:center;&quot;&gt;മെയ്തെയ്&lt;/span&gt;
| altname = &lt;span style=&quot;font-size:100%;line-height:1.85;&quot;&gt;&lt;center&gt;{{lang|mni-Mtei|ꯃꯅꯤꯄꯨꯔꯤ}} (മണിപ്പൂരി)&lt;/center&gt;&lt;/span&gt;
| nativename = &lt;center&gt;{{huge|{{lang|mni-Mtei|ꯃꯩꯇꯩꯂꯣꯟ}}}}&lt;/center&gt;&lt;span style=&quot;font-size:100%;line-height:2.65;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;&lt;center&gt;{{lang|mni-Beng|মৈতৈলোন}} • {{transliteration|mni|ISO|Meiteilon}}&lt;/center&gt;&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;
| pronunciation    = {{IPA|mni|meɪteɪ|}}
| image = [[File:Meitei language written in Meitei script.svg|center]]
| mapsize  = 300px
| imagecaption = &lt;small&gt;&lt;center&gt;[[മെയ്തെയ് മയേക്|മെയ്തെയ് ലിപിയിലെഴുതിയ]] ''&quot;മെയ്തെയ് ലോൻ&quot;''&lt;/center&gt;&lt;/small&gt;
| states = [[ഇന്ത്യ]] • [[ബംഗ്ലാദേശ്]]
| region = *[[മണിപ്പൂർ]]
*[[ആസാം]]
*[[ത്രിപുര]]
| ethnicity = [[മെയ്തെയ് ജനത|മെയ്തെയ്]]
| familycolor = സൈനോ-തിബെറ്റൻ
| fam1 = [[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ]]
| fam2 = [[തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷകൾ|തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ]]
| fam3 = [[മദ്ധ്യ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷകൾ|മദ്ധ്യ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ]]
| speakers = {{sigfig|1.775000|2}} ദശലക്ഷം
| date = 2003–2011
| ref = &lt;ref&gt;{{e28|mni}}&lt;/ref&gt;
| ancestor = [[മുതൽ-സൈനോ-തിബെറ്റൻ]]
| ancestor2 = [[മുതൽ-തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ]]
| script = 
*[[മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തെയ് മയേൿ]] &lt;small&gt;(മാതൃലിപി)&lt;/small&gt;
*[[നൗരിയ ഫുലോ ലിപി|നൗരിയ ഫുലോ]]
*[[കിഴക്കൻ നാഗരി ലിപി|ബംഗാളി-ആസ്സാമീസ്]]
*[[ലത്തീൻ അക്ഷരമാല|ലത്തീൻ]] &lt;small&gt;(ഔദ്യോഗികമല്ല)&lt;/small&gt;
| nation = {{flag|ഇന്ത്യ}} &lt;small&gt;(ഔദ്യോഗിക പട്ടികഭാഷ)&lt;/small&gt;
*[[മണിപ്പൂർ]] &lt;small&gt;(പ്രധാന ഔദ്യോഗിക ഭാഷ)&lt;/small&gt;
*[[ആസാം]] &lt;small&gt;(അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷ)&lt;/small&gt;
| minority = {{Bulleted list|[[ത്രിപുര|ത്രിപുര, ഇന്ത്യ]]|[[ബംഗ്ലാദേശിലെ ഭാഷകൾ|ബംഗ്ലാദേശ്]]|[[മ്യാൻമറിലെ ഭാഷകൾ|മ്യാൻമർ]]}}
| agency = [[ഡയറക്ടറേറ്റ് ഓഫ് ലാംഗ്വേജ് പ്ലാനിംഗ് ആൻഡ് ഇംപ്ലിമെന്റേഷൻ]], മണിപ്പൂർ
* [[സാംസ്കാരിക മന്ത്രാലയം (ഇന്ത്യ)|സാംസ്കാരിക മന്ത്രാലയം]]
* [[സാഹിത്യ അക്കാദമി]]
* [[സെൻട്രൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യൻ ലാംഗ്വേജസ്]]
* [[ഡയറക്ടറേറ്റ് ഓഫ് ലാംഗ്വേജ് പ്ലാനിംഗ് ആൻഡ് ഇംപ്ലിമെന്റേഷൻ]]
* [[മണിപ്പൂരി സാഹിത്യ പരിഷത്ത്]]
| iso2 = mni
| lc1 = mni
| ld1 = &lt;small&gt;മണിപ്പൂരി&lt;/small&gt;
| lc2 = omp
| ld2 = &lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി&lt;/small&gt;
| glotto = mani1292
| glottoname = &lt;small&gt;മണിപ്പൂരി&lt;/small&gt;
| glotto2 = meit1246
| glottoname2 = &lt;small&gt;മെയ്തെയ്&lt;br&gt;(മാനക ഭാഷാഭേദം)&lt;/small&gt;
| glotto3 = pang1284
| glottoname3 = &lt;small&gt;പംഗൽ&lt;br&gt;(മുസ്ലീം ഭാഷാഭേദം)&lt;/small&gt;
| notice           = IPA
| notice2          =
| dialects =
*[[തൗഗലോൺ]] (രാജസഭകളിലെ ഭാഷാഭേദം)
*[[അമൈലോൺ]] ([[ആരാധനാ ഭാഷ|ആരാധനാ ഭാഷാഭേദം]])
*[[ഖുമൻ (ഭാഷാശാസ്ത്രം)|ഖുമൻ]] (ചരിത്രപരം)
*[[മൊയ്‌രംഗ് (ഭാഷാശാസ്ത്രം)|മൊയ്‌രംഗ്]] (ചരിത്രപരം)
*[[ചക്പ ഭാഷ|ചക്പ/ലോയ്]]
*മെയ്തെയ് പംഗൽ&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;&gt;{{Cite web |title=Meitei {{!}} Ethnologue |url=https://www.ethnologue.com/language/mni/ |access-date=3 May 2023 |website=[[Ethnologue]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20190724203234/https://www.ethnologue.com/language/mni/ |archive-date=24 July 2019 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*[[ബംഗ്ലാദേശിലെ മെയ്തെയ് ഭാഷ|ബംഗ്ലാദേശി മെയ്തെയ്]]
| speakers2 =
| map = [[File:Meitei language distribution.png|center]]
| mapcaption =
&lt;small&gt;{{legend|#014167|മെയ്തെയ് ഔദ്യോഗികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായ ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#076BA2|മെയ്തെയ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷയല്ലെങ്കിലും വിദ്യാഭ്യാസ ഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#419ED5|മെയ്തെയ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷയോ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ഭാഷയോ അല്ലെങ്കിലും വിദ്യാഭ്യാസ ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#79A9E3|മെയ്തെയ് അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഔദ്യോഗികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായ ഭാഷയല്ലാത്ത പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#A6BBD5|മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്ന ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ കൂടുതലുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
}}
  
[[വടക്കു കിഴക്കൻ ഇന്ത്യ|വടക്കുകിഴക്കൻ]] [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]]   [[മണിപ്പൂർ]] സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ ഔദ്യോഗികഭാഷയാണ്‌ '''മണിപ്പൂരി ഭാഷ''' എന്നപേരിലും അറിയപ്പെടുന്ന '''മെയ്തെയ് ലോൻ''' (&lt;small&gt;മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|mni-Mtei|ꯃꯩꯇꯩꯂꯣꯟ}}, &lt;small&gt;[[അന്താരാഷ്ട്ര ശബ്ദലിപി|ഐ.പി.എ.]]:&lt;/small&gt; {{IPA|mni|mejtej loːn|}} &lt;ref&gt;{{Cite OED|Meithei |access-date=14 October 2022}}&lt;/ref&gt;).{{efn|ഇതു കൂടാതെ ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷാകുടുംബത്തിൽ‌പ്പെട്ട [[ബിഷ്ണുപ്രിയ മണിപ്പൂരി ഭാഷ|ബിഷ്ണുപ്രിയ മണിപ്പൂരി]] എന്നൊരു ഭാഷയും മണിപ്പൂരിൽ സംസാരിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്‌.}} 

ഒരു [[തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷകൾ|തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷയാണ്]] മെയ്തെയ് അഥവാ മണിപ്പൂരി. [[മണിപ്പൂർ|മണിപ്പൂരിലെ]] ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായ ഇത്, [[ആസാം|ആസാമിലെ]] നാല് ജില്ലകളിൽ അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷ കൂടിയാണ്. 1992-ൽ [[ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം പട്ടിക|ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം പട്ടികയിൽ]] ഉൾപ്പെടുത്തിയ ഈ ഭാഷയെ, [[കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി]] ഉന്നത സാഹിത്യഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot; /&gt; ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സംസാരിക്കപ്പെടുന്ന 	
[[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ]] ഭാഷയാണിത്. വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിൽ [[ആസ്സാമീസ്]], [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]] എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം മൂന്നാം സ്ഥാനത്താണ് മെയ്തെയ്.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Language – India, States and Union Territories |url=http://censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf |work=Census of India 2011 |publisher=Office of the Registrar General |pages=13–14 |access-date=30 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181114073412/http://www.censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf |archive-date=14 November 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011-ലെ കണക്കെടുപ്പ് പ്രകാരം ഇന്ത്യയിൽ 1,761,079 പേർ മെയ്തെയ് മാതൃഭാഷയായി സംസാരിക്കുന്നു. ഇതിൽ ഭൂരിഭാഗവും (1,522,132 പേർ) മണിപ്പൂരിലാണുള്ളത്. അയൽ സംസ്ഥാനങ്ങളായ ആസാം (168,133), [[ത്രിപുര]] (23,779), [[നാഗാലാ‌ൻഡ്|നാഗാലാൻഡ്]] (9,511) എന്നിവിടങ്ങളിലും ചെറിയ സമൂഹങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ, അയൽരാജ്യങ്ങളായ [[മ്യാൻമർ|ബർമ്മ]],&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuris in Mandalay see ray of hope in Modi |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Manipuris-in-Mandalay-see-ray-of-hope-in-Modi/articleshow/48059811.cms |last1=Sunil |first1=Oinam |date=14 July 2015 |website=The Times of India |language=en}}&lt;/ref&gt; [[ബംഗ്ലാദേശ്]]&lt;ref&gt;{{e28|mni}}&lt;/ref&gt; എന്നിവിടങ്ങളിലും ഈ ഭാഷ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ethnologue.org/show_language.asp?code=mni |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-04 |archive-date=2010-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100707190446/http://www.ethnologue.org/show_language.asp?code=mni |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ചരിത്രപരമായി [[നിങ്തൗജ രാജവംശം|നിങ്തൗജ]], [[ഖുമൻ രാജവംശം|ഖുമൻ]], [[മൊയ്‌റാംഗ്]], [[അംഗോം]], [[ലുവാങ്]], [[ചെങ്‌ലീ]], [[ഖാബ-ൻഗൻബ]] എന്നീ സ്വതന്ത്ര ഗോത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ് മണിപ്പൂരി ഭാഷ. ഇവർക്ക് പ്രത്യേക ഭാഷാഭേദങ്ങളുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് നിങ്തൗജ രാജവംശത്തിൻ്റെ ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ ഒന്നിക്കുകയും മെയ്തെയ് സമൂഹമായി മാറുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ നിങ്തൗജ ഭാഷാഭേദം പ്രമുഖമാവുകയും, മറ്റ് ഗോത്രഭാഷകളെ സ്വാധീനിച്ച് ഇന്നത്തെ മെയ്തെയ് ഭാഷയായി രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=-CzSQKVmveUC&amp;dq=luwang+khuman+angom+language&amp;pg=PA10 |title=Manipur, Past and Present: The Heritage and Ordeals of a Civilization |date=1988 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-853-2 |page=10 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Miri |first=Mrinal |url=https://books.google.com/books?id=qfSz3UOAxM4C&amp;dq=luwang+khuman+angom+language&amp;pg=PA77 |title=Linguistic Situation in North-East India |date=2003 |publisher=Concept Publishing Company |isbn=978-81-8069-026-6 |page=77 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Chungkham Yashwanta |url=https://books.google.com/books?id=pCtkAAAAMAAJ |title=Manipuri Grammar |date=2000 |publisher=Rajesh Publications |isbn=978-81-85891-33-0 |pages=2, 202 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ayyappappanikkar |url=https://books.google.com/books?id=KYLpvaKJIMEC&amp;dq=luwang+khuman+angom+language&amp;pg=PA333 |title=Medieval Indian Literature: Surveys and selections |date=1997 |publisher=Sahitya Akademi |isbn=978-81-260-0365-5 |page=333 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Aspects of Manipuri language and its literary traditions By Ahanthem Homen |url=https://e-pao.net/epPageExtractor.asp?src=education.Aspects_of_Manipuri_language_and_its_literary_traditions_By_Ahanthem_Homen.html.. |access-date=2024-05-22 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt;
മെയ്തെയ് ഒരു വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഭാഷയല്ല. ''[[എത്‌നോലോഗ്]]'' ഇതിനെ സുരക്ഷിതമായ (EGIDS ലെവൽ 2 &quot;പ്രൊവിൻഷ്യൽ ലാംഗ്വേജ്&quot;) ഭാഷയായി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{e28|mni}}&lt;/ref&gt; എങ്കിലും, [[യുനെസ്കോ]] ഇതിനെ ഒരു &quot;ദുർബല&quot; ഭാഷയായി കണക്കാക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last1=Moseley |editor-first1=C. |title=Atlas of the world's languages in danger (3rd ed) |date=2010 |publisher=UNESCO Publishing |location=Paris |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187026 |pages=44{{ndash}}45 and elsewhere}}&lt;/ref&gt; [[ഹിന്ദി]], [[കശ്മീരി ഭാഷ|കശ്മീരി]] എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം ഇന്ത്യയിൽ അതിവേഗം വളരുന്ന ഭാഷകളിൽ മെയ്തെയും [[ഗുജറാത്തി ഭാഷ|ഗുജറാത്തിയും]] സംയുക്തമായി മൂന്നാം സ്ഥാനത്താണ്.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=R |first=Aishwaryaa |date=6 June 2019 |title=What census data reveals about use of Indian languages |url=https://www.deccanherald.com/india/what-census-data-reveals-about-use-of-indian-languages-738340.html |work=[[Deccan Herald]] |access-date=16 November 2023}}&lt;/ref&gt;

== വർഗ്ഗീകരണം ==
മെയ്തെയ് [[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ]] ഭാഷാ കുടുംബത്തിലെ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ശാഖയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meitei {{!}} Ethnologue Free |url=https://www.ethnologue.com/language/mni/ |access-date=2023-11-18 |website=Ethnologue (Free All) |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot;&gt;{{Cite web |title=Manipuri language |url=https://www.britannica.com/topic/Manipuri-language |access-date=2023-11-18 |website=Encyclopædia Britannica |date=15 August 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt;

19, 20 നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ വിവിധ ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞർ ഇതിനെ വ്യത്യസ്ത ഗ്രൂപ്പുകളിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ജോർജ്ജ് എബ്രഹാം ഗ്രിയേഴ്സൺ]] (1903–1924) ഇതിനെ [[കുക്കി-ചിൻ ഭാഷകൾ|കുക്കി-ചിൻ വിഭാഗത്തിലും]], വോഗ്ലിൻ (1965) കുക്കി-ചിൻ-നാഗ വിഭാഗത്തിലും ഉൾപ്പെടുത്തി. എന്നാൽ മെയ്തെയ് ഈ ഗ്രൂപ്പുകളിലൊന്നിലും ഉൾപ്പെടുന്നില്ലെന്ന് [[റോബിൻസ് ബർലിംഗ്]] അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;iias&quot;&gt;{{Cite web |title=A History of Manipuri Language |url=http://iias.ac.in/events/a-history-of-manipuri-language/ |access-date=2023-11-18 |website=[[Indian Institute of Advanced Study]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt; നിലവിലെ അക്കാദമിക് സമവായമനുസരിച്ച് [[ജെയിംസ് മാറ്റിസോഫ്]] മെയ്തെയെ കാമരൂപൻ ഗ്രൂപ്പിൻ്റെ സ്വന്തം ഉപവിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot;/&gt; എങ്കിലും ചിലർ ഇപ്പോഴും ഇതിനെ [[കുക്കി-ചിൻ-നാഗ ഭാഷകൾ|കുക്കി-ചിൻ-നാഗ ശാഖയിലെ]] അംഗമായി കണക്കാക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Glottolog 4.8 – Manipuri |url=https://glottolog.org/resource/languoid/id/mani1292 |access-date=2023-11-18 |website=glottolog.org}}&lt;/ref&gt;

== ഭാഷാചരിത്രം ==

[[File:Yumbanlol (Yumpanlol) - a 6th century Classical Meitei language copper manuscript text - in Meetei script - works on sensuality &amp; relationship between husbands &amp; wives and how to run a household in Ancient Kangleipak civilisation state.jpg|thumb|മെയ്തെയ് ലിപിയിൽ എഴുതിയ 6-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ &quot;യുമൻലോൽ&quot; എന്ന ചെമ്പ് ലിഖിതം.]]

മെയ്തെയ് ഭാഷയ്ക്ക് കുറഞ്ഞത് 2000 വർഷത്തെ പഴക്കമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;iias&quot; /&gt; ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞനായ സുനീതി കുമാർ ചാറ്റർജിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ [[പുരാതന മെയ്തെയ് സാഹിത്യം|പുരാതന മെയ്തെയ് സാഹിത്യത്തിന്]] 1500 മുതൽ 2000 വർഷം വരെ പഴക്കമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Chatterji |first=Suniti Kumar |author-link=Suniti Kumar Chatterji |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.32096/page/n187/mode/2up |title=Kirata-jana-krti |date=1951 |publisher=[[The Asiatic Society]], [[Digital Library of India]]; [[Internet Archive]] |location=Kolkata |publication-date=1951 |pages=157, 158 |language=en |quote=... The beginnings of this Old Manipuri literature (as in the case of Newari) may go back to 1500 years, or even 2000 years, from now. ...}}&lt;/ref&gt;

=== ഒന്നാം സഹസ്രാബ്ദം ===
മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ ഏറ്റവും പഴയ രചനകളിലൊന്ന് ''[[ഒഗ്രി]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯑꯧꯒ꯭ꯔꯤ}}) എന്ന ആചാരപരമായ ഗാനമാണ്. [[കാങ്‌ലെയ്‌പാക്ക്|കാങ്‌ലെയ്‌പാക്കിലെ]] മതപരമായ ചടങ്ങുകളിലും കിരീടധാരണ സമയത്തും ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇത് പൊതുവർഷത്തിന് മുൻപേ നിലനിന്നിരിക്കാം.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ayyappappanikkar |url=https://books.google.com/books?id=KYLpvaKJIMEC&amp;pg=PA329 |title=Medieval Indian Literature: Surveys and selections |date=1997 |publisher=[[Sahitya Akademi]] |isbn=978-81-260-0086-9 |pages=326–329 |language=en |author-link=Ayyappa Paniker}}&lt;/ref&gt; പകലിനെ രാത്രിയിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ വേർതിരിച്ചു എന്ന കഥ പറയുന്ന ''[[നുമിത് കാപ്പ]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|mni-Mtei|ꯅꯨꯃꯤꯠ ꯀꯥꯞꯄ}} &lt;small&gt;പരിഭാഷ:&lt;/small&gt; സൂര്യനെ അമ്പെയ്യൽ) എന്ന ഇതിഹാസം ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ രചിക്കപ്പെട്ടതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Kshetrimayum |first1=Jogendro |editor-last1=Wouters |editor-first1=Jelle J. P. |editor-last2=Subba |editor-first2=Tanka B. |chapter=Violence |title=The Routledge Companion to Northeast India |url=https://books.google.com/books?id=YseEEAAAQBAJ&amp;q=Numit+Kappa+1st&amp;pg=PT473 |year=2023 |publisher=[[Taylor &amp; Francis]] |isbn=978-0-367-72566-2 |page=483 |language=en}}&lt;/ref&gt;

3-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ''[[പോയ്‌റൈറ്റൺ ഖുന്തോക്]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯄꯣꯢꯔꯩꯇꯣꯟ ꯈꯨꯟꯊꯣꯛ}} &lt;small&gt;പരിഭാഷ:&lt;/small&gt; പോയ്‌റൈറ്റൻ്റെ കുടിയേറ്റം) പാതാളദേവൻ്റെ സഹോദരനായ [[പോയ്‌റൈറ്റൺ|പോയ്‌റൈറ്റൻ്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ കാങ്‌ലെയ്‌പാക്കിൽ ഒരു കോളനി സ്ഥാപിച്ചതിനെ വിവരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Ningthoukhongjam Khelchandra |chapter-url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.466183/page/n121/mode/2up?view=theater |title=History of Old Manipuri Literature |location=Imphal |publisher=Ningthoukhongjam Khelchandra Singh |pages=121, 122 |language=en, mni |chapter=Poireiton Khunthokpa}}&lt;/ref&gt;

6-ാം നൂറ്റാണ്ടിലോ ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിലോ രചിക്കപ്പെട്ട ''യുമൻലോൽ'' എന്ന ചെമ്പ് ലിഖിതം [[ധർമ്മശാസ്ത്രം|ധർമ്മശാസ്ത്രവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട അപൂർവ്വ രചനയാണ്. ലൈംഗികത, ദമ്പതികൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം, വീട് എങ്ങനെ നടത്തണം എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങൾ എന്നിവ ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Vijñānanidhi: Manuscript Treasures of India |url=https://www.yumpu.com/en/document/read/34231921/manuscript-treasures-of-india-national-mission-for-manuscripts/88 |date=February 2007 |publisher=National Mission of Manuscripts |access-date=2024-04-29 |oclc=171288062 |pages=88, 89 |language=en}}&lt;/ref&gt;

7-ാം നൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ തുടക്കത്തിൽ രചിക്കപ്പെട്ട ''ഖെഞ്ചോ'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯈꯦꯟꯆꯣ}}) ഒരു പുരാതന കവിതയാണ്. ഇന്നത്തെ മെയ്തെയ് ജനതയ്ക്ക് ഇത് മനസ്സിലാകുന്നില്ലെങ്കിലും, [[ലായ് ഹരാവോബ]] ഉത്സവത്തിൽ ഇത് ആലപിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Ch Manihar |url=https://books.google.com/books?id=yiBkAAAAMAAJ |title=A History of Manipuri Literature |publisher=[[Sahitya Akademi]] |year=1996 |isbn=978-81-260-0086-9 |location=India |pages=14, 15 |language=en, mni |chapter=The Early Period (Ritual Songs)}}&lt;/ref&gt;

ഏറ്റവും നന്നായി സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട ലിഖിതങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്, 8-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഖോങ്‌ടെക്‌ച രാജാവിൻ്റെ കാലത്തെ ചെമ്പ് ഫലകം.&lt;ref name=&quot;aponpath.com&quot;&gt;{{Cite book |last=Devi |first=Yumlembam Gopi |url=https://books.google.com/books?id=gxqeDwAAQBAJ&amp;q=8th%20century%20copper%20plate%20inscription%20manipur&amp;pg=PA25 |title=Glimpses of Manipuri Culture |date=16 June 2019 |isbn=978-0-359-72919-7 |page=25 |publisher=LP |language=en}}&lt;/ref&gt; ഇതേ കാലഘട്ടത്തിൽ അക്കോയ്ജം തോംബി രചിച്ച ''[[പാന്തോയ്ബി ഖോങ്ഗുൽ]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯄꯥꯟꯊꯣꯏꯄꯤ ꯈꯣꯡꯀꯨꯜ}}) [[പാന്തോയ്ബി രാജകുമാരി|പാന്തോയ്ബി രാജകുമാരിയുടെ]] പ്രണയകഥ വിവരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;:Glimpses_Panthoibi_Khongul&quot;&gt;{{Cite book |last=Devi |first=Dr Yumlembam Gopi |url=https://books.google.com/books?id=gxqeDwAAQBAJ&amp;dq=panthoibi+khongul&amp;pg=PA119 |title=Glimpses of Manipuri Culture |date=16 June 2019 |publisher=Lulu.com |isbn=978-0-359-72919-7 |page=119 |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== രണ്ടാം സഹസ്രാബ്ദം ===
[[File:The first page of Loyumba Silyen (Loiyumpa Silyel) - 11th-12th century Classical Meitei language Constitution of the then Kangleipak civilisation state - in traditional Meetei Mayek writing system (Manipur State Archives).jpg|thumb|11-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ മെയ്തെയ് ഭരണഘടനയായ 'ലോയുമ ഷിൻയെൻ'-ൻ്റെ ആദ്യ താൾ.]]

പൊതുവർഷം 1100-ൽ [[ലോയുമ രാജാവ്|ലോയുമ രാജാവിൻ്റെ]] കാലത്ത് ''[[ലോയുമ ഷിൻയെൻ]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯂꯣꯏꯌꯨꯝꯄ ꯁꯤꯜꯌꯦꯜ}}) എന്ന ലിഖിത ഭരണഘടന തയ്യാറാക്കി. ഇത് 429-ൽ നൗഫാംഗ്ബ രാജാവ് തയ്യാറാക്കിയ കരട് ഭരണഘടനയുടെ പരിഷ്കരിച്ച രൂപമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=vO-vtI8NuxIC&amp;dq=loyumba+shinyen+final+document&amp;pg=PP2 |title=Manipur: Treatise &amp; Documents |date=1993 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-399-3 |page=2 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=9eYC4tjzyi4C&amp;dq=loyumba+shinyen+written+constitution&amp;pg=PA304 |title=Law and Society: Strategy for Public Choice, 2001 |date=1991 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-271-4 |page=304 |language=en}}&lt;/ref&gt;

1675 വരെ മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ മറ്റ് ഭാഷകളുടെ കാര്യമായ സ്വാധീനം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.&lt;ref name=&quot;iias&quot; /&gt; 17-ാം നൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ അവസാനത്തോടെ ഹിന്ദു സ്വാധീനം വർദ്ധിക്കുകയും ഭാഷയുടെ [[Phonology|ശബ്ദശാസ്ത്രം]], [[രൂപവിജ്ഞാനം|വ്യാകരണം]] എന്നിവയിൽ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിക്കുകയും ചെയ്തു. [[Gharib Niwaz (Manipur)|പാംഹെയ്ബ രാജാവിൻ്റെ]] കാലത്ത് മെയ്തെയ് ലിപിക്ക് പകരം [[കിഴക്കൻ നാഗരി ലിപി|ബംഗാളി-ആസ്സാമീസ് ലിപി]] ഉപയോഗിക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടു.&lt;ref name=&quot;iias&quot; /&gt;

[[File:ANDRO INSCRIBED STONE.jpg|thumb|1822-ൽ [[ഇംഫാൽ]] ഈസ്റ്റിലെ ആൻഡ്രോയിൽ സ്ഥാപിച്ച ശിലാശാസനം.]]

1725-ൽ പാംഹെയ്ബ രാജാവ് ''പരീക്ഷിത്'' എന്ന കൃതി രചിച്ചു. ഇത് [[മഹാഭാരതം|മഹാഭാരതത്തിലെ]] [[പരീക്ഷിത്|പരീക്ഷിത് രാജാവിൻ്റെ]] കഥയെ ആസ്പദമാക്കിയുള്ളതായിരുന്നു. ഇതാണ് മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ ആദ്യത്തെ ഹിന്ദു സാഹിത്യകൃതിയെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Ch Manihar |url=https://books.google.com/books?id=yiBkAAAAMAAJ |title=A History of Manipuri Literature |date=1996 |publisher=[[Sahitya Akademi]] |isbn=978-81-260-0086-9 |location=India |page=135 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== വ്യാപനം ==

ഏകദേശം 1.5 ദശലക്ഷം മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവർ [[മണിപ്പൂർ|മണിപ്പൂരിൽ]] താമസിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;census&quot;&gt;{{cite web |title=Census Tables |url=https://censusindia.gov.in/census.website/data/census-tables |website=Census of India |publisher=Office of the Registrar General &amp; Census Commissioner, India |access-date=15 February 2024 |year=2011}}&lt;/ref&gt; മണിപ്പൂർ സർക്കാരിൻ്റെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷയാണിത്.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot; /&gt;
[[File:Map of Barak Valley.jpg|thumb|അസമിലെ [[ബരാക് താഴ്‌വര|ബരാക് വാലി]] ജില്ലകൾ - മെയ്തെയ് ജനവിഭാഗങ്ങൾ അധിവസിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ.]]
[[ആസാം|ആസാമിൽ]] ഏകദേശം 1.7 ലക്ഷം മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവരുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;census&quot;/&gt; പ്രധാനമായും [[ബരാക് താഴ്‌വര|ബരാക് വാലിയിൽ]] [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]], [[ഹിന്ദി]] എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം മൂന്നാമത്തെ വലിയ ഭാഷയാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Mishra |first=Awadesh |date=1 January 1999 |title=The Manipuris in the Barak Valley: A Case Study of Language Maintenance' |url=https://www.academia.edu/1059019 |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area}}&lt;/ref&gt; നാഗാലാൻഡിലെ ദിമാപൂർ, കോഹിമ തുടങ്ങിയ ഇടങ്ങളിലായി 9500-ഓളം പേർ ഈ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;census&quot;/&gt; നാഗാ, കുക്കി-ചിൻ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർ പലപ്പോഴും മെയ്തെയെ ഒരു രണ്ടാം ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;

ബംഗ്ലാദേശിലെ സിൽഹെറ്റ് ഡിവിഷനിൽ ഏകദേശം 15,000 മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവരുണ്ട്. മുമ്പ് ധാക്ക, മൈമൻസിങ് എന്നിവിടങ്ങളിലും ഇവരുടെ സാന്നിധ്യമുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;:Bangladesh&quot;&gt;{{Cite web |title=Textile Bdesh Myanmar 3 |url=http://www.e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=manipur.Arts_and_Culture.Mutua_Bahadur_Art_Collection.Textile_Bdesh_Myanmar_3 |access-date=14 March 2023 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt; ബിഷ്ണുപ്രിയ മണിപ്പൂരി ജനത മെയ്തെയെ രണ്ടാം ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;

മ്യാൻമറിലെ [[Kachin State|കച്ചിൻ]], [[ഷാൻ സംസ്ഥാനം|ഷാൻ]] സംസ്ഥാനങ്ങളിലും [[Yangon Region|യാങ്കൂൺ]], [[Sagaing Region|സാഗൈങ്]] തുടങ്ങിയ റീജിയണുകളിലും ഗണ്യമായ മെയ്തെയ് ജനസംഖ്യയുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri in Myanmar 1 |url=http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=manipur.Arts_and_Culture.Mutua_Bahadur_Art_Collection.Manipuri_in_Myanmar_1 |access-date=14 March 2023 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt;

== പദോൽപ്പത്തി ==
[[എത്‌നോലോഗ്]] പ്രകാരം മെയ്തെയ് ഭാഷയുടെ മറ്റ് പേരുകൾ: ''കതേ'', ''കതി'', ''മണിപ്പൂരി'', ''മീത്തേ'', ''മീത്തേലോൻ'', ''മീതേലോൻ'', ''മീതേരോൻ'', ''മീതെ'', ''മീതെയ്'', ''മെനിപ്പൂരി'', ''മിതൈ'', ''മിതെ'', ''പൊന്ന'' എന്നിവയാണ്.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;

പല മാതൃഭാഷാ സംസാരിക്കുന്നവരും ''മണിപ്പൂരി'' എന്നതിനേക്കാൾ ''മെയ്തെയ്'' അല്ലെങ്കിൽ ''മീത്തേ'' എന്ന പേരിനാണ് മുൻഗണന നൽകുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;&gt;Chelliah (1997: 2)&lt;/ref&gt; ഈ പദം മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ ''മെയ്തെയ്‌രോൻ'' (മെയ്തെയ് + ലോൻ 'ഭാഷ') എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടായത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sharma |first=H. Surmangol |year=2006 |title=Learners' Manipuri-English dictionary. Meitei |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/sharma_query.py?qs=%EA%AF%83%EA%AF%A9%EA%AF%87%EA%AF%A9&amp;searchhws=yes |access-date=30 July 2022 |website=dsal.uchicago.edu}}&lt;/ref&gt; പാശ്ചാത്യ ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞർ കൂടുതലും ഈ പദമാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt;

[[മണിപ്പൂർ]] സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ പേരിൽ നിന്നാണ് ''മണിപ്പൂരി'' എന്ന പേര് ഉണ്ടായത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt; ഇത് ഇന്ത്യൻ സർക്കാരിൻ്റെ ഔദ്യോഗിക രേഖകളിലും സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളിലും ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt; ''മണിപ്പൂരി'' എന്ന പദം [[മണിപ്പൂർ|മണിപ്പൂരിലെ വിവിധ ഭാഷകളെയും]] ജനങ്ങളെയും മൊത്തത്തിൽ സൂചിപ്പിക്കാനും ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.

[[ബർമ്മീസ് ജനത]] മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവരെ &quot;കതേ&quot; എന്നും, ആസാമിലെ കച്ചാറിലുള്ളവർ &quot;മോഗ്‌ലീ&quot; അല്ലെങ്കിൽ &quot;മേഖ്‌ലീ&quot; എന്നും വിളിക്കുന്നു. ഷാൻ ജനത ഇവരെ &quot;കാസെ&quot; എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. ബർമ്മയിൽ താമസിക്കുന്ന മെയ്തെയ് ജനതയെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ബർമ്മക്കാർ ഉപയോഗിക്കുന്ന പദമാണ് &quot;പൊന്ന&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Gangte |first=Priyadarshini M. |url=http://www.thepeopleschronicle.in/daily/english/1781 |title=Evolution of Meetei state- Emergence of Nongda Lairen Pakhangba |work=The People's Chronicle |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119084314/http://www.thepeopleschronicle.in/daily/english/1781 |archive-date=19 January 2021 |access-date=21 March 2022}}&lt;/ref&gt;

== ഭാഷാഭേദങ്ങൾ ==
മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ പ്രാദേശികമായ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും ആശയവിനിമയ സൗകര്യങ്ങളും മിശ്രവിവാഹങ്ങളും കാരണം ഈ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഇപ്പോൾ കുറഞ്ഞുവരികയാണ്. എങ്കിലും ത്രിപുര, ബംഗ്ലാദേശ്, മ്യാൻമർ എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഭാഷാഭേദങ്ങളിൽ വ്യത്യാസങ്ങൾ കാണാം.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Thoudam |first1=P. C. |title=Demographic and Ethnographic Information: Problems in the analysis of Manipuri language |date=2006 |publisher=Central Institute of Indian Language}}&lt;/ref&gt; മെയ്തെയ് ഭാഷാഭേദങ്ങളുടെ കൃത്യമായ എണ്ണം അജ്ഞാതമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Haokip |first1=P. |date=April 2011 |title=The Languages of Manipur: A Case Study of the Kuki-Chin Languages |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |volume=34 |issue=1 |pages=86–118}}&lt;/ref&gt;

പ്രധാനപ്പെട്ട മൂന്ന് ഭാഷാഭേദങ്ങൾ ഇവയാണ്: മെയ്തെയ് പ്രോപ്പർ, ലോയ്, പംഗൽ. ഇതിൽ 'മെയ്തെയ് പ്രോപ്പർ' ആണ് നിലവാരമുള്ള രൂപമായി (standard variety) കണക്കാക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meitei {{!}} Ethnologue |url=https://www.ethnologue.com/language/mni/ |access-date=3 May 2023 |website=[[Ethnologue]] |language=en}}&lt;/ref&gt; ചില വാക്കുകളുടെ താരതമ്യം താഴെ നൽകുന്നു:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! മാനക മെയ്തെയ് !! ലോയ് !! പംഗൽ !! അർത്ഥം
|-
| ചാബ || ചാപ്പ || ചാബ || കഴിക്കുക
|-
| കപ്പ || കാപ്മ || കപ്പ || കരയുക
|-
| സാബിബ || സാപിപ || സാബിബ || ഉണ്ടാക്കുക
|}

== പദവി ==
{{Further|മെയ്തേയ് ശ്രേഷ്ഠഭാഷാ പ്രസ്ഥാനം|മെയ്തേയ് അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷാ പ്രസ്ഥാനം}}

മണിപ്പൂർ സർക്കാരിൻ്റെ ഏക ഔദ്യോഗിക ഭാഷയാണ് മെയ്തെയ്. 1992 മുതൽ ഇത് ഇന്ത്യയുടെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളിൽ ഒന്നാണ്.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri language and alphabets |url=https://omniglot.com/writing/manipuri.htm |website=omniglot.com}}&lt;/ref&gt;

ചരിത്രപരമായ മണിപ്പൂർ രാജ്യത്തിലെ രാജസഭാ ഭാഷയായിരുന്നു മെയ്തെയ്.&lt;ref name=&quot;Sanajaoba 1988 290&quot;&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=-CzSQKVmveUC&amp;dq=manipuri+court+language&amp;pg=PA290 |title=Manipur, Past and Present: The Heritage and Ordeals of a Civilization |date=1988 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-853-2 |page=290 |language=en}}&lt;/ref&gt; 1972-ൽ തന്നെ സാഹിത്യ അക്കാദമി മെയ്തെയെ ഒരു പ്രധാന ഇന്ത്യൻ സാഹിത്യ ഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചിരുന്നു. 1992-ൽ ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയതോടെയാണ് ഇതിന് പൂർണ്ണ ഔദ്യോഗിക പദവി ലഭിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri language in 8th Schedule By Jeet Akoijam |url=http://e-pao.net/epPageExtractor.asp?src=MeiteiMayek.Manipuri_language_in_8th_Schedule_By_Jeet_Akoijam.html |access-date=2022-08-26 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt;

2024-ൽ അസമിലെ നാല് ജില്ലകളിൽ മെയ്തെയ് ഒരു അസോസിയേറ്റ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;hindu27Sep2020&quot;&gt;{{Cite news |last=Laithangbam |first=Iboyaima |date=27 September 2020 |title=Assam to look into demand to include Manipuri in list of associate languages |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/minister-to-look-into-demand-to-include-manipuri-in-the-list-of-associate-languages-of-assam/article32707194.ece}}&lt;/ref&gt;

സിവിൽ സർവീസ്, പോലീസ് റിക്രൂട്ട്‌മെന്റ് പരീക്ഷകൾ നടത്താൻ ഇന്ത്യയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന 13 ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളിൽ ഒന്നാണ് മെയ്തെയ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Union Minister Dr Jitendra Singh lauds SSC for deciding to conduct the Multi-Tasking (Non-Technical) Staff examination 2022 in 13 regional languages in addition to Hindi and English for the first time |url=https://www.pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=1892439 |access-date=25 January 2023 |website=pib.gov.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

== വിദ്യാഭ്യാസം ==
മണിപ്പൂരിലെ എല്ലാ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലും മെയ്തെയ് ഒരു പ്രധാന ബോധനമാധ്യമമാണ്. [[Ministry of Education (India)|വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ]] കീഴിലുള്ള [[Central Board of Secondary Education|സി.ബി.എസ്.ഇ.]] അനുവദിച്ചിട്ടുള്ള 40 ബോധനഭാഷകളിൽ ഒന്നാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=CBSE {{!}} Academics Unit: Curriculum/Syllabus |url=https://cbseacademic.nic.in/curriculum.html |access-date=18 March 2023 |website=[[Central Board of Secondary Education|cbseacademic.nic.in]]}}&lt;/ref&gt; [[ജവഹർലാൽ നെഹ്രു സർവകലാശാല|ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു സർവകലാശാല]], [[ഡെൽഹി സർവകലാശാല|ഡൽഹി സർവകലാശാല]], [[Gauhati University|ഗുവാഹത്തി സർവകലാശാല]], [[University of North Bengal|നോർത്ത് ബംഗാൾ സർവകലാശാല]] എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഇന്ത്യൻ സർവ്വകലാശാലകളിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദ തലം വരെ മെയ്തെയ് ഒരു വിഷയമായി പഠിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Devi |first1=S. |date=May 2013 |title=Is Manipuri an Endangered Language? |url=http://www.languageinindia.com/may2013/rebikameitheiendangeredfinal.pdf |journal=Language in India |volume=13 |issue=5 |pages=520–533}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bareh |first=Hamlet |url=https://books.google.com/books?id=XScmdGvMf7IC&amp;dq=Manipuri+national+language&amp;pg=PA80 |title=Encyclopaedia of North-East India |date=2001 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-790-0 |page=80 |language=en}}&lt;/ref&gt; ഇതിനുപുറമെ, [[ഇന്ദിരാഗാന്ധി നാഷണൽ ഓപ്പൺ യൂനിവേഴ്സിറ്റി|ഇന്ദിരാഗാന്ധി നാഷണൽ ഓപ്പൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ]] ബിരുദതലത്തിലും മെയ്തെയ് പഠിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Manipur: Meitei language to be introduced in IGNOU syllabus, says union minister |url=https://nenow.in/north-east-news/manipur/manipur-meitei-language-to-be-introduced-in-ignou-syllabus-says-union-minister.html |website=Northeast Now |access-date=18 February 2024 |date=21 August 2023}}&lt;/ref&gt;

=== ആസാം ===
1956 മുതൽ അസമിലെ ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂളുകളിൽ മെയ്തെയ് ഭാഷയിലുള്ള പഠനം നൽകിവരുന്നു.&lt;ref name=&quot;hindu27Sep2020&quot; /&gt; [[Board of Secondary Education, Assam|ആസാം ബോർഡ് ഓഫ് സെക്കൻഡറി എജ്യുക്കേഷൻ]] മണിപ്പൂരി ഭാഷയിൽ സെക്കൻഡറി വിദ്യാഭ്യാസം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 March 2023 |title=Assam HSLC Exam Routine 2023 Revised: SEBA To Conduct All Class 10 Language Papers Including English On April 1 |url=https://www.india.com/education/assam-hslc-exam-routine-2023-revised-seba-to-conduct-all-class-10-language-paper-including-english-on-april-1-after-assamese-paper-leak-himanta-biswa-sarma-5950004/ |access-date=18 March 2023 |website=India.com |language=en |quote=In addition to Assamese, the other MIL subjects are Bengali, Bodo, Hindi, Manipuri, Hmar, Nepali, Mizo, Khasi, Garo, Karbi and Urdu.}}&lt;/ref&gt; കൂടാതെ, [[Assam Higher Secondary Education Council|ആസാം ഹയർ സെക്കൻഡറി എജ്യുക്കേഷൻ കൗൺസിൽ]] മെയ്തെയ് ഒരു ബോധനമാധ്യമമായും രണ്ടാം ഭാഷയായും പഠിക്കാൻ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് അവസരം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=AHSEC complete syllabus for HS 2nd year |url=https://ahsec.assam.gov.in/index.php/hs-2nd-year-syllabus/ |website=ahsec.assam.gov.in}}&lt;/ref&gt;

2020 മുതൽ [[ആസാം സർക്കാർ]] [[Manipuri Sahitya Parishad|മണിപ്പൂരി സാഹിത്യ പരിഷത്തിന്]] വാർഷിക ഗ്രാന്റായി {{INR Convert|5|l|year=2020}} നൽകിവരുന്നു. മെയ്തെയ് ഭാഷയുടെ വികസനത്തിനായി ഒരു പ്രത്യേക കോർപ്പസ് രൂപീകരിക്കുന്നതിന് ₹6 കോടി നിക്ഷേപിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;hindu27Sep2020&quot; /&gt;

[[ആസാം യൂണിവേഴ്സിറ്റി|ആസാം സർവകലാശാലയിലെ]] [[Department of Manipuri, Assam University|മണിപ്പൂരി വിഭാഗം]] മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ പിഎച്ച്.ഡി. തലം വരെയുള്ള ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസ സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri Department |url=http://www.aus.ac.in/manipuri-department/ |access-date=18 March 2023 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=5 literary bodies bat for Manipuri language in Assam |url=https://www.thesangaiexpress.com/Encyc/2020/8/3/5-literary-bodies-bat-for-Manipuri-language-in-Assam.amp.html |access-date=18 March 2023 |work=The Sangai Express |date=3 August 2020 |language=en |quote=Moreover, Manipuri in MA and PhD courses are offered at Assam University, Silchar.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=AAMSU demands Associate Official Language status to Manipuri language |url=https://www.time8.in/aamsu-demands-associate-official-language-status-to-manipuri-language/ |work=Time8 |date=22 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220826054218/https://www.time8.in/aamsu-demands-associate-official-language-status-to-manipuri-language/ |archive-date=2022-08-26 |quote=Several universities, notably Assam University and Silchar University, provide Manipuri language courses.}}&lt;/ref&gt;

=== ത്രിപുര ===
1998 മുതൽ [[Government of Tripura|ത്രിപുര സർക്കാർ]] സംസ്ഥാനത്തുടനീളമുള്ള 24 പ്രൈമറി സ്കൂളുകളിൽ മെയ്തെയ് ഒരു ഒന്നാം ഭാഷയായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=MANIPURI {{!}} DIRECTORATE OF KOKBOROK &amp; OTHER MINORITY LANGUAGES |url=https://kokborokoml.tripura.gov.in/manipuri#:~:text=The%20government%20of%20Tripura%20has,notified%20schools%20throughout%20the%20state. |access-date=18 March 2023 |website=kokborokoml.tripura.gov.in}}&lt;/ref&gt;

ജാപ്പനീസ്, കൊറിയൻ, നേപ്പാളി തുടങ്ങിയ ഭാഷകൾക്കൊപ്പം മെയ്തെയ് ഭാഷയിലും ഡിപ്ലോമ കോഴ്‌സുകൾ ആരംഭിക്കുന്നതിനായി 2021 ഡിസംബറിൽ [[Tripura University|ത്രിപുര സർവകലാശാല]], കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിനും [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ|യു.ജി.സി.ക്കും]] ശുപാർശ നൽകിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 December 2021 |title=Tripura University proposes introduction of diploma courses in Japanese, Korean, Nepali and Manipuri languages |url=http://www.indiatodayne.in/breaking-news/story/tripura-university-proposes-introduction-diploma-courses-japanese-korean-nepali-and-manipuri-languages-411046-2021-12-23 |access-date=18 March 2023 |website=India Today NE |language=hi}}&lt;/ref&gt;

== ശബ്ദശാസ്ത്രം ==
[[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷാക്കുടുംബത്തിൽ]] മെയ്തെയ് ഭാഷയുടെ കൃത്യമായ വർഗ്ഗീകരണം ഇപ്പോഴും അവ്യക്തമാണ്. ഇതിന് പദാവലിയിൽ [[കുക്കി ഭാഷ|കുക്കി]], [[തങ്ഖുൽ ഭാഷ|തങ്ഖുൽ]] എന്നീ ഭാഷകളുമായി സാമ്യമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Post |first1=Mark W. |last2=Burling |first2=Robbins |author2-link=Robbins Burling |year=2017 |orig-date=First published 2003 |chapter=The Tibeto-Burman Languages of Northeastern India |editor1-last=Thurgood |editor1-first=Graham |editor1-link=Graham Thurgood |editor2-last=LaPolla |editor2-first=Randy J. |editor2-link=Randy LaPolla |title=The Sino-Tibetan Languages |edition=2nd |publisher=Routledge |pages=23, 232–233 |isbn=978-1-138-78332-4}}&lt;/ref&gt;

=== സ്വരഭേദം ===
മെയ്തെയ് ഒരു നാദഭാഷയാണ്. ഇതിൽ രണ്ട് സ്വരഭേദങ്ങളാണോ അതോ മൂന്നെണ്ണമാണോ ഉള്ളത് എന്ന കാര്യത്തിൽ തർക്കമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{cite journal |last1=LaPolla |first1=Randy J. |author-link=Randy LaPolla |year=2000 |title=Book review: A grammar of Meitei, by S. L. Chelliah |journal=Lingua |publisher=Elsevier |volume=110 |issue=4 |pages=299–304 |doi=10.1016/s0024-3841(99)00037-6}}&lt;/ref&gt;

=== വർണ്ണങ്ങൾ ===
മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ താഴെ പറയുന്ന [[സ്വനിമം|സ്വനിമങ്ങളെ]] തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയും:&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chelliah |first1=S. L. |title=Meitei Phonology |date=1997 |publisher=Mouton de Gruyter |pages=17–21}}&lt;/ref&gt;

'''സ്വരാക്ഷരങ്ങൾ'''
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ സ്വരാക്ഷരങ്ങൾ
!
![[മുൻഭാഗം]]
![[മധ്യഭാഗം]]
![[പിൻഭാഗം]]
|-
![[ഉച്ചം]]
|{{large|{{IPA link|i}}{{·}}ഇ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯏ}})
|
|{{large|{{IPA link|u}}{{·}}ഉ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯎ}})
|-
![[മധ്യം]]
|{{large|{{IPA link|e}}{{·}}എ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑꯦ}})
|{{large|{{IPA link|ɐ}}{{·}}അ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑ}})
|{{large|{{IPA link|o}}{{·}}ഒ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑꯣ}})
|-
![[നിമം]]
|
|{{large|{{IPA link|a}}{{·}}ആ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑꯥ}})
|
|}

പുതിയ ഭാഷാശാസ്ത്ര പഠനങ്ങളിൽ മധ്യസ്വരമായ /ɐ/-നെ &lt;nowiki&gt;&lt;ə&gt;&lt;/nowiki&gt; എന്നാണ് രേഖപ്പെടുത്താറുള്ളത്. എന്നാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇത് [ə] എന്നല്ല, മറിച്ച് [ɐ] എന്നാണ് ഉച്ചരിക്കുന്നത്. ഈ സ്വരത്തിന് ശേഷം ഒരർദ്ധസ്വരം വന്നാൽ അവ തമ്മിൽ ലയിക്കും 
*ഉദാ: /ɐw/ = [ow], /ɐj/ = [ej]).

'''വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾ'''
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾ
!colspan=&quot;3&quot;| [[ഉച്ചാരണസ്ഥാനം]] →
![[ഓഷ്ഠ്യം]]
![[ദന്ത്യം]]/&lt;br /&gt;[[വർത്സ്യം]]
![[താലവ്യം]]
![[കണ്ഠ്യം]]
![[കാകില്യം]]
|-
!colspan=&quot;3&quot;|[[അനുനാസികം]]
|{{large|{{IPA link|m}}{{·}}മ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯃ}})
|{{large|{{IPA link|n}}{{·}}ന}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯅ}})
|
|{{large|{{IPA link|ŋ}}{{·}}ങ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯉ}})
|
|-
!rowspan=&quot;4&quot;|[[സ്പർശം]]
!rowspan=&quot;2&quot;|{{small|അഘോഷം}}
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|അല്പപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|p}}{{·}}പ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯄ}})
|{{large|{{IPA link|t}}{{·}}ത}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯇ}})
|{{large|{{IPA link|tʃ}}{{·}}ച}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯆ}})
|{{large|{{IPA link|k}}{{·}}ക}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯀ}})
|{{large|{{IPA link|ʔ}}{{·}}അഃ (ഃ)}}&lt;br&gt;{{noteTag|group=notes|name=glottal|മെയ്തെയ് ലിപിയിൽ കാകില്യ സ്ഫോടകത്തിന് മാത്രമായി പ്രത്യേക അക്ഷരമില്ല. വാക്കിൻ്റെ തുടക്കത്തിൽ 'അതിയ' ({{lang|mni-Mtei|ꯑ}}) എന്ന അക്ഷരം സ്വരങ്ങൾക്ക് ആധാരമായി വരുമ്പോഴാണ് ഈ ശബ്ദം ഉണ്ടാകുന്നത്. വാക്കിൻ്റെ അവസാനം ചില്ലക്ഷരങ്ങൾക്ക് (ലോൺസം) സമാനമായ അക്ഷരങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ഉച്ചാരണം പെട്ടെന്ന് നിർത്തുന്നതിലൂടെയും കാകില്യ സ്ഫോടനം സ്വാഭാവികമായി സംഭവിക്കുന്നു.}}
|-
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|മഹാപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|pʰ}}{{·}}ഫ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯐ}})
|{{large|{{IPA link|tʰ}}{{·}}ഥ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯊ}})
|
|{{large|{{IPA link|kʰ}}{{·}}ഖ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯈ}})
|
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|{{small|ഘോഷം}}
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|അല്പപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|b}}{{·}}ബ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯕ}})
|{{large|{{IPA link|d}}{{·}}ദ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯗ}})
|{{large|{{IPA link|dʒ}}{{·}}ജ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯖ}})
|{{large|{{IPA link|ɡ}}{{·}}ഗ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯒ}})
|
|-
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|മഹാപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|bʱ}}{{·}}ഭ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯚ}})
|{{large|{{IPA link|dʱ}}{{·}}ധ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯙ}})
|
|{{large|{{IPA link|ɡʱ}}{{·}}ഘ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯘ}})
|
|-
!colspan=&quot;3&quot;|[[Fricative|ഊഷ്മാവ്]]
|
|{{large|{{IPA link|s}}{{·}}സ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯁ}})
|
|
|{{large|{{IPA link|h}}{{·}}ഹ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯍ}})
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|[[Liquid consonant|ദ്രവം]]
!colspan=&quot;2&quot;|[[Rhotic consonant|ഉത്ക്ഷിപ്തം]]
|
|{{large|{{IPA link|ɾ}}{{·}}ര}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯔ}})
|
|
|
|-
!colspan=&quot;2&quot;|[[Lateral consonant|പാർശ്വികം]]
|
|{{large|{{IPA link|l}}{{·}}ല}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯂ}})
|
|
|
|-
!colspan=&quot;3&quot;|[[അർദ്ധസ്വരം]]
|{{large|{{IPA link|w}}{{·}}വ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯋ}})
|
|{{large|{{IPA link|j}}{{·}}യ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯌ}})
|
|
|}
{{noteFoot|notes}}

=== ശബ്ദശാസ്ത്രപരമായ മാറ്റങ്ങൾ ===
/k/ (ക്) എന്ന സ്വനിമത്തിൽ അവസാനിക്കുന്ന പദങ്ങളോട് '-lək' (-ലക്) എന്ന പ്രത്യയം ചേരുമ്പോൾ കണ്ഠ്യശബ്ദം ലോപിച്ചുപോകുന്നു.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;

പുരാതന ഗ്രീക്ക്, [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതം]] എന്നീ ഭാഷകളിലെ [[ഗ്രാസ്മാൻ്റെ നിയമം|ഗ്രാസ്മാൻ നിയമത്തിന്]] സമാനമായൊരു ശബ്ദമാറ്റം മെയ്തെയ് ഭാഷയിലുമുണ്ട്. ഇതിൽ രണ്ട് മഹാപ്രാണാക്ഷരങ്ങൾ അടുപ്പിച്ചു വന്നാൽ രണ്ടാമത്തേത് അല്പപ്രാണമായി മാറും.&lt;ref name=&quot;Chelliah1997&quot;&gt;Chelliah (1997)&lt;/ref&gt; അതായത്, ആദ്യ അക്ഷരത്തിൽ മഹാപ്രാണമോ ഊഷ്മാക്കളോ ({{IPA|/h/, /s/}}) വന്നാൽ തൊട്ടടുത്ത അക്ഷരത്തിലെ മഹാപ്രാണത്തിൻ്റെ കാഠിന്യം കുറയുന്നു. ഇങ്ങനെ മാറുന്ന അക്ഷരങ്ങൾ പിന്നീട് സൊണൊറന്റുകൾക്ക് (sonorants) ഇടയിൽ വരുമ്പോൾ ഘോഷമായി ഉച്ചരിക്കപ്പെടും.&lt;ref name=&quot;Chelliah1997&quot;/&gt;

{{interlinear|indent=3
|/tʰin-/ + /-kʰət/ → /tʰinɡət/
|''തിൻ''- {} ''-ഖത്'' {} ''തിൻഗത്''
|തുളയ്ക്കുക {} മുകളിലേക്ക് {} {മുകളിലേക്ക് തുളയ്ക്കുക}
|}}
{{interlinear|indent=3
|/səŋ/ + /kʰom/ → /səŋɡom/
|''സങ്'' {} ''ഖോം'' {} ''സങ്ഗോം''
|പശു {} അകിട് {} പാൽ
|}}
{{interlinear|indent=3
|/hi-/ + /-tʰok/ → /hidok/
|''ഹി-'' {} ''-ഥോക്'' {} ''ഹിദോക്''
|വെട്ടിമാറ്റുക {} പുറത്തേക്ക് {} {പുറത്തേക്ക് വെട്ടിമാറ്റുക}
|}}

== ലിപി ==
{{main|മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി}}
[[File:Depiction of the Puya Mei Thaba (Burning of the Meitei texts) ordered by Meitei King Pamheiba (AKA Garib Niwaj or Gopal Singh) under the influence of Bengali Hindu missionary Shantidas Gosai (AKA Shantidas Goswami or Shantidas Adhikari).jpg|thumb|300px|മെയ്തെയ് ലിപിയിലെഴുതിയ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ കത്തിച്ചുകളഞ്ഞ ചരിത്രസംഭവത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം.]]

[[ഭാരതത്തിലെ ഔദ്യോഗിക ലിപികൾ|ഭാരതത്തിലെ ഔദ്യോഗിക ലിപികളിൽ]] ഒന്നാണ് [[മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തെയ് ലിപി]] ({{lang|mni-Mtei|ꯃꯩꯇꯩ ꯃꯌꯦꯛ}}).&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Khuman |first1=Yanglem Loijing Khomba |last2=Devi |first2=Salam Dickeeta |last3=Singh |first3=Ch. Ponykumar |last4=Devi |first4=H. Mamata |last5=Singh |first5=N. Ajith |date=1 December 2022 |title=A benchmark dataset for printed Meitei/Meetei script character recognition |journal=Data in Brief |language=en |volume=45 |article-number=108585 |doi=10.1016/j.dib.2022.108585 |pmid=36426059 |pmc=9679442 |bibcode=2022DIB....4508585K |issn=2352-3409}}&lt;/ref&gt; കാങ്‌ലെയ് ലിപി ({{lang|mni-mtei|ꯀꯪꯂꯩ ꯃꯌꯦꯛ}})&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Noni |first1=Arambam |url=https://books.google.com/books?id=OzjbCgAAQBAJ&amp;q=Kanglei+script+Meetei+Mayekuz8AhVlSWwGHeUtCqoQ6AF6BAgFEAM&amp;pg=PA223 |title=Colonialism and Resistance: Society and State in Manipur |last2=Sanatomba |first2=Kangujam |year=2015 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-1-317-27066-9 |pages=223, 235, 237 |language=en}}&lt;/ref&gt; എന്നും ഈ ലിപിയിലെ ആദ്യ മൂന്ന് അക്ഷരങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി കോൿ സം ലായ് ലിപി ({{lang|mni-mtei|ꯀꯣꯛ ꯁꯝ ꯂꯥꯏ ꯃꯌꯦꯛ}})&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=mni:মণিপুরদা লোলয়ান চঙলকপা অমদি মীতৈ ইয়েক্না থোঙজিন্দা ৱারৌজনা লেপ্লরবদা ! |url=http://hueiyenlanpao.com/wp-content/uploads/2016/06/17.02.2022-B5.pdf |website=Hueiyen Lanpao |language=mni}}&lt;/ref&gt; എന്നും ഇതിനെ വിളിക്കാറുണ്ട്. ആറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ നാണയങ്ങളിലാണ് ഇത് ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടതായി അറിയുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Datta |first=Amaresh |url=https://books.google.com/books?id=ObFCT5_taSgC&amp;q=Manipur%208th%20century%20copper%20plate%20inscription%20Manipur&amp;pg=PA142 |title=Encyclopaedia of Indian Literature |publisher=[[Sahitya Akademi]] |year=1987 |isbn=978-81-260-1803-1 |page=142 |language=en}}&lt;/ref&gt; പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടുവരെ ഈ ലിപി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. പിന്നീട് ഇതിന് പകരം [[ബംഗാളി ലിപി]] ഉപയോഗിച്ചുതുടങ്ങി. എന്നാൽ 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മെയ്തെയ് ലിപി വീണ്ടും വൻതോതിൽ പ്രചാരത്തിലായി.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Laithangbam |first=Iboyaima |date=23 September 2017 |title=Banished Manipuri script stages a comeback |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/banished-manipuri-script-stages-a-comeback/article19743482.ece |access-date=6 March 2023 |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; 2021-ൽ മണിപ്പൂരി ഭാഷ എഴുതുന്നതിനായി ബംഗാളി ലിപിക്കൊപ്പം മെയ്തെയ് മയേക്കും [[മണിപ്പൂർ സർക്കാർ]] ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിച്ചു. 2031 വരെ പത്തുവർഷത്തേക്ക് ബംഗാളി ലിപിയും കൂടെ ഔദ്യോഗികമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=GAZETTE TITLE: The Manipur Official Language (Amendment) Act, 2021 |url=http://manipurgovtpress.nic.in/en/details_gazzete/?gazette=658 |access-date=6 March 2023 |website=manipurgovtpress.nic.in}}&lt;/ref&gt;

{|class=&quot;wikitable letters-table&quot;
|+ മെയ്തെയ് മയേൿ അടിസ്ഥാന അക്ഷരങ്ങൾ (മപുൽ ഇയേൿ)
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=കോൿ|tops=ꯀꯣꯛ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯀ|ml=ക|ipa=/k/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=സം|tops=ꯁꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯁ|ml=സ|ipa=/s/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ലായ്|tops=ꯂꯥꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯂ|ml=ല|ipa=/l/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=മിത്|tops=ꯃꯤꯠ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯃ|ml=മ|ipa=/m/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=പാ|tops=ꯄꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯄ|ml=പ|ipa=/p/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=നാ|tops=ꯅꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯅ|ml=ന|ipa=/n/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ചിൽ|tops=ꯆꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯆ|ml=ച|ipa=/tʃ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=തിൽ|tops=ꯇꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯇ|ml=ത|ipa=/t/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഖൗ|tops=ꯈꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯈ|ml=ഖ|ipa=/kʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ങൗ|tops=ꯉꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯉ|ml=ങ|ipa=/ŋ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഥൗ|tops=ꯊꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯊ|ml=ഥ|ipa=/tʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=വായ്|tops=ꯋꯥꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯋ|ml=വ|ipa=/w/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=യാങ്|tops=ꯌꯥꯡ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯌ|ml=യ|ipa=/j/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഹുൿ|tops=ꯍꯨꯛ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯍ|ml=ഹ|ipa=/h/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഉൻ|tops=ꯎꯟ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯎ|ml=ഉ|ipa=/u/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഈ|tops=ꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯏ|ml=ഇ|ipa=/i/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഫം|tops=ꯐꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯐ|ml=ഫ|ipa=/pʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=അതിയ|tops=ꯑꯇꯤꯌꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯑ|ml=അ|ipa=/ɐ/|color=red}}
|}

{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ മെയ്തെയ് മയേൿ അധിക അക്ഷരങ്ങൾ
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഗോക|tops=ꯒꯣꯛ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯒ|ml=ഗ|ipa=/ɡ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഘൗ|tops=ꯘꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯘ|ml=ഘ|ipa=/ɡʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഛ|tops=ꫢ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫢ|ml=ഛ|ipa=/t͡ʃʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ജിൽ|tops=ꯖꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯖ|ml=ജ|ipa=/d͡ʒ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഝം|tops=ꯓꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯓ|ml=ഝ|ipa=/d͡ʒʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഞ|tops=ꫣ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫣ|ml=ഞ|ipa=/ɲ/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ട്ട|tops=ꫤ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫤ|ml=ട്ട|ipa=/ʈ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഠ|tops=ꫥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫥ|ml=ഠ|ipa=/ʈʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഡ|tops=ꫦ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫦ|ml=ഡ|ipa=/ɖ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഢ|tops=ꫧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫧ|ml=ഢ|ipa=/ɖʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ണ|tops=ꫨ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫨ|ml=ണ|ipa=/ɳ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ദിൽ|tops=ꯗꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯗ|ml=ദ|ipa=/d/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ധൗ|tops=ꯙꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯙ|ml=ധ|ipa=/dʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ബാ|tops=ꯕꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯕ|ml=ബ|ipa=/b/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഭം|tops=ꯚꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯚ|ml=ഭ|ipa=/bʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=രായി|tops=ꯔꯥꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯔ|ml=ര|ipa=/ɾ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ശ|tops=ꫩ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫩ|ml=ശ|ipa=/ɕ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഷ|tops=ꫪ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫪ|ml=ഷ|ipa=/ʂ/|color=red}}
|}

മലയാളത്തിലെ [[മലയാളലിപി #ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ|ചില്ലക്ഷരങ്ങൾക്ക്]] സമാനമായി, മെയ്തെയ് മയേൿ ലിപിയിൽ വാക്കുകളുടെ അവസാനം സ്വരമില്ലാത്ത വ്യഞ്ജനങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന രണ്ടാമതൊരു രൂപമാണ് ലോൺസം ({{lang|mni-Mtei|ꯂꯣꯟꯁꯨꯝ}}). 'ലോൺസം' എന്നാൽ 'അന്ത്യം' എന്നാണർത്ഥം; മലയാളത്തിൽ /ക/ എന്നത് /ക്/ (ൿ) ആയി മാറുന്നതുപോലെ, ഈ ലിപിയിൽ എട്ട് അക്ഷരങ്ങൾക്കാണ് ഇത്തരത്തിൽ പ്രത്യേക ചില്ലക്ഷര രൂപങ്ങളുള്ളത്.

{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ മെയ്തെയ് മയേൿ ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ (ലോൺസം ഇയേൿ)
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ക|tops=ꯀ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯛ|ml=ൿ|ipa=/k/|color=red}}{{notetag|മലയാള ഭാഷയിൽ ഈ ശബ്ദത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതിനായി മുൻകാലങ്ങളിൽ 'ൿ' എന്ന ലിപിയാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. ഇത് 'ക്' എന്ന ഉച്ചാരണത്തിൽ നിന്നും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമാണ്.}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ങ|tops=ꯉ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯡ|ml=ങ്|ipa=/ŋ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ത|tops=ꯇ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯠ|ml=ത്|ipa=/t/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ന|tops=ꯅ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯟ|ml=ൻ|ipa=/n/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=പ|tops=ꯄ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯞ|ml=പ്|ipa=/p/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=മ|tops=ꯃ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯝ|ml=മ്|ipa=/m/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ല|tops=ꯂ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯜ|ml=ൽ|ipa=/l/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഇ|tops=ꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯢ|ml=ഇ (അന്ത്യം)|ipa=/i/|color=red}}
|}
{{noteFoot|മെയ്തെയ് മയേൿ ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ}}
രണ്ടാം ഭാഷയായി അടിസ്ഥാന മെയ്തെയ് പഠിപ്പിക്കാൻ മണിപ്പൂർ ബോർഡ് ഓഫ് സെക്കൻഡറി എജ്യുക്കേഷൻ റോമൻ അക്ഷരമാല ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=25 January 2023 |title=Manipur HSLC Date Sheet 2023: BSEM Class 10 time table released, exam begins March 16 |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/manipur-hslc-date-sheet-2023-bsem-class-10-time-table-released-exam-begins-march-16/articleshow/97300318.cms?from=mdr |access-date=6 March 2023 |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=SNS |date=10 January 2019 |title=Manipur Board Class 12 (HSC) and Class 10 (HSLC) Timetable 2019 available online at manipureducation.gov.in {{!}} Check now |url=https://www.thestatesman.com/india/manipur-board-class-12-hsc-and-class-10-hslc-timetable-2019-available-online-at-manipureducation-gov-in-check-now-1502723456.html |access-date=6 March 2023 |website=[[The Statesman (India)|The Statesman]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ലാറ്റിൻ അക്ഷരമാല ഉപയോഗിക്കുന്ന മണിപ്പൂരി പാഠപുസ്തകങ്ങൾ ഇനി പ്രസിദ്ധീകരിക്കരുതെന്ന് ബോർഡ് അടുത്തിടെ ഒരു നിർദ്ദേശം പുറപ്പെടുവിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |title=MEELAL lauds BSEM order: 04th feb24 ~ E-Pao! Headlines |url=https://e-pao.net/GP.asp?src=44..040224.feb24 |website=e-pao.net |access-date=15 February 2024}}&lt;/ref&gt; മണിപ്പൂരിലെ [[മണിപ്പൂരിലെ ക്രിസ്തുമതം|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]] റോമൻ ലിപിയിലുള്ള മെയ്തെയ് ഭാഷാ ബൈബിളുകൾ സാധാരണയായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Birth of Jesus Manipuri Roman Mayek CB |url=https://bibleforchildren.org/PDFs/manipuri_roman_mayek/36_The_Birth_of_Jesus_Manipuri_Roman_Mayek_CB.pdf |website=bibleforchildren.org}}&lt;/ref&gt;

ലൈനിംഘാൻ നൗരിയ ഫുലോ (1888-1941) കണ്ടുപിടിച്ച ഒരു [[നിർമ്മിത ലിപി|നിർമ്മിത ലിപിയാണ്]] [[നൗരിയ ഫുലോ ലിപി]]. ഇത് [[ദേവനാഗരി]], ബംഗാളി ലിപികളോട് വളരെയധികം സാമ്യം പുലർത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=mni:নাওরিয়া ফুলো: ঋষি অমা - এলাংম দীনমনী |url=http://hueiyenlanpao.com/wp-content/uploads/2016/06/12.11.2019-B7.pdf |work=Hueiyen Lanpao |language=mni |publication-place=India}}&lt;/ref&gt; ഇത് [[അപോക്പ മരുപ്പ്]] പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചിരുന്നെങ്കിലും ഒരിക്കലും വ്യാപകമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Wahengbam Ibohal |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.463276/page/n501/mode/2up?q=Naoriya+phullo |title=The History Of Manipur |publisher=[[Digital Library of India]] |others=[[Internet Archive]] |location=India |page=501 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== വ്യാകരണം ==
മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ മലയാളത്തിന് സമാനമായി [[Subject–object–verb|കർത്താവ്-കർമ്മം-ക്രിയ (SOV)]] എന്ന പദക്രമമാണ് പിന്തുടരുന്നത്. ഉദാഹരണത്തിന്, ''എയ് ചാൿ ചായ്'' (&lt;small&gt;മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|mni-mtei|ꯑꯩ ꯆꯥꯛ ꯆꯥꯢ}}) എന്ന വാക്യം ശ്രദ്ധിക്കുക. ഇതിൽ &quot;എയ്&quot; (ഞാൻ) കർത്താവും, &quot;ചാൿ&quot; (ചോറ്) കർമ്മവും, &quot;ചായ്&quot; (കഴിക്കുന്നു) ക്രിയയുമാണ്.

=== വചനം (ഏകവചനം/ബഹുവചനം) ===
മലയാളത്തിൽ നാമങ്ങളെ ബഹുവചനമാക്കാൻ 'അർ', 'മാർ', 'കൾ' എന്നീ പ്രത്യയങ്ങൾ ചേർക്കുന്നതുപോലെ, മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ പ്രധാനമായും രണ്ട് പ്രത്യയങ്ങളാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്:
* '''-ഖോയ് (khoi):''' സർവ്വനാമങ്ങൾക്കും മനുഷ്യരെ കുറിക്കുന്ന നാമങ്ങൾക്കും ഒപ്പം ചേർക്കുന്നു (ഉദാ: ഞങ്ങൾ, അവർ).
* '''-സിങ് (siṅ):''' മറ്റ് എല്ലാ നാമങ്ങൾക്കും ഒപ്പം ചേർക്കുന്നു (ഉദാ: മരങ്ങൾ, മൃഗങ്ങൾ).

മലയാളത്തിലെപ്പോലെ തന്നെ നാമങ്ങൾ ബഹുവചനമാകുമ്പോഴും അതിനൊപ്പമുള്ള ക്രിയയ്ക്ക് മാറ്റം സംഭവിക്കുന്നില്ല. ഉദാഹരണങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു:&lt;ref name=&quot;Singh 2013&quot;&gt;{{cite journal |last=Singh |first=S. Indrakumar |date=November 2013 |title=Agreements in Manipuri |url=http://www.languageinindia.com/nov2013/indrakumaragreementsmanipurifinal.pdf |journal=Language in India |volume=13 |issue=11 |pages=216–231}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! നാമം (മെയ്തെയ്) !! മലയാളം അർത്ഥം !! വാക്യം (മെയ്തെയ്) !! പരിഭാഷ
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡ}} (അങ്ആങ്) || കുഞ്ഞ് || {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡ ꯀꯞꯄꯤ}} (അങ്ആങ് കപ്പി) || കുഞ്ഞ് കരയുന്നു.
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡꯁꯤꯡ}} (അങ്ആങ്സിങ്) || കുഞ്ഞുങ്ങൾ || {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡꯁꯤꯡ ꯀꯞꯄꯤ}} (അങ്ആങ്സിങ് കപ്പി) || കുഞ്ഞുങ്ങൾ കരയുന്നു.
|}

നാമങ്ങളെ കൂടുതൽ വ്യക്തമാക്കാൻ നാമവിശേഷണങ്ങൾ (Adjectives) ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ അവ നാമത്തോട് ചേർത്തെഴുതുന്നില്ല. പകരം പ്രത്യേക പദങ്ങളായിത്തന്നെ ഉപയോഗിക്കുന്നു:&lt;ref name=&quot;Singh 2013&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! നാമവിശേഷണം !! മലയാളം അർത്ഥം !! വാക്യം (മെയ്തെയ്) !! പരിഭാഷ
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯑꯃ}} (അമാ) || ഒരു / ഒന്ന് || {{lang|mni-mtei|ꯃꯤ ꯑꯃ ꯂꯥꯛꯏ}} (മീ അമാ ലാൿഈ) || ഒരാൾ വരുന്നു.
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯈꯔ}} (ഖരാ) || ചില || {{lang|mni-mtei|ꯃꯤ ꯈꯔ ꯂꯥꯛꯏ}} (മീ ഖരാ ലാൿഈ) || ചിലർ വരുന്നു.
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯃꯌꯥꯝ}} (മയാം) || പല / ധാരാളം || {{lang|mni-mtei|ꯃꯤ ꯃꯌꯥꯝ ꯂꯥꯛꯏ}} (മീ മയാം ലാൿഈ) || പലർ വരുന്നു.
|}

=== സംയുക്ത ക്രിയകൾ ===
പ്രധാന ക്രിയാധാതുവിനോടൊപ്പം (Root verb) കാലമോ അവസ്ഥയോ സൂചിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് പ്രത്യയങ്ങൾ ചേർത്താണ് മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ സംയുക്ത ക്രിയകൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത് (മലയാളത്തിൽ 'വന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു' എന്ന് പറയുന്നതുപോലെ). ഇതിനായി പ്രധാനമായും രണ്ട് പ്രത്യയങ്ങളാണ് കൂടുതലായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്:&lt;ref name=&quot;Devi 2014&quot;&gt;{{cite journal |last1=Devi |first1=M. Bidyarani |date=May 2014 |title=Compound Verbs in Manipuri |url=http://www.languageinindia.com/may2014/bidyaranimanipuricompoundverbsfinal.pdf |journal=Language in India |volume=14 |issue=5 |pages=66–70}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! പ്രത്യയം !! മലയാളം അർത്ഥം
|-
| {{lang|mni-mtei|-ꯊꯣꯛ}} (-ഥോൿ) || പുറത്തുവരിക / വരിക (ദിശയെ സൂചിപ്പിക്കാൻ)
|-
| {{lang|mni-mtei|-ꯅꯤꯡ}} (-നിങ്) || ആഗ്രഹിക്കുക / വേണം
|}

ക്രിയയുടെ പൂർണ്ണമായ രൂപം ലഭിക്കാൻ ഇവയോടൊപ്പം ആസ്പെക്ട് മാർക്കറുകൾ (ക്രിയയുടെ കാലം സൂചിപ്പിക്കുന്നവ) കൂടി ചേർക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ഘടന: {{blockindent|[ക്രിയാധാതു] + [പ്രത്യയം] + [കാലം സൂചിപ്പിക്കുന്ന പ്രത്യയം]}} എന്നാണ്:&lt;ref name=&quot;Devi 2014&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! ക്രിയാധാതു !! പ്രത്യയം !! കാലം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് !! സംയുക്തരൂപം (മെയ്തെയ്) !! പരിഭാഷ
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝ}} (തും - ഉറങ്ങുക) || {{lang|mni-mtei|-ꯊꯣꯛ}} (-ഥോൿ) || {{lang|mni-mtei|-ꯂꯦ}} (-ലേ - പൂർണ്ണതയെ കുറിക്കുന്നു) || {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝꯊꯣꯛꯂꯦ}} (തുംഥോൿലേ) || ഉറങ്ങാൻ തുടങ്ങി
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝ}} (തും - ഉറങ്ങുക) || {{lang|mni-mtei|-ꯅꯤꯡ}} (-നിങ്) || {{lang|mni-mtei|-ꯂꯦ}} (-ലേ - പൂർണ്ണതയെ കുറിക്കുന്നു) || {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝꯅꯤꯡꯂꯦ}} (തുംനിങ്‌ലേ) || ഉറക്കം വരുന്നു
|}

ആവശ്യമെങ്കിൽ ഈ രണ്ട് പ്രത്യയങ്ങളും ഒന്നിച്ചുചേർത്തും സംയുക്ത ക്രിയകൾ ഉണ്ടാക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന്, ''{{lang|mni-mtei|ꯄꯤꯊꯣꯛꯅꯤꯡꯂꯦ}}'' (പീഥോൿനിങ്‌ലേ) എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം &quot;പുറത്തുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു&quot; എന്നാണ്.

== ഉദാഹരണ വാചകങ്ങൾ ==
താഴെ നൽകിയിരിക്കുന്ന വാചകം [[അന്താരാഷ്ട്ര മനുഷ്യാവകാശ പ്രഖ്യാപനം|സാർവ്വദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ പ്രഖ്യാപനത്തിലെ]] വകുപ്പ് 1. നിന്നുള്ളതാണ്.

==== മെയ്തെയ് [[മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തെയ് മയേൿ]] ലിപിയിൽ ====
{{blockindent|{{lang|mni-Mtei|ꯃꯤꯑꯣꯏꯕ ꯈꯨꯗꯤꯡꯃꯛ ꯄꯣꯛꯄ ꯃꯇꯝꯗ ꯅꯤꯡꯇꯝꯃꯤ, ꯑꯃꯗꯤ ꯏꯖꯖꯠ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯍꯛ ꯃꯥꯟꯅꯅ ꯂꯧꯖꯩ ꯫ ꯃꯈꯣꯏ ꯄꯨꯝꯅꯃꯛ ꯋꯥꯈꯜ ꯂꯧꯁꯤꯡ ꯁꯦꯡꯏ, ꯑꯐ ꯐꯠꯇ ꯈꯪꯏ, ꯑꯗꯨꯅ ꯑꯃꯅ ꯑꯃꯒ ꯂꯣꯏꯅꯕ ꯃꯇꯝꯗ ꯃꯆꯤꯟ ꯃꯅꯥꯎꯒꯨꯝꯅ ꯂꯣꯏꯅꯒꯗꯕꯅꯤ ꯫}}}}

==== മെയ്തെയ് [[കിഴക്കൻ നാഗരി ലിപി|ബംഗാളി-ആസ്സാമീസ്]] ലിപിയിൽ ====
{{blockindent|{{lang|mni-Beng|মিওইবা খুদিংমক পোকপা মতমদা নিংতম্মী, অমদি ইজ্জৎ অমসুং হক মান্ননা লৌজৈ । মখোই পুম্নমক ৱাখল লৌশিং শেঙই, অফ ফত্তা খঙই, অদুনা অমনা অমগা লোইনবদা মচীন মনাওগুম্না লোইনগদবনি ।}}}}

==== ([[ISO 15919]]) ലത്തീൻ വൽക്കരണം ====
{{blockindent|{{translit|mni|ISO|Mioiba khudingmak pokpa matamda ningtammi amadi ijjat amasung hak mānnana leijei, makhoi pumnamak wākhal loushing shengi, apha phatta khangi, aduna amana amaga loinabada machin manāogumna loinagadabani.|italic=yes}}}}

==== [[അന്താരാഷ്ട്ര ശബ്ദലിപി|ഐ.പി.എ]] അനുലേഖനം ====
{{blockindent|{{lang|mni|{{IPA|míːójbə kʰud̯íŋmək pókpə mət̯ə̀md̯ə níːŋt̯ə̀mmi, əməd̯i iːdʒət əməʃùng hə́k màːnənə lɐ̀jdʒɐ̀j. məkʰój púmnəmək wakʰə̀l lə̀wʃiŋ ʃèŋi, əpʱə̀ pʱə́ːt̯ə kʰə́ŋi, əd̯unə əmənə əməgə lòjnəbəd̯ə mət͡ʃìn mənáwgùmnə lójnəgəd̯əbəni'}}}}}}

==== മലയാളം പരിഭാഷ ====
{{blockindent|മനുഷ്യരെല്ലാവരും തുല്യാവകാശങ്ങളോടും അന്തസ്സോടും കൂടി സ്വതന്ത്രരായി ജനിച്ചവരാണ്. മനുഷ്യനു വിവേകവും മനഃസാക്ഷിയും സിദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവർ പരസ്പരം സഹോദരഭാവത്തോടെ വർത്തിക്കേണ്ടതാണ്.}}

== കുറിപ്പുകൾ ==
{{notelist}}

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

{{commons category}}
{{Incubator|code= mni}}
&lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt; 

{{Official_languages_of_India}}
{{ഭാരതത്തിലെ ഭാഷകൾ|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Languages of Northeast India|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Languages of Bangladesh|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Languages of South Asia|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Sino-Tibetan branches|state=&quot;expanded&quot;}}

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മണിപ്പൂരി]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ബംഗ്ലാദേശിലെ ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ബർമ്മയിലെ ഭാഷകൾ]]</text>
      <sha1>k66mjmhfvc0j4uxy4hw2m5t9rbobyii</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611730</id>
      <parentid>4611729</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T12:12:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Symphonicallyu</username>
        <id>155269</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4611730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87101" sha1="rnuwlklv7rg5ykmb50uakedwfvft52e" xml:space="preserve">{{prettyurl|Meitei language}}
{{Short description|വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിലെ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷ}}
{{നാനാർത്ഥം|മണിപ്പൂരി}}
{{Hatnote|പ്രത്യേകമായി പറഞ്ഞിട്ടില്ലെങ്കിൽ, ഈ ലേഖനത്തിലെ മണിപ്പൂരി ഭാഷ [[മെയ്തേയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തേയ് മയേൿ ലിപിയിലാണ്]] എഴുതിയിരിക്കുന്നത്.}}
{{Infobox language
| name = &lt;span style=&quot;font-size:100%;line-height:1.85;text-align:center;&quot;&gt;മെയ്തെയ്&lt;/span&gt;
| altname = &lt;span style=&quot;font-size:100%;line-height:1.85;&quot;&gt;&lt;center&gt;{{lang|mni-Mtei|ꯃꯅꯤꯄꯨꯔꯤ}} (മണിപ്പൂരി)&lt;/center&gt;&lt;/span&gt;
| nativename = {{huge|{{lang|mni-Mtei|ꯃꯩꯇꯩꯂꯣꯟ}}}}&lt;span style=&quot;font-size:100%;line-height:2.65;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{lang|mni-Beng|মৈতৈলোন}} • {{transliteration|mni|ISO|Meiteilon}}&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;
| pronunciation    = {{IPA|mni|meɪteɪ|}}
| image = [[File:Meitei language written in Meitei script.svg|center]]
| mapsize  = 300px
| imagecaption = &lt;small&gt;&lt;center&gt;[[മെയ്തെയ് മയേക്|മെയ്തെയ് ലിപിയിലെഴുതിയ]] ''&quot;മെയ്തെയ് ലോൻ&quot;''&lt;/center&gt;&lt;/small&gt;
| states = [[ഇന്ത്യ]] • [[ബംഗ്ലാദേശ്]]
| region = *[[മണിപ്പൂർ]]
*[[ആസാം]]
*[[ത്രിപുര]]
| ethnicity = [[മെയ്തെയ് ജനത|മെയ്തെയ്]]
| familycolor = സൈനോ-തിബെറ്റൻ
| fam1 = [[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ]]
| fam2 = [[തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷകൾ|തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ]]
| fam3 = [[മദ്ധ്യ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷകൾ|മദ്ധ്യ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ]]
| speakers = {{sigfig|1.775000|2}} ദശലക്ഷം
| date = 2003–2011
| ref = &lt;ref&gt;{{e28|mni}}&lt;/ref&gt;
| ancestor = [[മുതൽ-സൈനോ-തിബെറ്റൻ]]
| ancestor2 = [[മുതൽ-തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ]]
| script = 
*[[മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തെയ് മയേൿ]] &lt;small&gt;(മാതൃലിപി)&lt;/small&gt;
*[[നൗരിയ ഫുലോ ലിപി|നൗരിയ ഫുലോ]]
*[[കിഴക്കൻ നാഗരി ലിപി|ബംഗാളി-ആസ്സാമീസ്]]
*[[ലത്തീൻ അക്ഷരമാല|ലത്തീൻ]] &lt;small&gt;(ഔദ്യോഗികമല്ല)&lt;/small&gt;
| nation = {{flag|ഇന്ത്യ}} &lt;small&gt;(ഔദ്യോഗിക പട്ടികഭാഷ)&lt;/small&gt;
*[[മണിപ്പൂർ]] &lt;small&gt;(പ്രധാന ഔദ്യോഗിക ഭാഷ)&lt;/small&gt;
*[[ആസാം]] &lt;small&gt;(അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷ)&lt;/small&gt;
| minority = {{Bulleted list|[[ത്രിപുര|ത്രിപുര, ഇന്ത്യ]]|[[ബംഗ്ലാദേശിലെ ഭാഷകൾ|ബംഗ്ലാദേശ്]]|[[മ്യാൻമറിലെ ഭാഷകൾ|മ്യാൻമർ]]}}
| agency = [[ഡയറക്ടറേറ്റ് ഓഫ് ലാംഗ്വേജ് പ്ലാനിംഗ് ആൻഡ് ഇംപ്ലിമെന്റേഷൻ]], മണിപ്പൂർ
* [[സാംസ്കാരിക മന്ത്രാലയം (ഇന്ത്യ)|സാംസ്കാരിക മന്ത്രാലയം]]
* [[സാഹിത്യ അക്കാദമി]]
* [[സെൻട്രൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യൻ ലാംഗ്വേജസ്]]
* [[ഡയറക്ടറേറ്റ് ഓഫ് ലാംഗ്വേജ് പ്ലാനിംഗ് ആൻഡ് ഇംപ്ലിമെന്റേഷൻ]]
* [[മണിപ്പൂരി സാഹിത്യ പരിഷത്ത്]]
| iso2 = mni
| lc1 = mni
| ld1 = &lt;small&gt;മണിപ്പൂരി&lt;/small&gt;
| lc2 = omp
| ld2 = &lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി&lt;/small&gt;
| glotto = mani1292
| glottoname = &lt;small&gt;മണിപ്പൂരി&lt;/small&gt;
| glotto2 = meit1246
| glottoname2 = &lt;small&gt;മെയ്തെയ്&lt;br&gt;(മാനക ഭാഷാഭേദം)&lt;/small&gt;
| glotto3 = pang1284
| glottoname3 = &lt;small&gt;പംഗൽ&lt;br&gt;(മുസ്ലീം ഭാഷാഭേദം)&lt;/small&gt;
| notice           = IPA
| notice2          =
| dialects =
*[[തൗഗലോൺ]] (രാജസഭകളിലെ ഭാഷാഭേദം)
*[[അമൈലോൺ]] ([[ആരാധനാ ഭാഷ|ആരാധനാ ഭാഷാഭേദം]])
*[[ഖുമൻ (ഭാഷാശാസ്ത്രം)|ഖുമൻ]] (ചരിത്രപരം)
*[[മൊയ്‌രംഗ് (ഭാഷാശാസ്ത്രം)|മൊയ്‌രംഗ്]] (ചരിത്രപരം)
*[[ചക്പ ഭാഷ|ചക്പ/ലോയ്]]
*മെയ്തെയ് പംഗൽ&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;&gt;{{Cite web |title=Meitei {{!}} Ethnologue |url=https://www.ethnologue.com/language/mni/ |access-date=3 May 2023 |website=[[Ethnologue]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20190724203234/https://www.ethnologue.com/language/mni/ |archive-date=24 July 2019 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*[[ബംഗ്ലാദേശിലെ മെയ്തെയ് ഭാഷ|ബംഗ്ലാദേശി മെയ്തെയ്]]
| speakers2 =
| map = [[File:Meitei language distribution.png|center]]
| mapcaption =
&lt;small&gt;{{legend|#014167|മെയ്തെയ് ഔദ്യോഗികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായ ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#076BA2|മെയ്തെയ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷയല്ലെങ്കിലും വിദ്യാഭ്യാസ ഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#419ED5|മെയ്തെയ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷയോ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ഭാഷയോ അല്ലെങ്കിലും വിദ്യാഭ്യാസ ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#79A9E3|മെയ്തെയ് അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഔദ്യോഗികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായ ഭാഷയല്ലാത്ത പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#A6BBD5|മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്ന ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ കൂടുതലുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
}}
  
[[വടക്കു കിഴക്കൻ ഇന്ത്യ|വടക്കുകിഴക്കൻ]] [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]]   [[മണിപ്പൂർ]] സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ ഔദ്യോഗികഭാഷയാണ്‌ '''മണിപ്പൂരി ഭാഷ''' എന്നപേരിലും അറിയപ്പെടുന്ന '''മെയ്തെയ് ലോൻ''' (&lt;small&gt;മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|mni-Mtei|ꯃꯩꯇꯩꯂꯣꯟ}}, &lt;small&gt;[[അന്താരാഷ്ട്ര ശബ്ദലിപി|ഐ.പി.എ.]]:&lt;/small&gt; {{IPA|mni|mejtej loːn|}} &lt;ref&gt;{{Cite OED|Meithei |access-date=14 October 2022}}&lt;/ref&gt;).{{efn|ഇതു കൂടാതെ ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷാകുടുംബത്തിൽ‌പ്പെട്ട [[ബിഷ്ണുപ്രിയ മണിപ്പൂരി ഭാഷ|ബിഷ്ണുപ്രിയ മണിപ്പൂരി]] എന്നൊരു ഭാഷയും മണിപ്പൂരിൽ സംസാരിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്‌.}} 

ഒരു [[തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷകൾ|തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷയാണ്]] മെയ്തെയ് അഥവാ മണിപ്പൂരി. [[മണിപ്പൂർ|മണിപ്പൂരിലെ]] ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായ ഇത്, [[ആസാം|ആസാമിലെ]] നാല് ജില്ലകളിൽ അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷ കൂടിയാണ്. 1992-ൽ [[ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം പട്ടിക|ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം പട്ടികയിൽ]] ഉൾപ്പെടുത്തിയ ഈ ഭാഷയെ, [[കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി]] ഉന്നത സാഹിത്യഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot; /&gt; ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സംസാരിക്കപ്പെടുന്ന 	
[[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ]] ഭാഷയാണിത്. വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിൽ [[ആസ്സാമീസ്]], [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]] എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം മൂന്നാം സ്ഥാനത്താണ് മെയ്തെയ്.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Language – India, States and Union Territories |url=http://censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf |work=Census of India 2011 |publisher=Office of the Registrar General |pages=13–14 |access-date=30 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181114073412/http://www.censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf |archive-date=14 November 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011-ലെ കണക്കെടുപ്പ് പ്രകാരം ഇന്ത്യയിൽ 1,761,079 പേർ മെയ്തെയ് മാതൃഭാഷയായി സംസാരിക്കുന്നു. ഇതിൽ ഭൂരിഭാഗവും (1,522,132 പേർ) മണിപ്പൂരിലാണുള്ളത്. അയൽ സംസ്ഥാനങ്ങളായ ആസാം (168,133), [[ത്രിപുര]] (23,779), [[നാഗാലാ‌ൻഡ്|നാഗാലാൻഡ്]] (9,511) എന്നിവിടങ്ങളിലും ചെറിയ സമൂഹങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ, അയൽരാജ്യങ്ങളായ [[മ്യാൻമർ|ബർമ്മ]],&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuris in Mandalay see ray of hope in Modi |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Manipuris-in-Mandalay-see-ray-of-hope-in-Modi/articleshow/48059811.cms |last1=Sunil |first1=Oinam |date=14 July 2015 |website=The Times of India |language=en}}&lt;/ref&gt; [[ബംഗ്ലാദേശ്]]&lt;ref&gt;{{e28|mni}}&lt;/ref&gt; എന്നിവിടങ്ങളിലും ഈ ഭാഷ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ethnologue.org/show_language.asp?code=mni |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-04 |archive-date=2010-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100707190446/http://www.ethnologue.org/show_language.asp?code=mni |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ചരിത്രപരമായി [[നിങ്തൗജ രാജവംശം|നിങ്തൗജ]], [[ഖുമൻ രാജവംശം|ഖുമൻ]], [[മൊയ്‌റാംഗ്]], [[അംഗോം]], [[ലുവാങ്]], [[ചെങ്‌ലീ]], [[ഖാബ-ൻഗൻബ]] എന്നീ സ്വതന്ത്ര ഗോത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ് മണിപ്പൂരി ഭാഷ. ഇവർക്ക് പ്രത്യേക ഭാഷാഭേദങ്ങളുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് നിങ്തൗജ രാജവംശത്തിൻ്റെ ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ ഒന്നിക്കുകയും മെയ്തെയ് സമൂഹമായി മാറുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ നിങ്തൗജ ഭാഷാഭേദം പ്രമുഖമാവുകയും, മറ്റ് ഗോത്രഭാഷകളെ സ്വാധീനിച്ച് ഇന്നത്തെ മെയ്തെയ് ഭാഷയായി രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=-CzSQKVmveUC&amp;dq=luwang+khuman+angom+language&amp;pg=PA10 |title=Manipur, Past and Present: The Heritage and Ordeals of a Civilization |date=1988 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-853-2 |page=10 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Miri |first=Mrinal |url=https://books.google.com/books?id=qfSz3UOAxM4C&amp;dq=luwang+khuman+angom+language&amp;pg=PA77 |title=Linguistic Situation in North-East India |date=2003 |publisher=Concept Publishing Company |isbn=978-81-8069-026-6 |page=77 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Chungkham Yashwanta |url=https://books.google.com/books?id=pCtkAAAAMAAJ |title=Manipuri Grammar |date=2000 |publisher=Rajesh Publications |isbn=978-81-85891-33-0 |pages=2, 202 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ayyappappanikkar |url=https://books.google.com/books?id=KYLpvaKJIMEC&amp;dq=luwang+khuman+angom+language&amp;pg=PA333 |title=Medieval Indian Literature: Surveys and selections |date=1997 |publisher=Sahitya Akademi |isbn=978-81-260-0365-5 |page=333 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Aspects of Manipuri language and its literary traditions By Ahanthem Homen |url=https://e-pao.net/epPageExtractor.asp?src=education.Aspects_of_Manipuri_language_and_its_literary_traditions_By_Ahanthem_Homen.html.. |access-date=2024-05-22 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt;
മെയ്തെയ് ഒരു വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഭാഷയല്ല. ''[[എത്‌നോലോഗ്]]'' ഇതിനെ സുരക്ഷിതമായ (EGIDS ലെവൽ 2 &quot;പ്രൊവിൻഷ്യൽ ലാംഗ്വേജ്&quot;) ഭാഷയായി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{e28|mni}}&lt;/ref&gt; എങ്കിലും, [[യുനെസ്കോ]] ഇതിനെ ഒരു &quot;ദുർബല&quot; ഭാഷയായി കണക്കാക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last1=Moseley |editor-first1=C. |title=Atlas of the world's languages in danger (3rd ed) |date=2010 |publisher=UNESCO Publishing |location=Paris |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187026 |pages=44{{ndash}}45 and elsewhere}}&lt;/ref&gt; [[ഹിന്ദി]], [[കശ്മീരി ഭാഷ|കശ്മീരി]] എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം ഇന്ത്യയിൽ അതിവേഗം വളരുന്ന ഭാഷകളിൽ മെയ്തെയും [[ഗുജറാത്തി ഭാഷ|ഗുജറാത്തിയും]] സംയുക്തമായി മൂന്നാം സ്ഥാനത്താണ്.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=R |first=Aishwaryaa |date=6 June 2019 |title=What census data reveals about use of Indian languages |url=https://www.deccanherald.com/india/what-census-data-reveals-about-use-of-indian-languages-738340.html |work=[[Deccan Herald]] |access-date=16 November 2023}}&lt;/ref&gt;

== വർഗ്ഗീകരണം ==
മെയ്തെയ് [[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ]] ഭാഷാ കുടുംബത്തിലെ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ശാഖയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meitei {{!}} Ethnologue Free |url=https://www.ethnologue.com/language/mni/ |access-date=2023-11-18 |website=Ethnologue (Free All) |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot;&gt;{{Cite web |title=Manipuri language |url=https://www.britannica.com/topic/Manipuri-language |access-date=2023-11-18 |website=Encyclopædia Britannica |date=15 August 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt;

19, 20 നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ വിവിധ ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞർ ഇതിനെ വ്യത്യസ്ത ഗ്രൂപ്പുകളിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ജോർജ്ജ് എബ്രഹാം ഗ്രിയേഴ്സൺ]] (1903–1924) ഇതിനെ [[കുക്കി-ചിൻ ഭാഷകൾ|കുക്കി-ചിൻ വിഭാഗത്തിലും]], വോഗ്ലിൻ (1965) കുക്കി-ചിൻ-നാഗ വിഭാഗത്തിലും ഉൾപ്പെടുത്തി. എന്നാൽ മെയ്തെയ് ഈ ഗ്രൂപ്പുകളിലൊന്നിലും ഉൾപ്പെടുന്നില്ലെന്ന് [[റോബിൻസ് ബർലിംഗ്]] അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;iias&quot;&gt;{{Cite web |title=A History of Manipuri Language |url=http://iias.ac.in/events/a-history-of-manipuri-language/ |access-date=2023-11-18 |website=[[Indian Institute of Advanced Study]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt; നിലവിലെ അക്കാദമിക് സമവായമനുസരിച്ച് [[ജെയിംസ് മാറ്റിസോഫ്]] മെയ്തെയെ കാമരൂപൻ ഗ്രൂപ്പിൻ്റെ സ്വന്തം ഉപവിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot;/&gt; എങ്കിലും ചിലർ ഇപ്പോഴും ഇതിനെ [[കുക്കി-ചിൻ-നാഗ ഭാഷകൾ|കുക്കി-ചിൻ-നാഗ ശാഖയിലെ]] അംഗമായി കണക്കാക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Glottolog 4.8 – Manipuri |url=https://glottolog.org/resource/languoid/id/mani1292 |access-date=2023-11-18 |website=glottolog.org}}&lt;/ref&gt;

== ഭാഷാചരിത്രം ==

[[File:Yumbanlol (Yumpanlol) - a 6th century Classical Meitei language copper manuscript text - in Meetei script - works on sensuality &amp; relationship between husbands &amp; wives and how to run a household in Ancient Kangleipak civilisation state.jpg|thumb|മെയ്തെയ് ലിപിയിൽ എഴുതിയ 6-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ &quot;യുമൻലോൽ&quot; എന്ന ചെമ്പ് ലിഖിതം.]]

മെയ്തെയ് ഭാഷയ്ക്ക് കുറഞ്ഞത് 2000 വർഷത്തെ പഴക്കമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;iias&quot; /&gt; ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞനായ സുനീതി കുമാർ ചാറ്റർജിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ [[പുരാതന മെയ്തെയ് സാഹിത്യം|പുരാതന മെയ്തെയ് സാഹിത്യത്തിന്]] 1500 മുതൽ 2000 വർഷം വരെ പഴക്കമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Chatterji |first=Suniti Kumar |author-link=Suniti Kumar Chatterji |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.32096/page/n187/mode/2up |title=Kirata-jana-krti |date=1951 |publisher=[[The Asiatic Society]], [[Digital Library of India]]; [[Internet Archive]] |location=Kolkata |publication-date=1951 |pages=157, 158 |language=en |quote=... The beginnings of this Old Manipuri literature (as in the case of Newari) may go back to 1500 years, or even 2000 years, from now. ...}}&lt;/ref&gt;

=== ഒന്നാം സഹസ്രാബ്ദം ===
മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ ഏറ്റവും പഴയ രചനകളിലൊന്ന് ''[[ഒഗ്രി]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯑꯧꯒ꯭ꯔꯤ}}) എന്ന ആചാരപരമായ ഗാനമാണ്. [[കാങ്‌ലെയ്‌പാക്ക്|കാങ്‌ലെയ്‌പാക്കിലെ]] മതപരമായ ചടങ്ങുകളിലും കിരീടധാരണ സമയത്തും ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇത് പൊതുവർഷത്തിന് മുൻപേ നിലനിന്നിരിക്കാം.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ayyappappanikkar |url=https://books.google.com/books?id=KYLpvaKJIMEC&amp;pg=PA329 |title=Medieval Indian Literature: Surveys and selections |date=1997 |publisher=[[Sahitya Akademi]] |isbn=978-81-260-0086-9 |pages=326–329 |language=en |author-link=Ayyappa Paniker}}&lt;/ref&gt; പകലിനെ രാത്രിയിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ വേർതിരിച്ചു എന്ന കഥ പറയുന്ന ''[[നുമിത് കാപ്പ]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|mni-Mtei|ꯅꯨꯃꯤꯠ ꯀꯥꯞꯄ}} &lt;small&gt;പരിഭാഷ:&lt;/small&gt; സൂര്യനെ അമ്പെയ്യൽ) എന്ന ഇതിഹാസം ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ രചിക്കപ്പെട്ടതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Kshetrimayum |first1=Jogendro |editor-last1=Wouters |editor-first1=Jelle J. P. |editor-last2=Subba |editor-first2=Tanka B. |chapter=Violence |title=The Routledge Companion to Northeast India |url=https://books.google.com/books?id=YseEEAAAQBAJ&amp;q=Numit+Kappa+1st&amp;pg=PT473 |year=2023 |publisher=[[Taylor &amp; Francis]] |isbn=978-0-367-72566-2 |page=483 |language=en}}&lt;/ref&gt;

3-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ''[[പോയ്‌റൈറ്റൺ ഖുന്തോക്]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯄꯣꯢꯔꯩꯇꯣꯟ ꯈꯨꯟꯊꯣꯛ}} &lt;small&gt;പരിഭാഷ:&lt;/small&gt; പോയ്‌റൈറ്റൻ്റെ കുടിയേറ്റം) പാതാളദേവൻ്റെ സഹോദരനായ [[പോയ്‌റൈറ്റൺ|പോയ്‌റൈറ്റൻ്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ കാങ്‌ലെയ്‌പാക്കിൽ ഒരു കോളനി സ്ഥാപിച്ചതിനെ വിവരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Ningthoukhongjam Khelchandra |chapter-url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.466183/page/n121/mode/2up?view=theater |title=History of Old Manipuri Literature |location=Imphal |publisher=Ningthoukhongjam Khelchandra Singh |pages=121, 122 |language=en, mni |chapter=Poireiton Khunthokpa}}&lt;/ref&gt;

6-ാം നൂറ്റാണ്ടിലോ ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിലോ രചിക്കപ്പെട്ട ''യുമൻലോൽ'' എന്ന ചെമ്പ് ലിഖിതം [[ധർമ്മശാസ്ത്രം|ധർമ്മശാസ്ത്രവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട അപൂർവ്വ രചനയാണ്. ലൈംഗികത, ദമ്പതികൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം, വീട് എങ്ങനെ നടത്തണം എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങൾ എന്നിവ ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Vijñānanidhi: Manuscript Treasures of India |url=https://www.yumpu.com/en/document/read/34231921/manuscript-treasures-of-india-national-mission-for-manuscripts/88 |date=February 2007 |publisher=National Mission of Manuscripts |access-date=2024-04-29 |oclc=171288062 |pages=88, 89 |language=en}}&lt;/ref&gt;

7-ാം നൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ തുടക്കത്തിൽ രചിക്കപ്പെട്ട ''ഖെഞ്ചോ'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯈꯦꯟꯆꯣ}}) ഒരു പുരാതന കവിതയാണ്. ഇന്നത്തെ മെയ്തെയ് ജനതയ്ക്ക് ഇത് മനസ്സിലാകുന്നില്ലെങ്കിലും, [[ലായ് ഹരാവോബ]] ഉത്സവത്തിൽ ഇത് ആലപിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Ch Manihar |url=https://books.google.com/books?id=yiBkAAAAMAAJ |title=A History of Manipuri Literature |publisher=[[Sahitya Akademi]] |year=1996 |isbn=978-81-260-0086-9 |location=India |pages=14, 15 |language=en, mni |chapter=The Early Period (Ritual Songs)}}&lt;/ref&gt;

ഏറ്റവും നന്നായി സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട ലിഖിതങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്, 8-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഖോങ്‌ടെക്‌ച രാജാവിൻ്റെ കാലത്തെ ചെമ്പ് ഫലകം.&lt;ref name=&quot;aponpath.com&quot;&gt;{{Cite book |last=Devi |first=Yumlembam Gopi |url=https://books.google.com/books?id=gxqeDwAAQBAJ&amp;q=8th%20century%20copper%20plate%20inscription%20manipur&amp;pg=PA25 |title=Glimpses of Manipuri Culture |date=16 June 2019 |isbn=978-0-359-72919-7 |page=25 |publisher=LP |language=en}}&lt;/ref&gt; ഇതേ കാലഘട്ടത്തിൽ അക്കോയ്ജം തോംബി രചിച്ച ''[[പാന്തോയ്ബി ഖോങ്ഗുൽ]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯄꯥꯟꯊꯣꯏꯄꯤ ꯈꯣꯡꯀꯨꯜ}}) [[പാന്തോയ്ബി രാജകുമാരി|പാന്തോയ്ബി രാജകുമാരിയുടെ]] പ്രണയകഥ വിവരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;:Glimpses_Panthoibi_Khongul&quot;&gt;{{Cite book |last=Devi |first=Dr Yumlembam Gopi |url=https://books.google.com/books?id=gxqeDwAAQBAJ&amp;dq=panthoibi+khongul&amp;pg=PA119 |title=Glimpses of Manipuri Culture |date=16 June 2019 |publisher=Lulu.com |isbn=978-0-359-72919-7 |page=119 |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== രണ്ടാം സഹസ്രാബ്ദം ===
[[File:The first page of Loyumba Silyen (Loiyumpa Silyel) - 11th-12th century Classical Meitei language Constitution of the then Kangleipak civilisation state - in traditional Meetei Mayek writing system (Manipur State Archives).jpg|thumb|11-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ മെയ്തെയ് ഭരണഘടനയായ 'ലോയുമ ഷിൻയെൻ'-ൻ്റെ ആദ്യ താൾ.]]

പൊതുവർഷം 1100-ൽ [[ലോയുമ രാജാവ്|ലോയുമ രാജാവിൻ്റെ]] കാലത്ത് ''[[ലോയുമ ഷിൻയെൻ]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯂꯣꯏꯌꯨꯝꯄ ꯁꯤꯜꯌꯦꯜ}}) എന്ന ലിഖിത ഭരണഘടന തയ്യാറാക്കി. ഇത് 429-ൽ നൗഫാംഗ്ബ രാജാവ് തയ്യാറാക്കിയ കരട് ഭരണഘടനയുടെ പരിഷ്കരിച്ച രൂപമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=vO-vtI8NuxIC&amp;dq=loyumba+shinyen+final+document&amp;pg=PP2 |title=Manipur: Treatise &amp; Documents |date=1993 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-399-3 |page=2 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=9eYC4tjzyi4C&amp;dq=loyumba+shinyen+written+constitution&amp;pg=PA304 |title=Law and Society: Strategy for Public Choice, 2001 |date=1991 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-271-4 |page=304 |language=en}}&lt;/ref&gt;

1675 വരെ മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ മറ്റ് ഭാഷകളുടെ കാര്യമായ സ്വാധീനം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.&lt;ref name=&quot;iias&quot; /&gt; 17-ാം നൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ അവസാനത്തോടെ ഹിന്ദു സ്വാധീനം വർദ്ധിക്കുകയും ഭാഷയുടെ [[Phonology|ശബ്ദശാസ്ത്രം]], [[രൂപവിജ്ഞാനം|വ്യാകരണം]] എന്നിവയിൽ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിക്കുകയും ചെയ്തു. [[Gharib Niwaz (Manipur)|പാംഹെയ്ബ രാജാവിൻ്റെ]] കാലത്ത് മെയ്തെയ് ലിപിക്ക് പകരം [[കിഴക്കൻ നാഗരി ലിപി|ബംഗാളി-ആസ്സാമീസ് ലിപി]] ഉപയോഗിക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടു.&lt;ref name=&quot;iias&quot; /&gt;

[[File:ANDRO INSCRIBED STONE.jpg|thumb|1822-ൽ [[ഇംഫാൽ]] ഈസ്റ്റിലെ ആൻഡ്രോയിൽ സ്ഥാപിച്ച ശിലാശാസനം.]]

1725-ൽ പാംഹെയ്ബ രാജാവ് ''പരീക്ഷിത്'' എന്ന കൃതി രചിച്ചു. ഇത് [[മഹാഭാരതം|മഹാഭാരതത്തിലെ]] [[പരീക്ഷിത്|പരീക്ഷിത് രാജാവിൻ്റെ]] കഥയെ ആസ്പദമാക്കിയുള്ളതായിരുന്നു. ഇതാണ് മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ ആദ്യത്തെ ഹിന്ദു സാഹിത്യകൃതിയെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Ch Manihar |url=https://books.google.com/books?id=yiBkAAAAMAAJ |title=A History of Manipuri Literature |date=1996 |publisher=[[Sahitya Akademi]] |isbn=978-81-260-0086-9 |location=India |page=135 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== വ്യാപനം ==

ഏകദേശം 1.5 ദശലക്ഷം മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവർ [[മണിപ്പൂർ|മണിപ്പൂരിൽ]] താമസിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;census&quot;&gt;{{cite web |title=Census Tables |url=https://censusindia.gov.in/census.website/data/census-tables |website=Census of India |publisher=Office of the Registrar General &amp; Census Commissioner, India |access-date=15 February 2024 |year=2011}}&lt;/ref&gt; മണിപ്പൂർ സർക്കാരിൻ്റെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷയാണിത്.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot; /&gt;
[[File:Map of Barak Valley.jpg|thumb|അസമിലെ [[ബരാക് താഴ്‌വര|ബരാക് വാലി]] ജില്ലകൾ - മെയ്തെയ് ജനവിഭാഗങ്ങൾ അധിവസിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ.]]
[[ആസാം|ആസാമിൽ]] ഏകദേശം 1.7 ലക്ഷം മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവരുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;census&quot;/&gt; പ്രധാനമായും [[ബരാക് താഴ്‌വര|ബരാക് വാലിയിൽ]] [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]], [[ഹിന്ദി]] എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം മൂന്നാമത്തെ വലിയ ഭാഷയാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Mishra |first=Awadesh |date=1 January 1999 |title=The Manipuris in the Barak Valley: A Case Study of Language Maintenance' |url=https://www.academia.edu/1059019 |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area}}&lt;/ref&gt; നാഗാലാൻഡിലെ ദിമാപൂർ, കോഹിമ തുടങ്ങിയ ഇടങ്ങളിലായി 9500-ഓളം പേർ ഈ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;census&quot;/&gt; നാഗാ, കുക്കി-ചിൻ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർ പലപ്പോഴും മെയ്തെയെ ഒരു രണ്ടാം ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;

ബംഗ്ലാദേശിലെ സിൽഹെറ്റ് ഡിവിഷനിൽ ഏകദേശം 15,000 മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവരുണ്ട്. മുമ്പ് ധാക്ക, മൈമൻസിങ് എന്നിവിടങ്ങളിലും ഇവരുടെ സാന്നിധ്യമുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;:Bangladesh&quot;&gt;{{Cite web |title=Textile Bdesh Myanmar 3 |url=http://www.e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=manipur.Arts_and_Culture.Mutua_Bahadur_Art_Collection.Textile_Bdesh_Myanmar_3 |access-date=14 March 2023 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt; ബിഷ്ണുപ്രിയ മണിപ്പൂരി ജനത മെയ്തെയെ രണ്ടാം ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;

മ്യാൻമറിലെ [[Kachin State|കച്ചിൻ]], [[ഷാൻ സംസ്ഥാനം|ഷാൻ]] സംസ്ഥാനങ്ങളിലും [[Yangon Region|യാങ്കൂൺ]], [[Sagaing Region|സാഗൈങ്]] തുടങ്ങിയ റീജിയണുകളിലും ഗണ്യമായ മെയ്തെയ് ജനസംഖ്യയുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri in Myanmar 1 |url=http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=manipur.Arts_and_Culture.Mutua_Bahadur_Art_Collection.Manipuri_in_Myanmar_1 |access-date=14 March 2023 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt;

== പദോൽപ്പത്തി ==
[[എത്‌നോലോഗ്]] പ്രകാരം മെയ്തെയ് ഭാഷയുടെ മറ്റ് പേരുകൾ: ''കതേ'', ''കതി'', ''മണിപ്പൂരി'', ''മീത്തേ'', ''മീത്തേലോൻ'', ''മീതേലോൻ'', ''മീതേരോൻ'', ''മീതെ'', ''മീതെയ്'', ''മെനിപ്പൂരി'', ''മിതൈ'', ''മിതെ'', ''പൊന്ന'' എന്നിവയാണ്.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;

പല മാതൃഭാഷാ സംസാരിക്കുന്നവരും ''മണിപ്പൂരി'' എന്നതിനേക്കാൾ ''മെയ്തെയ്'' അല്ലെങ്കിൽ ''മീത്തേ'' എന്ന പേരിനാണ് മുൻഗണന നൽകുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;&gt;Chelliah (1997: 2)&lt;/ref&gt; ഈ പദം മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ ''മെയ്തെയ്‌രോൻ'' (മെയ്തെയ് + ലോൻ 'ഭാഷ') എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടായത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sharma |first=H. Surmangol |year=2006 |title=Learners' Manipuri-English dictionary. Meitei |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/sharma_query.py?qs=%EA%AF%83%EA%AF%A9%EA%AF%87%EA%AF%A9&amp;searchhws=yes |access-date=30 July 2022 |website=dsal.uchicago.edu}}&lt;/ref&gt; പാശ്ചാത്യ ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞർ കൂടുതലും ഈ പദമാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt;

[[മണിപ്പൂർ]] സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ പേരിൽ നിന്നാണ് ''മണിപ്പൂരി'' എന്ന പേര് ഉണ്ടായത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt; ഇത് ഇന്ത്യൻ സർക്കാരിൻ്റെ ഔദ്യോഗിക രേഖകളിലും സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളിലും ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt; ''മണിപ്പൂരി'' എന്ന പദം [[മണിപ്പൂർ|മണിപ്പൂരിലെ വിവിധ ഭാഷകളെയും]] ജനങ്ങളെയും മൊത്തത്തിൽ സൂചിപ്പിക്കാനും ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.

[[ബർമ്മീസ് ജനത]] മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവരെ &quot;കതേ&quot; എന്നും, ആസാമിലെ കച്ചാറിലുള്ളവർ &quot;മോഗ്‌ലീ&quot; അല്ലെങ്കിൽ &quot;മേഖ്‌ലീ&quot; എന്നും വിളിക്കുന്നു. ഷാൻ ജനത ഇവരെ &quot;കാസെ&quot; എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. ബർമ്മയിൽ താമസിക്കുന്ന മെയ്തെയ് ജനതയെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ബർമ്മക്കാർ ഉപയോഗിക്കുന്ന പദമാണ് &quot;പൊന്ന&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Gangte |first=Priyadarshini M. |url=http://www.thepeopleschronicle.in/daily/english/1781 |title=Evolution of Meetei state- Emergence of Nongda Lairen Pakhangba |work=The People's Chronicle |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119084314/http://www.thepeopleschronicle.in/daily/english/1781 |archive-date=19 January 2021 |access-date=21 March 2022}}&lt;/ref&gt;

== ഭാഷാഭേദങ്ങൾ ==
മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ പ്രാദേശികമായ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും ആശയവിനിമയ സൗകര്യങ്ങളും മിശ്രവിവാഹങ്ങളും കാരണം ഈ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഇപ്പോൾ കുറഞ്ഞുവരികയാണ്. എങ്കിലും ത്രിപുര, ബംഗ്ലാദേശ്, മ്യാൻമർ എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഭാഷാഭേദങ്ങളിൽ വ്യത്യാസങ്ങൾ കാണാം.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Thoudam |first1=P. C. |title=Demographic and Ethnographic Information: Problems in the analysis of Manipuri language |date=2006 |publisher=Central Institute of Indian Language}}&lt;/ref&gt; മെയ്തെയ് ഭാഷാഭേദങ്ങളുടെ കൃത്യമായ എണ്ണം അജ്ഞാതമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Haokip |first1=P. |date=April 2011 |title=The Languages of Manipur: A Case Study of the Kuki-Chin Languages |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |volume=34 |issue=1 |pages=86–118}}&lt;/ref&gt;

പ്രധാനപ്പെട്ട മൂന്ന് ഭാഷാഭേദങ്ങൾ ഇവയാണ്: മെയ്തെയ് പ്രോപ്പർ, ലോയ്, പംഗൽ. ഇതിൽ 'മെയ്തെയ് പ്രോപ്പർ' ആണ് നിലവാരമുള്ള രൂപമായി (standard variety) കണക്കാക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meitei {{!}} Ethnologue |url=https://www.ethnologue.com/language/mni/ |access-date=3 May 2023 |website=[[Ethnologue]] |language=en}}&lt;/ref&gt; ചില വാക്കുകളുടെ താരതമ്യം താഴെ നൽകുന്നു:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! മാനക മെയ്തെയ് !! ലോയ് !! പംഗൽ !! അർത്ഥം
|-
| ചാബ || ചാപ്പ || ചാബ || കഴിക്കുക
|-
| കപ്പ || കാപ്മ || കപ്പ || കരയുക
|-
| സാബിബ || സാപിപ || സാബിബ || ഉണ്ടാക്കുക
|}

== പദവി ==
{{Further|മെയ്തേയ് ശ്രേഷ്ഠഭാഷാ പ്രസ്ഥാനം|മെയ്തേയ് അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷാ പ്രസ്ഥാനം}}

മണിപ്പൂർ സർക്കാരിൻ്റെ ഏക ഔദ്യോഗിക ഭാഷയാണ് മെയ്തെയ്. 1992 മുതൽ ഇത് ഇന്ത്യയുടെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളിൽ ഒന്നാണ്.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri language and alphabets |url=https://omniglot.com/writing/manipuri.htm |website=omniglot.com}}&lt;/ref&gt;

ചരിത്രപരമായ മണിപ്പൂർ രാജ്യത്തിലെ രാജസഭാ ഭാഷയായിരുന്നു മെയ്തെയ്.&lt;ref name=&quot;Sanajaoba 1988 290&quot;&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=-CzSQKVmveUC&amp;dq=manipuri+court+language&amp;pg=PA290 |title=Manipur, Past and Present: The Heritage and Ordeals of a Civilization |date=1988 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-853-2 |page=290 |language=en}}&lt;/ref&gt; 1972-ൽ തന്നെ സാഹിത്യ അക്കാദമി മെയ്തെയെ ഒരു പ്രധാന ഇന്ത്യൻ സാഹിത്യ ഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചിരുന്നു. 1992-ൽ ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയതോടെയാണ് ഇതിന് പൂർണ്ണ ഔദ്യോഗിക പദവി ലഭിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri language in 8th Schedule By Jeet Akoijam |url=http://e-pao.net/epPageExtractor.asp?src=MeiteiMayek.Manipuri_language_in_8th_Schedule_By_Jeet_Akoijam.html |access-date=2022-08-26 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt;

2024-ൽ അസമിലെ നാല് ജില്ലകളിൽ മെയ്തെയ് ഒരു അസോസിയേറ്റ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;hindu27Sep2020&quot;&gt;{{Cite news |last=Laithangbam |first=Iboyaima |date=27 September 2020 |title=Assam to look into demand to include Manipuri in list of associate languages |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/minister-to-look-into-demand-to-include-manipuri-in-the-list-of-associate-languages-of-assam/article32707194.ece}}&lt;/ref&gt;

സിവിൽ സർവീസ്, പോലീസ് റിക്രൂട്ട്‌മെന്റ് പരീക്ഷകൾ നടത്താൻ ഇന്ത്യയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന 13 ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളിൽ ഒന്നാണ് മെയ്തെയ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Union Minister Dr Jitendra Singh lauds SSC for deciding to conduct the Multi-Tasking (Non-Technical) Staff examination 2022 in 13 regional languages in addition to Hindi and English for the first time |url=https://www.pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=1892439 |access-date=25 January 2023 |website=pib.gov.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

== വിദ്യാഭ്യാസം ==
മണിപ്പൂരിലെ എല്ലാ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലും മെയ്തെയ് ഒരു പ്രധാന ബോധനമാധ്യമമാണ്. [[Ministry of Education (India)|വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ]] കീഴിലുള്ള [[Central Board of Secondary Education|സി.ബി.എസ്.ഇ.]] അനുവദിച്ചിട്ടുള്ള 40 ബോധനഭാഷകളിൽ ഒന്നാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=CBSE {{!}} Academics Unit: Curriculum/Syllabus |url=https://cbseacademic.nic.in/curriculum.html |access-date=18 March 2023 |website=[[Central Board of Secondary Education|cbseacademic.nic.in]]}}&lt;/ref&gt; [[ജവഹർലാൽ നെഹ്രു സർവകലാശാല|ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു സർവകലാശാല]], [[ഡെൽഹി സർവകലാശാല|ഡൽഹി സർവകലാശാല]], [[Gauhati University|ഗുവാഹത്തി സർവകലാശാല]], [[University of North Bengal|നോർത്ത് ബംഗാൾ സർവകലാശാല]] എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഇന്ത്യൻ സർവ്വകലാശാലകളിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദ തലം വരെ മെയ്തെയ് ഒരു വിഷയമായി പഠിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Devi |first1=S. |date=May 2013 |title=Is Manipuri an Endangered Language? |url=http://www.languageinindia.com/may2013/rebikameitheiendangeredfinal.pdf |journal=Language in India |volume=13 |issue=5 |pages=520–533}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bareh |first=Hamlet |url=https://books.google.com/books?id=XScmdGvMf7IC&amp;dq=Manipuri+national+language&amp;pg=PA80 |title=Encyclopaedia of North-East India |date=2001 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-790-0 |page=80 |language=en}}&lt;/ref&gt; ഇതിനുപുറമെ, [[ഇന്ദിരാഗാന്ധി നാഷണൽ ഓപ്പൺ യൂനിവേഴ്സിറ്റി|ഇന്ദിരാഗാന്ധി നാഷണൽ ഓപ്പൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ]] ബിരുദതലത്തിലും മെയ്തെയ് പഠിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Manipur: Meitei language to be introduced in IGNOU syllabus, says union minister |url=https://nenow.in/north-east-news/manipur/manipur-meitei-language-to-be-introduced-in-ignou-syllabus-says-union-minister.html |website=Northeast Now |access-date=18 February 2024 |date=21 August 2023}}&lt;/ref&gt;

=== ആസാം ===
1956 മുതൽ അസമിലെ ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂളുകളിൽ മെയ്തെയ് ഭാഷയിലുള്ള പഠനം നൽകിവരുന്നു.&lt;ref name=&quot;hindu27Sep2020&quot; /&gt; [[Board of Secondary Education, Assam|ആസാം ബോർഡ് ഓഫ് സെക്കൻഡറി എജ്യുക്കേഷൻ]] മണിപ്പൂരി ഭാഷയിൽ സെക്കൻഡറി വിദ്യാഭ്യാസം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 March 2023 |title=Assam HSLC Exam Routine 2023 Revised: SEBA To Conduct All Class 10 Language Papers Including English On April 1 |url=https://www.india.com/education/assam-hslc-exam-routine-2023-revised-seba-to-conduct-all-class-10-language-paper-including-english-on-april-1-after-assamese-paper-leak-himanta-biswa-sarma-5950004/ |access-date=18 March 2023 |website=India.com |language=en |quote=In addition to Assamese, the other MIL subjects are Bengali, Bodo, Hindi, Manipuri, Hmar, Nepali, Mizo, Khasi, Garo, Karbi and Urdu.}}&lt;/ref&gt; കൂടാതെ, [[Assam Higher Secondary Education Council|ആസാം ഹയർ സെക്കൻഡറി എജ്യുക്കേഷൻ കൗൺസിൽ]] മെയ്തെയ് ഒരു ബോധനമാധ്യമമായും രണ്ടാം ഭാഷയായും പഠിക്കാൻ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് അവസരം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=AHSEC complete syllabus for HS 2nd year |url=https://ahsec.assam.gov.in/index.php/hs-2nd-year-syllabus/ |website=ahsec.assam.gov.in}}&lt;/ref&gt;

2020 മുതൽ [[ആസാം സർക്കാർ]] [[Manipuri Sahitya Parishad|മണിപ്പൂരി സാഹിത്യ പരിഷത്തിന്]] വാർഷിക ഗ്രാന്റായി {{INR Convert|5|l|year=2020}} നൽകിവരുന്നു. മെയ്തെയ് ഭാഷയുടെ വികസനത്തിനായി ഒരു പ്രത്യേക കോർപ്പസ് രൂപീകരിക്കുന്നതിന് ₹6 കോടി നിക്ഷേപിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;hindu27Sep2020&quot; /&gt;

[[ആസാം യൂണിവേഴ്സിറ്റി|ആസാം സർവകലാശാലയിലെ]] [[Department of Manipuri, Assam University|മണിപ്പൂരി വിഭാഗം]] മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ പിഎച്ച്.ഡി. തലം വരെയുള്ള ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസ സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri Department |url=http://www.aus.ac.in/manipuri-department/ |access-date=18 March 2023 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=5 literary bodies bat for Manipuri language in Assam |url=https://www.thesangaiexpress.com/Encyc/2020/8/3/5-literary-bodies-bat-for-Manipuri-language-in-Assam.amp.html |access-date=18 March 2023 |work=The Sangai Express |date=3 August 2020 |language=en |quote=Moreover, Manipuri in MA and PhD courses are offered at Assam University, Silchar.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=AAMSU demands Associate Official Language status to Manipuri language |url=https://www.time8.in/aamsu-demands-associate-official-language-status-to-manipuri-language/ |work=Time8 |date=22 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220826054218/https://www.time8.in/aamsu-demands-associate-official-language-status-to-manipuri-language/ |archive-date=2022-08-26 |quote=Several universities, notably Assam University and Silchar University, provide Manipuri language courses.}}&lt;/ref&gt;

=== ത്രിപുര ===
1998 മുതൽ [[Government of Tripura|ത്രിപുര സർക്കാർ]] സംസ്ഥാനത്തുടനീളമുള്ള 24 പ്രൈമറി സ്കൂളുകളിൽ മെയ്തെയ് ഒരു ഒന്നാം ഭാഷയായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=MANIPURI {{!}} DIRECTORATE OF KOKBOROK &amp; OTHER MINORITY LANGUAGES |url=https://kokborokoml.tripura.gov.in/manipuri#:~:text=The%20government%20of%20Tripura%20has,notified%20schools%20throughout%20the%20state. |access-date=18 March 2023 |website=kokborokoml.tripura.gov.in}}&lt;/ref&gt;

ജാപ്പനീസ്, കൊറിയൻ, നേപ്പാളി തുടങ്ങിയ ഭാഷകൾക്കൊപ്പം മെയ്തെയ് ഭാഷയിലും ഡിപ്ലോമ കോഴ്‌സുകൾ ആരംഭിക്കുന്നതിനായി 2021 ഡിസംബറിൽ [[Tripura University|ത്രിപുര സർവകലാശാല]], കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിനും [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ|യു.ജി.സി.ക്കും]] ശുപാർശ നൽകിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 December 2021 |title=Tripura University proposes introduction of diploma courses in Japanese, Korean, Nepali and Manipuri languages |url=http://www.indiatodayne.in/breaking-news/story/tripura-university-proposes-introduction-diploma-courses-japanese-korean-nepali-and-manipuri-languages-411046-2021-12-23 |access-date=18 March 2023 |website=India Today NE |language=hi}}&lt;/ref&gt;

== ശബ്ദശാസ്ത്രം ==
[[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷാക്കുടുംബത്തിൽ]] മെയ്തെയ് ഭാഷയുടെ കൃത്യമായ വർഗ്ഗീകരണം ഇപ്പോഴും അവ്യക്തമാണ്. ഇതിന് പദാവലിയിൽ [[കുക്കി ഭാഷ|കുക്കി]], [[തങ്ഖുൽ ഭാഷ|തങ്ഖുൽ]] എന്നീ ഭാഷകളുമായി സാമ്യമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Post |first1=Mark W. |last2=Burling |first2=Robbins |author2-link=Robbins Burling |year=2017 |orig-date=First published 2003 |chapter=The Tibeto-Burman Languages of Northeastern India |editor1-last=Thurgood |editor1-first=Graham |editor1-link=Graham Thurgood |editor2-last=LaPolla |editor2-first=Randy J. |editor2-link=Randy LaPolla |title=The Sino-Tibetan Languages |edition=2nd |publisher=Routledge |pages=23, 232–233 |isbn=978-1-138-78332-4}}&lt;/ref&gt;

=== സ്വരഭേദം ===
മെയ്തെയ് ഒരു നാദഭാഷയാണ്. ഇതിൽ രണ്ട് സ്വരഭേദങ്ങളാണോ അതോ മൂന്നെണ്ണമാണോ ഉള്ളത് എന്ന കാര്യത്തിൽ തർക്കമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{cite journal |last1=LaPolla |first1=Randy J. |author-link=Randy LaPolla |year=2000 |title=Book review: A grammar of Meitei, by S. L. Chelliah |journal=Lingua |publisher=Elsevier |volume=110 |issue=4 |pages=299–304 |doi=10.1016/s0024-3841(99)00037-6}}&lt;/ref&gt;

=== വർണ്ണങ്ങൾ ===
മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ താഴെ പറയുന്ന [[സ്വനിമം|സ്വനിമങ്ങളെ]] തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയും:&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chelliah |first1=S. L. |title=Meitei Phonology |date=1997 |publisher=Mouton de Gruyter |pages=17–21}}&lt;/ref&gt;

'''സ്വരാക്ഷരങ്ങൾ'''
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ സ്വരാക്ഷരങ്ങൾ
!
![[മുൻഭാഗം]]
![[മധ്യഭാഗം]]
![[പിൻഭാഗം]]
|-
![[ഉച്ചം]]
|{{large|{{IPA link|i}}{{·}}ഇ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯏ}})
|
|{{large|{{IPA link|u}}{{·}}ഉ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯎ}})
|-
![[മധ്യം]]
|{{large|{{IPA link|e}}{{·}}എ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑꯦ}})
|{{large|{{IPA link|ɐ}}{{·}}അ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑ}})
|{{large|{{IPA link|o}}{{·}}ഒ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑꯣ}})
|-
![[നിമം]]
|
|{{large|{{IPA link|a}}{{·}}ആ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑꯥ}})
|
|}

പുതിയ ഭാഷാശാസ്ത്ര പഠനങ്ങളിൽ മധ്യസ്വരമായ /ɐ/-നെ &lt;nowiki&gt;&lt;ə&gt;&lt;/nowiki&gt; എന്നാണ് രേഖപ്പെടുത്താറുള്ളത്. എന്നാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇത് [ə] എന്നല്ല, മറിച്ച് [ɐ] എന്നാണ് ഉച്ചരിക്കുന്നത്. ഈ സ്വരത്തിന് ശേഷം ഒരർദ്ധസ്വരം വന്നാൽ അവ തമ്മിൽ ലയിക്കും 
*ഉദാ: /ɐw/ = [ow], /ɐj/ = [ej]).

'''വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾ'''
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾ
!colspan=&quot;3&quot;| [[ഉച്ചാരണസ്ഥാനം]] →
![[ഓഷ്ഠ്യം]]
![[ദന്ത്യം]]/&lt;br /&gt;[[വർത്സ്യം]]
![[താലവ്യം]]
![[കണ്ഠ്യം]]
![[കാകില്യം]]
|-
!colspan=&quot;3&quot;|[[അനുനാസികം]]
|{{large|{{IPA link|m}}{{·}}മ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯃ}})
|{{large|{{IPA link|n}}{{·}}ന}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯅ}})
|
|{{large|{{IPA link|ŋ}}{{·}}ങ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯉ}})
|
|-
!rowspan=&quot;4&quot;|[[സ്പർശം]]
!rowspan=&quot;2&quot;|{{small|അഘോഷം}}
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|അല്പപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|p}}{{·}}പ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯄ}})
|{{large|{{IPA link|t}}{{·}}ത}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯇ}})
|{{large|{{IPA link|tʃ}}{{·}}ച}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯆ}})
|{{large|{{IPA link|k}}{{·}}ക}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯀ}})
|{{large|{{IPA link|ʔ}}{{·}}അഃ (ഃ)}}&lt;br&gt;{{noteTag|group=notes|name=glottal|മെയ്തെയ് ലിപിയിൽ കാകില്യ സ്ഫോടകത്തിന് മാത്രമായി പ്രത്യേക അക്ഷരമില്ല. വാക്കിൻ്റെ തുടക്കത്തിൽ 'അതിയ' ({{lang|mni-Mtei|ꯑ}}) എന്ന അക്ഷരം സ്വരങ്ങൾക്ക് ആധാരമായി വരുമ്പോഴാണ് ഈ ശബ്ദം ഉണ്ടാകുന്നത്. വാക്കിൻ്റെ അവസാനം ചില്ലക്ഷരങ്ങൾക്ക് (ലോൺസം) സമാനമായ അക്ഷരങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ഉച്ചാരണം പെട്ടെന്ന് നിർത്തുന്നതിലൂടെയും കാകില്യ സ്ഫോടനം സ്വാഭാവികമായി സംഭവിക്കുന്നു.}}
|-
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|മഹാപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|pʰ}}{{·}}ഫ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯐ}})
|{{large|{{IPA link|tʰ}}{{·}}ഥ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯊ}})
|
|{{large|{{IPA link|kʰ}}{{·}}ഖ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯈ}})
|
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|{{small|ഘോഷം}}
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|അല്പപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|b}}{{·}}ബ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯕ}})
|{{large|{{IPA link|d}}{{·}}ദ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯗ}})
|{{large|{{IPA link|dʒ}}{{·}}ജ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯖ}})
|{{large|{{IPA link|ɡ}}{{·}}ഗ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯒ}})
|
|-
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|മഹാപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|bʱ}}{{·}}ഭ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯚ}})
|{{large|{{IPA link|dʱ}}{{·}}ധ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯙ}})
|
|{{large|{{IPA link|ɡʱ}}{{·}}ഘ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯘ}})
|
|-
!colspan=&quot;3&quot;|[[Fricative|ഊഷ്മാവ്]]
|
|{{large|{{IPA link|s}}{{·}}സ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯁ}})
|
|
|{{large|{{IPA link|h}}{{·}}ഹ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯍ}})
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|[[Liquid consonant|ദ്രവം]]
!colspan=&quot;2&quot;|[[Rhotic consonant|ഉത്ക്ഷിപ്തം]]
|
|{{large|{{IPA link|ɾ}}{{·}}ര}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯔ}})
|
|
|
|-
!colspan=&quot;2&quot;|[[Lateral consonant|പാർശ്വികം]]
|
|{{large|{{IPA link|l}}{{·}}ല}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯂ}})
|
|
|
|-
!colspan=&quot;3&quot;|[[അർദ്ധസ്വരം]]
|{{large|{{IPA link|w}}{{·}}വ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯋ}})
|
|{{large|{{IPA link|j}}{{·}}യ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯌ}})
|
|
|}
{{noteFoot|notes}}

=== ശബ്ദശാസ്ത്രപരമായ മാറ്റങ്ങൾ ===
/k/ (ക്) എന്ന സ്വനിമത്തിൽ അവസാനിക്കുന്ന പദങ്ങളോട് '-lək' (-ലക്) എന്ന പ്രത്യയം ചേരുമ്പോൾ കണ്ഠ്യശബ്ദം ലോപിച്ചുപോകുന്നു.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;

പുരാതന ഗ്രീക്ക്, [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതം]] എന്നീ ഭാഷകളിലെ [[ഗ്രാസ്മാൻ്റെ നിയമം|ഗ്രാസ്മാൻ നിയമത്തിന്]] സമാനമായൊരു ശബ്ദമാറ്റം മെയ്തെയ് ഭാഷയിലുമുണ്ട്. ഇതിൽ രണ്ട് മഹാപ്രാണാക്ഷരങ്ങൾ അടുപ്പിച്ചു വന്നാൽ രണ്ടാമത്തേത് അല്പപ്രാണമായി മാറും.&lt;ref name=&quot;Chelliah1997&quot;&gt;Chelliah (1997)&lt;/ref&gt; അതായത്, ആദ്യ അക്ഷരത്തിൽ മഹാപ്രാണമോ ഊഷ്മാക്കളോ ({{IPA|/h/, /s/}}) വന്നാൽ തൊട്ടടുത്ത അക്ഷരത്തിലെ മഹാപ്രാണത്തിൻ്റെ കാഠിന്യം കുറയുന്നു. ഇങ്ങനെ മാറുന്ന അക്ഷരങ്ങൾ പിന്നീട് സൊണൊറന്റുകൾക്ക് (sonorants) ഇടയിൽ വരുമ്പോൾ ഘോഷമായി ഉച്ചരിക്കപ്പെടും.&lt;ref name=&quot;Chelliah1997&quot;/&gt;

{{interlinear|indent=3
|/tʰin-/ + /-kʰət/ → /tʰinɡət/
|''തിൻ''- {} ''-ഖത്'' {} ''തിൻഗത്''
|തുളയ്ക്കുക {} മുകളിലേക്ക് {} {മുകളിലേക്ക് തുളയ്ക്കുക}
|}}
{{interlinear|indent=3
|/səŋ/ + /kʰom/ → /səŋɡom/
|''സങ്'' {} ''ഖോം'' {} ''സങ്ഗോം''
|പശു {} അകിട് {} പാൽ
|}}
{{interlinear|indent=3
|/hi-/ + /-tʰok/ → /hidok/
|''ഹി-'' {} ''-ഥോക്'' {} ''ഹിദോക്''
|വെട്ടിമാറ്റുക {} പുറത്തേക്ക് {} {പുറത്തേക്ക് വെട്ടിമാറ്റുക}
|}}

== ലിപി ==
{{main|മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി}}
[[File:Depiction of the Puya Mei Thaba (Burning of the Meitei texts) ordered by Meitei King Pamheiba (AKA Garib Niwaj or Gopal Singh) under the influence of Bengali Hindu missionary Shantidas Gosai (AKA Shantidas Goswami or Shantidas Adhikari).jpg|thumb|300px|മെയ്തെയ് ലിപിയിലെഴുതിയ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ കത്തിച്ചുകളഞ്ഞ ചരിത്രസംഭവത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം.]]

[[ഭാരതത്തിലെ ഔദ്യോഗിക ലിപികൾ|ഭാരതത്തിലെ ഔദ്യോഗിക ലിപികളിൽ]] ഒന്നാണ് [[മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തെയ് ലിപി]] ({{lang|mni-Mtei|ꯃꯩꯇꯩ ꯃꯌꯦꯛ}}).&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Khuman |first1=Yanglem Loijing Khomba |last2=Devi |first2=Salam Dickeeta |last3=Singh |first3=Ch. Ponykumar |last4=Devi |first4=H. Mamata |last5=Singh |first5=N. Ajith |date=1 December 2022 |title=A benchmark dataset for printed Meitei/Meetei script character recognition |journal=Data in Brief |language=en |volume=45 |article-number=108585 |doi=10.1016/j.dib.2022.108585 |pmid=36426059 |pmc=9679442 |bibcode=2022DIB....4508585K |issn=2352-3409}}&lt;/ref&gt; കാങ്‌ലെയ് ലിപി ({{lang|mni-mtei|ꯀꯪꯂꯩ ꯃꯌꯦꯛ}})&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Noni |first1=Arambam |url=https://books.google.com/books?id=OzjbCgAAQBAJ&amp;q=Kanglei+script+Meetei+Mayekuz8AhVlSWwGHeUtCqoQ6AF6BAgFEAM&amp;pg=PA223 |title=Colonialism and Resistance: Society and State in Manipur |last2=Sanatomba |first2=Kangujam |year=2015 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-1-317-27066-9 |pages=223, 235, 237 |language=en}}&lt;/ref&gt; എന്നും ഈ ലിപിയിലെ ആദ്യ മൂന്ന് അക്ഷരങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി കോൿ സം ലായ് ലിപി ({{lang|mni-mtei|ꯀꯣꯛ ꯁꯝ ꯂꯥꯏ ꯃꯌꯦꯛ}})&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=mni:মণিপুরদা লোলয়ান চঙলকপা অমদি মীতৈ ইয়েক্না থোঙজিন্দা ৱারৌজনা লেপ্লরবদা ! |url=http://hueiyenlanpao.com/wp-content/uploads/2016/06/17.02.2022-B5.pdf |website=Hueiyen Lanpao |language=mni}}&lt;/ref&gt; എന്നും ഇതിനെ വിളിക്കാറുണ്ട്. ആറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ നാണയങ്ങളിലാണ് ഇത് ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടതായി അറിയുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Datta |first=Amaresh |url=https://books.google.com/books?id=ObFCT5_taSgC&amp;q=Manipur%208th%20century%20copper%20plate%20inscription%20Manipur&amp;pg=PA142 |title=Encyclopaedia of Indian Literature |publisher=[[Sahitya Akademi]] |year=1987 |isbn=978-81-260-1803-1 |page=142 |language=en}}&lt;/ref&gt; പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടുവരെ ഈ ലിപി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. പിന്നീട് ഇതിന് പകരം [[ബംഗാളി ലിപി]] ഉപയോഗിച്ചുതുടങ്ങി. എന്നാൽ 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മെയ്തെയ് ലിപി വീണ്ടും വൻതോതിൽ പ്രചാരത്തിലായി.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Laithangbam |first=Iboyaima |date=23 September 2017 |title=Banished Manipuri script stages a comeback |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/banished-manipuri-script-stages-a-comeback/article19743482.ece |access-date=6 March 2023 |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; 2021-ൽ മണിപ്പൂരി ഭാഷ എഴുതുന്നതിനായി ബംഗാളി ലിപിക്കൊപ്പം മെയ്തെയ് മയേക്കും [[മണിപ്പൂർ സർക്കാർ]] ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിച്ചു. 2031 വരെ പത്തുവർഷത്തേക്ക് ബംഗാളി ലിപിയും കൂടെ ഔദ്യോഗികമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=GAZETTE TITLE: The Manipur Official Language (Amendment) Act, 2021 |url=http://manipurgovtpress.nic.in/en/details_gazzete/?gazette=658 |access-date=6 March 2023 |website=manipurgovtpress.nic.in}}&lt;/ref&gt;

{|class=&quot;wikitable letters-table&quot;
|+ മെയ്തെയ് മയേൿ അടിസ്ഥാന അക്ഷരങ്ങൾ (മപുൽ ഇയേൿ)
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=കോൿ|tops=ꯀꯣꯛ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯀ|ml=ക|ipa=/k/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=സം|tops=ꯁꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯁ|ml=സ|ipa=/s/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ലായ്|tops=ꯂꯥꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯂ|ml=ല|ipa=/l/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=മിത്|tops=ꯃꯤꯠ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯃ|ml=മ|ipa=/m/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=പാ|tops=ꯄꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯄ|ml=പ|ipa=/p/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=നാ|tops=ꯅꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯅ|ml=ന|ipa=/n/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ചിൽ|tops=ꯆꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯆ|ml=ച|ipa=/tʃ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=തിൽ|tops=ꯇꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯇ|ml=ത|ipa=/t/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഖൗ|tops=ꯈꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯈ|ml=ഖ|ipa=/kʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ങൗ|tops=ꯉꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯉ|ml=ങ|ipa=/ŋ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഥൗ|tops=ꯊꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯊ|ml=ഥ|ipa=/tʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=വായ്|tops=ꯋꯥꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯋ|ml=വ|ipa=/w/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=യാങ്|tops=ꯌꯥꯡ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯌ|ml=യ|ipa=/j/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഹുൿ|tops=ꯍꯨꯛ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯍ|ml=ഹ|ipa=/h/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഉൻ|tops=ꯎꯟ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯎ|ml=ഉ|ipa=/u/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഈ|tops=ꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯏ|ml=ഇ|ipa=/i/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഫം|tops=ꯐꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯐ|ml=ഫ|ipa=/pʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=അതിയ|tops=ꯑꯇꯤꯌꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯑ|ml=അ|ipa=/ɐ/|color=red}}
|}

{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ മെയ്തെയ് മയേൿ അധിക അക്ഷരങ്ങൾ
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഗോക|tops=ꯒꯣꯛ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯒ|ml=ഗ|ipa=/ɡ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഘൗ|tops=ꯘꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯘ|ml=ഘ|ipa=/ɡʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഛ|tops=ꫢ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫢ|ml=ഛ|ipa=/t͡ʃʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ജിൽ|tops=ꯖꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯖ|ml=ജ|ipa=/d͡ʒ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഝം|tops=ꯓꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯓ|ml=ഝ|ipa=/d͡ʒʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഞ|tops=ꫣ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫣ|ml=ഞ|ipa=/ɲ/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ട്ട|tops=ꫤ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫤ|ml=ട്ട|ipa=/ʈ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഠ|tops=ꫥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫥ|ml=ഠ|ipa=/ʈʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഡ|tops=ꫦ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫦ|ml=ഡ|ipa=/ɖ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഢ|tops=ꫧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫧ|ml=ഢ|ipa=/ɖʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ണ|tops=ꫨ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫨ|ml=ണ|ipa=/ɳ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ദിൽ|tops=ꯗꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯗ|ml=ദ|ipa=/d/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ധൗ|tops=ꯙꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯙ|ml=ധ|ipa=/dʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ബാ|tops=ꯕꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯕ|ml=ബ|ipa=/b/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഭം|tops=ꯚꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯚ|ml=ഭ|ipa=/bʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=രായി|tops=ꯔꯥꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯔ|ml=ര|ipa=/ɾ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ശ|tops=ꫩ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫩ|ml=ശ|ipa=/ɕ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഷ|tops=ꫪ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫪ|ml=ഷ|ipa=/ʂ/|color=red}}
|}

മലയാളത്തിലെ [[മലയാളലിപി #ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ|ചില്ലക്ഷരങ്ങൾക്ക്]] സമാനമായി, മെയ്തെയ് മയേൿ ലിപിയിൽ വാക്കുകളുടെ അവസാനം സ്വരമില്ലാത്ത വ്യഞ്ജനങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന രണ്ടാമതൊരു രൂപമാണ് ലോൺസം ({{lang|mni-Mtei|ꯂꯣꯟꯁꯨꯝ}}). 'ലോൺസം' എന്നാൽ 'അന്ത്യം' എന്നാണർത്ഥം; മലയാളത്തിൽ /ക/ എന്നത് /ക്/ (ൿ) ആയി മാറുന്നതുപോലെ, ഈ ലിപിയിൽ എട്ട് അക്ഷരങ്ങൾക്കാണ് ഇത്തരത്തിൽ പ്രത്യേക ചില്ലക്ഷര രൂപങ്ങളുള്ളത്.

{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ മെയ്തെയ് മയേൿ ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ (ലോൺസം ഇയേൿ)
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ക|tops=ꯀ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯛ|ml=ൿ|ipa=/k/|color=red}}{{notetag|മലയാള ഭാഷയിൽ ഈ ശബ്ദത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതിനായി മുൻകാലങ്ങളിൽ 'ൿ' എന്ന ലിപിയാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. ഇത് 'ക്' എന്ന ഉച്ചാരണത്തിൽ നിന്നും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമാണ്.}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ങ|tops=ꯉ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯡ|ml=ങ്|ipa=/ŋ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ത|tops=ꯇ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯠ|ml=ത്|ipa=/t/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ന|tops=ꯅ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯟ|ml=ൻ|ipa=/n/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=പ|tops=ꯄ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯞ|ml=പ്|ipa=/p/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=മ|tops=ꯃ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯝ|ml=മ്|ipa=/m/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ല|tops=ꯂ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯜ|ml=ൽ|ipa=/l/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഇ|tops=ꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯢ|ml=ഇ (അന്ത്യം)|ipa=/i/|color=red}}
|}
{{noteFoot|മെയ്തെയ് മയേൿ ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ}}
രണ്ടാം ഭാഷയായി അടിസ്ഥാന മെയ്തെയ് പഠിപ്പിക്കാൻ മണിപ്പൂർ ബോർഡ് ഓഫ് സെക്കൻഡറി എജ്യുക്കേഷൻ റോമൻ അക്ഷരമാല ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=25 January 2023 |title=Manipur HSLC Date Sheet 2023: BSEM Class 10 time table released, exam begins March 16 |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/manipur-hslc-date-sheet-2023-bsem-class-10-time-table-released-exam-begins-march-16/articleshow/97300318.cms?from=mdr |access-date=6 March 2023 |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=SNS |date=10 January 2019 |title=Manipur Board Class 12 (HSC) and Class 10 (HSLC) Timetable 2019 available online at manipureducation.gov.in {{!}} Check now |url=https://www.thestatesman.com/india/manipur-board-class-12-hsc-and-class-10-hslc-timetable-2019-available-online-at-manipureducation-gov-in-check-now-1502723456.html |access-date=6 March 2023 |website=[[The Statesman (India)|The Statesman]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ലാറ്റിൻ അക്ഷരമാല ഉപയോഗിക്കുന്ന മണിപ്പൂരി പാഠപുസ്തകങ്ങൾ ഇനി പ്രസിദ്ധീകരിക്കരുതെന്ന് ബോർഡ് അടുത്തിടെ ഒരു നിർദ്ദേശം പുറപ്പെടുവിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |title=MEELAL lauds BSEM order: 04th feb24 ~ E-Pao! Headlines |url=https://e-pao.net/GP.asp?src=44..040224.feb24 |website=e-pao.net |access-date=15 February 2024}}&lt;/ref&gt; മണിപ്പൂരിലെ [[മണിപ്പൂരിലെ ക്രിസ്തുമതം|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]] റോമൻ ലിപിയിലുള്ള മെയ്തെയ് ഭാഷാ ബൈബിളുകൾ സാധാരണയായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Birth of Jesus Manipuri Roman Mayek CB |url=https://bibleforchildren.org/PDFs/manipuri_roman_mayek/36_The_Birth_of_Jesus_Manipuri_Roman_Mayek_CB.pdf |website=bibleforchildren.org}}&lt;/ref&gt;

ലൈനിംഘാൻ നൗരിയ ഫുലോ (1888-1941) കണ്ടുപിടിച്ച ഒരു [[നിർമ്മിത ലിപി|നിർമ്മിത ലിപിയാണ്]] [[നൗരിയ ഫുലോ ലിപി]]. ഇത് [[ദേവനാഗരി]], ബംഗാളി ലിപികളോട് വളരെയധികം സാമ്യം പുലർത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=mni:নাওরিয়া ফুলো: ঋষি অমা - এলাংম দীনমনী |url=http://hueiyenlanpao.com/wp-content/uploads/2016/06/12.11.2019-B7.pdf |work=Hueiyen Lanpao |language=mni |publication-place=India}}&lt;/ref&gt; ഇത് [[അപോക്പ മരുപ്പ്]] പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചിരുന്നെങ്കിലും ഒരിക്കലും വ്യാപകമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Wahengbam Ibohal |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.463276/page/n501/mode/2up?q=Naoriya+phullo |title=The History Of Manipur |publisher=[[Digital Library of India]] |others=[[Internet Archive]] |location=India |page=501 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== വ്യാകരണം ==
മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ മലയാളത്തിന് സമാനമായി [[Subject–object–verb|കർത്താവ്-കർമ്മം-ക്രിയ (SOV)]] എന്ന പദക്രമമാണ് പിന്തുടരുന്നത്. ഉദാഹരണത്തിന്, ''എയ് ചാൿ ചായ്'' (&lt;small&gt;മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|mni-mtei|ꯑꯩ ꯆꯥꯛ ꯆꯥꯢ}}) എന്ന വാക്യം ശ്രദ്ധിക്കുക. ഇതിൽ &quot;എയ്&quot; (ഞാൻ) കർത്താവും, &quot;ചാൿ&quot; (ചോറ്) കർമ്മവും, &quot;ചായ്&quot; (കഴിക്കുന്നു) ക്രിയയുമാണ്.

=== വചനം (ഏകവചനം/ബഹുവചനം) ===
മലയാളത്തിൽ നാമങ്ങളെ ബഹുവചനമാക്കാൻ 'അർ', 'മാർ', 'കൾ' എന്നീ പ്രത്യയങ്ങൾ ചേർക്കുന്നതുപോലെ, മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ പ്രധാനമായും രണ്ട് പ്രത്യയങ്ങളാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്:
* '''-ഖോയ് (khoi):''' സർവ്വനാമങ്ങൾക്കും മനുഷ്യരെ കുറിക്കുന്ന നാമങ്ങൾക്കും ഒപ്പം ചേർക്കുന്നു (ഉദാ: ഞങ്ങൾ, അവർ).
* '''-സിങ് (siṅ):''' മറ്റ് എല്ലാ നാമങ്ങൾക്കും ഒപ്പം ചേർക്കുന്നു (ഉദാ: മരങ്ങൾ, മൃഗങ്ങൾ).

മലയാളത്തിലെപ്പോലെ തന്നെ നാമങ്ങൾ ബഹുവചനമാകുമ്പോഴും അതിനൊപ്പമുള്ള ക്രിയയ്ക്ക് മാറ്റം സംഭവിക്കുന്നില്ല. ഉദാഹരണങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു:&lt;ref name=&quot;Singh 2013&quot;&gt;{{cite journal |last=Singh |first=S. Indrakumar |date=November 2013 |title=Agreements in Manipuri |url=http://www.languageinindia.com/nov2013/indrakumaragreementsmanipurifinal.pdf |journal=Language in India |volume=13 |issue=11 |pages=216–231}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! നാമം (മെയ്തെയ്) !! മലയാളം അർത്ഥം !! വാക്യം (മെയ്തെയ്) !! പരിഭാഷ
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡ}} (അങ്ആങ്) || കുഞ്ഞ് || {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡ ꯀꯞꯄꯤ}} (അങ്ആങ് കപ്പി) || കുഞ്ഞ് കരയുന്നു.
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡꯁꯤꯡ}} (അങ്ആങ്സിങ്) || കുഞ്ഞുങ്ങൾ || {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡꯁꯤꯡ ꯀꯞꯄꯤ}} (അങ്ആങ്സിങ് കപ്പി) || കുഞ്ഞുങ്ങൾ കരയുന്നു.
|}

നാമങ്ങളെ കൂടുതൽ വ്യക്തമാക്കാൻ നാമവിശേഷണങ്ങൾ (Adjectives) ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ അവ നാമത്തോട് ചേർത്തെഴുതുന്നില്ല. പകരം പ്രത്യേക പദങ്ങളായിത്തന്നെ ഉപയോഗിക്കുന്നു:&lt;ref name=&quot;Singh 2013&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! നാമവിശേഷണം !! മലയാളം അർത്ഥം !! വാക്യം (മെയ്തെയ്) !! പരിഭാഷ
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯑꯃ}} (അമാ) || ഒരു / ഒന്ന് || {{lang|mni-mtei|ꯃꯤ ꯑꯃ ꯂꯥꯛꯏ}} (മീ അമാ ലാൿഈ) || ഒരാൾ വരുന്നു.
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯈꯔ}} (ഖരാ) || ചില || {{lang|mni-mtei|ꯃꯤ ꯈꯔ ꯂꯥꯛꯏ}} (മീ ഖരാ ലാൿഈ) || ചിലർ വരുന്നു.
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯃꯌꯥꯝ}} (മയാം) || പല / ധാരാളം || {{lang|mni-mtei|ꯃꯤ ꯃꯌꯥꯝ ꯂꯥꯛꯏ}} (മീ മയാം ലാൿഈ) || പലർ വരുന്നു.
|}

=== സംയുക്ത ക്രിയകൾ ===
പ്രധാന ക്രിയാധാതുവിനോടൊപ്പം (Root verb) കാലമോ അവസ്ഥയോ സൂചിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് പ്രത്യയങ്ങൾ ചേർത്താണ് മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ സംയുക്ത ക്രിയകൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത് (മലയാളത്തിൽ 'വന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു' എന്ന് പറയുന്നതുപോലെ). ഇതിനായി പ്രധാനമായും രണ്ട് പ്രത്യയങ്ങളാണ് കൂടുതലായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്:&lt;ref name=&quot;Devi 2014&quot;&gt;{{cite journal |last1=Devi |first1=M. Bidyarani |date=May 2014 |title=Compound Verbs in Manipuri |url=http://www.languageinindia.com/may2014/bidyaranimanipuricompoundverbsfinal.pdf |journal=Language in India |volume=14 |issue=5 |pages=66–70}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! പ്രത്യയം !! മലയാളം അർത്ഥം
|-
| {{lang|mni-mtei|-ꯊꯣꯛ}} (-ഥോൿ) || പുറത്തുവരിക / വരിക (ദിശയെ സൂചിപ്പിക്കാൻ)
|-
| {{lang|mni-mtei|-ꯅꯤꯡ}} (-നിങ്) || ആഗ്രഹിക്കുക / വേണം
|}

ക്രിയയുടെ പൂർണ്ണമായ രൂപം ലഭിക്കാൻ ഇവയോടൊപ്പം ആസ്പെക്ട് മാർക്കറുകൾ (ക്രിയയുടെ കാലം സൂചിപ്പിക്കുന്നവ) കൂടി ചേർക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ഘടന: {{blockindent|[ക്രിയാധാതു] + [പ്രത്യയം] + [കാലം സൂചിപ്പിക്കുന്ന പ്രത്യയം]}} എന്നാണ്:&lt;ref name=&quot;Devi 2014&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! ക്രിയാധാതു !! പ്രത്യയം !! കാലം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് !! സംയുക്തരൂപം (മെയ്തെയ്) !! പരിഭാഷ
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝ}} (തും - ഉറങ്ങുക) || {{lang|mni-mtei|-ꯊꯣꯛ}} (-ഥോൿ) || {{lang|mni-mtei|-ꯂꯦ}} (-ലേ - പൂർണ്ണതയെ കുറിക്കുന്നു) || {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝꯊꯣꯛꯂꯦ}} (തുംഥോൿലേ) || ഉറങ്ങാൻ തുടങ്ങി
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝ}} (തും - ഉറങ്ങുക) || {{lang|mni-mtei|-ꯅꯤꯡ}} (-നിങ്) || {{lang|mni-mtei|-ꯂꯦ}} (-ലേ - പൂർണ്ണതയെ കുറിക്കുന്നു) || {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝꯅꯤꯡꯂꯦ}} (തുംനിങ്‌ലേ) || ഉറക്കം വരുന്നു
|}

ആവശ്യമെങ്കിൽ ഈ രണ്ട് പ്രത്യയങ്ങളും ഒന്നിച്ചുചേർത്തും സംയുക്ത ക്രിയകൾ ഉണ്ടാക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന്, ''{{lang|mni-mtei|ꯄꯤꯊꯣꯛꯅꯤꯡꯂꯦ}}'' (പീഥോൿനിങ്‌ലേ) എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം &quot;പുറത്തുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു&quot; എന്നാണ്.

== ഉദാഹരണ വാചകങ്ങൾ ==
താഴെ നൽകിയിരിക്കുന്ന വാചകം [[അന്താരാഷ്ട്ര മനുഷ്യാവകാശ പ്രഖ്യാപനം|സാർവ്വദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ പ്രഖ്യാപനത്തിലെ]] വകുപ്പ് 1. നിന്നുള്ളതാണ്.

==== മെയ്തെയ് [[മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തെയ് മയേൿ]] ലിപിയിൽ ====
{{blockindent|{{lang|mni-Mtei|ꯃꯤꯑꯣꯏꯕ ꯈꯨꯗꯤꯡꯃꯛ ꯄꯣꯛꯄ ꯃꯇꯝꯗ ꯅꯤꯡꯇꯝꯃꯤ, ꯑꯃꯗꯤ ꯏꯖꯖꯠ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯍꯛ ꯃꯥꯟꯅꯅ ꯂꯧꯖꯩ ꯫ ꯃꯈꯣꯏ ꯄꯨꯝꯅꯃꯛ ꯋꯥꯈꯜ ꯂꯧꯁꯤꯡ ꯁꯦꯡꯏ, ꯑꯐ ꯐꯠꯇ ꯈꯪꯏ, ꯑꯗꯨꯅ ꯑꯃꯅ ꯑꯃꯒ ꯂꯣꯏꯅꯕ ꯃꯇꯝꯗ ꯃꯆꯤꯟ ꯃꯅꯥꯎꯒꯨꯝꯅ ꯂꯣꯏꯅꯒꯗꯕꯅꯤ ꯫}}}}

==== മെയ്തെയ് [[കിഴക്കൻ നാഗരി ലിപി|ബംഗാളി-ആസ്സാമീസ്]] ലിപിയിൽ ====
{{blockindent|{{lang|mni-Beng|মিওইবা খুদিংমক পোকপা মতমদা নিংতম্মী, অমদি ইজ্জৎ অমসুং হক মান্ননা লৌজৈ । মখোই পুম্নমক ৱাখল লৌশিং শেঙই, অফ ফত্তা খঙই, অদুনা অমনা অমগা লোইনবদা মচীন মনাওগুম্না লোইনগদবনি ।}}}}

==== ([[ISO 15919]]) ലത്തീൻ വൽക്കരണം ====
{{blockindent|{{translit|mni|ISO|Mioiba khudingmak pokpa matamda ningtammi amadi ijjat amasung hak mānnana leijei, makhoi pumnamak wākhal loushing shengi, apha phatta khangi, aduna amana amaga loinabada machin manāogumna loinagadabani.|italic=yes}}}}

==== [[അന്താരാഷ്ട്ര ശബ്ദലിപി|ഐ.പി.എ]] അനുലേഖനം ====
{{blockindent|{{lang|mni|{{IPA|míːójbə kʰud̯íŋmək pókpə mət̯ə̀md̯ə níːŋt̯ə̀mmi, əməd̯i iːdʒət əməʃùng hə́k màːnənə lɐ̀jdʒɐ̀j. məkʰój púmnəmək wakʰə̀l lə̀wʃiŋ ʃèŋi, əpʱə̀ pʱə́ːt̯ə kʰə́ŋi, əd̯unə əmənə əməgə lòjnəbəd̯ə mət͡ʃìn mənáwgùmnə lójnəgəd̯əbəni'}}}}}}

==== മലയാളം പരിഭാഷ ====
{{blockindent|മനുഷ്യരെല്ലാവരും തുല്യാവകാശങ്ങളോടും അന്തസ്സോടും കൂടി സ്വതന്ത്രരായി ജനിച്ചവരാണ്. മനുഷ്യനു വിവേകവും മനഃസാക്ഷിയും സിദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവർ പരസ്പരം സഹോദരഭാവത്തോടെ വർത്തിക്കേണ്ടതാണ്.}}

== കുറിപ്പുകൾ ==
{{notelist}}

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

{{commons category}}
{{Incubator|code= mni}}
&lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt; 

{{Official_languages_of_India}}
{{ഭാരതത്തിലെ ഭാഷകൾ|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Languages of Northeast India|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Languages of Bangladesh|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Languages of South Asia|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Sino-Tibetan branches|state=&quot;expanded&quot;}}

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മണിപ്പൂരി]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ബംഗ്ലാദേശിലെ ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ബർമ്മയിലെ ഭാഷകൾ]]</text>
      <sha1>rnuwlklv7rg5ykmb50uakedwfvft52e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611762</id>
      <parentid>4611730</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T16:36:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Symphonicallyu</username>
        <id>155269</id>
      </contributor>
      <origin>4611762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87089" sha1="m7ysqmr45k64shafwc9a1d0qk33g5wx" xml:space="preserve">{{prettyurl|Meitei language}}
{{Short description|വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിലെ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷ}}
{{നാനാർത്ഥം|മണിപ്പൂരി}}
{{Hatnote|പ്രത്യേകമായി പറഞ്ഞിട്ടില്ലെങ്കിൽ, ഈ ലേഖനത്തിലെ മണിപ്പൂരി ഭാഷ [[മെയ്തേയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തേയ് മയേൿ ലിപിയിലാണ്]] എഴുതിയിരിക്കുന്നത്.}}
{{Infobox language
| name = &lt;span style=&quot;font-size:100%;line-height:1.85;text-align:center;&quot;&gt;മെയ്തെയ്&lt;/span&gt;
| altname = &lt;span style=&quot;font-size:100%;line-height:1.85;&quot;&gt;&lt;center&gt;{{lang|mni-Mtei|ꯃꯅꯤꯄꯨꯔꯤ}} (മണിപ്പൂരി)&lt;/center&gt;&lt;/span&gt;
| nativename = {{huge|{{lang|mni-Mtei|ꯃꯩꯇꯩꯂꯣꯟ}}}}&lt;span style=&quot;font-size:100%;line-height:2.65;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{lang|mni-Beng|মৈতৈলোন}} • {{transliteration|mni|ISO|Meiteilon}}&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;
| pronunciation    = {{IPA|mni|meɪteɪ|}}
| image = [[File:Meitei language written in Meitei script.svg|center]]
| mapsize  = 300px
| imagecaption = &lt;small&gt;&lt;center&gt;[[മെയ്തെയ് മയേക്|മെയ്തെയ് ലിപിയിലെഴുതിയ]] ''&quot;മെയ്തെയ് ലോൻ&quot;''&lt;/center&gt;&lt;/small&gt;
| states = [[ഇന്ത്യ]] • [[ബംഗ്ലാദേശ്]]
| region = *[[മണിപ്പൂർ]]
*[[ആസാം]]
*[[ത്രിപുര]]
| ethnicity = [[മെയ്തെയ് ജനത|മെയ്തെയ്]]
| familycolor = സൈനോ-തിബെറ്റൻ
| fam1 = [[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ]]
| fam2 = [[തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷകൾ|തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ]]
| fam3 = [[മദ്ധ്യ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷകൾ|മദ്ധ്യ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ]]
| speakers = {{sigfig|1.775000|2}} ദശലക്ഷം
| date = 2003–2011
| ref = &lt;ref&gt;{{e28|mni}}&lt;/ref&gt;
| ancestor = [[മുതൽ-സൈനോ-തിബെറ്റൻ]]
| ancestor2 = [[മുതൽ-തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ]]
| script = 
*[[മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തെയ് മയേൿ]] &lt;small&gt;(മാതൃലിപി)&lt;/small&gt;
*[[നൗരിയ ഫുലോ ലിപി|നൗരിയ ഫുലോ]]
*[[കിഴക്കൻ നാഗരി ലിപി|ബംഗാളി-ആസ്സാമീസ്]]
*[[ലത്തീൻ അക്ഷരമാല|ലത്തീൻ]] &lt;small&gt;(ഔദ്യോഗികമല്ല)&lt;/small&gt;
| nation = {{flag|ഇന്ത്യ}} &lt;small&gt;(ഔദ്യോഗിക പട്ടികഭാഷ)&lt;/small&gt;
*[[മണിപ്പൂർ]] &lt;small&gt;(പ്രധാന ഔദ്യോഗിക ഭാഷ)&lt;/small&gt;
*[[ആസാം]] &lt;small&gt;(അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷ)&lt;/small&gt;
| minority = {{Bulleted list|[[ത്രിപുര|ത്രിപുര, ഇന്ത്യ]]|[[ബംഗ്ലാദേശിലെ ഭാഷകൾ|ബംഗ്ലാദേശ്]]|[[മ്യാൻമറിലെ ഭാഷകൾ|മ്യാൻമർ]]}}
| agency = [[ഡയറക്ടറേറ്റ് ഓഫ് ലാംഗ്വേജ് പ്ലാനിംഗ് ആൻഡ് ഇംപ്ലിമെന്റേഷൻ]], മണിപ്പൂർ
* [[സാംസ്കാരിക മന്ത്രാലയം (ഇന്ത്യ)|സാംസ്കാരിക മന്ത്രാലയം]]
* [[സാഹിത്യ അക്കാദമി]]
* [[സെൻട്രൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യൻ ലാംഗ്വേജസ്]]
* [[ഡയറക്ടറേറ്റ് ഓഫ് ലാംഗ്വേജ് പ്ലാനിംഗ് ആൻഡ് ഇംപ്ലിമെന്റേഷൻ]]
* [[മണിപ്പൂരി സാഹിത്യ പരിഷത്ത്]]
| iso2 = mni
| lc1 = mni
| ld1 = &lt;small&gt;മണിപ്പൂരി&lt;/small&gt;
| lc2 = omp
| ld2 = &lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി&lt;/small&gt;
| glotto = mani1292
| glottoname = &lt;small&gt;മണിപ്പൂരി&lt;/small&gt;
| glotto2 = meit1246
| glottoname2 = &lt;small&gt;മെയ്തെയ്&lt;br&gt;(മാനക ഭാഷാഭേദം)&lt;/small&gt;
| glotto3 = pang1284
| glottoname3 = &lt;small&gt;പംഗൽ&lt;br&gt;(മുസ്ലീം ഭാഷാഭേദം)&lt;/small&gt;
| notice           = IPA
| notice2          =
| dialects =
*[[തൗഗലോൺ]] (രാജസഭകളിലെ ഭാഷാഭേദം)
*[[അമൈലോൺ]] ([[ആരാധനാ ഭാഷ|ആരാധനാ ഭാഷാഭേദം]])
*[[ഖുമൻ (ഭാഷാശാസ്ത്രം)|ഖുമൻ]] (ചരിത്രപരം)
*[[മൊയ്‌രംഗ് (ഭാഷാശാസ്ത്രം)|മൊയ്‌രംഗ്]] (ചരിത്രപരം)
*[[ചക്പ ഭാഷ|ചക്പ/ലോയ്]]
*മെയ്തെയ് പംഗൽ&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;&gt;{{Cite web |title=Meitei {{!}} Ethnologue |url=https://www.ethnologue.com/language/mni/ |access-date=3 May 2023 |website=[[Ethnologue]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20190724203234/https://www.ethnologue.com/language/mni/ |archive-date=24 July 2019 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*[[ബംഗ്ലാദേശിലെ മെയ്തെയ് ഭാഷ|ബംഗ്ലാദേശി മെയ്തെയ്]]
| speakers2 =
| map = [[File:Meitei language distribution.png|center]]
| mapcaption =
&lt;small&gt;{{legend|#014167|മെയ്തെയ് ഔദ്യോഗികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായ ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#076BA2|മെയ്തെയ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷയല്ലെങ്കിലും വിദ്യാഭ്യാസ ഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#419ED5|മെയ്തെയ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷയോ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ഭാഷയോ അല്ലെങ്കിലും വിദ്യാഭ്യാസ ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#79A9E3|മെയ്തെയ് അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഔദ്യോഗികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായ ഭാഷയല്ലാത്ത പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#A6BBD5|മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്ന ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ കൂടുതലുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
}}
  
[[വടക്കു കിഴക്കൻ ഇന്ത്യ|വടക്കുകിഴക്കൻ]] [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]]   [[മണിപ്പൂർ]] സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ ഔദ്യോഗികഭാഷയാണ്‌ '''മണിപ്പൂരി ഭാഷ''' എന്നപേരിലും അറിയപ്പെടുന്ന '''മെയ്തെയ് ലോൻ''' (&lt;small&gt;മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|mni-Mtei|ꯃꯩꯇꯩꯂꯣꯟ}}, &lt;small&gt;[[അന്താരാഷ്ട്ര ശബ്ദലിപി|ഐ.പി.എ.]]:&lt;/small&gt; {{IPA|mni|mejtej loːn|}} &lt;ref&gt;{{Cite OED|Meithei |access-date=14 October 2022}}&lt;/ref&gt;).{{efn|ഇതു കൂടാതെ ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷാകുടുംബത്തിൽ‌പ്പെട്ട [[ബിഷ്ണുപ്രിയ മണിപ്പൂരി ഭാഷ|ബിഷ്ണുപ്രിയ മണിപ്പൂരി]] എന്നൊരു ഭാഷയും മണിപ്പൂരിൽ സംസാരിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്‌.}} 

ഒരു [[തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷകൾ|തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷയാണ്]] മെയ്തെയ് അഥവാ മണിപ്പൂരി. [[മണിപ്പൂർ|മണിപ്പൂരിലെ]] ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായ ഇത്, [[ആസാം|ആസാമിലെ]] നാല് ജില്ലകളിൽ അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷ കൂടിയാണ്. 1992-ൽ [[ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം പട്ടിക|ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം പട്ടികയിൽ]] ഉൾപ്പെടുത്തിയ ഈ ഭാഷയെ, [[കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി]] ഉന്നത സാഹിത്യഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot; /&gt; ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സംസാരിക്കപ്പെടുന്ന 	
[[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ]] ഭാഷയാണിത്. വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിൽ [[ആസ്സാമീസ്]], [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]] എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം മൂന്നാം സ്ഥാനത്താണ് മെയ്തെയ്.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Language – India, States and Union Territories |url=http://censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf |work=Census of India 2011 |publisher=Office of the Registrar General |pages=13–14 |access-date=30 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181114073412/http://www.censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf |archive-date=14 November 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011-ലെ കണക്കെടുപ്പ് പ്രകാരം ഇന്ത്യയിൽ 1,761,079 പേർ മെയ്തെയ് മാതൃഭാഷയായി സംസാരിക്കുന്നു. ഇതിൽ ഭൂരിഭാഗവും (1,522,132 പേർ) മണിപ്പൂരിലാണുള്ളത്. അയൽ സംസ്ഥാനങ്ങളായ ആസാം (168,133), [[ത്രിപുര]] (23,779), [[നാഗാലാ‌ൻഡ്|നാഗാലാൻഡ്]] (9,511) എന്നിവിടങ്ങളിലും ചെറിയ സമൂഹങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ, അയൽരാജ്യങ്ങളായ [[മ്യാൻമർ|ബർമ്മ]],&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuris in Mandalay see ray of hope in Modi |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Manipuris-in-Mandalay-see-ray-of-hope-in-Modi/articleshow/48059811.cms |last1=Sunil |first1=Oinam |date=14 July 2015 |website=The Times of India |language=en}}&lt;/ref&gt; [[ബംഗ്ലാദേശ്]]&lt;ref&gt;{{e28|mni}}&lt;/ref&gt; എന്നിവിടങ്ങളിലും ഈ ഭാഷ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ethnologue.org/show_language.asp?code=mni |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-04 |archive-date=2010-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100707190446/http://www.ethnologue.org/show_language.asp?code=mni |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ചരിത്രപരമായി [[നിങ്തൗജ രാജവംശം|നിങ്തൗജ]], [[ഖുമൻ രാജവംശം|ഖുമൻ]], [[മൊയ്‌റാംഗ്]], [[അംഗോം]], [[ലുവാങ്]], [[ചെങ്‌ലീ]], [[ഖാബ-ൻഗൻബ]] എന്നീ സ്വതന്ത്ര ഗോത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ് മണിപ്പൂരി ഭാഷ. ഇവർക്ക് പ്രത്യേക ഭാഷാഭേദങ്ങളുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് നിങ്തൗജ രാജവംശത്തിൻ്റെ ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ ഒന്നിക്കുകയും മെയ്തെയ് സമൂഹമായി മാറുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ നിങ്തൗജ ഭാഷാഭേദം പ്രമുഖമാവുകയും, മറ്റ് ഗോത്രഭാഷകളെ സ്വാധീനിച്ച് ഇന്നത്തെ മെയ്തെയ് ഭാഷയായി രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=-CzSQKVmveUC&amp;dq=luwang+khuman+angom+language&amp;pg=PA10 |title=Manipur, Past and Present: The Heritage and Ordeals of a Civilization |date=1988 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-853-2 |page=10 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Miri |first=Mrinal |url=https://books.google.com/books?id=qfSz3UOAxM4C&amp;dq=luwang+khuman+angom+language&amp;pg=PA77 |title=Linguistic Situation in North-East India |date=2003 |publisher=Concept Publishing Company |isbn=978-81-8069-026-6 |page=77 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Chungkham Yashwanta |url=https://books.google.com/books?id=pCtkAAAAMAAJ |title=Manipuri Grammar |date=2000 |publisher=Rajesh Publications |isbn=978-81-85891-33-0 |pages=2, 202 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ayyappappanikkar |url=https://books.google.com/books?id=KYLpvaKJIMEC&amp;dq=luwang+khuman+angom+language&amp;pg=PA333 |title=Medieval Indian Literature: Surveys and selections |date=1997 |publisher=Sahitya Akademi |isbn=978-81-260-0365-5 |page=333 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Aspects of Manipuri language and its literary traditions By Ahanthem Homen |url=https://e-pao.net/epPageExtractor.asp?src=education.Aspects_of_Manipuri_language_and_its_literary_traditions_By_Ahanthem_Homen.html.. |access-date=2024-05-22 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt;
മെയ്തെയ് ഒരു വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഭാഷയല്ല. ''[[എത്‌നോലോഗ്]]'' ഇതിനെ സുരക്ഷിതമായ (EGIDS ലെവൽ 2 &quot;പ്രൊവിൻഷ്യൽ ലാംഗ്വേജ്&quot;) ഭാഷയായി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{e28|mni}}&lt;/ref&gt; എങ്കിലും, [[യുനെസ്കോ]] ഇതിനെ ഒരു &quot;ദുർബല&quot; ഭാഷയായി കണക്കാക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last1=Moseley |editor-first1=C. |title=Atlas of the world's languages in danger (3rd ed) |date=2010 |publisher=UNESCO Publishing |location=Paris |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187026 |pages=44{{ndash}}45 and elsewhere}}&lt;/ref&gt; [[ഹിന്ദി]], [[കശ്മീരി ഭാഷ|കശ്മീരി]] എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം ഇന്ത്യയിൽ അതിവേഗം വളരുന്ന ഭാഷകളിൽ മെയ്തെയും [[ഗുജറാത്തി ഭാഷ|ഗുജറാത്തിയും]] സംയുക്തമായി മൂന്നാം സ്ഥാനത്താണ്.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=R |first=Aishwaryaa |date=6 June 2019 |title=What census data reveals about use of Indian languages |url=https://www.deccanherald.com/india/what-census-data-reveals-about-use-of-indian-languages-738340.html |work=[[Deccan Herald]] |access-date=16 November 2023}}&lt;/ref&gt;

== വർഗ്ഗീകരണം ==
മെയ്തെയ് [[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ]] ഭാഷാ കുടുംബത്തിലെ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ശാഖയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meitei {{!}} Ethnologue Free |url=https://www.ethnologue.com/language/mni/ |access-date=2023-11-18 |website=Ethnologue (Free All) |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot;&gt;{{Cite web |title=Manipuri language |url=https://www.britannica.com/topic/Manipuri-language |access-date=2023-11-18 |website=Encyclopædia Britannica |date=15 August 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt;

19, 20 നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ വിവിധ ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞർ ഇതിനെ വ്യത്യസ്ത ഗ്രൂപ്പുകളിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ജോർജ്ജ് എബ്രഹാം ഗ്രിയേഴ്സൺ]] (1903–1924) ഇതിനെ [[കുക്കി-ചിൻ ഭാഷകൾ|കുക്കി-ചിൻ വിഭാഗത്തിലും]], വോഗ്ലിൻ (1965) കുക്കി-ചിൻ-നാഗ വിഭാഗത്തിലും ഉൾപ്പെടുത്തി. എന്നാൽ മെയ്തെയ് ഈ ഗ്രൂപ്പുകളിലൊന്നിലും ഉൾപ്പെടുന്നില്ലെന്ന് [[റോബിൻസ് ബർലിംഗ്]] അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;iias&quot;&gt;{{Cite web |title=A History of Manipuri Language |url=http://iias.ac.in/events/a-history-of-manipuri-language/ |access-date=2023-11-18 |website=[[Indian Institute of Advanced Study]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt; നിലവിലെ അക്കാദമിക് സമവായമനുസരിച്ച് [[ജെയിംസ് മാറ്റിസോഫ്]] മെയ്തെയെ കാമരൂപൻ ഗ്രൂപ്പിൻ്റെ സ്വന്തം ഉപവിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot;/&gt; എങ്കിലും ചിലർ ഇപ്പോഴും ഇതിനെ [[കുക്കി-ചിൻ-നാഗ ഭാഷകൾ|കുക്കി-ചിൻ-നാഗ ശാഖയിലെ]] അംഗമായി കണക്കാക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Glottolog 4.8 – Manipuri |url=https://glottolog.org/resource/languoid/id/mani1292 |access-date=2023-11-18 |website=glottolog.org}}&lt;/ref&gt;

== ഭാഷാചരിത്രം ==

[[File:Yumbanlol (Yumpanlol) - a 6th century Classical Meitei language copper manuscript text - in Meetei script - works on sensuality &amp; relationship between husbands &amp; wives and how to run a household in Ancient Kangleipak civilisation state.jpg|thumb|മെയ്തെയ് ലിപിയിൽ എഴുതിയ 6-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ &quot;യുമൻലോൽ&quot; എന്ന ചെമ്പ് ലിഖിതം.]]

മെയ്തെയ് ഭാഷയ്ക്ക് കുറഞ്ഞത് 2000 വർഷത്തെ പഴക്കമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;iias&quot; /&gt; ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞനായ സുനീതി കുമാർ ചാറ്റർജിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ [[പുരാതന മെയ്തെയ് സാഹിത്യം|പുരാതന മെയ്തെയ് സാഹിത്യത്തിന്]] 1500 മുതൽ 2000 വർഷം വരെ പഴക്കമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Chatterji |first=Suniti Kumar |author-link=Suniti Kumar Chatterji |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.32096/page/n187/mode/2up |title=Kirata-jana-krti |date=1951 |publisher=[[The Asiatic Society]], [[Digital Library of India]]; [[Internet Archive]] |location=Kolkata |publication-date=1951 |pages=157, 158 |language=en |quote=... The beginnings of this Old Manipuri literature (as in the case of Newari) may go back to 1500 years, or even 2000 years, from now. ...}}&lt;/ref&gt;

=== ഒന്നാം സഹസ്രാബ്ദം ===
മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ ഏറ്റവും പഴയ രചനകളിലൊന്ന് ''[[ഒഗ്രി]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯑꯧꯒ꯭ꯔꯤ}}) എന്ന ആചാരപരമായ ഗാനമാണ്. [[കാങ്‌ലെയ്‌പാക്ക്|കാങ്‌ലെയ്‌പാക്കിലെ]] മതപരമായ ചടങ്ങുകളിലും കിരീടധാരണ സമയത്തും ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇത് പൊതുവർഷത്തിന് മുൻപേ നിലനിന്നിരിക്കാം.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ayyappappanikkar |url=https://books.google.com/books?id=KYLpvaKJIMEC&amp;pg=PA329 |title=Medieval Indian Literature: Surveys and selections |date=1997 |publisher=[[Sahitya Akademi]] |isbn=978-81-260-0086-9 |pages=326–329 |language=en |author-link=Ayyappa Paniker}}&lt;/ref&gt; പകലിനെ രാത്രിയിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ വേർതിരിച്ചു എന്ന കഥ പറയുന്ന ''[[നുമിത് കാപ്പ]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|mni-Mtei|ꯅꯨꯃꯤꯠ ꯀꯥꯞꯄ}} &lt;small&gt;പരിഭാഷ:&lt;/small&gt; സൂര്യനെ അമ്പെയ്യൽ) എന്ന ഇതിഹാസം ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ രചിക്കപ്പെട്ടതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Kshetrimayum |first1=Jogendro |editor-last1=Wouters |editor-first1=Jelle J. P. |editor-last2=Subba |editor-first2=Tanka B. |chapter=Violence |title=The Routledge Companion to Northeast India |url=https://books.google.com/books?id=YseEEAAAQBAJ&amp;q=Numit+Kappa+1st&amp;pg=PT473 |year=2023 |publisher=[[Taylor &amp; Francis]] |isbn=978-0-367-72566-2 |page=483 |language=en}}&lt;/ref&gt;

3-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ''[[പോയ്‌റൈറ്റൺ ഖുന്തോക്]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯄꯣꯢꯔꯩꯇꯣꯟ ꯈꯨꯟꯊꯣꯛ}} &lt;small&gt;പരിഭാഷ:&lt;/small&gt; പോയ്‌റൈറ്റൻ്റെ കുടിയേറ്റം) പാതാളദേവൻ്റെ സഹോദരനായ [[പോയ്‌റൈറ്റൺ|പോയ്‌റൈറ്റൻ്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ കാങ്‌ലെയ്‌പാക്കിൽ ഒരു കോളനി സ്ഥാപിച്ചതിനെ വിവരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Ningthoukhongjam Khelchandra |chapter-url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.466183/page/n121/mode/2up?view=theater |title=History of Old Manipuri Literature |location=Imphal |publisher=Ningthoukhongjam Khelchandra Singh |pages=121, 122 |language=en, mni |chapter=Poireiton Khunthokpa}}&lt;/ref&gt;

6-ാം നൂറ്റാണ്ടിലോ ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിലോ രചിക്കപ്പെട്ട ''യുമൻലോൽ'' എന്ന ചെമ്പ് ലിഖിതം [[ധർമ്മശാസ്ത്രം|ധർമ്മശാസ്ത്രവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട അപൂർവ്വ രചനയാണ്. ലൈംഗികത, ദമ്പതികൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം, വീട് എങ്ങനെ നടത്തണം എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങൾ എന്നിവ ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Vijñānanidhi: Manuscript Treasures of India |url=https://www.yumpu.com/en/document/read/34231921/manuscript-treasures-of-india-national-mission-for-manuscripts/88 |date=February 2007 |publisher=National Mission of Manuscripts |access-date=2024-04-29 |oclc=171288062 |pages=88, 89 |language=en}}&lt;/ref&gt;

7-ാം നൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ തുടക്കത്തിൽ രചിക്കപ്പെട്ട ''ഖെഞ്ചോ'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯈꯦꯟꯆꯣ}}) ഒരു പുരാതന കവിതയാണ്. ഇന്നത്തെ മെയ്തെയ് ജനതയ്ക്ക് ഇത് മനസ്സിലാകുന്നില്ലെങ്കിലും, [[ലായ് ഹരാവോബ]] ഉത്സവത്തിൽ ഇത് ആലപിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Ch Manihar |url=https://books.google.com/books?id=yiBkAAAAMAAJ |title=A History of Manipuri Literature |publisher=[[Sahitya Akademi]] |year=1996 |isbn=978-81-260-0086-9 |location=India |pages=14, 15 |language=en, mni |chapter=The Early Period (Ritual Songs)}}&lt;/ref&gt;

ഏറ്റവും നന്നായി സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട ലിഖിതങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്, 8-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഖോങ്‌ടെക്‌ച രാജാവിൻ്റെ കാലത്തെ ചെമ്പ് ഫലകം.&lt;ref name=&quot;aponpath.com&quot;&gt;{{Cite book |last=Devi |first=Yumlembam Gopi |url=https://books.google.com/books?id=gxqeDwAAQBAJ&amp;q=8th%20century%20copper%20plate%20inscription%20manipur&amp;pg=PA25 |title=Glimpses of Manipuri Culture |date=16 June 2019 |isbn=978-0-359-72919-7 |page=25 |publisher=LP |language=en}}&lt;/ref&gt; ഇതേ കാലഘട്ടത്തിൽ അക്കോയ്ജം തോംബി രചിച്ച ''[[പാന്തോയ്ബി ഖോങ്ഗുൽ]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯄꯥꯟꯊꯣꯏꯄꯤ ꯈꯣꯡꯀꯨꯜ}}) [[പാന്തോയ്ബി രാജകുമാരി|പാന്തോയ്ബി രാജകുമാരിയുടെ]] പ്രണയകഥ വിവരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;:Glimpses_Panthoibi_Khongul&quot;&gt;{{Cite book |last=Devi |first=Dr Yumlembam Gopi |url=https://books.google.com/books?id=gxqeDwAAQBAJ&amp;dq=panthoibi+khongul&amp;pg=PA119 |title=Glimpses of Manipuri Culture |date=16 June 2019 |publisher=Lulu.com |isbn=978-0-359-72919-7 |page=119 |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== രണ്ടാം സഹസ്രാബ്ദം ===
[[File:The first page of Loyumba Silyen (Loiyumpa Silyel) - 11th-12th century Classical Meitei language Constitution of the then Kangleipak civilisation state - in traditional Meetei Mayek writing system (Manipur State Archives).jpg|thumb|11-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ മെയ്തെയ് ഭരണഘടനയായ 'ലോയുമ ഷിൻയെൻ'-ൻ്റെ ആദ്യ താൾ.]]

പൊതുവർഷം 1100-ൽ [[ലോയുമ രാജാവ്|ലോയുമ രാജാവിൻ്റെ]] കാലത്ത് ''[[ലോയുമ ഷിൻയെൻ]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯂꯣꯏꯌꯨꯝꯄ ꯁꯤꯜꯌꯦꯜ}}) എന്ന ലിഖിത ഭരണഘടന തയ്യാറാക്കി. ഇത് 429-ൽ നൗഫാംഗ്ബ രാജാവ് തയ്യാറാക്കിയ കരട് ഭരണഘടനയുടെ പരിഷ്കരിച്ച രൂപമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=vO-vtI8NuxIC&amp;dq=loyumba+shinyen+final+document&amp;pg=PP2 |title=Manipur: Treatise &amp; Documents |date=1993 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-399-3 |page=2 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=9eYC4tjzyi4C&amp;dq=loyumba+shinyen+written+constitution&amp;pg=PA304 |title=Law and Society: Strategy for Public Choice, 2001 |date=1991 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-271-4 |page=304 |language=en}}&lt;/ref&gt;

1675 വരെ മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ മറ്റ് ഭാഷകളുടെ കാര്യമായ സ്വാധീനം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.&lt;ref name=&quot;iias&quot; /&gt; 17-ാം നൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ അവസാനത്തോടെ ഹിന്ദു സ്വാധീനം വർദ്ധിക്കുകയും ഭാഷയുടെ [[Phonology|ശബ്ദശാസ്ത്രം]], [[രൂപവിജ്ഞാനം|വ്യാകരണം]] എന്നിവയിൽ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിക്കുകയും ചെയ്തു. [[Gharib Niwaz (Manipur)|പാംഹെയ്ബ രാജാവിൻ്റെ]] കാലത്ത് മെയ്തെയ് ലിപിക്ക് പകരം [[കിഴക്കൻ നാഗരി ലിപി|ബംഗാളി-ആസ്സാമീസ് ലിപി]] ഉപയോഗിക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടു.&lt;ref name=&quot;iias&quot; /&gt;

[[File:ANDRO INSCRIBED STONE.jpg|thumb|1822-ൽ [[ഇംഫാൽ]] ഈസ്റ്റിലെ ആൻഡ്രോയിൽ സ്ഥാപിച്ച ശിലാശാസനം.]]

1725-ൽ പാംഹെയ്ബ രാജാവ് ''പരീക്ഷിത്'' എന്ന കൃതി രചിച്ചു. ഇത് [[മഹാഭാരതം|മഹാഭാരതത്തിലെ]] [[പരീക്ഷിത്|പരീക്ഷിത് രാജാവിൻ്റെ]] കഥയെ ആസ്പദമാക്കിയുള്ളതായിരുന്നു. ഇതാണ് മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ ആദ്യത്തെ ഹിന്ദു സാഹിത്യകൃതിയെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Ch Manihar |url=https://books.google.com/books?id=yiBkAAAAMAAJ |title=A History of Manipuri Literature |date=1996 |publisher=[[Sahitya Akademi]] |isbn=978-81-260-0086-9 |location=India |page=135 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== വ്യാപനം ==

ഏകദേശം 1.5 ദശലക്ഷം മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവർ [[മണിപ്പൂർ|മണിപ്പൂരിൽ]] താമസിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;census&quot;&gt;{{cite web |title=Census Tables |url=https://censusindia.gov.in/census.website/data/census-tables |website=Census of India |publisher=Office of the Registrar General &amp; Census Commissioner, India |access-date=15 February 2024 |year=2011}}&lt;/ref&gt; മണിപ്പൂർ സർക്കാരിൻ്റെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷയാണിത്.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot; /&gt;
[[File:Map of Barak Valley.jpg|thumb|അസമിലെ [[ബരാക് താഴ്‌വര|ബരാക് വാലി]] ജില്ലകൾ - മെയ്തെയ് ജനവിഭാഗങ്ങൾ അധിവസിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ.]]
[[ആസാം|ആസാമിൽ]] ഏകദേശം 1.7 ലക്ഷം മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവരുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;census&quot;/&gt; പ്രധാനമായും [[ബരാക് താഴ്‌വര|ബരാക് വാലിയിൽ]] [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]], [[ഹിന്ദി]] എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം മൂന്നാമത്തെ വലിയ ഭാഷയാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Mishra |first=Awadesh |date=1 January 1999 |title=The Manipuris in the Barak Valley: A Case Study of Language Maintenance' |url=https://www.academia.edu/1059019 |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area}}&lt;/ref&gt; നാഗാലാൻഡിലെ ദിമാപൂർ, കോഹിമ തുടങ്ങിയ ഇടങ്ങളിലായി 9500-ഓളം പേർ ഈ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;census&quot;/&gt; നാഗാ, കുക്കി-ചിൻ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർ പലപ്പോഴും മെയ്തെയെ ഒരു രണ്ടാം ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;

ബംഗ്ലാദേശിലെ സിൽഹെറ്റ് ഡിവിഷനിൽ ഏകദേശം 15,000 മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവരുണ്ട്. മുമ്പ് ധാക്ക, മൈമൻസിങ് എന്നിവിടങ്ങളിലും ഇവരുടെ സാന്നിധ്യമുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;:Bangladesh&quot;&gt;{{Cite web |title=Textile Bdesh Myanmar 3 |url=http://www.e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=manipur.Arts_and_Culture.Mutua_Bahadur_Art_Collection.Textile_Bdesh_Myanmar_3 |access-date=14 March 2023 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt; ബിഷ്ണുപ്രിയ മണിപ്പൂരി ജനത മെയ്തെയെ രണ്ടാം ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;

മ്യാൻമറിലെ [[Kachin State|കച്ചിൻ]], [[ഷാൻ സംസ്ഥാനം|ഷാൻ]] സംസ്ഥാനങ്ങളിലും [[Yangon Region|യാങ്കൂൺ]], [[Sagaing Region|സാഗൈങ്]] തുടങ്ങിയ റീജിയണുകളിലും ഗണ്യമായ മെയ്തെയ് ജനസംഖ്യയുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri in Myanmar 1 |url=http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=manipur.Arts_and_Culture.Mutua_Bahadur_Art_Collection.Manipuri_in_Myanmar_1 |access-date=14 March 2023 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt;

== പദോൽപ്പത്തി ==
[[എത്‌നോലോഗ്]] പ്രകാരം മെയ്തെയ് ഭാഷയുടെ മറ്റ് പേരുകൾ: ''കതേ'', ''കതി'', ''മണിപ്പൂരി'', ''മീത്തേ'', ''മീത്തേലോൻ'', ''മീതേലോൻ'', ''മീതേരോൻ'', ''മീതെ'', ''മീതെയ്'', ''മെനിപ്പൂരി'', ''മിതൈ'', ''മിതെ'', ''പൊന്ന'' എന്നിവയാണ്.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;

പല മാതൃഭാഷാ സംസാരിക്കുന്നവരും ''മണിപ്പൂരി'' എന്നതിനേക്കാൾ ''മെയ്തെയ്'' അല്ലെങ്കിൽ ''മീത്തേ'' എന്ന പേരിനാണ് മുൻഗണന നൽകുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;&gt;Chelliah (1997: 2)&lt;/ref&gt; ഈ പദം മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ ''മെയ്തെയ്‌രോൻ'' (മെയ്തെയ് + ലോൻ 'ഭാഷ') എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടായത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sharma |first=H. Surmangol |year=2006 |title=Learners' Manipuri-English dictionary. Meitei |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/sharma_query.py?qs=%EA%AF%83%EA%AF%A9%EA%AF%87%EA%AF%A9&amp;searchhws=yes |access-date=30 July 2022 |website=dsal.uchicago.edu}}&lt;/ref&gt; പാശ്ചാത്യ ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞർ കൂടുതലും ഈ പദമാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt;

[[മണിപ്പൂർ]] സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ പേരിൽ നിന്നാണ് ''മണിപ്പൂരി'' എന്ന പേര് ഉണ്ടായത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt; ഇത് ഇന്ത്യൻ സർക്കാരിൻ്റെ ഔദ്യോഗിക രേഖകളിലും സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളിലും ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt; ''മണിപ്പൂരി'' എന്ന പദം [[മണിപ്പൂർ|മണിപ്പൂരിലെ വിവിധ ഭാഷകളെയും]] ജനങ്ങളെയും മൊത്തത്തിൽ സൂചിപ്പിക്കാനും ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.

[[ബർമ്മീസ് ജനത]] മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവരെ &quot;കതേ&quot; എന്നും, ആസാമിലെ കച്ചാറിലുള്ളവർ &quot;മോഗ്‌ലീ&quot; അല്ലെങ്കിൽ &quot;മേഖ്‌ലീ&quot; എന്നും വിളിക്കുന്നു. ഷാൻ ജനത ഇവരെ &quot;കാസെ&quot; എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. ബർമ്മയിൽ താമസിക്കുന്ന മെയ്തെയ് ജനതയെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ബർമ്മക്കാർ ഉപയോഗിക്കുന്ന പദമാണ് &quot;പൊന്ന&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Gangte |first=Priyadarshini M. |url=http://www.thepeopleschronicle.in/daily/english/1781 |title=Evolution of Meetei state- Emergence of Nongda Lairen Pakhangba |work=The People's Chronicle |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119084314/http://www.thepeopleschronicle.in/daily/english/1781 |archive-date=19 January 2021 |access-date=21 March 2022}}&lt;/ref&gt;

== ഭാഷാഭേദങ്ങൾ ==
മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ പ്രാദേശികമായ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും ആശയവിനിമയ സൗകര്യങ്ങളും മിശ്രവിവാഹങ്ങളും കാരണം ഈ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഇപ്പോൾ കുറഞ്ഞുവരികയാണ്. എങ്കിലും ത്രിപുര, ബംഗ്ലാദേശ്, മ്യാൻമർ എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഭാഷാഭേദങ്ങളിൽ വ്യത്യാസങ്ങൾ കാണാം.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Thoudam |first1=P. C. |title=Demographic and Ethnographic Information: Problems in the analysis of Manipuri language |date=2006 |publisher=Central Institute of Indian Language}}&lt;/ref&gt; മെയ്തെയ് ഭാഷാഭേദങ്ങളുടെ കൃത്യമായ എണ്ണം അജ്ഞാതമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Haokip |first1=P. |date=April 2011 |title=The Languages of Manipur: A Case Study of the Kuki-Chin Languages |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |volume=34 |issue=1 |pages=86–118}}&lt;/ref&gt;

പ്രധാനപ്പെട്ട മൂന്ന് ഭാഷാഭേദങ്ങൾ ഇവയാണ്: മെയ്തെയ് പ്രോപ്പർ, ലോയ്, പംഗൽ. ഇതിൽ 'മെയ്തെയ് പ്രോപ്പർ' ആണ് നിലവാരമുള്ള രൂപമായി (standard variety) കണക്കാക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meitei {{!}} Ethnologue |url=https://www.ethnologue.com/language/mni/ |access-date=3 May 2023 |website=[[Ethnologue]] |language=en}}&lt;/ref&gt; ചില വാക്കുകളുടെ താരതമ്യം താഴെ നൽകുന്നു:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! മാനക മെയ്തെയ് !! ലോയ് !! പംഗൽ !! അർത്ഥം
|-
| ചാബ || ചാപ്പ || ചാബ || കഴിക്കുക
|-
| കപ്പ || കാപ്മ || കപ്പ || കരയുക
|-
| സാബിബ || സാപിപ || സാബിബ || ഉണ്ടാക്കുക
|}

== പദവി ==
{{Further|മെയ്തേയ് ശ്രേഷ്ഠഭാഷാ പ്രസ്ഥാനം|മെയ്തേയ് അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷാ പ്രസ്ഥാനം}}

മണിപ്പൂർ സർക്കാരിൻ്റെ ഏക ഔദ്യോഗിക ഭാഷയാണ് മെയ്തെയ്. 1992 മുതൽ ഇത് ഇന്ത്യയുടെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളിൽ ഒന്നാണ്.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri language and alphabets |url=https://omniglot.com/writing/manipuri.htm |website=omniglot.com}}&lt;/ref&gt;

ചരിത്രപരമായ മണിപ്പൂർ രാജ്യത്തിലെ രാജസഭാ ഭാഷയായിരുന്നു മെയ്തെയ്.&lt;ref name=&quot;Sanajaoba 1988 290&quot;&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=-CzSQKVmveUC&amp;dq=manipuri+court+language&amp;pg=PA290 |title=Manipur, Past and Present: The Heritage and Ordeals of a Civilization |date=1988 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-853-2 |page=290 |language=en}}&lt;/ref&gt; 1972-ൽ തന്നെ സാഹിത്യ അക്കാദമി മെയ്തെയെ ഒരു പ്രധാന ഇന്ത്യൻ സാഹിത്യ ഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചിരുന്നു. 1992-ൽ ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയതോടെയാണ് ഇതിന് പൂർണ്ണ ഔദ്യോഗിക പദവി ലഭിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri language in 8th Schedule By Jeet Akoijam |url=http://e-pao.net/epPageExtractor.asp?src=MeiteiMayek.Manipuri_language_in_8th_Schedule_By_Jeet_Akoijam.html |access-date=2022-08-26 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt;

2024-ൽ അസമിലെ നാല് ജില്ലകളിൽ മെയ്തെയ് ഒരു അസോസിയേറ്റ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;hindu27Sep2020&quot;&gt;{{Cite news |last=Laithangbam |first=Iboyaima |date=27 September 2020 |title=Assam to look into demand to include Manipuri in list of associate languages |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/minister-to-look-into-demand-to-include-manipuri-in-the-list-of-associate-languages-of-assam/article32707194.ece}}&lt;/ref&gt;

സിവിൽ സർവീസ്, പോലീസ് റിക്രൂട്ട്‌മെന്റ് പരീക്ഷകൾ നടത്താൻ ഇന്ത്യയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന 13 ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളിൽ ഒന്നാണ് മെയ്തെയ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Union Minister Dr Jitendra Singh lauds SSC for deciding to conduct the Multi-Tasking (Non-Technical) Staff examination 2022 in 13 regional languages in addition to Hindi and English for the first time |url=https://www.pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=1892439 |access-date=25 January 2023 |website=pib.gov.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

== വിദ്യാഭ്യാസം ==
മണിപ്പൂരിലെ എല്ലാ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലും മെയ്തെയ് ഒരു പ്രധാന ബോധനമാധ്യമമാണ്. [[Ministry of Education (India)|വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ]] കീഴിലുള്ള [[Central Board of Secondary Education|സി.ബി.എസ്.ഇ.]] അനുവദിച്ചിട്ടുള്ള 40 ബോധനഭാഷകളിൽ ഒന്നാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=CBSE {{!}} Academics Unit: Curriculum/Syllabus |url=https://cbseacademic.nic.in/curriculum.html |access-date=18 March 2023 |website=[[Central Board of Secondary Education|cbseacademic.nic.in]]}}&lt;/ref&gt; [[ജവഹർലാൽ നെഹ്രു സർവകലാശാല|ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു സർവകലാശാല]], [[ഡെൽഹി സർവകലാശാല|ഡൽഹി സർവകലാശാല]], [[Gauhati University|ഗുവാഹത്തി സർവകലാശാല]], [[University of North Bengal|നോർത്ത് ബംഗാൾ സർവകലാശാല]] എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഇന്ത്യൻ സർവ്വകലാശാലകളിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദ തലം വരെ മെയ്തെയ് ഒരു വിഷയമായി പഠിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Devi |first1=S. |date=May 2013 |title=Is Manipuri an Endangered Language? |url=http://www.languageinindia.com/may2013/rebikameitheiendangeredfinal.pdf |journal=Language in India |volume=13 |issue=5 |pages=520–533}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bareh |first=Hamlet |url=https://books.google.com/books?id=XScmdGvMf7IC&amp;dq=Manipuri+national+language&amp;pg=PA80 |title=Encyclopaedia of North-East India |date=2001 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-790-0 |page=80 |language=en}}&lt;/ref&gt; ഇതിനുപുറമെ, [[ഇന്ദിരാഗാന്ധി നാഷണൽ ഓപ്പൺ യൂനിവേഴ്സിറ്റി|ഇന്ദിരാഗാന്ധി നാഷണൽ ഓപ്പൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ]] ബിരുദതലത്തിലും മെയ്തെയ് പഠിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Manipur: Meitei language to be introduced in IGNOU syllabus, says union minister |url=https://nenow.in/north-east-news/manipur/manipur-meitei-language-to-be-introduced-in-ignou-syllabus-says-union-minister.html |website=Northeast Now |access-date=18 February 2024 |date=21 August 2023}}&lt;/ref&gt;

=== ആസാം ===
1956 മുതൽ അസമിലെ ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂളുകളിൽ മെയ്തെയ് ഭാഷയിലുള്ള പഠനം നൽകിവരുന്നു.&lt;ref name=&quot;hindu27Sep2020&quot; /&gt; [[Board of Secondary Education, Assam|ആസാം ബോർഡ് ഓഫ് സെക്കൻഡറി എജ്യുക്കേഷൻ]] മണിപ്പൂരി ഭാഷയിൽ സെക്കൻഡറി വിദ്യാഭ്യാസം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 March 2023 |title=Assam HSLC Exam Routine 2023 Revised: SEBA To Conduct All Class 10 Language Papers Including English On April 1 |url=https://www.india.com/education/assam-hslc-exam-routine-2023-revised-seba-to-conduct-all-class-10-language-paper-including-english-on-april-1-after-assamese-paper-leak-himanta-biswa-sarma-5950004/ |access-date=18 March 2023 |website=India.com |language=en |quote=In addition to Assamese, the other MIL subjects are Bengali, Bodo, Hindi, Manipuri, Hmar, Nepali, Mizo, Khasi, Garo, Karbi and Urdu.}}&lt;/ref&gt; കൂടാതെ, [[Assam Higher Secondary Education Council|ആസാം ഹയർ സെക്കൻഡറി എജ്യുക്കേഷൻ കൗൺസിൽ]] മെയ്തെയ് ഒരു ബോധനമാധ്യമമായും രണ്ടാം ഭാഷയായും പഠിക്കാൻ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് അവസരം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=AHSEC complete syllabus for HS 2nd year |url=https://ahsec.assam.gov.in/index.php/hs-2nd-year-syllabus/ |website=ahsec.assam.gov.in}}&lt;/ref&gt;

2020 മുതൽ [[ആസാം സർക്കാർ]] [[Manipuri Sahitya Parishad|മണിപ്പൂരി സാഹിത്യ പരിഷത്തിന്]] വാർഷിക ഗ്രാന്റായി {{INR Convert|5|l|year=2020}} നൽകിവരുന്നു. മെയ്തെയ് ഭാഷയുടെ വികസനത്തിനായി ഒരു പ്രത്യേക കോർപ്പസ് രൂപീകരിക്കുന്നതിന് ₹6 കോടി നിക്ഷേപിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;hindu27Sep2020&quot; /&gt;

[[ആസാം യൂണിവേഴ്സിറ്റി|ആസാം സർവകലാശാലയിലെ]] [[Department of Manipuri, Assam University|മണിപ്പൂരി വിഭാഗം]] മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ പിഎച്ച്.ഡി. തലം വരെയുള്ള ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസ സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri Department |url=http://www.aus.ac.in/manipuri-department/ |access-date=18 March 2023 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=5 literary bodies bat for Manipuri language in Assam |url=https://www.thesangaiexpress.com/Encyc/2020/8/3/5-literary-bodies-bat-for-Manipuri-language-in-Assam.amp.html |access-date=18 March 2023 |work=The Sangai Express |date=3 August 2020 |language=en |quote=Moreover, Manipuri in MA and PhD courses are offered at Assam University, Silchar.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=AAMSU demands Associate Official Language status to Manipuri language |url=https://www.time8.in/aamsu-demands-associate-official-language-status-to-manipuri-language/ |work=Time8 |date=22 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220826054218/https://www.time8.in/aamsu-demands-associate-official-language-status-to-manipuri-language/ |archive-date=2022-08-26 |quote=Several universities, notably Assam University and Silchar University, provide Manipuri language courses.}}&lt;/ref&gt;

=== ത്രിപുര ===
1998 മുതൽ [[Government of Tripura|ത്രിപുര സർക്കാർ]] സംസ്ഥാനത്തുടനീളമുള്ള 24 പ്രൈമറി സ്കൂളുകളിൽ മെയ്തെയ് ഒരു ഒന്നാം ഭാഷയായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=MANIPURI {{!}} DIRECTORATE OF KOKBOROK &amp; OTHER MINORITY LANGUAGES |url=https://kokborokoml.tripura.gov.in/manipuri#:~:text=The%20government%20of%20Tripura%20has,notified%20schools%20throughout%20the%20state. |access-date=18 March 2023 |website=kokborokoml.tripura.gov.in}}&lt;/ref&gt;

ജാപ്പനീസ്, കൊറിയൻ, നേപ്പാളി തുടങ്ങിയ ഭാഷകൾക്കൊപ്പം മെയ്തെയ് ഭാഷയിലും ഡിപ്ലോമ കോഴ്‌സുകൾ ആരംഭിക്കുന്നതിനായി 2021 ഡിസംബറിൽ [[Tripura University|ത്രിപുര സർവകലാശാല]], കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിനും [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ|യു.ജി.സി.ക്കും]] ശുപാർശ നൽകിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 December 2021 |title=Tripura University proposes introduction of diploma courses in Japanese, Korean, Nepali and Manipuri languages |url=http://www.indiatodayne.in/breaking-news/story/tripura-university-proposes-introduction-diploma-courses-japanese-korean-nepali-and-manipuri-languages-411046-2021-12-23 |access-date=18 March 2023 |website=India Today NE |language=hi}}&lt;/ref&gt;

== ശബ്ദശാസ്ത്രം ==
[[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷാക്കുടുംബത്തിൽ]] മെയ്തെയ് ഭാഷയുടെ കൃത്യമായ വർഗ്ഗീകരണം ഇപ്പോഴും അവ്യക്തമാണ്. ഇതിന് പദാവലിയിൽ [[കുക്കി ഭാഷ|കുക്കി]], [[തങ്ഖുൽ ഭാഷ|തങ്ഖുൽ]] എന്നീ ഭാഷകളുമായി സാമ്യമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Post |first1=Mark W. |last2=Burling |first2=Robbins |author2-link=Robbins Burling |year=2017 |orig-date=First published 2003 |chapter=The Tibeto-Burman Languages of Northeastern India |editor1-last=Thurgood |editor1-first=Graham |editor1-link=Graham Thurgood |editor2-last=LaPolla |editor2-first=Randy J. |editor2-link=Randy LaPolla |title=The Sino-Tibetan Languages |edition=2nd |publisher=Routledge |pages=23, 232–233 |isbn=978-1-138-78332-4}}&lt;/ref&gt;

=== സ്വരഭേദം ===
മെയ്തെയ് ഒരു നാദഭാഷയാണ്. ഇതിൽ രണ്ട് സ്വരഭേദങ്ങളാണോ അതോ മൂന്നെണ്ണമാണോ ഉള്ളത് എന്ന കാര്യത്തിൽ തർക്കമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{cite journal |last1=LaPolla |first1=Randy J. |author-link=Randy LaPolla |year=2000 |title=Book review: A grammar of Meitei, by S. L. Chelliah |journal=Lingua |publisher=Elsevier |volume=110 |issue=4 |pages=299–304 |doi=10.1016/s0024-3841(99)00037-6}}&lt;/ref&gt;

=== വർണ്ണങ്ങൾ ===
മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ താഴെ പറയുന്ന [[സ്വനിമം|സ്വനിമങ്ങളെ]] തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയും:&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chelliah |first1=S. L. |title=Meitei Phonology |date=1997 |publisher=Mouton de Gruyter |pages=17–21}}&lt;/ref&gt;

'''സ്വരാക്ഷരങ്ങൾ'''
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ സ്വരാക്ഷരങ്ങൾ
!
![[മുൻഭാഗം]]
![[മധ്യഭാഗം]]
![[പിൻഭാഗം]]
|-
![[ഉച്ചം]]
|{{large|{{IPA link|i}}{{·}}ഇ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯏ}})
|
|{{large|{{IPA link|u}}{{·}}ഉ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯎ}})
|-
![[മധ്യം]]
|{{large|{{IPA link|e}}{{·}}എ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑꯦ}})
|{{large|{{IPA link|ɐ}}{{·}}അ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑ}})
|{{large|{{IPA link|o}}{{·}}ഒ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑꯣ}})
|-
![[നിമം]]
|
|{{large|{{IPA link|a}}{{·}}ആ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑꯥ}})
|
|}

പുതിയ ഭാഷാശാസ്ത്ര പഠനങ്ങളിൽ മധ്യസ്വരമായ /ɐ/-നെ &lt;nowiki&gt;&lt;ə&gt;&lt;/nowiki&gt; എന്നാണ് രേഖപ്പെടുത്താറുള്ളത്. എന്നാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇത് [ə] എന്നല്ല, മറിച്ച് [ɐ] എന്നാണ് ഉച്ചരിക്കുന്നത്. ഈ സ്വരത്തിന് ശേഷം ഒരർദ്ധസ്വരം വന്നാൽ അവ തമ്മിൽ ലയിക്കും 
*ഉദാ: /ɐw/ = [ow], /ɐj/ = [ej]).

'''വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾ'''
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾ
!colspan=&quot;3&quot;| [[ഉച്ചാരണസ്ഥാനം]] →
![[ഓഷ്ഠ്യം]]
![[ദന്ത്യം]]/&lt;br /&gt;[[വർത്സ്യം]]
![[താലവ്യം]]
![[കണ്ഠ്യം]]
![[കാകില്യം]]
|-
!colspan=&quot;3&quot;|[[അനുനാസികം]]
|{{large|{{IPA link|m}}{{·}}മ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯃ}})
|{{large|{{IPA link|n}}{{·}}ന}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯅ}})
|
|{{large|{{IPA link|ŋ}}{{·}}ങ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯉ}})
|
|-
!rowspan=&quot;4&quot;|[[സ്പർശം]]
!rowspan=&quot;2&quot;|{{small|അഘോഷം}}
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|അല്പപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|p}}{{·}}പ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯄ}})
|{{large|{{IPA link|t}}{{·}}ത}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯇ}})
|{{large|{{IPA link|tʃ}}{{·}}ച}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯆ}})
|{{large|{{IPA link|k}}{{·}}ക}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯀ}})
|{{large|{{IPA link|ʔ}}{{·}}അഃ (ഃ)}}&lt;br&gt;{{noteTag|group=notes|name=glottal|മെയ്തെയ് ലിപിയിൽ കാകില്യ സ്ഫോടകത്തിന് മാത്രമായി പ്രത്യേക അക്ഷരമില്ല. വാക്കിൻ്റെ തുടക്കത്തിൽ 'അതിയ' ({{lang|mni-Mtei|ꯑ}}) എന്ന അക്ഷരം സ്വരങ്ങൾക്ക് ആധാരമായി വരുമ്പോഴാണ് ഈ ശബ്ദം ഉണ്ടാകുന്നത്. വാക്കിൻ്റെ അവസാനം ചില്ലക്ഷരങ്ങൾക്ക് (ലോൺസം) സമാനമായ അക്ഷരങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ഉച്ചാരണം പെട്ടെന്ന് നിർത്തുന്നതിലൂടെയും കാകില്യ സ്ഫോടനം സ്വാഭാവികമായി സംഭവിക്കുന്നു.}}
|-
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|മഹാപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|pʰ}}{{·}}ഫ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯐ}})
|{{large|{{IPA link|tʰ}}{{·}}ഥ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯊ}})
|
|{{large|{{IPA link|kʰ}}{{·}}ഖ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯈ}})
|
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|{{small|ഘോഷം}}
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|അല്പപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|b}}{{·}}ബ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯕ}})
|{{large|{{IPA link|d}}{{·}}ദ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯗ}})
|{{large|{{IPA link|dʒ}}{{·}}ജ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯖ}})
|{{large|{{IPA link|ɡ}}{{·}}ഗ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯒ}})
|
|-
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|മഹാപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|bʱ}}{{·}}ഭ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯚ}})
|{{large|{{IPA link|dʱ}}{{·}}ധ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯙ}})
|
|{{large|{{IPA link|ɡʱ}}{{·}}ഘ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯘ}})
|
|-
!colspan=&quot;3&quot;|[[Fricative|ഊഷ്മാവ്]]
|
|{{large|{{IPA link|s}}{{·}}സ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯁ}})
|
|
|{{large|{{IPA link|h}}{{·}}ഹ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯍ}})
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|[[Liquid consonant|ദ്രവം]]
!colspan=&quot;2&quot;|[[Rhotic consonant|ഉത്ക്ഷിപ്തം]]
|
|{{large|{{IPA link|ɾ}}{{·}}ര}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯔ}})
|
|
|
|-
!colspan=&quot;2&quot;|[[Lateral consonant|പാർശ്വികം]]
|
|{{large|{{IPA link|l}}{{·}}ല}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯂ}})
|
|
|
|-
!colspan=&quot;3&quot;|[[അർദ്ധസ്വരം]]
|{{large|{{IPA link|w}}{{·}}വ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯋ}})
|
|{{large|{{IPA link|j}}{{·}}യ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯌ}})
|
|
|}
{{noteFoot|notes}}

=== ശബ്ദശാസ്ത്രപരമായ മാറ്റങ്ങൾ ===
/k/ (ക്) എന്ന സ്വനിമത്തിൽ അവസാനിക്കുന്ന പദങ്ങളോട് '-lək' (-ലക്) എന്ന പ്രത്യയം ചേരുമ്പോൾ കണ്ഠ്യശബ്ദം ലോപിച്ചുപോകുന്നു.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;

പുരാതന ഗ്രീക്ക്, [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതം]] എന്നീ ഭാഷകളിലെ [[ഗ്രാസ്മാൻ്റെ നിയമം|ഗ്രാസ്മാൻ നിയമത്തിന്]] സമാനമായൊരു ശബ്ദമാറ്റം മെയ്തെയ് ഭാഷയിലുമുണ്ട്. ഇതിൽ രണ്ട് മഹാപ്രാണാക്ഷരങ്ങൾ അടുപ്പിച്ചു വന്നാൽ രണ്ടാമത്തേത് അല്പപ്രാണമായി മാറും.&lt;ref name=&quot;Chelliah1997&quot;&gt;Chelliah (1997)&lt;/ref&gt; അതായത്, ആദ്യ അക്ഷരത്തിൽ മഹാപ്രാണമോ ഊഷ്മാക്കളോ ({{IPA|/h/, /s/}}) വന്നാൽ തൊട്ടടുത്ത അക്ഷരത്തിലെ മഹാപ്രാണത്തിൻ്റെ കാഠിന്യം കുറയുന്നു. ഇങ്ങനെ മാറുന്ന അക്ഷരങ്ങൾ പിന്നീട് സൊണൊറന്റുകൾക്ക് (sonorants) ഇടയിൽ വരുമ്പോൾ ഘോഷമായി ഉച്ചരിക്കപ്പെടും.&lt;ref name=&quot;Chelliah1997&quot;/&gt;

{{interlinear|indent=3
|/tʰin-/ + /-kʰət/ → /tʰinɡət/
|''തിൻ''- {} ''-ഖത്'' {} ''തിൻഗത്''
|തുളയ്ക്കുക {} മുകളിലേക്ക് {} {മുകളിലേക്ക് തുളയ്ക്കുക}
|}}
{{interlinear|indent=3
|/səŋ/ + /kʰom/ → /səŋɡom/
|''സങ്'' {} ''ഖോം'' {} ''സങ്ഗോം''
|പശു {} അകിട് {} പാൽ
|}}
{{interlinear|indent=3
|/hi-/ + /-tʰok/ → /hidok/
|''ഹി-'' {} ''-ഥോക്'' {} ''ഹിദോക്''
|വെട്ടിമാറ്റുക {} പുറത്തേക്ക് {} {പുറത്തേക്ക് വെട്ടിമാറ്റുക}
|}}

== വ്യാകരണം ==
മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ മലയാളത്തിന് സമാനമായി [[Subject–object–verb|കർത്താവ്-കർമ്മം-ക്രിയ (SOV)]] എന്ന പദക്രമമാണ് പിന്തുടരുന്നത്. ഉദാഹരണത്തിന്, ''എയ് ചാൿ ചായ്'' (&lt;small&gt;മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|mni-mtei|ꯑꯩ ꯆꯥꯛ ꯆꯥꯢ}}) എന്ന വാക്യം ശ്രദ്ധിക്കുക. ഇതിൽ &quot;എയ്&quot; (ഞാൻ) കർത്താവും, &quot;ചാൿ&quot; (ചോറ്) കർമ്മവും, &quot;ചായ്&quot; (കഴിക്കുന്നു) ക്രിയയുമാണ്.

=== വചനം (ഏകവചനം/ബഹുവചനം) ===
മലയാളത്തിൽ നാമങ്ങളെ ബഹുവചനമാക്കാൻ 'അർ', 'മാർ', 'കൾ' എന്നീ പ്രത്യയങ്ങൾ ചേർക്കുന്നതുപോലെ, മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ പ്രധാനമായും രണ്ട് പ്രത്യയങ്ങളാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്:
* '''-ഖോയ് (khoi):''' സർവ്വനാമങ്ങൾക്കും മനുഷ്യരെ കുറിക്കുന്ന നാമങ്ങൾക്കും ഒപ്പം ചേർക്കുന്നു (ഉദാ: ഞങ്ങൾ, അവർ).
* '''-സിങ് (siṅ):''' മറ്റ് എല്ലാ നാമങ്ങൾക്കും ഒപ്പം ചേർക്കുന്നു (ഉദാ: മരങ്ങൾ, മൃഗങ്ങൾ).

മലയാളത്തിലെപ്പോലെ തന്നെ നാമങ്ങൾ ബഹുവചനമാകുമ്പോഴും അതിനൊപ്പമുള്ള ക്രിയയ്ക്ക് മാറ്റം സംഭവിക്കുന്നില്ല. ഉദാഹരണങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു:&lt;ref name=&quot;Singh 2013&quot;&gt;{{cite journal |last=Singh |first=S. Indrakumar |date=November 2013 |title=Agreements in Manipuri |url=http://www.languageinindia.com/nov2013/indrakumaragreementsmanipurifinal.pdf |journal=Language in India |volume=13 |issue=11 |pages=216–231}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! നാമം (മെയ്തെയ്) !! മലയാളം അർത്ഥം !! വാക്യം (മെയ്തെയ്) !! പരിഭാഷ
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡ}} (അങ്ആങ്) || കുഞ്ഞ് || {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡ ꯀꯞꯄꯤ}} (അങ്ആങ് കപ്പി) || കുഞ്ഞ് കരയുന്നു.
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡꯁꯤꯡ}} (അങ്ആങ്സിങ്) || കുഞ്ഞുങ്ങൾ || {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡꯁꯤꯡ ꯀꯞꯄꯤ}} (അങ്ആങ്സിങ് കപ്പി) || കുഞ്ഞുങ്ങൾ കരയുന്നു.
|}

നാമങ്ങളെ കൂടുതൽ വ്യക്തമാക്കാൻ നാമവിശേഷണങ്ങൾ (Adjectives) ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ അവ നാമത്തോട് ചേർത്തെഴുതുന്നില്ല. പകരം പ്രത്യേക പദങ്ങളായിത്തന്നെ ഉപയോഗിക്കുന്നു:&lt;ref name=&quot;Singh 2013&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! നാമവിശേഷണം !! മലയാളം അർത്ഥം !! വാക്യം (മെയ്തെയ്) !! പരിഭാഷ
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯑꯃ}} (അമാ) || ഒരു / ഒന്ന് || {{lang|mni-mtei|ꯃꯤ ꯑꯃ ꯂꯥꯛꯏ}} (മീ അമാ ലാൿഈ) || ഒരാൾ വരുന്നു.
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯈꯔ}} (ഖരാ) || ചില || {{lang|mni-mtei|ꯃꯤ ꯈꯔ ꯂꯥꯛꯏ}} (മീ ഖരാ ലാൿഈ) || ചിലർ വരുന്നു.
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯃꯌꯥꯝ}} (മയാം) || പല / ധാരാളം || {{lang|mni-mtei|ꯃꯤ ꯃꯌꯥꯝ ꯂꯥꯛꯏ}} (മീ മയാം ലാൿഈ) || പലർ വരുന്നു.
|}

=== സംയുക്ത ക്രിയകൾ ===
പ്രധാന ക്രിയാധാതുവിനോടൊപ്പം കാലമോ അവസ്ഥയോ സൂചിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് പ്രത്യയങ്ങൾ ചേർത്താണ് മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ സംയുക്ത ക്രിയകൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത് (മലയാളത്തിൽ 'വന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു' എന്ന് പറയുന്നതുപോലെ). ഇതിനായി പ്രധാനമായും രണ്ട് പ്രത്യയങ്ങളാണ് കൂടുതലായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്:&lt;ref name=&quot;Devi 2014&quot;&gt;{{cite journal |last1=Devi |first1=M. Bidyarani |date=May 2014 |title=Compound Verbs in Manipuri |url=http://www.languageinindia.com/may2014/bidyaranimanipuricompoundverbsfinal.pdf |journal=Language in India |volume=14 |issue=5 |pages=66–70}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! പ്രത്യയം !! മലയാളം അർത്ഥം
|-
| {{lang|mni-mtei|-ꯊꯣꯛ}} (-ഥോൿ) || പുറത്തുവരിക / വരിക (ദിശയെ സൂചിപ്പിക്കാൻ)
|-
| {{lang|mni-mtei|-ꯅꯤꯡ}} (-നിങ്) || ആഗ്രഹിക്കുക / വേണം
|}

ക്രിയയുടെ പൂർണ്ണമായ രൂപം ലഭിക്കാൻ ഇവയോടൊപ്പം ആസ്പെക്ട് മാർക്കറുകൾ (ക്രിയയുടെ കാലം സൂചിപ്പിക്കുന്നവ) കൂടി ചേർക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ഘടന: {{blockindent|[ക്രിയാധാതു] + [പ്രത്യയം] + [കാലം സൂചിപ്പിക്കുന്ന പ്രത്യയം]}} എന്നാണ്:&lt;ref name=&quot;Devi 2014&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! ക്രിയാധാതു !! പ്രത്യയം !! കാലം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് !! സംയുക്തരൂപം (മെയ്തെയ്) !! പരിഭാഷ
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝ}} (തും - ഉറങ്ങുക) || {{lang|mni-mtei|-ꯊꯣꯛ}} (-ഥോൿ) || {{lang|mni-mtei|-ꯂꯦ}} (-ലേ - പൂർണ്ണതയെ കുറിക്കുന്നു) || {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝꯊꯣꯛꯂꯦ}} (തുംഥോൿലേ) || ഉറങ്ങാൻ തുടങ്ങി
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝ}} (തും - ഉറങ്ങുക) || {{lang|mni-mtei|-ꯅꯤꯡ}} (-നിങ്) || {{lang|mni-mtei|-ꯂꯦ}} (-ലേ - പൂർണ്ണതയെ കുറിക്കുന്നു) || {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝꯅꯤꯡꯂꯦ}} (തുംനിങ്‌ലേ) || ഉറക്കം വരുന്നു
|}

ആവശ്യമെങ്കിൽ ഈ രണ്ട് പ്രത്യയങ്ങളും ഒന്നിച്ചുചേർത്തും സംയുക്ത ക്രിയകൾ ഉണ്ടാക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന്, ''{{lang|mni-mtei|ꯄꯤꯊꯣꯛꯅꯤꯡꯂꯦ}}'' (പീഥോൿനിങ്‌ലേ) എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം &quot;പുറത്തുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു&quot; എന്നാണ്.

== ലിപി ==
{{main|മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി}}
[[File:Depiction of the Puya Mei Thaba (Burning of the Meitei texts) ordered by Meitei King Pamheiba (AKA Garib Niwaj or Gopal Singh) under the influence of Bengali Hindu missionary Shantidas Gosai (AKA Shantidas Goswami or Shantidas Adhikari).jpg|thumb|300px|മെയ്തെയ് ലിപിയിലെഴുതിയ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ കത്തിച്ചുകളഞ്ഞ ചരിത്രസംഭവത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം.]]

[[ഭാരതത്തിലെ ഔദ്യോഗിക ലിപികൾ|ഭാരതത്തിലെ ഔദ്യോഗിക ലിപികളിൽ]] ഒന്നാണ് [[മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തെയ് ലിപി]] ({{lang|mni-Mtei|ꯃꯩꯇꯩ ꯃꯌꯦꯛ}}).&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Khuman |first1=Yanglem Loijing Khomba |last2=Devi |first2=Salam Dickeeta |last3=Singh |first3=Ch. Ponykumar |last4=Devi |first4=H. Mamata |last5=Singh |first5=N. Ajith |date=1 December 2022 |title=A benchmark dataset for printed Meitei/Meetei script character recognition |journal=Data in Brief |language=en |volume=45 |article-number=108585 |doi=10.1016/j.dib.2022.108585 |pmid=36426059 |pmc=9679442 |bibcode=2022DIB....4508585K |issn=2352-3409}}&lt;/ref&gt; കാങ്‌ലെയ് ലിപി ({{lang|mni-mtei|ꯀꯪꯂꯩ ꯃꯌꯦꯛ}})&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Noni |first1=Arambam |url=https://books.google.com/books?id=OzjbCgAAQBAJ&amp;q=Kanglei+script+Meetei+Mayekuz8AhVlSWwGHeUtCqoQ6AF6BAgFEAM&amp;pg=PA223 |title=Colonialism and Resistance: Society and State in Manipur |last2=Sanatomba |first2=Kangujam |year=2015 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-1-317-27066-9 |pages=223, 235, 237 |language=en}}&lt;/ref&gt; എന്നും ഈ ലിപിയിലെ ആദ്യ മൂന്ന് അക്ഷരങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി കോൿ സം ലായ് ലിപി ({{lang|mni-mtei|ꯀꯣꯛ ꯁꯝ ꯂꯥꯏ ꯃꯌꯦꯛ}})&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=mni:মণিপুরদা লোলয়ান চঙলকপা অমদি মীতৈ ইয়েক্না থোঙজিন্দা ৱারৌজনা লেপ্লরবদা ! |url=http://hueiyenlanpao.com/wp-content/uploads/2016/06/17.02.2022-B5.pdf |website=Hueiyen Lanpao |language=mni}}&lt;/ref&gt; എന്നും ഇതിനെ വിളിക്കാറുണ്ട്. ആറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ നാണയങ്ങളിലാണ് ഇത് ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടതായി അറിയുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Datta |first=Amaresh |url=https://books.google.com/books?id=ObFCT5_taSgC&amp;q=Manipur%208th%20century%20copper%20plate%20inscription%20Manipur&amp;pg=PA142 |title=Encyclopaedia of Indian Literature |publisher=[[Sahitya Akademi]] |year=1987 |isbn=978-81-260-1803-1 |page=142 |language=en}}&lt;/ref&gt; പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടുവരെ ഈ ലിപി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. പിന്നീട് ഇതിന് പകരം [[ബംഗാളി ലിപി]] ഉപയോഗിച്ചുതുടങ്ങി. എന്നാൽ 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മെയ്തെയ് ലിപി വീണ്ടും വൻതോതിൽ പ്രചാരത്തിലായി.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Laithangbam |first=Iboyaima |date=23 September 2017 |title=Banished Manipuri script stages a comeback |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/banished-manipuri-script-stages-a-comeback/article19743482.ece |access-date=6 March 2023 |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; 2021-ൽ മണിപ്പൂരി ഭാഷ എഴുതുന്നതിനായി ബംഗാളി ലിപിക്കൊപ്പം മെയ്തെയ് മയേക്കും [[മണിപ്പൂർ സർക്കാർ]] ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിച്ചു. 2031 വരെ പത്തുവർഷത്തേക്ക് ബംഗാളി ലിപിയും കൂടെ ഔദ്യോഗികമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=GAZETTE TITLE: The Manipur Official Language (Amendment) Act, 2021 |url=http://manipurgovtpress.nic.in/en/details_gazzete/?gazette=658 |access-date=6 March 2023 |website=manipurgovtpress.nic.in}}&lt;/ref&gt;

{|class=&quot;wikitable letters-table&quot;
|+ മെയ്തെയ് മയേൿ അടിസ്ഥാന അക്ഷരങ്ങൾ (മപുൽ ഇയേൿ)
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=കോൿ|tops=ꯀꯣꯛ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯀ|ml=ക|ipa=/k/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=സം|tops=ꯁꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯁ|ml=സ|ipa=/s/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ലായ്|tops=ꯂꯥꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯂ|ml=ല|ipa=/l/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=മിത്|tops=ꯃꯤꯠ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯃ|ml=മ|ipa=/m/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=പാ|tops=ꯄꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯄ|ml=പ|ipa=/p/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=നാ|tops=ꯅꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯅ|ml=ന|ipa=/n/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ചിൽ|tops=ꯆꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯆ|ml=ച|ipa=/tʃ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=തിൽ|tops=ꯇꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯇ|ml=ത|ipa=/t/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഖൗ|tops=ꯈꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯈ|ml=ഖ|ipa=/kʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ങൗ|tops=ꯉꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯉ|ml=ങ|ipa=/ŋ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഥൗ|tops=ꯊꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯊ|ml=ഥ|ipa=/tʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=വായ്|tops=ꯋꯥꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯋ|ml=വ|ipa=/w/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=യാങ്|tops=ꯌꯥꯡ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯌ|ml=യ|ipa=/j/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഹുൿ|tops=ꯍꯨꯛ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯍ|ml=ഹ|ipa=/h/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഉൻ|tops=ꯎꯟ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯎ|ml=ഉ|ipa=/u/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഈ|tops=ꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯏ|ml=ഇ|ipa=/i/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഫം|tops=ꯐꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯐ|ml=ഫ|ipa=/pʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=അതിയ|tops=ꯑꯇꯤꯌꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯑ|ml=അ|ipa=/ɐ/|color=red}}
|}

{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ മെയ്തെയ് മയേൿ അധിക അക്ഷരങ്ങൾ
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഗോക|tops=ꯒꯣꯛ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯒ|ml=ഗ|ipa=/ɡ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഘൗ|tops=ꯘꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯘ|ml=ഘ|ipa=/ɡʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഛ|tops=ꫢ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫢ|ml=ഛ|ipa=/t͡ʃʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ജിൽ|tops=ꯖꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯖ|ml=ജ|ipa=/d͡ʒ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഝം|tops=ꯓꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯓ|ml=ഝ|ipa=/d͡ʒʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഞ|tops=ꫣ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫣ|ml=ഞ|ipa=/ɲ/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ട്ട|tops=ꫤ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫤ|ml=ട്ട|ipa=/ʈ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഠ|tops=ꫥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫥ|ml=ഠ|ipa=/ʈʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഡ|tops=ꫦ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫦ|ml=ഡ|ipa=/ɖ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഢ|tops=ꫧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫧ|ml=ഢ|ipa=/ɖʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ണ|tops=ꫨ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫨ|ml=ണ|ipa=/ɳ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ദിൽ|tops=ꯗꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯗ|ml=ദ|ipa=/d/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ധൗ|tops=ꯙꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯙ|ml=ധ|ipa=/dʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ബാ|tops=ꯕꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯕ|ml=ബ|ipa=/b/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഭം|tops=ꯚꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯚ|ml=ഭ|ipa=/bʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=രായി|tops=ꯔꯥꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯔ|ml=ര|ipa=/ɾ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ശ|tops=ꫩ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫩ|ml=ശ|ipa=/ɕ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഷ|tops=ꫪ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫪ|ml=ഷ|ipa=/ʂ/|color=red}}
|}

മലയാളത്തിലെ [[മലയാളലിപി #ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ|ചില്ലക്ഷരങ്ങൾക്ക്]] സമാനമായി, മെയ്തെയ് മയേൿ ലിപിയിൽ വാക്കുകളുടെ അവസാനം സ്വരമില്ലാത്ത വ്യഞ്ജനങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന രണ്ടാമതൊരു രൂപമാണ് ലോൺസം ({{lang|mni-Mtei|ꯂꯣꯟꯁꯨꯝ}}). 'ലോൺസം' എന്നാൽ 'അന്ത്യം' എന്നാണർത്ഥം; മലയാളത്തിൽ /ക/ എന്നത് /ക്/ (ൿ) ആയി മാറുന്നതുപോലെ, ഈ ലിപിയിൽ എട്ട് അക്ഷരങ്ങൾക്കാണ് ഇത്തരത്തിൽ പ്രത്യേക ചില്ലക്ഷര രൂപങ്ങളുള്ളത്.

{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ മെയ്തെയ് മയേൿ ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ (ലോൺസം ഇയേൿ)
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ക|tops=ꯀ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯛ|ml=ൿ|ipa=/k/|color=red}}{{notetag|മലയാള ഭാഷയിൽ ഈ ശബ്ദത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതിനായി മുൻകാലങ്ങളിൽ 'ൿ' എന്ന ലിപിയാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. ഇത് 'ക്' എന്ന ഉച്ചാരണത്തിൽ നിന്നും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമാണ്.}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ങ|tops=ꯉ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯡ|ml=ങ്|ipa=/ŋ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ത|tops=ꯇ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯠ|ml=ത്|ipa=/t/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ന|tops=ꯅ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯟ|ml=ൻ|ipa=/n/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=പ|tops=ꯄ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯞ|ml=പ്|ipa=/p/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=മ|tops=ꯃ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯝ|ml=മ്|ipa=/m/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ല|tops=ꯂ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯜ|ml=ൽ|ipa=/l/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഇ|tops=ꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯢ|ml=ഇ (അന്ത്യം)|ipa=/i/|color=red}}
|}
{{noteFoot|മെയ്തെയ് മയേൿ ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ}}
രണ്ടാം ഭാഷയായി അടിസ്ഥാന മെയ്തെയ് പഠിപ്പിക്കാൻ മണിപ്പൂർ ബോർഡ് ഓഫ് സെക്കൻഡറി എജ്യുക്കേഷൻ റോമൻ അക്ഷരമാല ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=25 January 2023 |title=Manipur HSLC Date Sheet 2023: BSEM Class 10 time table released, exam begins March 16 |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/manipur-hslc-date-sheet-2023-bsem-class-10-time-table-released-exam-begins-march-16/articleshow/97300318.cms?from=mdr |access-date=6 March 2023 |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=SNS |date=10 January 2019 |title=Manipur Board Class 12 (HSC) and Class 10 (HSLC) Timetable 2019 available online at manipureducation.gov.in {{!}} Check now |url=https://www.thestatesman.com/india/manipur-board-class-12-hsc-and-class-10-hslc-timetable-2019-available-online-at-manipureducation-gov-in-check-now-1502723456.html |access-date=6 March 2023 |website=[[The Statesman (India)|The Statesman]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ലാറ്റിൻ അക്ഷരമാല ഉപയോഗിക്കുന്ന മണിപ്പൂരി പാഠപുസ്തകങ്ങൾ ഇനി പ്രസിദ്ധീകരിക്കരുതെന്ന് ബോർഡ് അടുത്തിടെ ഒരു നിർദ്ദേശം പുറപ്പെടുവിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |title=MEELAL lauds BSEM order: 04th feb24 ~ E-Pao! Headlines |url=https://e-pao.net/GP.asp?src=44..040224.feb24 |website=e-pao.net |access-date=15 February 2024}}&lt;/ref&gt; മണിപ്പൂരിലെ [[മണിപ്പൂരിലെ ക്രിസ്തുമതം|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]] റോമൻ ലിപിയിലുള്ള മെയ്തെയ് ഭാഷാ ബൈബിളുകൾ സാധാരണയായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Birth of Jesus Manipuri Roman Mayek CB |url=https://bibleforchildren.org/PDFs/manipuri_roman_mayek/36_The_Birth_of_Jesus_Manipuri_Roman_Mayek_CB.pdf |website=bibleforchildren.org}}&lt;/ref&gt;

ലൈനിംഘാൻ നൗരിയ ഫുലോ (1888-1941) കണ്ടുപിടിച്ച ഒരു [[നിർമ്മിത ലിപി|നിർമ്മിത ലിപിയാണ്]] [[നൗരിയ ഫുലോ ലിപി]]. ഇത് [[ദേവനാഗരി]], ബംഗാളി ലിപികളോട് വളരെയധികം സാമ്യം പുലർത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=mni:নাওরিয়া ফুলো: ঋষি অমা - এলাংম দীনমনী |url=http://hueiyenlanpao.com/wp-content/uploads/2016/06/12.11.2019-B7.pdf |work=Hueiyen Lanpao |language=mni |publication-place=India}}&lt;/ref&gt; ഇത് [[അപോക്പ മരുപ്പ്]] പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചിരുന്നെങ്കിലും ഒരിക്കലും വ്യാപകമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Wahengbam Ibohal |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.463276/page/n501/mode/2up?q=Naoriya+phullo |title=The History Of Manipur |publisher=[[Digital Library of India]] |others=[[Internet Archive]] |location=India |page=501 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ഉദാഹരണ വാചകങ്ങൾ ==
താഴെ നൽകിയിരിക്കുന്ന വാചകം [[അന്താരാഷ്ട്ര മനുഷ്യാവകാശ പ്രഖ്യാപനം|സാർവ്വദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ പ്രഖ്യാപനത്തിലെ]] വകുപ്പ് 1. നിന്നുള്ളതാണ്.

==== മെയ്തെയ് [[മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തെയ് മയേൿ]] ലിപിയിൽ ====
{{blockindent|{{lang|mni-Mtei|ꯃꯤꯑꯣꯏꯕ ꯈꯨꯗꯤꯡꯃꯛ ꯄꯣꯛꯄ ꯃꯇꯝꯗ ꯅꯤꯡꯇꯝꯃꯤ, ꯑꯃꯗꯤ ꯏꯖꯖꯠ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯍꯛ ꯃꯥꯟꯅꯅ ꯂꯧꯖꯩ ꯫ ꯃꯈꯣꯏ ꯄꯨꯝꯅꯃꯛ ꯋꯥꯈꯜ ꯂꯧꯁꯤꯡ ꯁꯦꯡꯏ, ꯑꯐ ꯐꯠꯇ ꯈꯪꯏ, ꯑꯗꯨꯅ ꯑꯃꯅ ꯑꯃꯒ ꯂꯣꯏꯅꯕ ꯃꯇꯝꯗ ꯃꯆꯤꯟ ꯃꯅꯥꯎꯒꯨꯝꯅ ꯂꯣꯏꯅꯒꯗꯕꯅꯤ ꯫}}}}

==== മെയ്തെയ് [[കിഴക്കൻ നാഗരി ലിപി|ബംഗാളി-ആസ്സാമീസ്]] ലിപിയിൽ ====
{{blockindent|{{lang|mni-Beng|মিওইবা খুদিংমক পোকপা মতমদা নিংতম্মী, অমদি ইজ্জৎ অমসুং হক মান্ননা লৌজৈ । মখোই পুম্নমক ৱাখল লৌশিং শেঙই, অফ ফত্তা খঙই, অদুনা অমনা অমগা লোইনবদা মচীন মনাওগুম্না লোইনগদবনি ।}}}}

==== ([[ISO 15919]]) ലത്തീൻ വൽക്കരണം ====
{{blockindent|{{translit|mni|ISO|Mioiba khudingmak pokpa matamda ningtammi amadi ijjat amasung hak mānnana leijei, makhoi pumnamak wākhal loushing shengi, apha phatta khangi, aduna amana amaga loinabada machin manāogumna loinagadabani.|italic=yes}}}}

==== [[അന്താരാഷ്ട്ര ശബ്ദലിപി|ഐ.പി.എ]] അനുലേഖനം ====
{{blockindent|{{lang|mni|{{IPA|míːójbə kʰud̯íŋmək pókpə mət̯ə̀md̯ə níːŋt̯ə̀mmi, əməd̯i iːdʒət əməʃùng hə́k màːnənə lɐ̀jdʒɐ̀j. məkʰój púmnəmək wakʰə̀l lə̀wʃiŋ ʃèŋi, əpʱə̀ pʱə́ːt̯ə kʰə́ŋi, əd̯unə əmənə əməgə lòjnəbəd̯ə mət͡ʃìn mənáwgùmnə lójnəgəd̯əbəni'}}}}}}

==== മലയാളം പരിഭാഷ ====
{{blockindent|മനുഷ്യരെല്ലാവരും തുല്യാവകാശങ്ങളോടും അന്തസ്സോടും കൂടി സ്വതന്ത്രരായി ജനിച്ചവരാണ്. മനുഷ്യനു വിവേകവും മനഃസാക്ഷിയും സിദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവർ പരസ്പരം സഹോദരഭാവത്തോടെ വർത്തിക്കേണ്ടതാണ്.}}

== കുറിപ്പുകൾ ==
{{notelist}}

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

{{commons category}}
{{Incubator|code= mni}}
&lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt; 

{{Official_languages_of_India}}
{{ഭാരതത്തിലെ ഭാഷകൾ|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Languages of Northeast India|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Languages of Bangladesh|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Languages of South Asia|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Sino-Tibetan branches|state=&quot;expanded&quot;}}

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മണിപ്പൂരി]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ബംഗ്ലാദേശിലെ ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ബർമ്മയിലെ ഭാഷകൾ]]</text>
      <sha1>m7ysqmr45k64shafwc9a1d0qk33g5wx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611787</id>
      <parentid>4611762</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T19:21:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Symphonicallyu</username>
        <id>155269</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഉദാഹരണ വാചകങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4611787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="88170" sha1="co2mdcjs1iuqgtro2s786j35bakufdq" xml:space="preserve">{{prettyurl|Meitei language}}
{{Short description|വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിലെ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷ}}
{{നാനാർത്ഥം|മണിപ്പൂരി}}
{{Hatnote|പ്രത്യേകമായി പറഞ്ഞിട്ടില്ലെങ്കിൽ, ഈ ലേഖനത്തിലെ മണിപ്പൂരി ഭാഷ [[മെയ്തേയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തേയ് മയേൿ ലിപിയിലാണ്]] എഴുതിയിരിക്കുന്നത്.}}
{{Infobox language
| name = &lt;span style=&quot;font-size:100%;line-height:1.85;text-align:center;&quot;&gt;മെയ്തെയ്&lt;/span&gt;
| altname = &lt;span style=&quot;font-size:100%;line-height:1.85;&quot;&gt;&lt;center&gt;{{lang|mni-Mtei|ꯃꯅꯤꯄꯨꯔꯤ}} (മണിപ്പൂരി)&lt;/center&gt;&lt;/span&gt;
| nativename = {{huge|{{lang|mni-Mtei|ꯃꯩꯇꯩꯂꯣꯟ}}}}&lt;span style=&quot;font-size:100%;line-height:2.65;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{lang|mni-Beng|মৈতৈলোন}} • {{transliteration|mni|ISO|Meiteilon}}&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;
| pronunciation    = {{IPA|mni|meɪteɪ|}}
| image = [[File:Meitei language written in Meitei script.svg|center]]
| mapsize  = 300px
| imagecaption = &lt;small&gt;&lt;center&gt;[[മെയ്തെയ് മയേക്|മെയ്തെയ് ലിപിയിലെഴുതിയ]] ''&quot;മെയ്തെയ് ലോൻ&quot;''&lt;/center&gt;&lt;/small&gt;
| states = [[ഇന്ത്യ]] • [[ബംഗ്ലാദേശ്]]
| region = *[[മണിപ്പൂർ]]
*[[ആസാം]]
*[[ത്രിപുര]]
| ethnicity = [[മെയ്തെയ് ജനത|മെയ്തെയ്]]
| familycolor = സൈനോ-തിബെറ്റൻ
| fam1 = [[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ]]
| fam2 = [[തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷകൾ|തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ]]
| fam3 = [[മദ്ധ്യ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷകൾ|മദ്ധ്യ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ]]
| speakers = {{sigfig|1.775000|2}} ദശലക്ഷം
| date = 2003–2011
| ref = &lt;ref&gt;{{e28|mni}}&lt;/ref&gt;
| ancestor = [[മുതൽ-സൈനോ-തിബെറ്റൻ]]
| ancestor2 = [[മുതൽ-തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ]]
| script = 
*[[മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തെയ് മയേൿ]] &lt;small&gt;(മാതൃലിപി)&lt;/small&gt;
*[[നൗരിയ ഫുലോ ലിപി|നൗരിയ ഫുലോ]]
*[[കിഴക്കൻ നാഗരി ലിപി|ബംഗാളി-ആസ്സാമീസ്]]
*[[ലത്തീൻ അക്ഷരമാല|ലത്തീൻ]] &lt;small&gt;(ഔദ്യോഗികമല്ല)&lt;/small&gt;
| nation = {{flag|ഇന്ത്യ}} &lt;small&gt;(ഔദ്യോഗിക പട്ടികഭാഷ)&lt;/small&gt;
*[[മണിപ്പൂർ]] &lt;small&gt;(പ്രധാന ഔദ്യോഗിക ഭാഷ)&lt;/small&gt;
*[[ആസാം]] &lt;small&gt;(അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷ)&lt;/small&gt;
| minority = {{Bulleted list|[[ത്രിപുര|ത്രിപുര, ഇന്ത്യ]]|[[ബംഗ്ലാദേശിലെ ഭാഷകൾ|ബംഗ്ലാദേശ്]]|[[മ്യാൻമറിലെ ഭാഷകൾ|മ്യാൻമർ]]}}
| agency = [[ഡയറക്ടറേറ്റ് ഓഫ് ലാംഗ്വേജ് പ്ലാനിംഗ് ആൻഡ് ഇംപ്ലിമെന്റേഷൻ]], മണിപ്പൂർ
* [[സാംസ്കാരിക മന്ത്രാലയം (ഇന്ത്യ)|സാംസ്കാരിക മന്ത്രാലയം]]
* [[സാഹിത്യ അക്കാദമി]]
* [[സെൻട്രൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യൻ ലാംഗ്വേജസ്]]
* [[ഡയറക്ടറേറ്റ് ഓഫ് ലാംഗ്വേജ് പ്ലാനിംഗ് ആൻഡ് ഇംപ്ലിമെന്റേഷൻ]]
* [[മണിപ്പൂരി സാഹിത്യ പരിഷത്ത്]]
| iso2 = mni
| lc1 = mni
| ld1 = &lt;small&gt;മണിപ്പൂരി&lt;/small&gt;
| lc2 = omp
| ld2 = &lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി&lt;/small&gt;
| glotto = mani1292
| glottoname = &lt;small&gt;മണിപ്പൂരി&lt;/small&gt;
| glotto2 = meit1246
| glottoname2 = &lt;small&gt;മെയ്തെയ്&lt;br&gt;(മാനക ഭാഷാഭേദം)&lt;/small&gt;
| glotto3 = pang1284
| glottoname3 = &lt;small&gt;പംഗൽ&lt;br&gt;(മുസ്ലീം ഭാഷാഭേദം)&lt;/small&gt;
| notice           = IPA
| notice2          =
| dialects =
*[[തൗഗലോൺ]] (രാജസഭകളിലെ ഭാഷാഭേദം)
*[[അമൈലോൺ]] ([[ആരാധനാ ഭാഷ|ആരാധനാ ഭാഷാഭേദം]])
*[[ഖുമൻ (ഭാഷാശാസ്ത്രം)|ഖുമൻ]] (ചരിത്രപരം)
*[[മൊയ്‌രംഗ് (ഭാഷാശാസ്ത്രം)|മൊയ്‌രംഗ്]] (ചരിത്രപരം)
*[[ചക്പ ഭാഷ|ചക്പ/ലോയ്]]
*മെയ്തെയ് പംഗൽ&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;&gt;{{Cite web |title=Meitei {{!}} Ethnologue |url=https://www.ethnologue.com/language/mni/ |access-date=3 May 2023 |website=[[Ethnologue]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20190724203234/https://www.ethnologue.com/language/mni/ |archive-date=24 July 2019 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*[[ബംഗ്ലാദേശിലെ മെയ്തെയ് ഭാഷ|ബംഗ്ലാദേശി മെയ്തെയ്]]
| speakers2 =
| map = [[File:Meitei language distribution.png|center]]
| mapcaption =
&lt;small&gt;{{legend|#014167|മെയ്തെയ് ഔദ്യോഗികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായ ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#076BA2|മെയ്തെയ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷയല്ലെങ്കിലും വിദ്യാഭ്യാസ ഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#419ED5|മെയ്തെയ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷയോ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ഭാഷയോ അല്ലെങ്കിലും വിദ്യാഭ്യാസ ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#79A9E3|മെയ്തെയ് അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഔദ്യോഗികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായ ഭാഷയല്ലാത്ത പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#A6BBD5|മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്ന ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ കൂടുതലുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
}}
  
[[വടക്കു കിഴക്കൻ ഇന്ത്യ|വടക്കുകിഴക്കൻ]] [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]]   [[മണിപ്പൂർ]] സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ ഔദ്യോഗികഭാഷയാണ്‌ '''മണിപ്പൂരി ഭാഷ''' എന്നപേരിലും അറിയപ്പെടുന്ന '''മെയ്തെയ് ലോൻ''' (&lt;small&gt;മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|mni-Mtei|ꯃꯩꯇꯩꯂꯣꯟ}}, &lt;small&gt;[[അന്താരാഷ്ട്ര ശബ്ദലിപി|ഐ.പി.എ.]]:&lt;/small&gt; {{IPA|mni|mejtej loːn|}} &lt;ref&gt;{{Cite OED|Meithei |access-date=14 October 2022}}&lt;/ref&gt;).{{efn|ഇതു കൂടാതെ ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷാകുടുംബത്തിൽ‌പ്പെട്ട [[ബിഷ്ണുപ്രിയ മണിപ്പൂരി ഭാഷ|ബിഷ്ണുപ്രിയ മണിപ്പൂരി]] എന്നൊരു ഭാഷയും മണിപ്പൂരിൽ സംസാരിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്‌.}} 

ഒരു [[തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷകൾ|തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷയാണ്]] മെയ്തെയ് അഥവാ മണിപ്പൂരി. [[മണിപ്പൂർ|മണിപ്പൂരിലെ]] ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായ ഇത്, [[ആസാം|ആസാമിലെ]] നാല് ജില്ലകളിൽ അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷ കൂടിയാണ്. 1992-ൽ [[ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം പട്ടിക|ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം പട്ടികയിൽ]] ഉൾപ്പെടുത്തിയ ഈ ഭാഷയെ, [[കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി]] ഉന്നത സാഹിത്യഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot; /&gt; ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സംസാരിക്കപ്പെടുന്ന 	
[[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ]] ഭാഷയാണിത്. വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിൽ [[ആസ്സാമീസ്]], [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]] എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം മൂന്നാം സ്ഥാനത്താണ് മെയ്തെയ്.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Language – India, States and Union Territories |url=http://censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf |work=Census of India 2011 |publisher=Office of the Registrar General |pages=13–14 |access-date=30 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181114073412/http://www.censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf |archive-date=14 November 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011-ലെ കണക്കെടുപ്പ് പ്രകാരം ഇന്ത്യയിൽ 1,761,079 പേർ മെയ്തെയ് മാതൃഭാഷയായി സംസാരിക്കുന്നു. ഇതിൽ ഭൂരിഭാഗവും (1,522,132 പേർ) മണിപ്പൂരിലാണുള്ളത്. അയൽ സംസ്ഥാനങ്ങളായ ആസാം (168,133), [[ത്രിപുര]] (23,779), [[നാഗാലാ‌ൻഡ്|നാഗാലാൻഡ്]] (9,511) എന്നിവിടങ്ങളിലും ചെറിയ സമൂഹങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ, അയൽരാജ്യങ്ങളായ [[മ്യാൻമർ|ബർമ്മ]],&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuris in Mandalay see ray of hope in Modi |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Manipuris-in-Mandalay-see-ray-of-hope-in-Modi/articleshow/48059811.cms |last1=Sunil |first1=Oinam |date=14 July 2015 |website=The Times of India |language=en}}&lt;/ref&gt; [[ബംഗ്ലാദേശ്]]&lt;ref&gt;{{e28|mni}}&lt;/ref&gt; എന്നിവിടങ്ങളിലും ഈ ഭാഷ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ethnologue.org/show_language.asp?code=mni |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-04 |archive-date=2010-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100707190446/http://www.ethnologue.org/show_language.asp?code=mni |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ചരിത്രപരമായി [[നിങ്തൗജ രാജവംശം|നിങ്തൗജ]], [[ഖുമൻ രാജവംശം|ഖുമൻ]], [[മൊയ്‌റാംഗ്]], [[അംഗോം]], [[ലുവാങ്]], [[ചെങ്‌ലീ]], [[ഖാബ-ൻഗൻബ]] എന്നീ സ്വതന്ത്ര ഗോത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ് മണിപ്പൂരി ഭാഷ. ഇവർക്ക് പ്രത്യേക ഭാഷാഭേദങ്ങളുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് നിങ്തൗജ രാജവംശത്തിൻ്റെ ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ ഒന്നിക്കുകയും മെയ്തെയ് സമൂഹമായി മാറുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ നിങ്തൗജ ഭാഷാഭേദം പ്രമുഖമാവുകയും, മറ്റ് ഗോത്രഭാഷകളെ സ്വാധീനിച്ച് ഇന്നത്തെ മെയ്തെയ് ഭാഷയായി രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=-CzSQKVmveUC&amp;dq=luwang+khuman+angom+language&amp;pg=PA10 |title=Manipur, Past and Present: The Heritage and Ordeals of a Civilization |date=1988 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-853-2 |page=10 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Miri |first=Mrinal |url=https://books.google.com/books?id=qfSz3UOAxM4C&amp;dq=luwang+khuman+angom+language&amp;pg=PA77 |title=Linguistic Situation in North-East India |date=2003 |publisher=Concept Publishing Company |isbn=978-81-8069-026-6 |page=77 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Chungkham Yashwanta |url=https://books.google.com/books?id=pCtkAAAAMAAJ |title=Manipuri Grammar |date=2000 |publisher=Rajesh Publications |isbn=978-81-85891-33-0 |pages=2, 202 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ayyappappanikkar |url=https://books.google.com/books?id=KYLpvaKJIMEC&amp;dq=luwang+khuman+angom+language&amp;pg=PA333 |title=Medieval Indian Literature: Surveys and selections |date=1997 |publisher=Sahitya Akademi |isbn=978-81-260-0365-5 |page=333 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Aspects of Manipuri language and its literary traditions By Ahanthem Homen |url=https://e-pao.net/epPageExtractor.asp?src=education.Aspects_of_Manipuri_language_and_its_literary_traditions_By_Ahanthem_Homen.html.. |access-date=2024-05-22 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt;
മെയ്തെയ് ഒരു വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഭാഷയല്ല. ''[[എത്‌നോലോഗ്]]'' ഇതിനെ സുരക്ഷിതമായ (EGIDS ലെവൽ 2 &quot;പ്രൊവിൻഷ്യൽ ലാംഗ്വേജ്&quot;) ഭാഷയായി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{e28|mni}}&lt;/ref&gt; എങ്കിലും, [[യുനെസ്കോ]] ഇതിനെ ഒരു &quot;ദുർബല&quot; ഭാഷയായി കണക്കാക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last1=Moseley |editor-first1=C. |title=Atlas of the world's languages in danger (3rd ed) |date=2010 |publisher=UNESCO Publishing |location=Paris |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187026 |pages=44{{ndash}}45 and elsewhere}}&lt;/ref&gt; [[ഹിന്ദി]], [[കശ്മീരി ഭാഷ|കശ്മീരി]] എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം ഇന്ത്യയിൽ അതിവേഗം വളരുന്ന ഭാഷകളിൽ മെയ്തെയും [[ഗുജറാത്തി ഭാഷ|ഗുജറാത്തിയും]] സംയുക്തമായി മൂന്നാം സ്ഥാനത്താണ്.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=R |first=Aishwaryaa |date=6 June 2019 |title=What census data reveals about use of Indian languages |url=https://www.deccanherald.com/india/what-census-data-reveals-about-use-of-indian-languages-738340.html |work=[[Deccan Herald]] |access-date=16 November 2023}}&lt;/ref&gt;

== വർഗ്ഗീകരണം ==
മെയ്തെയ് [[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ]] ഭാഷാ കുടുംബത്തിലെ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ശാഖയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meitei {{!}} Ethnologue Free |url=https://www.ethnologue.com/language/mni/ |access-date=2023-11-18 |website=Ethnologue (Free All) |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot;&gt;{{Cite web |title=Manipuri language |url=https://www.britannica.com/topic/Manipuri-language |access-date=2023-11-18 |website=Encyclopædia Britannica |date=15 August 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt;

19, 20 നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ വിവിധ ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞർ ഇതിനെ വ്യത്യസ്ത ഗ്രൂപ്പുകളിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ജോർജ്ജ് എബ്രഹാം ഗ്രിയേഴ്സൺ]] (1903–1924) ഇതിനെ [[കുക്കി-ചിൻ ഭാഷകൾ|കുക്കി-ചിൻ വിഭാഗത്തിലും]], വോഗ്ലിൻ (1965) കുക്കി-ചിൻ-നാഗ വിഭാഗത്തിലും ഉൾപ്പെടുത്തി. എന്നാൽ മെയ്തെയ് ഈ ഗ്രൂപ്പുകളിലൊന്നിലും ഉൾപ്പെടുന്നില്ലെന്ന് [[റോബിൻസ് ബർലിംഗ്]] അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;iias&quot;&gt;{{Cite web |title=A History of Manipuri Language |url=http://iias.ac.in/events/a-history-of-manipuri-language/ |access-date=2023-11-18 |website=[[Indian Institute of Advanced Study]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt; നിലവിലെ അക്കാദമിക് സമവായമനുസരിച്ച് [[ജെയിംസ് മാറ്റിസോഫ്]] മെയ്തെയെ കാമരൂപൻ ഗ്രൂപ്പിൻ്റെ സ്വന്തം ഉപവിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot;/&gt; എങ്കിലും ചിലർ ഇപ്പോഴും ഇതിനെ [[കുക്കി-ചിൻ-നാഗ ഭാഷകൾ|കുക്കി-ചിൻ-നാഗ ശാഖയിലെ]] അംഗമായി കണക്കാക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Glottolog 4.8 – Manipuri |url=https://glottolog.org/resource/languoid/id/mani1292 |access-date=2023-11-18 |website=glottolog.org}}&lt;/ref&gt;

== ഭാഷാചരിത്രം ==

[[File:Yumbanlol (Yumpanlol) - a 6th century Classical Meitei language copper manuscript text - in Meetei script - works on sensuality &amp; relationship between husbands &amp; wives and how to run a household in Ancient Kangleipak civilisation state.jpg|thumb|മെയ്തെയ് ലിപിയിൽ എഴുതിയ 6-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ &quot;യുമൻലോൽ&quot; എന്ന ചെമ്പ് ലിഖിതം.]]

മെയ്തെയ് ഭാഷയ്ക്ക് കുറഞ്ഞത് 2000 വർഷത്തെ പഴക്കമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;iias&quot; /&gt; ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞനായ സുനീതി കുമാർ ചാറ്റർജിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ [[പുരാതന മെയ്തെയ് സാഹിത്യം|പുരാതന മെയ്തെയ് സാഹിത്യത്തിന്]] 1500 മുതൽ 2000 വർഷം വരെ പഴക്കമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Chatterji |first=Suniti Kumar |author-link=Suniti Kumar Chatterji |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.32096/page/n187/mode/2up |title=Kirata-jana-krti |date=1951 |publisher=[[The Asiatic Society]], [[Digital Library of India]]; [[Internet Archive]] |location=Kolkata |publication-date=1951 |pages=157, 158 |language=en |quote=... The beginnings of this Old Manipuri literature (as in the case of Newari) may go back to 1500 years, or even 2000 years, from now. ...}}&lt;/ref&gt;

=== ഒന്നാം സഹസ്രാബ്ദം ===
മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ ഏറ്റവും പഴയ രചനകളിലൊന്ന് ''[[ഒഗ്രി]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯑꯧꯒ꯭ꯔꯤ}}) എന്ന ആചാരപരമായ ഗാനമാണ്. [[കാങ്‌ലെയ്‌പാക്ക്|കാങ്‌ലെയ്‌പാക്കിലെ]] മതപരമായ ചടങ്ങുകളിലും കിരീടധാരണ സമയത്തും ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇത് പൊതുവർഷത്തിന് മുൻപേ നിലനിന്നിരിക്കാം.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ayyappappanikkar |url=https://books.google.com/books?id=KYLpvaKJIMEC&amp;pg=PA329 |title=Medieval Indian Literature: Surveys and selections |date=1997 |publisher=[[Sahitya Akademi]] |isbn=978-81-260-0086-9 |pages=326–329 |language=en |author-link=Ayyappa Paniker}}&lt;/ref&gt; പകലിനെ രാത്രിയിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ വേർതിരിച്ചു എന്ന കഥ പറയുന്ന ''[[നുമിത് കാപ്പ]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|mni-Mtei|ꯅꯨꯃꯤꯠ ꯀꯥꯞꯄ}} &lt;small&gt;പരിഭാഷ:&lt;/small&gt; സൂര്യനെ അമ്പെയ്യൽ) എന്ന ഇതിഹാസം ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ രചിക്കപ്പെട്ടതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Kshetrimayum |first1=Jogendro |editor-last1=Wouters |editor-first1=Jelle J. P. |editor-last2=Subba |editor-first2=Tanka B. |chapter=Violence |title=The Routledge Companion to Northeast India |url=https://books.google.com/books?id=YseEEAAAQBAJ&amp;q=Numit+Kappa+1st&amp;pg=PT473 |year=2023 |publisher=[[Taylor &amp; Francis]] |isbn=978-0-367-72566-2 |page=483 |language=en}}&lt;/ref&gt;

3-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ''[[പോയ്‌റൈറ്റൺ ഖുന്തോക്]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯄꯣꯢꯔꯩꯇꯣꯟ ꯈꯨꯟꯊꯣꯛ}} &lt;small&gt;പരിഭാഷ:&lt;/small&gt; പോയ്‌റൈറ്റൻ്റെ കുടിയേറ്റം) പാതാളദേവൻ്റെ സഹോദരനായ [[പോയ്‌റൈറ്റൺ|പോയ്‌റൈറ്റൻ്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ കാങ്‌ലെയ്‌പാക്കിൽ ഒരു കോളനി സ്ഥാപിച്ചതിനെ വിവരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Ningthoukhongjam Khelchandra |chapter-url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.466183/page/n121/mode/2up?view=theater |title=History of Old Manipuri Literature |location=Imphal |publisher=Ningthoukhongjam Khelchandra Singh |pages=121, 122 |language=en, mni |chapter=Poireiton Khunthokpa}}&lt;/ref&gt;

6-ാം നൂറ്റാണ്ടിലോ ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിലോ രചിക്കപ്പെട്ട ''യുമൻലോൽ'' എന്ന ചെമ്പ് ലിഖിതം [[ധർമ്മശാസ്ത്രം|ധർമ്മശാസ്ത്രവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട അപൂർവ്വ രചനയാണ്. ലൈംഗികത, ദമ്പതികൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം, വീട് എങ്ങനെ നടത്തണം എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങൾ എന്നിവ ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Vijñānanidhi: Manuscript Treasures of India |url=https://www.yumpu.com/en/document/read/34231921/manuscript-treasures-of-india-national-mission-for-manuscripts/88 |date=February 2007 |publisher=National Mission of Manuscripts |access-date=2024-04-29 |oclc=171288062 |pages=88, 89 |language=en}}&lt;/ref&gt;

7-ാം നൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ തുടക്കത്തിൽ രചിക്കപ്പെട്ട ''ഖെഞ്ചോ'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯈꯦꯟꯆꯣ}}) ഒരു പുരാതന കവിതയാണ്. ഇന്നത്തെ മെയ്തെയ് ജനതയ്ക്ക് ഇത് മനസ്സിലാകുന്നില്ലെങ്കിലും, [[ലായ് ഹരാവോബ]] ഉത്സവത്തിൽ ഇത് ആലപിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Ch Manihar |url=https://books.google.com/books?id=yiBkAAAAMAAJ |title=A History of Manipuri Literature |publisher=[[Sahitya Akademi]] |year=1996 |isbn=978-81-260-0086-9 |location=India |pages=14, 15 |language=en, mni |chapter=The Early Period (Ritual Songs)}}&lt;/ref&gt;

ഏറ്റവും നന്നായി സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട ലിഖിതങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്, 8-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഖോങ്‌ടെക്‌ച രാജാവിൻ്റെ കാലത്തെ ചെമ്പ് ഫലകം.&lt;ref name=&quot;aponpath.com&quot;&gt;{{Cite book |last=Devi |first=Yumlembam Gopi |url=https://books.google.com/books?id=gxqeDwAAQBAJ&amp;q=8th%20century%20copper%20plate%20inscription%20manipur&amp;pg=PA25 |title=Glimpses of Manipuri Culture |date=16 June 2019 |isbn=978-0-359-72919-7 |page=25 |publisher=LP |language=en}}&lt;/ref&gt; ഇതേ കാലഘട്ടത്തിൽ അക്കോയ്ജം തോംബി രചിച്ച ''[[പാന്തോയ്ബി ഖോങ്ഗുൽ]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯄꯥꯟꯊꯣꯏꯄꯤ ꯈꯣꯡꯀꯨꯜ}}) [[പാന്തോയ്ബി രാജകുമാരി|പാന്തോയ്ബി രാജകുമാരിയുടെ]] പ്രണയകഥ വിവരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;:Glimpses_Panthoibi_Khongul&quot;&gt;{{Cite book |last=Devi |first=Dr Yumlembam Gopi |url=https://books.google.com/books?id=gxqeDwAAQBAJ&amp;dq=panthoibi+khongul&amp;pg=PA119 |title=Glimpses of Manipuri Culture |date=16 June 2019 |publisher=Lulu.com |isbn=978-0-359-72919-7 |page=119 |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== രണ്ടാം സഹസ്രാബ്ദം ===
[[File:The first page of Loyumba Silyen (Loiyumpa Silyel) - 11th-12th century Classical Meitei language Constitution of the then Kangleipak civilisation state - in traditional Meetei Mayek writing system (Manipur State Archives).jpg|thumb|11-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ മെയ്തെയ് ഭരണഘടനയായ 'ലോയുമ ഷിൻയെൻ'-ൻ്റെ ആദ്യ താൾ.]]

പൊതുവർഷം 1100-ൽ [[ലോയുമ രാജാവ്|ലോയുമ രാജാവിൻ്റെ]] കാലത്ത് ''[[ലോയുമ ഷിൻയെൻ]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯂꯣꯏꯌꯨꯝꯄ ꯁꯤꯜꯌꯦꯜ}}) എന്ന ലിഖിത ഭരണഘടന തയ്യാറാക്കി. ഇത് 429-ൽ നൗഫാംഗ്ബ രാജാവ് തയ്യാറാക്കിയ കരട് ഭരണഘടനയുടെ പരിഷ്കരിച്ച രൂപമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=vO-vtI8NuxIC&amp;dq=loyumba+shinyen+final+document&amp;pg=PP2 |title=Manipur: Treatise &amp; Documents |date=1993 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-399-3 |page=2 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=9eYC4tjzyi4C&amp;dq=loyumba+shinyen+written+constitution&amp;pg=PA304 |title=Law and Society: Strategy for Public Choice, 2001 |date=1991 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-271-4 |page=304 |language=en}}&lt;/ref&gt;

1675 വരെ മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ മറ്റ് ഭാഷകളുടെ കാര്യമായ സ്വാധീനം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.&lt;ref name=&quot;iias&quot; /&gt; 17-ാം നൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ അവസാനത്തോടെ ഹിന്ദു സ്വാധീനം വർദ്ധിക്കുകയും ഭാഷയുടെ [[Phonology|ശബ്ദശാസ്ത്രം]], [[രൂപവിജ്ഞാനം|വ്യാകരണം]] എന്നിവയിൽ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിക്കുകയും ചെയ്തു. [[Gharib Niwaz (Manipur)|പാംഹെയ്ബ രാജാവിൻ്റെ]] കാലത്ത് മെയ്തെയ് ലിപിക്ക് പകരം [[കിഴക്കൻ നാഗരി ലിപി|ബംഗാളി-ആസ്സാമീസ് ലിപി]] ഉപയോഗിക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടു.&lt;ref name=&quot;iias&quot; /&gt;

[[File:ANDRO INSCRIBED STONE.jpg|thumb|1822-ൽ [[ഇംഫാൽ]] ഈസ്റ്റിലെ ആൻഡ്രോയിൽ സ്ഥാപിച്ച ശിലാശാസനം.]]

1725-ൽ പാംഹെയ്ബ രാജാവ് ''പരീക്ഷിത്'' എന്ന കൃതി രചിച്ചു. ഇത് [[മഹാഭാരതം|മഹാഭാരതത്തിലെ]] [[പരീക്ഷിത്|പരീക്ഷിത് രാജാവിൻ്റെ]] കഥയെ ആസ്പദമാക്കിയുള്ളതായിരുന്നു. ഇതാണ് മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ ആദ്യത്തെ ഹിന്ദു സാഹിത്യകൃതിയെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Ch Manihar |url=https://books.google.com/books?id=yiBkAAAAMAAJ |title=A History of Manipuri Literature |date=1996 |publisher=[[Sahitya Akademi]] |isbn=978-81-260-0086-9 |location=India |page=135 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== വ്യാപനം ==

ഏകദേശം 1.5 ദശലക്ഷം മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവർ [[മണിപ്പൂർ|മണിപ്പൂരിൽ]] താമസിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;census&quot;&gt;{{cite web |title=Census Tables |url=https://censusindia.gov.in/census.website/data/census-tables |website=Census of India |publisher=Office of the Registrar General &amp; Census Commissioner, India |access-date=15 February 2024 |year=2011}}&lt;/ref&gt; മണിപ്പൂർ സർക്കാരിൻ്റെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷയാണിത്.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot; /&gt;
[[File:Map of Barak Valley.jpg|thumb|അസമിലെ [[ബരാക് താഴ്‌വര|ബരാക് വാലി]] ജില്ലകൾ - മെയ്തെയ് ജനവിഭാഗങ്ങൾ അധിവസിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ.]]
[[ആസാം|ആസാമിൽ]] ഏകദേശം 1.7 ലക്ഷം മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവരുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;census&quot;/&gt; പ്രധാനമായും [[ബരാക് താഴ്‌വര|ബരാക് വാലിയിൽ]] [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]], [[ഹിന്ദി]] എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം മൂന്നാമത്തെ വലിയ ഭാഷയാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Mishra |first=Awadesh |date=1 January 1999 |title=The Manipuris in the Barak Valley: A Case Study of Language Maintenance' |url=https://www.academia.edu/1059019 |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area}}&lt;/ref&gt; നാഗാലാൻഡിലെ ദിമാപൂർ, കോഹിമ തുടങ്ങിയ ഇടങ്ങളിലായി 9500-ഓളം പേർ ഈ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;census&quot;/&gt; നാഗാ, കുക്കി-ചിൻ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർ പലപ്പോഴും മെയ്തെയെ ഒരു രണ്ടാം ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;

ബംഗ്ലാദേശിലെ സിൽഹെറ്റ് ഡിവിഷനിൽ ഏകദേശം 15,000 മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവരുണ്ട്. മുമ്പ് ധാക്ക, മൈമൻസിങ് എന്നിവിടങ്ങളിലും ഇവരുടെ സാന്നിധ്യമുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;:Bangladesh&quot;&gt;{{Cite web |title=Textile Bdesh Myanmar 3 |url=http://www.e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=manipur.Arts_and_Culture.Mutua_Bahadur_Art_Collection.Textile_Bdesh_Myanmar_3 |access-date=14 March 2023 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt; ബിഷ്ണുപ്രിയ മണിപ്പൂരി ജനത മെയ്തെയെ രണ്ടാം ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;

മ്യാൻമറിലെ [[Kachin State|കച്ചിൻ]], [[ഷാൻ സംസ്ഥാനം|ഷാൻ]] സംസ്ഥാനങ്ങളിലും [[Yangon Region|യാങ്കൂൺ]], [[Sagaing Region|സാഗൈങ്]] തുടങ്ങിയ റീജിയണുകളിലും ഗണ്യമായ മെയ്തെയ് ജനസംഖ്യയുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri in Myanmar 1 |url=http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=manipur.Arts_and_Culture.Mutua_Bahadur_Art_Collection.Manipuri_in_Myanmar_1 |access-date=14 March 2023 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt;

== പദോൽപ്പത്തി ==
[[എത്‌നോലോഗ്]] പ്രകാരം മെയ്തെയ് ഭാഷയുടെ മറ്റ് പേരുകൾ: ''കതേ'', ''കതി'', ''മണിപ്പൂരി'', ''മീത്തേ'', ''മീത്തേലോൻ'', ''മീതേലോൻ'', ''മീതേരോൻ'', ''മീതെ'', ''മീതെയ്'', ''മെനിപ്പൂരി'', ''മിതൈ'', ''മിതെ'', ''പൊന്ന'' എന്നിവയാണ്.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;

പല മാതൃഭാഷാ സംസാരിക്കുന്നവരും ''മണിപ്പൂരി'' എന്നതിനേക്കാൾ ''മെയ്തെയ്'' അല്ലെങ്കിൽ ''മീത്തേ'' എന്ന പേരിനാണ് മുൻഗണന നൽകുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;&gt;Chelliah (1997: 2)&lt;/ref&gt; ഈ പദം മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ ''മെയ്തെയ്‌രോൻ'' (മെയ്തെയ് + ലോൻ 'ഭാഷ') എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടായത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sharma |first=H. Surmangol |year=2006 |title=Learners' Manipuri-English dictionary. Meitei |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/sharma_query.py?qs=%EA%AF%83%EA%AF%A9%EA%AF%87%EA%AF%A9&amp;searchhws=yes |access-date=30 July 2022 |website=dsal.uchicago.edu}}&lt;/ref&gt; പാശ്ചാത്യ ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞർ കൂടുതലും ഈ പദമാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt;

[[മണിപ്പൂർ]] സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ പേരിൽ നിന്നാണ് ''മണിപ്പൂരി'' എന്ന പേര് ഉണ്ടായത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt; ഇത് ഇന്ത്യൻ സർക്കാരിൻ്റെ ഔദ്യോഗിക രേഖകളിലും സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളിലും ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt; ''മണിപ്പൂരി'' എന്ന പദം [[മണിപ്പൂർ|മണിപ്പൂരിലെ വിവിധ ഭാഷകളെയും]] ജനങ്ങളെയും മൊത്തത്തിൽ സൂചിപ്പിക്കാനും ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.

[[ബർമ്മീസ് ജനത]] മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവരെ &quot;കതേ&quot; എന്നും, ആസാമിലെ കച്ചാറിലുള്ളവർ &quot;മോഗ്‌ലീ&quot; അല്ലെങ്കിൽ &quot;മേഖ്‌ലീ&quot; എന്നും വിളിക്കുന്നു. ഷാൻ ജനത ഇവരെ &quot;കാസെ&quot; എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. ബർമ്മയിൽ താമസിക്കുന്ന മെയ്തെയ് ജനതയെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ബർമ്മക്കാർ ഉപയോഗിക്കുന്ന പദമാണ് &quot;പൊന്ന&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Gangte |first=Priyadarshini M. |url=http://www.thepeopleschronicle.in/daily/english/1781 |title=Evolution of Meetei state- Emergence of Nongda Lairen Pakhangba |work=The People's Chronicle |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119084314/http://www.thepeopleschronicle.in/daily/english/1781 |archive-date=19 January 2021 |access-date=21 March 2022}}&lt;/ref&gt;

== ഭാഷാഭേദങ്ങൾ ==
മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ പ്രാദേശികമായ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും ആശയവിനിമയ സൗകര്യങ്ങളും മിശ്രവിവാഹങ്ങളും കാരണം ഈ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഇപ്പോൾ കുറഞ്ഞുവരികയാണ്. എങ്കിലും ത്രിപുര, ബംഗ്ലാദേശ്, മ്യാൻമർ എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഭാഷാഭേദങ്ങളിൽ വ്യത്യാസങ്ങൾ കാണാം.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Thoudam |first1=P. C. |title=Demographic and Ethnographic Information: Problems in the analysis of Manipuri language |date=2006 |publisher=Central Institute of Indian Language}}&lt;/ref&gt; മെയ്തെയ് ഭാഷാഭേദങ്ങളുടെ കൃത്യമായ എണ്ണം അജ്ഞാതമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Haokip |first1=P. |date=April 2011 |title=The Languages of Manipur: A Case Study of the Kuki-Chin Languages |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |volume=34 |issue=1 |pages=86–118}}&lt;/ref&gt;

പ്രധാനപ്പെട്ട മൂന്ന് ഭാഷാഭേദങ്ങൾ ഇവയാണ്: മെയ്തെയ് പ്രോപ്പർ, ലോയ്, പംഗൽ. ഇതിൽ 'മെയ്തെയ് പ്രോപ്പർ' ആണ് നിലവാരമുള്ള രൂപമായി (standard variety) കണക്കാക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meitei {{!}} Ethnologue |url=https://www.ethnologue.com/language/mni/ |access-date=3 May 2023 |website=[[Ethnologue]] |language=en}}&lt;/ref&gt; ചില വാക്കുകളുടെ താരതമ്യം താഴെ നൽകുന്നു:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! മാനക മെയ്തെയ് !! ലോയ് !! പംഗൽ !! അർത്ഥം
|-
| ചാബ || ചാപ്പ || ചാബ || കഴിക്കുക
|-
| കപ്പ || കാപ്മ || കപ്പ || കരയുക
|-
| സാബിബ || സാപിപ || സാബിബ || ഉണ്ടാക്കുക
|}

== പദവി ==
{{Further|മെയ്തേയ് ശ്രേഷ്ഠഭാഷാ പ്രസ്ഥാനം|മെയ്തേയ് അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷാ പ്രസ്ഥാനം}}

മണിപ്പൂർ സർക്കാരിൻ്റെ ഏക ഔദ്യോഗിക ഭാഷയാണ് മെയ്തെയ്. 1992 മുതൽ ഇത് ഇന്ത്യയുടെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളിൽ ഒന്നാണ്.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri language and alphabets |url=https://omniglot.com/writing/manipuri.htm |website=omniglot.com}}&lt;/ref&gt;

ചരിത്രപരമായ മണിപ്പൂർ രാജ്യത്തിലെ രാജസഭാ ഭാഷയായിരുന്നു മെയ്തെയ്.&lt;ref name=&quot;Sanajaoba 1988 290&quot;&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=-CzSQKVmveUC&amp;dq=manipuri+court+language&amp;pg=PA290 |title=Manipur, Past and Present: The Heritage and Ordeals of a Civilization |date=1988 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-853-2 |page=290 |language=en}}&lt;/ref&gt; 1972-ൽ തന്നെ സാഹിത്യ അക്കാദമി മെയ്തെയെ ഒരു പ്രധാന ഇന്ത്യൻ സാഹിത്യ ഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചിരുന്നു. 1992-ൽ ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയതോടെയാണ് ഇതിന് പൂർണ്ണ ഔദ്യോഗിക പദവി ലഭിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri language in 8th Schedule By Jeet Akoijam |url=http://e-pao.net/epPageExtractor.asp?src=MeiteiMayek.Manipuri_language_in_8th_Schedule_By_Jeet_Akoijam.html |access-date=2022-08-26 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt;

2024-ൽ അസമിലെ നാല് ജില്ലകളിൽ മെയ്തെയ് ഒരു അസോസിയേറ്റ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;hindu27Sep2020&quot;&gt;{{Cite news |last=Laithangbam |first=Iboyaima |date=27 September 2020 |title=Assam to look into demand to include Manipuri in list of associate languages |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/minister-to-look-into-demand-to-include-manipuri-in-the-list-of-associate-languages-of-assam/article32707194.ece}}&lt;/ref&gt;

സിവിൽ സർവീസ്, പോലീസ് റിക്രൂട്ട്‌മെന്റ് പരീക്ഷകൾ നടത്താൻ ഇന്ത്യയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന 13 ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളിൽ ഒന്നാണ് മെയ്തെയ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Union Minister Dr Jitendra Singh lauds SSC for deciding to conduct the Multi-Tasking (Non-Technical) Staff examination 2022 in 13 regional languages in addition to Hindi and English for the first time |url=https://www.pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=1892439 |access-date=25 January 2023 |website=pib.gov.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

== വിദ്യാഭ്യാസം ==
മണിപ്പൂരിലെ എല്ലാ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലും മെയ്തെയ് ഒരു പ്രധാന ബോധനമാധ്യമമാണ്. [[Ministry of Education (India)|വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ]] കീഴിലുള്ള [[Central Board of Secondary Education|സി.ബി.എസ്.ഇ.]] അനുവദിച്ചിട്ടുള്ള 40 ബോധനഭാഷകളിൽ ഒന്നാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=CBSE {{!}} Academics Unit: Curriculum/Syllabus |url=https://cbseacademic.nic.in/curriculum.html |access-date=18 March 2023 |website=[[Central Board of Secondary Education|cbseacademic.nic.in]]}}&lt;/ref&gt; [[ജവഹർലാൽ നെഹ്രു സർവകലാശാല|ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു സർവകലാശാല]], [[ഡെൽഹി സർവകലാശാല|ഡൽഹി സർവകലാശാല]], [[Gauhati University|ഗുവാഹത്തി സർവകലാശാല]], [[University of North Bengal|നോർത്ത് ബംഗാൾ സർവകലാശാല]] എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഇന്ത്യൻ സർവ്വകലാശാലകളിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദ തലം വരെ മെയ്തെയ് ഒരു വിഷയമായി പഠിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Devi |first1=S. |date=May 2013 |title=Is Manipuri an Endangered Language? |url=http://www.languageinindia.com/may2013/rebikameitheiendangeredfinal.pdf |journal=Language in India |volume=13 |issue=5 |pages=520–533}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bareh |first=Hamlet |url=https://books.google.com/books?id=XScmdGvMf7IC&amp;dq=Manipuri+national+language&amp;pg=PA80 |title=Encyclopaedia of North-East India |date=2001 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-790-0 |page=80 |language=en}}&lt;/ref&gt; ഇതിനുപുറമെ, [[ഇന്ദിരാഗാന്ധി നാഷണൽ ഓപ്പൺ യൂനിവേഴ്സിറ്റി|ഇന്ദിരാഗാന്ധി നാഷണൽ ഓപ്പൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ]] ബിരുദതലത്തിലും മെയ്തെയ് പഠിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Manipur: Meitei language to be introduced in IGNOU syllabus, says union minister |url=https://nenow.in/north-east-news/manipur/manipur-meitei-language-to-be-introduced-in-ignou-syllabus-says-union-minister.html |website=Northeast Now |access-date=18 February 2024 |date=21 August 2023}}&lt;/ref&gt;

=== ആസാം ===
1956 മുതൽ അസമിലെ ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂളുകളിൽ മെയ്തെയ് ഭാഷയിലുള്ള പഠനം നൽകിവരുന്നു.&lt;ref name=&quot;hindu27Sep2020&quot; /&gt; [[Board of Secondary Education, Assam|ആസാം ബോർഡ് ഓഫ് സെക്കൻഡറി എജ്യുക്കേഷൻ]] മണിപ്പൂരി ഭാഷയിൽ സെക്കൻഡറി വിദ്യാഭ്യാസം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 March 2023 |title=Assam HSLC Exam Routine 2023 Revised: SEBA To Conduct All Class 10 Language Papers Including English On April 1 |url=https://www.india.com/education/assam-hslc-exam-routine-2023-revised-seba-to-conduct-all-class-10-language-paper-including-english-on-april-1-after-assamese-paper-leak-himanta-biswa-sarma-5950004/ |access-date=18 March 2023 |website=India.com |language=en |quote=In addition to Assamese, the other MIL subjects are Bengali, Bodo, Hindi, Manipuri, Hmar, Nepali, Mizo, Khasi, Garo, Karbi and Urdu.}}&lt;/ref&gt; കൂടാതെ, [[Assam Higher Secondary Education Council|ആസാം ഹയർ സെക്കൻഡറി എജ്യുക്കേഷൻ കൗൺസിൽ]] മെയ്തെയ് ഒരു ബോധനമാധ്യമമായും രണ്ടാം ഭാഷയായും പഠിക്കാൻ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് അവസരം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=AHSEC complete syllabus for HS 2nd year |url=https://ahsec.assam.gov.in/index.php/hs-2nd-year-syllabus/ |website=ahsec.assam.gov.in}}&lt;/ref&gt;

2020 മുതൽ [[ആസാം സർക്കാർ]] [[Manipuri Sahitya Parishad|മണിപ്പൂരി സാഹിത്യ പരിഷത്തിന്]] വാർഷിക ഗ്രാന്റായി {{INR Convert|5|l|year=2020}} നൽകിവരുന്നു. മെയ്തെയ് ഭാഷയുടെ വികസനത്തിനായി ഒരു പ്രത്യേക കോർപ്പസ് രൂപീകരിക്കുന്നതിന് ₹6 കോടി നിക്ഷേപിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;hindu27Sep2020&quot; /&gt;

[[ആസാം യൂണിവേഴ്സിറ്റി|ആസാം സർവകലാശാലയിലെ]] [[Department of Manipuri, Assam University|മണിപ്പൂരി വിഭാഗം]] മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ പിഎച്ച്.ഡി. തലം വരെയുള്ള ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസ സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri Department |url=http://www.aus.ac.in/manipuri-department/ |access-date=18 March 2023 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=5 literary bodies bat for Manipuri language in Assam |url=https://www.thesangaiexpress.com/Encyc/2020/8/3/5-literary-bodies-bat-for-Manipuri-language-in-Assam.amp.html |access-date=18 March 2023 |work=The Sangai Express |date=3 August 2020 |language=en |quote=Moreover, Manipuri in MA and PhD courses are offered at Assam University, Silchar.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=AAMSU demands Associate Official Language status to Manipuri language |url=https://www.time8.in/aamsu-demands-associate-official-language-status-to-manipuri-language/ |work=Time8 |date=22 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220826054218/https://www.time8.in/aamsu-demands-associate-official-language-status-to-manipuri-language/ |archive-date=2022-08-26 |quote=Several universities, notably Assam University and Silchar University, provide Manipuri language courses.}}&lt;/ref&gt;

=== ത്രിപുര ===
1998 മുതൽ [[Government of Tripura|ത്രിപുര സർക്കാർ]] സംസ്ഥാനത്തുടനീളമുള്ള 24 പ്രൈമറി സ്കൂളുകളിൽ മെയ്തെയ് ഒരു ഒന്നാം ഭാഷയായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=MANIPURI {{!}} DIRECTORATE OF KOKBOROK &amp; OTHER MINORITY LANGUAGES |url=https://kokborokoml.tripura.gov.in/manipuri#:~:text=The%20government%20of%20Tripura%20has,notified%20schools%20throughout%20the%20state. |access-date=18 March 2023 |website=kokborokoml.tripura.gov.in}}&lt;/ref&gt;

ജാപ്പനീസ്, കൊറിയൻ, നേപ്പാളി തുടങ്ങിയ ഭാഷകൾക്കൊപ്പം മെയ്തെയ് ഭാഷയിലും ഡിപ്ലോമ കോഴ്‌സുകൾ ആരംഭിക്കുന്നതിനായി 2021 ഡിസംബറിൽ [[Tripura University|ത്രിപുര സർവകലാശാല]], കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിനും [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ|യു.ജി.സി.ക്കും]] ശുപാർശ നൽകിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 December 2021 |title=Tripura University proposes introduction of diploma courses in Japanese, Korean, Nepali and Manipuri languages |url=http://www.indiatodayne.in/breaking-news/story/tripura-university-proposes-introduction-diploma-courses-japanese-korean-nepali-and-manipuri-languages-411046-2021-12-23 |access-date=18 March 2023 |website=India Today NE |language=hi}}&lt;/ref&gt;

== ശബ്ദശാസ്ത്രം ==
[[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷാക്കുടുംബത്തിൽ]] മെയ്തെയ് ഭാഷയുടെ കൃത്യമായ വർഗ്ഗീകരണം ഇപ്പോഴും അവ്യക്തമാണ്. ഇതിന് പദാവലിയിൽ [[കുക്കി ഭാഷ|കുക്കി]], [[തങ്ഖുൽ ഭാഷ|തങ്ഖുൽ]] എന്നീ ഭാഷകളുമായി സാമ്യമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Post |first1=Mark W. |last2=Burling |first2=Robbins |author2-link=Robbins Burling |year=2017 |orig-date=First published 2003 |chapter=The Tibeto-Burman Languages of Northeastern India |editor1-last=Thurgood |editor1-first=Graham |editor1-link=Graham Thurgood |editor2-last=LaPolla |editor2-first=Randy J. |editor2-link=Randy LaPolla |title=The Sino-Tibetan Languages |edition=2nd |publisher=Routledge |pages=23, 232–233 |isbn=978-1-138-78332-4}}&lt;/ref&gt;

=== സ്വരഭേദം ===
മെയ്തെയ് ഒരു നാദഭാഷയാണ്. ഇതിൽ രണ്ട് സ്വരഭേദങ്ങളാണോ അതോ മൂന്നെണ്ണമാണോ ഉള്ളത് എന്ന കാര്യത്തിൽ തർക്കമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{cite journal |last1=LaPolla |first1=Randy J. |author-link=Randy LaPolla |year=2000 |title=Book review: A grammar of Meitei, by S. L. Chelliah |journal=Lingua |publisher=Elsevier |volume=110 |issue=4 |pages=299–304 |doi=10.1016/s0024-3841(99)00037-6}}&lt;/ref&gt;

=== വർണ്ണങ്ങൾ ===
മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ താഴെ പറയുന്ന [[സ്വനിമം|സ്വനിമങ്ങളെ]] തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയും:&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chelliah |first1=S. L. |title=Meitei Phonology |date=1997 |publisher=Mouton de Gruyter |pages=17–21}}&lt;/ref&gt;

'''സ്വരാക്ഷരങ്ങൾ'''
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ സ്വരാക്ഷരങ്ങൾ
!
![[മുൻഭാഗം]]
![[മധ്യഭാഗം]]
![[പിൻഭാഗം]]
|-
![[ഉച്ചം]]
|{{large|{{IPA link|i}}{{·}}ഇ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯏ}})
|
|{{large|{{IPA link|u}}{{·}}ഉ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯎ}})
|-
![[മധ്യം]]
|{{large|{{IPA link|e}}{{·}}എ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑꯦ}})
|{{large|{{IPA link|ɐ}}{{·}}അ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑ}})
|{{large|{{IPA link|o}}{{·}}ഒ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑꯣ}})
|-
![[നിമം]]
|
|{{large|{{IPA link|a}}{{·}}ആ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑꯥ}})
|
|}

പുതിയ ഭാഷാശാസ്ത്ര പഠനങ്ങളിൽ മധ്യസ്വരമായ /ɐ/-നെ &lt;nowiki&gt;&lt;ə&gt;&lt;/nowiki&gt; എന്നാണ് രേഖപ്പെടുത്താറുള്ളത്. എന്നാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇത് [ə] എന്നല്ല, മറിച്ച് [ɐ] എന്നാണ് ഉച്ചരിക്കുന്നത്. ഈ സ്വരത്തിന് ശേഷം ഒരർദ്ധസ്വരം വന്നാൽ അവ തമ്മിൽ ലയിക്കും 
*ഉദാ: /ɐw/ = [ow], /ɐj/ = [ej]).

'''വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾ'''
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾ
!colspan=&quot;3&quot;| [[ഉച്ചാരണസ്ഥാനം]] →
![[ഓഷ്ഠ്യം]]
![[ദന്ത്യം]]/&lt;br /&gt;[[വർത്സ്യം]]
![[താലവ്യം]]
![[കണ്ഠ്യം]]
![[കാകില്യം]]
|-
!colspan=&quot;3&quot;|[[അനുനാസികം]]
|{{large|{{IPA link|m}}{{·}}മ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯃ}})
|{{large|{{IPA link|n}}{{·}}ന}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯅ}})
|
|{{large|{{IPA link|ŋ}}{{·}}ങ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯉ}})
|
|-
!rowspan=&quot;4&quot;|[[സ്പർശം]]
!rowspan=&quot;2&quot;|{{small|അഘോഷം}}
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|അല്പപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|p}}{{·}}പ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯄ}})
|{{large|{{IPA link|t}}{{·}}ത}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯇ}})
|{{large|{{IPA link|tʃ}}{{·}}ച}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯆ}})
|{{large|{{IPA link|k}}{{·}}ക}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯀ}})
|{{large|{{IPA link|ʔ}}{{·}}അഃ (ഃ)}}&lt;br&gt;{{noteTag|group=notes|name=glottal|മെയ്തെയ് ലിപിയിൽ കാകില്യ സ്ഫോടകത്തിന് മാത്രമായി പ്രത്യേക അക്ഷരമില്ല. വാക്കിൻ്റെ തുടക്കത്തിൽ 'അതിയ' ({{lang|mni-Mtei|ꯑ}}) എന്ന അക്ഷരം സ്വരങ്ങൾക്ക് ആധാരമായി വരുമ്പോഴാണ് ഈ ശബ്ദം ഉണ്ടാകുന്നത്. വാക്കിൻ്റെ അവസാനം ചില്ലക്ഷരങ്ങൾക്ക് (ലോൺസം) സമാനമായ അക്ഷരങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ഉച്ചാരണം പെട്ടെന്ന് നിർത്തുന്നതിലൂടെയും കാകില്യ സ്ഫോടനം സ്വാഭാവികമായി സംഭവിക്കുന്നു.}}
|-
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|മഹാപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|pʰ}}{{·}}ഫ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯐ}})
|{{large|{{IPA link|tʰ}}{{·}}ഥ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯊ}})
|
|{{large|{{IPA link|kʰ}}{{·}}ഖ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯈ}})
|
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|{{small|ഘോഷം}}
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|അല്പപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|b}}{{·}}ബ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯕ}})
|{{large|{{IPA link|d}}{{·}}ദ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯗ}})
|{{large|{{IPA link|dʒ}}{{·}}ജ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯖ}})
|{{large|{{IPA link|ɡ}}{{·}}ഗ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯒ}})
|
|-
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|മഹാപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|bʱ}}{{·}}ഭ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯚ}})
|{{large|{{IPA link|dʱ}}{{·}}ധ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯙ}})
|
|{{large|{{IPA link|ɡʱ}}{{·}}ഘ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯘ}})
|
|-
!colspan=&quot;3&quot;|[[Fricative|ഊഷ്മാവ്]]
|
|{{large|{{IPA link|s}}{{·}}സ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯁ}})
|
|
|{{large|{{IPA link|h}}{{·}}ഹ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯍ}})
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|[[Liquid consonant|ദ്രവം]]
!colspan=&quot;2&quot;|[[Rhotic consonant|ഉത്ക്ഷിപ്തം]]
|
|{{large|{{IPA link|ɾ}}{{·}}ര}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯔ}})
|
|
|
|-
!colspan=&quot;2&quot;|[[Lateral consonant|പാർശ്വികം]]
|
|{{large|{{IPA link|l}}{{·}}ല}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯂ}})
|
|
|
|-
!colspan=&quot;3&quot;|[[അർദ്ധസ്വരം]]
|{{large|{{IPA link|w}}{{·}}വ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯋ}})
|
|{{large|{{IPA link|j}}{{·}}യ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯌ}})
|
|
|}
{{noteFoot|notes}}

=== ശബ്ദശാസ്ത്രപരമായ മാറ്റങ്ങൾ ===
/k/ (ക്) എന്ന സ്വനിമത്തിൽ അവസാനിക്കുന്ന പദങ്ങളോട് '-lək' (-ലക്) എന്ന പ്രത്യയം ചേരുമ്പോൾ കണ്ഠ്യശബ്ദം ലോപിച്ചുപോകുന്നു.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;

പുരാതന ഗ്രീക്ക്, [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതം]] എന്നീ ഭാഷകളിലെ [[ഗ്രാസ്മാൻ്റെ നിയമം|ഗ്രാസ്മാൻ നിയമത്തിന്]] സമാനമായൊരു ശബ്ദമാറ്റം മെയ്തെയ് ഭാഷയിലുമുണ്ട്. ഇതിൽ രണ്ട് മഹാപ്രാണാക്ഷരങ്ങൾ അടുപ്പിച്ചു വന്നാൽ രണ്ടാമത്തേത് അല്പപ്രാണമായി മാറും.&lt;ref name=&quot;Chelliah1997&quot;&gt;Chelliah (1997)&lt;/ref&gt; അതായത്, ആദ്യ അക്ഷരത്തിൽ മഹാപ്രാണമോ ഊഷ്മാക്കളോ ({{IPA|/h/, /s/}}) വന്നാൽ തൊട്ടടുത്ത അക്ഷരത്തിലെ മഹാപ്രാണത്തിൻ്റെ കാഠിന്യം കുറയുന്നു. ഇങ്ങനെ മാറുന്ന അക്ഷരങ്ങൾ പിന്നീട് സൊണൊറന്റുകൾക്ക് (sonorants) ഇടയിൽ വരുമ്പോൾ ഘോഷമായി ഉച്ചരിക്കപ്പെടും.&lt;ref name=&quot;Chelliah1997&quot;/&gt;

{{interlinear|indent=3
|/tʰin-/ + /-kʰət/ → /tʰinɡət/
|''തിൻ''- {} ''-ഖത്'' {} ''തിൻഗത്''
|തുളയ്ക്കുക {} മുകളിലേക്ക് {} {മുകളിലേക്ക് തുളയ്ക്കുക}
|}}
{{interlinear|indent=3
|/səŋ/ + /kʰom/ → /səŋɡom/
|''സങ്'' {} ''ഖോം'' {} ''സങ്ഗോം''
|പശു {} അകിട് {} പാൽ
|}}
{{interlinear|indent=3
|/hi-/ + /-tʰok/ → /hidok/
|''ഹി-'' {} ''-ഥോക്'' {} ''ഹിദോക്''
|വെട്ടിമാറ്റുക {} പുറത്തേക്ക് {} {പുറത്തേക്ക് വെട്ടിമാറ്റുക}
|}}

== വ്യാകരണം ==
മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ മലയാളത്തിന് സമാനമായി [[Subject–object–verb|കർത്താവ്-കർമ്മം-ക്രിയ (SOV)]] എന്ന പദക്രമമാണ് പിന്തുടരുന്നത്. ഉദാഹരണത്തിന്, ''എയ് ചാൿ ചായ്'' (&lt;small&gt;മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|mni-mtei|ꯑꯩ ꯆꯥꯛ ꯆꯥꯢ}}) എന്ന വാക്യം ശ്രദ്ധിക്കുക. ഇതിൽ &quot;എയ്&quot; (ഞാൻ) കർത്താവും, &quot;ചാൿ&quot; (ചോറ്) കർമ്മവും, &quot;ചായ്&quot; (കഴിക്കുന്നു) ക്രിയയുമാണ്.

=== വചനം (ഏകവചനം/ബഹുവചനം) ===
മലയാളത്തിൽ നാമങ്ങളെ ബഹുവചനമാക്കാൻ 'അർ', 'മാർ', 'കൾ' എന്നീ പ്രത്യയങ്ങൾ ചേർക്കുന്നതുപോലെ, മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ പ്രധാനമായും രണ്ട് പ്രത്യയങ്ങളാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്:
* '''-ഖോയ് (khoi):''' സർവ്വനാമങ്ങൾക്കും മനുഷ്യരെ കുറിക്കുന്ന നാമങ്ങൾക്കും ഒപ്പം ചേർക്കുന്നു (ഉദാ: ഞങ്ങൾ, അവർ).
* '''-സിങ് (siṅ):''' മറ്റ് എല്ലാ നാമങ്ങൾക്കും ഒപ്പം ചേർക്കുന്നു (ഉദാ: മരങ്ങൾ, മൃഗങ്ങൾ).

മലയാളത്തിലെപ്പോലെ തന്നെ നാമങ്ങൾ ബഹുവചനമാകുമ്പോഴും അതിനൊപ്പമുള്ള ക്രിയയ്ക്ക് മാറ്റം സംഭവിക്കുന്നില്ല. ഉദാഹരണങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു:&lt;ref name=&quot;Singh 2013&quot;&gt;{{cite journal |last=Singh |first=S. Indrakumar |date=November 2013 |title=Agreements in Manipuri |url=http://www.languageinindia.com/nov2013/indrakumaragreementsmanipurifinal.pdf |journal=Language in India |volume=13 |issue=11 |pages=216–231}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! നാമം (മെയ്തെയ്) !! മലയാളം അർത്ഥം !! വാക്യം (മെയ്തെയ്) !! പരിഭാഷ
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡ}} (അങ്ആങ്) || കുഞ്ഞ് || {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡ ꯀꯞꯄꯤ}} (അങ്ആങ് കപ്പി) || കുഞ്ഞ് കരയുന്നു.
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡꯁꯤꯡ}} (അങ്ആങ്സിങ്) || കുഞ്ഞുങ്ങൾ || {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡꯁꯤꯡ ꯀꯞꯄꯤ}} (അങ്ആങ്സിങ് കപ്പി) || കുഞ്ഞുങ്ങൾ കരയുന്നു.
|}

നാമങ്ങളെ കൂടുതൽ വ്യക്തമാക്കാൻ നാമവിശേഷണങ്ങൾ (Adjectives) ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ അവ നാമത്തോട് ചേർത്തെഴുതുന്നില്ല. പകരം പ്രത്യേക പദങ്ങളായിത്തന്നെ ഉപയോഗിക്കുന്നു:&lt;ref name=&quot;Singh 2013&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! നാമവിശേഷണം !! മലയാളം അർത്ഥം !! വാക്യം (മെയ്തെയ്) !! പരിഭാഷ
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯑꯃ}} (അമാ) || ഒരു / ഒന്ന് || {{lang|mni-mtei|ꯃꯤ ꯑꯃ ꯂꯥꯛꯏ}} (മീ അമാ ലാൿഈ) || ഒരാൾ വരുന്നു.
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯈꯔ}} (ഖരാ) || ചില || {{lang|mni-mtei|ꯃꯤ ꯈꯔ ꯂꯥꯛꯏ}} (മീ ഖരാ ലാൿഈ) || ചിലർ വരുന്നു.
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯃꯌꯥꯝ}} (മയാം) || പല / ധാരാളം || {{lang|mni-mtei|ꯃꯤ ꯃꯌꯥꯝ ꯂꯥꯛꯏ}} (മീ മയാം ലാൿഈ) || പലർ വരുന്നു.
|}

=== സംയുക്ത ക്രിയകൾ ===
പ്രധാന ക്രിയാധാതുവിനോടൊപ്പം കാലമോ അവസ്ഥയോ സൂചിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് പ്രത്യയങ്ങൾ ചേർത്താണ് മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ സംയുക്ത ക്രിയകൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത് (മലയാളത്തിൽ 'വന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു' എന്ന് പറയുന്നതുപോലെ). ഇതിനായി പ്രധാനമായും രണ്ട് പ്രത്യയങ്ങളാണ് കൂടുതലായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്:&lt;ref name=&quot;Devi 2014&quot;&gt;{{cite journal |last1=Devi |first1=M. Bidyarani |date=May 2014 |title=Compound Verbs in Manipuri |url=http://www.languageinindia.com/may2014/bidyaranimanipuricompoundverbsfinal.pdf |journal=Language in India |volume=14 |issue=5 |pages=66–70}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! പ്രത്യയം !! മലയാളം അർത്ഥം
|-
| {{lang|mni-mtei|-ꯊꯣꯛ}} (-ഥോൿ) || പുറത്തുവരിക / വരിക (ദിശയെ സൂചിപ്പിക്കാൻ)
|-
| {{lang|mni-mtei|-ꯅꯤꯡ}} (-നിങ്) || ആഗ്രഹിക്കുക / വേണം
|}

ക്രിയയുടെ പൂർണ്ണമായ രൂപം ലഭിക്കാൻ ഇവയോടൊപ്പം ആസ്പെക്ട് മാർക്കറുകൾ (ക്രിയയുടെ കാലം സൂചിപ്പിക്കുന്നവ) കൂടി ചേർക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ഘടന: {{blockindent|[ക്രിയാധാതു] + [പ്രത്യയം] + [കാലം സൂചിപ്പിക്കുന്ന പ്രത്യയം]}} എന്നാണ്:&lt;ref name=&quot;Devi 2014&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! ക്രിയാധാതു !! പ്രത്യയം !! കാലം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് !! സംയുക്തരൂപം (മെയ്തെയ്) !! പരിഭാഷ
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝ}} (തും - ഉറങ്ങുക) || {{lang|mni-mtei|-ꯊꯣꯛ}} (-ഥോൿ) || {{lang|mni-mtei|-ꯂꯦ}} (-ലേ - പൂർണ്ണതയെ കുറിക്കുന്നു) || {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝꯊꯣꯛꯂꯦ}} (തുംഥോൿലേ) || ഉറങ്ങാൻ തുടങ്ങി
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝ}} (തും - ഉറങ്ങുക) || {{lang|mni-mtei|-ꯅꯤꯡ}} (-നിങ്) || {{lang|mni-mtei|-ꯂꯦ}} (-ലേ - പൂർണ്ണതയെ കുറിക്കുന്നു) || {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝꯅꯤꯡꯂꯦ}} (തുംനിങ്‌ലേ) || ഉറക്കം വരുന്നു
|}

ആവശ്യമെങ്കിൽ ഈ രണ്ട് പ്രത്യയങ്ങളും ഒന്നിച്ചുചേർത്തും സംയുക്ത ക്രിയകൾ ഉണ്ടാക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന്, ''{{lang|mni-mtei|ꯄꯤꯊꯣꯛꯅꯤꯡꯂꯦ}}'' (പീഥോൿനിങ്‌ലേ) എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം &quot;പുറത്തുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു&quot; എന്നാണ്.

== ലിപി ==
{{main|മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി}}
[[File:Depiction of the Puya Mei Thaba (Burning of the Meitei texts) ordered by Meitei King Pamheiba (AKA Garib Niwaj or Gopal Singh) under the influence of Bengali Hindu missionary Shantidas Gosai (AKA Shantidas Goswami or Shantidas Adhikari).jpg|thumb|300px|മെയ്തെയ് ലിപിയിലെഴുതിയ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ കത്തിച്ചുകളഞ്ഞ ചരിത്രസംഭവത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം.]]

[[ഭാരതത്തിലെ ഔദ്യോഗിക ലിപികൾ|ഭാരതത്തിലെ ഔദ്യോഗിക ലിപികളിൽ]] ഒന്നാണ് [[മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തെയ് ലിപി]] ({{lang|mni-Mtei|ꯃꯩꯇꯩ ꯃꯌꯦꯛ}}).&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Khuman |first1=Yanglem Loijing Khomba |last2=Devi |first2=Salam Dickeeta |last3=Singh |first3=Ch. Ponykumar |last4=Devi |first4=H. Mamata |last5=Singh |first5=N. Ajith |date=1 December 2022 |title=A benchmark dataset for printed Meitei/Meetei script character recognition |journal=Data in Brief |language=en |volume=45 |article-number=108585 |doi=10.1016/j.dib.2022.108585 |pmid=36426059 |pmc=9679442 |bibcode=2022DIB....4508585K |issn=2352-3409}}&lt;/ref&gt; കാങ്‌ലെയ് ലിപി ({{lang|mni-mtei|ꯀꯪꯂꯩ ꯃꯌꯦꯛ}})&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Noni |first1=Arambam |url=https://books.google.com/books?id=OzjbCgAAQBAJ&amp;q=Kanglei+script+Meetei+Mayekuz8AhVlSWwGHeUtCqoQ6AF6BAgFEAM&amp;pg=PA223 |title=Colonialism and Resistance: Society and State in Manipur |last2=Sanatomba |first2=Kangujam |year=2015 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-1-317-27066-9 |pages=223, 235, 237 |language=en}}&lt;/ref&gt; എന്നും ഈ ലിപിയിലെ ആദ്യ മൂന്ന് അക്ഷരങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി കോൿ സം ലായ് ലിപി ({{lang|mni-mtei|ꯀꯣꯛ ꯁꯝ ꯂꯥꯏ ꯃꯌꯦꯛ}})&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=mni:মণিপুরদা লোলয়ান চঙলকপা অমদি মীতৈ ইয়েক্না থোঙজিন্দা ৱারৌজনা লেপ্লরবদা ! |url=http://hueiyenlanpao.com/wp-content/uploads/2016/06/17.02.2022-B5.pdf |website=Hueiyen Lanpao |language=mni}}&lt;/ref&gt; എന്നും ഇതിനെ വിളിക്കാറുണ്ട്. ആറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ നാണയങ്ങളിലാണ് ഇത് ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടതായി അറിയുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Datta |first=Amaresh |url=https://books.google.com/books?id=ObFCT5_taSgC&amp;q=Manipur%208th%20century%20copper%20plate%20inscription%20Manipur&amp;pg=PA142 |title=Encyclopaedia of Indian Literature |publisher=[[Sahitya Akademi]] |year=1987 |isbn=978-81-260-1803-1 |page=142 |language=en}}&lt;/ref&gt; പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടുവരെ ഈ ലിപി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. പിന്നീട് ഇതിന് പകരം [[ബംഗാളി ലിപി]] ഉപയോഗിച്ചുതുടങ്ങി. എന്നാൽ 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മെയ്തെയ് ലിപി വീണ്ടും വൻതോതിൽ പ്രചാരത്തിലായി.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Laithangbam |first=Iboyaima |date=23 September 2017 |title=Banished Manipuri script stages a comeback |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/banished-manipuri-script-stages-a-comeback/article19743482.ece |access-date=6 March 2023 |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; 2021-ൽ മണിപ്പൂരി ഭാഷ എഴുതുന്നതിനായി ബംഗാളി ലിപിക്കൊപ്പം മെയ്തെയ് മയേക്കും [[മണിപ്പൂർ സർക്കാർ]] ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിച്ചു. 2031 വരെ പത്തുവർഷത്തേക്ക് ബംഗാളി ലിപിയും കൂടെ ഔദ്യോഗികമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=GAZETTE TITLE: The Manipur Official Language (Amendment) Act, 2021 |url=http://manipurgovtpress.nic.in/en/details_gazzete/?gazette=658 |access-date=6 March 2023 |website=manipurgovtpress.nic.in}}&lt;/ref&gt;

{|class=&quot;wikitable letters-table&quot;
|+ മെയ്തെയ് മയേൿ അടിസ്ഥാന അക്ഷരങ്ങൾ (മപുൽ ഇയേൿ)
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=കോൿ|tops=ꯀꯣꯛ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯀ|ml=ക|ipa=/k/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=സം|tops=ꯁꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯁ|ml=സ|ipa=/s/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ലായ്|tops=ꯂꯥꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯂ|ml=ല|ipa=/l/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=മിത്|tops=ꯃꯤꯠ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯃ|ml=മ|ipa=/m/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=പാ|tops=ꯄꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯄ|ml=പ|ipa=/p/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=നാ|tops=ꯅꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯅ|ml=ന|ipa=/n/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ചിൽ|tops=ꯆꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯆ|ml=ച|ipa=/tʃ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=തിൽ|tops=ꯇꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯇ|ml=ത|ipa=/t/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഖൗ|tops=ꯈꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯈ|ml=ഖ|ipa=/kʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ങൗ|tops=ꯉꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯉ|ml=ങ|ipa=/ŋ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഥൗ|tops=ꯊꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯊ|ml=ഥ|ipa=/tʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=വായ്|tops=ꯋꯥꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯋ|ml=വ|ipa=/w/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=യാങ്|tops=ꯌꯥꯡ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯌ|ml=യ|ipa=/j/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഹുൿ|tops=ꯍꯨꯛ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯍ|ml=ഹ|ipa=/h/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഉൻ|tops=ꯎꯟ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯎ|ml=ഉ|ipa=/u/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഈ|tops=ꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯏ|ml=ഇ|ipa=/i/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഫം|tops=ꯐꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯐ|ml=ഫ|ipa=/pʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=അതിയ|tops=ꯑꯇꯤꯌꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯑ|ml=അ|ipa=/ɐ/|color=red}}
|}

{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ മെയ്തെയ് മയേൿ അധിക അക്ഷരങ്ങൾ
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഗോക|tops=ꯒꯣꯛ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯒ|ml=ഗ|ipa=/ɡ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഘൗ|tops=ꯘꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯘ|ml=ഘ|ipa=/ɡʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഛ|tops=ꫢ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫢ|ml=ഛ|ipa=/t͡ʃʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ജിൽ|tops=ꯖꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯖ|ml=ജ|ipa=/d͡ʒ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഝം|tops=ꯓꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯓ|ml=ഝ|ipa=/d͡ʒʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഞ|tops=ꫣ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫣ|ml=ഞ|ipa=/ɲ/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ട്ട|tops=ꫤ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫤ|ml=ട്ട|ipa=/ʈ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഠ|tops=ꫥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫥ|ml=ഠ|ipa=/ʈʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഡ|tops=ꫦ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫦ|ml=ഡ|ipa=/ɖ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഢ|tops=ꫧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫧ|ml=ഢ|ipa=/ɖʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ണ|tops=ꫨ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫨ|ml=ണ|ipa=/ɳ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ദിൽ|tops=ꯗꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯗ|ml=ദ|ipa=/d/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ധൗ|tops=ꯙꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯙ|ml=ധ|ipa=/dʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ബാ|tops=ꯕꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯕ|ml=ബ|ipa=/b/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഭം|tops=ꯚꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯚ|ml=ഭ|ipa=/bʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=രായി|tops=ꯔꯥꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯔ|ml=ര|ipa=/ɾ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ശ|tops=ꫩ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫩ|ml=ശ|ipa=/ɕ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഷ|tops=ꫪ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫪ|ml=ഷ|ipa=/ʂ/|color=red}}
|}

മലയാളത്തിലെ [[മലയാളലിപി #ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ|ചില്ലക്ഷരങ്ങൾക്ക്]] സമാനമായി, മെയ്തെയ് മയേൿ ലിപിയിൽ വാക്കുകളുടെ അവസാനം സ്വരമില്ലാത്ത വ്യഞ്ജനങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന രണ്ടാമതൊരു രൂപമാണ് ലോൺസം ({{lang|mni-Mtei|ꯂꯣꯟꯁꯨꯝ}}). 'ലോൺസം' എന്നാൽ 'അന്ത്യം' എന്നാണർത്ഥം; മലയാളത്തിൽ /ക/ എന്നത് /ക്/ (ൿ) ആയി മാറുന്നതുപോലെ, ഈ ലിപിയിൽ എട്ട് അക്ഷരങ്ങൾക്കാണ് ഇത്തരത്തിൽ പ്രത്യേക ചില്ലക്ഷര രൂപങ്ങളുള്ളത്.

{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ മെയ്തെയ് മയേൿ ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ (ലോൺസം ഇയേൿ)
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ക|tops=ꯀ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯛ|ml=ൿ|ipa=/k/|color=red}}{{notetag|മലയാള ഭാഷയിൽ ഈ ശബ്ദത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതിനായി മുൻകാലങ്ങളിൽ 'ൿ' എന്ന ലിപിയാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. ഇത് 'ക്' എന്ന ഉച്ചാരണത്തിൽ നിന്നും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമാണ്.}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ങ|tops=ꯉ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯡ|ml=ങ്|ipa=/ŋ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ത|tops=ꯇ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯠ|ml=ത്|ipa=/t/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ന|tops=ꯅ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯟ|ml=ൻ|ipa=/n/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=പ|tops=ꯄ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯞ|ml=പ്|ipa=/p/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=മ|tops=ꯃ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯝ|ml=മ്|ipa=/m/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ല|tops=ꯂ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯜ|ml=ൽ|ipa=/l/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഇ|tops=ꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯢ|ml=ഇ (അന്ത്യം)|ipa=/i/|color=red}}
|}
{{noteFoot|മെയ്തെയ് മയേൿ ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ}}
രണ്ടാം ഭാഷയായി അടിസ്ഥാന മെയ്തെയ് പഠിപ്പിക്കാൻ മണിപ്പൂർ ബോർഡ് ഓഫ് സെക്കൻഡറി എജ്യുക്കേഷൻ റോമൻ അക്ഷരമാല ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=25 January 2023 |title=Manipur HSLC Date Sheet 2023: BSEM Class 10 time table released, exam begins March 16 |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/manipur-hslc-date-sheet-2023-bsem-class-10-time-table-released-exam-begins-march-16/articleshow/97300318.cms?from=mdr |access-date=6 March 2023 |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=SNS |date=10 January 2019 |title=Manipur Board Class 12 (HSC) and Class 10 (HSLC) Timetable 2019 available online at manipureducation.gov.in {{!}} Check now |url=https://www.thestatesman.com/india/manipur-board-class-12-hsc-and-class-10-hslc-timetable-2019-available-online-at-manipureducation-gov-in-check-now-1502723456.html |access-date=6 March 2023 |website=[[The Statesman (India)|The Statesman]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ലാറ്റിൻ അക്ഷരമാല ഉപയോഗിക്കുന്ന മണിപ്പൂരി പാഠപുസ്തകങ്ങൾ ഇനി പ്രസിദ്ധീകരിക്കരുതെന്ന് ബോർഡ് അടുത്തിടെ ഒരു നിർദ്ദേശം പുറപ്പെടുവിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |title=MEELAL lauds BSEM order: 04th feb24 ~ E-Pao! Headlines |url=https://e-pao.net/GP.asp?src=44..040224.feb24 |website=e-pao.net |access-date=15 February 2024}}&lt;/ref&gt; മണിപ്പൂരിലെ [[മണിപ്പൂരിലെ ക്രിസ്തുമതം|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]] റോമൻ ലിപിയിലുള്ള മെയ്തെയ് ഭാഷാ ബൈബിളുകൾ സാധാരണയായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Birth of Jesus Manipuri Roman Mayek CB |url=https://bibleforchildren.org/PDFs/manipuri_roman_mayek/36_The_Birth_of_Jesus_Manipuri_Roman_Mayek_CB.pdf |website=bibleforchildren.org}}&lt;/ref&gt;

ലൈനിംഘാൻ നൗരിയ ഫുലോ (1888-1941) കണ്ടുപിടിച്ച ഒരു [[നിർമ്മിത ലിപി|നിർമ്മിത ലിപിയാണ്]] [[നൗരിയ ഫുലോ ലിപി]]. ഇത് [[ദേവനാഗരി]], ബംഗാളി ലിപികളോട് വളരെയധികം സാമ്യം പുലർത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=mni:নাওরিয়া ফুলো: ঋষি অমা - এলাংম দীনমনী |url=http://hueiyenlanpao.com/wp-content/uploads/2016/06/12.11.2019-B7.pdf |work=Hueiyen Lanpao |language=mni |publication-place=India}}&lt;/ref&gt; ഇത് [[അപോക്പ മരുപ്പ്]] പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചിരുന്നെങ്കിലും ഒരിക്കലും വ്യാപകമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Wahengbam Ibohal |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.463276/page/n501/mode/2up?q=Naoriya+phullo |title=The History Of Manipur |publisher=[[Digital Library of India]] |others=[[Internet Archive]] |location=India |page=501 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ഉദാഹരണ വാചകങ്ങൾ ==
താഴെ നൽകിയിരിക്കുന്ന വാചകം [[അന്താരാഷ്ട്ര മനുഷ്യാവകാശ പ്രഖ്യാപനം|സാർവ്വദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ പ്രഖ്യാപനത്തിലെ]] വകുപ്പ് 1. നിന്നുള്ളതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri language and alphabets |url=https://omniglot.com/writing/manipuri.htm |access-date=12 August 2022 |website=omniglot.com}}&lt;/ref&gt;{{efn|അവലംബമായി നൽകിയ വെബ്സൈറ്റിലെ ഒന്നാം അനുച്ഛേദത്തിന്റെ മെയ്തെയ് പരിഭാഷയിൽ, 'അന്തസ്സ്', 'അവകാശം' എന്നിവയ്ക്കായി യഥാക്രമം {{lang|mni-mtei|ꯏꯖꯖꯠ}} (ഇജത് - ''iːdʒət''), {{lang|mni-mtei|ꯍꯛ}} (ഹൿ - ''hə́k'') എന്നീ വിദേശപദങ്ങളാണ് ഉപയോഗിച്ചിട്ടുള്ളത്. എന്നാൽ ഇവയുടെ തനത് മെയ്തെയ് പദങ്ങൾ യഥാക്രമം {{lang|mni-mtei|ꯏꯀꯥꯏ ꯈꯨꯝꯅꯕ}} (ഇകായ് ഖുംനബ - ''í.kai kʰum.nə.bə''), {{lang|mni-mtei|ꯐꯪꯐꯝ ꯊꯣꯛꯄ}} (ഫങ്ഫം തോൿപ - ''pʰəŋ.pʰəm tʰok.pə'') എന്നിവയാണ്.}}

==== മെയ്തെയ് [[മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തെയ് മയേൿ]] ലിപിയിൽ ====
{{blockindent|{{lang|mni-Mtei|ꯃꯤꯑꯣꯏꯕ ꯈꯨꯗꯤꯡꯃꯛ ꯄꯣꯛꯄ ꯃꯇꯝꯗ ꯅꯤꯡꯇꯝꯃꯤ, ꯑꯃꯗꯤ ꯏꯖꯖꯠ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯍꯛ ꯃꯥꯟꯅꯅ ꯂꯧꯖꯩ ꯫ ꯃꯈꯣꯏ ꯄꯨꯝꯅꯃꯛ ꯋꯥꯈꯜ ꯂꯧꯁꯤꯡ ꯁꯦꯡꯏ, ꯑꯐ ꯐꯠꯇ ꯈꯪꯏ, ꯑꯗꯨꯅ ꯑꯃꯅ ꯑꯃꯒ ꯂꯣꯏꯅꯕ ꯃꯇꯝꯗ ꯃꯆꯤꯟ ꯃꯅꯥꯎꯒꯨꯝꯅ ꯂꯣꯏꯅꯒꯗꯕꯅꯤ ꯫}}}}

==== മെയ്തെയ് [[കിഴക്കൻ നാഗരി ലിപി|ബംഗാളി-ആസ്സാമീസ്]] ലിപിയിൽ ====
{{blockindent|{{lang|mni-Beng|মিওইবা খুদিংমক পোকপা মতমদা নিংতম্মী, অমদি ইজ্জৎ অমসুং হক মান্ননা লৌজৈ । মখোই পুম্নমক ৱাখল লৌশিং শেঙই, অফ ফত্তা খঙই, অদুনা অমনা অমগা লোইনবদা মচীন মনাওগুম্না লোইনগদবনি ।}}}}

==== ([[ISO 15919]]) ലത്തീൻ വൽക്കരണം ====
{{blockindent|{{translit|mni|ISO|Mioiba khudingmak pokpa matamda ningtammi amadi ijjat amasung hak mānnana leijei, makhoi pumnamak wākhal loushing shengi, apha phatta khangi, aduna amana amaga loinabada machin manāogumna loinagadabani.|italic=yes}}}}

==== [[അന്താരാഷ്ട്ര ശബ്ദലിപി|ഐ.പി.എ]] അനുലേഖനം ====
{{blockindent|{{lang|mni|{{IPA|míːójbə kʰud̯íŋmək pókpə mət̯ə̀md̯ə níːŋt̯ə̀mmi, əməd̯i iːdʒət əməʃùng hə́k màːnənə lɐ̀jdʒɐ̀j. məkʰój púmnəmək wakʰə̀l lə̀wʃiŋ ʃèŋi, əpʱə̀ pʱə́ːt̯ə kʰə́ŋi, əd̯unə əmənə əməgə lòjnəbəd̯ə mət͡ʃìn mənáwgùmnə lójnəgəd̯əbəni'}}}}}}

==== മലയാളം പരിഭാഷ ====
{{blockindent|മനുഷ്യരെല്ലാവരും തുല്യാവകാശങ്ങളോടും അന്തസ്സോടും കൂടി സ്വതന്ത്രരായി ജനിച്ചവരാണ്. മനുഷ്യനു വിവേകവും മനഃസാക്ഷിയും സിദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവർ പരസ്പരം സഹോദരഭാവത്തോടെ വർത്തിക്കേണ്ടതാണ്.}}

== കുറിപ്പുകൾ ==
{{notelist}}

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

{{commons category}}
{{Incubator|code= mni}}
&lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt; 

{{Official_languages_of_India}}
{{ഭാരതത്തിലെ ഭാഷകൾ|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Languages of Northeast India|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Languages of Bangladesh|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Languages of South Asia|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Sino-Tibetan branches|state=&quot;expanded&quot;}}

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മണിപ്പൂരി]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ബംഗ്ലാദേശിലെ ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ബർമ്മയിലെ ഭാഷകൾ]]</text>
      <sha1>co2mdcjs1iuqgtro2s786j35bakufdq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611875</id>
      <parentid>4611787</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T10:07:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Symphonicallyu</username>
        <id>155269</id>
      </contributor>
      <origin>4611875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113874" sha1="k92ur8pzm65d19ydqzjslbct33yo8hf" xml:space="preserve">{{prettyurl|Meitei language}}
{{Short description|വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിലെ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷ}}
{{നാനാർത്ഥം|മണിപ്പൂരി}}
{{Hatnote|പ്രത്യേകമായി പറഞ്ഞിട്ടില്ലെങ്കിൽ, ഈ ലേഖനത്തിലെ മണിപ്പൂരി ഭാഷ [[മെയ്തേയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തേയ് മയേൿ ലിപിയിലാണ്]] എഴുതിയിരിക്കുന്നത്.}}
{{Infobox language
| name = &lt;span style=&quot;font-size:100%;line-height:1.85;text-align:center;&quot;&gt;മെയ്തെയ്&lt;/span&gt;
| altname = &lt;span style=&quot;font-size:100%;line-height:1.85;&quot;&gt;&lt;center&gt;{{lang|mni-Mtei|ꯃꯅꯤꯄꯨꯔꯤ}} (മണിപ്പൂരി)&lt;/center&gt;&lt;/span&gt;
| nativename = &lt;span style=&quot;font-size:100%;line-height:2.65;&quot;&gt;{{center|{{huge|{{lang|mni-Mtei|ꯃꯩꯇꯩꯂꯣꯟ}}}}}}&lt;small&gt;{{center|{{lang|mni-Beng|মৈতৈলোন}} • {{transliteration|mni|ISO|Meiteilon}}}}&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;
| pronunciation    = {{IPA|mni|meɪteɪ|}}
| image = [[File:Meitei language written in Meitei script.svg|center]]
| mapsize  = 300px
| imagecaption = &lt;small&gt;&lt;center&gt;[[മെയ്തെയ് മയേക്|മെയ്തെയ് ലിപിയിലെഴുതിയ]] ''&quot;മെയ്തെയ് ലോൻ&quot;''&lt;/center&gt;&lt;/small&gt;
| states = [[ഇന്ത്യ]] • [[ബംഗ്ലാദേശ്]]
| region = *[[മണിപ്പൂർ]]
*[[ആസാം]]
*[[ത്രിപുര]]
| ethnicity = [[മെയ്തെയ് ജനത|മെയ്തെയ്]]
| familycolor = സൈനോ-തിബെറ്റൻ
| fam1 = [[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ]]
| fam2 = [[തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷകൾ|തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ]]
| fam3 = [[മദ്ധ്യ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷകൾ|മദ്ധ്യ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ]]
| speakers = {{sigfig|1.775000|2}} ദശലക്ഷം
| date = 2003–2011
| ref = &lt;ref&gt;{{e28|mni}}&lt;/ref&gt;
| ancestor = [[മുതൽ-സൈനോ-തിബെറ്റൻ]]
| ancestor2 = [[മുതൽ-തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ]]
| script = 
*[[മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തെയ് മയേൿ]] &lt;small&gt;(മാതൃലിപി)&lt;/small&gt;
*[[നൗരിയ ഫുലോ ലിപി|നൗരിയ ഫുലോ]]
*[[കിഴക്കൻ നാഗരി ലിപി|ബംഗാളി-ആസ്സാമീസ്]]
*[[ലത്തീൻ അക്ഷരമാല|ലത്തീൻ]] &lt;small&gt;(ഔദ്യോഗികമല്ല)&lt;/small&gt;
| nation = {{flag|ഇന്ത്യ}} &lt;small&gt;(ഔദ്യോഗിക പട്ടികഭാഷ)&lt;/small&gt;
*[[മണിപ്പൂർ]] &lt;small&gt;(പ്രധാന ഔദ്യോഗിക ഭാഷ)&lt;/small&gt;
*[[ആസാം]] &lt;small&gt;(അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷ)&lt;/small&gt;
| minority = {{Bulleted list|[[ത്രിപുര|ത്രിപുര, ഇന്ത്യ]]|[[ബംഗ്ലാദേശിലെ ഭാഷകൾ|ബംഗ്ലാദേശ്]]|[[മ്യാൻമറിലെ ഭാഷകൾ|മ്യാൻമർ]]}}
| agency = [[ഡയറക്ടറേറ്റ് ഓഫ് ലാംഗ്വേജ് പ്ലാനിംഗ് ആൻഡ് ഇംപ്ലിമെന്റേഷൻ]], മണിപ്പൂർ
* [[സാംസ്കാരിക മന്ത്രാലയം (ഇന്ത്യ)|സാംസ്കാരിക മന്ത്രാലയം]]
* [[സാഹിത്യ അക്കാദമി]]
* [[സെൻട്രൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യൻ ലാംഗ്വേജസ്]]
* [[ഡയറക്ടറേറ്റ് ഓഫ് ലാംഗ്വേജ് പ്ലാനിംഗ് ആൻഡ് ഇംപ്ലിമെന്റേഷൻ]]
* [[മണിപ്പൂരി സാഹിത്യ പരിഷത്ത്]]
| iso2 = mni
| lc1 = mni
| ld1 = &lt;small&gt;മണിപ്പൂരി&lt;/small&gt;
| lc2 = omp
| ld2 = &lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി&lt;/small&gt;
| glotto = mani1292
| glottoname = &lt;small&gt;മണിപ്പൂരി&lt;/small&gt;
| glotto2 = meit1246
| glottoname2 = &lt;small&gt;മെയ്തെയ്&lt;br&gt;(മാനക ഭാഷാഭേദം)&lt;/small&gt;
| glotto3 = pang1284
| glottoname3 = &lt;small&gt;പംഗൽ&lt;br&gt;(മുസ്ലീം ഭാഷാഭേദം)&lt;/small&gt;
| notice           = IPA
| notice2          =
| dialects =
*[[തൗഗലോൺ]] (രാജസഭകളിലെ ഭാഷാഭേദം)
*[[അമൈലോൺ]] ([[ആരാധനാ ഭാഷ|ആരാധനാ ഭാഷാഭേദം]])
*[[ഖുമൻ (ഭാഷാശാസ്ത്രം)|ഖുമൻ]] (ചരിത്രപരം)
*[[മൊയ്‌രംഗ് (ഭാഷാശാസ്ത്രം)|മൊയ്‌രംഗ്]] (ചരിത്രപരം)
*[[ചക്പ ഭാഷ|ചക്പ/ലോയ്]]
*മെയ്തെയ് പംഗൽ&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;&gt;{{Cite web |title=Meitei {{!}} Ethnologue |url=https://www.ethnologue.com/language/mni/ |access-date=3 May 2023 |website=[[Ethnologue]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20190724203234/https://www.ethnologue.com/language/mni/ |archive-date=24 July 2019 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*[[ബംഗ്ലാദേശിലെ മെയ്തെയ് ഭാഷ|ബംഗ്ലാദേശി മെയ്തെയ്]]
| speakers2 =
| map = [[File:Meitei language distribution.png|center]]
| mapcaption =
&lt;small&gt;{{legend|#014167|മെയ്തെയ് ഔദ്യോഗികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായ ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#076BA2|മെയ്തെയ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷയല്ലെങ്കിലും വിദ്യാഭ്യാസ ഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#419ED5|മെയ്തെയ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷയോ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ഭാഷയോ അല്ലെങ്കിലും വിദ്യാഭ്യാസ ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#79A9E3|മെയ്തെയ് അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഔദ്യോഗികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായ ഭാഷയല്ലാത്ത പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#A6BBD5|മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്ന ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ കൂടുതലുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
}}
{{Contains special characters
| special    = [[മണിപ്പൂരി ഭാഷ|മെയ്തെയ്]]
| fix        = സഹായം:മെയ്തെയ് ലിപി
| characters = [[മെയ്തെയ് മയെക് ലിപി|മെയ്തെയ് മയേൿ]]
| image      = Meetei_Mayek_letter_I.svg
}}
[[വടക്കു കിഴക്കൻ ഇന്ത്യ|വടക്കുകിഴക്കൻ]] [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]]   [[മണിപ്പൂർ]] സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ ഔദ്യോഗികഭാഷയാണ്‌ '''മണിപ്പൂരി ഭാഷ''' എന്നപേരിലും അറിയപ്പെടുന്ന '''മെയ്തെയ് ലോൻ''' (&lt;small&gt;മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|mni-Mtei|ꯃꯩꯇꯩꯂꯣꯟ}}, &lt;small&gt;[[അന്താരാഷ്ട്ര ശബ്ദലിപി|ഐ.പി.എ.]]:&lt;/small&gt; {{IPA|mni|mejtej loːn|}} &lt;ref&gt;{{Cite OED|Meithei |access-date=14 October 2022}}&lt;/ref&gt;).{{efn|ഇതു കൂടാതെ ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷാകുടുംബത്തിൽ‌പ്പെട്ട [[ബിഷ്ണുപ്രിയ മണിപ്പൂരി ഭാഷ|ബിഷ്ണുപ്രിയ മണിപ്പൂരി]] എന്നൊരു ഭാഷയും മണിപ്പൂരിൽ സംസാരിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്‌.}} 

ഒരു [[തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷകൾ|തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷയാണ്]] മെയ്തെയ് അഥവാ മണിപ്പൂരി. [[മണിപ്പൂർ|മണിപ്പൂരിലെ]] ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായ ഇത്, [[ആസാം|ആസാമിലെ]] നാല് ജില്ലകളിൽ അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷ കൂടിയാണ്. 1992-ൽ [[ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം പട്ടിക|ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം പട്ടികയിൽ]] ഉൾപ്പെടുത്തിയ ഈ ഭാഷയെ, [[കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി]] ഉന്നത സാഹിത്യഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot; /&gt; ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സംസാരിക്കപ്പെടുന്ന 	
[[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ]] ഭാഷയാണിത്. വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിൽ [[ആസ്സാമീസ്]], [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]] എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം മൂന്നാം സ്ഥാനത്താണ് മെയ്തെയ്.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Language – India, States and Union Territories |url=http://censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf |work=Census of India 2011 |publisher=Office of the Registrar General |pages=13–14 |access-date=30 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181114073412/http://www.censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf |archive-date=14 November 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011-ലെ കണക്കെടുപ്പ് പ്രകാരം ഇന്ത്യയിൽ 1,761,079 പേർ മെയ്തെയ് മാതൃഭാഷയായി സംസാരിക്കുന്നു. ഇതിൽ ഭൂരിഭാഗവും (1,522,132 പേർ) മണിപ്പൂരിലാണുള്ളത്. അയൽ സംസ്ഥാനങ്ങളായ ആസാം (168,133), [[ത്രിപുര]] (23,779), [[നാഗാലാ‌ൻഡ്|നാഗാലാൻഡ്]] (9,511) എന്നിവിടങ്ങളിലും ചെറിയ സമൂഹങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ, അയൽരാജ്യങ്ങളായ [[മ്യാൻമർ|ബർമ്മ]],&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuris in Mandalay see ray of hope in Modi |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Manipuris-in-Mandalay-see-ray-of-hope-in-Modi/articleshow/48059811.cms |last1=Sunil |first1=Oinam |date=14 July 2015 |website=The Times of India |language=en}}&lt;/ref&gt; [[ബംഗ്ലാദേശ്]]&lt;ref&gt;{{e28|mni}}&lt;/ref&gt; എന്നിവിടങ്ങളിലും ഈ ഭാഷ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ethnologue.org/show_language.asp?code=mni |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-04 |archive-date=2010-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100707190446/http://www.ethnologue.org/show_language.asp?code=mni |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ചരിത്രപരമായി [[നിങ്തൗജ രാജവംശം|നിങ്തൗജ]], [[ഖുമൻ രാജവംശം|ഖുമൻ]], [[മൊയ്‌റാംഗ്]], [[അംഗോം]], [[ലുവാങ്]], [[ചെങ്‌ലീ]], [[ഖാബ-ൻഗൻബ]] എന്നീ സ്വതന്ത്ര ഗോത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ് മണിപ്പൂരി ഭാഷ. ഇവർക്ക് പ്രത്യേക ഭാഷാഭേദങ്ങളുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് നിങ്തൗജ രാജവംശത്തിൻ്റെ ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ ഒന്നിക്കുകയും മെയ്തെയ് സമൂഹമായി മാറുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ നിങ്തൗജ ഭാഷാഭേദം പ്രമുഖമാവുകയും, മറ്റ് ഗോത്രഭാഷകളെ സ്വാധീനിച്ച് ഇന്നത്തെ മെയ്തെയ് ഭാഷയായി രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=-CzSQKVmveUC&amp;dq=luwang+khuman+angom+language&amp;pg=PA10 |title=Manipur, Past and Present: The Heritage and Ordeals of a Civilization |date=1988 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-853-2 |page=10 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Miri |first=Mrinal |url=https://books.google.com/books?id=qfSz3UOAxM4C&amp;dq=luwang+khuman+angom+language&amp;pg=PA77 |title=Linguistic Situation in North-East India |date=2003 |publisher=Concept Publishing Company |isbn=978-81-8069-026-6 |page=77 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Chungkham Yashwanta |url=https://books.google.com/books?id=pCtkAAAAMAAJ |title=Manipuri Grammar |date=2000 |publisher=Rajesh Publications |isbn=978-81-85891-33-0 |pages=2, 202 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ayyappappanikkar |url=https://books.google.com/books?id=KYLpvaKJIMEC&amp;dq=luwang+khuman+angom+language&amp;pg=PA333 |title=Medieval Indian Literature: Surveys and selections |date=1997 |publisher=Sahitya Akademi |isbn=978-81-260-0365-5 |page=333 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Aspects of Manipuri language and its literary traditions By Ahanthem Homen |url=https://e-pao.net/epPageExtractor.asp?src=education.Aspects_of_Manipuri_language_and_its_literary_traditions_By_Ahanthem_Homen.html.. |access-date=2024-05-22 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt;
മെയ്തെയ് ഒരു വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഭാഷയല്ല. ''[[എത്‌നോലോഗ്]]'' ഇതിനെ സുരക്ഷിതമായ (EGIDS ലെവൽ 2 &quot;പ്രൊവിൻഷ്യൽ ലാംഗ്വേജ്&quot;) ഭാഷയായി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{e28|mni}}&lt;/ref&gt; എങ്കിലും, [[യുനെസ്കോ]] ഇതിനെ ഒരു &quot;ദുർബല&quot; ഭാഷയായി കണക്കാക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last1=Moseley |editor-first1=C. |title=Atlas of the world's languages in danger (3rd ed) |date=2010 |publisher=UNESCO Publishing |location=Paris |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187026 |pages=44{{ndash}}45 and elsewhere}}&lt;/ref&gt; [[ഹിന്ദി]], [[കശ്മീരി ഭാഷ|കശ്മീരി]] എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം ഇന്ത്യയിൽ അതിവേഗം വളരുന്ന ഭാഷകളിൽ മെയ്തെയും [[ഗുജറാത്തി ഭാഷ|ഗുജറാത്തിയും]] സംയുക്തമായി മൂന്നാം സ്ഥാനത്താണ്.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=R |first=Aishwaryaa |date=6 June 2019 |title=What census data reveals about use of Indian languages |url=https://www.deccanherald.com/india/what-census-data-reveals-about-use-of-indian-languages-738340.html |work=[[Deccan Herald]] |access-date=16 November 2023}}&lt;/ref&gt;

== വർഗ്ഗീകരണം ==
മെയ്തെയ് [[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ]] ഭാഷാ കുടുംബത്തിലെ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ശാഖയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meitei {{!}} Ethnologue Free |url=https://www.ethnologue.com/language/mni/ |access-date=2023-11-18 |website=Ethnologue (Free All) |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot;&gt;{{Cite web |title=Manipuri language |url=https://www.britannica.com/topic/Manipuri-language |access-date=2023-11-18 |website=Encyclopædia Britannica |date=15 August 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt;

19, 20 നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ വിവിധ ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞർ ഇതിനെ വ്യത്യസ്ത ഗ്രൂപ്പുകളിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ജോർജ്ജ് എബ്രഹാം ഗ്രിയേഴ്സൺ]] (1903–1924) ഇതിനെ [[കുക്കി-ചിൻ ഭാഷകൾ|കുക്കി-ചിൻ വിഭാഗത്തിലും]], വോഗ്ലിൻ (1965) കുക്കി-ചിൻ-നാഗ വിഭാഗത്തിലും ഉൾപ്പെടുത്തി. എന്നാൽ മെയ്തെയ് ഈ ഗ്രൂപ്പുകളിലൊന്നിലും ഉൾപ്പെടുന്നില്ലെന്ന് [[റോബിൻസ് ബർലിംഗ്]] അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;iias&quot;&gt;{{Cite web |title=A History of Manipuri Language |url=http://iias.ac.in/events/a-history-of-manipuri-language/ |access-date=2023-11-18 |website=[[Indian Institute of Advanced Study]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt; നിലവിലെ അക്കാദമിക് സമവായമനുസരിച്ച് [[ജെയിംസ് മാറ്റിസോഫ്]] മെയ്തെയെ കാമരൂപൻ ഗ്രൂപ്പിൻ്റെ സ്വന്തം ഉപവിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot;/&gt; എങ്കിലും ചിലർ ഇപ്പോഴും ഇതിനെ [[കുക്കി-ചിൻ-നാഗ ഭാഷകൾ|കുക്കി-ചിൻ-നാഗ ശാഖയിലെ]] അംഗമായി കണക്കാക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Glottolog 4.8 – Manipuri |url=https://glottolog.org/resource/languoid/id/mani1292 |access-date=2023-11-18 |website=glottolog.org}}&lt;/ref&gt;

== ഭാഷാചരിത്രം ==

[[File:Yumbanlol (Yumpanlol) - a 6th century Classical Meitei language copper manuscript text - in Meetei script - works on sensuality &amp; relationship between husbands &amp; wives and how to run a household in Ancient Kangleipak civilisation state.jpg|thumb|മെയ്തെയ് ലിപിയിൽ എഴുതിയ 6-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ &quot;യുമൻലോൽ&quot; എന്ന ചെമ്പ് ലിഖിതം.]]

മെയ്തെയ് ഭാഷയ്ക്ക് കുറഞ്ഞത് 2000 വർഷത്തെ പഴക്കമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;iias&quot; /&gt; ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞനായ സുനീതി കുമാർ ചാറ്റർജിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ [[പുരാതന മെയ്തെയ് സാഹിത്യം|പുരാതന മെയ്തെയ് സാഹിത്യത്തിന്]] 1500 മുതൽ 2000 വർഷം വരെ പഴക്കമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Chatterji |first=Suniti Kumar |author-link=Suniti Kumar Chatterji |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.32096/page/n187/mode/2up |title=Kirata-jana-krti |date=1951 |publisher=[[The Asiatic Society]], [[Digital Library of India]]; [[Internet Archive]] |location=Kolkata |publication-date=1951 |pages=157, 158 |language=en |quote=... The beginnings of this Old Manipuri literature (as in the case of Newari) may go back to 1500 years, or even 2000 years, from now. ...}}&lt;/ref&gt;

=== ഒന്നാം സഹസ്രാബ്ദം ===
മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ ഏറ്റവും പഴയ രചനകളിലൊന്ന് ''[[ഒഗ്രി]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯑꯧꯒ꯭ꯔꯤ}}) എന്ന ആചാരപരമായ ഗാനമാണ്. [[കാങ്‌ലെയ്‌പാക്ക്|കാങ്‌ലെയ്‌പാക്കിലെ]] മതപരമായ ചടങ്ങുകളിലും കിരീടധാരണ സമയത്തും ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇത് പൊതുവർഷത്തിന് മുൻപേ നിലനിന്നിരിക്കാം.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ayyappappanikkar |url=https://books.google.com/books?id=KYLpvaKJIMEC&amp;pg=PA329 |title=Medieval Indian Literature: Surveys and selections |date=1997 |publisher=[[Sahitya Akademi]] |isbn=978-81-260-0086-9 |pages=326–329 |language=en |author-link=Ayyappa Paniker}}&lt;/ref&gt; പകലിനെ രാത്രിയിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ വേർതിരിച്ചു എന്ന കഥ പറയുന്ന ''[[നുമിത് കാപ്പ]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|mni-Mtei|ꯅꯨꯃꯤꯠ ꯀꯥꯞꯄ}} &lt;small&gt;പരിഭാഷ:&lt;/small&gt; സൂര്യനെ അമ്പെയ്യൽ) എന്ന ഇതിഹാസം ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ രചിക്കപ്പെട്ടതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Kshetrimayum |first1=Jogendro |editor-last1=Wouters |editor-first1=Jelle J. P. |editor-last2=Subba |editor-first2=Tanka B. |chapter=Violence |title=The Routledge Companion to Northeast India |url=https://books.google.com/books?id=YseEEAAAQBAJ&amp;q=Numit+Kappa+1st&amp;pg=PT473 |year=2023 |publisher=[[Taylor &amp; Francis]] |isbn=978-0-367-72566-2 |page=483 |language=en}}&lt;/ref&gt;

3-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ''[[പോയ്‌റൈറ്റൺ ഖുന്തോക്]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯄꯣꯢꯔꯩꯇꯣꯟ ꯈꯨꯟꯊꯣꯛ}} &lt;small&gt;പരിഭാഷ:&lt;/small&gt; പോയ്‌റൈറ്റൻ്റെ കുടിയേറ്റം) പാതാളദേവൻ്റെ സഹോദരനായ [[പോയ്‌റൈറ്റൺ|പോയ്‌റൈറ്റൻ്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ കാങ്‌ലെയ്‌പാക്കിൽ ഒരു കോളനി സ്ഥാപിച്ചതിനെ വിവരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Ningthoukhongjam Khelchandra |chapter-url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.466183/page/n121/mode/2up?view=theater |title=History of Old Manipuri Literature |location=Imphal |publisher=Ningthoukhongjam Khelchandra Singh |pages=121, 122 |language=en, mni |chapter=Poireiton Khunthokpa}}&lt;/ref&gt;

6-ാം നൂറ്റാണ്ടിലോ ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിലോ രചിക്കപ്പെട്ട ''യുമൻലോൽ'' എന്ന ചെമ്പ് ലിഖിതം [[ധർമ്മശാസ്ത്രം|ധർമ്മശാസ്ത്രവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട അപൂർവ്വ രചനയാണ്. ലൈംഗികത, ദമ്പതികൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം, വീട് എങ്ങനെ നടത്തണം എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങൾ എന്നിവ ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Vijñānanidhi: Manuscript Treasures of India |url=https://www.yumpu.com/en/document/read/34231921/manuscript-treasures-of-india-national-mission-for-manuscripts/88 |date=February 2007 |publisher=National Mission of Manuscripts |access-date=2024-04-29 |oclc=171288062 |pages=88, 89 |language=en}}&lt;/ref&gt;

7-ാം നൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ തുടക്കത്തിൽ രചിക്കപ്പെട്ട ''ഖെഞ്ചോ'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯈꯦꯟꯆꯣ}}) ഒരു പുരാതന കവിതയാണ്. ഇന്നത്തെ മെയ്തെയ് ജനതയ്ക്ക് ഇത് മനസ്സിലാകുന്നില്ലെങ്കിലും, [[ലായ് ഹരാവോബ]] ഉത്സവത്തിൽ ഇത് ആലപിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Ch Manihar |url=https://books.google.com/books?id=yiBkAAAAMAAJ |title=A History of Manipuri Literature |publisher=[[Sahitya Akademi]] |year=1996 |isbn=978-81-260-0086-9 |location=India |pages=14, 15 |language=en, mni |chapter=The Early Period (Ritual Songs)}}&lt;/ref&gt;

ഏറ്റവും നന്നായി സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട ലിഖിതങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്, 8-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഖോങ്‌ടെക്‌ച രാജാവിൻ്റെ കാലത്തെ ചെമ്പ് ഫലകം.&lt;ref name=&quot;aponpath.com&quot;&gt;{{Cite book |last=Devi |first=Yumlembam Gopi |url=https://books.google.com/books?id=gxqeDwAAQBAJ&amp;q=8th%20century%20copper%20plate%20inscription%20manipur&amp;pg=PA25 |title=Glimpses of Manipuri Culture |date=16 June 2019 |isbn=978-0-359-72919-7 |page=25 |publisher=LP |language=en}}&lt;/ref&gt; ഇതേ കാലഘട്ടത്തിൽ അക്കോയ്ജം തോംബി രചിച്ച ''[[പാന്തോയ്ബി ഖോങ്ഗുൽ]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯄꯥꯟꯊꯣꯏꯄꯤ ꯈꯣꯡꯀꯨꯜ}}) [[പാന്തോയ്ബി രാജകുമാരി|പാന്തോയ്ബി രാജകുമാരിയുടെ]] പ്രണയകഥ വിവരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;:Glimpses_Panthoibi_Khongul&quot;&gt;{{Cite book |last=Devi |first=Dr Yumlembam Gopi |url=https://books.google.com/books?id=gxqeDwAAQBAJ&amp;dq=panthoibi+khongul&amp;pg=PA119 |title=Glimpses of Manipuri Culture |date=16 June 2019 |publisher=Lulu.com |isbn=978-0-359-72919-7 |page=119 |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== രണ്ടാം സഹസ്രാബ്ദം ===
[[File:The first page of Loyumba Silyen (Loiyumpa Silyel) - 11th-12th century Classical Meitei language Constitution of the then Kangleipak civilisation state - in traditional Meetei Mayek writing system (Manipur State Archives).jpg|thumb|11-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ മെയ്തെയ് ഭരണഘടനയായ 'ലോയുമ ഷിൻയെൻ'-ൻ്റെ ആദ്യ താൾ.]]

പൊതുവർഷം 1100-ൽ [[ലോയുമ രാജാവ്|ലോയുമ രാജാവിൻ്റെ]] കാലത്ത് ''[[ലോയുമ ഷിൻയെൻ]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯂꯣꯏꯌꯨꯝꯄ ꯁꯤꯜꯌꯦꯜ}}) എന്ന ലിഖിത ഭരണഘടന തയ്യാറാക്കി. ഇത് 429-ൽ നൗഫാംഗ്ബ രാജാവ് തയ്യാറാക്കിയ കരട് ഭരണഘടനയുടെ പരിഷ്കരിച്ച രൂപമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=vO-vtI8NuxIC&amp;dq=loyumba+shinyen+final+document&amp;pg=PP2 |title=Manipur: Treatise &amp; Documents |date=1993 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-399-3 |page=2 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=9eYC4tjzyi4C&amp;dq=loyumba+shinyen+written+constitution&amp;pg=PA304 |title=Law and Society: Strategy for Public Choice, 2001 |date=1991 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-271-4 |page=304 |language=en}}&lt;/ref&gt;

1675 വരെ മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ മറ്റ് ഭാഷകളുടെ കാര്യമായ സ്വാധീനം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.&lt;ref name=&quot;iias&quot; /&gt; 17-ാം നൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ അവസാനത്തോടെ ഹിന്ദു സ്വാധീനം വർദ്ധിക്കുകയും ഭാഷയുടെ [[Phonology|ശബ്ദശാസ്ത്രം]], [[രൂപവിജ്ഞാനം|വ്യാകരണം]] എന്നിവയിൽ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിക്കുകയും ചെയ്തു. [[Gharib Niwaz (Manipur)|പാംഹെയ്ബ രാജാവിൻ്റെ]] കാലത്ത് മെയ്തെയ് ലിപിക്ക് പകരം [[കിഴക്കൻ നാഗരി ലിപി|ബംഗാളി-ആസ്സാമീസ് ലിപി]] ഉപയോഗിക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടു.&lt;ref name=&quot;iias&quot; /&gt;

[[File:ANDRO INSCRIBED STONE.jpg|thumb|1822-ൽ [[ഇംഫാൽ]] ഈസ്റ്റിലെ ആൻഡ്രോയിൽ സ്ഥാപിച്ച ശിലാശാസനം.]]

1725-ൽ പാംഹെയ്ബ രാജാവ് ''പരീക്ഷിത്'' എന്ന കൃതി രചിച്ചു. ഇത് [[മഹാഭാരതം|മഹാഭാരതത്തിലെ]] [[പരീക്ഷിത്|പരീക്ഷിത് രാജാവിൻ്റെ]] കഥയെ ആസ്പദമാക്കിയുള്ളതായിരുന്നു. ഇതാണ് മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ ആദ്യത്തെ ഹിന്ദു സാഹിത്യകൃതിയെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Ch Manihar |url=https://books.google.com/books?id=yiBkAAAAMAAJ |title=A History of Manipuri Literature |date=1996 |publisher=[[Sahitya Akademi]] |isbn=978-81-260-0086-9 |location=India |page=135 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== സാഹിത്യം ==
{{Main|മെയ്തെയ് സാഹിത്യം|പുരാതന മെയ്തെയ് സാഹിത്യം}}
[[File:The classical Meitei epic of the &quot;Numit Kappa&quot;, written in ancient Meitei language (in archaic Meitei script).jpg|thumb|മെയ്തെയ് ഇതിഹാസവും മതവിശ്വാസങ്ങളും അടിസ്ഥാനമാക്കി ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ രചിക്കപ്പെട്ട ക്ലാസിക്കൽ ഇതിഹാസകാവ്യമായ [[നുമിത് കപ്പ]] (Numit Kappa). പുരാതന മെയ്തെയ് ലിപിയിലുള്ള കൈയെഴുത്തുപ്രതി.]]

ഹിജാം അംഗാങ്‌ഹൽ സിംഗ് രചിച്ച് 1940-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച 39,000 വരികളുള്ള ഒരു ബൃഹദ് കവിതയാണ് '''[[ഖംബ തോയ്ബി ഷെയ്റെങ്]]''' (&lt;small&gt;മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|mni-Mtei|ꯈꯝꯕ ꯊꯣꯏꯕꯤ ꯁꯩꯔꯦꯡ}}).&lt;ref&gt;{{Cite book |last=George |first=K. M. |url=https://books.google.com/books?id=m1R2Pa3f7r0C&amp;dq=Khamba+Thoibi+Sheireng&amp;pg=PA29 |title=Modern Indian Literature, an Anthology: Surveys and poems |publisher=[[Sahitya Akademi]] |year=1992 |isbn=978-81-7201-324-0 |location=India |page=29 |language=en}}&lt;/ref&gt; ഇതിനെ [[മണിപ്പൂർ|മണിപ്പൂരികളുടെ]] [[ദേശീയ ഇതിഹാസം|ദേശീയ ഇതിഹാസമായി]] കണക്കാക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;George 1992 258&quot;&gt;{{Cite book |last=George |first=K. M. |url=https://books.google.com/books?id=m1R2Pa3f7r0C&amp;dq=Khamba+Thoibi+Sheireng&amp;pg=PA258 |title=Modern Indian Literature, an Anthology: Surveys and poems |date=1992 |publisher=[[Sahitya Akademi]] |isbn=978-81-7201-324-0 |location=India |page=258 |language=en |quote=H. Anganghal Singh's Khamba Thoibi Sheireng (Poem on Khamba Thoibi, 1940) is a national epic of the Manipuris based on the story of Khamba and Thoibi of Moirang. The poet composes the whole epic in the Pena Saisak style of folk ballads sung by minstrels or bards popular in Manipur.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Datta |first=Amaresh |url=https://books.google.com/books?id=zB4n3MVozbUC&amp;dq=Khamba+Thoibi+Sheireng&amp;pg=PA1186 |title=Encyclopaedia of Indian Literature: Devraj to Jyoti |publisher=[[Sahitya Akademi]] |year=1988 |isbn=978-81-260-1194-0 |location=India |page=1186 |language=en}}&lt;/ref&gt; [[മൊയ്‌റാംഗ്|മൊയ്‌റാംഗിലെ]] പുരാതനമായ ഒരു സാഹസിക പ്രണയകഥയെ ([[ഖംബയും തോയ്ബിയും]]) അടിസ്ഥാനമാക്കി മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ രചിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഈ ഇതിഹാസകാവ്യം, മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ഇതിഹാസ കൃതിയായി വാഴ്ത്തപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;Datta 1988 1573&quot;&gt;{{Cite book |last=Datta |first=Amaresh |url=https://books.google.com/books?id=zB4n3MVozbUC&amp;dq=Khamba+Thoibi+Sheireng&amp;pg=PA1573 |title=Encyclopaedia of Indian Literature: Devraj to Jyoti |publisher=[[Sahitya Akademi]] |year=1988 |isbn=978-81-260-1194-0 |location=India |page=1573 |language=en |quote=His best work, Khamba Thoibi sheireng, in 39,000 lines on the story of 'Khamba and Thoibi' was started in 1939 and the composition was completed in 1940.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:Sisir&quot;&gt;{{Cite book |last=Das |first=Sisir Kumar |url=https://books.google.com/books?id=sqBjpV9OzcsC&amp;dq=Khamba+Thoibi+Sheireng&amp;pg=PA190 |title=A History of Indian Literature: 1911–1956, struggle for freedom: triumph and tragedy |publisher=[[Sahitya Akademi]] |year=2005 |isbn=978-81-7201-798-9 |page=190 |language=en |quote=His epic Singel Indu was published in 1938 which was followed by his magnum opus Khamba Thoibi Sheireng (1940), a poem of 39000 lines, considered to be the 'national' epic of the Manipuris, written in the Pena Saisak style of folk ballads.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine |last=Sing |first=Damodar |title=The Epic of Manipur: Khamba Thoibi |url=https://books.google.com/books?id=gL_8DwAAQBAJ&amp;dq=Khamba+Thoibi+Seireng&amp;pg=PA1582 |magazine=Akashvani |volume=XL |issue=35 |date=31 August 1975 |publisher=All India Radio (AIR) |location=New Delhi |page=1582 |language=en}}&lt;/ref&gt;

മെയ്തെയ് ഭാഷയെ [[ശ്രേഷ്ഠഭാഷാ പദവി|ഇന്ത്യയിലെ ശ്രേഷ്ഠഭാഷകളിൽ]] ഒന്നായി അംഗീകരിക്കുന്നതിനായി 'മെയ്തെയ് ശ്രേഷ്ഠഭാഷാ പ്രസ്ഥാനം' പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Government must take concrete step for recognition of Manipuri as classical language |url=https://www.ifp.co.in/manipur/government-must-take-concrete-step-for-recognition-of-manipuri-as-classical-language |website=Imphal Free Press |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=IANS |date=20 August 2016 |title=Classic language status for Manipuri demanded |work=Business Standard India |url=https://www.business-standard.com/article/news-ians/classic-language-status-for-manipuri-demanded-116082000690_1.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=21 August 2019 |title=Manipur Govt Begins Efforts for Inclusion of Manipuri Among 'Classical' Languages |url=http://www.indiatodayne.in/breaking-news/story/manipur-govt-begins-efforts-inclusion-manipuri-among-classical-languages-397876-2019-08-21 |website=India Today NE |language=hi}}&lt;/ref&gt;

== വ്യാപനം ==

ഏകദേശം 1.5 ദശലക്ഷം മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവർ [[മണിപ്പൂർ|മണിപ്പൂരിൽ]] താമസിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;census&quot;&gt;{{cite web |title=Census Tables |url=https://censusindia.gov.in/census.website/data/census-tables |website=Census of India |publisher=Office of the Registrar General &amp; Census Commissioner, India |access-date=15 February 2024 |year=2011}}&lt;/ref&gt; മണിപ്പൂർ സർക്കാരിൻ്റെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷയാണിത്.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot; /&gt;
[[File:Map of Barak Valley.jpg|thumb|അസമിലെ [[ബരാക് താഴ്‌വര|ബരാക് വാലി]] ജില്ലകൾ - മെയ്തെയ് ജനവിഭാഗങ്ങൾ അധിവസിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ.]]
[[ആസാം|ആസാമിൽ]] ഏകദേശം 1.7 ലക്ഷം മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവരുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;census&quot;/&gt; പ്രധാനമായും [[ബരാക് താഴ്‌വര|ബരാക് വാലിയിൽ]] [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]], [[ഹിന്ദി]] എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം മൂന്നാമത്തെ വലിയ ഭാഷയാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Mishra |first=Awadesh |date=1 January 1999 |title=The Manipuris in the Barak Valley: A Case Study of Language Maintenance' |url=https://www.academia.edu/1059019 |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area}}&lt;/ref&gt; നാഗാലാൻഡിലെ ദിമാപൂർ, കോഹിമ തുടങ്ങിയ ഇടങ്ങളിലായി 9500-ഓളം പേർ ഈ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;census&quot;/&gt; നാഗാ, കുക്കി-ചിൻ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർ പലപ്പോഴും മെയ്തെയെ ഒരു രണ്ടാം ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;

ബംഗ്ലാദേശിലെ സിൽഹെറ്റ് ഡിവിഷനിൽ ഏകദേശം 15,000 മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവരുണ്ട്. മുമ്പ് ധാക്ക, മൈമൻസിങ് എന്നിവിടങ്ങളിലും ഇവരുടെ സാന്നിധ്യമുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;:Bangladesh&quot;&gt;{{Cite web |title=Textile Bdesh Myanmar 3 |url=http://www.e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=manipur.Arts_and_Culture.Mutua_Bahadur_Art_Collection.Textile_Bdesh_Myanmar_3 |access-date=14 March 2023 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt; ബിഷ്ണുപ്രിയ മണിപ്പൂരി ജനത മെയ്തെയെ രണ്ടാം ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;

മ്യാൻമറിലെ [[Kachin State|കച്ചിൻ]], [[ഷാൻ സംസ്ഥാനം|ഷാൻ]] സംസ്ഥാനങ്ങളിലും [[Yangon Region|യാങ്കൂൺ]], [[Sagaing Region|സാഗൈങ്]] തുടങ്ങിയ റീജിയണുകളിലും ഗണ്യമായ മെയ്തെയ് ജനസംഖ്യയുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri in Myanmar 1 |url=http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=manipur.Arts_and_Culture.Mutua_Bahadur_Art_Collection.Manipuri_in_Myanmar_1 |access-date=14 March 2023 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt;

== പദോൽപ്പത്തി ==
[[എത്‌നോലോഗ്]] പ്രകാരം മെയ്തെയ് ഭാഷയുടെ മറ്റ് പേരുകൾ: ''കതേ'', ''കതി'', ''മണിപ്പൂരി'', ''മീത്തേ'', ''മീത്തേലോൻ'', ''മീതേലോൻ'', ''മീതേരോൻ'', ''മീതെ'', ''മീതെയ്'', ''മെനിപ്പൂരി'', ''മിതൈ'', ''മിതെ'', ''പൊന്ന'' എന്നിവയാണ്.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;

പല മാതൃഭാഷാ സംസാരിക്കുന്നവരും ''മണിപ്പൂരി'' എന്നതിനേക്കാൾ ''മെയ്തെയ്'' അല്ലെങ്കിൽ ''മീത്തേ'' എന്ന പേരിനാണ് മുൻഗണന നൽകുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;&gt;Chelliah (1997: 2)&lt;/ref&gt; ഈ പദം മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ ''മെയ്തെയ്‌രോൻ'' (മെയ്തെയ് + ലോൻ 'ഭാഷ') എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടായത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sharma |first=H. Surmangol |year=2006 |title=Learners' Manipuri-English dictionary. Meitei |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/sharma_query.py?qs=%EA%AF%83%EA%AF%A9%EA%AF%87%EA%AF%A9&amp;searchhws=yes |access-date=30 July 2022 |website=dsal.uchicago.edu}}&lt;/ref&gt; പാശ്ചാത്യ ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞർ കൂടുതലും ഈ പദമാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt;

[[മണിപ്പൂർ]] സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ പേരിൽ നിന്നാണ് ''മണിപ്പൂരി'' എന്ന പേര് ഉണ്ടായത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt; ഇത് ഇന്ത്യൻ സർക്കാരിൻ്റെ ഔദ്യോഗിക രേഖകളിലും സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളിലും ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt; ''മണിപ്പൂരി'' എന്ന പദം [[മണിപ്പൂർ|മണിപ്പൂരിലെ വിവിധ ഭാഷകളെയും]] ജനങ്ങളെയും മൊത്തത്തിൽ സൂചിപ്പിക്കാനും ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.

[[ബർമ്മീസ് ജനത]] മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവരെ &quot;കതേ&quot; എന്നും, ആസാമിലെ കച്ചാറിലുള്ളവർ &quot;മോഗ്‌ലീ&quot; അല്ലെങ്കിൽ &quot;മേഖ്‌ലീ&quot; എന്നും വിളിക്കുന്നു. ഷാൻ ജനത ഇവരെ &quot;കാസെ&quot; എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. ബർമ്മയിൽ താമസിക്കുന്ന മെയ്തെയ് ജനതയെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ബർമ്മക്കാർ ഉപയോഗിക്കുന്ന പദമാണ് &quot;പൊന്ന&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Gangte |first=Priyadarshini M. |url=http://www.thepeopleschronicle.in/daily/english/1781 |title=Evolution of Meetei state- Emergence of Nongda Lairen Pakhangba |work=The People's Chronicle |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119084314/http://www.thepeopleschronicle.in/daily/english/1781 |archive-date=19 January 2021 |access-date=21 March 2022}}&lt;/ref&gt;

== ഭാഷാഭേദങ്ങൾ ==
മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ പ്രാദേശികമായ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും ആശയവിനിമയ സൗകര്യങ്ങളും മിശ്രവിവാഹങ്ങളും കാരണം ഈ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഇപ്പോൾ കുറഞ്ഞുവരികയാണ്. എങ്കിലും ത്രിപുര, ബംഗ്ലാദേശ്, മ്യാൻമർ എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഭാഷാഭേദങ്ങളിൽ വ്യത്യാസങ്ങൾ കാണാം.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Thoudam |first1=P. C. |title=Demographic and Ethnographic Information: Problems in the analysis of Manipuri language |date=2006 |publisher=Central Institute of Indian Language}}&lt;/ref&gt; മെയ്തെയ് ഭാഷാഭേദങ്ങളുടെ കൃത്യമായ എണ്ണം അജ്ഞാതമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Haokip |first1=P. |date=April 2011 |title=The Languages of Manipur: A Case Study of the Kuki-Chin Languages |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |volume=34 |issue=1 |pages=86–118}}&lt;/ref&gt;

പ്രധാനപ്പെട്ട മൂന്ന് ഭാഷാഭേദങ്ങൾ ഇവയാണ്: മെയ്തെയ് പ്രോപ്പർ, ലോയ്, പംഗൽ. ഇതിൽ 'മെയ്തെയ് പ്രോപ്പർ' ആണ് നിലവാരമുള്ള രൂപമായി (standard variety) കണക്കാക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meitei {{!}} Ethnologue |url=https://www.ethnologue.com/language/mni/ |access-date=3 May 2023 |website=[[Ethnologue]] |language=en}}&lt;/ref&gt; ചില വാക്കുകളുടെ താരതമ്യം താഴെ നൽകുന്നു:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! മാനക മെയ്തെയ് !! ലോയ് !! പംഗൽ !! അർത്ഥം
|-
| ചാബ || ചാപ്പ || ചാബ || കഴിക്കുക
|-
| കപ്പ || കാപ്മ || കപ്പ || കരയുക
|-
| സാബിബ || സാപിപ || സാബിബ || ഉണ്ടാക്കുക
|}

== ഔദ്യോഗിക  പദവി ==
{{Further|മെയ്തേയ് ശ്രേഷ്ഠഭാഷാ പ്രസ്ഥാനം|മെയ്തേയ് അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷാ പ്രസ്ഥാനം}}

മണിപ്പൂർ സർക്കാരിൻ്റെ ഏക ഔദ്യോഗിക ഭാഷയാണ് മെയ്തെയ്. 1992 മുതൽ ഇത് ഇന്ത്യയുടെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളിൽ ഒന്നാണ്.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri language and alphabets |url=https://omniglot.com/writing/manipuri.htm |website=omniglot.com}}&lt;/ref&gt;

ചരിത്രപരമായ മണിപ്പൂർ രാജ്യത്തിലെ രാജസഭാ ഭാഷയായിരുന്നു മെയ്തെയ്.&lt;ref name=&quot;Sanajaoba 1988 290&quot;&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=-CzSQKVmveUC&amp;dq=manipuri+court+language&amp;pg=PA290 |title=Manipur, Past and Present: The Heritage and Ordeals of a Civilization |date=1988 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-853-2 |page=290 |language=en}}&lt;/ref&gt; 1972-ൽ തന്നെ സാഹിത്യ അക്കാദമി മെയ്തെയെ ഒരു പ്രധാന ഇന്ത്യൻ സാഹിത്യ ഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചിരുന്നു. 1992-ൽ ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയതോടെയാണ് ഇതിന് പൂർണ്ണ ഔദ്യോഗിക പദവി ലഭിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri language in 8th Schedule By Jeet Akoijam |url=http://e-pao.net/epPageExtractor.asp?src=MeiteiMayek.Manipuri_language_in_8th_Schedule_By_Jeet_Akoijam.html |access-date=2022-08-26 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt;

2024-ൽ അസമിലെ നാല് ജില്ലകളിൽ മെയ്തെയ് ഒരു അസോസിയേറ്റ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;hindu27Sep2020&quot;&gt;{{Cite news |last=Laithangbam |first=Iboyaima |date=27 September 2020 |title=Assam to look into demand to include Manipuri in list of associate languages |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/minister-to-look-into-demand-to-include-manipuri-in-the-list-of-associate-languages-of-assam/article32707194.ece}}&lt;/ref&gt;

സിവിൽ സർവീസ്, പോലീസ് റിക്രൂട്ട്‌മെന്റ് പരീക്ഷകൾ നടത്താൻ ഇന്ത്യയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന 13 ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളിൽ ഒന്നാണ് മെയ്തെയ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Union Minister Dr Jitendra Singh lauds SSC for deciding to conduct the Multi-Tasking (Non-Technical) Staff examination 2022 in 13 regional languages in addition to Hindi and English for the first time |url=https://www.pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=1892439 |access-date=25 January 2023 |website=pib.gov.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

== വിദ്യാഭ്യാസം ==
മണിപ്പൂരിലെ എല്ലാ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലും മെയ്തെയ് ഒരു പ്രധാന ബോധനമാധ്യമമാണ്. [[Ministry of Education (India)|വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ]] കീഴിലുള്ള [[Central Board of Secondary Education|സി.ബി.എസ്.ഇ.]] അനുവദിച്ചിട്ടുള്ള 40 ബോധനഭാഷകളിൽ ഒന്നാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=CBSE {{!}} Academics Unit: Curriculum/Syllabus |url=https://cbseacademic.nic.in/curriculum.html |access-date=18 March 2023 |website=[[Central Board of Secondary Education|cbseacademic.nic.in]]}}&lt;/ref&gt; [[ജവഹർലാൽ നെഹ്രു സർവകലാശാല|ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു സർവകലാശാല]], [[ഡെൽഹി സർവകലാശാല|ഡൽഹി സർവകലാശാല]], [[Gauhati University|ഗുവാഹത്തി സർവകലാശാല]], [[University of North Bengal|നോർത്ത് ബംഗാൾ സർവകലാശാല]] എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഇന്ത്യൻ സർവ്വകലാശാലകളിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദ തലം വരെ മെയ്തെയ് ഒരു വിഷയമായി പഠിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Devi |first1=S. |date=May 2013 |title=Is Manipuri an Endangered Language? |url=http://www.languageinindia.com/may2013/rebikameitheiendangeredfinal.pdf |journal=Language in India |volume=13 |issue=5 |pages=520–533}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bareh |first=Hamlet |url=https://books.google.com/books?id=XScmdGvMf7IC&amp;dq=Manipuri+national+language&amp;pg=PA80 |title=Encyclopaedia of North-East India |date=2001 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-790-0 |page=80 |language=en}}&lt;/ref&gt; ഇതിനുപുറമെ, [[ഇന്ദിരാഗാന്ധി നാഷണൽ ഓപ്പൺ യൂനിവേഴ്സിറ്റി|ഇന്ദിരാഗാന്ധി നാഷണൽ ഓപ്പൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ]] ബിരുദതലത്തിലും മെയ്തെയ് പഠിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Manipur: Meitei language to be introduced in IGNOU syllabus, says union minister |url=https://nenow.in/north-east-news/manipur/manipur-meitei-language-to-be-introduced-in-ignou-syllabus-says-union-minister.html |website=Northeast Now |access-date=18 February 2024 |date=21 August 2023}}&lt;/ref&gt;

=== ആസാം ===
1956 മുതൽ അസമിലെ ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂളുകളിൽ മെയ്തെയ് ഭാഷയിലുള്ള പഠനം നൽകിവരുന്നു.&lt;ref name=&quot;hindu27Sep2020&quot; /&gt; [[Board of Secondary Education, Assam|ആസാം ബോർഡ് ഓഫ് സെക്കൻഡറി എജ്യുക്കേഷൻ]] മണിപ്പൂരി ഭാഷയിൽ സെക്കൻഡറി വിദ്യാഭ്യാസം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 March 2023 |title=Assam HSLC Exam Routine 2023 Revised: SEBA To Conduct All Class 10 Language Papers Including English On April 1 |url=https://www.india.com/education/assam-hslc-exam-routine-2023-revised-seba-to-conduct-all-class-10-language-paper-including-english-on-april-1-after-assamese-paper-leak-himanta-biswa-sarma-5950004/ |access-date=18 March 2023 |website=India.com |language=en |quote=In addition to Assamese, the other MIL subjects are Bengali, Bodo, Hindi, Manipuri, Hmar, Nepali, Mizo, Khasi, Garo, Karbi and Urdu.}}&lt;/ref&gt; കൂടാതെ, [[Assam Higher Secondary Education Council|ആസാം ഹയർ സെക്കൻഡറി എജ്യുക്കേഷൻ കൗൺസിൽ]] മെയ്തെയ് ഒരു ബോധനമാധ്യമമായും രണ്ടാം ഭാഷയായും പഠിക്കാൻ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് അവസരം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=AHSEC complete syllabus for HS 2nd year |url=https://ahsec.assam.gov.in/index.php/hs-2nd-year-syllabus/ |website=ahsec.assam.gov.in}}&lt;/ref&gt;

2020 മുതൽ [[ആസാം സർക്കാർ]] [[Manipuri Sahitya Parishad|മണിപ്പൂരി സാഹിത്യ പരിഷത്തിന്]] വാർഷിക ഗ്രാന്റായി {{INR Convert|5|l|year=2020}} നൽകിവരുന്നു. മെയ്തെയ് ഭാഷയുടെ വികസനത്തിനായി ഒരു പ്രത്യേക കോർപ്പസ് രൂപീകരിക്കുന്നതിന് ₹6 കോടി നിക്ഷേപിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;hindu27Sep2020&quot; /&gt;

[[ആസാം യൂണിവേഴ്സിറ്റി|ആസാം സർവകലാശാലയിലെ]] [[Department of Manipuri, Assam University|മണിപ്പൂരി വിഭാഗം]] മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ പിഎച്ച്.ഡി. തലം വരെയുള്ള ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസ സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri Department |url=http://www.aus.ac.in/manipuri-department/ |access-date=18 March 2023 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=5 literary bodies bat for Manipuri language in Assam |url=https://www.thesangaiexpress.com/Encyc/2020/8/3/5-literary-bodies-bat-for-Manipuri-language-in-Assam.amp.html |access-date=18 March 2023 |work=The Sangai Express |date=3 August 2020 |language=en |quote=Moreover, Manipuri in MA and PhD courses are offered at Assam University, Silchar.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=AAMSU demands Associate Official Language status to Manipuri language |url=https://www.time8.in/aamsu-demands-associate-official-language-status-to-manipuri-language/ |work=Time8 |date=22 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220826054218/https://www.time8.in/aamsu-demands-associate-official-language-status-to-manipuri-language/ |archive-date=2022-08-26 |quote=Several universities, notably Assam University and Silchar University, provide Manipuri language courses.}}&lt;/ref&gt;

=== ത്രിപുര ===
1998 മുതൽ [[Government of Tripura|ത്രിപുര സർക്കാർ]] സംസ്ഥാനത്തുടനീളമുള്ള 24 പ്രൈമറി സ്കൂളുകളിൽ മെയ്തെയ് ഒരു ഒന്നാം ഭാഷയായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=MANIPURI {{!}} DIRECTORATE OF KOKBOROK &amp; OTHER MINORITY LANGUAGES |url=https://kokborokoml.tripura.gov.in/manipuri#:~:text=The%20government%20of%20Tripura%20has,notified%20schools%20throughout%20the%20state. |access-date=18 March 2023 |website=kokborokoml.tripura.gov.in}}&lt;/ref&gt;

ജാപ്പനീസ്, കൊറിയൻ, നേപ്പാളി തുടങ്ങിയ ഭാഷകൾക്കൊപ്പം മെയ്തെയ് ഭാഷയിലും ഡിപ്ലോമ കോഴ്‌സുകൾ ആരംഭിക്കുന്നതിനായി 2021 ഡിസംബറിൽ [[Tripura University|ത്രിപുര സർവകലാശാല]], കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിനും [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ|യു.ജി.സി.ക്കും]] ശുപാർശ നൽകിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 December 2021 |title=Tripura University proposes introduction of diploma courses in Japanese, Korean, Nepali and Manipuri languages |url=http://www.indiatodayne.in/breaking-news/story/tripura-university-proposes-introduction-diploma-courses-japanese-korean-nepali-and-manipuri-languages-411046-2021-12-23 |access-date=18 March 2023 |website=India Today NE |language=hi}}&lt;/ref&gt;

== ശബ്ദശാസ്ത്രം ==
[[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷാക്കുടുംബത്തിൽ]] മെയ്തെയ് ഭാഷയുടെ കൃത്യമായ വർഗ്ഗീകരണം ഇപ്പോഴും അവ്യക്തമാണ്. ഇതിന് പദാവലിയിൽ [[കുക്കി ഭാഷ|കുക്കി]], [[തങ്ഖുൽ ഭാഷ|തങ്ഖുൽ]] എന്നീ ഭാഷകളുമായി സാമ്യമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Post |first1=Mark W. |last2=Burling |first2=Robbins |author2-link=Robbins Burling |year=2017 |orig-date=First published 2003 |chapter=The Tibeto-Burman Languages of Northeastern India |editor1-last=Thurgood |editor1-first=Graham |editor1-link=Graham Thurgood |editor2-last=LaPolla |editor2-first=Randy J. |editor2-link=Randy LaPolla |title=The Sino-Tibetan Languages |edition=2nd |publisher=Routledge |pages=23, 232–233 |isbn=978-1-138-78332-4}}&lt;/ref&gt;

=== സ്വരഭേദം ===
മെയ്തെയ് ഒരു നാദഭാഷയാണ്. ഇതിൽ രണ്ട് സ്വരഭേദങ്ങളാണോ അതോ മൂന്നെണ്ണമാണോ ഉള്ളത് എന്ന കാര്യത്തിൽ തർക്കമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{cite journal |last1=LaPolla |first1=Randy J. |author-link=Randy LaPolla |year=2000 |title=Book review: A grammar of Meitei, by S. L. Chelliah |journal=Lingua |publisher=Elsevier |volume=110 |issue=4 |pages=299–304 |doi=10.1016/s0024-3841(99)00037-6}}&lt;/ref&gt;

=== വർണ്ണങ്ങൾ ===
മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ താഴെ പറയുന്ന [[സ്വനിമം|സ്വനിമങ്ങളെ]] തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയും:&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chelliah |first1=S. L. |title=Meitei Phonology |date=1997 |publisher=Mouton de Gruyter |pages=17–21}}&lt;/ref&gt;

'''സ്വരാക്ഷരങ്ങൾ'''
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ സ്വരാക്ഷരങ്ങൾ
!
![[മുൻഭാഗം]]
![[മധ്യഭാഗം]]
![[പിൻഭാഗം]]
|-
![[ഉച്ചം]]
|{{large|{{IPA link|i}}{{·}}ഇ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯏ}})
|
|{{large|{{IPA link|u}}{{·}}ഉ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯎ}})
|-
![[മധ്യം]]
|{{large|{{IPA link|e}}{{·}}എ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑꯦ}})
|{{large|{{IPA link|ɐ}}{{·}}അ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑ}})
|{{large|{{IPA link|o}}{{·}}ഒ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑꯣ}})
|-
![[നിമം]]
|
|{{large|{{IPA link|a}}{{·}}ആ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑꯥ}})
|
|}

പുതിയ ഭാഷാശാസ്ത്ര പഠനങ്ങളിൽ മധ്യസ്വരമായ /ɐ/-നെ &lt;nowiki&gt;&lt;ə&gt;&lt;/nowiki&gt; എന്നാണ് രേഖപ്പെടുത്താറുള്ളത്. എന്നാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇത് [ə] എന്നല്ല, മറിച്ച് [ɐ] എന്നാണ് ഉച്ചരിക്കുന്നത്. ഈ സ്വരത്തിന് ശേഷം ഒരർദ്ധസ്വരം വന്നാൽ അവ തമ്മിൽ ലയിക്കും 
*ഉദാ: /ɐw/ = [ow], /ɐj/ = [ej]).

'''വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾ'''
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾ
!colspan=&quot;3&quot;| [[ഉച്ചാരണസ്ഥാനം]] →
![[ഓഷ്ഠ്യം]]
![[ദന്ത്യം]]/&lt;br /&gt;[[വർത്സ്യം]]
![[താലവ്യം]]
![[കണ്ഠ്യം]]
![[കാകില്യം]]
|-
!colspan=&quot;3&quot;|[[അനുനാസികം]]
|{{large|{{IPA link|m}}{{·}}മ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯃ}})
|{{large|{{IPA link|n}}{{·}}ന}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯅ}})
|
|{{large|{{IPA link|ŋ}}{{·}}ങ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯉ}})
|
|-
!rowspan=&quot;4&quot;|[[സ്പർശം]]
!rowspan=&quot;2&quot;|{{small|അഘോഷം}}
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|അല്പപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|p}}{{·}}പ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯄ}})
|{{large|{{IPA link|t}}{{·}}ത}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯇ}})
|{{large|{{IPA link|tʃ}}{{·}}ച}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯆ}})
|{{large|{{IPA link|k}}{{·}}ക}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯀ}})
|{{large|{{IPA link|ʔ}}{{·}}അഃ (ഃ)}}&lt;br&gt;{{noteTag|group=notes|name=glottal|മെയ്തെയ് ലിപിയിൽ കാകില്യ സ്ഫോടകത്തിന് മാത്രമായി പ്രത്യേക അക്ഷരമില്ല. വാക്കിൻ്റെ തുടക്കത്തിൽ 'അതിയ' ({{lang|mni-Mtei|ꯑ}}) എന്ന അക്ഷരം സ്വരങ്ങൾക്ക് ആധാരമായി വരുമ്പോഴാണ് ഈ ശബ്ദം ഉണ്ടാകുന്നത്. വാക്കിൻ്റെ അവസാനം ചില്ലക്ഷരങ്ങൾക്ക് (ലോൺസം) സമാനമായ അക്ഷരങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ഉച്ചാരണം പെട്ടെന്ന് നിർത്തുന്നതിലൂടെയും കാകില്യ സ്ഫോടനം സ്വാഭാവികമായി സംഭവിക്കുന്നു.}}
|-
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|മഹാപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|pʰ}}{{·}}ഫ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯐ}})
|{{large|{{IPA link|tʰ}}{{·}}ഥ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯊ}})
|
|{{large|{{IPA link|kʰ}}{{·}}ഖ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯈ}})
|
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|{{small|ഘോഷം}}
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|അല്പപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|b}}{{·}}ബ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯕ}})
|{{large|{{IPA link|d}}{{·}}ദ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯗ}})
|{{large|{{IPA link|dʒ}}{{·}}ജ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯖ}})
|{{large|{{IPA link|ɡ}}{{·}}ഗ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯒ}})
|
|-
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|മഹാപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|bʱ}}{{·}}ഭ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯚ}})
|{{large|{{IPA link|dʱ}}{{·}}ധ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯙ}})
|
|{{large|{{IPA link|ɡʱ}}{{·}}ഘ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯘ}})
|
|-
!colspan=&quot;3&quot;|[[Fricative|ഊഷ്മാവ്]]
|
|{{large|{{IPA link|s}}{{·}}സ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯁ}})
|
|
|{{large|{{IPA link|h}}{{·}}ഹ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯍ}})
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|[[Liquid consonant|ദ്രവം]]
!colspan=&quot;2&quot;|[[Rhotic consonant|ഉത്ക്ഷിപ്തം]]
|
|{{large|{{IPA link|ɾ}}{{·}}ര}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯔ}})
|
|
|
|-
!colspan=&quot;2&quot;|[[Lateral consonant|പാർശ്വികം]]
|
|{{large|{{IPA link|l}}{{·}}ല}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯂ}})
|
|
|
|-
!colspan=&quot;3&quot;|[[അർദ്ധസ്വരം]]
|{{large|{{IPA link|w}}{{·}}വ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯋ}})
|
|{{large|{{IPA link|j}}{{·}}യ}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯌ}})
|
|
|}
{{noteFoot|notes}}

=== ശബ്ദശാസ്ത്രപരമായ മാറ്റങ്ങൾ ===
/k/ (ക്) എന്ന സ്വനിമത്തിൽ അവസാനിക്കുന്ന പദങ്ങളോട് '-lək' (-ലക്) എന്ന പ്രത്യയം ചേരുമ്പോൾ കണ്ഠ്യശബ്ദം ലോപിച്ചുപോകുന്നു.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;

പുരാതന ഗ്രീക്ക്, [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതം]] എന്നീ ഭാഷകളിലെ [[ഗ്രാസ്മാൻ്റെ നിയമം|ഗ്രാസ്മാൻ നിയമത്തിന്]] സമാനമായൊരു ശബ്ദമാറ്റം മെയ്തെയ് ഭാഷയിലുമുണ്ട്. ഇതിൽ രണ്ട് മഹാപ്രാണാക്ഷരങ്ങൾ അടുപ്പിച്ചു വന്നാൽ രണ്ടാമത്തേത് അല്പപ്രാണമായി മാറും.&lt;ref name=&quot;Chelliah1997&quot;&gt;Chelliah (1997)&lt;/ref&gt; അതായത്, ആദ്യ അക്ഷരത്തിൽ മഹാപ്രാണമോ ഊഷ്മാക്കളോ ({{IPA|/h/, /s/}}) വന്നാൽ തൊട്ടടുത്ത അക്ഷരത്തിലെ മഹാപ്രാണത്തിൻ്റെ കാഠിന്യം കുറയുന്നു. ഇങ്ങനെ മാറുന്ന അക്ഷരങ്ങൾ പിന്നീട് സൊണൊറന്റുകൾക്ക് (sonorants) ഇടയിൽ വരുമ്പോൾ ഘോഷമായി ഉച്ചരിക്കപ്പെടും.&lt;ref name=&quot;Chelliah1997&quot;/&gt;

{{interlinear|indent=3
|/tʰin-/ + /-kʰət/ → /tʰinɡət/
|''തിൻ''- {} ''-ഖത്'' {} ''തിൻഗത്''
|തുളയ്ക്കുക {} മുകളിലേക്ക് {} {മുകളിലേക്ക് തുളയ്ക്കുക}
|}}
{{interlinear|indent=3
|/səŋ/ + /kʰom/ → /səŋɡom/
|''സങ്'' {} ''ഖോം'' {} ''സങ്ഗോം''
|പശു {} അകിട് {} പാൽ
|}}
{{interlinear|indent=3
|/hi-/ + /-tʰok/ → /hidok/
|''ഹി-'' {} ''-ഥോക്'' {} ''ഹിദോക്''
|വെട്ടിമാറ്റുക {} പുറത്തേക്ക് {} {പുറത്തേക്ക് വെട്ടിമാറ്റുക}
|}}

== വ്യാകരണം ==
മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ മലയാളത്തിന് സമാനമായി [[Subject–object–verb|കർത്താവ്-കർമ്മം-ക്രിയ (SOV)]] എന്ന പദക്രമമാണ് പിന്തുടരുന്നത്. ഉദാഹരണത്തിന്, ''എയ് ചാൿ ചായ്'' (&lt;small&gt;മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|mni-mtei|ꯑꯩ ꯆꯥꯛ ꯆꯥꯢ}}) എന്ന വാക്യം ശ്രദ്ധിക്കുക. ഇതിൽ &quot;എയ്&quot; (ഞാൻ) കർത്താവും, &quot;ചാൿ&quot; (ചോറ്) കർമ്മവും, &quot;ചായ്&quot; (കഴിക്കുന്നു) ക്രിയയുമാണ്.

=== വചനം (ഏകവചനം/ബഹുവചനം) ===
മലയാളത്തിൽ നാമങ്ങളെ ബഹുവചനമാക്കാൻ 'അർ', 'മാർ', 'കൾ' എന്നീ പ്രത്യയങ്ങൾ ചേർക്കുന്നതുപോലെ, മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ പ്രധാനമായും രണ്ട് പ്രത്യയങ്ങളാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്:
* '''-ഖോയ് (khoi):''' സർവ്വനാമങ്ങൾക്കും മനുഷ്യരെ കുറിക്കുന്ന നാമങ്ങൾക്കും ഒപ്പം ചേർക്കുന്നു (ഉദാ: ഞങ്ങൾ, അവർ).
* '''-സിങ് (siṅ):''' മറ്റ് എല്ലാ നാമങ്ങൾക്കും ഒപ്പം ചേർക്കുന്നു (ഉദാ: മരങ്ങൾ, മൃഗങ്ങൾ).

മലയാളത്തിലെപ്പോലെ തന്നെ നാമങ്ങൾ ബഹുവചനമാകുമ്പോഴും അതിനൊപ്പമുള്ള ക്രിയയ്ക്ക് മാറ്റം സംഭവിക്കുന്നില്ല. ഉദാഹരണങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു:&lt;ref name=&quot;Singh 2013&quot;&gt;{{cite journal |last=Singh |first=S. Indrakumar |date=November 2013 |title=Agreements in Manipuri |url=http://www.languageinindia.com/nov2013/indrakumaragreementsmanipurifinal.pdf |journal=Language in India |volume=13 |issue=11 |pages=216–231}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! നാമം (മെയ്തെയ്) !! മലയാളം അർത്ഥം !! വാക്യം (മെയ്തെയ്) !! പരിഭാഷ
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡ}} (അങ്ആങ്) || കുഞ്ഞ് || {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡ ꯀꯞꯄꯤ}} (അങ്ആങ് കപ്പി) || കുഞ്ഞ് കരയുന്നു.
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡꯁꯤꯡ}} (അങ്ആങ്സിങ്) || കുഞ്ഞുങ്ങൾ || {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡꯁꯤꯡ ꯀꯞꯄꯤ}} (അങ്ആങ്സിങ് കപ്പി) || കുഞ്ഞുങ്ങൾ കരയുന്നു.
|}

നാമങ്ങളെ കൂടുതൽ വ്യക്തമാക്കാൻ നാമവിശേഷണങ്ങൾ (Adjectives) ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ അവ നാമത്തോട് ചേർത്തെഴുതുന്നില്ല. പകരം പ്രത്യേക പദങ്ങളായിത്തന്നെ ഉപയോഗിക്കുന്നു:&lt;ref name=&quot;Singh 2013&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! നാമവിശേഷണം !! മലയാളം അർത്ഥം !! വാക്യം (മെയ്തെയ്) !! പരിഭാഷ
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯑꯃ}} (അമാ) || ഒരു / ഒന്ന് || {{lang|mni-mtei|ꯃꯤ ꯑꯃ ꯂꯥꯛꯏ}} (മീ അമാ ലാൿഈ) || ഒരാൾ വരുന്നു.
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯈꯔ}} (ഖരാ) || ചില || {{lang|mni-mtei|ꯃꯤ ꯈꯔ ꯂꯥꯛꯏ}} (മീ ഖരാ ലാൿഈ) || ചിലർ വരുന്നു.
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯃꯌꯥꯝ}} (മയാം) || പല / ധാരാളം || {{lang|mni-mtei|ꯃꯤ ꯃꯌꯥꯝ ꯂꯥꯛꯏ}} (മീ മയാം ലാൿഈ) || പലർ വരുന്നു.
|}

=== സംയുക്ത ക്രിയകൾ ===
പ്രധാന ക്രിയാധാതുവിനോടൊപ്പം കാലമോ അവസ്ഥയോ സൂചിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് പ്രത്യയങ്ങൾ ചേർത്താണ് മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ സംയുക്ത ക്രിയകൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത് (മലയാളത്തിൽ 'വന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു' എന്ന് പറയുന്നതുപോലെ). ഇതിനായി പ്രധാനമായും രണ്ട് പ്രത്യയങ്ങളാണ് കൂടുതലായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്:&lt;ref name=&quot;Devi 2014&quot;&gt;{{cite journal |last1=Devi |first1=M. Bidyarani |date=May 2014 |title=Compound Verbs in Manipuri |url=http://www.languageinindia.com/may2014/bidyaranimanipuricompoundverbsfinal.pdf |journal=Language in India |volume=14 |issue=5 |pages=66–70}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! പ്രത്യയം !! മലയാളം അർത്ഥം
|-
| {{lang|mni-mtei|-ꯊꯣꯛ}} (-ഥോൿ) || പുറത്തുവരിക / വരിക (ദിശയെ സൂചിപ്പിക്കാൻ)
|-
| {{lang|mni-mtei|-ꯅꯤꯡ}} (-നിങ്) || ആഗ്രഹിക്കുക / വേണം
|}

ക്രിയയുടെ പൂർണ്ണമായ രൂപം ലഭിക്കാൻ ഇവയോടൊപ്പം ആസ്പെക്ട് മാർക്കറുകൾ (ക്രിയയുടെ കാലം സൂചിപ്പിക്കുന്നവ) കൂടി ചേർക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ഘടന: {{blockindent|[ക്രിയാധാതു] + [പ്രത്യയം] + [കാലം സൂചിപ്പിക്കുന്ന പ്രത്യയം]}} എന്നാണ്:&lt;ref name=&quot;Devi 2014&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! ക്രിയാധാതു !! പ്രത്യയം !! കാലം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് !! സംയുക്തരൂപം (മെയ്തെയ്) !! പരിഭാഷ
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝ}} (തും - ഉറങ്ങുക) || {{lang|mni-mtei|-ꯊꯣꯛ}} (-ഥോൿ) || {{lang|mni-mtei|-ꯂꯦ}} (-ലേ - പൂർണ്ണതയെ കുറിക്കുന്നു) || {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝꯊꯣꯛꯂꯦ}} (തുംഥോൿലേ) || ഉറങ്ങാൻ തുടങ്ങി
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝ}} (തും - ഉറങ്ങുക) || {{lang|mni-mtei|-ꯅꯤꯡ}} (-നിങ്) || {{lang|mni-mtei|-ꯂꯦ}} (-ലേ - പൂർണ്ണതയെ കുറിക്കുന്നു) || {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝꯅꯤꯡꯂꯦ}} (തുംനിങ്‌ലേ) || ഉറക്കം വരുന്നു
|}

ആവശ്യമെങ്കിൽ ഈ രണ്ട് പ്രത്യയങ്ങളും ഒന്നിച്ചുചേർത്തും സംയുക്ത ക്രിയകൾ ഉണ്ടാക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന്, ''{{lang|mni-mtei|ꯄꯤꯊꯣꯛꯅꯤꯡꯂꯦ}}'' (പീഥോൿനിങ്‌ലേ) എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം &quot;പുറത്തുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു&quot; എന്നാണ്.

== ലിപി ==
{{main|മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി}}
[[File:Depiction of the Puya Mei Thaba (Burning of the Meitei texts) ordered by Meitei King Pamheiba (AKA Garib Niwaj or Gopal Singh) under the influence of Bengali Hindu missionary Shantidas Gosai (AKA Shantidas Goswami or Shantidas Adhikari).jpg|thumb|300px|മെയ്തെയ് ലിപിയിലെഴുതിയ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ കത്തിച്ചുകളഞ്ഞ ചരിത്രസംഭവത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം.]]

[[ഭാരതത്തിലെ ഔദ്യോഗിക ലിപികൾ|ഭാരതത്തിലെ ഔദ്യോഗിക ലിപികളിൽ]] ഒന്നാണ് [[മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തെയ് ലിപി]] ({{lang|mni-Mtei|ꯃꯩꯇꯩ ꯃꯌꯦꯛ}}).&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Khuman |first1=Yanglem Loijing Khomba |last2=Devi |first2=Salam Dickeeta |last3=Singh |first3=Ch. Ponykumar |last4=Devi |first4=H. Mamata |last5=Singh |first5=N. Ajith |date=1 December 2022 |title=A benchmark dataset for printed Meitei/Meetei script character recognition |journal=Data in Brief |language=en |volume=45 |article-number=108585 |doi=10.1016/j.dib.2022.108585 |pmid=36426059 |pmc=9679442 |bibcode=2022DIB....4508585K |issn=2352-3409}}&lt;/ref&gt; കാങ്‌ലെയ് ലിപി ({{lang|mni-mtei|ꯀꯪꯂꯩ ꯃꯌꯦꯛ}})&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Noni |first1=Arambam |url=https://books.google.com/books?id=OzjbCgAAQBAJ&amp;q=Kanglei+script+Meetei+Mayekuz8AhVlSWwGHeUtCqoQ6AF6BAgFEAM&amp;pg=PA223 |title=Colonialism and Resistance: Society and State in Manipur |last2=Sanatomba |first2=Kangujam |year=2015 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-1-317-27066-9 |pages=223, 235, 237 |language=en}}&lt;/ref&gt; എന്നും ഈ ലിപിയിലെ ആദ്യ മൂന്ന് അക്ഷരങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി കോൿ സം ലായ് ലിപി ({{lang|mni-mtei|ꯀꯣꯛ ꯁꯝ ꯂꯥꯏ ꯃꯌꯦꯛ}})&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=mni:মণিপুরদা লোলয়ান চঙলকপা অমদি মীতৈ ইয়েক্না থোঙজিন্দা ৱারৌজনা লেপ্লরবদা ! |url=http://hueiyenlanpao.com/wp-content/uploads/2016/06/17.02.2022-B5.pdf |website=Hueiyen Lanpao |language=mni}}&lt;/ref&gt; എന്നും ഇതിനെ വിളിക്കാറുണ്ട്. ആറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ നാണയങ്ങളിലാണ് ഇത് ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടതായി അറിയുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Datta |first=Amaresh |url=https://books.google.com/books?id=ObFCT5_taSgC&amp;q=Manipur%208th%20century%20copper%20plate%20inscription%20Manipur&amp;pg=PA142 |title=Encyclopaedia of Indian Literature |publisher=[[Sahitya Akademi]] |year=1987 |isbn=978-81-260-1803-1 |page=142 |language=en}}&lt;/ref&gt; പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടുവരെ ഈ ലിപി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. പിന്നീട് ഇതിന് പകരം [[ബംഗാളി ലിപി]] ഉപയോഗിച്ചുതുടങ്ങി. എന്നാൽ 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മെയ്തെയ് ലിപി വീണ്ടും വൻതോതിൽ പ്രചാരത്തിലായി.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Laithangbam |first=Iboyaima |date=23 September 2017 |title=Banished Manipuri script stages a comeback |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/banished-manipuri-script-stages-a-comeback/article19743482.ece |access-date=6 March 2023 |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; 2021-ൽ മണിപ്പൂരി ഭാഷ എഴുതുന്നതിനായി ബംഗാളി ലിപിക്കൊപ്പം മെയ്തെയ് മയേക്കും [[മണിപ്പൂർ സർക്കാർ]] ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിച്ചു. 2031 വരെ പത്തുവർഷത്തേക്ക് ബംഗാളി ലിപിയും കൂടെ ഔദ്യോഗികമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=GAZETTE TITLE: The Manipur Official Language (Amendment) Act, 2021 |url=http://manipurgovtpress.nic.in/en/details_gazzete/?gazette=658 |access-date=6 March 2023 |website=manipurgovtpress.nic.in}}&lt;/ref&gt;

{|class=&quot;wikitable letters-table&quot;
|+ മെയ്തെയ് മയേൿ അടിസ്ഥാന അക്ഷരങ്ങൾ (മപുൽ ഇയേൿ)
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=കോൿ|tops=ꯀꯣꯛ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯀ|ml=ക|ipa=/k/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=സം|tops=ꯁꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯁ|ml=സ|ipa=/s/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ലായ്|tops=ꯂꯥꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯂ|ml=ല|ipa=/l/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=മിത്|tops=ꯃꯤꯠ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯃ|ml=മ|ipa=/m/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=പാ|tops=ꯄꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯄ|ml=പ|ipa=/p/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=നാ|tops=ꯅꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯅ|ml=ന|ipa=/n/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ചിൽ|tops=ꯆꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯆ|ml=ച|ipa=/tʃ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=തിൽ|tops=ꯇꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯇ|ml=ത|ipa=/t/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഖൗ|tops=ꯈꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯈ|ml=ഖ|ipa=/kʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ങൗ|tops=ꯉꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯉ|ml=ങ|ipa=/ŋ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഥൗ|tops=ꯊꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯊ|ml=ഥ|ipa=/tʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=വായ്|tops=ꯋꯥꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯋ|ml=വ|ipa=/w/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=യാങ്|tops=ꯌꯥꯡ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯌ|ml=യ|ipa=/j/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഹുൿ|tops=ꯍꯨꯛ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯍ|ml=ഹ|ipa=/h/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഉൻ|tops=ꯎꯟ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯎ|ml=ഉ|ipa=/u/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഈ|tops=ꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯏ|ml=ഇ|ipa=/i/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഫം|tops=ꯐꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯐ|ml=ഫ|ipa=/pʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=അതിയ|tops=ꯑꯇꯤꯌꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯑ|ml=അ|ipa=/ɐ/|color=red}}
|}

{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ മെയ്തെയ് മയേൿ അധിക അക്ഷരങ്ങൾ
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഗോക|tops=ꯒꯣꯛ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯒ|ml=ഗ|ipa=/ɡ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഘൗ|tops=ꯘꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯘ|ml=ഘ|ipa=/ɡʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഛ|tops=ꫢ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫢ|ml=ഛ|ipa=/t͡ʃʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ജിൽ|tops=ꯖꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯖ|ml=ജ|ipa=/d͡ʒ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഝം|tops=ꯓꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯓ|ml=ഝ|ipa=/d͡ʒʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഞ|tops=ꫣ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫣ|ml=ഞ|ipa=/ɲ/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ട്ട|tops=ꫤ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫤ|ml=ട്ട|ipa=/ʈ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഠ|tops=ꫥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫥ|ml=ഠ|ipa=/ʈʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഡ|tops=ꫦ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫦ|ml=ഡ|ipa=/ɖ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഢ|tops=ꫧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫧ|ml=ഢ|ipa=/ɖʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ണ|tops=ꫨ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫨ|ml=ണ|ipa=/ɳ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ദിൽ|tops=ꯗꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯗ|ml=ദ|ipa=/d/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ധൗ|tops=ꯙꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯙ|ml=ധ|ipa=/dʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ബാ|tops=ꯕꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯕ|ml=ബ|ipa=/b/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഭം|tops=ꯚꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯚ|ml=ഭ|ipa=/bʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=രായി|tops=ꯔꯥꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯔ|ml=ര|ipa=/ɾ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ശ|tops=ꫩ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫩ|ml=ശ|ipa=/ɕ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഷ|tops=ꫪ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫪ|ml=ഷ|ipa=/ʂ/|color=red}}
|}

മലയാളത്തിലെ [[മലയാളലിപി #ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ|ചില്ലക്ഷരങ്ങൾക്ക്]] സമാനമായി, മെയ്തെയ് മയേൿ ലിപിയിൽ വാക്കുകളുടെ അവസാനം സ്വരമില്ലാത്ത വ്യഞ്ജനങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന രണ്ടാമതൊരു രൂപമാണ് ലോൺസം ({{lang|mni-Mtei|ꯂꯣꯟꯁꯨꯝ}}). 'ലോൺസം' എന്നാൽ 'അന്ത്യം' എന്നാണർത്ഥം; മലയാളത്തിൽ /ക/ എന്നത് /ക്/ (ൿ) ആയി മാറുന്നതുപോലെ, ഈ ലിപിയിൽ എട്ട് അക്ഷരങ്ങൾക്കാണ് ഇത്തരത്തിൽ പ്രത്യേക ചില്ലക്ഷര രൂപങ്ങളുള്ളത്.

{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ മെയ്തെയ് മയേൿ ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ (ലോൺസം ഇയേൿ)
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ക|tops=ꯀ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯛ|ml=ൿ|ipa=/k/|color=red}}{{notetag|മലയാള ഭാഷയിൽ ഈ ശബ്ദത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതിനായി മുൻകാലങ്ങളിൽ 'ൿ' എന്ന ലിപിയാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. ഇത് 'ക്' എന്ന ഉച്ചാരണത്തിൽ നിന്നും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമാണ്.}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ങ|tops=ꯉ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯡ|ml=ങ്|ipa=/ŋ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ത|tops=ꯇ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯠ|ml=ത്|ipa=/t/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ന|tops=ꯅ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯟ|ml=ൻ|ipa=/n/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=പ|tops=ꯄ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯞ|ml=പ്|ipa=/p/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=മ|tops=ꯃ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯝ|ml=മ്|ipa=/m/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ല|tops=ꯂ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯜ|ml=ൽ|ipa=/l/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഇ|tops=ꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯢ|ml=ഇ (അന്ത്യം)|ipa=/i/|color=red}}
|}
{{noteFoot|മെയ്തെയ് മയേൿ ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ}}
രണ്ടാം ഭാഷയായി അടിസ്ഥാന മെയ്തെയ് പഠിപ്പിക്കാൻ മണിപ്പൂർ ബോർഡ് ഓഫ് സെക്കൻഡറി എജ്യുക്കേഷൻ റോമൻ അക്ഷരമാല ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=25 January 2023 |title=Manipur HSLC Date Sheet 2023: BSEM Class 10 time table released, exam begins March 16 |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/manipur-hslc-date-sheet-2023-bsem-class-10-time-table-released-exam-begins-march-16/articleshow/97300318.cms?from=mdr |access-date=6 March 2023 |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=SNS |date=10 January 2019 |title=Manipur Board Class 12 (HSC) and Class 10 (HSLC) Timetable 2019 available online at manipureducation.gov.in {{!}} Check now |url=https://www.thestatesman.com/india/manipur-board-class-12-hsc-and-class-10-hslc-timetable-2019-available-online-at-manipureducation-gov-in-check-now-1502723456.html |access-date=6 March 2023 |website=[[The Statesman (India)|The Statesman]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ലാറ്റിൻ അക്ഷരമാല ഉപയോഗിക്കുന്ന മണിപ്പൂരി പാഠപുസ്തകങ്ങൾ ഇനി പ്രസിദ്ധീകരിക്കരുതെന്ന് ബോർഡ് അടുത്തിടെ ഒരു നിർദ്ദേശം പുറപ്പെടുവിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |title=MEELAL lauds BSEM order: 04th feb24 ~ E-Pao! Headlines |url=https://e-pao.net/GP.asp?src=44..040224.feb24 |website=e-pao.net |access-date=15 February 2024}}&lt;/ref&gt; മണിപ്പൂരിലെ [[മണിപ്പൂരിലെ ക്രിസ്തുമതം|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]] റോമൻ ലിപിയിലുള്ള മെയ്തെയ് ഭാഷാ ബൈബിളുകൾ സാധാരണയായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Birth of Jesus Manipuri Roman Mayek CB |url=https://bibleforchildren.org/PDFs/manipuri_roman_mayek/36_The_Birth_of_Jesus_Manipuri_Roman_Mayek_CB.pdf |website=bibleforchildren.org}}&lt;/ref&gt;

ലൈനിംഘാൻ നൗരിയ ഫുലോ (1888-1941) കണ്ടുപിടിച്ച ഒരു [[നിർമ്മിത ലിപി|നിർമ്മിത ലിപിയാണ്]] [[നൗരിയ ഫുലോ ലിപി]]. ഇത് [[ദേവനാഗരി]], ബംഗാളി ലിപികളോട് വളരെയധികം സാമ്യം പുലർത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=mni:নাওরিয়া ফুলো: ঋষি অমা - এলাংম দীনমনী |url=http://hueiyenlanpao.com/wp-content/uploads/2016/06/12.11.2019-B7.pdf |work=Hueiyen Lanpao |language=mni |publication-place=India}}&lt;/ref&gt; ഇത് [[അപോക്പ മരുപ്പ്]] പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചിരുന്നെങ്കിലും ഒരിക്കലും വ്യാപകമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Wahengbam Ibohal |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.463276/page/n501/mode/2up?q=Naoriya+phullo |title=The History Of Manipur |publisher=[[Digital Library of India]] |others=[[Internet Archive]] |location=India |page=501 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== സംഖ്യകൾ ==
മെയ്തെയ് സംഖ്യകൾ പാശ്ചാത്യ [[ദശാംശ സമ്പ്രദായം|ദശാംശ സമ്പ്രദായത്തിന്]] സമാനമായി പത്തിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണെങ്കിലും, ഇതിൽ ഇരുപതിൻ്റെ ഗുണിതങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള പഴയൊരു രീതിയുടെ [[വിജെസിമൽ]] സ്വാധീനവും വ്യക്തമായി കാണാൻ കഴിയും.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Chelliah |first=Shobhana L. |title=A Grammar of Meithei |publisher=Mouton de Gruyter |year=1997 |isbn=978-3110143218 |location=Berlin |page=35 |language=en}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ മെയ്തെയ് സംഖ്യകൾ 0–9
|-
|{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=0|tops=ꯐꯨꯟ|l=mni|s=Mtei|ch=꯰|note=ഫുൻ|color=red}}
|{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=1|tops=ꯑꯃꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=꯱|note=അമാ|color=red}}
|{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=2|tops=ꯑꯅꯤ|l=mni|s=Mtei|ch=꯲|note=അനി|color=red}}
|{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=3|tops=ꯑꯍꯨꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=꯳|note=അഹും|color=red}}
|{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=4|tops=ꯃꯔꯤ|l=mni|s=Mtei|ch=꯴|note=മരി|color=red}}
|{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=5|tops=ꯃꯉꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=꯵|note=മങാ|color=red}}
|{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=6|tops=ꯇꯔꯨꯛ|l=mni|s=Mtei|ch=꯶|note=തരുൿ|color=red}}
|{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=7|tops=ꯇꯔꯦꯠ|l=mni|s=Mtei|ch=꯷|note=തരെത്|color=red}}
|{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=8|tops=ꯅꯤꯄꯥꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=꯸|note=നിപാൽ|color=red}}
|{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=9|tops=ꯃꯥꯄꯥꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=꯹|note=മപാൽ|color=red}}
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! സംഖ്യ !! പദം !! മലയാളം പരിഭാഷ !! മെയ്തെയ് ലിപി
|-
| 1 || അ-മാ ~ അ-മാ || ഒന്ന് || {{Script|Mtei|ꯑꯃꯥ}}
|-
| 2 || അ-നി || രണ്ട് || {{Script|Mtei|ꯑꯅꯤ}}
|-
| 3 || അ-ഹും || മൂന്ന് || {{Script|Mtei|ꯑꯍꯨꯝ}}
|-
| 4 || മ-രി || നാല് || {{Script|Mtei|ꯃꯔꯤ}}
|-
| 5 || മ-ങാ || അഞ്ച് || {{Script|Mtei|ꯃꯉꯥ}}
|-
| 6 || ത-രുക് || ആറ് || {{Script|Mtei|ꯇꯔꯨꯛ}}
|-
| 7 || ത-രെത് || ഏഴ് || {{Script|Mtei|ꯇꯔꯦꯠ}}
|-
| 8 || നി-പാൻ || 2 കുറവ് (എട്ട്) || {{Script|Mtei|ꯅꯤꯄꯥꯟ}}
|-
| 9 || മാ-പൻ || 1 കുറവ് (ഒൻപത്) || {{Script|Mtei|ꯃꯥꯄꯟ}}
|-
| 10 || ത-രാ || പത്ത് || {{Script|Mtei|ꯇꯔꯥ}}
|-
| 11 || തരാ-മാ-തോയ് || പത്ത് + 1 കൂടുതൽ || {{Script|Mtei|ꯇꯔꯥꯃꯥꯊꯣꯏ}}
|-
| 12 || തരാ-നി-തോയ് || പത്ത് + 2 കൂടുതൽ || {{Script|Mtei|ꯇꯔꯥꯅꯤꯊꯣꯏ}}
|-
| 13 || തരാ-ഹും-ദോയ് || പത്ത് + 3 കൂടുതൽ || {{Script|Mtei|ꯇꯔꯥꯍꯨꯝꯗꯣꯏ}}
|-
| 14 || തരാ-മരി || പത്ത് + 4 || {{Script|Mtei|ꯇꯔꯥꯃꯔꯤ}}
|-
| 15 || തരാ-മങാ || പത്ത് + 5 || {{Script|Mtei|ꯇꯔꯥꯃꯉꯥ}}
|-
| 16 || തരാ-തരുക് || പത്ത് + 6 || {{Script|Mtei|ꯇꯔꯥꯇꯔꯨꯛ}}
|-
| 17 || തരാ-തരെത് || പത്ത് + 7 || {{Script|Mtei|ꯇꯔꯥꯇꯔꯦꯠ}}
|-
| 18 || തരാ-നിപാൻ || പത്ത് + 8 || {{Script|Mtei|ꯇꯔꯥꯅꯤꯄꯥꯟ}}
|-
| 19 || തരാ-മാപൻ || പത്ത് + 9 || {{Script|Mtei|ꯇꯔꯥꯃꯥꯄꯟ}}
|-
| 20 || കുൻ ~ കുൽ || ഇരുപത് || {{Script|Mtei|ꯀꯨꯟ ~ ꯀꯨꯜ}}
|-
| 30 || *കുൻ-തരാ &gt; കുൻ-ത്രാ || ഇരുപത് + പത്ത് || {{Script|Mtei|ꯀꯨꯟꯊ꯭ꯔꯥ}}
|-
| 40 || നി-ഫു || രണ്ട് ഇരുപതുകൾ || {{Script|Mtei|ꯅꯤꯐꯨ}}
|-
| 50 || യാങ്-ഖെയ് || നൂറിന്റെ പകുതി (അൻപത്) || {{Script|Mtei|ꯌꯥꯡꯈꯩ}}
|-
| 60 || ഹും-ഫു || മൂന്ന് ഇരുപതുകൾ || {{Script|Mtei|ꯍꯨꯝꯐꯨ}}
|-
| 70 || ഹും-ഫു-തരാ || മൂന്ന് ഇരുപതും പത്തും || {{Script|Mtei|ꯍꯨꯝꯐꯨꯇꯔꯥ}}
|-
| 80 || മരി-ഫു || നാല് ഇരുപതുകൾ || {{Script|Mtei|ꯃꯔꯤꯐꯨ}}
|-
| 90 || മരി-ഫു-തരാ || നാല് ഇരുപതും പത്തും || {{Script|Mtei|ꯃꯔꯤꯐꯨꯇꯔꯥ}}
|-
| 100 || ചാമാ || ഒരു നൂറ് || {{Script|Mtei|ꯆꯥꯃ}}
|-
| 200 || ചാ-നി || രണ്ട് നൂറ് || {{Script|Mtei|ꯆꯥꯅꯤ}}
|-
| 300 || ചാ-ഹും || മൂന്ന് നൂറ് || {{Script|Mtei|ꯆꯥꯍꯨꯝ}}
|-
| 400 || ചാ-മ്രി || നാല് നൂറ് || {{Script|Mtei|ꯆꯥꯃ꯭ꯔꯤ}}
|-
| 500 || ചാ-മങാ || അഞ്ച് നൂറ് || {{Script|Mtei|ꯆꯥꯃꯉꯥ}}
|-
| 1,000 || ലിസിങ് അമാ || ഒരു ആയിരം || {{Script|Mtei|ꯂꯤꯁꯤꯡ}}
|-
| 10,000 || ലിസിങ്-തരാ || പത്ത് ആയിരം || {{Script|Mtei|ꯂꯤꯁꯤꯡꯇꯔꯥ}}
|-
| 1,00,000 || ലിച്ചാ || ഒരു ലക്ഷം || {{Script|Mtei|ꯂꯤꯆꯥ}}
|-
| 10,00,000 || ലിച്ചാ-തരാ || പത്ത് ലക്ഷം || {{Script|Mtei|ꯂꯤꯆꯥꯇꯔꯥ}}
|-
| 1,00,00,000 || ലീപുൻ || ഒരു കോടി || {{Script|Mtei|ꯂꯤꯄꯨꯟ}}
|-
| 10,00,00,000 || ലീപുൻ-തരാ || പത്ത് കോടി || {{Script|Mtei|ꯂꯤꯄꯨꯟꯇꯔꯥ}}
|-
| 1,00,00,00,000 || ലീപോത് || ഒരു ബില്യൺ (നൂറ് കോടി) || {{Script|Mtei|ꯂꯤꯄꯣꯠ}}
|-
| 10,00,00,00,000 || ലീപോത്-തരാ || പത്ത് ബില്യൺ || {{Script|Mtei|ꯂꯤꯄꯣꯠꯇꯔꯥ}}
|-
| 1,00,00,00,00,000 || ലീക്കെയ് || നൂറ് ബില്യൺ || {{Script|Mtei|ꯂꯤꯀꯩ}}
|-
| 10,00,00,00,00,000 || ലീക്കെയ്-തരാ || ആയിരം ബില്യൺ || {{Script|Mtei|ꯂꯤꯀꯩꯇꯔꯥ}}
|-
| 1,00,00,00,00,00,000 || പു-അമാ || പത്ത് ട്രില്യൺ || {{Script|Mtei|ꯄꯨ ꯑꯃꯥ}}
|}

== ഉദാഹരണ വാചകങ്ങൾ ==
താഴെ നൽകിയിരിക്കുന്ന വാചകം [[അന്താരാഷ്ട്ര മനുഷ്യാവകാശ പ്രഖ്യാപനം|സാർവ്വദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ പ്രഖ്യാപനത്തിലെ]] വകുപ്പ് 1. നിന്നുള്ളതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri language and alphabets |url=https://omniglot.com/writing/manipuri.htm |access-date=12 August 2022 |website=omniglot.com}}&lt;/ref&gt;{{efn|അവലംബമായി നൽകിയ വെബ്സൈറ്റിലെ ഒന്നാം അനുച്ഛേദത്തിന്റെ മെയ്തെയ് പരിഭാഷയിൽ, 'അന്തസ്സ്', 'അവകാശം' എന്നിവയ്ക്കായി യഥാക്രമം {{lang|mni-mtei|ꯏꯖꯖꯠ}} (ഇജത് - ''iːdʒət''), {{lang|mni-mtei|ꯍꯛ}} (ഹൿ - ''hə́k'') എന്നീ വിദേശപദങ്ങളാണ് ഉപയോഗിച്ചിട്ടുള്ളത്. എന്നാൽ ഇവയുടെ തനത് മെയ്തെയ് പദങ്ങൾ യഥാക്രമം {{lang|mni-mtei|ꯏꯀꯥꯏ ꯈꯨꯝꯅꯕ}} (ഇകായ് ഖുംനബ - ''í.kai kʰum.nə.bə''), {{lang|mni-mtei|ꯐꯪꯐꯝ ꯊꯣꯛꯄ}} (ഫങ്ഫം തോൿപ - ''pʰəŋ.pʰəm tʰok.pə'') എന്നിവയാണ്.}}

==== മെയ്തെയ് [[മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തെയ് മയേൿ]] ലിപിയിൽ ====
{{blockindent|{{lang|mni-Mtei|ꯃꯤꯑꯣꯏꯕ ꯈꯨꯗꯤꯡꯃꯛ ꯄꯣꯛꯄ ꯃꯇꯝꯗ ꯅꯤꯡꯇꯝꯃꯤ, ꯑꯃꯗꯤ ꯏꯖꯖꯠ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯍꯛ ꯃꯥꯟꯅꯅ ꯂꯧꯖꯩ ꯫ ꯃꯈꯣꯏ ꯄꯨꯝꯅꯃꯛ ꯋꯥꯈꯜ ꯂꯧꯁꯤꯡ ꯁꯦꯡꯏ, ꯑꯐ ꯐꯠꯇ ꯈꯪꯏ, ꯑꯗꯨꯅ ꯑꯃꯅ ꯑꯃꯒ ꯂꯣꯏꯅꯕ ꯃꯇꯝꯗ ꯃꯆꯤꯟ ꯃꯅꯥꯎꯒꯨꯝꯅ ꯂꯣꯏꯅꯒꯗꯕꯅꯤ ꯫}}}}

==== മെയ്തെയ് [[കിഴക്കൻ നാഗരി ലിപി|ബംഗാളി-ആസ്സാമീസ്]] ലിപിയിൽ ====
{{blockindent|{{lang|mni-Beng|মিওইবা খুদিংমক পোকপা মতমদা নিংতম্মী, অমদি ইজ্জৎ অমসুং হক মান্ননা লৌজৈ । মখোই পুম্নমক ৱাখল লৌশিং শেঙই, অফ ফত্তা খঙই, অদুনা অমনা অমগা লোইনবদা মচীন মনাওগুম্না লোইনগদবনি ।}}}}

==== ([[ISO 15919]]) ലത്തീൻ വൽക്കരണം ====
{{blockindent|{{translit|mni|ISO|Mioiba khudingmak pokpa matamda ningtammi amadi ijjat amasung hak mānnana leijei, makhoi pumnamak wākhal loushing shengi, apha phatta khangi, aduna amana amaga loinabada machin manāogumna loinagadabani.|italic=yes}}}}

==== [[അന്താരാഷ്ട്ര ശബ്ദലിപി|ഐ.പി.എ]] അനുലേഖനം ====
{{blockindent|{{lang|mni|{{IPA|míːójbə kʰud̯íŋmək pókpə mət̯ə̀md̯ə níːŋt̯ə̀mmi, əməd̯i iːdʒət əməʃùng hə́k màːnənə lɐ̀jdʒɐ̀j. məkʰój púmnəmək wakʰə̀l lə̀wʃiŋ ʃèŋi, əpʱə̀ pʱə́ːt̯ə kʰə́ŋi, əd̯unə əmənə əməgə lòjnəbəd̯ə mət͡ʃìn mənáwgùmnə lójnəgəd̯əbəni'}}}}}}

==== മലയാളം പരിഭാഷ ====
{{blockindent|മനുഷ്യരെല്ലാവരും തുല്യാവകാശങ്ങളോടും അന്തസ്സോടും കൂടി സ്വതന്ത്രരായി ജനിച്ചവരാണ്. മനുഷ്യനു വിവേകവും മനഃസാക്ഷിയും സിദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവർ പരസ്പരം സഹോദരഭാവത്തോടെ വർത്തിക്കേണ്ടതാണ്.}}

== വാർഷിക പരിപാടികൾ ==
മെയ്തെയ് ഭാഷയുടെ ഉന്നമനത്തിനും സംരക്ഷണത്തിനുമായി ഇന്ത്യ, ബംഗ്ലാദേശ് എന്നിവിടങ്ങളിലും ലോകത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളിലുമായി വിവിധ വാർഷിക പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിച്ചുവരുന്നു:

* '''[[മണിപ്പൂരി ഭാഷാ ദിനം]]''' ({{langx|mni|{{Script|Mtei|ꯂꯣꯟꯒꯤ ꯅꯨꯃꯤꯠ}}|Manipuri Lon-gi Numit}} - മണിപ്പൂരി ലോൻ-ഗി നുമിത്): 1992-ൽ മണിപ്പൂരി ഭാഷയെ [[ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം പട്ടിക|ഇന്ത്യയിലെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളിൽ]] ഒന്നായി അംഗീകരിച്ചതിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായി എല്ലാ വർഷവും ഓഗസ്റ്റ് 20-ന് ഈ ദിനം ആചരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Coleman |first1=Daniel |url=https://books.google.com/books?id=eu8cTROu4LcC&amp;dq=meitei+language+day&amp;pg=PA131 |title=Countering Displacements: The Creativity and Resilience of Indigenous and Refugee-ed Peoples |last2=Glanville |first2=Erin Goheen |last3=Hasan |first3=Wafaa |last4=Kramer-Hamstra |first4=Agnes |date=26 April 2012 |publisher=University of Alberta |isbn=978-0-88864-592-0 |page=131 |language=en}}&lt;/ref&gt;
* '''മണിപ്പൂരി കവിതാ ദിനം''' ({{langx|mni|{{Script|Mtei|ꯃꯅꯤꯄꯨꯔꯤ ꯁꯩꯔꯦꯡꯒꯤ ꯅꯨꯃꯤꯠ}}|Manipuri Sheirenggi Numit}} - മണിപ്പൂരി ഷെയ്റെങ്‌ഗി നുമിത്): മെയ്തെയ് കവിതകളെയും [[മെയ്തെയ് സാഹിത്യം|മെയ്തെയ് സാഹിത്യ]] പാരമ്പര്യത്തെയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായുള്ള വാർഷിക സാഹിത്യ പരിപാടിയാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=St Joseph University, Nagaland observes Manipuri Poetry Day 2022 |url=https://www.ifp.co.in/poetry/st-joseph-university-nagaland-observes-manipuri-poetry-day-2022 |access-date=9 March 2023 |website=[[Imphal Free Press]] |date=14 October 2019 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri Poetry Day 2021 celebrated: 22nd oct21 ~ E-Pao! Headlines |url=http://e-pao.net/GP.asp?src=14..221021.oct21 |access-date=9 March 2023 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt; [[മണിപ്പൂർ|മണിപ്പൂരിലും]], കൂടാതെ [[വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യ]], [[പശ്ചിമ ബംഗാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്ന സമൂഹങ്ങൾക്കിടയിലുമാണ് പ്രധാനമായും ഈ പരിപാടി നടക്കാറുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Ajit |first=Sh |title=Manipuri in Kolkata observes &quot;Manipuri Poetry Day&quot; |url=https://www.imphaltimes.com/news/item/15818-manipuri-in-kolkata-observes-manipuri-poetry-day |access-date=9 March 2023 |work=Imphal Times |language=en-gb}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Manipuri Poetry Day 2021 celebrated |url=https://www.thesangaiexpress.com/Encyc/2021/10/21/IMPHAL-Oct-21Department-of-English-St-Joseph-University-Nagaland-in-collaboration-with-Fiction.html |access-date=9 March 2023 |work=The Sangai Express |date=21 October 2021 |language=en}}&lt;/ref&gt;
* '''മണിപ്പൂരി ഭാഷാ ഉത്സവം''' ({{langx|mni|{{Script|Mtei|ꯃꯅꯤꯄꯨꯔꯤ ꯂꯣꯟꯒꯤ ꯀꯨꯝꯃꯩ}}|Manipuri Lon-gi Kummei}} - മണിപ്പൂരി ലോൻ-ഗി കുംമെയ്): ബംഗ്ലാദേശിലെ മെയ്തെയ് ഭാഷ, ലിപി, സംസ്കാരം എന്നിവയുടെ സംരക്ഷണവും വികസനവും ലക്ഷ്യമിട്ട് എല്ലാ വർഷവും സംഘടിപ്പിക്കുന്ന സാംസ്കാരിക പരിപാടിയാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Paul |first=Jibon |date=14 May 2022 |script-title=bn:কমলগঞ্জে মণিপুরি ভাষা ও সংস্কৃতি উৎসব |url=https://dailyjalalabad.com/2022/05/186017/ |access-date=11 March 2023 |work=Daily Jalalabad |language=bn |archive-url=https://web.archive.org/web/20230311211732/https://dailyjalalabad.com/2022/05/186017/ |archive-date=2023-03-11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=bn:কমলগঞ্জে মনিপুরী ভাষা উৎসব উদযাপিত |url=https://www.bangla-times.com/2023/03/10/%E0%A6%95%E0%A6%AE%E0%A6%B2%E0%A6%97%E0%A6%9E%E0%A7%8D%E0%A6%9C%E0%A7%87-%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A7%80-%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%B7%E0%A6%BE-%E0%A6%89%E0%A7%8E/ |access-date=12 March 2023 |website=bangla-times.com |date=10 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230311203440/https://bangla-times.com/2023/03/10/%E0%A6%95%E0%A6%AE%E0%A6%B2%E0%A6%97%E0%A6%9E%E0%A7%8D%E0%A6%9C%E0%A7%87-%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A7%80-%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%B7%E0%A6%BE-%E0%A6%89%E0%A7%8E/ |archive-date=2023-03-11 |language=bn}}&lt;/ref&gt;

== ഇവ കൂടി കാണുക ==
{{Portal bar|ഏഷ്യ|ബംഗ്ലാദേശ്|ഇന്ത്യ|ഭാഷകൾ|ഭാഷാശാസ്ത്രം|മ്യാൻമർ}}
* [[States of India by Meitei speakers|ഇന്ത്യയിലെ മെയ്തെയ് ഭാഷ]]
** [[അസമിലെ മെയ്തെയ് ഭാഷ]]
** [[ത്രിപുരയിലെ മെയ്തെയ് ഭാഷ]]
* [[ബംഗ്ലാദേശിലെ മെയ്തെയ് ഭാഷ]]
* [[മ്യാൻമറിലെ മെയ്തെയ് ഭാഷ]]
* [[ഇന്ത്യയിലെ ഭാഷകൾ]]
* [[മാതൃഭാഷയായി സംസാരിക്കുന്നവരുടെ എണ്ണമനുസരിച്ചുള്ള ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളുടെ പട്ടിക]]
* [[ഇന്ത്യൻ കവികളുടെ പട്ടിക#മണിപ്പൂരി|മെയ്തെയ് കവികളുടെ പട്ടിക]]
* [[മെയ്തെയ് ശാസനങ്ങൾ]]
* [[മെയ്തെയ് സാഹിത്യം]]
* [[മെയ്തെയ് ഭാഷാ ദിനം]]
* [[മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ ഇതിഹാസങ്ങളുടെ പട്ടിക]]
* [[മെയ്തെയ് ഭാഷയ്ക്കുള്ള കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാര ജേതാക്കളുടെ പട്ടിക]]
* [[മെയ്തെയ് ഭാഷയ്ക്കുള്ള കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി വിവർത്തന പുരസ്കാര ജേതാക്കളുടെ പട്ടിക]]
* [[മെയ്തെയ് ഭാഷയ്ക്കുള്ള യുവ പുരസ്കാര ജേതാക്കളുടെ പട്ടിക]]
* [[മെയ്തെയ് ഭാഷയ്ക്കുള്ള ബാല സാഹിത്യ പുരസ്കാര ജേതാക്കളുടെ പട്ടിക]]
* [[വികാസ്‌പീഡിയ]]

== കുറിപ്പുകൾ ==
{{notelist}}

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് ==
* 1. ''A Short History of Kangleipak (Manipur) Part-I'', രചന: Chingtamlen, 2005.
* 2. ''A Short History of Kangleipak (Manipur) Part-II'', രചന: Chingtamlen, 2007.
* 3. ''A Short History of Kangleipak (Manipur) Part-III'', രചന: Chingtamlen, 2008.
* 4. ''The Meetei and the Bishnupriya'', രചന: Chingtamlen, 2008.

=== സംസ്കാരം ===
* Brara, N. Vijaylakshmi. (1998). ''Politics, society, and cosmology in India's North East''. Delphi: [[Oxford University Press]].
* Budha, W. (1992). ''Indigenous games of the Meiteis''. Manipur: Wangkeimayum Publications.
* Kshetrimayum, Otojit. (2014). ''Ritual, Politics and Power in North East India: Contexualising the Lai Haraoba of Manipur''. Delhi: Ruby Press &amp; Co.
* Singh, M. Kirti. (1988). ''Religion and culture of Manipur''. Delhi: Manas Publications.
* Singh, M. Kirti. (1993). ''Folk culture of Manipur''. Delhi: Manas Publications.
* Singh, Saikhom Gopal. (2014). ''The Meeteis of Manipur: A Study in Human Geography''. Delhi: Ruby Press &amp; Co.

=== ഭാഷ ===
* Bhat, D. N. S.; &amp; Ningomba, S. (1997). ''Manipuri grammar''. Munich: Lincom Europa.
* [[Shobhana Chelliah|Chelliah, Shobhana L.]] (1990). Experiencer subjects in Manipuri. In V. M. Manindra &amp; K. P. Mohanan (Eds.), ''Experiencer subjects in South Asian languages'' (pp.&amp;nbsp;195–211). Stanford: The Center for the Study of Language and Information.
* Chelliah, Shobhana L. (1992). Tone in Manipuri. In K. L. Adams &amp; T. J. Hudak (Eds.), ''Papers from the first annual meeting of the Southeast Asian Linguistics Society 1991'' (pp.&amp;nbsp;65–85). Tempe, AZ: [[Arizona State University]].
* Chelliah, Shobhana L. (1992). Bracketing paradoxes in Manipuri. In M. Aronoff (Ed.), ''Morphology now'' (pp.&amp;nbsp;33–47). Albany: [[State University of New York Press]].
* Chelliah, Shobhana L. (1994). Morphological change and fast speech phenomena in the Manipuri verb. In K. L. Adams &amp; T. J. Hudak (Eds.), ''Papers from the second annual meeting of the Southeast Asian Linguistics Society 1992'' (pp.&amp;nbsp;121–134). Tempe, AZ: Arizona State University.
* Chelliah, Shobhana L. (1997). ''A grammar of Meitei''. Berlin: Mouton de Gruyter. {{ISBN|0-19-564331-3}}.
* Chelliah, Shobhana L. (2002). Early Meitei manuscripts. In C. I. Beckwith (Ed.), ''Medieval Tibeto-Burman languages: PIATS 2000: Tibetan studies: Proceedings of the ninth seminar of the International Association of Tibetan Studies, Leiden 2000'' (pp.&amp;nbsp;59–71). Leiden, Netherlands: Brill.
* Chelliah, Shobhana L. (2002). A glossary of 39 basic words in archaic and modern Meitei. In C. I. Beckwith (Ed.), ''Medieval Tibeto-Burman languages: PIATS 2000: Tibetan studies: Proceedings of the ninth seminar of the International Association of Tibetan Studies, Leiden 2000'' (pp.&amp;nbsp;189–190). Leiden, Netherlands: Brill.
* {{cite journal |last1=Chelliah |first1=Shobhana L. |date=January 2004 |title=Polysemy through metonymy: The case of Meitei ''pi'' 'grandmother' |journal=Studies in Language |volume=28 |issue=2 |pages=363–386 |doi=10.1075/sl.28.2.04che}}
* {{cite journal |last1=Chelliah |first1=Shobhana L. |s2cid=130962163 |year=2015 |title=Is Manipur a linguistic area? |journal=Journal of South Asian Languages and Linguistics |volume=2 |issue=1 |pages=87–109 |doi=10.1515/jsall-2015-0004}}
* Singh, Ningthoukhongjam Khelchandra. (1964). ''Manipuri to Manipuri &amp; English dictionary''.

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{Commons category}}
{{Wikiquote}}
{{Wiktionary|Meitei}}
{{Wikibooks}}
{{Wikivoyage}}
{{Scholia|topic}}
{{InterWiki|code=mni|Meitei}}
{{Incubator|mni|Wikiquote}}
{{Incubator|mni|Wikivoyage}}
* {{Cite web |title=മെയ്തെയ് മയെക് |url=http://tabish.freeshell.org/eeyek/ |access-date=21 August 2022 |website=tabish.freeshell.org}}
** {{Cite web |title=മണിപ്പൂരി/മെയ്തെയിലോൻ/മെയ്തെയ് |url=http://tabish.freeshell.org/eeyek/mani_intro.html |access-date=21 August 2022 |website=tabish.freeshell.org}}
* {{Cite web |title=മണിപ്പൂരി ഭാഷയും അക്ഷരമാലയും |url=https://omniglot.com/writing/manipuri.htm |access-date=21 August 2022 |website=omniglot.com}}
* {{Cite web |title=മണിപ്പൂരി സംസാരിക്കാൻ പഠിക്കാം |url=http://tabish.freeshell.org/manipuri/ |access-date=21 August 2022 |website=tabish.freeshell.org}}
* {{Cite web |title=മണിപ്പൂരി പഠിക്കാം |url=http://www.e-pao.net/epPageExtractor.asp?src=education.Learn_Manipuri.html |access-date=21 August 2022 |website=www.e-pao.net}}
* {{Cite web |title=മെയ്തെയ് മയെക് കീകൾ (Meetei Mayek keys) |url=http://www.e-pao.net/epPageExtractor.asp?src=manipur.meetei_mayek_keys.html.. |access-date=21 August 2022 |website=www.e-pao.net}}
* {{Cite web |title=മെയ്തെയ് മയെക് കവിതകൾ |url=http://www.e-pao.net/epPageExtractor.asp?src=MeiteiMayek.meetei_mayek_Poems.html../ |access-date=21 August 2022 |website=www.e-pao.net}} 

{{Official_languages_of_India}}
{{ഭാരതത്തിലെ ഭാഷകൾ|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Languages of Northeast India|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Languages of Bangladesh|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Languages of South Asia|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Sino-Tibetan branches|state=&quot;expanded&quot;}}

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മണിപ്പൂരി]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ബംഗ്ലാദേശിലെ ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ബർമ്മയിലെ ഭാഷകൾ]]</text>
      <sha1>k92ur8pzm65d19ydqzjslbct33yo8hf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611881</id>
      <parentid>4611875</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T10:51:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Symphonicallyu</username>
        <id>155269</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* വർണ്ണങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4611881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114019" sha1="6pf4nmtfdg2jg4jxoa33wr3vvkgrexw" xml:space="preserve">{{prettyurl|Meitei language}}
{{Short description|വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിലെ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷ}}
{{നാനാർത്ഥം|മണിപ്പൂരി}}
{{Hatnote|പ്രത്യേകമായി പറഞ്ഞിട്ടില്ലെങ്കിൽ, ഈ ലേഖനത്തിലെ മണിപ്പൂരി ഭാഷ [[മെയ്തേയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തേയ് മയേൿ ലിപിയിലാണ്]] എഴുതിയിരിക്കുന്നത്.}}
{{Infobox language
| name = &lt;span style=&quot;font-size:100%;line-height:1.85;text-align:center;&quot;&gt;മെയ്തെയ്&lt;/span&gt;
| altname = &lt;span style=&quot;font-size:100%;line-height:1.85;&quot;&gt;&lt;center&gt;{{lang|mni-Mtei|ꯃꯅꯤꯄꯨꯔꯤ}} (മണിപ്പൂരി)&lt;/center&gt;&lt;/span&gt;
| nativename = &lt;span style=&quot;font-size:100%;line-height:2.65;&quot;&gt;{{center|{{huge|{{lang|mni-Mtei|ꯃꯩꯇꯩꯂꯣꯟ}}}}}}&lt;small&gt;{{center|{{lang|mni-Beng|মৈতৈলোন}} • {{transliteration|mni|ISO|Meiteilon}}}}&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;
| pronunciation    = {{IPA|mni|meɪteɪ|}}
| image = [[File:Meitei language written in Meitei script.svg|center]]
| mapsize  = 300px
| imagecaption = &lt;small&gt;&lt;center&gt;[[മെയ്തെയ് മയേക്|മെയ്തെയ് ലിപിയിലെഴുതിയ]] ''&quot;മെയ്തെയ് ലോൻ&quot;''&lt;/center&gt;&lt;/small&gt;
| states = [[ഇന്ത്യ]] • [[ബംഗ്ലാദേശ്]]
| region = *[[മണിപ്പൂർ]]
*[[ആസാം]]
*[[ത്രിപുര]]
| ethnicity = [[മെയ്തെയ് ജനത|മെയ്തെയ്]]
| familycolor = സൈനോ-തിബെറ്റൻ
| fam1 = [[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ]]
| fam2 = [[തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷകൾ|തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ]]
| fam3 = [[മദ്ധ്യ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷകൾ|മദ്ധ്യ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ]]
| speakers = {{sigfig|1.775000|2}} ദശലക്ഷം
| date = 2003–2011
| ref = &lt;ref&gt;{{e28|mni}}&lt;/ref&gt;
| ancestor = [[മുതൽ-സൈനോ-തിബെറ്റൻ]]
| ancestor2 = [[മുതൽ-തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ]]
| script = 
*[[മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തെയ് മയേൿ]] &lt;small&gt;(മാതൃലിപി)&lt;/small&gt;
*[[നൗരിയ ഫുലോ ലിപി|നൗരിയ ഫുലോ]]
*[[കിഴക്കൻ നാഗരി ലിപി|ബംഗാളി-ആസ്സാമീസ്]]
*[[ലത്തീൻ അക്ഷരമാല|ലത്തീൻ]] &lt;small&gt;(ഔദ്യോഗികമല്ല)&lt;/small&gt;
| nation = {{flag|ഇന്ത്യ}} &lt;small&gt;(ഔദ്യോഗിക പട്ടികഭാഷ)&lt;/small&gt;
*[[മണിപ്പൂർ]] &lt;small&gt;(പ്രധാന ഔദ്യോഗിക ഭാഷ)&lt;/small&gt;
*[[ആസാം]] &lt;small&gt;(അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷ)&lt;/small&gt;
| minority = {{Bulleted list|[[ത്രിപുര|ത്രിപുര, ഇന്ത്യ]]|[[ബംഗ്ലാദേശിലെ ഭാഷകൾ|ബംഗ്ലാദേശ്]]|[[മ്യാൻമറിലെ ഭാഷകൾ|മ്യാൻമർ]]}}
| agency = [[ഡയറക്ടറേറ്റ് ഓഫ് ലാംഗ്വേജ് പ്ലാനിംഗ് ആൻഡ് ഇംപ്ലിമെന്റേഷൻ]], മണിപ്പൂർ
* [[സാംസ്കാരിക മന്ത്രാലയം (ഇന്ത്യ)|സാംസ്കാരിക മന്ത്രാലയം]]
* [[സാഹിത്യ അക്കാദമി]]
* [[സെൻട്രൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യൻ ലാംഗ്വേജസ്]]
* [[ഡയറക്ടറേറ്റ് ഓഫ് ലാംഗ്വേജ് പ്ലാനിംഗ് ആൻഡ് ഇംപ്ലിമെന്റേഷൻ]]
* [[മണിപ്പൂരി സാഹിത്യ പരിഷത്ത്]]
| iso2 = mni
| lc1 = mni
| ld1 = &lt;small&gt;മണിപ്പൂരി&lt;/small&gt;
| lc2 = omp
| ld2 = &lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി&lt;/small&gt;
| glotto = mani1292
| glottoname = &lt;small&gt;മണിപ്പൂരി&lt;/small&gt;
| glotto2 = meit1246
| glottoname2 = &lt;small&gt;മെയ്തെയ്&lt;br&gt;(മാനക ഭാഷാഭേദം)&lt;/small&gt;
| glotto3 = pang1284
| glottoname3 = &lt;small&gt;പംഗൽ&lt;br&gt;(മുസ്ലീം ഭാഷാഭേദം)&lt;/small&gt;
| notice           = IPA
| notice2          =
| dialects =
*[[തൗഗലോൺ]] (രാജസഭകളിലെ ഭാഷാഭേദം)
*[[അമൈലോൺ]] ([[ആരാധനാ ഭാഷ|ആരാധനാ ഭാഷാഭേദം]])
*[[ഖുമൻ (ഭാഷാശാസ്ത്രം)|ഖുമൻ]] (ചരിത്രപരം)
*[[മൊയ്‌രംഗ് (ഭാഷാശാസ്ത്രം)|മൊയ്‌രംഗ്]] (ചരിത്രപരം)
*[[ചക്പ ഭാഷ|ചക്പ/ലോയ്]]
*മെയ്തെയ് പംഗൽ&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;&gt;{{Cite web |title=Meitei {{!}} Ethnologue |url=https://www.ethnologue.com/language/mni/ |access-date=3 May 2023 |website=[[Ethnologue]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20190724203234/https://www.ethnologue.com/language/mni/ |archive-date=24 July 2019 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*[[ബംഗ്ലാദേശിലെ മെയ്തെയ് ഭാഷ|ബംഗ്ലാദേശി മെയ്തെയ്]]
| speakers2 =
| map = [[File:Meitei language distribution.png|center]]
| mapcaption =
&lt;small&gt;{{legend|#014167|മെയ്തെയ് ഔദ്യോഗികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായ ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#076BA2|മെയ്തെയ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷയല്ലെങ്കിലും വിദ്യാഭ്യാസ ഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#419ED5|മെയ്തെയ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷയോ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ഭാഷയോ അല്ലെങ്കിലും വിദ്യാഭ്യാസ ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#79A9E3|മെയ്തെയ് അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഔദ്യോഗികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായ ഭാഷയല്ലാത്ത പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;{{legend|#A6BBD5|മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്ന ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ കൂടുതലുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ}}&lt;/small&gt;
}}
{{Contains special characters
| special    = [[മണിപ്പൂരി ഭാഷ|മെയ്തെയ്]]
| fix        = സഹായം:മെയ്തെയ് ലിപി
| characters = [[മെയ്തെയ് മയെക് ലിപി|മെയ്തെയ് മയേൿ]]
| image      = Meetei_Mayek_letter_I.svg
}}
[[വടക്കു കിഴക്കൻ ഇന്ത്യ|വടക്കുകിഴക്കൻ]] [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]]   [[മണിപ്പൂർ]] സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ ഔദ്യോഗികഭാഷയാണ്‌ '''മണിപ്പൂരി ഭാഷ''' എന്നപേരിലും അറിയപ്പെടുന്ന '''മെയ്തെയ് ലോൻ''' (&lt;small&gt;മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|mni-Mtei|ꯃꯩꯇꯩꯂꯣꯟ}}, &lt;small&gt;[[അന്താരാഷ്ട്ര ശബ്ദലിപി|ഐ.പി.എ.]]:&lt;/small&gt; {{IPA|mni|mejtej loːn|}} &lt;ref&gt;{{Cite OED|Meithei |access-date=14 October 2022}}&lt;/ref&gt;).{{efn|ഇതു കൂടാതെ ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷാകുടുംബത്തിൽ‌പ്പെട്ട [[ബിഷ്ണുപ്രിയ മണിപ്പൂരി ഭാഷ|ബിഷ്ണുപ്രിയ മണിപ്പൂരി]] എന്നൊരു ഭാഷയും മണിപ്പൂരിൽ സംസാരിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്‌.}} 

ഒരു [[തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷകൾ|തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ഭാഷയാണ്]] മെയ്തെയ് അഥവാ മണിപ്പൂരി. [[മണിപ്പൂർ|മണിപ്പൂരിലെ]] ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായ ഇത്, [[ആസാം|ആസാമിലെ]] നാല് ജില്ലകളിൽ അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷ കൂടിയാണ്. 1992-ൽ [[ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം പട്ടിക|ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം പട്ടികയിൽ]] ഉൾപ്പെടുത്തിയ ഈ ഭാഷയെ, [[കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി]] ഉന്നത സാഹിത്യഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot; /&gt; ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സംസാരിക്കപ്പെടുന്ന 	
[[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ]] ഭാഷയാണിത്. വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിൽ [[ആസ്സാമീസ്]], [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]] എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം മൂന്നാം സ്ഥാനത്താണ് മെയ്തെയ്.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Language – India, States and Union Territories |url=http://censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf |work=Census of India 2011 |publisher=Office of the Registrar General |pages=13–14 |access-date=30 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181114073412/http://www.censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf |archive-date=14 November 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011-ലെ കണക്കെടുപ്പ് പ്രകാരം ഇന്ത്യയിൽ 1,761,079 പേർ മെയ്തെയ് മാതൃഭാഷയായി സംസാരിക്കുന്നു. ഇതിൽ ഭൂരിഭാഗവും (1,522,132 പേർ) മണിപ്പൂരിലാണുള്ളത്. അയൽ സംസ്ഥാനങ്ങളായ ആസാം (168,133), [[ത്രിപുര]] (23,779), [[നാഗാലാ‌ൻഡ്|നാഗാലാൻഡ്]] (9,511) എന്നിവിടങ്ങളിലും ചെറിയ സമൂഹങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ, അയൽരാജ്യങ്ങളായ [[മ്യാൻമർ|ബർമ്മ]],&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuris in Mandalay see ray of hope in Modi |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Manipuris-in-Mandalay-see-ray-of-hope-in-Modi/articleshow/48059811.cms |last1=Sunil |first1=Oinam |date=14 July 2015 |website=The Times of India |language=en}}&lt;/ref&gt; [[ബംഗ്ലാദേശ്]]&lt;ref&gt;{{e28|mni}}&lt;/ref&gt; എന്നിവിടങ്ങളിലും ഈ ഭാഷ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ethnologue.org/show_language.asp?code=mni |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-04 |archive-date=2010-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100707190446/http://www.ethnologue.org/show_language.asp?code=mni |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ചരിത്രപരമായി [[നിങ്തൗജ രാജവംശം|നിങ്തൗജ]], [[ഖുമൻ രാജവംശം|ഖുമൻ]], [[മൊയ്‌റാംഗ്]], [[അംഗോം]], [[ലുവാങ്]], [[ചെങ്‌ലീ]], [[ഖാബ-ൻഗൻബ]] എന്നീ സ്വതന്ത്ര ഗോത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ് മണിപ്പൂരി ഭാഷ. ഇവർക്ക് പ്രത്യേക ഭാഷാഭേദങ്ങളുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് നിങ്തൗജ രാജവംശത്തിൻ്റെ ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ ഒന്നിക്കുകയും മെയ്തെയ് സമൂഹമായി മാറുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ നിങ്തൗജ ഭാഷാഭേദം പ്രമുഖമാവുകയും, മറ്റ് ഗോത്രഭാഷകളെ സ്വാധീനിച്ച് ഇന്നത്തെ മെയ്തെയ് ഭാഷയായി രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=-CzSQKVmveUC&amp;dq=luwang+khuman+angom+language&amp;pg=PA10 |title=Manipur, Past and Present: The Heritage and Ordeals of a Civilization |date=1988 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-853-2 |page=10 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Miri |first=Mrinal |url=https://books.google.com/books?id=qfSz3UOAxM4C&amp;dq=luwang+khuman+angom+language&amp;pg=PA77 |title=Linguistic Situation in North-East India |date=2003 |publisher=Concept Publishing Company |isbn=978-81-8069-026-6 |page=77 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Chungkham Yashwanta |url=https://books.google.com/books?id=pCtkAAAAMAAJ |title=Manipuri Grammar |date=2000 |publisher=Rajesh Publications |isbn=978-81-85891-33-0 |pages=2, 202 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ayyappappanikkar |url=https://books.google.com/books?id=KYLpvaKJIMEC&amp;dq=luwang+khuman+angom+language&amp;pg=PA333 |title=Medieval Indian Literature: Surveys and selections |date=1997 |publisher=Sahitya Akademi |isbn=978-81-260-0365-5 |page=333 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Aspects of Manipuri language and its literary traditions By Ahanthem Homen |url=https://e-pao.net/epPageExtractor.asp?src=education.Aspects_of_Manipuri_language_and_its_literary_traditions_By_Ahanthem_Homen.html.. |access-date=2024-05-22 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt;
മെയ്തെയ് ഒരു വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഭാഷയല്ല. ''[[എത്‌നോലോഗ്]]'' ഇതിനെ സുരക്ഷിതമായ (EGIDS ലെവൽ 2 &quot;പ്രൊവിൻഷ്യൽ ലാംഗ്വേജ്&quot;) ഭാഷയായി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{e28|mni}}&lt;/ref&gt; എങ്കിലും, [[യുനെസ്കോ]] ഇതിനെ ഒരു &quot;ദുർബല&quot; ഭാഷയായി കണക്കാക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last1=Moseley |editor-first1=C. |title=Atlas of the world's languages in danger (3rd ed) |date=2010 |publisher=UNESCO Publishing |location=Paris |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187026 |pages=44{{ndash}}45 and elsewhere}}&lt;/ref&gt; [[ഹിന്ദി]], [[കശ്മീരി ഭാഷ|കശ്മീരി]] എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം ഇന്ത്യയിൽ അതിവേഗം വളരുന്ന ഭാഷകളിൽ മെയ്തെയും [[ഗുജറാത്തി ഭാഷ|ഗുജറാത്തിയും]] സംയുക്തമായി മൂന്നാം സ്ഥാനത്താണ്.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=R |first=Aishwaryaa |date=6 June 2019 |title=What census data reveals about use of Indian languages |url=https://www.deccanherald.com/india/what-census-data-reveals-about-use-of-indian-languages-738340.html |work=[[Deccan Herald]] |access-date=16 November 2023}}&lt;/ref&gt;

== വർഗ്ഗീകരണം ==
മെയ്തെയ് [[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ]] ഭാഷാ കുടുംബത്തിലെ തിബെറ്റോ-ബർമ്മൻ ശാഖയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meitei {{!}} Ethnologue Free |url=https://www.ethnologue.com/language/mni/ |access-date=2023-11-18 |website=Ethnologue (Free All) |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot;&gt;{{Cite web |title=Manipuri language |url=https://www.britannica.com/topic/Manipuri-language |access-date=2023-11-18 |website=Encyclopædia Britannica |date=15 August 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt;

19, 20 നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ വിവിധ ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞർ ഇതിനെ വ്യത്യസ്ത ഗ്രൂപ്പുകളിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ജോർജ്ജ് എബ്രഹാം ഗ്രിയേഴ്സൺ]] (1903–1924) ഇതിനെ [[കുക്കി-ചിൻ ഭാഷകൾ|കുക്കി-ചിൻ വിഭാഗത്തിലും]], വോഗ്ലിൻ (1965) കുക്കി-ചിൻ-നാഗ വിഭാഗത്തിലും ഉൾപ്പെടുത്തി. എന്നാൽ മെയ്തെയ് ഈ ഗ്രൂപ്പുകളിലൊന്നിലും ഉൾപ്പെടുന്നില്ലെന്ന് [[റോബിൻസ് ബർലിംഗ്]] അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;iias&quot;&gt;{{Cite web |title=A History of Manipuri Language |url=http://iias.ac.in/events/a-history-of-manipuri-language/ |access-date=2023-11-18 |website=[[Indian Institute of Advanced Study]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt; നിലവിലെ അക്കാദമിക് സമവായമനുസരിച്ച് [[ജെയിംസ് മാറ്റിസോഫ്]] മെയ്തെയെ കാമരൂപൻ ഗ്രൂപ്പിൻ്റെ സ്വന്തം ഉപവിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot;/&gt; എങ്കിലും ചിലർ ഇപ്പോഴും ഇതിനെ [[കുക്കി-ചിൻ-നാഗ ഭാഷകൾ|കുക്കി-ചിൻ-നാഗ ശാഖയിലെ]] അംഗമായി കണക്കാക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Glottolog 4.8 – Manipuri |url=https://glottolog.org/resource/languoid/id/mani1292 |access-date=2023-11-18 |website=glottolog.org}}&lt;/ref&gt;

== ഭാഷാചരിത്രം ==

[[File:Yumbanlol (Yumpanlol) - a 6th century Classical Meitei language copper manuscript text - in Meetei script - works on sensuality &amp; relationship between husbands &amp; wives and how to run a household in Ancient Kangleipak civilisation state.jpg|thumb|മെയ്തെയ് ലിപിയിൽ എഴുതിയ 6-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ &quot;യുമൻലോൽ&quot; എന്ന ചെമ്പ് ലിഖിതം.]]

മെയ്തെയ് ഭാഷയ്ക്ക് കുറഞ്ഞത് 2000 വർഷത്തെ പഴക്കമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;iias&quot; /&gt; ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞനായ സുനീതി കുമാർ ചാറ്റർജിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ [[പുരാതന മെയ്തെയ് സാഹിത്യം|പുരാതന മെയ്തെയ് സാഹിത്യത്തിന്]] 1500 മുതൽ 2000 വർഷം വരെ പഴക്കമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Chatterji |first=Suniti Kumar |author-link=Suniti Kumar Chatterji |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.32096/page/n187/mode/2up |title=Kirata-jana-krti |date=1951 |publisher=[[The Asiatic Society]], [[Digital Library of India]]; [[Internet Archive]] |location=Kolkata |publication-date=1951 |pages=157, 158 |language=en |quote=... The beginnings of this Old Manipuri literature (as in the case of Newari) may go back to 1500 years, or even 2000 years, from now. ...}}&lt;/ref&gt;

=== ഒന്നാം സഹസ്രാബ്ദം ===
മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ ഏറ്റവും പഴയ രചനകളിലൊന്ന് ''[[ഒഗ്രി]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯑꯧꯒ꯭ꯔꯤ}}) എന്ന ആചാരപരമായ ഗാനമാണ്. [[കാങ്‌ലെയ്‌പാക്ക്|കാങ്‌ലെയ്‌പാക്കിലെ]] മതപരമായ ചടങ്ങുകളിലും കിരീടധാരണ സമയത്തും ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇത് പൊതുവർഷത്തിന് മുൻപേ നിലനിന്നിരിക്കാം.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ayyappappanikkar |url=https://books.google.com/books?id=KYLpvaKJIMEC&amp;pg=PA329 |title=Medieval Indian Literature: Surveys and selections |date=1997 |publisher=[[Sahitya Akademi]] |isbn=978-81-260-0086-9 |pages=326–329 |language=en |author-link=Ayyappa Paniker}}&lt;/ref&gt; പകലിനെ രാത്രിയിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ വേർതിരിച്ചു എന്ന കഥ പറയുന്ന ''[[നുമിത് കാപ്പ]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|mni-Mtei|ꯅꯨꯃꯤꯠ ꯀꯥꯞꯄ}} &lt;small&gt;പരിഭാഷ:&lt;/small&gt; സൂര്യനെ അമ്പെയ്യൽ) എന്ന ഇതിഹാസം ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ രചിക്കപ്പെട്ടതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Kshetrimayum |first1=Jogendro |editor-last1=Wouters |editor-first1=Jelle J. P. |editor-last2=Subba |editor-first2=Tanka B. |chapter=Violence |title=The Routledge Companion to Northeast India |url=https://books.google.com/books?id=YseEEAAAQBAJ&amp;q=Numit+Kappa+1st&amp;pg=PT473 |year=2023 |publisher=[[Taylor &amp; Francis]] |isbn=978-0-367-72566-2 |page=483 |language=en}}&lt;/ref&gt;

3-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ''[[പോയ്‌റൈറ്റൺ ഖുന്തോക്]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯄꯣꯢꯔꯩꯇꯣꯟ ꯈꯨꯟꯊꯣꯛ}} &lt;small&gt;പരിഭാഷ:&lt;/small&gt; പോയ്‌റൈറ്റൻ്റെ കുടിയേറ്റം) പാതാളദേവൻ്റെ സഹോദരനായ [[പോയ്‌റൈറ്റൺ|പോയ്‌റൈറ്റൻ്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ കാങ്‌ലെയ്‌പാക്കിൽ ഒരു കോളനി സ്ഥാപിച്ചതിനെ വിവരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Ningthoukhongjam Khelchandra |chapter-url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.466183/page/n121/mode/2up?view=theater |title=History of Old Manipuri Literature |location=Imphal |publisher=Ningthoukhongjam Khelchandra Singh |pages=121, 122 |language=en, mni |chapter=Poireiton Khunthokpa}}&lt;/ref&gt;

6-ാം നൂറ്റാണ്ടിലോ ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിലോ രചിക്കപ്പെട്ട ''യുമൻലോൽ'' എന്ന ചെമ്പ് ലിഖിതം [[ധർമ്മശാസ്ത്രം|ധർമ്മശാസ്ത്രവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട അപൂർവ്വ രചനയാണ്. ലൈംഗികത, ദമ്പതികൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം, വീട് എങ്ങനെ നടത്തണം എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങൾ എന്നിവ ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Vijñānanidhi: Manuscript Treasures of India |url=https://www.yumpu.com/en/document/read/34231921/manuscript-treasures-of-india-national-mission-for-manuscripts/88 |date=February 2007 |publisher=National Mission of Manuscripts |access-date=2024-04-29 |oclc=171288062 |pages=88, 89 |language=en}}&lt;/ref&gt;

7-ാം നൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ തുടക്കത്തിൽ രചിക്കപ്പെട്ട ''ഖെഞ്ചോ'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯈꯦꯟꯆꯣ}}) ഒരു പുരാതന കവിതയാണ്. ഇന്നത്തെ മെയ്തെയ് ജനതയ്ക്ക് ഇത് മനസ്സിലാകുന്നില്ലെങ്കിലും, [[ലായ് ഹരാവോബ]] ഉത്സവത്തിൽ ഇത് ആലപിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Ch Manihar |url=https://books.google.com/books?id=yiBkAAAAMAAJ |title=A History of Manipuri Literature |publisher=[[Sahitya Akademi]] |year=1996 |isbn=978-81-260-0086-9 |location=India |pages=14, 15 |language=en, mni |chapter=The Early Period (Ritual Songs)}}&lt;/ref&gt;

ഏറ്റവും നന്നായി സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട ലിഖിതങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്, 8-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഖോങ്‌ടെക്‌ച രാജാവിൻ്റെ കാലത്തെ ചെമ്പ് ഫലകം.&lt;ref name=&quot;aponpath.com&quot;&gt;{{Cite book |last=Devi |first=Yumlembam Gopi |url=https://books.google.com/books?id=gxqeDwAAQBAJ&amp;q=8th%20century%20copper%20plate%20inscription%20manipur&amp;pg=PA25 |title=Glimpses of Manipuri Culture |date=16 June 2019 |isbn=978-0-359-72919-7 |page=25 |publisher=LP |language=en}}&lt;/ref&gt; ഇതേ കാലഘട്ടത്തിൽ അക്കോയ്ജം തോംബി രചിച്ച ''[[പാന്തോയ്ബി ഖോങ്ഗുൽ]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯄꯥꯟꯊꯣꯏꯄꯤ ꯈꯣꯡꯀꯨꯜ}}) [[പാന്തോയ്ബി രാജകുമാരി|പാന്തോയ്ബി രാജകുമാരിയുടെ]] പ്രണയകഥ വിവരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;:Glimpses_Panthoibi_Khongul&quot;&gt;{{Cite book |last=Devi |first=Dr Yumlembam Gopi |url=https://books.google.com/books?id=gxqeDwAAQBAJ&amp;dq=panthoibi+khongul&amp;pg=PA119 |title=Glimpses of Manipuri Culture |date=16 June 2019 |publisher=Lulu.com |isbn=978-0-359-72919-7 |page=119 |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== രണ്ടാം സഹസ്രാബ്ദം ===
[[File:The first page of Loyumba Silyen (Loiyumpa Silyel) - 11th-12th century Classical Meitei language Constitution of the then Kangleipak civilisation state - in traditional Meetei Mayek writing system (Manipur State Archives).jpg|thumb|11-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ മെയ്തെയ് ഭരണഘടനയായ 'ലോയുമ ഷിൻയെൻ'-ൻ്റെ ആദ്യ താൾ.]]

പൊതുവർഷം 1100-ൽ [[ലോയുമ രാജാവ്|ലോയുമ രാജാവിൻ്റെ]] കാലത്ത് ''[[ലോയുമ ഷിൻയെൻ]]'' (&lt;small&gt;പ്രാചീന മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|omp-Mtei|ꯂꯣꯏꯌꯨꯝꯄ ꯁꯤꯜꯌꯦꯜ}}) എന്ന ലിഖിത ഭരണഘടന തയ്യാറാക്കി. ഇത് 429-ൽ നൗഫാംഗ്ബ രാജാവ് തയ്യാറാക്കിയ കരട് ഭരണഘടനയുടെ പരിഷ്കരിച്ച രൂപമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=vO-vtI8NuxIC&amp;dq=loyumba+shinyen+final+document&amp;pg=PP2 |title=Manipur: Treatise &amp; Documents |date=1993 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-399-3 |page=2 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=9eYC4tjzyi4C&amp;dq=loyumba+shinyen+written+constitution&amp;pg=PA304 |title=Law and Society: Strategy for Public Choice, 2001 |date=1991 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-271-4 |page=304 |language=en}}&lt;/ref&gt;

1675 വരെ മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ മറ്റ് ഭാഷകളുടെ കാര്യമായ സ്വാധീനം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.&lt;ref name=&quot;iias&quot; /&gt; 17-ാം നൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ അവസാനത്തോടെ ഹിന്ദു സ്വാധീനം വർദ്ധിക്കുകയും ഭാഷയുടെ [[Phonology|ശബ്ദശാസ്ത്രം]], [[രൂപവിജ്ഞാനം|വ്യാകരണം]] എന്നിവയിൽ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിക്കുകയും ചെയ്തു. [[Gharib Niwaz (Manipur)|പാംഹെയ്ബ രാജാവിൻ്റെ]] കാലത്ത് മെയ്തെയ് ലിപിക്ക് പകരം [[കിഴക്കൻ നാഗരി ലിപി|ബംഗാളി-ആസ്സാമീസ് ലിപി]] ഉപയോഗിക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടു.&lt;ref name=&quot;iias&quot; /&gt;

[[File:ANDRO INSCRIBED STONE.jpg|thumb|1822-ൽ [[ഇംഫാൽ]] ഈസ്റ്റിലെ ആൻഡ്രോയിൽ സ്ഥാപിച്ച ശിലാശാസനം.]]

1725-ൽ പാംഹെയ്ബ രാജാവ് ''പരീക്ഷിത്'' എന്ന കൃതി രചിച്ചു. ഇത് [[മഹാഭാരതം|മഹാഭാരതത്തിലെ]] [[പരീക്ഷിത്|പരീക്ഷിത് രാജാവിൻ്റെ]] കഥയെ ആസ്പദമാക്കിയുള്ളതായിരുന്നു. ഇതാണ് മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ ആദ്യത്തെ ഹിന്ദു സാഹിത്യകൃതിയെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Ch Manihar |url=https://books.google.com/books?id=yiBkAAAAMAAJ |title=A History of Manipuri Literature |date=1996 |publisher=[[Sahitya Akademi]] |isbn=978-81-260-0086-9 |location=India |page=135 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== സാഹിത്യം ==
{{Main|മെയ്തെയ് സാഹിത്യം|പുരാതന മെയ്തെയ് സാഹിത്യം}}
[[File:The classical Meitei epic of the &quot;Numit Kappa&quot;, written in ancient Meitei language (in archaic Meitei script).jpg|thumb|മെയ്തെയ് ഇതിഹാസവും മതവിശ്വാസങ്ങളും അടിസ്ഥാനമാക്കി ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ രചിക്കപ്പെട്ട ക്ലാസിക്കൽ ഇതിഹാസകാവ്യമായ [[നുമിത് കപ്പ]] (Numit Kappa). പുരാതന മെയ്തെയ് ലിപിയിലുള്ള കൈയെഴുത്തുപ്രതി.]]

ഹിജാം അംഗാങ്‌ഹൽ സിംഗ് രചിച്ച് 1940-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച 39,000 വരികളുള്ള ഒരു ബൃഹദ് കവിതയാണ് '''[[ഖംബ തോയ്ബി ഷെയ്റെങ്]]''' (&lt;small&gt;മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|mni-Mtei|ꯈꯝꯕ ꯊꯣꯏꯕꯤ ꯁꯩꯔꯦꯡ}}).&lt;ref&gt;{{Cite book |last=George |first=K. M. |url=https://books.google.com/books?id=m1R2Pa3f7r0C&amp;dq=Khamba+Thoibi+Sheireng&amp;pg=PA29 |title=Modern Indian Literature, an Anthology: Surveys and poems |publisher=[[Sahitya Akademi]] |year=1992 |isbn=978-81-7201-324-0 |location=India |page=29 |language=en}}&lt;/ref&gt; ഇതിനെ [[മണിപ്പൂർ|മണിപ്പൂരികളുടെ]] [[ദേശീയ ഇതിഹാസം|ദേശീയ ഇതിഹാസമായി]] കണക്കാക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;George 1992 258&quot;&gt;{{Cite book |last=George |first=K. M. |url=https://books.google.com/books?id=m1R2Pa3f7r0C&amp;dq=Khamba+Thoibi+Sheireng&amp;pg=PA258 |title=Modern Indian Literature, an Anthology: Surveys and poems |date=1992 |publisher=[[Sahitya Akademi]] |isbn=978-81-7201-324-0 |location=India |page=258 |language=en |quote=H. Anganghal Singh's Khamba Thoibi Sheireng (Poem on Khamba Thoibi, 1940) is a national epic of the Manipuris based on the story of Khamba and Thoibi of Moirang. The poet composes the whole epic in the Pena Saisak style of folk ballads sung by minstrels or bards popular in Manipur.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Datta |first=Amaresh |url=https://books.google.com/books?id=zB4n3MVozbUC&amp;dq=Khamba+Thoibi+Sheireng&amp;pg=PA1186 |title=Encyclopaedia of Indian Literature: Devraj to Jyoti |publisher=[[Sahitya Akademi]] |year=1988 |isbn=978-81-260-1194-0 |location=India |page=1186 |language=en}}&lt;/ref&gt; [[മൊയ്‌റാംഗ്|മൊയ്‌റാംഗിലെ]] പുരാതനമായ ഒരു സാഹസിക പ്രണയകഥയെ ([[ഖംബയും തോയ്ബിയും]]) അടിസ്ഥാനമാക്കി മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ രചിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഈ ഇതിഹാസകാവ്യം, മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ഇതിഹാസ കൃതിയായി വാഴ്ത്തപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;Datta 1988 1573&quot;&gt;{{Cite book |last=Datta |first=Amaresh |url=https://books.google.com/books?id=zB4n3MVozbUC&amp;dq=Khamba+Thoibi+Sheireng&amp;pg=PA1573 |title=Encyclopaedia of Indian Literature: Devraj to Jyoti |publisher=[[Sahitya Akademi]] |year=1988 |isbn=978-81-260-1194-0 |location=India |page=1573 |language=en |quote=His best work, Khamba Thoibi sheireng, in 39,000 lines on the story of 'Khamba and Thoibi' was started in 1939 and the composition was completed in 1940.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:Sisir&quot;&gt;{{Cite book |last=Das |first=Sisir Kumar |url=https://books.google.com/books?id=sqBjpV9OzcsC&amp;dq=Khamba+Thoibi+Sheireng&amp;pg=PA190 |title=A History of Indian Literature: 1911–1956, struggle for freedom: triumph and tragedy |publisher=[[Sahitya Akademi]] |year=2005 |isbn=978-81-7201-798-9 |page=190 |language=en |quote=His epic Singel Indu was published in 1938 which was followed by his magnum opus Khamba Thoibi Sheireng (1940), a poem of 39000 lines, considered to be the 'national' epic of the Manipuris, written in the Pena Saisak style of folk ballads.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine |last=Sing |first=Damodar |title=The Epic of Manipur: Khamba Thoibi |url=https://books.google.com/books?id=gL_8DwAAQBAJ&amp;dq=Khamba+Thoibi+Seireng&amp;pg=PA1582 |magazine=Akashvani |volume=XL |issue=35 |date=31 August 1975 |publisher=All India Radio (AIR) |location=New Delhi |page=1582 |language=en}}&lt;/ref&gt;

മെയ്തെയ് ഭാഷയെ [[ശ്രേഷ്ഠഭാഷാ പദവി|ഇന്ത്യയിലെ ശ്രേഷ്ഠഭാഷകളിൽ]] ഒന്നായി അംഗീകരിക്കുന്നതിനായി 'മെയ്തെയ് ശ്രേഷ്ഠഭാഷാ പ്രസ്ഥാനം' പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Government must take concrete step for recognition of Manipuri as classical language |url=https://www.ifp.co.in/manipur/government-must-take-concrete-step-for-recognition-of-manipuri-as-classical-language |website=Imphal Free Press |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=IANS |date=20 August 2016 |title=Classic language status for Manipuri demanded |work=Business Standard India |url=https://www.business-standard.com/article/news-ians/classic-language-status-for-manipuri-demanded-116082000690_1.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=21 August 2019 |title=Manipur Govt Begins Efforts for Inclusion of Manipuri Among 'Classical' Languages |url=http://www.indiatodayne.in/breaking-news/story/manipur-govt-begins-efforts-inclusion-manipuri-among-classical-languages-397876-2019-08-21 |website=India Today NE |language=hi}}&lt;/ref&gt;

== വ്യാപനം ==

ഏകദേശം 1.5 ദശലക്ഷം മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവർ [[മണിപ്പൂർ|മണിപ്പൂരിൽ]] താമസിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;census&quot;&gt;{{cite web |title=Census Tables |url=https://censusindia.gov.in/census.website/data/census-tables |website=Census of India |publisher=Office of the Registrar General &amp; Census Commissioner, India |access-date=15 February 2024 |year=2011}}&lt;/ref&gt; മണിപ്പൂർ സർക്കാരിൻ്റെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷയാണിത്.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot; /&gt;
[[File:Map of Barak Valley.jpg|thumb|അസമിലെ [[ബരാക് താഴ്‌വര|ബരാക് വാലി]] ജില്ലകൾ - മെയ്തെയ് ജനവിഭാഗങ്ങൾ അധിവസിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ.]]
[[ആസാം|ആസാമിൽ]] ഏകദേശം 1.7 ലക്ഷം മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവരുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;census&quot;/&gt; പ്രധാനമായും [[ബരാക് താഴ്‌വര|ബരാക് വാലിയിൽ]] [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]], [[ഹിന്ദി]] എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം മൂന്നാമത്തെ വലിയ ഭാഷയാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Mishra |first=Awadesh |date=1 January 1999 |title=The Manipuris in the Barak Valley: A Case Study of Language Maintenance' |url=https://www.academia.edu/1059019 |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area}}&lt;/ref&gt; നാഗാലാൻഡിലെ ദിമാപൂർ, കോഹിമ തുടങ്ങിയ ഇടങ്ങളിലായി 9500-ഓളം പേർ ഈ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;census&quot;/&gt; നാഗാ, കുക്കി-ചിൻ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർ പലപ്പോഴും മെയ്തെയെ ഒരു രണ്ടാം ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;

ബംഗ്ലാദേശിലെ സിൽഹെറ്റ് ഡിവിഷനിൽ ഏകദേശം 15,000 മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവരുണ്ട്. മുമ്പ് ധാക്ക, മൈമൻസിങ് എന്നിവിടങ്ങളിലും ഇവരുടെ സാന്നിധ്യമുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;:Bangladesh&quot;&gt;{{Cite web |title=Textile Bdesh Myanmar 3 |url=http://www.e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=manipur.Arts_and_Culture.Mutua_Bahadur_Art_Collection.Textile_Bdesh_Myanmar_3 |access-date=14 March 2023 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt; ബിഷ്ണുപ്രിയ മണിപ്പൂരി ജനത മെയ്തെയെ രണ്ടാം ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;

മ്യാൻമറിലെ [[Kachin State|കച്ചിൻ]], [[ഷാൻ സംസ്ഥാനം|ഷാൻ]] സംസ്ഥാനങ്ങളിലും [[Yangon Region|യാങ്കൂൺ]], [[Sagaing Region|സാഗൈങ്]] തുടങ്ങിയ റീജിയണുകളിലും ഗണ്യമായ മെയ്തെയ് ജനസംഖ്യയുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri in Myanmar 1 |url=http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=manipur.Arts_and_Culture.Mutua_Bahadur_Art_Collection.Manipuri_in_Myanmar_1 |access-date=14 March 2023 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt;

== പദോൽപ്പത്തി ==
[[എത്‌നോലോഗ്]] പ്രകാരം മെയ്തെയ് ഭാഷയുടെ മറ്റ് പേരുകൾ: ''കതേ'', ''കതി'', ''മണിപ്പൂരി'', ''മീത്തേ'', ''മീത്തേലോൻ'', ''മീതേലോൻ'', ''മീതേരോൻ'', ''മീതെ'', ''മീതെയ്'', ''മെനിപ്പൂരി'', ''മിതൈ'', ''മിതെ'', ''പൊന്ന'' എന്നിവയാണ്.&lt;ref name=&quot;ethnologue_mni&quot;/&gt;

പല മാതൃഭാഷാ സംസാരിക്കുന്നവരും ''മണിപ്പൂരി'' എന്നതിനേക്കാൾ ''മെയ്തെയ്'' അല്ലെങ്കിൽ ''മീത്തേ'' എന്ന പേരിനാണ് മുൻഗണന നൽകുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;&gt;Chelliah (1997: 2)&lt;/ref&gt; ഈ പദം മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ ''മെയ്തെയ്‌രോൻ'' (മെയ്തെയ് + ലോൻ 'ഭാഷ') എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടായത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sharma |first=H. Surmangol |year=2006 |title=Learners' Manipuri-English dictionary. Meitei |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/sharma_query.py?qs=%EA%AF%83%EA%AF%A9%EA%AF%87%EA%AF%A9&amp;searchhws=yes |access-date=30 July 2022 |website=dsal.uchicago.edu}}&lt;/ref&gt; പാശ്ചാത്യ ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞർ കൂടുതലും ഈ പദമാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt;

[[മണിപ്പൂർ]] സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ പേരിൽ നിന്നാണ് ''മണിപ്പൂരി'' എന്ന പേര് ഉണ്ടായത്.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt; ഇത് ഇന്ത്യൻ സർക്കാരിൻ്റെ ഔദ്യോഗിക രേഖകളിലും സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളിലും ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Chelliah 1997: 2&quot;/&gt; ''മണിപ്പൂരി'' എന്ന പദം [[മണിപ്പൂർ|മണിപ്പൂരിലെ വിവിധ ഭാഷകളെയും]] ജനങ്ങളെയും മൊത്തത്തിൽ സൂചിപ്പിക്കാനും ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.

[[ബർമ്മീസ് ജനത]] മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്നവരെ &quot;കതേ&quot; എന്നും, ആസാമിലെ കച്ചാറിലുള്ളവർ &quot;മോഗ്‌ലീ&quot; അല്ലെങ്കിൽ &quot;മേഖ്‌ലീ&quot; എന്നും വിളിക്കുന്നു. ഷാൻ ജനത ഇവരെ &quot;കാസെ&quot; എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. ബർമ്മയിൽ താമസിക്കുന്ന മെയ്തെയ് ജനതയെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ബർമ്മക്കാർ ഉപയോഗിക്കുന്ന പദമാണ് &quot;പൊന്ന&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Gangte |first=Priyadarshini M. |url=http://www.thepeopleschronicle.in/daily/english/1781 |title=Evolution of Meetei state- Emergence of Nongda Lairen Pakhangba |work=The People's Chronicle |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119084314/http://www.thepeopleschronicle.in/daily/english/1781 |archive-date=19 January 2021 |access-date=21 March 2022}}&lt;/ref&gt;

== ഭാഷാഭേദങ്ങൾ ==
മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ പ്രാദേശികമായ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും ആശയവിനിമയ സൗകര്യങ്ങളും മിശ്രവിവാഹങ്ങളും കാരണം ഈ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഇപ്പോൾ കുറഞ്ഞുവരികയാണ്. എങ്കിലും ത്രിപുര, ബംഗ്ലാദേശ്, മ്യാൻമർ എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഭാഷാഭേദങ്ങളിൽ വ്യത്യാസങ്ങൾ കാണാം.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Thoudam |first1=P. C. |title=Demographic and Ethnographic Information: Problems in the analysis of Manipuri language |date=2006 |publisher=Central Institute of Indian Language}}&lt;/ref&gt; മെയ്തെയ് ഭാഷാഭേദങ്ങളുടെ കൃത്യമായ എണ്ണം അജ്ഞാതമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Haokip |first1=P. |date=April 2011 |title=The Languages of Manipur: A Case Study of the Kuki-Chin Languages |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |volume=34 |issue=1 |pages=86–118}}&lt;/ref&gt;

പ്രധാനപ്പെട്ട മൂന്ന് ഭാഷാഭേദങ്ങൾ ഇവയാണ്: മെയ്തെയ് പ്രോപ്പർ, ലോയ്, പംഗൽ. ഇതിൽ 'മെയ്തെയ് പ്രോപ്പർ' ആണ് നിലവാരമുള്ള രൂപമായി (standard variety) കണക്കാക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meitei {{!}} Ethnologue |url=https://www.ethnologue.com/language/mni/ |access-date=3 May 2023 |website=[[Ethnologue]] |language=en}}&lt;/ref&gt; ചില വാക്കുകളുടെ താരതമ്യം താഴെ നൽകുന്നു:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! മാനക മെയ്തെയ് !! ലോയ് !! പംഗൽ !! അർത്ഥം
|-
| ചാബ || ചാപ്പ || ചാബ || കഴിക്കുക
|-
| കപ്പ || കാപ്മ || കപ്പ || കരയുക
|-
| സാബിബ || സാപിപ || സാബിബ || ഉണ്ടാക്കുക
|}

== ഔദ്യോഗിക  പദവി ==
{{Further|മെയ്തേയ് ശ്രേഷ്ഠഭാഷാ പ്രസ്ഥാനം|മെയ്തേയ് അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷാ പ്രസ്ഥാനം}}

മണിപ്പൂർ സർക്കാരിൻ്റെ ഏക ഔദ്യോഗിക ഭാഷയാണ് മെയ്തെയ്. 1992 മുതൽ ഇത് ഇന്ത്യയുടെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളിൽ ഒന്നാണ്.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri language and alphabets |url=https://omniglot.com/writing/manipuri.htm |website=omniglot.com}}&lt;/ref&gt;

ചരിത്രപരമായ മണിപ്പൂർ രാജ്യത്തിലെ രാജസഭാ ഭാഷയായിരുന്നു മെയ്തെയ്.&lt;ref name=&quot;Sanajaoba 1988 290&quot;&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=-CzSQKVmveUC&amp;dq=manipuri+court+language&amp;pg=PA290 |title=Manipur, Past and Present: The Heritage and Ordeals of a Civilization |date=1988 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-853-2 |page=290 |language=en}}&lt;/ref&gt; 1972-ൽ തന്നെ സാഹിത്യ അക്കാദമി മെയ്തെയെ ഒരു പ്രധാന ഇന്ത്യൻ സാഹിത്യ ഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചിരുന്നു. 1992-ൽ ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയതോടെയാണ് ഇതിന് പൂർണ്ണ ഔദ്യോഗിക പദവി ലഭിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri language in 8th Schedule By Jeet Akoijam |url=http://e-pao.net/epPageExtractor.asp?src=MeiteiMayek.Manipuri_language_in_8th_Schedule_By_Jeet_Akoijam.html |access-date=2022-08-26 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt;

2024-ൽ അസമിലെ നാല് ജില്ലകളിൽ മെയ്തെയ് ഒരു അസോസിയേറ്റ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;hindu27Sep2020&quot;&gt;{{Cite news |last=Laithangbam |first=Iboyaima |date=27 September 2020 |title=Assam to look into demand to include Manipuri in list of associate languages |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/minister-to-look-into-demand-to-include-manipuri-in-the-list-of-associate-languages-of-assam/article32707194.ece}}&lt;/ref&gt;

സിവിൽ സർവീസ്, പോലീസ് റിക്രൂട്ട്‌മെന്റ് പരീക്ഷകൾ നടത്താൻ ഇന്ത്യയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന 13 ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളിൽ ഒന്നാണ് മെയ്തെയ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Union Minister Dr Jitendra Singh lauds SSC for deciding to conduct the Multi-Tasking (Non-Technical) Staff examination 2022 in 13 regional languages in addition to Hindi and English for the first time |url=https://www.pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=1892439 |access-date=25 January 2023 |website=pib.gov.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

== വിദ്യാഭ്യാസം ==
മണിപ്പൂരിലെ എല്ലാ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലും മെയ്തെയ് ഒരു പ്രധാന ബോധനമാധ്യമമാണ്. [[Ministry of Education (India)|വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ]] കീഴിലുള്ള [[Central Board of Secondary Education|സി.ബി.എസ്.ഇ.]] അനുവദിച്ചിട്ടുള്ള 40 ബോധനഭാഷകളിൽ ഒന്നാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=CBSE {{!}} Academics Unit: Curriculum/Syllabus |url=https://cbseacademic.nic.in/curriculum.html |access-date=18 March 2023 |website=[[Central Board of Secondary Education|cbseacademic.nic.in]]}}&lt;/ref&gt; [[ജവഹർലാൽ നെഹ്രു സർവകലാശാല|ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു സർവകലാശാല]], [[ഡെൽഹി സർവകലാശാല|ഡൽഹി സർവകലാശാല]], [[Gauhati University|ഗുവാഹത്തി സർവകലാശാല]], [[University of North Bengal|നോർത്ത് ബംഗാൾ സർവകലാശാല]] എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഇന്ത്യൻ സർവ്വകലാശാലകളിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദ തലം വരെ മെയ്തെയ് ഒരു വിഷയമായി പഠിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Devi |first1=S. |date=May 2013 |title=Is Manipuri an Endangered Language? |url=http://www.languageinindia.com/may2013/rebikameitheiendangeredfinal.pdf |journal=Language in India |volume=13 |issue=5 |pages=520–533}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bareh |first=Hamlet |url=https://books.google.com/books?id=XScmdGvMf7IC&amp;dq=Manipuri+national+language&amp;pg=PA80 |title=Encyclopaedia of North-East India |date=2001 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-790-0 |page=80 |language=en}}&lt;/ref&gt; ഇതിനുപുറമെ, [[ഇന്ദിരാഗാന്ധി നാഷണൽ ഓപ്പൺ യൂനിവേഴ്സിറ്റി|ഇന്ദിരാഗാന്ധി നാഷണൽ ഓപ്പൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ]] ബിരുദതലത്തിലും മെയ്തെയ് പഠിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Manipur: Meitei language to be introduced in IGNOU syllabus, says union minister |url=https://nenow.in/north-east-news/manipur/manipur-meitei-language-to-be-introduced-in-ignou-syllabus-says-union-minister.html |website=Northeast Now |access-date=18 February 2024 |date=21 August 2023}}&lt;/ref&gt;

=== ആസാം ===
1956 മുതൽ അസമിലെ ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂളുകളിൽ മെയ്തെയ് ഭാഷയിലുള്ള പഠനം നൽകിവരുന്നു.&lt;ref name=&quot;hindu27Sep2020&quot; /&gt; [[Board of Secondary Education, Assam|ആസാം ബോർഡ് ഓഫ് സെക്കൻഡറി എജ്യുക്കേഷൻ]] മണിപ്പൂരി ഭാഷയിൽ സെക്കൻഡറി വിദ്യാഭ്യാസം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 March 2023 |title=Assam HSLC Exam Routine 2023 Revised: SEBA To Conduct All Class 10 Language Papers Including English On April 1 |url=https://www.india.com/education/assam-hslc-exam-routine-2023-revised-seba-to-conduct-all-class-10-language-paper-including-english-on-april-1-after-assamese-paper-leak-himanta-biswa-sarma-5950004/ |access-date=18 March 2023 |website=India.com |language=en |quote=In addition to Assamese, the other MIL subjects are Bengali, Bodo, Hindi, Manipuri, Hmar, Nepali, Mizo, Khasi, Garo, Karbi and Urdu.}}&lt;/ref&gt; കൂടാതെ, [[Assam Higher Secondary Education Council|ആസാം ഹയർ സെക്കൻഡറി എജ്യുക്കേഷൻ കൗൺസിൽ]] മെയ്തെയ് ഒരു ബോധനമാധ്യമമായും രണ്ടാം ഭാഷയായും പഠിക്കാൻ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് അവസരം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=AHSEC complete syllabus for HS 2nd year |url=https://ahsec.assam.gov.in/index.php/hs-2nd-year-syllabus/ |website=ahsec.assam.gov.in}}&lt;/ref&gt;

2020 മുതൽ [[ആസാം സർക്കാർ]] [[Manipuri Sahitya Parishad|മണിപ്പൂരി സാഹിത്യ പരിഷത്തിന്]] വാർഷിക ഗ്രാന്റായി {{INR Convert|5|l|year=2020}} നൽകിവരുന്നു. മെയ്തെയ് ഭാഷയുടെ വികസനത്തിനായി ഒരു പ്രത്യേക കോർപ്പസ് രൂപീകരിക്കുന്നതിന് ₹6 കോടി നിക്ഷേപിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;hindu27Sep2020&quot; /&gt;

[[ആസാം യൂണിവേഴ്സിറ്റി|ആസാം സർവകലാശാലയിലെ]] [[Department of Manipuri, Assam University|മണിപ്പൂരി വിഭാഗം]] മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ പിഎച്ച്.ഡി. തലം വരെയുള്ള ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസ സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri Department |url=http://www.aus.ac.in/manipuri-department/ |access-date=18 March 2023 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=5 literary bodies bat for Manipuri language in Assam |url=https://www.thesangaiexpress.com/Encyc/2020/8/3/5-literary-bodies-bat-for-Manipuri-language-in-Assam.amp.html |access-date=18 March 2023 |work=The Sangai Express |date=3 August 2020 |language=en |quote=Moreover, Manipuri in MA and PhD courses are offered at Assam University, Silchar.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=AAMSU demands Associate Official Language status to Manipuri language |url=https://www.time8.in/aamsu-demands-associate-official-language-status-to-manipuri-language/ |work=Time8 |date=22 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220826054218/https://www.time8.in/aamsu-demands-associate-official-language-status-to-manipuri-language/ |archive-date=2022-08-26 |quote=Several universities, notably Assam University and Silchar University, provide Manipuri language courses.}}&lt;/ref&gt;

=== ത്രിപുര ===
1998 മുതൽ [[Government of Tripura|ത്രിപുര സർക്കാർ]] സംസ്ഥാനത്തുടനീളമുള്ള 24 പ്രൈമറി സ്കൂളുകളിൽ മെയ്തെയ് ഒരു ഒന്നാം ഭാഷയായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=MANIPURI {{!}} DIRECTORATE OF KOKBOROK &amp; OTHER MINORITY LANGUAGES |url=https://kokborokoml.tripura.gov.in/manipuri#:~:text=The%20government%20of%20Tripura%20has,notified%20schools%20throughout%20the%20state. |access-date=18 March 2023 |website=kokborokoml.tripura.gov.in}}&lt;/ref&gt;

ജാപ്പനീസ്, കൊറിയൻ, നേപ്പാളി തുടങ്ങിയ ഭാഷകൾക്കൊപ്പം മെയ്തെയ് ഭാഷയിലും ഡിപ്ലോമ കോഴ്‌സുകൾ ആരംഭിക്കുന്നതിനായി 2021 ഡിസംബറിൽ [[Tripura University|ത്രിപുര സർവകലാശാല]], കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിനും [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ|യു.ജി.സി.ക്കും]] ശുപാർശ നൽകിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 December 2021 |title=Tripura University proposes introduction of diploma courses in Japanese, Korean, Nepali and Manipuri languages |url=http://www.indiatodayne.in/breaking-news/story/tripura-university-proposes-introduction-diploma-courses-japanese-korean-nepali-and-manipuri-languages-411046-2021-12-23 |access-date=18 March 2023 |website=India Today NE |language=hi}}&lt;/ref&gt;

== ശബ്ദശാസ്ത്രം ==
[[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷാക്കുടുംബത്തിൽ]] മെയ്തെയ് ഭാഷയുടെ കൃത്യമായ വർഗ്ഗീകരണം ഇപ്പോഴും അവ്യക്തമാണ്. ഇതിന് പദാവലിയിൽ [[കുക്കി ഭാഷ|കുക്കി]], [[തങ്ഖുൽ ഭാഷ|തങ്ഖുൽ]] എന്നീ ഭാഷകളുമായി സാമ്യമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Post |first1=Mark W. |last2=Burling |first2=Robbins |author2-link=Robbins Burling |year=2017 |orig-date=First published 2003 |chapter=The Tibeto-Burman Languages of Northeastern India |editor1-last=Thurgood |editor1-first=Graham |editor1-link=Graham Thurgood |editor2-last=LaPolla |editor2-first=Randy J. |editor2-link=Randy LaPolla |title=The Sino-Tibetan Languages |edition=2nd |publisher=Routledge |pages=23, 232–233 |isbn=978-1-138-78332-4}}&lt;/ref&gt;

=== സ്വരഭേദം ===
മെയ്തെയ് ഒരു നാദഭാഷയാണ്. ഇതിൽ രണ്ട് സ്വരഭേദങ്ങളാണോ അതോ മൂന്നെണ്ണമാണോ ഉള്ളത് എന്ന കാര്യത്തിൽ തർക്കമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{cite journal |last1=LaPolla |first1=Randy J. |author-link=Randy LaPolla |year=2000 |title=Book review: A grammar of Meitei, by S. L. Chelliah |journal=Lingua |publisher=Elsevier |volume=110 |issue=4 |pages=299–304 |doi=10.1016/s0024-3841(99)00037-6}}&lt;/ref&gt;

=== വർണ്ണങ്ങൾ ===
മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ താഴെ പറയുന്ന [[സ്വനിമം|സ്വനിമങ്ങളെ]] തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയും:&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chelliah |first1=S. L. |title=Meitei Phonology |date=1997 |publisher=Mouton de Gruyter |pages=17–21}}&lt;/ref&gt;

'''സ്വരാക്ഷരങ്ങൾ'''
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ സ്വരാക്ഷരങ്ങൾ
!
![[മുൻഭാഗം]]
![[മധ്യഭാഗം]]
![[പിൻഭാഗം]]
|-
![[ഉച്ചം]]
|{{large|{{IPA link|i}}{{·}}[[ഇ]]}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯏ}})
|
|{{large|{{IPA link|u}}{{·}}[[ഉ]]}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯎ}})
|-
![[മധ്യം]]
|{{large|{{IPA link|e}}{{·}}[[എ]]}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑꯦ}})
|{{large|{{IPA link|ɐ}}{{·}}[[അ]]}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑ}})
|{{large|{{IPA link|o}}{{·}}[[ഒ]]}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑꯣ}})
|-
![[നിമം]]
|
|{{large|{{IPA link|a}}{{·}}[[ആ]]}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯑꯥ}})
|
|}

പുതിയ ഭാഷാശാസ്ത്ര പഠനങ്ങളിൽ മധ്യസ്വരമായ /ɐ/-നെ &lt;nowiki&gt;&lt;ə&gt;&lt;/nowiki&gt; എന്നാണ് രേഖപ്പെടുത്താറുള്ളത്. എന്നാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇത് [ə] എന്നല്ല, മറിച്ച് [ɐ] എന്നാണ് ഉച്ചരിക്കുന്നത്. ഈ സ്വരത്തിന് ശേഷം ഒരർദ്ധസ്വരം വന്നാൽ അവ തമ്മിൽ ലയിക്കും 
*'''ഉദാ:''' /ɐw/ = [ow], /ɐj/ = [ej]).

'''വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾ'''
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾ
!colspan=&quot;3&quot;| [[ഉച്ചാരണസ്ഥാനം]] →
![[ഓഷ്ഠ്യം]]
![[ദന്ത്യം]]/&lt;br /&gt;[[വർത്സ്യം]]
![[താലവ്യം]]
![[കണ്ഠ്യം]]
![[കാകില്യം]]
|-
!colspan=&quot;3&quot;|[[അനുനാസികം]]
|{{large|{{IPA link|m}}{{·}}[[മ]]}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯃ}})
|{{large|{{IPA link|n}}{{·}}[[ന]]}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯅ}})
|
|{{large|{{IPA link|ŋ}}{{·}}[[ങ]]}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯉ}})
|
|-
!rowspan=&quot;4&quot;|[[സ്പർശം]]
!rowspan=&quot;2&quot;|{{small|അഘോഷം}}
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|അല്പപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|p}}{{·}}[[പ]]}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯄ}})
|{{large|{{IPA link|t}}{{·}}[[ത]]}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯇ}})
|{{large|{{IPA link|tʃ}}{{·}}[[ച]]}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯆ}})
|{{large|{{IPA link|k}}{{·}}[[ക]]}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯀ}})
|{{large|{{IPA link|ʔ}}{{·}}[[വിസർഗം|അഃ]] (ഃ)}}&lt;br&gt;{{noteTag|group=notes|name=glottal|മെയ്തെയ് ലിപിയിൽ കാകില്യ സ്ഫോടകത്തിന് മാത്രമായി പ്രത്യേക അക്ഷരമില്ല. വാക്കിൻ്റെ തുടക്കത്തിൽ 'അതിയ' ({{lang|mni-Mtei|ꯑ}}) എന്ന അക്ഷരം സ്വരങ്ങൾക്ക് ആധാരമായി വരുമ്പോഴാണ് ഈ ശബ്ദം ഉണ്ടാകുന്നത്. വാക്കിൻ്റെ അവസാനം ചില്ലക്ഷരങ്ങൾക്ക് (ലോൺസം) സമാനമായ അക്ഷരങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ഉച്ചാരണം പെട്ടെന്ന് നിർത്തുന്നതിലൂടെയും കാകില്യ സ്ഫോടനം സ്വാഭാവികമായി സംഭവിക്കുന്നു.}}
|-
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|മഹാപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|pʰ}}{{·}}[[ഫ]]}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯐ}})
|{{large|{{IPA link|tʰ}}{{·}}[[ഥ]]}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯊ}})
|
|{{large|{{IPA link|kʰ}}{{·}}[[ഖ]]}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯈ}})
|
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|{{small|ഘോഷം}}
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|അല്പപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|b}}{{·}}[[ബ]]}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯕ}})
|{{large|{{IPA link|d}}{{·}}[[ദ]]}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯗ}})
|{{large|{{IPA link|dʒ}}{{·}}[[ജ]]}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯖ}})
|{{large|{{IPA link|ɡ}}{{·}}[[ഗ]]}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯒ}})
|
|-
!{{small|[[Aspiration (phonetics)|മഹാപ്രാണം]]}}
|{{large|{{IPA link|bʱ}}{{·}}[[ഭ]]}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯚ}})
|{{large|{{IPA link|dʱ}}{{·}}[[ധ]]}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯙ}})
|
|{{large|{{IPA link|ɡʱ}}{{·}}[[ഘ]]}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯘ}})
|
|-
!colspan=&quot;3&quot;|[[Fricative|ഊഷ്മാവ്]]
|
|{{large|{{IPA link|s}}{{·}}[[സ]]}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯁ}})
|
|
|{{large|{{IPA link|h}}{{·}}[[ഹ]]}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯍ}})
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|[[Liquid consonant|ദ്രവം]]
!colspan=&quot;2&quot;|[[Rhotic consonant|ഉത്ക്ഷിപ്തം]]
|
|{{large|{{IPA link|ɾ}}{{·}}[[ര]]}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯔ}})
|
|
|
|-
!colspan=&quot;2&quot;|[[Lateral consonant|പാർശ്വികം]]
|
|{{large|{{IPA link|l}}{{·}}[[ല]]}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯂ}})
|
|
|
|-
!colspan=&quot;3&quot;|[[അർദ്ധസ്വരം]]
|{{large|{{IPA link|w}}{{·}}[[വ]]}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯋ}})
|
|{{large|{{IPA link|j}}{{·}}[[യ]]}}&lt;br&gt;({{lang|mni-Mtei|ꯌ}})
|
|
|}
{{noteFoot|notes}}

=== ശബ്ദശാസ്ത്രപരമായ മാറ്റങ്ങൾ ===
/k/ (ക്) എന്ന സ്വനിമത്തിൽ അവസാനിക്കുന്ന പദങ്ങളോട് '-lək' (-ലക്) എന്ന പ്രത്യയം ചേരുമ്പോൾ കണ്ഠ്യശബ്ദം ലോപിച്ചുപോകുന്നു.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;

പുരാതന ഗ്രീക്ക്, [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതം]] എന്നീ ഭാഷകളിലെ [[ഗ്രാസ്മാൻ്റെ നിയമം|ഗ്രാസ്മാൻ നിയമത്തിന്]] സമാനമായൊരു ശബ്ദമാറ്റം മെയ്തെയ് ഭാഷയിലുമുണ്ട്. ഇതിൽ രണ്ട് മഹാപ്രാണാക്ഷരങ്ങൾ അടുപ്പിച്ചു വന്നാൽ രണ്ടാമത്തേത് അല്പപ്രാണമായി മാറും.&lt;ref name=&quot;Chelliah1997&quot;&gt;Chelliah (1997)&lt;/ref&gt; അതായത്, ആദ്യ അക്ഷരത്തിൽ മഹാപ്രാണമോ ഊഷ്മാക്കളോ ({{IPA|/h/, /s/}}) വന്നാൽ തൊട്ടടുത്ത അക്ഷരത്തിലെ മഹാപ്രാണത്തിൻ്റെ കാഠിന്യം കുറയുന്നു. ഇങ്ങനെ മാറുന്ന അക്ഷരങ്ങൾ പിന്നീട് സൊണൊറന്റുകൾക്ക് (sonorants) ഇടയിൽ വരുമ്പോൾ ഘോഷമായി ഉച്ചരിക്കപ്പെടും.&lt;ref name=&quot;Chelliah1997&quot;/&gt;

{{interlinear|indent=3
|/tʰin-/ + /-kʰət/ → /tʰinɡət/
|''തിൻ''- {} ''-ഖത്'' {} ''തിൻഗത്''
|തുളയ്ക്കുക {} മുകളിലേക്ക് {} {മുകളിലേക്ക് തുളയ്ക്കുക}
|}}
{{interlinear|indent=3
|/səŋ/ + /kʰom/ → /səŋɡom/
|''സങ്'' {} ''ഖോം'' {} ''സങ്ഗോം''
|പശു {} അകിട് {} പാൽ
|}}
{{interlinear|indent=3
|/hi-/ + /-tʰok/ → /hidok/
|''ഹി-'' {} ''-ഥോക്'' {} ''ഹിദോക്''
|വെട്ടിമാറ്റുക {} പുറത്തേക്ക് {} {പുറത്തേക്ക് വെട്ടിമാറ്റുക}
|}}

== വ്യാകരണം ==
മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ മലയാളത്തിന് സമാനമായി [[Subject–object–verb|കർത്താവ്-കർമ്മം-ക്രിയ (SOV)]] എന്ന പദക്രമമാണ് പിന്തുടരുന്നത്. ഉദാഹരണത്തിന്, ''എയ് ചാൿ ചായ്'' (&lt;small&gt;മണിപ്പൂരി:&lt;/small&gt; {{lang|mni-mtei|ꯑꯩ ꯆꯥꯛ ꯆꯥꯢ}}) എന്ന വാക്യം ശ്രദ്ധിക്കുക. ഇതിൽ &quot;എയ്&quot; (ഞാൻ) കർത്താവും, &quot;ചാൿ&quot; (ചോറ്) കർമ്മവും, &quot;ചായ്&quot; (കഴിക്കുന്നു) ക്രിയയുമാണ്.

=== വചനം (ഏകവചനം/ബഹുവചനം) ===
മലയാളത്തിൽ നാമങ്ങളെ ബഹുവചനമാക്കാൻ 'അർ', 'മാർ', 'കൾ' എന്നീ പ്രത്യയങ്ങൾ ചേർക്കുന്നതുപോലെ, മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ പ്രധാനമായും രണ്ട് പ്രത്യയങ്ങളാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്:
* '''-ഖോയ് (khoi):''' സർവ്വനാമങ്ങൾക്കും മനുഷ്യരെ കുറിക്കുന്ന നാമങ്ങൾക്കും ഒപ്പം ചേർക്കുന്നു (ഉദാ: ഞങ്ങൾ, അവർ).
* '''-സിങ് (siṅ):''' മറ്റ് എല്ലാ നാമങ്ങൾക്കും ഒപ്പം ചേർക്കുന്നു (ഉദാ: മരങ്ങൾ, മൃഗങ്ങൾ).

മലയാളത്തിലെപ്പോലെ തന്നെ നാമങ്ങൾ ബഹുവചനമാകുമ്പോഴും അതിനൊപ്പമുള്ള ക്രിയയ്ക്ക് മാറ്റം സംഭവിക്കുന്നില്ല. ഉദാഹരണങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു:&lt;ref name=&quot;Singh 2013&quot;&gt;{{cite journal |last=Singh |first=S. Indrakumar |date=November 2013 |title=Agreements in Manipuri |url=http://www.languageinindia.com/nov2013/indrakumaragreementsmanipurifinal.pdf |journal=Language in India |volume=13 |issue=11 |pages=216–231}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! നാമം (മെയ്തെയ്) !! മലയാളം അർത്ഥം !! വാക്യം (മെയ്തെയ്) !! പരിഭാഷ
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡ}} (അങ്ആങ്) || കുഞ്ഞ് || {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡ ꯀꯞꯄꯤ}} (അങ്ആങ് കപ്പി) || കുഞ്ഞ് കരയുന്നു.
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡꯁꯤꯡ}} (അങ്ആങ്സിങ്) || കുഞ്ഞുങ്ങൾ || {{lang|mni-mtei|ꯑꯉꯥꯡꯁꯤꯡ ꯀꯞꯄꯤ}} (അങ്ആങ്സിങ് കപ്പി) || കുഞ്ഞുങ്ങൾ കരയുന്നു.
|}

നാമങ്ങളെ കൂടുതൽ വ്യക്തമാക്കാൻ നാമവിശേഷണങ്ങൾ (Adjectives) ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ അവ നാമത്തോട് ചേർത്തെഴുതുന്നില്ല. പകരം പ്രത്യേക പദങ്ങളായിത്തന്നെ ഉപയോഗിക്കുന്നു:&lt;ref name=&quot;Singh 2013&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! നാമവിശേഷണം !! മലയാളം അർത്ഥം !! വാക്യം (മെയ്തെയ്) !! പരിഭാഷ
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯑꯃ}} (അമാ) || ഒരു / ഒന്ന് || {{lang|mni-mtei|ꯃꯤ ꯑꯃ ꯂꯥꯛꯏ}} (മീ അമാ ലാൿഈ) || ഒരാൾ വരുന്നു.
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯈꯔ}} (ഖരാ) || ചില || {{lang|mni-mtei|ꯃꯤ ꯈꯔ ꯂꯥꯛꯏ}} (മീ ഖരാ ലാൿഈ) || ചിലർ വരുന്നു.
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯃꯌꯥꯝ}} (മയാം) || പല / ധാരാളം || {{lang|mni-mtei|ꯃꯤ ꯃꯌꯥꯝ ꯂꯥꯛꯏ}} (മീ മയാം ലാൿഈ) || പലർ വരുന്നു.
|}

=== സംയുക്ത ക്രിയകൾ ===
പ്രധാന ക്രിയാധാതുവിനോടൊപ്പം കാലമോ അവസ്ഥയോ സൂചിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് പ്രത്യയങ്ങൾ ചേർത്താണ് മെയ്തെയ് ഭാഷയിൽ സംയുക്ത ക്രിയകൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത് (മലയാളത്തിൽ 'വന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു' എന്ന് പറയുന്നതുപോലെ). ഇതിനായി പ്രധാനമായും രണ്ട് പ്രത്യയങ്ങളാണ് കൂടുതലായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്:&lt;ref name=&quot;Devi 2014&quot;&gt;{{cite journal |last1=Devi |first1=M. Bidyarani |date=May 2014 |title=Compound Verbs in Manipuri |url=http://www.languageinindia.com/may2014/bidyaranimanipuricompoundverbsfinal.pdf |journal=Language in India |volume=14 |issue=5 |pages=66–70}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! പ്രത്യയം !! മലയാളം അർത്ഥം
|-
| {{lang|mni-mtei|-ꯊꯣꯛ}} (-ഥോൿ) || പുറത്തുവരിക / വരിക (ദിശയെ സൂചിപ്പിക്കാൻ)
|-
| {{lang|mni-mtei|-ꯅꯤꯡ}} (-നിങ്) || ആഗ്രഹിക്കുക / വേണം
|}

ക്രിയയുടെ പൂർണ്ണമായ രൂപം ലഭിക്കാൻ ഇവയോടൊപ്പം ആസ്പെക്ട് മാർക്കറുകൾ (ക്രിയയുടെ കാലം സൂചിപ്പിക്കുന്നവ) കൂടി ചേർക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ഘടന: {{blockindent|[ക്രിയാധാതു] + [പ്രത്യയം] + [കാലം സൂചിപ്പിക്കുന്ന പ്രത്യയം]}} എന്നാണ്:&lt;ref name=&quot;Devi 2014&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! ക്രിയാധാതു !! പ്രത്യയം !! കാലം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് !! സംയുക്തരൂപം (മെയ്തെയ്) !! പരിഭാഷ
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝ}} (തും - ഉറങ്ങുക) || {{lang|mni-mtei|-ꯊꯣꯛ}} (-ഥോൿ) || {{lang|mni-mtei|-ꯂꯦ}} (-ലേ - പൂർണ്ണതയെ കുറിക്കുന്നു) || {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝꯊꯣꯛꯂꯦ}} (തുംഥോൿലേ) || ഉറങ്ങാൻ തുടങ്ങി
|-
| {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝ}} (തും - ഉറങ്ങുക) || {{lang|mni-mtei|-ꯅꯤꯡ}} (-നിങ്) || {{lang|mni-mtei|-ꯂꯦ}} (-ലേ - പൂർണ്ണതയെ കുറിക്കുന്നു) || {{lang|mni-mtei|ꯇꯨꯝꯅꯤꯡꯂꯦ}} (തുംനിങ്‌ലേ) || ഉറക്കം വരുന്നു
|}

ആവശ്യമെങ്കിൽ ഈ രണ്ട് പ്രത്യയങ്ങളും ഒന്നിച്ചുചേർത്തും സംയുക്ത ക്രിയകൾ ഉണ്ടാക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന്, ''{{lang|mni-mtei|ꯄꯤꯊꯣꯛꯅꯤꯡꯂꯦ}}'' (പീഥോൿനിങ്‌ലേ) എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം &quot;പുറത്തുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു&quot; എന്നാണ്.

== ലിപി ==
{{main|മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി}}
[[File:Depiction of the Puya Mei Thaba (Burning of the Meitei texts) ordered by Meitei King Pamheiba (AKA Garib Niwaj or Gopal Singh) under the influence of Bengali Hindu missionary Shantidas Gosai (AKA Shantidas Goswami or Shantidas Adhikari).jpg|thumb|300px|മെയ്തെയ് ലിപിയിലെഴുതിയ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ കത്തിച്ചുകളഞ്ഞ ചരിത്രസംഭവത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം.]]

[[ഭാരതത്തിലെ ഔദ്യോഗിക ലിപികൾ|ഭാരതത്തിലെ ഔദ്യോഗിക ലിപികളിൽ]] ഒന്നാണ് [[മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തെയ് ലിപി]] ({{lang|mni-Mtei|ꯃꯩꯇꯩ ꯃꯌꯦꯛ}}).&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Khuman |first1=Yanglem Loijing Khomba |last2=Devi |first2=Salam Dickeeta |last3=Singh |first3=Ch. Ponykumar |last4=Devi |first4=H. Mamata |last5=Singh |first5=N. Ajith |date=1 December 2022 |title=A benchmark dataset for printed Meitei/Meetei script character recognition |journal=Data in Brief |language=en |volume=45 |article-number=108585 |doi=10.1016/j.dib.2022.108585 |pmid=36426059 |pmc=9679442 |bibcode=2022DIB....4508585K |issn=2352-3409}}&lt;/ref&gt; കാങ്‌ലെയ് ലിപി ({{lang|mni-mtei|ꯀꯪꯂꯩ ꯃꯌꯦꯛ}})&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Noni |first1=Arambam |url=https://books.google.com/books?id=OzjbCgAAQBAJ&amp;q=Kanglei+script+Meetei+Mayekuz8AhVlSWwGHeUtCqoQ6AF6BAgFEAM&amp;pg=PA223 |title=Colonialism and Resistance: Society and State in Manipur |last2=Sanatomba |first2=Kangujam |year=2015 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-1-317-27066-9 |pages=223, 235, 237 |language=en}}&lt;/ref&gt; എന്നും ഈ ലിപിയിലെ ആദ്യ മൂന്ന് അക്ഷരങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി കോൿ സം ലായ് ലിപി ({{lang|mni-mtei|ꯀꯣꯛ ꯁꯝ ꯂꯥꯏ ꯃꯌꯦꯛ}})&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=mni:মণিপুরদা লোলয়ান চঙলকপা অমদি মীতৈ ইয়েক্না থোঙজিন্দা ৱারৌজনা লেপ্লরবদা ! |url=http://hueiyenlanpao.com/wp-content/uploads/2016/06/17.02.2022-B5.pdf |website=Hueiyen Lanpao |language=mni}}&lt;/ref&gt; എന്നും ഇതിനെ വിളിക്കാറുണ്ട്. ആറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ നാണയങ്ങളിലാണ് ഇത് ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടതായി അറിയുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Datta |first=Amaresh |url=https://books.google.com/books?id=ObFCT5_taSgC&amp;q=Manipur%208th%20century%20copper%20plate%20inscription%20Manipur&amp;pg=PA142 |title=Encyclopaedia of Indian Literature |publisher=[[Sahitya Akademi]] |year=1987 |isbn=978-81-260-1803-1 |page=142 |language=en}}&lt;/ref&gt; പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടുവരെ ഈ ലിപി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. പിന്നീട് ഇതിന് പകരം [[ബംഗാളി ലിപി]] ഉപയോഗിച്ചുതുടങ്ങി. എന്നാൽ 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മെയ്തെയ് ലിപി വീണ്ടും വൻതോതിൽ പ്രചാരത്തിലായി.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Laithangbam |first=Iboyaima |date=23 September 2017 |title=Banished Manipuri script stages a comeback |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/banished-manipuri-script-stages-a-comeback/article19743482.ece |access-date=6 March 2023 |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; 2021-ൽ മണിപ്പൂരി ഭാഷ എഴുതുന്നതിനായി ബംഗാളി ലിപിക്കൊപ്പം മെയ്തെയ് മയേക്കും [[മണിപ്പൂർ സർക്കാർ]] ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിച്ചു. 2031 വരെ പത്തുവർഷത്തേക്ക് ബംഗാളി ലിപിയും കൂടെ ഔദ്യോഗികമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=GAZETTE TITLE: The Manipur Official Language (Amendment) Act, 2021 |url=http://manipurgovtpress.nic.in/en/details_gazzete/?gazette=658 |access-date=6 March 2023 |website=manipurgovtpress.nic.in}}&lt;/ref&gt;

{|class=&quot;wikitable letters-table&quot;
|+ മെയ്തെയ് മയേൿ അടിസ്ഥാന അക്ഷരങ്ങൾ (മപുൽ ഇയേൿ)
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=കോൿ|tops=ꯀꯣꯛ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯀ|ml=ക|ipa=/k/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=സം|tops=ꯁꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯁ|ml=സ|ipa=/s/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ലായ്|tops=ꯂꯥꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯂ|ml=ല|ipa=/l/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=മിത്|tops=ꯃꯤꯠ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯃ|ml=മ|ipa=/m/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=പാ|tops=ꯄꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯄ|ml=പ|ipa=/p/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=നാ|tops=ꯅꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯅ|ml=ന|ipa=/n/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ചിൽ|tops=ꯆꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯆ|ml=ച|ipa=/tʃ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=തിൽ|tops=ꯇꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯇ|ml=ത|ipa=/t/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഖൗ|tops=ꯈꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯈ|ml=ഖ|ipa=/kʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ങൗ|tops=ꯉꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯉ|ml=ങ|ipa=/ŋ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഥൗ|tops=ꯊꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯊ|ml=ഥ|ipa=/tʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=വായ്|tops=ꯋꯥꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯋ|ml=വ|ipa=/w/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=യാങ്|tops=ꯌꯥꯡ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯌ|ml=യ|ipa=/j/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഹുൿ|tops=ꯍꯨꯛ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯍ|ml=ഹ|ipa=/h/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഉൻ|tops=ꯎꯟ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯎ|ml=ഉ|ipa=/u/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഈ|tops=ꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯏ|ml=ഇ|ipa=/i/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഫം|tops=ꯐꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯐ|ml=ഫ|ipa=/pʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=അതിയ|tops=ꯑꯇꯤꯌꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯑ|ml=അ|ipa=/ɐ/|color=red}}
|}

{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ മെയ്തെയ് മയേൿ അധിക അക്ഷരങ്ങൾ
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഗോക|tops=ꯒꯣꯛ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯒ|ml=ഗ|ipa=/ɡ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഘൗ|tops=ꯘꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯘ|ml=ഘ|ipa=/ɡʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഛ|tops=ꫢ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫢ|ml=ഛ|ipa=/t͡ʃʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ജിൽ|tops=ꯖꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯖ|ml=ജ|ipa=/d͡ʒ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഝം|tops=ꯓꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯓ|ml=ഝ|ipa=/d͡ʒʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഞ|tops=ꫣ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫣ|ml=ഞ|ipa=/ɲ/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ട്ട|tops=ꫤ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫤ|ml=ട്ട|ipa=/ʈ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഠ|tops=ꫥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫥ|ml=ഠ|ipa=/ʈʰ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഡ|tops=ꫦ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫦ|ml=ഡ|ipa=/ɖ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഢ|tops=ꫧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫧ|ml=ഢ|ipa=/ɖʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ണ|tops=ꫨ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫨ|ml=ണ|ipa=/ɳ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ദിൽ|tops=ꯗꯤꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯗ|ml=ദ|ipa=/d/|color=red}}
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ധൗ|tops=ꯙꯧ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯙ|ml=ധ|ipa=/dʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ബാ|tops=ꯕꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯕ|ml=ബ|ipa=/b/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഭം|tops=ꯚꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯚ|ml=ഭ|ipa=/bʱ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=രായി|tops=ꯔꯥꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯔ|ml=ര|ipa=/ɾ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ശ|tops=ꫩ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫩ|ml=ശ|ipa=/ɕ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഷ|tops=ꫪ|l=mni|s=Mtei|ch=ꫪ|ml=ഷ|ipa=/ʂ/|color=red}}
|}

മലയാളത്തിലെ [[മലയാളലിപി #ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ|ചില്ലക്ഷരങ്ങൾക്ക്]] സമാനമായി, മെയ്തെയ് മയേൿ ലിപിയിൽ വാക്കുകളുടെ അവസാനം സ്വരമില്ലാത്ത വ്യഞ്ജനങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന രണ്ടാമതൊരു രൂപമാണ് ലോൺസം ({{lang|mni-Mtei|ꯂꯣꯟꯁꯨꯝ}}). 'ലോൺസം' എന്നാൽ 'അന്ത്യം' എന്നാണർത്ഥം; മലയാളത്തിൽ /ക/ എന്നത് /ക്/ (ൿ) ആയി മാറുന്നതുപോലെ, ഈ ലിപിയിൽ എട്ട് അക്ഷരങ്ങൾക്കാണ് ഇത്തരത്തിൽ പ്രത്യേക ചില്ലക്ഷര രൂപങ്ങളുള്ളത്.

{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ മെയ്തെയ് മയേൿ ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ (ലോൺസം ഇയേൿ)
|-
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ക|tops=ꯀ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯛ|ml=ൿ|ipa=/k/|color=red}}{{notetag|മലയാള ഭാഷയിൽ ഈ ശബ്ദത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതിനായി മുൻകാലങ്ങളിൽ 'ൿ' എന്ന ലിപിയാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. ഇത് 'ക്' എന്ന ഉച്ചാരണത്തിൽ നിന്നും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമാണ്.}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ങ|tops=ꯉ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯡ|ml=ങ്|ipa=/ŋ/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ത|tops=ꯇ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯠ|ml=ത്|ipa=/t/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ന|tops=ꯅ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯟ|ml=ൻ|ipa=/n/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=പ|tops=ꯄ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯞ|ml=പ്|ipa=/p/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=മ|tops=ꯃ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯝ|ml=മ്|ipa=/m/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ല|tops=ꯂ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯜ|ml=ൽ|ipa=/l/|color=red}}
| {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ഇ|tops=ꯏ|l=mni|s=Mtei|ch=ꯢ|ml=ഇ (അന്ത്യം)|ipa=/i/|color=red}}
|}
{{noteFoot|മെയ്തെയ് മയേൿ ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ}}
രണ്ടാം ഭാഷയായി അടിസ്ഥാന മെയ്തെയ് പഠിപ്പിക്കാൻ മണിപ്പൂർ ബോർഡ് ഓഫ് സെക്കൻഡറി എജ്യുക്കേഷൻ റോമൻ അക്ഷരമാല ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=25 January 2023 |title=Manipur HSLC Date Sheet 2023: BSEM Class 10 time table released, exam begins March 16 |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/manipur-hslc-date-sheet-2023-bsem-class-10-time-table-released-exam-begins-march-16/articleshow/97300318.cms?from=mdr |access-date=6 March 2023 |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=SNS |date=10 January 2019 |title=Manipur Board Class 12 (HSC) and Class 10 (HSLC) Timetable 2019 available online at manipureducation.gov.in {{!}} Check now |url=https://www.thestatesman.com/india/manipur-board-class-12-hsc-and-class-10-hslc-timetable-2019-available-online-at-manipureducation-gov-in-check-now-1502723456.html |access-date=6 March 2023 |website=[[The Statesman (India)|The Statesman]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ലാറ്റിൻ അക്ഷരമാല ഉപയോഗിക്കുന്ന മണിപ്പൂരി പാഠപുസ്തകങ്ങൾ ഇനി പ്രസിദ്ധീകരിക്കരുതെന്ന് ബോർഡ് അടുത്തിടെ ഒരു നിർദ്ദേശം പുറപ്പെടുവിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |title=MEELAL lauds BSEM order: 04th feb24 ~ E-Pao! Headlines |url=https://e-pao.net/GP.asp?src=44..040224.feb24 |website=e-pao.net |access-date=15 February 2024}}&lt;/ref&gt; മണിപ്പൂരിലെ [[മണിപ്പൂരിലെ ക്രിസ്തുമതം|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]] റോമൻ ലിപിയിലുള്ള മെയ്തെയ് ഭാഷാ ബൈബിളുകൾ സാധാരണയായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Birth of Jesus Manipuri Roman Mayek CB |url=https://bibleforchildren.org/PDFs/manipuri_roman_mayek/36_The_Birth_of_Jesus_Manipuri_Roman_Mayek_CB.pdf |website=bibleforchildren.org}}&lt;/ref&gt;

ലൈനിംഘാൻ നൗരിയ ഫുലോ (1888-1941) കണ്ടുപിടിച്ച ഒരു [[നിർമ്മിത ലിപി|നിർമ്മിത ലിപിയാണ്]] [[നൗരിയ ഫുലോ ലിപി]]. ഇത് [[ദേവനാഗരി]], ബംഗാളി ലിപികളോട് വളരെയധികം സാമ്യം പുലർത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=mni:নাওরিয়া ফুলো: ঋষি অমা - এলাংম দীনমনী |url=http://hueiyenlanpao.com/wp-content/uploads/2016/06/12.11.2019-B7.pdf |work=Hueiyen Lanpao |language=mni |publication-place=India}}&lt;/ref&gt; ഇത് [[അപോക്പ മരുപ്പ്]] പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചിരുന്നെങ്കിലും ഒരിക്കലും വ്യാപകമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Wahengbam Ibohal |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.463276/page/n501/mode/2up?q=Naoriya+phullo |title=The History Of Manipur |publisher=[[Digital Library of India]] |others=[[Internet Archive]] |location=India |page=501 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== സംഖ്യകൾ ==
മെയ്തെയ് സംഖ്യകൾ പാശ്ചാത്യ [[ദശാംശ സമ്പ്രദായം|ദശാംശ സമ്പ്രദായത്തിന്]] സമാനമായി പത്തിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണെങ്കിലും, ഇതിൽ ഇരുപതിൻ്റെ ഗുണിതങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള പഴയൊരു രീതിയുടെ [[വിജെസിമൽ]] സ്വാധീനവും വ്യക്തമായി കാണാൻ കഴിയും.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Chelliah |first=Shobhana L. |title=A Grammar of Meithei |publisher=Mouton de Gruyter |year=1997 |isbn=978-3110143218 |location=Berlin |page=35 |language=en}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ മെയ്തെയ് സംഖ്യകൾ 0–9
|-
|{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=0|tops=ꯐꯨꯟ|l=mni|s=Mtei|ch=꯰|note=ഫുൻ|color=red}}
|{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=1|tops=ꯑꯃꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=꯱|note=അമാ|color=red}}
|{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=2|tops=ꯑꯅꯤ|l=mni|s=Mtei|ch=꯲|note=അനി|color=red}}
|{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=3|tops=ꯑꯍꯨꯝ|l=mni|s=Mtei|ch=꯳|note=അഹും|color=red}}
|{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=4|tops=ꯃꯔꯤ|l=mni|s=Mtei|ch=꯴|note=മരി|color=red}}
|{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=5|tops=ꯃꯉꯥ|l=mni|s=Mtei|ch=꯵|note=മങാ|color=red}}
|{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=6|tops=ꯇꯔꯨꯛ|l=mni|s=Mtei|ch=꯶|note=തരുൿ|color=red}}
|{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=7|tops=ꯇꯔꯦꯠ|l=mni|s=Mtei|ch=꯷|note=തരെത്|color=red}}
|{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=8|tops=ꯅꯤꯄꯥꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=꯸|note=നിപാൽ|color=red}}
|{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=9|tops=ꯃꯥꯄꯥꯜ|l=mni|s=Mtei|ch=꯹|note=മപാൽ|color=red}}
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! സംഖ്യ !! പദം !! മലയാളം പരിഭാഷ !! മെയ്തെയ് ലിപി
|-
| 1 || അ-മാ ~ അ-മാ || ഒന്ന് || {{Script|Mtei|ꯑꯃꯥ}}
|-
| 2 || അ-നി || രണ്ട് || {{Script|Mtei|ꯑꯅꯤ}}
|-
| 3 || അ-ഹും || മൂന്ന് || {{Script|Mtei|ꯑꯍꯨꯝ}}
|-
| 4 || മ-രി || നാല് || {{Script|Mtei|ꯃꯔꯤ}}
|-
| 5 || മ-ങാ || അഞ്ച് || {{Script|Mtei|ꯃꯉꯥ}}
|-
| 6 || ത-രുക് || ആറ് || {{Script|Mtei|ꯇꯔꯨꯛ}}
|-
| 7 || ത-രെത് || ഏഴ് || {{Script|Mtei|ꯇꯔꯦꯠ}}
|-
| 8 || നി-പാൻ || 2 കുറവ് (എട്ട്) || {{Script|Mtei|ꯅꯤꯄꯥꯟ}}
|-
| 9 || മാ-പൻ || 1 കുറവ് (ഒൻപത്) || {{Script|Mtei|ꯃꯥꯄꯟ}}
|-
| 10 || ത-രാ || പത്ത് || {{Script|Mtei|ꯇꯔꯥ}}
|-
| 11 || തരാ-മാ-തോയ് || പത്ത് + 1 കൂടുതൽ || {{Script|Mtei|ꯇꯔꯥꯃꯥꯊꯣꯏ}}
|-
| 12 || തരാ-നി-തോയ് || പത്ത് + 2 കൂടുതൽ || {{Script|Mtei|ꯇꯔꯥꯅꯤꯊꯣꯏ}}
|-
| 13 || തരാ-ഹും-ദോയ് || പത്ത് + 3 കൂടുതൽ || {{Script|Mtei|ꯇꯔꯥꯍꯨꯝꯗꯣꯏ}}
|-
| 14 || തരാ-മരി || പത്ത് + 4 || {{Script|Mtei|ꯇꯔꯥꯃꯔꯤ}}
|-
| 15 || തരാ-മങാ || പത്ത് + 5 || {{Script|Mtei|ꯇꯔꯥꯃꯉꯥ}}
|-
| 16 || തരാ-തരുക് || പത്ത് + 6 || {{Script|Mtei|ꯇꯔꯥꯇꯔꯨꯛ}}
|-
| 17 || തരാ-തരെത് || പത്ത് + 7 || {{Script|Mtei|ꯇꯔꯥꯇꯔꯦꯠ}}
|-
| 18 || തരാ-നിപാൻ || പത്ത് + 8 || {{Script|Mtei|ꯇꯔꯥꯅꯤꯄꯥꯟ}}
|-
| 19 || തരാ-മാപൻ || പത്ത് + 9 || {{Script|Mtei|ꯇꯔꯥꯃꯥꯄꯟ}}
|-
| 20 || കുൻ ~ കുൽ || ഇരുപത് || {{Script|Mtei|ꯀꯨꯟ ~ ꯀꯨꯜ}}
|-
| 30 || *കുൻ-തരാ &gt; കുൻ-ത്രാ || ഇരുപത് + പത്ത് || {{Script|Mtei|ꯀꯨꯟꯊ꯭ꯔꯥ}}
|-
| 40 || നി-ഫു || രണ്ട് ഇരുപതുകൾ || {{Script|Mtei|ꯅꯤꯐꯨ}}
|-
| 50 || യാങ്-ഖെയ് || നൂറിന്റെ പകുതി (അൻപത്) || {{Script|Mtei|ꯌꯥꯡꯈꯩ}}
|-
| 60 || ഹും-ഫു || മൂന്ന് ഇരുപതുകൾ || {{Script|Mtei|ꯍꯨꯝꯐꯨ}}
|-
| 70 || ഹും-ഫു-തരാ || മൂന്ന് ഇരുപതും പത്തും || {{Script|Mtei|ꯍꯨꯝꯐꯨꯇꯔꯥ}}
|-
| 80 || മരി-ഫു || നാല് ഇരുപതുകൾ || {{Script|Mtei|ꯃꯔꯤꯐꯨ}}
|-
| 90 || മരി-ഫു-തരാ || നാല് ഇരുപതും പത്തും || {{Script|Mtei|ꯃꯔꯤꯐꯨꯇꯔꯥ}}
|-
| 100 || ചാമാ || ഒരു നൂറ് || {{Script|Mtei|ꯆꯥꯃ}}
|-
| 200 || ചാ-നി || രണ്ട് നൂറ് || {{Script|Mtei|ꯆꯥꯅꯤ}}
|-
| 300 || ചാ-ഹും || മൂന്ന് നൂറ് || {{Script|Mtei|ꯆꯥꯍꯨꯝ}}
|-
| 400 || ചാ-മ്രി || നാല് നൂറ് || {{Script|Mtei|ꯆꯥꯃ꯭ꯔꯤ}}
|-
| 500 || ചാ-മങാ || അഞ്ച് നൂറ് || {{Script|Mtei|ꯆꯥꯃꯉꯥ}}
|-
| 1,000 || ലിസിങ് അമാ || ഒരു ആയിരം || {{Script|Mtei|ꯂꯤꯁꯤꯡ}}
|-
| 10,000 || ലിസിങ്-തരാ || പത്ത് ആയിരം || {{Script|Mtei|ꯂꯤꯁꯤꯡꯇꯔꯥ}}
|-
| 1,00,000 || ലിച്ചാ || ഒരു ലക്ഷം || {{Script|Mtei|ꯂꯤꯆꯥ}}
|-
| 10,00,000 || ലിച്ചാ-തരാ || പത്ത് ലക്ഷം || {{Script|Mtei|ꯂꯤꯆꯥꯇꯔꯥ}}
|-
| 1,00,00,000 || ലീപുൻ || ഒരു കോടി || {{Script|Mtei|ꯂꯤꯄꯨꯟ}}
|-
| 10,00,00,000 || ലീപുൻ-തരാ || പത്ത് കോടി || {{Script|Mtei|ꯂꯤꯄꯨꯟꯇꯔꯥ}}
|-
| 1,00,00,00,000 || ലീപോത് || ഒരു ബില്യൺ (നൂറ് കോടി) || {{Script|Mtei|ꯂꯤꯄꯣꯠ}}
|-
| 10,00,00,00,000 || ലീപോത്-തരാ || പത്ത് ബില്യൺ || {{Script|Mtei|ꯂꯤꯄꯣꯠꯇꯔꯥ}}
|-
| 1,00,00,00,00,000 || ലീക്കെയ് || നൂറ് ബില്യൺ || {{Script|Mtei|ꯂꯤꯀꯩ}}
|-
| 10,00,00,00,00,000 || ലീക്കെയ്-തരാ || ആയിരം ബില്യൺ || {{Script|Mtei|ꯂꯤꯀꯩꯇꯔꯥ}}
|-
| 1,00,00,00,00,00,000 || പു-അമാ || പത്ത് ട്രില്യൺ || {{Script|Mtei|ꯄꯨ ꯑꯃꯥ}}
|}

== ഉദാഹരണ വാചകങ്ങൾ ==
താഴെ നൽകിയിരിക്കുന്ന വാചകം [[അന്താരാഷ്ട്ര മനുഷ്യാവകാശ പ്രഖ്യാപനം|സാർവ്വദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ പ്രഖ്യാപനത്തിലെ]] വകുപ്പ് 1. നിന്നുള്ളതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri language and alphabets |url=https://omniglot.com/writing/manipuri.htm |access-date=12 August 2022 |website=omniglot.com}}&lt;/ref&gt;{{efn|അവലംബമായി നൽകിയ വെബ്സൈറ്റിലെ ഒന്നാം അനുച്ഛേദത്തിന്റെ മെയ്തെയ് പരിഭാഷയിൽ, 'അന്തസ്സ്', 'അവകാശം' എന്നിവയ്ക്കായി യഥാക്രമം {{lang|mni-mtei|ꯏꯖꯖꯠ}} (ഇജത് - ''iːdʒət''), {{lang|mni-mtei|ꯍꯛ}} (ഹൿ - ''hə́k'') എന്നീ വിദേശപദങ്ങളാണ് ഉപയോഗിച്ചിട്ടുള്ളത്. എന്നാൽ ഇവയുടെ തനത് മെയ്തെയ് പദങ്ങൾ യഥാക്രമം {{lang|mni-mtei|ꯏꯀꯥꯏ ꯈꯨꯝꯅꯕ}} (ഇകായ് ഖുംനബ - ''í.kai kʰum.nə.bə''), {{lang|mni-mtei|ꯐꯪꯐꯝ ꯊꯣꯛꯄ}} (ഫങ്ഫം തോൿപ - ''pʰəŋ.pʰəm tʰok.pə'') എന്നിവയാണ്.}}

==== മെയ്തെയ് [[മെയ്തെയ് മയേക് ലിപി|മെയ്തെയ് മയേൿ]] ലിപിയിൽ ====
{{blockindent|{{lang|mni-Mtei|ꯃꯤꯑꯣꯏꯕ ꯈꯨꯗꯤꯡꯃꯛ ꯄꯣꯛꯄ ꯃꯇꯝꯗ ꯅꯤꯡꯇꯝꯃꯤ, ꯑꯃꯗꯤ ꯏꯖꯖꯠ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯍꯛ ꯃꯥꯟꯅꯅ ꯂꯧꯖꯩ ꯫ ꯃꯈꯣꯏ ꯄꯨꯝꯅꯃꯛ ꯋꯥꯈꯜ ꯂꯧꯁꯤꯡ ꯁꯦꯡꯏ, ꯑꯐ ꯐꯠꯇ ꯈꯪꯏ, ꯑꯗꯨꯅ ꯑꯃꯅ ꯑꯃꯒ ꯂꯣꯏꯅꯕ ꯃꯇꯝꯗ ꯃꯆꯤꯟ ꯃꯅꯥꯎꯒꯨꯝꯅ ꯂꯣꯏꯅꯒꯗꯕꯅꯤ ꯫}}}}

==== മെയ്തെയ് [[കിഴക്കൻ നാഗരി ലിപി|ബംഗാളി-ആസ്സാമീസ്]] ലിപിയിൽ ====
{{blockindent|{{lang|mni-Beng|মিওইবা খুদিংমক পোকপা মতমদা নিংতম্মী, অমদি ইজ্জৎ অমসুং হক মান্ননা লৌজৈ । মখোই পুম্নমক ৱাখল লৌশিং শেঙই, অফ ফত্তা খঙই, অদুনা অমনা অমগা লোইনবদা মচীন মনাওগুম্না লোইনগদবনি ।}}}}

==== ([[ISO 15919]]) ലത്തീൻ വൽക്കരണം ====
{{blockindent|{{translit|mni|ISO|Mioiba khudingmak pokpa matamda ningtammi amadi ijjat amasung hak mānnana leijei, makhoi pumnamak wākhal loushing shengi, apha phatta khangi, aduna amana amaga loinabada machin manāogumna loinagadabani.|italic=yes}}}}

==== [[അന്താരാഷ്ട്ര ശബ്ദലിപി|ഐ.പി.എ]] അനുലേഖനം ====
{{blockindent|{{lang|mni|{{IPA|míːójbə kʰud̯íŋmək pókpə mət̯ə̀md̯ə níːŋt̯ə̀mmi, əməd̯i iːdʒət əməʃùng hə́k màːnənə lɐ̀jdʒɐ̀j. məkʰój púmnəmək wakʰə̀l lə̀wʃiŋ ʃèŋi, əpʱə̀ pʱə́ːt̯ə kʰə́ŋi, əd̯unə əmənə əməgə lòjnəbəd̯ə mət͡ʃìn mənáwgùmnə lójnəgəd̯əbəni'}}}}}}

==== മലയാളം പരിഭാഷ ====
{{blockindent|മനുഷ്യരെല്ലാവരും തുല്യാവകാശങ്ങളോടും അന്തസ്സോടും കൂടി സ്വതന്ത്രരായി ജനിച്ചവരാണ്. മനുഷ്യനു വിവേകവും മനഃസാക്ഷിയും സിദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവർ പരസ്പരം സഹോദരഭാവത്തോടെ വർത്തിക്കേണ്ടതാണ്.}}

== വാർഷിക പരിപാടികൾ ==
മെയ്തെയ് ഭാഷയുടെ ഉന്നമനത്തിനും സംരക്ഷണത്തിനുമായി ഇന്ത്യ, ബംഗ്ലാദേശ് എന്നിവിടങ്ങളിലും ലോകത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളിലുമായി വിവിധ വാർഷിക പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിച്ചുവരുന്നു:

* '''[[മണിപ്പൂരി ഭാഷാ ദിനം]]''' ({{langx|mni|{{Script|Mtei|ꯂꯣꯟꯒꯤ ꯅꯨꯃꯤꯠ}}|Manipuri Lon-gi Numit}} - മണിപ്പൂരി ലോൻ-ഗി നുമിത്): 1992-ൽ മണിപ്പൂരി ഭാഷയെ [[ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം പട്ടിക|ഇന്ത്യയിലെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളിൽ]] ഒന്നായി അംഗീകരിച്ചതിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായി എല്ലാ വർഷവും ഓഗസ്റ്റ് 20-ന് ഈ ദിനം ആചരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Coleman |first1=Daniel |url=https://books.google.com/books?id=eu8cTROu4LcC&amp;dq=meitei+language+day&amp;pg=PA131 |title=Countering Displacements: The Creativity and Resilience of Indigenous and Refugee-ed Peoples |last2=Glanville |first2=Erin Goheen |last3=Hasan |first3=Wafaa |last4=Kramer-Hamstra |first4=Agnes |date=26 April 2012 |publisher=University of Alberta |isbn=978-0-88864-592-0 |page=131 |language=en}}&lt;/ref&gt;
* '''മണിപ്പൂരി കവിതാ ദിനം''' ({{langx|mni|{{Script|Mtei|ꯃꯅꯤꯄꯨꯔꯤ ꯁꯩꯔꯦꯡꯒꯤ ꯅꯨꯃꯤꯠ}}|Manipuri Sheirenggi Numit}} - മണിപ്പൂരി ഷെയ്റെങ്‌ഗി നുമിത്): മെയ്തെയ് കവിതകളെയും [[മെയ്തെയ് സാഹിത്യം|മെയ്തെയ് സാഹിത്യ]] പാരമ്പര്യത്തെയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായുള്ള വാർഷിക സാഹിത്യ പരിപാടിയാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=St Joseph University, Nagaland observes Manipuri Poetry Day 2022 |url=https://www.ifp.co.in/poetry/st-joseph-university-nagaland-observes-manipuri-poetry-day-2022 |access-date=9 March 2023 |website=[[Imphal Free Press]] |date=14 October 2019 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manipuri Poetry Day 2021 celebrated: 22nd oct21 ~ E-Pao! Headlines |url=http://e-pao.net/GP.asp?src=14..221021.oct21 |access-date=9 March 2023 |website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt; [[മണിപ്പൂർ|മണിപ്പൂരിലും]], കൂടാതെ [[വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യ]], [[പശ്ചിമ ബംഗാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ മെയ്തെയ് സംസാരിക്കുന്ന സമൂഹങ്ങൾക്കിടയിലുമാണ് പ്രധാനമായും ഈ പരിപാടി നടക്കാറുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Ajit |first=Sh |title=Manipuri in Kolkata observes &quot;Manipuri Poetry Day&quot; |url=https://www.imphaltimes.com/news/item/15818-manipuri-in-kolkata-observes-manipuri-poetry-day |access-date=9 March 2023 |work=Imphal Times |language=en-gb}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Manipuri Poetry Day 2021 celebrated |url=https://www.thesangaiexpress.com/Encyc/2021/10/21/IMPHAL-Oct-21Department-of-English-St-Joseph-University-Nagaland-in-collaboration-with-Fiction.html |access-date=9 March 2023 |work=The Sangai Express |date=21 October 2021 |language=en}}&lt;/ref&gt;
* '''മണിപ്പൂരി ഭാഷാ ഉത്സവം''' ({{langx|mni|{{Script|Mtei|ꯃꯅꯤꯄꯨꯔꯤ ꯂꯣꯟꯒꯤ ꯀꯨꯝꯃꯩ}}|Manipuri Lon-gi Kummei}} - മണിപ്പൂരി ലോൻ-ഗി കുംമെയ്): ബംഗ്ലാദേശിലെ മെയ്തെയ് ഭാഷ, ലിപി, സംസ്കാരം എന്നിവയുടെ സംരക്ഷണവും വികസനവും ലക്ഷ്യമിട്ട് എല്ലാ വർഷവും സംഘടിപ്പിക്കുന്ന സാംസ്കാരിക പരിപാടിയാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Paul |first=Jibon |date=14 May 2022 |script-title=bn:কমলগঞ্জে মণিপুরি ভাষা ও সংস্কৃতি উৎসব |url=https://dailyjalalabad.com/2022/05/186017/ |access-date=11 March 2023 |work=Daily Jalalabad |language=bn |archive-url=https://web.archive.org/web/20230311211732/https://dailyjalalabad.com/2022/05/186017/ |archive-date=2023-03-11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=bn:কমলগঞ্জে মনিপুরী ভাষা উৎসব উদযাপিত |url=https://www.bangla-times.com/2023/03/10/%E0%A6%95%E0%A6%AE%E0%A6%B2%E0%A6%97%E0%A6%9E%E0%A7%8D%E0%A6%9C%E0%A7%87-%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A7%80-%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%B7%E0%A6%BE-%E0%A6%89%E0%A7%8E/ |access-date=12 March 2023 |website=bangla-times.com |date=10 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230311203440/https://bangla-times.com/2023/03/10/%E0%A6%95%E0%A6%AE%E0%A6%B2%E0%A6%97%E0%A6%9E%E0%A7%8D%E0%A6%9C%E0%A7%87-%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A7%80-%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%B7%E0%A6%BE-%E0%A6%89%E0%A7%8E/ |archive-date=2023-03-11 |language=bn}}&lt;/ref&gt;

== ഇവ കൂടി കാണുക ==
{{Portal bar|ഏഷ്യ|ബംഗ്ലാദേശ്|ഇന്ത്യ|ഭാഷകൾ|ഭാഷാശാസ്ത്രം|മ്യാൻമർ}}
* [[States of India by Meitei speakers|ഇന്ത്യയിലെ മെയ്തെയ് ഭാഷ]]
** [[അസമിലെ മെയ്തെയ് ഭാഷ]]
** [[ത്രിപുരയിലെ മെയ്തെയ് ഭാഷ]]
* [[ബംഗ്ലാദേശിലെ മെയ്തെയ് ഭാഷ]]
* [[മ്യാൻമറിലെ മെയ്തെയ് ഭാഷ]]
* [[ഇന്ത്യയിലെ ഭാഷകൾ]]
* [[മാതൃഭാഷയായി സംസാരിക്കുന്നവരുടെ എണ്ണമനുസരിച്ചുള്ള ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളുടെ പട്ടിക]]
* [[ഇന്ത്യൻ കവികളുടെ പട്ടിക#മണിപ്പൂരി|മെയ്തെയ് കവികളുടെ പട്ടിക]]
* [[മെയ്തെയ് ശാസനങ്ങൾ]]
* [[മെയ്തെയ് സാഹിത്യം]]
* [[മെയ്തെയ് ഭാഷാ ദിനം]]
* [[മെയ്തെയ് ഭാഷയിലെ ഇതിഹാസങ്ങളുടെ പട്ടിക]]
* [[മെയ്തെയ് ഭാഷയ്ക്കുള്ള കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാര ജേതാക്കളുടെ പട്ടിക]]
* [[മെയ്തെയ് ഭാഷയ്ക്കുള്ള കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി വിവർത്തന പുരസ്കാര ജേതാക്കളുടെ പട്ടിക]]
* [[മെയ്തെയ് ഭാഷയ്ക്കുള്ള യുവ പുരസ്കാര ജേതാക്കളുടെ പട്ടിക]]
* [[മെയ്തെയ് ഭാഷയ്ക്കുള്ള ബാല സാഹിത്യ പുരസ്കാര ജേതാക്കളുടെ പട്ടിക]]
* [[വികാസ്‌പീഡിയ]]

== കുറിപ്പുകൾ ==
{{notelist}}

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് ==
* 1. ''A Short History of Kangleipak (Manipur) Part-I'', രചന: Chingtamlen, 2005.
* 2. ''A Short History of Kangleipak (Manipur) Part-II'', രചന: Chingtamlen, 2007.
* 3. ''A Short History of Kangleipak (Manipur) Part-III'', രചന: Chingtamlen, 2008.
* 4. ''The Meetei and the Bishnupriya'', രചന: Chingtamlen, 2008.

=== സംസ്കാരം ===
* Brara, N. Vijaylakshmi. (1998). ''Politics, society, and cosmology in India's North East''. Delphi: [[Oxford University Press]].
* Budha, W. (1992). ''Indigenous games of the Meiteis''. Manipur: Wangkeimayum Publications.
* Kshetrimayum, Otojit. (2014). ''Ritual, Politics and Power in North East India: Contexualising the Lai Haraoba of Manipur''. Delhi: Ruby Press &amp; Co.
* Singh, M. Kirti. (1988). ''Religion and culture of Manipur''. Delhi: Manas Publications.
* Singh, M. Kirti. (1993). ''Folk culture of Manipur''. Delhi: Manas Publications.
* Singh, Saikhom Gopal. (2014). ''The Meeteis of Manipur: A Study in Human Geography''. Delhi: Ruby Press &amp; Co.

=== ഭാഷ ===
* Bhat, D. N. S.; &amp; Ningomba, S. (1997). ''Manipuri grammar''. Munich: Lincom Europa.
* [[Shobhana Chelliah|Chelliah, Shobhana L.]] (1990). Experiencer subjects in Manipuri. In V. M. Manindra &amp; K. P. Mohanan (Eds.), ''Experiencer subjects in South Asian languages'' (pp.&amp;nbsp;195–211). Stanford: The Center for the Study of Language and Information.
* Chelliah, Shobhana L. (1992). Tone in Manipuri. In K. L. Adams &amp; T. J. Hudak (Eds.), ''Papers from the first annual meeting of the Southeast Asian Linguistics Society 1991'' (pp.&amp;nbsp;65–85). Tempe, AZ: [[Arizona State University]].
* Chelliah, Shobhana L. (1992). Bracketing paradoxes in Manipuri. In M. Aronoff (Ed.), ''Morphology now'' (pp.&amp;nbsp;33–47). Albany: [[State University of New York Press]].
* Chelliah, Shobhana L. (1994). Morphological change and fast speech phenomena in the Manipuri verb. In K. L. Adams &amp; T. J. Hudak (Eds.), ''Papers from the second annual meeting of the Southeast Asian Linguistics Society 1992'' (pp.&amp;nbsp;121–134). Tempe, AZ: Arizona State University.
* Chelliah, Shobhana L. (1997). ''A grammar of Meitei''. Berlin: Mouton de Gruyter. {{ISBN|0-19-564331-3}}.
* Chelliah, Shobhana L. (2002). Early Meitei manuscripts. In C. I. Beckwith (Ed.), ''Medieval Tibeto-Burman languages: PIATS 2000: Tibetan studies: Proceedings of the ninth seminar of the International Association of Tibetan Studies, Leiden 2000'' (pp.&amp;nbsp;59–71). Leiden, Netherlands: Brill.
* Chelliah, Shobhana L. (2002). A glossary of 39 basic words in archaic and modern Meitei. In C. I. Beckwith (Ed.), ''Medieval Tibeto-Burman languages: PIATS 2000: Tibetan studies: Proceedings of the ninth seminar of the International Association of Tibetan Studies, Leiden 2000'' (pp.&amp;nbsp;189–190). Leiden, Netherlands: Brill.
* {{cite journal |last1=Chelliah |first1=Shobhana L. |date=January 2004 |title=Polysemy through metonymy: The case of Meitei ''pi'' 'grandmother' |journal=Studies in Language |volume=28 |issue=2 |pages=363–386 |doi=10.1075/sl.28.2.04che}}
* {{cite journal |last1=Chelliah |first1=Shobhana L. |s2cid=130962163 |year=2015 |title=Is Manipur a linguistic area? |journal=Journal of South Asian Languages and Linguistics |volume=2 |issue=1 |pages=87–109 |doi=10.1515/jsall-2015-0004}}
* Singh, Ningthoukhongjam Khelchandra. (1964). ''Manipuri to Manipuri &amp; English dictionary''.

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{Commons category}}
{{Wikiquote}}
{{Wiktionary|Meitei}}
{{Wikibooks}}
{{Wikivoyage}}
{{Scholia|topic}}
{{InterWiki|code=mni|Meitei}}
{{Incubator|mni|Wikiquote}}
{{Incubator|mni|Wikivoyage}}
* {{Cite web |title=മെയ്തെയ് മയെക് |url=http://tabish.freeshell.org/eeyek/ |access-date=21 August 2022 |website=tabish.freeshell.org}}
** {{Cite web |title=മണിപ്പൂരി/മെയ്തെയിലോൻ/മെയ്തെയ് |url=http://tabish.freeshell.org/eeyek/mani_intro.html |access-date=21 August 2022 |website=tabish.freeshell.org}}
* {{Cite web |title=മണിപ്പൂരി ഭാഷയും അക്ഷരമാലയും |url=https://omniglot.com/writing/manipuri.htm |access-date=21 August 2022 |website=omniglot.com}}
* {{Cite web |title=മണിപ്പൂരി സംസാരിക്കാൻ പഠിക്കാം |url=http://tabish.freeshell.org/manipuri/ |access-date=21 August 2022 |website=tabish.freeshell.org}}
* {{Cite web |title=മണിപ്പൂരി പഠിക്കാം |url=http://www.e-pao.net/epPageExtractor.asp?src=education.Learn_Manipuri.html |access-date=21 August 2022 |website=www.e-pao.net}}
* {{Cite web |title=മെയ്തെയ് മയെക് കീകൾ (Meetei Mayek keys) |url=http://www.e-pao.net/epPageExtractor.asp?src=manipur.meetei_mayek_keys.html.. |access-date=21 August 2022 |website=www.e-pao.net}}
* {{Cite web |title=മെയ്തെയ് മയെക് കവിതകൾ |url=http://www.e-pao.net/epPageExtractor.asp?src=MeiteiMayek.meetei_mayek_Poems.html../ |access-date=21 August 2022 |website=www.e-pao.net}} 

{{Official_languages_of_India}}
{{ഭാരതത്തിലെ ഭാഷകൾ|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Languages of Northeast India|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Languages of Bangladesh|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Languages of South Asia|state=&quot;collapsed&quot;}}
{{Sino-Tibetan branches|state=&quot;expanded&quot;}}

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മണിപ്പൂരി]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ബംഗ്ലാദേശിലെ ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ബർമ്മയിലെ ഭാഷകൾ]]</text>
      <sha1>6pf4nmtfdg2jg4jxoa33wr3vvkgrexw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32497</id>
    <revision>
      <id>4611770</id>
      <parentid>4144477</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T17:40:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29216" sha1="hw7g456alcqvyzwp4rq96lao803ar5q" xml:space="preserve">{{prettyurl|Free Software}}
[[File:Example_of_GNU_Guix's_desktop_environment.png|thumb|300px|ഗ്നൂ ഗ്യൂക്സ്(GNU Guix) ചില പ്രാതിനിധ്യ ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ഗ്നു എഫ്എസ്ഡിജി സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റത്തിന്റെ ഉദാഹരണം. ഗ്നോം ഡെസ്ക്ടോപ്പ് എൻവയോൺമെന്റ്, ഗ്നു ഇമാക്സ് ടെക്സ്റ്റ് എഡിറ്റർ, ജിമ്പ് ഇമേജ് എഡിറ്റർ, വിഎൽസി മീഡിയ പ്ലെയർ എന്നിവ കാണിക്കുന്നു.]]
[[File:Desktop-Linux-Mint.png|thumb|300px|alt=An operating system's computer screen, the screen completely covered by various free software applications.|ചില റെപ്രസെന്റേറ്റീവ് ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സ്വതന്ത്ര-സോഫ്റ്റ്‌വേർ ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റത്തിന്റെ ഉദാഹരണം. [[എക്സ്എഫ്‌സിഇ]](Xfce) ഡെസ്ക്ടോപ്പ് എൻവയോൺമെന്റ്, ഫയർഫോക്സ് വെബ് ബ്രൗസർ, വിം(Vim)ടെക്സ്റ്റ് എഡിറ്റർ, ജിമ്പ്(GIMP)ഇമേജ് എഡിറ്റർ, വിഎൽസി(VLC)മീഡിയ പ്ലെയർ എന്നിവ കാണിക്കുന്നു.]]
[[പ്രമാണം:DebianLenny.png|thumb|300px|[[ഡെബിയൻ]] പോലെയുള്ള ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റങ്ങൾ സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകളാണ് ]]
സ്വതന്ത്രമായി ഉപയോഗിക്കാനും ഉപയോഗക്രമത്തെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാനും അതിൽ മാറ്റം വരുത്താനും യാതൊരു തടസ്സങ്ങളുമില്ലാതെ എത്ര പകർപ്പുകൾ  വേണമെങ്കിലും എടുത്ത് ഉപയോഗിക്കാനും സാധിക്കുന്ന [[സോഫ്റ്റ്‌വെയർ|സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകളാണ്]] '''സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയർ'''. സാധാരണയായി സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയർ സൗജന്യമായി ലഭ്യമാണ്. അതിന് ലഭ്യമാക്കാനാവശ്യമായ പണം മാത്രമേ നൽകേണ്ടിവരികയുള്ളു. കൂടാതെ സോഫ്റ്റ്‌വെയറിന്റെ സോഴ്സ് അഥവാ അത് എഴുതപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന പ്രോഗ്രാം കോഡ് എല്ലാവർക്കും വായിക്കാവുന്ന വിധത്തിൽ ലഭ്യമായിരിക്കും. കൂടാതെ ഇത്തരം കോഡുകളുടെയും  സോഫ്റ്റ്‌വെയറിന്റെയും കൂടെ സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയർ അനുമതി പത്രം സാധാരണയായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കും. ഇത്തരം സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾ എല്ലാം പൊതുസഞ്ചയത്തിൽ ലഭ്യമാക്കിയവയായിരിക്കും.

&quot;സ്വതന്ത്ര സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ&quot; എന്ന പദം നേരത്തെ തന്നെ ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും,&lt;ref name=&quot;infoworld1983&quot;&gt;{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=yy8EAAAAMBAJ&amp;q=us+government+public+domain+software&amp;pg=PA31 |work=[[InfoWorld]] |date=1983-06-23|title=Free software - Free software is a junkyard of software spare parts |quote=''&quot;In contrast to commercial software is a large and growing body of free software that exists in the public domain. Public-domain software is written by microcomputer hobbyists (also known as &quot;hackers&quot;) many of whom are professional programmers in their work life. [...] Since everybody has access to source code, many routines have not only been used but dramatically improved by other programmers.&quot;'' |first=Tom |last=Shea |access-date=2016-02-10}}&lt;/ref&gt;  റിച്ചാർഡ് സ്റ്റാൾമാൻ അതിനെ ചർച്ച ചെയ്യുന്ന അർത്ഥവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച് 1983-ൽ ഗ്നു പ്രോജക്റ്റ് ആരംഭിച്ചപ്പോൾ സ്വതന്ത്ര-സോഫ്റ്റ്‌വെയർ പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചു: ഒരു സഹകരണം. സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ മാനിക്കുന്ന ഒരു ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റം സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുള്ള ശ്രമം, കമ്പ്യൂട്ടിംഗിന്റെ ആദ്യ നാളുകളിൽ ഹാക്കർമാർക്കിടയിൽ പ്രബലമായിരുന്ന സഹകരണത്തിന്റെ മനോഭാവം പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക തുടങ്ങിയവ.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Richard Stallman and The History of Free Software and Open Source|last=Levi|first=Ran|work=Curious Minds Podcast|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://cs.stanford.edu/people/eroberts/cs181/projects/open-source/gnu.htm|title=GNU|authors=Amit Garg, Ryan Burdett, Ishaan Shastri, Evan Parker|website=cs.stanford.edu|access-date=2017-10-17}}&lt;/ref&gt;
==സന്ദർഭം==
[[File:Open-source-vs-freeware.svg|thumb|ഈ യൂലർ ഡയഗ്രം ഫ്രീവെയറും ഫ്രീ, ഓപ്പൺ സോഴ്‌സ് സോഫ്‌റ്റ്‌വെയറും (FOSS) തമ്മിലുള്ള സാധാരണ ബന്ധത്തെ വിവരിക്കുന്നു: 2010-ലെ വോൾഫയർ ഗെയിമുകളിൽ നിന്നുള്ള ഡേവിഡ് റോസന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, ഓപ്പൺ സോഴ്‌സ് / ഫ്രീ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ (ഓറഞ്ച്) മിക്കപ്പോഴും സൗജന്യമാണ്, പക്ഷേ എല്ലായ്‌പ്പോഴും അല്ല. ഫ്രീവെയർ (പച്ച) അവരുടെ സോഴ്സ് കോഡ് അപൂർവ്വമായി വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://blog.wolfire.com/2010/05/Open-source-software-is-not-always-freeware |title=Open-source software is not always freeware |date=May 16, 2010 |access-date=2016-01-18 |first=David |last=Rosen |publisher=[[Wolfire Games|wolfire]].com}}&lt;/ref&gt;]]
സ്വതന്ത്ര സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ ഇതിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്:
*[[മൈക്രോസോഫ്റ്റ് ഓഫീസ്]](Microsoft Office), ഗൂഗിൾ ഡോക്സ്(Google Docs), ഷീറ്റ്സ്(Sheets), സ്ലൈഡ്സ്(Slides)അല്ലെങ്കിൽ [[Apple Inc.|ആപ്പിളിൽ]] നിന്നുള്ള [[ഐ വർക്ക്|ഐവർക്ക്]](iWork)പോലുള്ള [[Proprietary software|കുത്തക സോഫ്റ്റ്‌വെയർ]] മുതലയാവയുടെ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് അവരുടെ [[source code|സോഴ്സ് കോഡ്]] പഠിക്കാനും മാറ്റാനും പങ്കിടാനും കഴിയില്ല.
*അടിസ്ഥാന ഉപയോഗത്തിന് പണം നൽകേണ്ടതില്ലാത്ത കുത്തക സോഫ്റ്റ്‌വെയറിന്റെ ഒരു വിഭാഗമാണ് ഫ്രീവെയർ.
പകർപ്പവകാശത്തിന്റെ പരിധിയിലുള്ള സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ സ്വതന്ത്രമാകണമെങ്കിൽ, രചയിതാവ് ഉപയോക്താക്കൾക്ക് മേൽപ്പറഞ്ഞ അവകാശങ്ങൾ നൽകുന്ന ഒരു സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ലൈസൻസ് അതിന് ഉണ്ടായിരിക്കണം. പബ്ലിക് ഡൊമെയ്‌നിലെ സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ പോലുള്ള പകർപ്പവകാശ നിയമത്തിന്റെ പരിധിയിൽ വരാത്ത സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ, സോഴ്‌സ് കോഡ് പബ്ലിക് ഡൊമെയ്‌നിൽ ഉള്ളിടത്തോളം അല്ലെങ്കിൽ നിയന്ത്രണങ്ങളില്ലാതെ ലഭ്യമാകുന്നിടത്തോളം സൗജന്യമാണ്.

കുത്തക സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ നിയന്ത്രിത സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ ലൈസൻസുകളോ യൂള(EULA)കളോ ഉപയോഗിക്കുന്നു, സാധാരണയായി സോഴ്‌സ് കോഡ് ഉപയോക്താക്കൾക്ക് നൽകുന്നില്ല. സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ മാറ്റുന്നതിൽ നിന്ന് ഉപയോക്താക്കളെ നിയമപരമായോ സാങ്കേതികമായോ തടയുന്നു, ഇത് അപ്‌ഡേറ്റുകളും സഹായവും പിന്തുണയും നൽകുന്നതിന് പ്രസാധകനെ ആശ്രയിക്കുന്നതിന് കാരണമാകുന്നു. (വെണ്ടർ ലോക്ക്-ഇൻ, അബാൻഡൻവെയർ(abandonware)എന്നിവയും കാണുക). ഉപയോക്താക്കൾ പലപ്പോഴും [[റിവേഴ്സ്‌ എഞ്ചിനീയറിംഗ്‌|റിവേഴ്‌സ് എഞ്ചിനീയർ]], പരിഷ്‌ക്കരിക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ കുത്തക സോഫ്റ്റ്‌വെയർ പുനർവിതരണം മുതലയാ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യരുത്.&lt;ref name=&quot;Dixon&quot;&gt;{{cite book | last1 = Dixon | first1 = Rod | title = Open Source Software Law | url = https://books.google.com/books?id=9b_vVPf53xcC&amp;q=%22free+software%22+freeware&amp;pg=PA4 | access-date = 2009-03-16 | year = 2004 | publisher = Artech House | isbn = 978-1-58053-719-3 | page = 4}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Graham&quot;&gt;{{cite book | last1 = Graham | first1 = Lawrence D. | title = Legal battles that shaped the computer industry | url = https://books.google.com/books?id=c6IS3RnN6qAC&amp;q=%22Legal+battles+that+shaped+the+computer+industry%22+%22from+the+beginning+of+the+computer+age%22&amp;pg=PA175 | access-date = 2009-03-16 | year = 1999 | publisher = Greenwood Publishing Group | isbn = 978-1-56720-178-9 | page = 175}}&lt;/ref&gt;

==ചരിത്രം==
[[പ്രമാണം:Rms ifi large.jpg|thumb|220px|സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയർ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായ [[റിച്ചാർഡ്‌ മാത്യൂ സ്റ്റാൾമാൻ]]]]
1983 ൽ [[റിച്ചാർഡ്‌ മാത്യൂ സ്റ്റാൾമാൻ|റിച്ചാഡ് സ്റ്റാൾമാനാണ്]] സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയർ പ്രസ്ഥാനത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{ cite web | url = http://www.gnu.org/gnu/initial-announcement.html | title = GNU project Initial Announcement }}&lt;/ref&gt; 1985 ൽ ഫ്രീ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ഫൌണ്ടേഷൻ  (FSF)ആരംഭിച്ചു. 1998 മുതൽ പലപേരിലും സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയർ അറിയപ്പെടുന്നു. അതിൽ ഏറ്റവും പ്രചാരത്തിലുള്ളവയാണ് FOSS(&quot;free and open source software&quot;),FLOSS (&quot;free, libre and open source software) എന്നിവ. സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയർ സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങൾ പരിരക്ഷിക്കാനും ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമായി 2005 ൽ &quot;Software Freedom Law Center&quot; പ്രവർത്തനം തുടങ്ങി.&lt;ref&gt;{{ cite web | url = http://www.softwarefreedom.org | title = Software Freedom Law Center}}&lt;/ref&gt;

== സൗജന്യസോഫ്റ്റ്‌വെയർ ==
സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയർ ചിലപ്പോൾ സൗജന്യമായി ലഭിക്കണമെന്നില്ല എന്നാൽ അത് ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് പണം നൽകേണ്ടതില്ല. കൂടാതെ അത്  ഏതൊരുപയോക്താവിനും സോഫ്റ്റ്‌വെയർ സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുന്നവയായിരിക്കും. സൗജന്യമായി ലഭിയ്ക്കുന്ന ഒരു സോഫ്റ്റ്‌വെയർ സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയർ ആകണമെന്നില്ല. സൗജന്യമായതും സ്വതന്ത്രമല്ലാത്തതുമായ സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകളെ ഫ്രീവെയർ  (സൗജന്യസോഫ്റ്റ്‌വെയർ) എന്നു് വിളിയ്ക്കുന്നു. സൗജന്യസോഫ്റ്റ്‌വെയർ അതിന്റെ പകർപ്പവകാശം നിർമ്മാതാക്കളിൽതന്നെ നിലനിറുത്തുന്നു. കൂടാതെ ഇവയുടെ  സോഴ്സ് ലഭ്യമായിരിക്കുകയില്ല. ഇവയുടെ കൂടുതൽപകർപ്പുകൾ ഉപയോഗിക്കുവാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യവും ഉണ്ടായിരിക്കുകയില്ല.&lt;ref&gt;{{cite book 
|last1= Dixon
|first1= Rod
|title= Open Source Software Law
|url= http://books.google.com/books?id=9b_vVPf53xcC&amp;pg=PA4&amp;dq=%22free+software%22+freeware#PPA4,M1
|accessdate= 2009-03-16
|year= 2004
|publisher= Artech House
|isbn= 9781580537193
|page= 4
|quote= On the other hand, freeware does not require any payment from the licensee or end-user, but it is not precisely free software, despite the fact that to an end-user the software is acquired in what appears to be an identical manner.

Freeware is provided to end-users at no cost, but free software provides more benefits than simply delivering a no-cost product--indeed, for the end-user, there may be circumstances where the monetary cost of acquiring free software exceeds the cost of freeware.
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book 
|last1= Graham
|first1= Lawrence D.
|title= Legal battles that shaped the computer industry
|url= http://books.google.com/books?id=c6IS3RnN6qAC&amp;pg=PA175&amp;dq=%22Legal+battles+that+shaped+the+computer+industry%22+%22from+the+beginning+of+the+computer+age%22
|accessdate= 2009-03-16
|year= 1999
|publisher= Greenwood Publishing Group
|isbn= 9781567201789
|page= 175
|quote= Freeware, however, is generally only free in terms of price; the author typically retains all other rights, including the rights to copy, distribute, and make derivative works from the software.
}}&lt;/ref&gt;

== സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയർ സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങൾ ==
1986 ഫെബ്രുവരിയിൽ [[FSF]] സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയർ നിർവ്വചനം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.അത് തയ്യാറാക്കിയത് [[റിച്ചാർഡ്‌ മാത്യൂ സ്റ്റാൾമാൻ|റിച്ചാഡ് സ്റ്റാൾമാനാണ്]]. അതിൻപ്രകാരം സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയർ ഉപയോക്താവിന് താഴെപറയുന്ന തരം സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങൾ ഉണ്ട് &lt;ref name=bull6&gt;{{cite web
|url=http://www.gnu.org/bulletins/bull1.txt
|title=GNU's Bulletin, Volume 1 Number 1, page 8
|}}&lt;/ref&gt;
* സ്വാതന്ത്ര്യം 0: ഏതാവശ്യത്തിനും ഇഷ്ടപ്രകാരം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതിനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം
* സ്വാതന്ത്ര്യം 1: സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എങ്ങനെ പ്രവൃത്തിയ്ക്കുന്നു എന്ന് വിശകലനം ചെയ്യാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം 
* സ്വാതന്ത്ര്യം 2: പ്രോഗ്രാമിന്റെ പകർപ്പുകൾ പുനർവിതരണം ചെയ്യാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം
* സ്വാതന്ത്ര്യം 3: പ്രോഗ്രാമിനെ നവീകരിയ്ക്കാനും, നവീകരിച്ചവ പുറത്തിറക്കാനുമുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം.
സ്വാതന്ത്ര്യം 1 സ്വാതന്ത്ര്യം 3 എന്നിവ ലഭിക്കുവാൻ സോഫ്റ്റ്‌വെയറിന്റെ സോഴ്സ്  ലഭ്യമായിരിക്കണം. സോഴ്സ് ഇല്ലാതെ പ്രവർത്തനത്തെപ്പറ്റി മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിക്കുകയില്ല. അതുകൊണ്ടുതന്നെ സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയർ ഉപയോക്താവിന് സോഫ്റ്റ്‌വെയറിന്മേലുള്ള പൂർണ്ണ നിയന്ത്ര​ണം സാദ്ധ്യമാകുന്നു.&lt;ref name=&quot;definition&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.gnu.org/philosophy/free-sw.html |title=The Free Software Definition |author=Free Software Foundation |accessdate=2007-04-22}}&lt;/ref&gt;

1997 ൽ പുറത്തിറക്കിയ [[Debian Free Software Guidelines]] ലും  1998 ൽ പുറത്തിറക്കിയ [[Open Source Definition]] ലും ഇതിനു സമാനമായ നിർവ്വചനങ്ങൾ ഉണ്ട്.
&lt;ref&gt;{{cite web
|author=Bruce Perens
|url=http://lists.debian.org/debian-announce/debian-announce-1997/msg00017.html
|title=Debian's &quot;Social Contract&quot; with the Free Software Community
|work=debian-announce mailing list
|}}&lt;/ref&gt;

== നിർവചനം ==
ഓപ്പൺ സോഴ്സ് എന്നു പറയുന്നത് ഏതെങ്കിലും പ്രാഗ്രാമിന്റെ പ്രവർത്തനത്തിനായി നൽകുന്ന ഡാറ്റയിലേക്കു പ്രവേശിക്കുക മാത്രമല്ല. ഒരു സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ് വെയർ വിതരണം ചെയ്യുന്നതിനായി താഴെപ്പറയുന്ന മാനദണ്ഡങ്ങൾ സ്വീകരിക്കേണ്ടതാണ്.
#സ്വതന്ത്രമായി പുനർവിതരണം നടത്തുക
#പ്രാഗ്രാമിന്റെ പ്രവർത്തനത്തിനായി നൽകുന്ന ഡാറ്റ (സോഴ്സ് കൊഡ്) നൽകുക.
#ഉത്ഭവിച്ചത്.
#സൃഷ്‌ടികർത്താവിന്റെ  സോഴ്സ് കോഡുമായി സംയോജിപ്പിക്കുക
#ഒരു വ്യക്തിയോടോ, സമൂഹത്തൊടോ വിവേചനം കാണിക്കാതിരിക്കുക.
# ഏതൊരു പരിശ്രമത്തിനോടും വിവേചനം കാണിക്കാതിരിക്കുക.
#വിതരണം ചെയ്യാനുള്ള അനുമതിപത്രം നൽകുക.
== ഉദാഹരണങ്ങൾ ==
[[Free Software Directory]] വളരെ വലിയ ഒരു സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയറുകളുടെ വിവരശേഖരം ലഭ്യമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. [[ലിനക്സ് കെർണൽ]], [[ഗ്നു/ലിനക്സ്]] ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റം, [[ഗ്നു കമ്പയിലർ]], [[മൈഎസ്ക്യുഎൽ വിവരസംഭരണി]], [[അപ്പാച്ചെ വെബ് സർവർ|അപ്പാചേ വെബ്സെർവർ]], [[സെന്റ് മെയിൽ]], [[ഇമാക്സ്‌|ഇമാക്സ്‌ എഡിറ്റർ]], [[ജിമ്പ്]], [[ഓപ്പൺഓഫീസ്]] മുതലായവ സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾക്ക് ഉദാഹരണങ്ങളാണ്.

== സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയർ അനുമതിപത്രം ==
ഇന്ത്യയടക്കമുള്ള ലോകരാജ്യങ്ങൾ അംഗീകരിച്ച ജനീവ കരാർ പ്രകാരം സോഫ്റ്റുവെയർ എന്നതു് പകർപ്പാവകാശ നിയമം വഴി സംരക്ഷിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള കലാസൃഷ്ടിയാണു്. ഓരോ സോഫ്റ്റുവെയറിലുമുള്ള പൂർണ്ണാവകാശം അതിന്റെ രചയിതാവിലധിഷ്ഠിതമാണു്. സ്വതന്ത്ര അനുമതി പത്രങ്ങളിലൂടെ ഓരോ രചയിതാവിനുമുള്ള ഈ അവകാശം ഓരോ ഉപയോക്താക്കളിലും എത്തിച്ചേരുന്നു.

== വിവിധ സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയർ അനുമതി പത്രങ്ങൾ ==
എല്ലാ സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയർ അനുമതി പത്രങ്ങളും സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയർ സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങൾ ഉറപ്പുവരുത്തുന്നവയാണ്. താഴെപറയുന്നവയാണ് പ്രധാന സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയർ അനുമതി പത്രങ്ങൾ

* [[ഗ്നൂ സാർവ്വജനിക അനുവാദപത്രം]]
* [[ഗ്നു ലെസ്സർ അനുമതി പത്രം]]
* [[ബി.എസ്.ഡി അനുമതി പത്രം]]
* [[മോസില്ല പൊതു അനുമതി പത്രം]]
* [[എം.ഐ.ടി അനുമതി പത്രം]]
* [[അപ്പാച്ചെ അനുമതി പത്രം]]

== പകർപ്പനുമതി അവകാശങ്ങൾ ==
പകർപ്പനുമതി അവകാശങ്ങളെ ഫ്രീ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ഫൌണ്ടേഷൻ താഴെപറയും പ്രകാരം തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. 
* [[പൊതുസഞ്ചയം]] :- പകർപ്പവകാശം അവസാനിച്ചവ, നിർമ്മാതാവ് പൊതുസഞ്ചയത്തിലേക്ക് നൽകിയവ. പൊതുസഞ്ചയത്തിലുള്ളവയ്ക്ക് പകർപ്പവകാശം ഇല്ലാത്തതുകൊണ്ട് അവ കുത്തക സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ആയാലും സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയർ ആയാലും പകർപ്പനുമതി ഉള്ളവയായി കണക്കാക്കാം.
* [[അനുമതി അനുവദിച്ചവ]] :- ബി.എസ്.ഡി. അനുമതി പത്രങ്ങൾ ഈ വിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നവയാണ്. നിർമ്മാതാവ് പകർപ്പവകാശം നിലനിറുത്തുന്നുണ്ടെങ്കിലും വാറണ്ടി ഉപേക്ഷിക്കുകയും പകർപ്പെടുക്കാനും മാറ്റം വരുത്താനും അനുമതിനൽകുകയും ചെയ്യും.
* [[പകർപ്പനുമതി പത്രങ്ങൾ]] :- ഗ്നു അനുമതിപത്രമാണ് ഇതിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം. നിർമ്മാതാവ് പകർപ്പവകാശം നിലനിറുത്തുകയും പുനർവിതരണത്തിനും മാറ്റംവരുത്തുവാനും ഉള്ള അവകാശങ്ങൾ നൽകുകയും ചെയ്യും. എന്നാൽ  പുനർവിതരണങ്ങളും മാറ്റങ്ങളും എല്ലാം അതേ അനുമതി പത്രത്തിൽ തന്നെയായിരിക്കണമെന്നുമാത്രം.

== മറ്റു കണ്ണികൾ ==
* [[ഓപ്പൺ സോഴ്സ് സോഫ്റ്റ്‌വെയർ]]
* [[സ്വതന്ത്ര ഉള്ളടക്കം]]
== അവലംബം ==

{{reflist|2}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{wikinewscat|FLOSS}}
* [http://www.gnu.org/philosophy/free-sw.html സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ഡെഫനിഷൻ]
* [http://fsfe.org/transcripts Transcripts about Free Software] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090221163139/http://fsfe.org/transcripts |date=2009-02-21 }} by [[FSFE]]
* [http://www.freesoftwaremagazine.com സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയർ മാഗസിൻ]
* [http://freedomdefined.org/Definition Free cultural works definition]
* [http://www.dwheeler.com/oss_fs_why.html Why Open Source Software / Free Software (OSS/FS)? Look at the Numbers!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060405112628/http://www.dwheeler.com/oss_fs_why.html |date=2006-04-05 }}, analysis of the advantages of OSS/FS by [[David A. Wheeler]].
* [http://www.flossworld.org/index.php FLOSSWorld - Free/Libre/Open-Source Software: Worldwide impact study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081205154748/http://www.flossworld.org/index.php |date=2008-12-05 }}
* [http://www.teak.cc/softfree/software-freedom.html സോഫ്റ്റ്‌വെയർ സ്വതന്ത്രത: ഒരു ആമുഖം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071210224202/http://www.teak.cc/softfree/software-freedom.html |date=2007-12-10 }}, ([[റോബെർട്ട് ജെ ചസ്സെൽ]])
* [http://www.sci.brooklyn.cuny.edu/~bcfoss/DL Decoding Liberation: The Promise of Free and Open Source Software], by Samir Chopra and Scott Dexter
* [http://www.linfo.org/free_software.html Free Software Definition at The Linux Information Project]
* [http://www.actuate.com/company/news/press-releases-resources.asp?ArticleId=13847 Open Source Enters the Mainstream According to Findings from the Actuate Annual Open Source Survey for 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090201012032/http://www.actuate.com/company/news/press-releases-resources.asp?ArticleId=13847 |date=2009-02-01 }}

{{FOSS}}

[[വർഗ്ഗം:സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയർ]]</text>
      <sha1>hw7g456alcqvyzwp4rq96lao803ar5q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഹീബ്രു</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47051</id>
    <revision>
      <id>4611802</id>
      <parentid>4501314</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T21:29:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14949" sha1="icejztkv5e02wwukui0tbom84fr4jm0" xml:space="preserve">[[പ്രമാണം:Book_of_Esther,_Hebrew,_c._1700-1800_AD_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC09614.JPG|ലഘുചിത്രം]]
{{Infobox Language
|name = ഹീബ്രു 
|nativename = {{lang|he|עִבְרִית}} ''{{lang|he-Latn|Ivri't}}''
|pronunciation = {{IPA|[ʔivˈrit]}} (standard Israeli), {{IPA|[ʕivˈɾit]}} (standard Israeli ([[Sephardi]])), {{IPA|[ʕivˈriθ]}} ([[Mizrahi Hebrew language|Oriental]]), {{IPA|[ˈivʀis]}} ([[Ashkenazi Hebrew language|Ashkenazi]])
|region = [[ഇസ്രയേൽ]] ,[[Argentina]], [[Belgium]], [[Brazil]], [[Chile]], [[Canada]], [[Sweden]] [[France]], [[Germany]], [[Iran]], [[Lebanon]], [[Netherlands]], [[Nigeria]], [[Russia]], [[Panama]], [[United Kingdom]], [[United States]] and [[Uruguay]]. It has also served as the liturgical language of [[Judaism]] for over 3,500 years.
|speakers = Extinct as a spoken language by the [[4th century]] [[AD]]; [[Sephardi Hebrew]] revived in the 1880s, and now with around 7 million speakers{{Fact|date=February 2007}}, (United States: 195,375).&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;
&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;''United States Census 2000 PHC-T-37. Ability to Speak English by Language Spoken at Home: 2000. {{PDFlink|[http://www.census.gov/population/cen2000/phc-t37/tab01a.pdf Table 1a.]|11.8&amp;nbsp;[[Kibibyte|KiB]]&lt;!-- application/pdf, 12085 bytes --&gt;}}&lt;/small&gt;''
|familycolor = Afro-Asiatic
|fam2 = [[Semitic languages|Semitic]]
|fam3 = [[West Semitic languages|West Semitic]]
|fam4 = [[Central Semitic languages|Central Semitic]]
|fam5 = [[Northwest Semitic languages|Northwest Semitic]]
|fam6 = [[Canaanite languages|Canaanite]]
|script = [[ഹീബ്രു ലിപി]] 
|nation = {{ISR}}
|agency = [[Academy of the Hebrew Language]]&lt;br /&gt;{{lang|he|האקדמיה ללשון העברית}}({{lang|he-Latn|HaAqademia LaLashon Ha‘Ivrit}})
|iso1=he|iso2=heb|
|lc1=heb|ld1=Modern Hebrew
|lc2=hbo|ld2=Ancient Hebrew|ll2=Biblical Hebrew language
&lt;!-- Linguasphere code: 12-AAB --&gt;
&lt;!-- The Linguasphere code is for future reference, if Linguasphere codes are put into the infobox. --&gt;
}}
ആഫ്രോ ഏഷ്യാറ്റിക്  ഭാഷാ സമുച്ചയത്തിലെ ഒരു സെമിറ്റിക് ഭാഷയാണ്‌  '''ഹീബ്രു ഭാഷ''' ( '''എബ്രായ ഭാഷ''').({{Script/Hebrew|עִבְרִית}}, {{Audio|Ivrit3.ogg|''Ivrit''}}, {{IPA-he|ivˈʁit|IPA}} or {{IPA-he|ʕivˈɾit|}}) [[ഇസ്രയേൽ|ഇസ്രയേലിൽ‍]] 48 ലക്ഷത്തോളം ആളുകൾ സംസാരിക്കുന്ന ഈ ഭാഷ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ethnologue.org/show_language.asp?code=heb |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-12 |archive-date=2006-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060218213344/http://www.ethnologue.org/show_language.asp?code=heb |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;ലോകമെമ്പാടുമുള്ള [[ജൂത മതം|യഹൂദമതസ്ഥർ]] പ്രാർത്ഥനക്കും പഠനത്തിനും ഉപയോഗിക്കുന്നു.  [[ഇസ്രയേൽ|ഇസ്രയേലിൽ]] ഭൂരിപക്ഷം ജനങ്ങളും സംസാരഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ഇത് [[അറബി ഭാഷ|അറബിഭാഷയോടൊപ്പം]] ഒരു ഔദ്യോഗികഭാഷയാണ്. [[ഹീബ്രു ലിപി|ഹീബ്രു അക്ഷരമാല]] ഉപയോഗിച്ച് വലത്തുനിന്ന് ഇടത്തോട്ടാണ്‌ ആധുനിക ഹീബ്രു ഭാഷ എഴുതപ്പെടുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ സെമിറ്റികളുടെ ശാഖയിൽപ്പെട്ട കനാനൈറ്റിന്റെ ഭാഷാഭേദമാണ് ഹീബ്രു.വ്യത്യസ്ത രീതികളിലാണ് ഇത് ഉച്ചരിയ്ക്കുന്നത്. മദ്ധ്യയൂറോപ്യൻ ഉച്ചാരണമായ അഷ്കെനാസിക്, മെഡിറ്ററേനിയൻ ഉച്ചാരണമായ സെഫാർഡിക് എന്നിവ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ്. ഹീബ്രു അക്ഷരമാലയിൽ 26വ്യഞ്ജനങ്ങളുണ്ട്. ഇതോടൊപ്പം സ്വരാക്ഷരങ്ങളും ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നു. മൂന്നക്ഷരങ്ങളടങ്ങുന്ന ''മൂല''ത്തിൽ നിന്നുമാണ് ഇവ രൂപം കൊള്ളുന്നത്.

== ചരിത്രം ==
[[Canaanite languages|കനാനൈറ്റ്]] ഭാഷാ വിഭാഗത്തിലെ ഒരു അംഗമാണ് ഹീബ്രൂ. കനാനൈറ്റ് ഭാഷകൾ [[Northwest Semitic languages|വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ സെമിറ്റിക്]] ഭാഷാകുടും‌ബത്തിൽ പെട്ട ഭാഷയാണ്.&lt;ref&gt;Ross, Allen P. Introducing Biblical Hebrew, Baker Academic, 2001.&lt;/ref&gt;

[[kingdoms of Israel and Judah|ഇസ്രായേൽ, ജൂദാ എന്നീ രാജ്യങ്ങളിൽ]] ബി.സി. പത്താം നൂറ്റാണ്ടുമുതൽ ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടുവരെ ഒരു സംസാരഭാഷ എന്ന നിലയിൽ ഹീബ്രൂവിന് വലിയ സ്ഥാനമുണ്ടായിരുന്നു. പുരാതനകാലത്ത് [[Babylonian exile|ബാബിലോൺ പ്രവാസത്തിനു]] ശേഷം എത്രമാത്രം ഹീബ്രൂ ഭാഷ സംസാരഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു എന്നതിൽ പണ്ഠിതർക്കിടയിൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസമുണ്ട്. ഇക്കാലത്ത് ഈ പ്രദേശത്തെ പ്രധാന അന്താരാഷ്ട്ര ഭാഷ [[Old Aramaic|പഴയ അരമായ]] ഭാഷയായിരുന്നു.

[[Late Antiquity|ലേറ്റ് ആന്റിക്വിറ്റി]] കാലത്തോടെ സംസാരഭാഷ എന്ന നിലയിൽ ഹീബ്രൂ വംശനാശം വന്നുപോയിരുന്നു. പക്ഷേ ഇത് പിന്നീടും സാഹിത്യത്തിനും മതപരമായ ആവശ്യങ്ങൾക്കും ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. [[Medieval Hebrew|മദ്ധ്യകാല ഹീബ്രൂ]] ഭാഷയ്ക്ക് പല ഭാഷാഭേദങ്ങളുമുണ്ടായിരുന്നു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹീബ്രൂ [[Revival of the Hebrew language|ഒരു സംസാരഭാഷയായി പുനരുജ്ജീവിക്കപ്പെടുകയായിരുന്നു.]]

=== ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള ഹീബ്രൂ ലിഖിതങ്ങൾ ===
2008 ജൂലൈ മാസത്തിൽ ഇസ്രായേലി ആർക്കിയോളജിസ്റ്റായ [[Yosef Garfinkel|യോസ്സി ഗാർഫിങ്കെൽ]] [[Khirbet Qeiyafa|ഖിർബെത് കൈയാഫ]] എന്ന സ്ഥലത്തുനിന്ന് ഒരു മൺപാത്രക്കഷണം കണ്ടെടുത്തു. ഇത് ഇതുവരെ കണ്ടുപിടിക്കപ്പെട്ടതിൽ ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള ഹീ‌ബ്രൂ എഴുത്താണെന്ന് ഇദ്ദേഹം അവകാശപ്പെടുകയുണ്ടായി. ഇതിന്റെ പ്രായം 3000 വർഷത്തോളമാണത്രേ.&lt;ref&gt;BBC News, 30 October 2008, [http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7700037.stm 'Oldest Hebrew script' is found], Retrieved 3 March 2010&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mail Online, 31 October 2008, [http://www.dailymail.co.uk/news/worldnews/article-1081850/Proof-David-slew-Goliath-Israeli-archaeologists-unearth-oldest-Hebrew-text.html Daily Mail], Retrieved 3 March 2010&lt;/ref&gt; ഹീബ്രൂ സർവ്വകലാശാലയിലെ ആർക്കിയോളജിസ്റ്റായ ആമിഹായി മാസർ പറയുന്നത് ഈ ലിഖിതം “പ്രോട്ടോ കനാനൈറ്റ്&quot; ഭാഷയിലാണെന്നും &quot;ഇക്കാലത്ത് ലിപികൾ തമ്മിലും ഭാഷകൾ തമ്മിലുമുള്ള വേർതിരിവ് വ്യക്തമായിരുന്നില്ല&quot; എന്നുമാണ്. ഈ ലിഖിതത്തെ ഹീബ്രൂ എന്ന് വിളിക്കുന്നത് കടന്ന കൈയ്യാണെന്നാണ് അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.haaretz.com/jewish-world/news/have-israeli-archaeologists-found-world-s-oldest-hebrew-inscription-1.256305 |title=Haaretz, 30.10.08, Retrieved 8 November 2010 |access-date=2013-08-13 |archive-date=2011-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110806071612/http://www.haaretz.com/jewish-world/news/have-israeli-archaeologists-found-world-s-oldest-hebrew-inscription-1.256305 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;
== ഇതും കാണുക ==
* [http://www.malayalamvaarika.com/2012/december/28/essay2.pdf മലയാളം വാരിക 2012 ഡിസംബർ 28]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

==ഗ്രന്ഥസൂചിക==
* Hoffman, Joel M, ''In the Beginning: A Short History of the Hebrew Language.'' New York: NYU Press. ISBN 0-8147-3654-8.
* Izre'el, Shlomo, &quot;The emergence of Spoken Israeli Hebrew&quot;, in: Benjamin Hary (ed.), ''[http://www.tau.ac.il/humanities/semitic/cosih.html The Corpus of Spoken Israeli Hebrew] (CoSIH): Working Papers I'' (2001)
* Kuzar, Ron, ''Hebrew and Zionism: A Discourse Analytic Cultural Study''. Berlin &amp; New York: Mouton de Gruyter 2001. ISBN 3-11-016993-2, ISBN 3-11-016992-4.
* Laufer, Asher. &quot;Hebrew&quot;, in: Handbook of the International Phonetic Association. [[Cambridge University Press]] 1999. ISBN 0-521-65236-7, ISBN 0-521-63751-1.
* Sáenz-Badillos, Angel, 1993 ''A History of the Hebrew Language'' (trans. John Elwolde). Cambridge, England: Cambridge University Press.  ISBN 0-521-55634-1
* [[ഗിലാദ് ത്സുക്കെർമൻ]] ([[w:en:Ghil'ad Zuckermann|Zuckermann, Ghil'ad]]), 2020 [[w:en:Revivalistics: From the Genesis of Israeli to Language Reclamation in Australia and Beyond|''Revivalistics: From the Genesis of Israeli to Language Reclamation in Australia and Beyond'']], [https://global.oup.com/academic/product/revivalistics-9780199812790 Oxford University Press] {{ISBN|9780199812790}} / {{ISBN|9780199812776}}
* [[ഗിലാദ് ത്സുക്കെർമൻ]] ([[w:en:Ghil'ad Zuckermann|Zuckermann, Ghil'ad]]), 2003 [[w:en:Language Contact and Lexical Enrichment in Israeli Hebrew|''Language Contact and Lexical Enrichment in Israeli Hebrew'']], [https://www.palgrave.com/gp/book/9781403917232 Palgrave Macmillan] {{ISBN|9781403917232}} / {{ISBN|9781403938695}}

== പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{Sister project links |voy=Hebrew phrasebook |n=no |q=no}}
{{Wiktionary category}}
{{InterWiki|code=he}}
{{WikisourceWiki|code=he}}
;General
* [http://www.ancient-hebrew.org/index.html Ancient Hebrew Research Center], research and learning Hebrew resources
* [http://www.adath-shalom.ca/history_of_hebrewtoc.htm History of the Ancient and Modern Hebrew Language] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121222024722/http://www.adath-shalom.ca/history_of_hebrewtoc.htm |date=2012-12-22 }} by David Steinberg
* [http://www.adath-shalom.ca/rabin_he.htm Short History of the Hebrew Language] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120523043939/http://www.adath-shalom.ca/rabin_he.htm |date=2012-05-23 }} by [[Chaim Menachem Rabin]]
;Courses, tutorials, dictionaries
* [http://www.hebrew.ch Fully Transliterated Modern Hebrew Course] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210821161005/http://www.hebrew.ch/ |date=2021-08-21 }} (with listing of verb roots and derived verbs)
* [http://www.laits.utexas.edu/hebrew/heblang/tutorials/b1tutor/new/index.html Modern Hebrew for Beginners] at the [[University of Texas at Austin College of Liberal Arts]]
* [http://www.morfix.co.il Morfix online dictionary]
* [http://www.fsi-language-courses.org/Content.php?page=Hebrew USA Foreign Service Institute (FSI) Hebrew basic course]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.omniglot.com/writing/hebrew.htm Hebrew language, alphabet and pronunciation]
;Miscellaneous
* [http://jnul.huji.ac.il/dl/newspapers/eng.html Early Hebrew Newspapers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110518023225/http://jnul.huji.ac.il/dl/newspapers/eng.html |date=2011-05-18 }}, thousands of pages of mid- to late-19th-century and early 20th-century Hebrew newspapers.
* [http://www.hebrew-language.com Categorized Hebrew language study resources]
* [http://www.houseofdavid.ca/anc_heb.htm Biblical Hebrew Poetry and Word Play – Reconstructing the Original Oral, Aural and Visual Experience]
* [http://hirhurim.blogspot.com/2006/10/hebrew-pronunciation_26.html Hebrew Pronunciation], Rabbi [[Gil Student]] about how Hebrew should be pronounced in prayer, in accordance with [[Halakha]] and [[Poskim]]
* [http://www.hebrewlanguageguide.com/hebrew-fonts/ Hebrew fonts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150906110923/http://www.hebrewlanguageguide.com/hebrew-fonts/ |date=2015-09-06 }}
* [http://jewishstorywriting.com/ Jewish Story Writing]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മാർച്ച് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Resource for Jewish writers.
* {{dmoz|Science/Social_Sciences/Linguistics/Languages/Natural/Afro-Asiatic/Hebrew}}
* [http://www.in-hebrew.co.il Hebrew Phrases with Audio]
{{lang-stub}}
{{Hebrew language}}
{{Jewish languages}}
{{Modern Semitic languages}}

[[വർഗ്ഗം:ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സെമിറ്റിക് ഭാഷകൾ]]</text>
      <sha1>icejztkv5e02wwukui0tbom84fr4jm0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കരാളർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47978</id>
    <revision>
      <id>4611888</id>
      <parentid>2290749</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T11:30:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sansanker</username>
        <id>207767</id>
      </contributor>
      <comment>ഉള്ളടക്കവും അവലംബവും ചേർത്തു.</comment>
      <origin>4611888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2591" sha1="2dt7p2axgrhzr392gt2a9o68mv35kaf" xml:space="preserve">[[സംഘകാലം|സംഘകാലഘട്ടത്തിലെ]] ദ്രാവിഡകർഷകരായിരുന്നു [[ഉഴവർ]]. ഇവർ രണ്ടു വിഭാഗത്തിൽ പെട്ടിരുന്നു. വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ നിയന്ത്രിച്ചു കൃഷി ചെയ്തിരുന്നവർ [[വെള്ളാളർ]] (വേൾ ആളുന്നവർ) എന്നും, കാർമേഘത്തെ അഥവാ [[മഴ|മഴയെ]] ആശ്രയിച്ചു കൃഷി ചെയ്തിരുന്നവർ കാറാളർ അഥവാ '''കരാളർ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. &lt;ref name=edgar&gt;Edgar Thurston &amp; K.rengachary, &quot;Castes and Tribes of Southern India&quot; Reprint asian Education Series New Delhi 1993 Vol 7 p 361-389&lt;/ref&gt;

കേരളത്തിലെ ഭൂവുടമാ വ്യവസ്ഥയിൽ കാരാളർ വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട പങ്ക് വഹിച്ചിരുന്നവരായിരുന്നു. ക്ഷേത്രങ്ങൾ, നമ്പൂതിരിമാർ, സമ്പന്ന ഭൂവുടമകൾ, നാടുവാഴികൾ എന്നിവരുടെ ഭൂമികളും രാജാവിന്റെ ചേരിക്കൽ ഭൂമിയും പാട്ടം, ഒറ്റി, കാണം എന്നീ വ്യവസ്ഥകളിലൂടെ ഏറ്റെടുത്ത് അവർ കൃഷി ചെയ്തിരുന്നു. ഇങ്ങനെ കൃഷി ചെയ്ത വിളവിൽ നിന്ന് നിശ്ചിതമായ ഒരു വിഹിതം ഭൂവുടമകൾക്ക് നൽകുകയും, മറ്റൊരു ഭാഗം കൃഷിപ്പണി ചെയ്യുന്നവർക്കും അനുബന്ധ തൊഴിലാളികൾക്കും നൽകുകയും ചെയ്തിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite book
|title=കേരള ചരിത്രവും സമൂഹരൂപീകരണവും
|author=കെ. കെ. കൊച്ച്
|publisher=കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്
|year=2015
|edition=രണ്ടാം പതിപ്പ്
|isbn=9788119270897
|page=296
|language=ml
}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;
{{India-ethno-stub}}
[[വിഭാഗം:ഇന്ത്യയിലെ ജനവിഭാഗങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>2dt7p2axgrhzr392gt2a9o68mv35kaf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2007</title>
    <ns>4</ns>
    <id>49787</id>
    <revision>
      <id>4611726</id>
      <parentid>4611643</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T12:00:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Irshadpp</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <origin>4611726</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27046" sha1="30r91g8ipzci6pwzutqsq68hnir6rls" xml:space="preserve">{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;float: right; background-color:#f9f9f9;margin:1px;border: thin solid red; width: 200px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|+ colspan=&quot;2&quot; style=&quot;margin-left: inherit; background:red; color:#ffffff;text-align:center;&quot;| '''നോട്ടീസ് ബോർഡിലെ&lt;/br&gt;പഴയ സം‌വാദങ്ങൾ'''
|-
!align=&quot;center&quot;|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]&lt;br/&gt;
|-
|
[[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2007|2007]] 
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2008|2008]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2009|2009]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2010|2010]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2011|2011]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2012|2012]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2013|2013]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2014|2014]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2015|2015]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2016|2016]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2017|2017]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2018|2018]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2019|2019]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2020|2020]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2021|2021]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2022|2022]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2023|2023]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2024|2024]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2025|2025]]
|}
==ശ്രദ്ധിക്കുക==
[[ഇന്ത്യൻ ജമാ അത്തെ ഇസ്ലാമി]] എന്ന ലേഖനത്തിലെ ഒട്ടു മിക്ക വരികളും മായ്ക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. യൂസർ http://ml.wikipedia.org/wiki/Special:Contributions/Navasjamal ആണ് മായ്ചിട്ടുള്ളത്. എനിക്ക് ഈ ലേഖനത്തെ കുറിച്ച് ആധികാരികാമായി ഒന്നും അറിയില്ല. അത് കൊണ്ട് ഒന്ന് ശ്രദ്ധിക്കുക. യൂസറേയും ലേഖത്തേയും. --&lt;small&gt;&lt;span style=&quot;border: 1px solid&quot;&gt;[[user:Jigesh|'''&lt;span style=&quot;background-color:orange; color:black&quot;&gt; &amp;nbsp;ജിഗേഷ്&amp;nbsp;&lt;/span&gt;''']][[User talk:Jigesh|&lt;span style=&quot;background-color:black; color:lime&quot;&gt;&amp;nbsp;►സന്ദേശങ്ങൾ&amp;nbsp;&lt;/span&gt;]] &lt;/span&gt;&lt;/small&gt; 09:08, 25 മാർച്ച് 2007 (UTC)

==റീഡയറക്ടുകൾ==

ഈ റീഡയറക് ടുകൾ ശ്രദ്ധിക്കുക http://ml.wikipedia.org/wiki/Special:BrokenRedirects  --&lt;small&gt;&lt;span style=&quot;border: 1px solid&quot;&gt;[[user:Jigesh|'''&lt;span style=&quot;background-color:orange; color:black&quot;&gt; &amp;nbsp;ജിഗേഷ്&amp;nbsp;&lt;/span&gt;''']][[User talk:Jigesh|&lt;span style=&quot;background-color:black; color:lime&quot;&gt;&amp;nbsp;►സന്ദേശങ്ങൾ&amp;nbsp;&lt;/span&gt;]] &lt;/span&gt;&lt;/small&gt; 04:42, 29 മാർച്ച് 2007 (UTC)


[[ഹമാസ്]] എന്ന ലേഖനത്തിൽ ഒരു അനോണിമസ് ഉപഭോക്താവ് വരുത്തിവെച്ച മാറ്റം ശ്രദ്ധിക്കൂ. http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B9%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B5%8D&amp;diff=43989&amp;oldid=43983  കാരണം കാണിക്കാതെയാണ് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു. ഈ ലേഖനത്തെ കുറിച്ച് വ്യക്തമായ അറിവില്ല. ദയവായി ശ്രദ്ധിച്ചാലും --&lt;small&gt;&lt;span style=&quot;border: 1px solid&quot;&gt;[[user:Jigesh|'''&lt;span style=&quot;background-color:orange; color:black&quot;&gt; &amp;nbsp;ജിഗേഷ്&amp;nbsp;&lt;/span&gt;''']][[User talk:Jigesh|&lt;span style=&quot;background-color:black; color:lime&quot;&gt;&amp;nbsp;►സന്ദേശങ്ങൾ&amp;nbsp;&lt;/span&gt;]] &lt;/span&gt;&lt;/small&gt; 10:37, 29 മാർച്ച് 2007 (UTC)

==മലയാളത്തിലാക്കാൻ==
എല്ലാ ചിത്ര താളുകളിലും (ഉദാ:[[:Image:ആധാരങ്ങൾ.png]]), summary എന്നൊരു ഉപവിഭാഗം കാണാം ആരെങ്കിലും ബന്ധപ്പെട്ട മീഡിയാവിക്കി സന്ദേശം കണ്ടെത്തി മലയാളത്തിലാക്കാമോ?--[[User:Praveenp|പ്രവീൺ]]''':'''[[User talk:Praveenp|&lt;font color=&quot;green&quot;  style=&quot;font-size: 70%&quot;&gt;സംവാദം&lt;/font&gt;]] 18:42, 4 ഏപ്രിൽ 2007 (UTC)

പ്രവീൺ ഞാൻ ചെയ്യാൻ തെയ്യാറാണ് .പക്ഷെ ഒരു കാര്യം ബോധിപ്പിക്കാനുണ്ട്, മീഡിയാവിക്കിയിലെ എല്ലാ അനുമതി പത്രങ്ങളും മലയാളം വിക്കിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല. ഒന്നു ചേർക്കാമോ? --&lt;small&gt;&lt;span style=&quot;border: 1px solid&quot;&gt;[[user:Jigesh|'''&lt;span style=&quot;background-color:orange; color:black&quot;&gt; &amp;nbsp;ജിഗേഷ്&amp;nbsp;&lt;/span&gt;''']][[User talk:Jigesh|&lt;span style=&quot;background-color:black; color:lime&quot;&gt;&amp;nbsp;►സന്ദേശങ്ങൾ&amp;nbsp;&lt;/span&gt;]] &lt;/span&gt;&lt;/small&gt; 01:38, 5 ഏപ്രിൽ 2007 (UTC)
:summary എന്ന മീഡിയാവിക്കി സന്ദേശമാണ്‌ പ്രവീൺ ഉദ്ദേശിച്ചതെന്നു തോന്നുന്നു.. ജിഗേഷ് കരുതിയത് പകർപ്പവകാശഫലകങ്ങളുടെ കാര്യമാണോ?--[[User:Vssun|Vssun]] 07:34, 5 ഏപ്രിൽ 2007 (UTC)
:മീഡിയ വിക്കി സന്ദേശമാണ് ഞാനുദ്ദേശിച്ചത്. അനുമതി പത്രങ്ങൾ (ലൈസൻസ്) മലയാളത്തിലാക്കുക(വരികൾക്കിടയിലെ വായനാ പ്രശ്നം), ശ്രമകരമാണ്. --[[User:Praveenp|പ്രവീൺ]]''':'''[[User talk:Praveenp|&lt;font color=&quot;green&quot;  style=&quot;font-size: 70%&quot;&gt;സംവാദം&lt;/font&gt;]] 12:00, 5 ഏപ്രിൽ 2007 (UTC)


==അടിയന്തര ശ്രദ്ധയ്ക്ക്==
[[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Calicuter|ഈ താളിൽ നടക്കുന്ന]] സംവാദങ്ങളും അഭിപ്രായപ്രകടനങ്ങളും മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ കാര്യനിർവാഹകർ ശ്രദ്ധിക്കുന്നുണ്ടോ എന്നറിഞ്ഞാൽ കൊള്ളാം.[[ഉപയോക്താവ്:Manjithkaini|മൻ‌ജിത് കൈനി]] 18:49, 5 ജൂലൈ 2007 (UTC)


==കോപ്പി റൈറ്റ് സംശയം ==

http://asi.nic.in/asi_rti.asp എന്ന സൈറ്റ് സർക്കാരിൻറേതാണല്ലോ&gt; അപ്പോൾ അവിടെ യുള്ള പടങ്ങൾ സർക്കാരിൻറെ വെബ്സൈറ്റിലെ പടങ്ങൾ - എന്ന ടാഗ് ഉപയോഗിച്ച് അപ്ലോഡ് ചെയ്യമോ? --[[ഉപയോക്താവ്:Challiyan|ചള്ളിയാൻ ♫  ♫]] 07:40, 18 ഓഗസ്റ്റ്‌ 2007 (UTC)

==AFD==
ദയവായി ഒരു അടിയന്തര AFD - &lt;s&gt;[[കള്ള് ചെത്തുകാരൻ‎]]&lt;/s&gt;. --[[ഉപയോക്താവ്:Jacob.jose|ജേക്കബ്]] 15:13, 11 സെപ്റ്റംബർ 2007 (UTC)

:{{കഴിഞ്ഞു}}. ലേഖനം മായ്‌ച്ചു.
==ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യൽ==
എല്ലാ കാര്യനിർ‌വാഹകരുടേയും ശ്രദ്ധക്ക്...

പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കിയതിനു ശേഷം അക്ഷരത്തെറ്റു മൂലം പേരു മാറ്റം നടത്തുകയും ആദ്യത്തെ താൾ ഡെലിറ്റു ചെയ്യുകയും ചെയ്താൽ പ്രസ്തുത ലേഖനത്തിന്റെ പേര്‌ [[പ്രത്യേകം:Newpages|പുതിയ താളുകൾ]] എന്ന കണ്ണിയിൽ കാണാൻ സാധിക്കില്ല. [[ഫലകം:MPShort|പുതിയ ലേഖനങ്ങളിൽ നിന്ന്]] എന്ന ഫലകം പുതുക്കാനായി പൊതുവേ ആശ്രയിക്കുന്ന ആ താളിൽ ഈ ലേഖനം കാണാതായാൽ അത് വിട്ടു പോകാൻ ഇടയുണ്ട്.. അതു കൊണ്ട് ആവശ്യത്തിന്‌ ഉള്ളടക്കമുള്ള ഇത്തരം താളുകളിലേക്കുള്ള അക്ഷരത്തെറ്റ് റീഡയറക്റ്റുകൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപ് [[ഫലകം:MPShort]]-ൽ അതിന്റെ വിവരങ്ങൾ ചേർക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക.

ആശംസകളോടെ --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 09:32, 18 സെപ്റ്റംബർ 2007 (UTC)

===പ്രത്യേക ശ്രദ്ധക്ക്===
'''ഒരു താൾ ഡെലിറ്റു ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപ് അതിലേക്കുള്ള കണ്ണികൾ നിർബന്ധമായും പരിശോധിക്കുക'''--[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 17:28, 18 ഒക്ടോബർ 2007 (UTC)

==Bot Flag for [[ഉപയോക്താവ്:DragonBot|DragonBot]]==
[[വിക്കിപീഡിയ:യന്ത്രങ്ങൾ/അംഗീകാരത്തിനുള്ള_അപേക്ഷകൾ|ഇവിടേക്ക് മാറ്റി]] --[[ഉപയോക്താവ്:Sadik khalid|സാദിക്ക്‌ ഖാലിദ്‌]] 18:00, 24 സെപ്റ്റംബർ 2007 (UTC)
:നേരത്തെ സൂചിപ്പിച്ച പ്രശ്നമൊക്കെ ഒഴിവാക്കി [[വിക്കിപീഡിയ:യന്ത്രങ്ങൾ/അംഗീകാരത്തിനുള്ള അപേക്ഷകൾ|ഇവിടെ]] ഒരപേക്ഷ കൂടി നൽകിയിട്ട് ഏതാണ്ട് 24 മണിക്കുറാകാറായി. ഇതുവരെ ഒരു തുടർനടപടിയും കണ്ടില്ല. അതുകൊണ്ട് ഇവിടെയും ഒരു കുറിപ്പിടാമെന്നു കരുതി. --[[ഉപയോക്താവ്:Jacob.jose|ജേക്കബ്]] 08:46, 28 സെപ്റ്റംബർ 2007 (UTC)
==രണ്ടു ഉപയോക്താക്കൾ==
[[ഉപയോക്താവ്:Sidheeq|സിദ്ധിഖ്]],[[ഉപയോക്താവ്:Bluemangoa2z|ബ്ലൂമാൻ‌ഗോ]] എന്നീ രണ്ടു ഉപയോക്താക്കൾ വിക്കിയിൽ നടത്തുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങൾ കാര്യനിർ‌വാഹകർ ശ്രദ്ധിക്കുക--[[ഉപയോക്താവ്:Anoopan|അനൂപൻ]] 16:11, 29 ഒക്ടോബർ 2007 (UTC)
:ഒന്നോ രണ്ടോ എഡിറ്റുകൾ ഉദാഹരണ എഡിറ്റുകൾ കൂടി ചേർക്കാമായിരുന്നില്ലേ അനൂപാ? --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 17:03, 29 ഒക്ടോബർ 2007 (UTC)

എല്ലാവരും ചെയ്യുന്നത് പ്രവർത്തനം തന്നെ അല്ലെ? ഈ രണ്ടു വ്യക്തികൾ പ്രശസ്തരാണോ? പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കാൻ. കാര്യസ്ഥൻ അതും കൂടി ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ. സ്നേഹത്തോടെ [[ഉപയോക്താവ്:Bluemangoa2z|ബ്ലുമാൻ‍ഗോ]] 17:05, 29 ഒക്ടോബർ 2007 (UTC)
&lt;s&gt;==മലയാളം വിക്കിയിലെ ഇരട്ടത്താപ്പ് അവസാനിപ്പിക്കുക==
ഇരട്ടത്താപ്പ് ചൂണ്ടികാട്ടിയവർ നോട്ടപുള്ളികൾ,നടത്തിയവർ ‘മഹാന്മാർ’==Sidheeq 17:45, 29 ഒക്ടോബർ 2007 (UTC)&lt;/s&gt;

ഇരട്ടത്താപ്പിൻറെ ഏറ്റവും പുതിയ ഉദാഹരണം സംവാദം [[ബെർലിൻ]]കാണുക ==Sidheeq 18:15, 29 ഒക്ടോബർ 2007 (UTC)

==[[വിക്കിപീ‍ഡിയ:ആത്മകഥ]]==
[[വിക്കിപീഡിയ:ആത്മകഥ]] എന്ന താളിന്റെ വിവർത്തനം പൂർത്തിയായി. താളിൽ &lt;nowiki&gt;{{ഔദ്യോഗികമാർഗ്ഗരേഖ}}&lt;/nowiki&gt; എന്ന ഫലകം ഇട്ടിട്ടുണ്ട്. &lt;nowiki&gt;{{മാർഗ്ഗരേഖ}}&lt;/nowiki&gt;എന്ന ഫലകത്തിൽ ഈ താൾ ചേർത്തിട്ടുമുണ്ട്. കാര്യനിർ‌വാഹകർ ദയവായി ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിയിലെ [[:en:Wikipedia:Autobiography|ഈ താളുമായി]] ഒത്തുനോക്കി റിവ്യൂ ചെയ്ത് തെറ്റുകളുണ്ടെങ്കിൽ തിരുത്താൻ ശ്രദ്ധിക്കണമെന്ന് താത്പര്യപ്പെടുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Jacob.jose|ജേക്കബ്]] 19:30, 4 നവംബർ 2007 (UTC)

==2 താളുകൾ==
[[പിണറായി വിജയൻ]], [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] എനീ താളുകൾ കഴിഞ്ഞ ഒരു മാസത്തിനുള്ളിൽ നിരന്തരമായ വാൻഡലിസത്തിനു വിധേയമായിട്ടുണ്ട്. കാര്യനിർ‌വാഹകർ ശ്രദ്ധിക്കുക. ഉചിതമെങ്കിൽ ഒരു ദിവസത്തേക്ക് semi-protect ചെയ്യുക. സ്ഥിരമായി semi-protect ചെയ്യുന്നതിനോട് എനിക്കു യോജിപ്പില്ല; കാരണം അജ്ഞാതരും നല്ല സംഭാവനകൾ ആ ലേഖനങ്ങൾക്ക് നൽകിയിട്ടുണ്ട്. --[[User:Jacob.jose|ജേക്കബ്]] 17:49, 19 നവംബർ 2007 (UTC)

{{ശരി}} ഒരു ദിവസത്തേക്ക് പ്രൊട്ടക്റ്റ് ചെയ്തു. രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാത്തവരെ മാത്രമേ ഒഴിവാക്കിയിട്ടുള്ളൂ..--[[User:Jyothis|ജ്യോതിസ്]] 18:18, 19 നവംബർ 2007 (UTC)


== റോന്ത് ചുറ്റൽ ==
കാര്യനിർവാഹകർ [http://ml.wikipedia.org/wiki/പ്രത്യേകം:Newpages പുതിയ-താളുകളിൽ] '''മഞ്ഞ പശ്ചാത്തലത്തിൽ കാണുന്ന ലേഖനങ്ങൾ''' നോക്കി പുനരവലോകനം ചെയ്ത്  വലതുവശത്ത് താഴെയായി കാണുന്ന '''[ഈ താളിൽ റോന്ത് ചെയ്തതായി അടയാളപ്പെടുത്തുക]''' - എന്ന കണ്ണിയിൽ ഞെക്കുവാൻ തത്പര്യപ്പെടുന്നു. ലേഖനങ്ങളുടെ നിലവാരം നിലനിർത്താനും. ലേഖനങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന നശീകരണ പ്രവർത്തികൾ കുറയ്ക്കുവാനും ഇത് സഹായകരമാവും. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ [http://www.mediawiki.org/wiki/Help:Patrolled_edits ഇവിടെ] കണുക. --[[User:Sadik khalid|സാദിക്ക്‌ ഖാലിദ്‌]] 10:41, 22 നവംബർ 2007 (UTC)

==spambot==
ദയവായി ശ്രദ്ധിക്കുക: [[Special:Contributions/81.38.234.197]]. --[[User:Jacob.jose|ജേക്കബ്]] 21:46, 27 നവംബർ 2007 (UTC)

{{ശരി}} തൽക്കാലം ഒരു ദിവസത്തേക്കു ബ്ലോക്കിയിട്ടുണ്ട്. --[[User:Jyothis|ജ്യോതിസ്]] 23:34, 27 നവംബർ 2007 (UTC)

==വാൻഡലിസം==
[http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%89%E0%B4%AA%E0%B4%AF%E0%B5%8B%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%86_%E0%B4%B8%E0%B4%82%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B4%82%3ABluemangoa2z&amp;diff=124724&amp;oldid=122831 ഇത്] ശ്രദ്ധിക്കുക. --[[ഉപയോക്താവ്:Jyothis|ജ്യോതിസ്]] 16:37, 4 ഡിസംബർ 2007 (UTC)
==ഹജ്ജും ഷിജു അലക്സും ബ്ലൂ മാങ്ങയും==
[[സംവാദം:ഹജ്ജ്|ഹജ്ജ്]] എന്ന താളിന്റെ സം‌വാദം താളിൽ നിന്നും തുടങ്ങി പരസ്പരം തരം താണ രീതിയിലുള്ള [http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%89%E0%B4%AA%E0%B4%AF%E0%B5%8B%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%86_%E0%B4%B8%E0%B4%82%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B4%82:Shijualex&amp;oldid=125118#.E0.B4.A4.E0.B4.BE.E0.B4.99.E0.B5.8D.E0.B4.95.E0.B4.B3.E0.B5.8D.E2.80.8D_.E0.B4.8E.E0.B4.B4.E0.B5.81.E0.B4.A4.E0.B4.BF.E0.B4.AF.E0.B4.A4.E0.B4.BF.E0.B4.B2.E0.B5.86_.E0.B4.95.E0.B5.81.E0.B4.B1.E0.B4.9A.E0.B5.8D.E0.B4.9A.E0.B5.81_.E0.B4.85.E0.B4.95.E0.B5.8D.E0.B4.B7.E0.B4.B0_.E0.B4.A4.E0.B5.86.E0.B4.B1.E0.B5.8D.E0.B4.B1.E0.B5.81.E0.B4.95.E0.B4.B3.E0.B5.8D.E2.80.8D_.E0.B4.85.E0.B4.95.E0.B5.8D.E0.B4.B7.E0.B4.B0_.E0.B4.A4.E0.B5.86.E0.B4.B1.E0.B5.8D.E0.B4.B1.E0.B5.81.E0.B4.95.E0.B4.B3.E0.B5.8D.E2.80.8D ചീത്ത] വിളികളിലെത്തി നിൽക്കുന്ന ഈ തരം താണ ''യുദ്ധം'' കാര്യനിർ‌വാഹകരുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുത്തുന്നു.നിങ്ങൾ ഇതിനൊന്നും ചെയ്യില്ല എന്നറിയാമെങ്കിലും.--[[ഉപയോക്താവ്:Anoopan|അനൂപൻ]] 15:09, 5 ഡിസംബർ 2007 (UTC)

==ബ്ലോക്ക് ചെയ്യപ്പെട്ട ഉപയോക്താക്കൾ==

ബ്ലോക്ക് ചെയ്യപ്പെട്ട ഉപയോക്താക്കളുടെ പേജും സംവാദതാളും ബ്ലോക്കിങ്ങ് സമയപരിധി അവസാനിക്കുന്നതുവരെ പ്രൊട്ടക്റ്റ് ചെയ്യുന്നത് കൂടുതൽ വിവാദങ്ങൾ ഉണ്ടാകാതിരിക്കാൻ സഹായകരമാകും. അല്ലെങ്കിൽ ആ പേജുകളിൽ കണ്ണീരൊഴുക്കലുകളും കീ ജയ് വിളികളും ഏറാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. പ്രസ്തുത പേജുകളിൽ ഉപയോക്താവ് ബ്ലോക്ക് ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണെന്ന അറിയിപ്പു നൽകുന്നതും നല്ലതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Manjithkaini|മൻ‌ജിത് കൈനി]] 04:35, 6 ഡിസംബർ 2007 (UTC)

:പ്രൊട്ടക്റ്റ് ചെയ്യരുത് പക്ഷെ വേണമെങ്കിൽ സെമിപ്രൊട്ടക്റ്റ് ചെയ്യാം. ബ്ലോക്ക് ചെയ്യപ്പെട്ട ഉപയോക്താവിനു പരാതി രേഖപ്പെടുത്താനും, അഡ്മിനുകളുമായി സംസാരിക്കാനും മറ്റും സ്വന്തം സംവാദതാൾ ഉപയോഗിക്കേണ്ടി വരും. [[പ്രത്യേകം:Contributions/192.8.222.82|192.8.222.82]] 05:06, 6 ഡിസംബർ 2007 (UTC)

:സെമി പ്രൊട്ടക്റ്റ് ചെയ്തിട്ട് കാര്യമില്ല. ബ്ലോക്ക് ചെയ്യപ്പെട്ടയാല്ക്ക് ബ്ലോക്കിങ്ങ് പരിധി കഴിഞ്ഞശേഷമല്ലേ തിരിച്ച് വരാനോക്കൂ.ആല്ലെങ്കിൽ ഐ.പിയി. നിന്ന് പരാതി ഉന്നയിക്കണ്ടി വരും. അത് സെമി പ്രൊട്ടക്റ്റ് ചെയ്താൽ നടക്കുകയുമില്ല. പിന്നെ വേറേ അക്കൗണ്ട് ഉണ്ടാക്കേണ്ടി വരും. അതിനും ഭേദം പരാതികൾക്കായി പഞ്ചായത്തിൽ ഒരു വിഭാഗം ആരംഭിക്കുന്നതല്ലേ. 

മുതിർന്ന ഗുണഭോക്താക്കളെ ബ്ലോക്ക് ചെയ്യുന്നതിനു മുന്നായി ഒരു വാണിങ്ങ് നോട്ട് എങ്കിലും നൽകണം എന്ന അഭിപ്രായമുണ്ട്, പുതിയവർക്കും സോക്കുകളെന്നു സംശയിക്കുന്നവർക്കും ഇല്ലെങ്കിലും വിരോധമില്ല.--[[ഉപയോക്താവ്:Challiyan|ചള്ളിയാൻ ♫  ♫]] 05:40, 6 ഡിസംബർ 2007 (UTC)
:പുതിയ ഉപയോക്താക്കളെയും പഴയ ഉപയോക്താക്കളെയും രണ്ടുരീതിയിൽ കാണുന്നത് ഗുണത്തെക്കാളും ദോഷമല്ലേ ചെയ്യൂ‍. [[ഉപയോക്താവ്:Simynazareth|simy]] 11:03, 6 ഡിസംബർ 2007 (UTC)

:ഞാനുദ്ദേശിച്ചത് വാൻഡലിസം കാണിക്കാനായി വരുന്ന പുതിയ ഉ.ക്കളെയാണ്. അവരെ വാണിങ്ങില്ലാതെ ബ്ലോക്ക് ചെയ്യുന്നത് കൊണ്ട് ദോഷമൊന്നുമില്ല. --[[ഉപയോക്താവ്:Challiyan|ചള്ളിയാൻ ♫  ♫]] 12:38, 6 ഡിസംബർ 2007 (UTC)
:{{Support}} - മേലിൽ ബ്ലോക്ക് ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപ് താക്കീതു കൊടുക്കാം. [[ഉപയോക്താവ്:Simynazareth|simy]] 15:06, 6 ഡിസംബർ 2007 (UTC)
==Vandalism==
[[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jyothis|ഇവിടെ]] ഉള്ള വാൻഡലിസം ശ്രദ്ധിക്കുക. Not undoing any more not to violate [[:en:Wikipedia:Three-revert rule|3RR]]. --[[ഉപയോക്താവ്:Jacob.jose|ജേക്കബ്]] 20:39, 28 ഡിസംബർ 2007 (UTC)
:Same case [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jacob.jose‎|here]] --[[ഉപയോക്താവ്:Jacob.jose|ജേക്കബ്]] 20:41, 28 ഡിസംബർ 2007 (UTC)
::സാദിക്കിനും ജ്യോതിസിനും നന്ദി! പിന്നെ thanks to Thogo, Drini, anaconda, MF_Warburg, DerHexer...and the long list of professional vandal fighters out there..  Updates from yesterday's log - DerHexer will be running a script to block all edits on mlwiki from open proxies. I guess there would be no objections.. :) --[[ഉപയോക്താവ്:Jacob.jose|ജേക്കബ്]] 22:22, 28 ഡിസംബർ 2007 (UTC)

ഡെർഹെക്സർ ഏകദേശം 2300+ ഐപ്പികൾ ബ്ലോക്കിയിട്ടുണ്ട്. സൗദിനെറ്റ് റേഞ്ച് ബ്ലോക്കിലാണിപ്പോൾ. സമയോചിത ഇടപെടലിന്‌ എല്ലാവർക്കും നന്ദി. --[[ഉപയോക്താവ്:Jyothis|ജ്യോതിസ്]] 03:16, 29 ഡിസംബർ 2007 (UTC)</text>
      <sha1>30r91g8ipzci6pwzutqsq68hnir6rls</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>നെന്മാറ വല്ലങ്ങി വേല</title>
    <ns>0</ns>
    <id>67592</id>
    <revision>
      <id>4611812</id>
      <parentid>4570038</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T00:29:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഇത് ദ്രാവിഡ ക്ഷേത്രമാണ്. ദ്രാവിഡ ദൈവത്തിന്റെ പേര് കൃത്യമായി കൊടുത്തു</comment>
      <origin>4611812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14697" sha1="crdb4ogynzz21c3eat9b8k2i27o96og" xml:space="preserve">{{prettyurl|Nemmara Vela}}
{{Infobox holiday 
||holiday_name           = നെന്മാറ വല്ലങ്ങി വേല |observed by       = [[Malayalis]] esp. [[Hinduism|Hindus]]
|date              = [[Shravana|Pooram]] [[Nakshatra]] in the Malayalam Calendar month of [[Medam]]
|observances       = Temple Festival, ''Vedikettu'', ''Melam'', ''Aanapanthal''
|type              = [[Hindu]]
|date              =April 3
}}
[[ചിത്രം:Nellikkulangara_Kavu.JPG|thumb|[[നെല്ലിക്കുളങ്ങര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ശ്രീ നെല്ലികുളങ്ങര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]]]] പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ നെന്മാറയിലെ നെല്ലിക്കുളങ്ങര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ഉത്സവമാണ് '''നെന്മാറ - വല്ലങ്ങി വേല'''. [[നെന്മാറ]], [[വല്ലങ്ങി]] ഗ്രാമപ്രദേശക്കാർ ചേർന്നു നടത്തുന്ന ഒരുത്സവമാണിത്.

== വിശ്വാസം ==
പാലക്കാടു ജില്ലയിൽ നെല്ലിയാമ്പതി മലനിരകളുടെ താഴെയാണ് നെന്മാറ, വല്ലങ്ങി, വിത്തനശ്ശേരി, തിരുവഴിയാട്, അയിലൂർ ദേശങ്ങൾ ചേരുന്ന കുടകരനാട്. മലയാളമാസം മീനം ഒന്ന് മുതൽ ഇരുപത് വരെയാണ് നെന്മാറ-വല്ലങ്ങി വേലക്കാലം 

നെന്മാറ ദേശത്തിന്റെ വേല മന്നം മൂലസ്ഥാനം വേട്ടക്കൊരുമകൻ ക്ഷേത്രം എന്നി പ്രധാന സ്ഥലങ്ങളിലാണ് നടക്കുന്നത്. ദേശാസ്ഥ്നിയായ മൂപ്പിൽ നായർ നെല്ലിക്കുളത്ത് മലയിൽ തപസു ചെയ്തു കൊണ്ടു വന്നതാണ് ഇവിടുത്തെ ഭഗവതി സാന്നിധ്യം എന്നാണ് വിശ്വാസം. സംപ്രീതയായ ആദിപരാശക്തിയുടെ മാതൃ ഭാവമായ ഭദ്രകാളി  മൂപ്പിൽ നായരുടെ അഭ്യര്ത്ഥന മാനിച്ചു ദേശത്തേക്കു വന്നു തന്റെ കുട കരയിൽ വെച്ച് അടുത്തുള്ള കുളത്തിൽ കുളിക്കാൻ ഇറങ്ങി. കുട പൊക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും അത് പൊക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. പിന്നീട് ദേവപ്രശ്നം നടത്തിയപ്പോൾ ദേവീസാന്നീധ്യം ഉണ്ടെന്നും ശ്രീ ഭദ്രകാളിയെ പ്രതിഷ്ഠിക്കണമെന്നും തീർപ്പായി. ആ പ്രദേശമാണ് ഇപ്പോഴുത്ത മൂല സ്ഥാനം. മന്നതും, വേട്ടക്കൊരു മകൻ സ്ഥാനത്തും ഭഗവതി സാന്നിധ്യം ഉണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. മൂലസ്ഥാനത്തെ ദേവിയെ നെന്മാറ നെല്ലിക്കുളങ്ങരയിൽ പുനഃപ്രതിഷ്ടിച്ചതാണ് ഇപ്പോഴത്തെ നെല്ലിക്കുളങ്ങരെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം.

വല്ലങ്ങി ദേശത്തിന്റെ വേല തുടങ്ങുന്നത് ശിവക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ്. പിന്നീട് പഞ്ചവാദ്യത്തോടെ മന്നതിൽ എത്തിചേരുന്നു തുടർന്ന് കുടമാറ്റം. പിന്നീട് ശ്രി കുറുംബ ഭഗവതിയെ പ്രാർത്ഥിച്ചു നഗര പ്രദക്ഷിണം വെച്ച് പാണ്ടി മേളത്തോടെ പന്തലിൽ അണിനിരക്കുന്നു. പിന്നീട് കുടമാറ്റം. കുടമാറ്റത്തിനുശേഷം നെല്ലികുളത്തിയമ്മയെ ദർശിക്കാൻ കാവുകയറുകയും പ്രദ്ദക്ഷീണം വെച്ച്, ആൽത്തറയിൽ എത്തി ചേര്ന്ന് പ്രശസ്തമായ ആൽത്തറമേളം അരങ്ങേറു കയും ചെയ്യുന്നു.

കൂറയിടിൽ ചടങ്ങോടെയാണ്  നെന്മാറ വേലക്ക് തുടക്കം കുറിക്കുന്നത്. പിന്നീട് ഉള്ള ഇരുപത് ദിവസവും ദാരിക നിഗ്രഹം (കളം) പാട്ടുണ്ടാകും. വനത്തിൽ വെച്ച് ഭദ്രകാളി ദാരികനെ എതിരിട്ടതിന്റെയും ഒടുവിൽ നിഗ്രഹിച്ചതിന്റെയും, തുടർന്ന് നടന്ന ആഘോഷങ്ങളുടെയും ഓർമ്മയ്യായാണ് നെന്മാറ വേല നടത്തുന്നത്. കണ്യാർകളിയും ഒൻപതാം നാളിലെ വലിയ കുമ്മാട്ടിയും വേലയുടെ പ്രധാന ചടങ്ങുകളാണ്. പത്താം ദിവസമാണ് കരിവേല നടക്കുന്നത്. മീനം പത്തൊമ്പതിനാണ് ആണ്ടിവേല നടക്കുന്നത്. മീനം ഇരുപതിന്‌ പുലർച്ചെ അഞ്ചുമണിയോടെ വാളുകടയൽ എന്ന ചടങ്ങോടെയാണ് നെന്മാറ വേല തുടങ്ങുന്നത്. വലിയോല വായന, കോലം കയറ്റൽ, പറയ്യെഴൂന്നള്ളത്ത്, ആണ്ടിപ്പട്ടു എന്നിവയാണ് തുടർന്നുള്ള ചടങ്ങുകൾ. തിടമ്പ് ആവാഹനം കഴിഞ്ഞാൽ നെന്മാറ മന്നത്തെ നൂറുകണക്കിന് വാദ്യകലാകാരന്മാർ അണിനിരക്കുന്ന പഞ്ചവാദ്യം ഉണ്ടാം. പതിനൊന്നു ആനകൾ അണിനിരക്കുന്ന ഘോഷയാത്ര മൂലസ്ഥാനത്തും വേട്ടക്കൊരുമകൻ കോവിലിലും ചെന്ന് ദർശനം നടത്തും. തുടർന്ന് നെന്മാറയുടെ വീഥികളിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചു ശ്രീ നെല്ലികുളങ്ങര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തിച്ചേരും. ഇതേസമയത് തന്നെ വല്ലങ്ങി ദേശത്തു നിന്നും ഇതേപോലൊരു എഴുന്നെള്ളിപ്പ് വന്നു ചേരും. (നെന്മാറ വല്ലങ്ങി വേലകൾ ഒന്നിച്ചു കുടമാറ്റം നടക്കുന്ന ചരിത്ര പ്രസിദ്ധമായ സ്ഥലമാണ് നെല്ലികുളങ്ങര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം) തുടർന്നാണ് ചെമ്പട കൊട്ടി നെല്ലികുളങ്ങര ഭഗവതിക്ക് മുൻപിൽ കുടമാറ്റം നടക്കുന്നത്. ഏകദേശം നാലുമണിയോടെയാണ് നെന്മാറ- വല്ലങ്ങി ദേശക്കാരുടെ ആദ്യ വെടിക്കെട്ട് നടക്കുന്നത്. രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും വലിയ വെടിക്കെട്ട് എന്നാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്.{{തെളിവ്}} പാണ്ടിമേളവും, തായമ്പകയും, പഞ്ചവാദ്യവും രാത്രിവരെ ഉണ്ടാകും. പുലർച്ചെ മൂന്നു മുതൽ ആറുവരെ നടക്കുന്ന രണ്ടാമത്തെ വെടിക്കെട്ടും പ്രസിദ്ധമാണ്. വേലച്ചമയങ്ങളും, വെടിക്കെട്ടും ആചാരങ്ങളും കാണുവാനും പങ്കെടുക്കുവാനും അന്യ സംസ്ഥാനത്തു നിന്നുപോലും ഭക്തർ എത്തും എന്നതും നെന്മാറ വേലയുടെ ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്. ഏകദേശം 25  ലക്ഷം പേർ സമ്മേളിക്കുന്ന സുദിനമാണ് മീനം 20.{{തെളിവ്}} 

== പ്രത്യേകതകൾ ==
[[കുമ്മാട്ടി]], [[കരിവേല]], [[ആണ്ടിവേല]] തുടങ്ങിയ ഒട്ടേറെ നാടൻ കലാരൂപങ്ങൾ ഉത്സവസമയത്ത് അരങ്ങേറുന്നു. സമാപനദിന(വേല) ത്തിൽ നെറ്റിപ്പട്ടം കെട്ടിയ മുപ്പതോളം ആനകൾ എഴുന്നള്ളത്തിന് അണിനിരക്കുന്നു.

== എത്തിച്ചേരാൻ ==
* പാലക്കാട് ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും ഏകദേശം‌ 34 കി. മി ദൂരമുണ്ട് നെന്മാറയിലേക്ക്. പാലക്കാട്‌ നെന്മാറ റൂട്ടിൽ ധാരാളം ബസുകൾ ലഭ്യമാണ്.
* തൃശ്ശൂർ നെന്മാറ ദൂരം ഏതാണ്ട് 48 കി. മി. ബസ് സർവീസുകൾ ലഭ്യമാണ്. 
* ഏറ്റവും അടുത്തെ എയർ‌പോർട്ട് - [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]], [[കോയമ്പത്തൂർ വിമാനത്താവളം]]
* ഏറ്റവും അടുത്ത റെയിൽ‌വേ സ്റ്റേഷൻ- [[കൊല്ലങ്കോട്]]. (തിരുവനന്തപുരം മധുര അമൃത എക്സ്പ്രസ്സ്‌, പാലക്കാട് തിരുചെന്തൂർ ട്രെയിൻ എന്നിവ‌ ഇവിടെ നിർത്തുന്നു )
* ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- പാലക്കാട്‌
* മറ്റു പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ - തൃശ്ശൂർ, ഷോർണൂർ 
=== ദൂരം ===
* കൊച്ചി എയർ‌പോർട്ടിൽ നിന്ന് തൃശ്ശൂർ വരെ 55 km. തൃശ്ശൂർ നിന്ന് [[നെന്മാറ]] വരെ 48 km.
* [[കോയമ്പത്തൂർ]] എയർ‌പോർട്ടിൽ നിന്ന് പാലക്കാട് വരെ 60 km. പാലക്കാട് നിന്ന് നെന്മാറ വരെ 28 km.

== ഇത് കൂടി കാണുക ==
* [[തൃശ്ശൂർ പൂരം]]
* [[വൈരങ്കോട് വേല]]

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery&gt;
File:Nenmara Vela Kudamattam.JPG|നെന്മാറ ദേശക്കാരുടെ  കുടമാറ്റം
File:Nenmara Vedikkettu.JPG|നെന്മാറ - വല്ലങ്ങി വേളയിലെ വെടിക്കെട്ടിന്റെ ദൃശ്യം
File:Nenmara_Sree_Nellikulangara_Temple_-_നെന്മാറ_ശ്രീ_നെല്ലിക്കുളങ്ങര_ഭഗവതി_ക്ഷേത്രം,_02.JPG|നെല്ലിക്കുളങ്ങര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
File:Nenmara_Sree_Nellikulangara_Temple_-_നെന്മാറ_ശ്രീ_നെല്ലിക്കുളങ്ങര_ഭഗവതി_ക്ഷേത്രം,_03.JPG|നെല്ലിക്കുളങ്ങര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
File:Nenmara_Sree_Nellikulangara_Temple_-_നെന്മാറ_ശ്രീ_നെല്ലിക്കുളങ്ങര_ഭഗവതി_ക്ഷേത്രം,_04.JPG|നെല്ലിക്കുളങ്ങര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
File:Nellikulangara_Bhagavathi_Temple-നെല്ലിക്കുളങ്ങര_ഭഗവതി_ക്ഷേത്രം.jpg|നെല്ലിക്കുളങ്ങര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
&lt;/gallery&gt;

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{commons category|Nenmara Vallanghy Vela}}
*[http://www.nemmara.co.in ഫോട്ടോകൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180809050737/http://nemmara.co.in/ |date=2018-08-09 }}
*[http://indianbee.com/View-Video/215/Nenmara-Vallengy-Vela-Kerala-Toursim.html വീഡിയോ ]
*[http://gallery.world-click.com ഫോട്ടോഗ്രാഫ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720054733/http://gallery.world-click.com/ |date=2011-07-20 }}
*[http://www.keralaclick.com കേരള ഉത്സവങ്ങളുടെ ചിത്രങ്ങൾ]
{{Coord | 10.592691|76.602632 |dim:5000_type:event|display=title}}
{{ഫലകം:Famous Festivals in Kerala}}
[[വർഗ്ഗം:ഉത്സവം]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഉത്സവങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പാലക്കാട് ജില്ല]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഹിന്ദു ആഘോഷങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>crdb4ogynzz21c3eat9b8k2i27o96og</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അബ്രഹാം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>77060</id>
    <revision>
      <id>4611889</id>
      <parentid>4092356</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T11:48:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44251" sha1="2qto73dqas93qddb0t7fekukic7m0a8" xml:space="preserve">{{prettyurl|Abraham}}
{{for|ഈ ലേഖനം ക്രിസ്തീയവീക്ഷണപ്രകാരമാണ്. ഇസ്ലാമികവീഷണത്തിന്|ഇബ്രാഹിം}}
{{Infobox Person
|name               = അബ്രഹാം(Abraham ,Ibraheem )
|image              = Rembrandt Harmensz. van Rijn 035.jpg
|caption            = [[Binding of Isaac|യിസഹാക്കിനെ ബലി കൊടുക്കുന്നത്]] മാലാഖ തടയുന്നു.&lt;br /&gt;''Abraham and Isaac'' [[റെംബ്രാൻഡ്]] വരച്ച ചിത്രം
|birth_date         = ദൈവശാസ്ത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥാപാത്രം - പാരമ്പര്യപ്രകാരം 2000 ബി.സി.ക്കും - 1500 ബി.സി.ക്കും ഇടയിൽ
|birth_place        = [[ഹാരാൻ]]
|placeofdeath       = 
| death_date        = ദൈവശാസ്ത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥാപാത്രം - പാരമ്പര്യപ്രകാരം 2000 ബി.സി.ക്കും - 1500 ബി.സി.ക്കും ഇടയിൽ
| death_place       = [[മക്‌പേലാ]],&lt;ref&gt;{{Bible verse||Genesis|25:9|121}}&lt;/ref&gt; [[കനാൻ]]
| occupation        = യഹൂദ, ക്രിസ്തു, ഇസ്ലാം മതപ്രകാരം പിതാമഹൻ.
| parents           = [[തേരഹ്]]
| children          = [[യിശ്മായേൽ]]&lt;br /&gt;[[യിസഹാക്ക്]]&lt;br /&gt;സിമ്രാൻ&lt;br /&gt;ജൊക്ഷാൻ&lt;br /&gt;മെദാൻ&lt;br /&gt;മിദ്യാൻ&lt;br /&gt;യിശ്ബാക്ക്&lt;br /&gt;ശൂവഹ്
}}
അബ്രഹാമിക മതങ്ങളായ യഹൂദമതം, ക്രൈസ്തവത, ഇസ്‌ലാം എന്നിവയിൽ പ്രവാചകനായി കരുതപ്പെടുന്ന വ്യക്തിയാണ് '''അബ്രഹാം'''({{lang-he|אַבְרָהָם}} {{Audio|He-Avraham.ogg|listen}}). അബ്രഹാമിന്റെ ചരിത്രം ഉത്പത്തി പുസ്തകത്തിലും പുതിയനിയമത്തിലെ അപ്പോസ്തല പ്രവൃത്തികളിലും വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.

അബ്രാം എന്നായിരുന്നു ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല നാമം. യഹോവ ഇദ്ദേഹത്തെ ബഹുജാതികൾക്കു പിതാവ് ആക്കുകയും എല്ലാ പുരുഷൻമാരും പരിഛേദനം (circumcision) ഏൽക്കണമെന്ന് ഇദ്ദേഹംമൂലം അനുശാസിക്കുകയും ചെയ്തതോടൊപ്പം, അബ്രാം എന്ന പേരിനെ അബ്രഹാം എന്നാക്കി മാറ്റി. 'ശ്രേഷ്ഠത പ്രാപിച്ച പിതാവ്', 'ജനാവലികളുടെ പിതാവ്', 'വിശ്വാസികളുടെ പിതാവ്', 'ദൈവത്തിന്റെ സ്നേഹിതൻ' എന്നെല്ലാം അബ്രഹാമിനെ ബൈബിളിൽ വ്യവഹരിക്കുന്നുണ്ട്.
സ്വപുത്രനെ ബലി കഴിക്കാൻ അബ്രഹാം തയ്യാറാകുന്നു

കൽദായ പട്ടണത്തിൽ ഉർ എന്ന സ്ഥലത്തെ ശിൽപിയായ തേരഹിന്റെ പുത്രനായി അബ്രഹാം ജനിച്ചു. ഇദ്ദേഹത്തിനു നാബോർ, ഹാരാൻ എന്ന രണ്ടു സഹോദരൻമാരുണ്ടായിരുന്നു. ഹാരാന്റെ മരണത്തെ തുടർന്നു യഹോവയുടെ ആജ്ഞയനുസരിച്ച്, ഭാര്യ സാറാ, സഹോദരപുത്രനായ ലോത്ത്, പിതാവ് എന്നിവരോടൊപ്പം അബ്രഹാം ഹാരാൻ പട്ടണത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെവച്ച് തേരഹ് മരണമടഞ്ഞു. ദൈവനിയോഗം അനുസരിച്ച് അബ്രഹാം എഴുപത്തഞ്ചാം വയസ്സിൽ ലോത്തിനോടൊപ്പം ശേഖേം, ബെഥേൽ എന്നീ സ്ഥലങ്ങളിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച് കനാനിൽ ചെന്നു താമസിച്ചു. അവിടെനിന്നു ഈജിപ്തിലേക്കുപോയി. സാറാ സുന്ദരിയായിരുന്നതിനാൽ ഈജിപ്തുകാർ ഭർത്താവായ തന്നെ വധിച്ചുകളയുമെന്ന് ഭയപ്പെട്ട് അവൾ തന്റെ സഹോദരിയാണെന്ന് അബ്രഹാം അവരെ ധരിപ്പിച്ചു. രാജാവ് അവളെ ഭാര്യയാക്കുകയും അബ്രഹാമിനെ യഥായോഗ്യം സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. അവിടെ ഉണ്ടായ ദൈവശിക്ഷയെത്തുടർന്ന് സത്യം വെളിപ്പെടുകയും അബ്രഹാമിനും സാറായ്ക്കും ബഥേലിലേക്ക് പോകുവാൻ രാജാനുമതി ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു. അവിടെവച്ച് ലോത്തുമായി സ്വത്തു പങ്കിട്ടു. ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ യോർദാൻ ദേശം ലോത്തിനു നല്കിയിട്ട് അബ്രഹാം ഹെബ്രോണിലെ മമ്രേയിൽ താമസമാക്കി. തുടർന്ന് ശത്രുക്കളുടെ ആക്രമണത്തിൽനിന്നു ലോത്തിനെ ഇദ്ദേഹം രക്ഷിക്കുകയും ശലേം രാജാവായ മൽക്കീസഹദേക്കിന്റെ അനുഗ്രഹാശിസ്സുകൾക്കു പാത്രീഭൂതനാകുകയും ചെയ്തു.
{{Biblical longevity}}

അബ്രഹാമിന് 86 വയസ്സുവരെ സന്തതി ഉണ്ടായില്ല. എലയാസർ എന്ന അടിമയെ ഇദ്ദേഹം അനന്തരാവകാശിയാക്കി. എന്നാൽ സാറായുടെ അനുഗ്രഹാശിസ്സുകളോടെ ഹാഗാർ എന്ന ദാസിയിൽ അബ്രഹാമിന് യിശ്മായേൽ എന്ന മകൻ ജനിച്ചു. സാറായുടെ വന്ധ്യതയെ പരിഹസിച്ചതിനെ തുടർന്ന് ഹാഗാറിനേയും ശിശുവിനേയും മരുഭൂമിയിലേക്ക് അബ്രഹാം അയച്ചു. യഹോവയുടെ വാഗ്ദാനപ്രകാരം 100-ാം വയസ്സിൽ അബ്രഹാമിന് സാറായിൽ യിസഹാക്ക് എന്ന പുത്രൻ ജനിച്ചു. എന്നാൽ ഏകജാതനായ യിസഹാക്കിനെ മോറിയാ മലയിൽ കൊണ്ടുചെന്ന് ബലികഴിക്കാൻ യഹോവ കല്പിക്കുകയാണുണ്ടായത്. അബ്രഹാം അതീവദുഃഖിതനായെങ്കിലും ദൈവാജ്ഞയെ അനുസരിക്കുവാൻ തയ്യാറായി. പക്ഷേ, കുട്ടിയെ കൊലപ്പെടുത്തുവാൻ കത്തി എടുത്തപ്പോൾ നാടകീയമാംവിധം യഹോവ ഇദ്ദേഹത്തെ പിന്തിരിപ്പിക്കുകയും പകരം ഒരു ആടിനെ കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. സാറാ 127-ാം വയസ്സിൽ മരിച്ചു. കുറേകാലങ്ങൾക്കുശേഷം അബ്രഹാം കെതൂറയെ വിവാഹം ചെയ്തു. കെതൂറയിൽനിന്നു ജനിച്ച സന്താനങ്ങളാണ് മിദ്യാൻ, ദെദാൻ എന്നീ വർഗക്കാരുടെ പൂർവികർ എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. അബ്രഹാം മരണത്തോട് അടുത്തപ്പോൾ തന്റെ സ്വത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും യിസഹാക്കിനു നല്കി. 175-ാം വയസ്സിൽ ഇദ്ദേഹം മരിച്ചു. സാറായെ അടക്കം ചെയ്ത മക്പോലാഗുഹയിൽ ഇദ്ദേഹത്തെയും സംസ്കരിച്ചു.

അബ്രഹാം സ്വന്തം മകനെ ബലികഴിക്കാൻ അല്പംപോലും മടിക്കാതിരിക്കുകയും ഉർ ദേശത്തുനിന്ന് പുറപ്പെട്ട് സഞ്ചാരജീവിതം നയിക്കാൻ സന്നദ്ധനാകയും ചെയ്തത് യഹോവയിലുള്ള അചഞ്ചലമായ വിശ്വാസത്തിനും സുദൃഢമായ അനുസരണത്തിനും ഉത്തമോദാഹരണങ്ങളായി വ്യവഹരിക്കപ്പെട്ടുവരുന്നു. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബാംഗങ്ങളോടുള്ള സ്നേഹം, അവരുടെമേലുള്ള നിയന്ത്രണശക്തി, ആതിഥ്യമര്യാദ, ഔദാര്യം, ശത്രുക്കളോടു പോരാടാനുള്ള ധൈര്യം, ബുദ്ധികൂർമത എന്നിവയെ ഉദാഹരിക്കുന്ന വിവിധ സംഭവങ്ങൾ ബൈബിളിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

ദൈവത്തിന്റെ വെളിപാടു ലഭിക്കുകയും വാഗ്ദാനങ്ങളെ ക്ഷമയോടുകൂടി കാത്തിരുന്ന് സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്ത അബ്രഹാമിനെ വലിയ ഒരു പ്രവാചകനായി ക്രൈസ്തവരോടൊപ്പം യഹൂദരും ഇസ്ലാം മതക്കാരും കരുതുന്നു.

==ഉൽപ്പത്തിപ്പുസ്തകത്തിലെ വിവരണം==
[[Hebrew Bible|ഹീബ്രൂ ബൈബിളിലെ]] {{Bibleverse||Genesis|11:26–25:10|HE}}എന്ന ഭാഗത്താണ് എബ്രഹാമിന്റെ കഥ വിവരിക്കുന്നത്.

[[File:Molnár Ábrahám kiköltözése 1850.jpg|thumb|right|എബ്രഹാമിന്റെ പുറപ്പാട് ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ചിത്രകാരൻ [[József Molnár (painter)|ജോസഫ് മോൾനർ]]]]

===പാരമ്പര്യത്തെയും സ്ഥാനത്തെയും സംബന്ധിച്ച്===
[[നോഹ|നോഹയുടെ]] പത്താം തലമുറയിൽ പെട്ട പിന്തുടർച്ചകാരനായ [[Terah|ടെറായ്ക്ക്]] മൂന്ന് ആൺമക്കളുണ്ടായിരുന്നു. അബ്രാം (പിന്നീട് അബ്രാഹാം എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു), [[Nahor|നഹോർ]], [[Haran|ഹറാൻ]] എന്നിവരായിരുന്നു അവർ. ഹറാന്റെ മകനായിരുന്നു [[Lot (Bible)|ലോട്ട്]] (ഇതിനാൽ ഇദ്ദേഹം അബ്രഹാമിന്റെ അനന്തരവനായിരുന്നു). ഹറാൻ [[Ur of the Chaldees|ചാൽദീസിലെ ഉർ]] എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് നിര്യാതനായി. അബ്രാം [[Sarah|സാറായിയെ]] വിവാഹം കഴിച്ചുവെങ്കിലും സാറായിക്ക് മക്കളുണ്ടായില്ല. ടെറായും &lt;!-- NOT Nahor, --&gt;അബ്രാമും സാറായിയും ലോട്ടും പിന്നീട് കനാനിലേയ്ക്ക് യാത്ര പുറപ്പെട്ടുവെങ്കിലും ഹറാൻ എന്ന സ്ഥലത്ത് താമസമുറപ്പിച്ചു. ഇവിടെ വച്ച് ടെറാ 205 വയസ്സിൽ മരണമടഞ്ഞു. ({{Bibleverse||Genesis|11:27–11:32|HE}}) ദൈവം അബ്രാമിനോട് തന്റെ രാജ്യത്തെയും ബന്ധുജനങ്ങളെയും ഉപേക്ഷിച്ച് താൻ കാണിച്ചുതരുന്ന നാട്ടിലേയ്ക്ക് പോകുവാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.  അബ്രഹാമിന്റെ സന്തതിപരമ്പരകളെ വലിയൊരു രാജ്യമാക്കിമാറ്റാം എന്നും  അദ്ദേഹത്തെ അനുഗ്രഹിക്കാം എന്നും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാമം മഹത്തരമാക്കാമെന്നും അദ്ദേഹത്തിനെ അനുഗ്രഹിക്കുന്നവരെയും അനുഗ്രഹിക്കാമെന്നും അദ്ദേഹത്തെ ശപിക്കുന്നവരെ ശപിക്കാമെന്നും ദൈവം വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. ({{Bibleverse||Genesis|12:1–3|HE}}) ഹറാൻ വിട്ട് ഭാര്യ സാറായി അനന്തരവൻ ലോട്ട് ഇവർ സമ്പാദിച്ച സ്വത്തുക്കളും ജനങ്ങളും എന്നിവയോടൊപ്പം യാത്ര പുറപ്പെടുമ്പോൾ അബ്രാമിന് 75 വയസ്സുണ്ടായിരുന്നു. ഇവർ [[Canaan|കനാനിലെ]] [[Shechem|ഷെച്ചെം]] എന്ന സ്ഥലത്തേയ്ക്ക് യാത്ര ചെയ്തു. ({{Bibleverse||Genesis|12:4–6|HE}})

[[File:Tissot Abram's Counsel to Sarai.jpg|thumb|left|230px|''അബ്രാം സാറായിയെ ഉപദേശിക്കുന്നു'' (1896–1902 കാലത്ത് [[James Tissot|ജെയിംസ് ടിസ്സോ വരച്ചത്]])]]

===എബ്രാമും സാറായിയും===
കനാൻ ദേശത്ത് ക്ഷാമമുണ്ടായതുമൂലം അബ്രാമും ലോട്ടും അവരുടെ കുടുംബങ്ങളും തെക്ക് &lt;!-- northern --&gt;[[Ancient Egypt|ഈജിപ്തിലേയ്ക്ക്]] പോയി. വഴിമദ്ധ്യേ അബ്രാം സാറായിയോട് തന്റെ സഹോദരിയാണെന്ന് ഈജിപ്ത്യരോട് പറയാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഈജിപ്തുകാർ തന്നെ കൊല്ലാതിരിക്കാനായിരുന്നു ഇത്. ({{Bibleverse||Genesis|12:10–13|HE}}) ഇവർ ഈജിപ്തിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ ഫറവോയുടേ രാജകുമാരന്മാർ സാറായിയുടെ സൗന്ദര്യത്തെപ്പറ്റി [[Pharaoh|ഫറവോയോട്]] പുകഴ്ത്തിപ്പറയുകയും സാറായി‌യെ കൊട്ടാരത്തിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോവുകയും ചെയ്തു. അബ്രാമിന് &quot;കാളകൾ, ആൺ കഴുതകൾ, പരിചാരകർ, പരിചാരികമാർ, പെൺ കഴുതകൾ ഒട്ടകങ്ങൾ&quot; എന്നിവ നൽകപ്പെട്ടു. പക്ഷേ ദൈവം ഫറവോയ്ക്കും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തിനും മഹാമാരികൾ നൽകി, ഫറവോ ഇതിന് കാരണം കണ്ടുപിടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോഴാണ്  ({{Bibleverse||Genesis|12:14–17|HE}}) സാറായി ഒരു വിവാഹിതയാനെന്നും അബ്രാമിന്റെ ഭാര്യയാണെന്നും കണ്ടെത്തിയപ്പോൾ ഫറവോ ഇവരോട് ഉടൻ തന്നെ തങ്ങളുടേ സാധനങ്ങളുമായി സ്ഥലം വിടാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. ({{Bibleverse||Genesis|12:18–20|HE}})

{{-}}

===അബ്രാമും ലോട്ടും വേർപിരിയുന്നു===
[[File:Wenceslas Hollar - Abraham and Lot separating (State 2).jpg|thumb|right|250px|അബ്രാമും ലോട്ടും വേർപിരിയുന്നത് ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. [[Wenceslaus Hollar|വെൻസെസ്ലാസ് ഹോളർ]].]]
ബെതെൽ, ഹായി എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിൽ തിരികെയെത്തിയപ്പോൾ അബ്രാമിന്റെയും ലോട്ടിന്റെയും വളർത്തുമൃഗങ്ങൾ ഒരേ പുൽമേടുകളിലായിരുന്നു മേഞ്ഞിരുന്നത്  (&quot;കൂടാതെ [[Canaan|കനാൻ]] നിവാസികളും [[Perizzite|പെരിസൈറ്റുകളും]] ഇവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു&quot;). ഇത് ഈ കുടുംബങ്ങളുടെ കന്നുകാലികളെ മേയ്ക്കാൻ ഏൽപ്പിച്ചിരുന്ന ഇടയന്മാർക്ക് ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാക്കി. ഇടയന്മാർക്കിടെയിലെ മത്സരം അസഹനീയമായപ്പോൾ അബ്രാം ലോട്ടിനോട് സഹോദരന്മാർക്കിടയിലെ മത്സരം ഒഴിവാക്കാൻ ഒന്നുകിൽ ഇടതുവശത്തോ അല്ലെങ്കിലു വലതുവശത്തോ ഒരു പ്രദേശം തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. പക്ഷേ ലോട്ട് കിഴക്ക് [[Jordan river|ജോർദാൻ]] സമതലത്തേയ്ക്ക് പോകാൻ തീരുമാനിച്ചു.  ഇവിടെ ഭൂമി ഗുണമുള്ളതായിരുന്നു. സോവർ വരെയുള്ള പ്രദേശത്ത് ജല ലഭ്യതയുമുണ്ടായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം സോഡോമിനടുത്തുള്ള സമതലത്തിലെ നഗരങ്ങളിൽ താമസിച്ചു. അബ്രാം തെക്ക് [[Hebron|ഹെബ്രോണിലേയ്ക്ക്]] പോവുകയും [[Mamre|മാമ്രേ]] സമതലത്ത് [[God in Abrahamic religions|ദൈവത്തെ]] ആരാധിക്കുവാനായി ഒരു ബലിക്കല്ല് സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു. ({{bibleref|Genesis|13:1–18|KJV}})

=== അബ്രാമും സോഡോമും ഗൊമോറയും ===
[[File:Meeting of abraham and melchizadek.jpg|thumb|175px|അബ്രാമും മെൽചിസെഡെക്കും സന്ധിക്കുന്നു (1464–1467 കാലത്ത് [[Dieric Bouts|ഡൈറിക് ബൗട്ട്സ് എൽഡർ]] വരച്ചത്)]]

[[Sodom and Gomorrah|ജോർദാൻ നദിയിലെ നഗരങ്ങളായ]] സോഡോമും ഗൊമോറയും [[Elam|എലാമിനെതിരേ]] കലാപം നടത്തിയപ്പോൾ, ({{Bibleverse||Genesis|14:1–9|HE}}) എബ്രാമിന്റെ അനന്തരവനായ ലോട്ടിനെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തെ മുഴുവനും തടവുകാരായി [[Elamite|എലാമൈറ്റ്]] സൈന്യം പിടികൂടി. എലാമൈറ്റ് സൈന്യം സോഡോമിലെ രാജാവിനെ വധിച്ചശേഷം കൊള്ളയടിച്ച സമ്പത്ത് പങ്കുവയ്ക്കാനായി വന്നു. ({{Bibleverse||Genesis|14:8–12|HE}}) ഈ സമയത്ത് ലോട്ടും കുടുംബവും [[Sodom and Gomorrah|സോഡോം രാജ്യത്തിന്റെ]] അതിർത്തിയിൽ താമസിച്ചിരുന്നതിനാൽ സൈന്യം ഇവരെ ലക്ഷ്യമിടുകയുണ്ടായി. ({{Bibleverse||Genesis|13:12|HE}})

സൈന്യത്തിന്റെ പിടിയിൽ നിന്ന് രക്ഷപെട്ട ഒരാൾ എബ്രാമിനോട് എന്താണ് നടന്നതെന്ന് വന്നു പറഞ്ഞു. വിവരമറിഞ്ഞപ്പോൾ എബ്രാം പരിശീലനം ലഭിച്ച 318 പരിചാരകരെ കൂട്ടി എലാമൈറ്റ് സൈന്യത്തെ പിന്തുടർന്ന് പോയി. ഈ സൈന്യം [[Battle of the Vale of Siddim|സിദ്ദിമിലെ യുദ്ധത്തിനു]] ശേഷം തളർന്ന സ്ഥിതിയിലായിരുന്നു. [[Dan (Bible)|ഡാൻ]] എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് അബ്രാം തന്റെ സൈന്യത്തെ ഒന്നിലധികം വിഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ച് രാത്രിയിൽ ആക്രമണം നടത്തി. ഇവർ തടവുകാരെ മോചിപ്പിക്കുക മാത്രമല്ല [[Damascus|ദമാസ്കസിനു]] വടക്കുള്ള ഹൊബായിൽ വച്ച് എലാമൈറ്റ് രാജാവായ [[Chedorlaomer|ചെഡോർലവോമറെ]] വധിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇവർ ലോട്ടിനെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തെയും സ്വതന്ത്രരാക്കുകയും സോഡോമിൽ നിന്ന് കടത്തിക്കൊണ്ടുപോയ വസ്തുക്കൾ തിരികെപ്പിടിക്കുകയും ചെയ്തു. ({{Bibleverse||Genesis|14:13–16|HE}})

അബ്രാം തിരികെയെത്തിയപ്പോൾ സോഡോമിലെ രാജാവ് (ഇദ്ദേഹത്തെ അബ്രാമിന് പരിചയമുണ്ടായിരുന്നില്ല, സോഡോലിലെ പഴയ രാജാവായിരുന്ന [[Bera (Bible)|ബെറ]], മരിച്ചുപോയിരുന്നു. {{Bibleverse||Genesis|14:10|HE}}) [[King's dale|ഷെവാ താഴ്വാരത്തിൽ]] വന്ന് ഇദ്ദേഹത്തെ സ്വീകരിച്ചു.  സലേമിലെ ([[Jerusalem|ജെറുസലേം]]) രാജാവായ [[Melchizedek|മെൽച്ചിസെഡെക്കും]] [[Elyon|എല്യോണിന്റെ]] പുരോഹിതനും ഇദ്ദേഹത്തിന് അപ്പവും വൈനും നൽകുകയും അബ്രാമിനെയും ദൈവത്തെയും ആശീർവദിക്കുകയും ചെയ്തു. അബ്രാം മെൽച്ചിസെഡെക്കിന് തനിക്കു ലഭിച്ചതിന്റെ പത്തിലൊന്ന് നൽകി. സോഡോമിലെ രാജാവ് അബ്രാമിന് സ്വത്തുക്കൾ കൈവശം വയ്ക്കുവാനും തന്റെ ജനങ്ങളെ മാത്രം തിരികെത്തരുവാനും ആവശ്യപ്പെട്ടു. തടവുകാരെ തിരികെ നൽകിയെങ്കിലും അബ്രാം രാജാവിൽ നിന്ന് തനിക്കവകാശപ്പെട്ട പങ്കിൽ കൂടുതൽ പാരിതോഷികങ്ങൾ സ്വീകരിക്കാൻ കൂട്ടാക്കിയില്ല. ({{Bibleverse||Genesis|14:17–24|HE}})

=== അബ്രഹാമിന്റെ ഉടമ്പടി ===
[[File:Schnorr von Carolsfeld Bibel in Bildern 1860 024.png|thumb|left|200px|ദൈവം അബ്രാമിനോട് നക്ഷത്രങ്ങൾ എണ്ണാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നതിന്റെ വെളിപാട് (1860-ൽ മരത്തിൽ കൊത്തിയത് [[Julius Schnorr von Carolsfeld|ജൂലിയസ് ഷ്ണോർ വോൺ കരോൾസ്ഫീൽഡ്]])]]

ദൈവം അബ്രാമിന് ഒരു വെളിപാടുനൽകുകയും നക്ഷത്രങ്ങളോളം പിന്തുടർച്ചക്കാരെ നൽകാമെന്ന വാഗ്ദാനം ആവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. അബ്രാമും ദൈവവും ഒരു ഉടമ്പടിച്ചടങ്ങ് നടത്തി. ഭാവിയിൽ ഇസ്രായേല്യർ ഈജിപ്തിൽ തടവിലാകുമെന്ന് ദൈവം വെളിപ്പെടുത്തി. അബ്രാമിന്റെ അനന്തരതലമുറകൾ കൈവശം വയ്ക്കാൻ പോകുന്ന ഭൂമി ദൈവം വിവരിച്ചു: &quot;കെനൈറ്റുകളുടെയും കെന്നിസൈറ്റുകളുടെയും കാഡ്മൊണൈറ്റുകളുടെയും ഹിറ്റൈറ്റുകളുടെയും പെരിസൈറ്റുകളുടെയും റെഫൈറ്റുകളുടെയും അമോറൈറ്റുകളുടെയും കനാനൈറ്റുകളുടെയും ഗിഋഗാഷൈറ്റുകളുടേയും ജെബൂസൈറ്റുകളുടെയും ഭൂമി.” ([http://www.biblegateway.com/passage/?search=genesis%2015&amp;version=NIV ഉൽപ്പത്തി 15])

===അബ്രാമും ഹാഗാറും===
[[File:Foster Bible Pictures 0032-1.jpg|thumb|right|''അബ്രഹാമും, [[Sarah|സാറായും]] [[Hagar|ഹാഗാറും]]'', 1897-ലെ ബൈബിൾ ചിത്രീകരണത്തിൽ.]]

കനാനിൽ പത്തുവർഷം താമസിച്ചിട്ടും കുട്ടികളുണ്ടാകാത്ത സ്ഥിതിക്ക് രാജ്യങ്ങളുടെ പിതാമഹനാകുന്നതെങ്ങനെ എന്ന് അബ്രാമും സാറായിയും ചിന്തിച്ചു. സാറായി അപ്പോൾ തന്റെ ഈജിപ്റ്റുകാരിയായ ജോലിക്കാരി [[Hagar|ഹാഗാറിനോട്]] അബ്രഹാമിനൊപ്പം ലൈംഗികബന്ധത്തിലേർപ്പെടാനും അതിലൂടെ ഗർഭിണിയാകാനും ആവശ്യപ്പെട്ടു. അബ്രാം സമ്മതിക്കുകയും ഹാഗാറുമായി ബന്ധപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഇതിന്റെ ഫലമായി ഹാഗാറും സാറായിയും തമ്മിൽ ശത്രുതയുണ്ടായി. ({{Bibleverse||Genesis|16:1–6|HE}})

സാറായിയുമായി വഴക്കിട്ട് ഹാഗാർ [[Shur (Bible)|ഷൂർ]] എന്ന സ്ഥലത്തേയ്ക്ക് യാത്ര പുറപ്പെട്ടു. വഴിയിൽ [[God in Abrahamic religions|ദൈവത്തിന്റെ]] മാലാഖ ഹാഗാറിനുമുന്നിൽ ഒരു ഉറവയ്ക്കടുത്തുവച്ച് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. മാലാഖ ഹാഗാറിനോട് തിരികെപ്പോകാനും അവൾ “കാട്ടുകഴുതയെപ്പോലുള്ളൊരു മകന് ജന്മം നൽകുമെന്നും അവന്റെ കൈകൾ മറ്റെല്ലാവർക്കും എതിരായിരിക്കുമെന്നും മറ്റുള്ള എല്ലാവരുടെയും കൈകൾ അവനെതിരായിരിക്കുമെന്നും അവൻ തന്റെ സഹോദരന്മാരുടെ മുന്നിൽ കാണുമെന്നും” പറഞ്ഞു. തന്റെ മകനെ [[Ishmael|ഇസ്മായേൽ]] എന്നു വിളിക്കാൻ ദൈവം ഹാഗാറിനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഹാഗാർ ദൈവത്തെ “[[El Roi|എൽ-റോയ്]]” എന്നുവിളിച്ചു. ഉറവയുള്ള കിണർ അന്നുമുതൽ ബീർ ലഹോയ് റോയി എന്നറിയപ്പെടുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഹാഗാർ ദൈവം പറഞ്ഞതനുസരിച്ച് എബ്രാമിനടുത്തേയ്ക്ക് തിരികെപ്പോയി. ഇഷ്മായേൽ ജനിച്ചപ്പോൾ എബ്രാമിന് എൺപത്തിയാറ് വയസ്സുണ്ടായിരുന്നു. ({{Bibleverse||Genesis|16:7–16|HE}})

===എബ്രഹാമും സാറായും===
പതിമൂന്ന് വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം എബ്രാമിന് 99 വയസ്സ് പ്രായമുണ്ടായിരുന്നപ്പോൾ ദൈവം എബ്രാമിന്റെ പുതിയ പേര് പ്രഖ്യാപിച്ചു: “എബ്രഹാം, പല രാജ്യങ്ങളുടെയും പിതാവ്.” എബ്രാം പിന്നീട് ദൈവത്തിന്റെ ഉടമ്പടിയിൽ ചേരാനുള്ള ചടങ്ങ് സ്വീകരിച്ചു ({{Bibleverse||Genesis|15|HE}}-ൽ നിന്ന്) സാറായിയിൽ നിന്ന് തനിക്ക് ഒരു കുട്ടിയുണ്ടാകാനുള്ള സമയമടുത്തുവരികയായിരുന്നു. അനന്തരാവകാശത്തിലൂടെയോ സ്വീകരിക്കപ്പെടുന്നതിലൂടെയോ ഈ “മഹത്തായ രാജ്യത്തിന്റെ” ഭാഗമാകണമെങ്കിൽ  എല്ലാ പുരുഷന്മാരും [[Religious male circumcision|ചേലാകർമ്മം]] ചെയ്യണമെന്നും അല്ലെങ്കിൽ ഇത് കരാർ ലംഘനമാകുമെന്നുമാണ് വിശ്വാസം. അതിനുശേഷം ദൈവം സാറായിയുടെ പുതിയ പേര് പ്രഖ്യാപിച്ചു: “[[Sarah|സാറാ]]” എന്ന പേരുനൽകി ദൈവം അവരെ അനുഗ്രഹിച്ചു. അബ്രഹാം ദൈവത്തെ കണ്ടുമുട്ടിയതിനു ശേഷം ഇദ്ദേഹവും കുടുംബത്തിലെ ബാക്കി പുരുഷന്മാരും ചേലാകർമ്മം ചെയ്തു. ({{Bibleverse||Genesis|17:1–27|HE}})

dhisijd===അബ്രഹാമിന്റെ മൂന്ന് സന്ദർശകർ===

===അബ്രഹാമിന്റെ അപേക്ഷ===

===അബ്രഹാമും അബിമലേക്കും===

===ഐസക്കിന്റെ ജനനം===

=== അബ്രഹാമും ഇഷ്മായേലും ===

===അബ്രഹാമും ഐസക്കും===

===പിന്നീടുള്ള വർഷങ്ങൾ===

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

==ഗ്രന്ഥസൂചിക==
{{Refbegin|indent=yes}}
&lt;!--BEGIN biblio format. If indent param. is used, Pls use a colon (:) instead of asterisk (*) for bullet markers in the references list --&gt;
:{{cite book
 |last        = Alter
 |first       = Robert
 |author-link = Robert Alter
 |title       = The five books of Moses
 |year        = 2008
 |publisher   = W. W. Norton
 |url         = http://books.google.com.au/books?id=ZcMhkJ8a708C&amp;printsec=frontcover&amp;dq=he+Five+Books+of+Moses&amp;hl=en&amp;ei=s7bATsiWFYjHmQX_6LXKBA&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;ved=0CDgQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=Hellenisitic&amp;f=false
 |ref         = harv
}}
:{{cite book
 |last1         = Andrews
 |first1        = Stephen J.
 |chapter       = Abraham
 |editor1-last  = Mills
 |editor1-first = Watson E.
 |editor2-last  = Bullard
 |editor2-first = Roger A.
 |title         = Mercer Dictionary of the Bible
 |year          = 1990
 |publisher     = Mercer University Press
 |url           = http://books.google.com.au/books?ei=HAQjUOXUHeLYigffsIHACw&amp;id=goq0VWw9rGIC&amp;dq=dictionary+bible&amp;q=Abraham#v=snippet&amp;q=Abraham&amp;f=false
 |ref           = harv
}}
:{{cite book |author={{aut|Boadt, Lawrence}} |authorlink=Lawrence Boadt |title=Reading the Old Testament: An Introduction |publisher=Paulist Press |location=New York |year=1984 |isbn=0-8091-2631-1 |oclc= |url=http://books.google.com/?id=LGQNT6G_do8C&amp;dq=Reading+the+Old+Testament:+an+introduction++By+Lawrence+Boadt&amp;printsec=frontcover&amp;q= }}
:{{cite book
 |last         = Fokkelman
 |first        = J.P.
 |author-link  = Jan P. Fokkelman
 |chapter      = Time and the structure of the Abraham cycle
 |editor-last  = Van Der Woude
 |editor-first = A.S.
 |title        = New Avenues in the Study of the Old Testament
 |year         = 1989
 |publisher    = Brill
 |url          = http://books.google.com.au/books?id=BDlCAAAAIAAJ&amp;pg=PA96&amp;dq=time+and+structure+of+the+abraham+cycle&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=WPMSUYXyO4_QkgWMuoGgAw&amp;ved=0CDEQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=time%20and%20structure%20of%20the%20abraham%20cycle&amp;f=false
 |ref          = harv
}}
:{{cite book |author={{aut|Ginzberg, Louis}} |editor=Harriet Szold tr |title=Legends of the Jews, Volume 1 |publisher=Jewish Publication Society |location=Philadelphia |year=2003 |isbn=0-8276-0709-1 |oclc= |url=http://www.gutenberg.org/dirs/etext98/1lotj10.txt |access-date=2013-08-01 |archive-date=2012-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120403180037/http://www.gutenberg.org/dirs/etext98/1lotj10.txt |url-status=dead }}
:{{cite book
 |last1      = Gooder
 |first1     = Paula
 |authorlink = 
 |title      = The Pentateuch: A Story of Beginnings
 |year       = 2005
 |publisher  = Continuum
 |url        = http://books.google.com.au/books?id=49XpvvO-Oq0C&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false
 |ref        = harv
}}
:{{cite book |author={{aut|Harrison, R. K.}} |title=An Introduction to the Old Testament |publisher=Eerdmans |location=Grand Rapids, MI |year=1969|isbn=0-87784-881-5 |oclc= |url= }}
:{{cite book
 |last1     = Hill
 |first1    = Andrew E.
 |last2     = Walton
 |first2    = John H.
 |title     = A Survey of the Old Testament
 |year      = 2010
 |publisher = Zondervan
 |url       = http://books.google.com.au/books?id=WC80zxPIgyQC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Hill+Walton+A+Survey+of+the+Old+Testament&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=t-kRUfH1JIvLmgXEroD4BQ&amp;ved=0CDEQ6AEwAA
 |ref       = harv
}}
:{{cite book
|last                = Hughes
|first                = Jeremy
|title                = Secrets of the Times: Myth and History in Biblical Chronology
|year                = 1990
|publisher                = Continuum
|url                = http://books.google.com.au/books?id=vPg2cvQLwHAC&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|ref                = harv
}}
:{{cite book |author={{aut|Kidner, Derek}} |title=Genesis |publisher=Inter-Varsity Press|location=Downers Grover, IL |year=1967|isbn= |oclc= |url= }}
:{{cite book |author={{aut|Kitchen, K.A.}} |title=Ancient Orient and Old Testament |publisher=Inter-Varsity Press|location=Chicago |year=1966|isbn= |oclc= |url= }}
:{{cite book |author={{aut|Levenson, Jon D.}} |chapter=The Conversion of Abraham to Judaism, Christianity and Islam |title=The Idea of Biblical Interpretation: Essays in Honor of James L. Kugel |editors=Hindy Najman, Judith Newman (eds) |publisher=Koningklijke Brill |location=Leiden |year=2004 |isbn=90-04-13630-4 |oclc= |url=http://books.google.com/?id=Wde9LO-_FPIC&amp;dq }}
:{{cite book
 |last1         = McCarter
 |first1        = P. Kyle
 |authorlink    = 
 |chapter       = Abraham
 |editor1-last  = Freedman
 |editor1-first = Noel David
 |editor2-last  = Myers
 |editor2-first = Allen C.
 |title         = Eerdmans Dictionary of the Bible
 |year          = 2000
 |publisher     = Eerdmans
 |url           = http://books.google.com.au/books?id=qRtUqxkB7wkC&amp;pg=PA10&amp;dq=Eerdmans+Dictionary+of+the+Bible+Abraham+McCarter&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=Px4OUZNAiq6VBd7JgNAE&amp;ved=0CDEQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=Eerdmans%20Dictionary%20of%20the%20Bible%20Abraham%20McCarter&amp;f=false
 |ref           = harv
}}
:{{cite book
 |last1      = McNutt
 |first1     = Paula
 |authorlink = 
 |title      = Reconstructing the Society of Ancient Israel
 |year       = 1999
 |publisher  = Westminster John Knox Press
 |url        = http://books.google.com.au/books?id=hd28MdGNyTYC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Reconstructing+the+Society+of+Ancient+Israel&amp;source=bl&amp;ots=aF71ff25t4&amp;sig=EBa_WBg_DnTeAgChDdoIiEVOR2o&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=uRsiUOXhL6-wiQfpoYHQAw&amp;ved=0CDQQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=Reconstructing%20the%20Society%20of%20Ancient%20Israel&amp;f=false
 |ref        = harv
}}
:{{cite book
 |last1      = Moore
 |first1     = Megan Bishop
 |last2      = Kelle
 |first2     = Brad E.
 |authorlink = 
 |title      = Biblical History and Israel's Past
 |year       = 2011
 |publisher  = Eerdmans
 |url        = http://books.google.com.au/books?id=Qjkz_8EMoaUC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Biblical+History+and+Israel%27s+Past&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=t43IT7L8NIzJmAXoxpX-Dg&amp;ved=0CEAQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q=Biblical%20History%20and%20Israel%27s%20Past&amp;f=false
 |ref        = harv
}}
:{{Citation|title=A century of biblical archaeology|url=http://books.google.com/?id=e1x9Rs_zdG8C&amp;pg=PA149&amp;dq=tablets+of+ebla&amp;cd=6#v=onepage&amp;q=tablets%20of%20ebla|first1=Peter Roger Stuart|last1=Moorey|publisher=Westminster John Knox Press|year=1991|isbn=978-0-664-25392-9}}.
:{{cite book
 |last1         = Pitard
 |first1        = Wayne T.
 |chapter       = Before Israel
 |editor1-last  = Coogan
 |editor1-first = Michael D.
 |title         = The Oxford History of the Biblical World
 |year          = 2001
 |publisher     = Oxford University Press
 |url           = http://books.google.com.au/books?id=zFhvECwNQD0C&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false
 |ref           = harv
}}
:{{cite book |author={{aut|Schultz, Samuel J.}} |title=The Old Testament Speaks |edition=4th |publisher=Harper |location=San Francisco|year=1990|isbn=0-06-250767-2 |oclc= |url=https://archive.org/details/oldtestamentspea00schu}}
:{{cite book |author={{aut|Silberman, Neil Asher; Finkelstein, Israel}} |title=The Bible unearthed: archaeology's new vision of ancient Israel and the origin of its sacred texts|publisher=Free Press |location=New York |year=2001 |isbn=0-684-86912-8 }}
:{{cite book |author={{aut|Thompson, J.A.}} |title=Handbook to Life in Bible Times |edition= |publisher=Inter-Varsity Press|location=Downers Grove, IL |year=1986 |isbn=0-87784-949-8  |oclc= |url= }}
:{{cite book |author={{aut|Thompson, Thomas}} |title=The Historicity of the Patriarchal Narratives: The Quest for the Historical Abraham |publisher=[[Trinity Press International]] |location=Valley Forge, Pa |year=2002 |url=http://books.google.com/?id=lwrzapZYqFAC&amp;dq |isbn=1-56338-389-6 }}
:{{Cite book
|url=http://books.google.com/?id=5HVyAQAACAAJ
|title=Abraham in history and tradition
|author={{aut|Van Seters, John}}
|publisher=Yale University Press
|location=New Haven, CT
|year=1975
|isbn=0-300-01792-8
|ref=harv
}}
:{{cite book
 |last1     = Ska
 |first1    = Jean Louis
 |title     = The Exegesis of the Pentateuch: Exegetical Studies and Basic Questions
 |year      = 2009
 |publisher = Mohr Siebeck
 |url       = http://books.google.com.au/books?id=7g4yqsv0S0cC&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false
 |ref       = harv
}}
:{{cite book |author={{aut|Vermes, Geza}} |title=Scripture and tradition in Judaism. Haggadic studies |publisher=Brill |location=Leiden |year=1973 |isbn=90-04-07096-6 |oclc= }}
{{refend}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==

{{Commons category|Abraham}}
{{Wikiquote}}
* [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1544/Abraham &quot;Abraham.&quot;] Encyclopædia Britannica Online. 29 May 2011.
* [http://www.aug.edu/augusta/iconography/abraham.html &quot;Abraham&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121004140216/http://www.aug.edu/augusta/iconography/abraham.html |date=2012-10-04 }} in ''Christian Iconography''
* [http://www.chabad.org/112356/ &quot;Abraham&quot;] in Judaism
* [http://www.azamra.org/Earth/mount-03.html Abraham smashes the idols] Accessed 24 March 2011
* [http://www.wdl.org/en/item/2890 &quot;Journey and Life of the Patriarch Abraham&quot;]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} is a map dating back to 1590
* [http://www.nybooks.com/articles/archives/2013/may/23/one-abraham-or-three/ ''‘One Abraham or Three?’''] 23 May 2013 [[Adam Kirsch]] New York Review of Books

{{S-start}}
{{Succession box
| title= [[Patriarch (Bible)|Leader of Israel Abraham]]
| years=
| before=[[Terah]]
| after= [[Isaac]]
}}
{{S-end}}

{{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം}}
{{Catholic saints}}
{{Adam to David}}
{{Prophets of the Tanakh}}
{{Prophets in the Qur'an|no}}

[[വർഗ്ഗം:ബൈബിളിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Biblical patriarchs]]
[[വർഗ്ഗം:Old Testament saints]]
[[വർഗ്ഗം:Founders of religions]]
[[വർഗ്ഗം:Manifestations of God in the Bahá'í Faith]]
[[വർഗ്ഗം:Jewish religious leaders]]
[[വർഗ്ഗം:Fertile Crescent]]</text>
      <sha1>2qto73dqas93qddb0t7fekukic7m0a8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉളിക്കൽ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>107528</id>
    <revision>
      <id>4611751</id>
      <parentid>4610447</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T14:59:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20589-55</username>
        <id>216022</id>
      </contributor>
      <origin>4611751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12135" sha1="sf5pg9r29iw4wzyn7bv926uubuj7ahc" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ulikkal}}
{{For|ഇതേ പേരിലുള്ള ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്|ഉളിക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്}}
{{Infobox settlement
| name                            = ഉളിക്കൽ
| native_name_lang                = 
| other_name                      = 
| nickname                        = 
| settlement_type                 = ചെറു പട്ടണം
| image_skyline                   = File:Payyavoor Village, Near Taliparamba City (27).jpg
| image_alt                       = 
| image_caption                   = ഉളിക്കലിലെ [[നുച്ചിയാട്]] വഴി കടന്നുപോകുന്ന മലയോര ഹൈവേ
| pushpin_map                     = India Kerala
| pushpin_label_position          = right
| pushpin_map_alt                 = 
| pushpin_map_caption             = ഉളിക്കൽ, കേരളം 
| coordinates                     = {{coord|12|2|0|N|75|39|0|E|display=inline,title}}
| subdivision_type                = രാജ്യം 
| subdivision_name                = {{flag|ഇന്ത്യ}}
| subdivision_type1               = [[States and territories of India|സംസ്ഥാനം]]
| subdivision_name1               = [[കേരളം]]
| subdivision_type2               = [[List of districts of India|ജില്ല]]
| subdivision_name2               = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]]
| subdivision_type3               = [[കേരളത്തിലെ താലൂക്കുകൾ|താലൂക്ക്]]
| subdivision_name3               = [[ഇരിട്ടി താലൂക്ക്|ഇരിട്ടി]]
| established_title               = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date                = 
| founder                         = 
| named_for                       = 
| government_type                 = [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] 
| governing_body                  = [[ഉളിക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]]
| unit_pref                       = Metric
| area_footnotes                  = 
| area_rank                       = 
| area_total_km2                  = 74.68
| elevation_footnotes             = &lt;ref&gt;{{cite web| url=https://en-in.topographic-map.com/maps/bg07/Ulikkal/ |title=ulikkal elevation map |website=topographic-map.com}}&lt;/ref&gt;
| elevation_m                     = 43
| population_total                = 35,429
| population_as_of                = 2011
| population_rank                 = 
| population_density_km2          = auto
| population_demonym              = 
| population_footnotes            = &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1027|title=കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തുകളുടെ അടിസ്ഥാന വിവരങ്ങൾ &amp;#124; Deparyment of Panchayats|access-date=2026-02-08|archive-date=2025-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20251118132145/https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1027|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| demographics_type1              = ഭാഷകൾ 
| demographics1_title1            = ഔദ്യോഗികം
| demographics1_info1             = [[മലയാളം]], ഇംഗ്ലീഷ് 
| timezone1                       = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +5:30
| postal_code_type                = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code                     = 670705
| registration_plate              = KL 78
| blank1_name_sec1                = [[നിയോജക മണ്ഡലം]]
| blank1_info_sec1                = [[ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇരിക്കൂർ]]
| blank2_name_sec1                = [[ലോക്സഭ]] 
| blank2_info_sec1                = [[കണ്ണൂർ ലോക്സഭാമണ്ഡലം|കണ്ണൂർ]]
| blank1_name_sec2                = [[Climate of India|Climate]]
| blank1_info_sec2                = [[Climatic regions of India|humid]] &lt;small&gt;([[Köppen climate classification|Köppen]])&lt;/small&gt;
| website                         = {{URL|http://www.ulikkal.com}}
| iso_code                        = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL-78]]
| footnotes                       = 
}}

കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ഇരിട്ടി താലൂക്ക്|ഇരിട്ടി താലൂക്കിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു മലയോര പട്ടണമാണ്‌ '''ഉളിക്കൽ'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lsgkerala.gov.in/electionupdates/deStatusLB.php?distID=13|title=DE Status|access-date=5 October 2025|website=Local Self Government Department, Government of Kerala|archive-date=2021-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614095249/https://lsgkerala.gov.in/electionupdates/deStatusLB.php?distID=13|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[ഉളിക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് |ഉളിക്കൽ പഞ്ചായത്തിന്റെ]] ആസ്ഥാനമാണ് ഉളിക്കൽ പട്ടണം. കേരളത്തിലെ മലയോര ഹൈവേ അഥവാ [[സംസ്ഥാനപാത 59 (കേരളം)|സംസ്ഥാന പാത 59]] ഉളിക്കൽ ഗ്രാമത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു. ഉളിക്കൽ പഞ്ചായത്തിൻ്റെ കിഴക്കൻ അതിർത്തിയായ കാലാങ്കി ഹിൽ സ്റ്റേഷൻ കർണാടകയിലെ കുടക് ജില്ലയുമായി അതിർത്തി പങ്കിടുന്നു. 

300 വർഷത്തോളം പഴക്കമുള്ള [[വയത്തൂർ കാലിയാർ ശിവക്ഷേത്രം]] ഇവിടെ നിന്നും മൂന്നു കിലോമീറ്റർ വടക്കായിസ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. കുടകരാണിവിടത്തെ പ്രധാന ഊട്ടുത്സവത്തിൽ മുഖ്യ പങ്കാളികൾ. വയത്തൂർ പുഴയുടെ തീരത്താണ്‌ ഈ ക്ഷേത്രം.

==സ്ഥാനം==
[[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും (ഇരിക്കൂർ, കല്ല്യാട്, ഊരത്തൂർ വഴി) 46 കിലോമീറ്റർ വടക്ക് കിഴക്കായും താലൂക്ക് ആസ്ഥാനമായ [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയിൽ]] നിന്നും 7 കിലോമീറ്റർ വടക്ക് മാറിയുമാണ് ഉളിക്കൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കേരള-കർണാടക അതിർത്തിയായ കൂട്ടുപുഴ ഉളിക്കലിൽ നിന്നും 8.5 കിലോമീറ്റർ (വഴി പേരട്ട) കിഴക്ക് മാറിയാണ്. ഈ പ്രദേശത്തെ പ്രമുഖ വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രമായ [[കാഞ്ഞിരക്കൊല്ലി]] ഇവിടെ നിന്ന് 18 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്‌.

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
കണ്ണൂർ ജില്ലയുടെ കിഴക്കുവശത്തായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു കുന്നിൻ പ്രദേശമാണ് ഉളിക്കൽ. പൊതുവെ ഉയരം കൂടിയും കുറഞ്ഞുമുള്ള ഒരു സമ്മിശ്ര ഭൂപ്രകൃതിയുള്ള ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ കിഴക്കേയറ്റം കർണാടക സംസ്ഥാനവുമായി അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന വനനിരകളാണ്. 

==ഗതാഗതം==
===റോഡ്===
കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും നീളം കൂടിയ സംസ്ഥാന പാതയായ [[സംസ്ഥാനപാത 59 (കേരളം)|സംസ്ഥാന പാത 59]] അഥവാ മലയോര ഹൈവേ ഉളിക്കലിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു. ഇത് ഈ പ്രദേശത്തെ മറ്റ് മലയോര പട്ടണങ്ങളുമായും ഗ്രാമങ്ങളുമായും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന സുപ്രധാന പാതയാണ്. ഉളിക്കലിൻ്റെ കിഴക്ക് ഭാഗത്ത് ഈ പാത കർണാടകയിലെ പ്രമുഖ നഗരങ്ങളായ [[ബെംഗളൂരു|ബാംഗ്ലൂരുമായും]], [[മൈസൂർ|മൈസൂരുമായും]] ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. മറ്റൊരു പ്രധാന പാതയാണ് [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയെയും]] ഉളിക്കലിനെയും തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ഇരിട്ടി - ഉളിക്കൽ റോഡ്. പശ്ചിമഘട്ട മലനിരകളിലൂടെ മനോഹരമായ കാഴ്ചകൾ ആസ്വദിച്ചു പോകാവുന്ന പാതയാണ് ഉളിക്കൽ - വട്യാംതോട് - മാട്ടറ - കാലാങ്കി റോഡ്. ഈ പ്രദേശത്തെ പ്രമുഖ വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രമായ [[കാഞ്ഞിരക്കൊല്ലി|കാഞ്ഞിരക്കൊല്ലിയെ]] ഉളിക്കലുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പാതയാണ് ഉളിക്കൽ - വട്യാംതോട് - [[മണിക്കടവ്]] - [[കാഞ്ഞിരക്കൊല്ലി]] റോഡ്. പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിൻ്റെ കീഴിലെ മറ്റൊരു പാതയാണ് ഉളിക്കലിനെ [[ശ്രീകണ്ഠപുരം|ശ്രീകണ്ഠപുരമായും]] [[മലപ്പട്ടം|മലപ്പട്ടമായും]] ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന കണിയാർവയൽ-കാഞ്ഞിലേരി-ഉളിക്കൽ റോഡ്. ഇത് ഉളിക്കലിനടുത്ത് കോക്കാട് നിന്നാരംഭിച്ച് കണിയാർവയലിൽ അവസാനിക്കുന്നു.

===റെയിൽവേ===
ഉളിക്കലിൽ റെയിൽവേ സൗകര്യങ്ങൾ ലഭ്യമല്ല. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ 45 കി.മീ അകലെയുള്ള [[കണ്ണൂർ തീവണ്ടി നിലയം|കണ്ണൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനാണ്]].
===വ്യോമഗതാഗതം===
ഉളിക്കലിൽ നിന്ന് 25 കി.മീ മാത്രം അകലെയായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന [[കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] ആണ് ഏറ്റവും അടുത്ത വിമാനത്താവളം. കോഴിക്കോട്, മംഗലാപുരം വിമാനത്താവളങ്ങളും സമീപമാണ്.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist}}
{{Kannur-geo-stub}}

{{കണ്ണൂർ ജില്ല}}

[[Category:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>sf5pg9r29iw4wzyn7bv926uubuj7ahc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611755</id>
      <parentid>4611751</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T15:54:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20589-55</username>
        <id>216022</id>
      </contributor>
      <comment>/* റോഡ് */</comment>
      <origin>4611755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12878" sha1="ejhfxrcifnndm5cdvche36yoavz03xz" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ulikkal}}
{{For|ഇതേ പേരിലുള്ള ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്|ഉളിക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്}}
{{Infobox settlement
| name                            = ഉളിക്കൽ
| native_name_lang                = 
| other_name                      = 
| nickname                        = 
| settlement_type                 = ചെറു പട്ടണം
| image_skyline                   = File:Payyavoor Village, Near Taliparamba City (27).jpg
| image_alt                       = 
| image_caption                   = ഉളിക്കലിലെ [[നുച്ചിയാട്]] വഴി കടന്നുപോകുന്ന മലയോര ഹൈവേ
| pushpin_map                     = India Kerala
| pushpin_label_position          = right
| pushpin_map_alt                 = 
| pushpin_map_caption             = ഉളിക്കൽ, കേരളം 
| coordinates                     = {{coord|12|2|0|N|75|39|0|E|display=inline,title}}
| subdivision_type                = രാജ്യം 
| subdivision_name                = {{flag|ഇന്ത്യ}}
| subdivision_type1               = [[States and territories of India|സംസ്ഥാനം]]
| subdivision_name1               = [[കേരളം]]
| subdivision_type2               = [[List of districts of India|ജില്ല]]
| subdivision_name2               = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]]
| subdivision_type3               = [[കേരളത്തിലെ താലൂക്കുകൾ|താലൂക്ക്]]
| subdivision_name3               = [[ഇരിട്ടി താലൂക്ക്|ഇരിട്ടി]]
| established_title               = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date                = 
| founder                         = 
| named_for                       = 
| government_type                 = [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] 
| governing_body                  = [[ഉളിക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]]
| unit_pref                       = Metric
| area_footnotes                  = 
| area_rank                       = 
| area_total_km2                  = 74.68
| elevation_footnotes             = &lt;ref&gt;{{cite web| url=https://en-in.topographic-map.com/maps/bg07/Ulikkal/ |title=ulikkal elevation map |website=topographic-map.com}}&lt;/ref&gt;
| elevation_m                     = 43
| population_total                = 35,429
| population_as_of                = 2011
| population_rank                 = 
| population_density_km2          = auto
| population_demonym              = 
| population_footnotes            = &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1027|title=കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തുകളുടെ അടിസ്ഥാന വിവരങ്ങൾ &amp;#124; Deparyment of Panchayats|access-date=2026-02-08|archive-date=2025-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20251118132145/https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1027|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| demographics_type1              = ഭാഷകൾ 
| demographics1_title1            = ഔദ്യോഗികം
| demographics1_info1             = [[മലയാളം]], ഇംഗ്ലീഷ് 
| timezone1                       = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +5:30
| postal_code_type                = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code                     = 670705
| registration_plate              = KL 78
| blank1_name_sec1                = [[നിയോജക മണ്ഡലം]]
| blank1_info_sec1                = [[ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇരിക്കൂർ]]
| blank2_name_sec1                = [[ലോക്സഭ]] 
| blank2_info_sec1                = [[കണ്ണൂർ ലോക്സഭാമണ്ഡലം|കണ്ണൂർ]]
| blank1_name_sec2                = [[Climate of India|Climate]]
| blank1_info_sec2                = [[Climatic regions of India|humid]] &lt;small&gt;([[Köppen climate classification|Köppen]])&lt;/small&gt;
| website                         = {{URL|http://www.ulikkal.com}}
| iso_code                        = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL-78]]
| footnotes                       = 
}}

കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ഇരിട്ടി താലൂക്ക്|ഇരിട്ടി താലൂക്കിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു മലയോര പട്ടണമാണ്‌ '''ഉളിക്കൽ'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lsgkerala.gov.in/electionupdates/deStatusLB.php?distID=13|title=DE Status|access-date=5 October 2025|website=Local Self Government Department, Government of Kerala|archive-date=2021-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614095249/https://lsgkerala.gov.in/electionupdates/deStatusLB.php?distID=13|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[ഉളിക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് |ഉളിക്കൽ പഞ്ചായത്തിന്റെ]] ആസ്ഥാനമാണ് ഉളിക്കൽ പട്ടണം. കേരളത്തിലെ മലയോര ഹൈവേ അഥവാ [[സംസ്ഥാനപാത 59 (കേരളം)|സംസ്ഥാന പാത 59]] ഉളിക്കൽ ഗ്രാമത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു. ഉളിക്കൽ പഞ്ചായത്തിൻ്റെ കിഴക്കൻ അതിർത്തിയായ കാലാങ്കി ഹിൽ സ്റ്റേഷൻ കർണാടകയിലെ കുടക് ജില്ലയുമായി അതിർത്തി പങ്കിടുന്നു. 

300 വർഷത്തോളം പഴക്കമുള്ള [[വയത്തൂർ കാലിയാർ ശിവക്ഷേത്രം]] ഇവിടെ നിന്നും മൂന്നു കിലോമീറ്റർ വടക്കായിസ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. കുടകരാണിവിടത്തെ പ്രധാന ഊട്ടുത്സവത്തിൽ മുഖ്യ പങ്കാളികൾ. വയത്തൂർ പുഴയുടെ തീരത്താണ്‌ ഈ ക്ഷേത്രം.

==സ്ഥാനം==
[[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും (ഇരിക്കൂർ, കല്ല്യാട്, ഊരത്തൂർ വഴി) 46 കിലോമീറ്റർ വടക്ക് കിഴക്കായും താലൂക്ക് ആസ്ഥാനമായ [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയിൽ]] നിന്നും 7 കിലോമീറ്റർ വടക്ക് മാറിയുമാണ് ഉളിക്കൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കേരള-കർണാടക അതിർത്തിയായ കൂട്ടുപുഴ ഉളിക്കലിൽ നിന്നും 8.5 കിലോമീറ്റർ (വഴി പേരട്ട) കിഴക്ക് മാറിയാണ്. ഈ പ്രദേശത്തെ പ്രമുഖ വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രമായ [[കാഞ്ഞിരക്കൊല്ലി]] ഇവിടെ നിന്ന് 18 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്‌.

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
കണ്ണൂർ ജില്ലയുടെ കിഴക്കുവശത്തായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു കുന്നിൻ പ്രദേശമാണ് ഉളിക്കൽ. പൊതുവെ ഉയരം കൂടിയും കുറഞ്ഞുമുള്ള ഒരു സമ്മിശ്ര ഭൂപ്രകൃതിയുള്ള ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ കിഴക്കേയറ്റം കർണാടക സംസ്ഥാനവുമായി അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന വനനിരകളാണ്. 

==ഗതാഗതം==
===റോഡ്===
*കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും നീളം കൂടിയ സംസ്ഥാന പാതയായ [[സംസ്ഥാനപാത 59 (കേരളം)|സംസ്ഥാന പാത 59]] അഥവാ മലയോര ഹൈവേ ഉളിക്കലിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു. ഇത് ഈ പ്രദേശത്തെ മറ്റ് മലയോര പട്ടണങ്ങളുമായും ഗ്രാമങ്ങളുമായും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന സുപ്രധാന പാതയാണ്. ഉളിക്കലിൻ്റെ കിഴക്ക് ഭാഗത്ത് ഈ പാത കർണാടകയിലെ പ്രമുഖ നഗരങ്ങളായ [[ബെംഗളൂരു|ബാംഗ്ലൂരുമായും]], [[മൈസൂർ|മൈസൂരുമായും]] ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. 
*മറ്റൊരു പ്രധാന പാതയാണ് [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയെയും]] ഉളിക്കലിനെയും തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ഇരിട്ടി - ഉളിക്കൽ റോഡ്. 
*പശ്ചിമഘട്ട മലനിരകളിലൂടെ മനോഹരമായ കാഴ്ചകൾ ആസ്വദിച്ചു പോകാവുന്ന പാതയാണ് ഉളിക്കൽ - വട്യാംതോട് - മാട്ടറ - കാലാങ്കി റോഡ്. 
*ഈ പ്രദേശത്തെ പ്രമുഖ വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രമായ [[കാഞ്ഞിരക്കൊല്ലി|കാഞ്ഞിരക്കൊല്ലിയെ]] ഉളിക്കലുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പാതയാണ് ഉളിക്കൽ - വട്യാംതോട് - [[മണിക്കടവ്]] - [[കാഞ്ഞിരക്കൊല്ലി]] റോഡ്. 
*പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിൻ്റെ കീഴിലെ മറ്റൊരു പാതയാണ് ഉളിക്കലിനെ [[ശ്രീകണ്ഠപുരം|ശ്രീകണ്ഠപുരമായും]] [[മലപ്പട്ടം|മലപ്പട്ടമായും]] ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഉളിക്കൽ-കാഞ്ഞിലേരി-കണിയാർവയൽ റോഡ്. ഇത് ഉളിക്കലിനടുത്ത് കോക്കാട് നിന്നാരംഭിച്ച് കണിയാർവയലിൽ അവസാനിക്കുന്നു. 
*ഉളിക്കലിൽ നിന്ന് കണ്ണൂർ നഗരത്തിലേയ്ക്കും കണ്ണൂർ വിമാനത്താവളത്തിലേക്കുമുള്ള ഏറ്റവും എളുപ്പമാർഗമാണ് ഉളിക്കൽ-ഊരത്തൂർ-കല്ല്യാട്-ഇരിക്കൂർ റോഡ്. ഇത് ഉളിക്കൽ -കണിയാർവയൽ റൂട്ടിൽ തേർമലയിൽ നിന്ന് തിരിഞ്ഞ് [[ഊരത്തൂർ]], [[കല്ല്യാട്]] വഴി [[ഇരിക്കൂർ|ഇരിക്കൂറുമായി]] ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.

===റെയിൽവേ===
ഉളിക്കലിൽ റെയിൽവേ സൗകര്യങ്ങൾ ലഭ്യമല്ല. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ 45 കി.മീ അകലെയുള്ള [[കണ്ണൂർ തീവണ്ടി നിലയം|കണ്ണൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനാണ്]].
===വ്യോമഗതാഗതം===
ഉളിക്കലിൽ നിന്ന് 25 കി.മീ മാത്രം അകലെയായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന [[കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] ആണ് ഏറ്റവും അടുത്ത വിമാനത്താവളം. കോഴിക്കോട്, മംഗലാപുരം വിമാനത്താവളങ്ങളും സമീപമാണ്.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist}}
{{Kannur-geo-stub}}

{{കണ്ണൂർ ജില്ല}}

[[Category:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>ejhfxrcifnndm5cdvche36yoavz03xz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അച്ചുതണ്ട്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>132242</id>
    <revision>
      <id>4611835</id>
      <parentid>3622657</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T06:04:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6793" sha1="4u42a3pbyypzmupd73lpqoksxyxlx61" xml:space="preserve">{{prettyurl|Axle}}
[[File:Rollingstock axle.jpg|thumb|right|300px|[[തീവണ്ടി|തീവണ്ടിയുടെ]] വീലുകൾ തമ്മിൽ അച്ചുതണ്ടിനാൽ ബന്ധിച്ചിരിക്കുന്നു]]

[[തീവണ്ടി]], മോട്ടോർവാഹനങ്ങൾ മുതലായവയുടെ ചക്രങ്ങളെ താങ്ങുകയോ കറക്കുകയോ ചെയ്യുന്നതിനുള്ള തണ്ടോ (shaft) സ്പിൻഡിലോ (spindle) പോലുള്ള ദണ്ഡിനെയാണ് '''അച്ചുതണ്ട്''' അഥവ '''ആക്സിൽ''' എന്നു പറയുന്നത്. [[ചക്രങ്ങൾ]] തമ്മിലുള്ള അകലം നിലനിർത്താനും അച്ചുതണ്ട് ഉപകരിക്കുന്നു. ചക്രങ്ങൾ കറക്കാനുപയോഗിക്കുന്ന പിൻ (pin), ദണ്ഡ് (bar), തണ്ട് (shaft) എന്നിവയ്ക്കെല്ലാം എൻജിനീയറിങ്ങിൽ പൊതുവേ അച്ചുതണ്ട് എന്നു പറയുന്നു. ചക്രങ്ങളോടു ബന്ധിച്ച് അവയോടൊപ്പം കറങ്ങുന്നവയും ചക്രങ്ങളെ താങ്ങാൻമാത്രം ഉറപ്പിച്ചവയുമായ അച്ചുതണ്ടുകളുമുണ്ട്. ചക്രങ്ങളോടൊപ്പം കറങ്ങുന്നതരം അച്ചുതണ്ടുകൾ ചക്രമധ്യത്തിൽ ഹൈഡ്രോളിക (hydraulic) മർദം ഉപയോഗിച്ച് തിരുകി കയറ്റുകയാണ് പതിവ്.&lt;ref&gt;[http://science.howstuffworks.com/transport/engines-equipment/hydraulic.htm How Hydraulic Machines Work]&lt;/ref&gt;
[[File:Axle - Leaf rigid 01.gif|thumb|left|200px|പിൻഭാഗചാലക അച്ചുതണ്ടുകൾ]]
മോട്ടോർവാഹന ഉത്പാദനത്തിൽ അച്ചുതണ്ട് മറ്റു പല ഭാഗങ്ങളു(parts)മായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതുകൊണ്ട് അവയ്ക്കെല്ലാംകൂടി അച്ചുതണ്ടു സമുച്ചയം (axle assembly) എന്നു പറയുന്നു;&lt;ref&gt;[http://www.autopartswarehouse.com/axle_assembly~pop.html Axle Assembly]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; അച്ചുതണ്ട് എന്നുമാത്രമായും പറയാറുണ്ട്. മോട്ടോർകാറുകളുടെ ''പിൻഭാഗചാലക അച്ചുതണ്ടുകൾ'' (rear driving axles)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cdxetextbook.com/safetyInfo/config/driveConfig/driveaxlelocation.html |title=Location of rear driving axles |access-date=2010-10-30 |archive-date=2010-11-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101116035751/http://cdxetextbook.com/safetyInfo/config/driveConfig/driveaxlelocation.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; എന്നതുകൊണ്ടുദ്ദേശിക്കുന്നത് അച്ചുതണ്ടുകവചം (axle housing),&lt;ref&gt;[http://www.rockcrawler.com/features/newsshorts/02march/dynatrac_prorock60.asp AXLE HOUSING]&lt;/ref&gt; അച്ചുതണ്ട്, വിഭേദക ഗിയർ (differential gear),&lt;ref&gt;[http://www.efunda.com/designstandards/gears/gears_auto_diff.cfm Automobile Differential Gears]&lt;/ref&gt;ചാലക ഗിയർ (driving gear)&lt;ref&gt;http://www.eduslide.net/courses/690/Driving-with-Manual-Gear-Transmission.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101226090323/http://www.eduslide.net/courses/690/Driving-with-Manual-Gear-Transmission.htm |date=2010-12-26 }} driving gear&lt;/ref&gt; എന്നിവ മൊത്തത്തിലാണ്. വാഹനത്തിന്റെ മുൻവശം താങ്ങുന്ന ഭാഗമാണ് മുൻഭാഗഅച്ചുതണ്ട് (front axle).
[[File:Four-point-contact-bearing din628 type-qj 120-ex.png|thumb|right|200px|ബെയറിങ്ങ്]]
കാളവണ്ടി, കുതിരവണ്ടി മുതലായവയുടെ അച്ചുതണ്ട് നിർമ്മിക്കാൻ തടി ഉപയോഗപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. എന്നാൽ ആധുനികവാഹനങ്ങളുടെ അച്ചുതണ്ടുകൾക്ക് പലവിധത്തിലുള്ള ഭാരങ്ങൾ താങ്ങേണ്ടതുണ്ട്. അവയിൽ കൂടുതൽ ആതാനം (strain) ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്യും. മോട്ടോർവാഹനങ്ങൾ, തീവണ്ടി മുതലായവയുടെ അച്ചുതണ്ട് ശ്രദ്ധിച്ച് രൂപകല്പന ചെയ്യേണ്ടതും നിർമ്മാണപദാർഥമായി ഈടുള്ള മേൽത്തരം ഉരുക്ക് ഉപയോഗിക്കേണ്ടതുമാണ്.

എല്ലാ അച്ചുതണ്ടുകളും ഏതെങ്കിലുംതരത്തിലുള്ള ബെയറിങ്ങു(bearing)കളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കും.&lt;ref&gt;[http://www.bearingsdirect.com/ Ball Bearing ,Roller Bearing ,On Line Bearing Store]&lt;/ref&gt; ചക്രങ്ങളോടൊപ്പം കറങ്ങുന്ന അച്ചുതണ്ട് സ്വയം ബെയറിങ്ങുകളിൽ കറങ്ങുകയും ചക്രങ്ങളിലേക്കു പകരുന്ന ഭാരം താങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു. ഉറപ്പിച്ചിട്ടുള്ളതും ചക്രങ്ങളോടൊപ്പം കറങ്ങാത്തതുമായ അച്ചുതണ്ടിൽ ഒരു ബെയറിങ്ങ് പ്രതലം (bearing surface) ഉണ്ടായിരിക്കും.

വാഹനങ്ങളുടെ അച്ചുതണ്ടുകൾ രണ്ടു തരം ഉണ്ട്. 
* ഡെഡ് ആക്സിൽ. 
* ലൈവ് ആക്സിൽ

==അവലംബം==

&lt;references/&gt;

{{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം}}

[[വർഗ്ഗം:വാഹനഭാഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:യാന്ത്രികം]]</text>
      <sha1>4u42a3pbyypzmupd73lpqoksxyxlx61</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മാരിയ അൽ ഖിബ്തിയ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138055</id>
    <revision>
      <id>4611746</id>
      <parentid>4606189</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T14:33:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20286-20</username>
        <id>216020</id>
      </contributor>
      <origin>4611746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4279" sha1="c2xbsa1538ugvoigf7iir5plcygzwp5" xml:space="preserve">{{prettyurl|Maria al-Qibtiyya}}
{{ഫലകം:സ്വഹാബികളുടെ പട്ടിക}}

{{Infobox person
| പേര് = മരിയ ബിൻത് ഷാമുൻ
| തലക്കെട്ട് = മരിയ അൽ-ക്വിബ്തിയ
| birth_place = [[ഈജിപ്ത്]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Menoufia, ഏറ്റവും പ്രമുഖ വ്യക്തികളുടെ ജന്മസ്ഥലം|url=https://www.egypttoday.com/Article/4/42923/Menoufia-birthplace-of-most -leading-figures|access-date=2021-05-06|website=ഈജിപ്ത് ഇന്ന്|തീയതി=15 ഫെബ്രുവരി 2018 }}&lt;/ref&gt;
| മരണ_തീയതി = 637
| ഇണ = [[മുഹമ്മദ്]]
| കുട്ടികൾ = [[ഇബ്രാഹിം ഇബ്നു മുഹമ്മദ്]]
}}

'''മാരിയ അൽ ഖിബ്തിയ''' ([[അറബി ഭാഷ|അറബിക്]]: مارية القبطية‎)  [[ഇസ്‌ലാം|ഇസ്‌ലാമിക]] പ്രവാചകനായ [[മുഹമ്മദ്|മുഹമ്മദ് നബിയുടെ ]] അടിമകളിൽ ഒരാളായിരുന്നു . മരിയ [[ഈജിപ്ത്]]കാരിയായ വനിതയായിരുന്നു, അവളുടെ സഹോദരി [[സിറിൻ ബിൻത് ഷാമുൻ]] എന്ന സഹോദരിയോടൊപ്പം, സസാനിയൻ ഈജിപ്തിലെ [[അലക്സാണ്ട്രിയ]] പ്രദേശത്തിൻ്റെ ഒരു ക്രിസ്ത്യൻ ഗവർണറായിരുന്ന അൽ-മുഖാവ്ഖിസ് [[ഇസ്ലാമിലെ പ്രവാചകന്മാർ|പ്രവാചകനായ]] [[മുഹമ്മദ് നബി]]ക്ക് 628-ൽ അവളെ അടിമയായി നൽകി. അവൾ തൻ്റെ ശിഷ്ടകാലം [[മദീന]]യിൽ ചെലവഴിച്ചു, മുഹമ്മദിൽ നിന്നും അവൾക്ക്  [[ഇബ്രാഹിം ഇബ്ൻ മുഹമ്മദ്|ഇബ്രാഹിം]] ഒരു മകനുണ്ടായി. മകൻ തൻ്റെ ശൈശവാവസ്ഥയിൽ, 2 വയസ്സിൽ മരിച്ചു, ഏകദേശം മുഹമ്മദ് നബി മരണമടഞ്ഞ് അഞ്ച് വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം 637-ലാണ് അവർ മരണപ്പെടുന്നത്. മാരിയയുടെ സഹോദരിയായ സിറിനെ വിവാഹം ചെയ്തത് [[ഹസ്സാൻ ബിൻ സാബിത്]] ആണ്.&lt;ref&gt;[[Ibn Ishaq]], ''The Life of Muhammad'', p. 653.&lt;/ref&gt;.
അവർ ഹെബനു എന്ന ദേശക്കാരിയാണെന്ന് കരുതുന്നു .&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite book |last=Al-Maqrīzī |title=Book of Exhortations and Useful Lessons in Dealing with Topography and Historical Remains |publisher=Hans A. Stowasser |pages=330–331 |translator-last=Stowasser |translator-first=Karl}}&lt;/ref&gt;

=== ഭാര്യയോ വെപ്പാട്ടിയോ എന്ന നില ===
[[മുഹമ്മദിൻ്റെ]] ആദ്യകാല ജീവചരിത്രകാരന്മാർ, [[ഇബ്നു ഇസ്ഹാഖ്]], [[ഇബ്നു സഅദ്]], [[അൽ-തബാരി]] അവരുടെ [[പ്രവാചക ജീവചരിത്രം|സിറ]] മുഹമ്മദിൻ്റെ ഭാര്യയായി മരിയയെ പരാമർശിച്ചു.&lt;ref&gt;Bewley/Ibn Sa'd 8:148-151.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;The History of Al-Tabari, vol. 9, page 137, 141; vol. 39, page 193-195.&lt;/ref&gt;
[[ഇബ്‌നു കതിർ]] തൻ്റെ [[സിറ|സിറയിൽ]] മുഹമ്മദ് നബി മരിയയെ വിവാഹം കഴിച്ചതായി പറയുന്നു.

==Notes==
{{Reflist}}


[[വർഗ്ഗം:സ്വഹാബികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മുഹമ്മദ് നബിയുടെ ഭാര്യമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:സ്വഹാബി സ്ത്രീകൾ]]
{{Bio-stub}}</text>
      <sha1>c2xbsa1538ugvoigf7iir5plcygzwp5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611749</id>
      <parentid>4611746</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T14:37:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-14744-36</username>
        <id>214934</id>
      </contributor>
      <origin>4611749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4282" sha1="dj8y5kw0scakwuspo308ij268jyhfaw" xml:space="preserve">{{prettyurl|Maria al-Qibtiyya}}
{{ഫലകം:സ്വഹാബികളുടെ പട്ടിക}}

{{Infobox person
| പേര് = മരിയ ബിൻത് ഷാമുൻ
| തലക്കെട്ട് = മരിയ അൽ-ക്വിബ്തിയ
| birth_place = [[ഈജിപ്ത്]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Menoufia, ഏറ്റവും പ്രമുഖ വ്യക്തികളുടെ ജന്മസ്ഥലം|url=https://www.egypttoday.com/Article/4/42923/Menoufia-birthplace-of-most -leading-figures|access-date=2021-05-06|website=ഈജിപ്ത് ഇന്ന്|തീയതി=15 ഫെബ്രുവരി 2018 }}&lt;/ref&gt;
| മരണ_തീയതി = 637
| ഇണ = [[മുഹമ്മദ്]]
| കുട്ടികൾ = [[ഇബ്രാഹിം ഇബ്നു മുഹമ്മദ്]]
}}

'''മാരിയ അൽ ഖിബ്തിയ''' ([[അറബി ഭാഷ|അറബിക്]]: مارية القبطية‎)  [[ഇസ്‌ലാം|ഇസ്‌ലാമിക]] പ്രവാചകനായ [[മുഹമ്മദ്|മുഹമ്മദ് നബിയുടെ ]] അടിമകളിൽ ഒരാളായിരുന്നു . മരിയ [[ഈജിപ്ത്]]കാരിയായ വനിതയായിരുന്നു, അവളുടെ സഹോദരി [[സിറിൻ ബിൻത് ഷാമുൻ]] എന്ന സഹോദരിയോടൊപ്പം, സസാനിയൻ ഈജിപ്തിലെ [[അലക്സാണ്ട്രിയ]] പ്രദേശത്തിൻ്റെ ഒരു ക്രിസ്ത്യൻ ഗവർണറായിരുന്ന അൽ-മുഖാവ്ഖിസ് [[ഇസ്ലാമിലെ പ്രവാചകന്മാർ|പ്രവാചകനായ]] [[മുഹമ്മദ് നബി]]ക്ക് 628-ൽ അവളെ അടിമയായി നൽകി. അവൾ തൻ്റെ ശിഷ്ടകാലം [[മദീന]]യിൽ ചെലവഴിച്ചു, മുഹമ്മദിൽ നിന്നും അവൾക്ക്  [[ഇബ്രാഹിം ഇബ്ൻ മുഹമ്മദ്|ഇബ്രാഹിം]] ഒരു മകനുണ്ടായി. മകൻ തൻ്റെ ശൈശവാവസ്ഥയിൽ, 2 വയസ്സിൽ മരിച്ചു, ഏകദേശം മുഹമ്മദ് നബി മരണമടഞ്ഞ് അഞ്ച് വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം 637-ലാണ് അവർ മരണപ്പെടുന്നത്. മാരിയയുടെ സഹോദരിയായ സിറിനെ വിവാഹം ചെയ്തത് [[ഹസ്സാൻ ബിൻ സാബിത്]] ആണ്.&lt;ref&gt;[[Ibn Ishaq]], ''The Life of Muhammad'', p. 653.&lt;/ref&gt;.
അവർ ഹെബനു എന്ന ദേശക്കാരിയാണെന്ന് കരുതുന്നു .&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite book |last=Al-Maqrīzī |title=Book of Exhortations and Useful Lessons in Dealing with Topography and Historical Remains |publisher=Hans A. Stowasser |pages=330–331 |translator-last=Stowasser |translator-first=Karl}}&lt;/ref&gt;

=== ഭാര്യയോ വെപ്പാട്ടിയോ എന്ന നില ===
[[മുഹമ്മദിൻ്റെ]] ആദ്യകാല ജീവചരിത്രകാരന്മാർ, [[ഇബ്നു ഇസ്ഹാഖ്]], [[ഇബ്നു സഅദ്]], [[അൽ-തബാരി]] അവരുടെ [[പ്രവാചക ജീവചരിത്രം|സിറ]] മുഹമ്മദിൻ്റെ അടിമയായി മരിയയെ പരാമർശിച്ചു.&lt;ref&gt;Bewley/Ibn Sa'd 8:148-151.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;The History of Al-Tabari, vol. 9, page 137, 141; vol. 39, page 193-195.&lt;/ref&gt;
[[ഇബ്‌നു കതിർ]] തൻ്റെ [[സിറ|സിറയിൽ]] മരിയയെ മുഹമ്മദ് നബിയുടെ അടിമയായി പരിഗണിക്കുന്നു .

==Notes==
{{Reflist}}


[[വർഗ്ഗം:സ്വഹാബികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മുഹമ്മദ് നബിയുടെ ഭാര്യമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:സ്വഹാബി സ്ത്രീകൾ]]
{{Bio-stub}}</text>
      <sha1>dj8y5kw0scakwuspo308ij268jyhfaw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611794</id>
      <parentid>4611749</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T20:37:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Irshadpp</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <origin>4611794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4966" sha1="qvqvh3yv8n0s1ff82qjcmqwdk7pqi61" xml:space="preserve">{{prettyurl|Maria al-Qibtiyya}}
{{ഫലകം:സ്വഹാബികളുടെ പട്ടിക}}

{{Infobox person
| പേര് = മരിയ ബിൻത് ഷാമുൻ
| തലക്കെട്ട് = മരിയ അൽ-ക്വിബ്തിയ
| birth_place = [[ഈജിപ്ത്]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Menoufia, ഏറ്റവും പ്രമുഖ വ്യക്തികളുടെ ജന്മസ്ഥലം|url=https://www.egypttoday.com/Article/4/42923/Menoufia-birthplace-of-most -leading-figures|access-date=2021-05-06|website=ഈജിപ്ത് ഇന്ന്|തീയതി=15 ഫെബ്രുവരി 2018 }}&lt;/ref&gt;
| മരണ_തീയതി = 637
| ഇണ = [[മുഹമ്മദ്]]
| കുട്ടികൾ = [[ഇബ്രാഹിം ഇബ്നു മുഹമ്മദ്]]
}}

'''മാരിയ അൽ ഖിബ്തിയ''' ([[അറബി ഭാഷ|അറബിക്]]: مارية القبطية‎)  [[ഇസ്‌ലാം|ഇസ്‌ലാമിക]] പ്രവാചകനായ [[മുഹമ്മദ്|മുഹമ്മദ് നബിയുടെ ]] ആദ്യകാല അടിമകളിൽ ഒരാളും പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ 12 ഭാര്യമാരിൽ  ഒരാളുമായി മാറിയ വനിതയായിരുന്നു. മാരിയ ഒരു [[ഈജിപ്ത്]]കാരിയായ വനിതയായിരുന്നു, അവളുടെ സഹോദരി [[സിറിൻ ബിൻത് ഷാമുൻ]] എന്ന സഹോദരിയോടൊപ്പം, സസാനിയൻ ഈജിപ്തിലെ [[അലക്സാണ്ട്രിയ]] പ്രദേശത്തിൻ്റെ ഒരു ക്രിസ്ത്യൻ ഗവർണറായിരുന്ന അൽ-മുഖാവ്ഖിസ് [[ഇസ്ലാമിലെ പ്രവാചകന്മാർ|പ്രവാചകനായ]] [[മുഹമ്മദ് നബി]]ക്ക് 628-ൽ അവളെ അടിമയായി നൽകി. അവൾ തൻ്റെ ശിഷ്ടകാലം [[മദീന]]യിൽ ചെലവഴിച്ചു, മുഹമ്മദിൽ നിന്നും അവൾക്ക്  [[ഇബ്രാഹിം ഇബ്ൻ മുഹമ്മദ്|ഇബ്രാഹിം]] ഒരു മകനുണ്ടായി. ഇബ്രാഹിമിൻ്റെ ജനനത്തിനു ശേഷമാണ് അവൾ പ്രവാചകനെ വിവാഹം കഴിച്ചതെന്ന് ചില പണ്ഡിതന്മാർ വാദിക്കുമ്പോൾ, മറ്റു ചിലർ അവൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വെപ്പാട്ടിയായി തുടർന്നുവെന്ന് അവകാശപ്പെടുന്നു. മകൻ തൻ്റെ ശൈശവാവസ്ഥയിൽ, 2 വയസ്സിൽ മരിച്ചു, ഏകദേശം മുഹമ്മദ് നബി മരണമടഞ്ഞ് അഞ്ച് വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം 637-ലാണ് അവർ മരണപ്പെടുന്നത്. മാരിയയുടെ സഹോദരിയായ സിറിനെ വിവാഹം ചെയ്തത് [[ഹസ്സാൻ ബിൻ സാബിത്]] ആണ്.&lt;ref&gt;[[Ibn Ishaq]], ''The Life of Muhammad'', p. 653.&lt;/ref&gt;.
അവർ ഹെബനു എന്ന ദേശക്കാരിയാണെന്ന് കരുതുന്നു .&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite book |last=Al-Maqrīzī |title=Book of Exhortations and Useful Lessons in Dealing with Topography and Historical Remains |publisher=Hans A. Stowasser |pages=330–331 |translator-last=Stowasser |translator-first=Karl}}&lt;/ref&gt;

=== ഭാര്യയോ വെപ്പാട്ടിയോ എന്ന നില ===
[[മുഹമ്മദിൻ്റെ]] ആദ്യകാല ജീവചരിത്രകാരന്മാർ, [[ഇബ്നു ഇസ്ഹാഖ്]], [[ഇബ്നു സഅദ്]], [[അൽ-തബാരി]] അവരുടെ [[പ്രവാചക ജീവചരിത്രം|സിറ]] മുഹമ്മദിൻ്റെ ഭാര്യയായി മരിയയെ പരാമർശിച്ചു.&lt;ref&gt;Bewley/Ibn Sa'd 8:148-151.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;The History of Al-Tabari, vol. 9, page 137, 141; vol. 39, page 193-195.&lt;/ref&gt;
[[ഇബ്‌നു കതിർ]] തൻ്റെ [[സിറ|സിറയിൽ]] മുഹമ്മദ് നബി മരിയയെ വിവാഹം കഴിച്ചതായി പറയുന്നു.

==Notes==
{{Reflist}}


[[വർഗ്ഗം:സ്വഹാബികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മുഹമ്മദ് നബിയുടെ ഭാര്യമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:സ്വഹാബി സ്ത്രീകൾ]]
{{Bio-stub}}</text>
      <sha1>qvqvh3yv8n0s1ff82qjcmqwdk7pqi61</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സ്വാഹിലി ഭാഷ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143391</id>
    <revision>
      <id>4611776</id>
      <parentid>4524676</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T18:00:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17192" sha1="7tuwr2682ga4gwvmppex86or69a96ds" xml:space="preserve">{{prettyurl|Swahili language}}
{{Infobox Language|name= സ്വാഹിലി ഭാഷ &lt;br /&gt; Swahili Language|nativename=Kiswahili
|familycolor=Niger-Congo
|states={{flag|Burundi}}&lt;br /&gt;{{flag|കോംഗോ, ഡെമോക്രാറ്റിക് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ്}}&lt;br /&gt;{{flag|Comoros}} (as [[Comorian language|Comorian]])&lt;br /&gt;{{flag|Kenya}}&lt;br /&gt;{{flag|Mozambique}}&lt;br /&gt;{{flag|Oman}}&lt;br /&gt;{{flag|Seychelles|local}} (as [[Shimaore dialect|Shimaore]])&lt;br /&gt;{{flag|Rwanda}}&lt;br /&gt;{{flag|Tanzania}}&lt;br /&gt;{{flag|Uganda}}&lt;br /&gt;{{flag|Malawi}}&lt;ref&gt;[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=swh Ethnologue list of countries where Swahili is spoken]&lt;br /&gt;Thomas J. Hinnebusch, 1992, &quot;Swahili&quot;, ''International Encyclopedia of Linguistics'', Oxford, pp. 99–106&lt;br /&gt;David Dalby, 1999/2000, ''The Linguasphere Register of the World's Languages and Speech Communities'', Linguasphere Press, Volume Two, pg. 733–735&lt;br /&gt;Benji Wald, 1994, &quot;Sub-Saharan Africa&quot;, ''Atlas of the World's Languages'', Routledge, pp. 289–346, maps 80, 81, 85&lt;/ref&gt;
|speakers=First language: 5–10 million{{Citation needed|date=July 2010}}&lt;br /&gt;First and second language: 50+ million&lt;ref name=&quot;marten&quot;&gt;Lutz Marten, &quot;Swahili&quot;, ''Encyclopedia of Language and Linguistics'', 2nd ed., 2006, Elsevier&lt;/ref&gt;
|fam2=[[Atlantic-Congo languages|Atlantic-Congo]]
|fam3=[[Benue-Congo languages|Benue-Congo]]
|fam4=[[Bantoid languages|Bantoid]]
|fam5=[[Bantu languages|Bantu]]
|fam6=[[Northeast Coast Bantu languages|Northeast Coast Bantu]]
|fam7=[[Sabaki languages|Sabaki]]
|script=[[Latin alphabet|Latin]], [[Arabic alphabet|Arabic]]
|nation={{noflag|[[African Union]]}}&lt;br /&gt;{{flag|Kenya}}&lt;br /&gt;{{flag|Tanzania}}&lt;br /&gt;{{flag|Uganda}}
|agency=[[Baraza la Kiswahili la Taifa]] (Tanzania)
|iso1=sw|iso2=swa
|iso3=swa
|lc1=swc|ld1=Congo Swahili|ll1=none
|lc2=swh|ld2=Coastal Swahili|ll2=none
|lingua=99-AUS-m
|map=[[പ്രമാണം:Maeneo penye wasemaji wa Kiswahili.png|200px]]
{{legend|#055B00|Coastal areas where Swahili or Comorian is the indigenous language,}}
{{legend|#1A841A|official or national language,}}
{{legend|#5CD65C|and trade language. As a trade language, Swahili extends some distance further to the northwest.}}
}}
[[ആഫ്രിക്ക]]യിലെ ഇന്ത്യൻ സമുദ്രതീരരാജ്യങ്ങളിലെ രാജ്യങ്ങളിൽ സംസാരിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു [[ബന്തു ഭാഷ|ബന്തു ഭാഷയാണ്]] '''സ്വാഹിലി''' (സ്വാഹിലി  ഭാഷയിൽ കിസ്വാഹിലി ). [[Comoros|കൊമോറോസ് ദ്വീപിലും]] വടക്കൻ  [[Kenya|കെനിയ]] മുതൽ വടക്കൻ[[Mozambique|മൊസാംബിക്]] വരെയുള്ള രാജ്യങ്ങളിലെ പത്തു ലക്ഷത്തോളം ആൾക്കാർ ഇത് മാതൃഭാഷയായി സംസാരിക്കുന്നു..&lt;ref&gt;Prins 1961&lt;/ref&gt;  [[Tanzania|ടാൻസാനിയ]], [[Kenya|കെനിയ]], [[Democratic Republic of the Congo|ഡെമോക്രാറ്റിക് റിപബ്ലിക് ഒഫ് കോംഗോ]] എന്നീ രാജ്യങ്ങളിലെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായ ഇത് കിഴക്കൻ ആഫ്രിക്കയിലെ ഒരു പൊതു സംസാരഭാഷയാണ്(lingua franca)

== ചരിത്രം ==
[[File:Swahili-pn.jpg|thumb|left|160px|ആദ്യം [[Arabic script|അറബി ലിപിയിലായിരുന്നു]] എഴുതപ്പെട്ടിരുന്നതെങ്കിലും സ്വാഹിലി ഇപ്പോൾ [[Latin script|ലാറ്റിൻ ലിപിയിലാണ്]] എഴുതപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;http://wikisource.org/wiki/Baba_yetu&lt;/ref&gt;]]

=== ഉത്ഭവം ===
പാരമ്പര്യവിശ്വാസമനുസരിച്ച് [[Arab|അറബ്]] ഭരണത്തിൻ കീഴിലായിരുന്ന സാൻസിബാറിലെ ഭാഷയായിരുന്നു സ്വാഹിലി. ഇത് തീരപ്രദേശത്തുകൂടി [[Arab|അറബ്]] വ്യാപാരികൾ വ്യാപിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു. സാൻസിബാറിനു കുറുകേയുള്ള നാട്ടുകാർ ആദ്യം ഇത് സംസാരിക്കുകയും അടിമകളായി അവരെ കൊണ്ടുവന്നതുവഴി ഭാഷ സാൻസിബാറിലെത്തുകയുമായിരുന്നുവോ അതോ സാൻസിബാറിൽ  ആദ്യം തന്നെ നാട്ടുകാരുണ്ടായിരുന്നുവോ എന്നത് തീർച്ചയില്ലാത്ത വിഷയമാണ്.

എന്തുതന്നെയാണെങ്കിലും എ.ഡി. ആറാം നൂറ്റാണ്ടുമുതലെങ്കിലും അറബ് വ്യാപാരികൾക്ക് തീരപ്രദേശത്തെ ജനങ്ങളുമായി വലിയ ബന്ധമാണുണ്ടായിരുന്നത്. ഒൻപതാം നൂറ്റാണ്ടുമുതലെങ്കിലും ആഫ്രിക്കയുടെ കിഴക്കൻ തീരത്ത് ഇസ്ലാം വ്യാപിക്കാൻ തുടങ്ങിയിരുന്നു. സാൻസിബാറിൽ ആദ്യകാലത്ത് ഇറാനിലെ ഷിറാസ് പ്രവിശ്യയിൽ നിന്നുള്ള [[Persian language|പേർഷ്യൻ]] (അല്ലെങ്കിൽ [[Arabo-Persian|അറബോ പേർഷ്യൻ]]) ആൾക്കാർ വസിച്ചിരുന്നതായി സാംസ്കാരിക തെളിവുകളുണ്ട്. ഷിറാസികളും നാട്ടുകാരും തമ്മിലുള്ള വിവാഹബന്ധത്തിലുണ്ടായ ജനതയാണ് തങ്ങളെന്നാണ് സാൻസിബാറിലെ നാട്ടുകാർ കരുതുന്നത് ([[Shirazi people|ഷിറാസി ജനത]] എന്ന താൾ കാണുക).

[[Oman|ഒമാനിൽ]] &lt;ref&gt;Kharusi, N.S. (2012) The ethnic label Zinjibari: Politics and language choice implications among Swahili speakers in Oman. Ethnicities June 2012 vol. 12 no. 3 335-353, DOI: 10.1177/1468796811432681&lt;/ref&gt; നിന്നുള്ളവരും പേർഷ്യൻ ഗൾഫിൽ നിന്നുള്ളവരും [[Zanzibar Archipelago|സാൻസിബാർ ദ്വീപസമൂഹത്തിൽ]] താമസമാക്കിയിരുന്നു. ഇത് ഇസ്ലാമും സ്വാഹിലി ഭാഷയും സംസ്കാരവും [[Sofala|സൊഫാല]] (മൊസാംബിക്ക്) കിൽവ (ടാൻസാനിയ), [[Mombasa|മൊംബാസ]] [[Lamu|ലാമു]] (കെനിയ), [[Barawa|ബരാവ]], [[Merca|മെർക]], [[Kismayo|കിസ്മായോ]] [[Mogadishu|മൊഗാദിഷു]] (സൊമാലിയ) എന്നിവിടങ്ങളിലേയ്ക്കും പടരാൻ കാരണമായി. ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രത്തിലെ കൊറോമോ ദ്വീപുകളിലും വടക്കൻ മഡഗാസ്കറിലും സ്വാഹിലി സംസാരിക്കുന്നുണ്ട്.

എ.ഡി. 1800 മുതൽ സാൻസിബാർ ഭരണകർത്താക്കൾ ആഫ്രിക്കൻ വൻകരയുടെ ഉൾഭാഗങ്ങളിലേയ്ക്ക് വ്യാപാരബന്ധങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കാനാരംഭിച്ചു. [[East African Rift|കിഴക്കൻ ആഫ്രിക്കൻ റിഫ്റ്റിലെ]] തടാകങ്ങൾ വരെ ഇത് വ്യാപിച്ചു. ഇവർ പിന്നീട് സ്ഥിരമായ വ്യാപാരപ്പാതകൾ സ്ഥാപിച്ചു. ഈ പാതയിൽ പലയിടങ്ങളിലും സ്വാഹിലി സംസാരിക്കുന്ന വ്യാപാരികൾ വാസമുറപ്പിച്ചു. ഇത് ശരിയായ തരത്തിലുള്ള [[colonization|കോളനിവൽക്കരണത്തിലേയ്ക്ക്]] നയിച്ചില്ല എന്നിരുന്നാലും [[Lake Malawi|മലാവി തടാകത്തിനു]] പടിഞ്ഞാഋ ഇപ്പോൾ [[Katanga Province|കതാൻഗ പ്രവിശ്യയിൽ]] സ്വാഹിലി സംസാരിക്കുന്നവരുടെ കോളനി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. ഇവിടെ വലിയ വ്യത്യാസങ്ങളുള്ള ഒരു സ്വാഹിലി ഭാഷാഭേദമാണ് സംസാരിക്കുന്നത്. 

എ.ഡി. 1711-ൽ [[Kilwa Kisiwani|കിൽവയിൽ]] എഴുതപ്പെട്ട കത്തുകളാണ് സ്വാഹിലിയുടെ ഏറ്റവും പഴയ ലിഖിത രൂപം. ഇത് [[Arabic script|അറബി ലിപിയിലാണ്]]. മൊസാംബിക്കിലെ പോർച്ചുഗീസുകാർക്കും പ്രാദേശിക സഖ്യകക്ഷികൾക്കുമാണ് ഇത് അയച്ചത്. ഈ കത്തുകൾ ഇപ്പോൾ ഗോവയിലെ ഹിസ്റ്റോറിക്കൽ ആർക്കൈവുകളിൽ സൂക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;E.A. Alpers, ''Ivory and Slaves in East Central Africa'', London, 1975, pp. 98–99 ; T. Vernet, &quot;Les cités-Etats swahili et la puissance omanaise (1650–1720), ''Journal des Africanistes'', 72(2), 2002, pp. 102–105.&lt;/ref&gt; അറബി ലിപിയിലെഴുതിയ ''[[Utendi wa Tambuka|ഉതെൻഡി വാ ടംബൂക്ക]]'' (''ടംബൂക്കയുടെ ചരിത്രം'') എന്ന ഇതിഹാസ കാവ്യമാണ് നിലവിലുള്ള മറ്റൊരു പഴയ സ്വാഹിലി ലിഖിതരൂപം. ഇത് 1728-ലാണെഴുതിയത്.  യൂറോപ്യന്മാരുടെ സ്വാധീനത്തിൻ കീഴിൽ പിന്നീട് ലാറ്റിൻ ലിപി സ്വീകരിക്കപ്പെടുകയായിരുന്നു.

== കുറിപ്പുകൾ ==
{{Reflist|30em}}

== അവലംബം ==
* Ashton, E. O. ''Swahili Grammar: Including intonation.'' Longman House. Essex 1947. ISBN 0-582-62701-X.
* Irele, Abiola and Biodun Jeyifo. ''The Oxford encyclopedia of African thought, Volume 1''. Oxford University Press US. New York City. 2010. ISBN 0-19-533473-6
* [http://www.kcl.ac.uk/content/1/c6/01/42/29/paper23.pdf Blommaert, Jan: Situating language rights: English and Swahili in Tanzania revisited] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609191850/http://kcl.ac.uk/content/1/c6/01/42/29/paper23.pdf |date=2007-06-09 }} (sociolinguistic developments in Tanzanian Swahili) – Working Papers in Urban Language &amp; Literacies, paper 23, University of Gent 2003
* {{cite journal | last1 = Brock-Utne | first1 = Birgit | year = 2001 | title = Education for all – in whose language? | url = | journal = Oxford Review of Education | volume = 27 | issue = 1| pages = 115–134 | doi = 10.1080/03054980125577 }}
* Chiraghdin, Shihabuddin and Mathias Mnyampala. ''Historia ya Kiswahili''. Oxford University Press. Eastern Africa. 1977. ISBN 0-19-572367-8
* Contini-Morava, Ellen. ''[http://www3.iath.virginia.edu/swahili/ Noun Classification in Swahili] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201026011841/http://www3.iath.virginia.edu/swahili/ |date=2020-10-26 }}''. 1994.
* Lambert, H.E. 1956. ''Chi-Chifundi: A Dialect of the Southern Kenya Coast''. (Kampala)
* Lambert, H.E. 1957. ''Ki-Vumba: A Dialect of the Southern Kenya Coast''. (Kampala)
* Lambert, H.E. 1958. ''Chi-Jomvu and ki-Ngare: Subdialects of the Mombasa Area''. (Kampala)
* Marshad, Hassan A. ''Kiswahili au Kiingereza (Nchini Kenya)''. Jomo Kenyatta Foundation. Nairobi 1993.  ISBN 9966-22-098-4.
* Nurse, Derek, and Hinnebusch, Thomas J. Swahili and Sabaki: a linguistic history. 1993. Series: University of California Publications in Linguistics, v. 121.
* [http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol12num3/ogechi.pdf Ogechi, Nathan Oyori: &quot;On language rights in Kenya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716165827/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol12num3/ogechi.pdf |date=2011-07-16 }} (on the legal position of Swahili in Kenya)&quot;, in: ''Nordic Journal of African Studies'' 12(3): 277–295 (2003)
* Prins, A.H.J. 1961. &quot;The Swahili-Speaking Peoples of Zanzibar and the East African Coast (Arabs, Shirazi and Swahili)&quot;. ''Ethnographic Survey of Africa'', edited by Daryll Forde. London: International African Institute.
* Prins, A.H.J. 1970. ''A Swahili Nautical Dictionary''. Preliminary Studies in Swahili Lexicon – 1. Dar es Salaam.
* Whiteley, Wilfred. 1969. ''Swahili: the rise of a national language''. London: Methuen. Series: Studies in African History.

== പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{Wikibooks|Swahili}}
{{InterWiki|code=sw}}
{{Commons category|Swahili language}}
{{Wikivoyage|Swahili phrasebook}}
* [http://llmap.org/languages/swh.html Visit LL-Map link for more information on Swahili] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121005034134/http://llmap.org/languages/swh.html |date=2012-10-05 }}
* [http://mwanasimba.online.fr Mwana Simba-New Swahili Learning Method] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110504212426/http://mwanasimba.online.fr/ |date=2011-05-04 }}
* [http://multitree.org/codes/swh Visit MultiTree for more information on Swahili]
* [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=swh Ethnologue report on Swahili]; [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=swc Ethnologue report on Swahili, Congo]
* [http://www.lmp.ucla.edu/Profile.aspx?LangID=17&amp;menu=004/ UCLA report on Swahili] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180605174759/http://www.lmp.ucla.edu/Profile.aspx?LangID=17&amp;menu=004%2F |date=2018-06-05 }}
* [http://www.fsi-language-courses.org/Content.php?page=Swahili Foreign Service Institute Swahili course &amp; audios (public domain)]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.panafril10n.org/wikidoc/pmwiki.php/PanAfrLoc/Swahili PanAfrican localisation page on Swahili] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130513175353/http://www.panafril10n.org/wikidoc/pmwiki.php/PanAfrLoc/Swahili |date=2013-05-13 }}
* [http://www.inst.at/trans/11Nr/ogwana11.htm Swahili Yesterday, Today and Tomorrow: Factors of Its Development and Expansion]
* [http://www.spw.uzh.ch/afrling/aliswahili/yal/matini/90/aswi-01.html University of Zürich online Swahili course] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120922001127/http://www.spw.uzh.ch/afrling/aliswahili/yal/matini/90/aswi-01.html |date=2012-09-22 }}
* [http://www.pdx.edu/wll/about-the-swahili-language Portland State College of Liberal Arts &amp; Sciences - Swahili language]
* [http://www.developmenteducation.ie/teachers-and-educators/materials-in-support-of-the-geography-syllabus/languages-in-africa.html DevelopmentEducation.ie - African Languages - Kiswahili]
* [http://www.african.ohio.edu/African%20Languages/swahili.html Ohio University - International Studies - Swahili language]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂൺ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.amesall.rutgers.edu/languages/108-swahili Rutgers School of Arts and Sciences - Swahili] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130709083818/http://www.amesall.rutgers.edu/languages/108-swahili |date=2013-07-09 }}
* [http://www.swahililinguists.com/ Swahili linguists]
* [http://www.soas.ac.uk/africa/languages/languages-of-africa-at-soas-swahili.html SOAS - Swahili] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131110044901/http://www.soas.ac.uk/africa/languages/languages-of-africa-at-soas-swahili.html |date=2013-11-10 }}
{{lang-stub}}
{{African Union languages}}
[[വർഗ്ഗം:ആഫ്രിക്കയിലെ ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഉഗാണ്ടയിലെ ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൈജർ-കോംഗോ ഭാഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സ്വാഹിലി ഭാഷ]]</text>
      <sha1>7tuwr2682ga4gwvmppex86or69a96ds</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അടൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>145903</id>
    <revision>
      <id>4611838</id>
      <parentid>4071753</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T06:37:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7464" sha1="982si2jt7e5cixh4pqsum0r92y98trk" xml:space="preserve">{{PU|Adoor KLA}}
{{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency
| constituency number    = 115
| name                   = അടൂർ
| image                  = 
| caption                = 
| existence              = 1965
| reserved               = സംവരണമണ്ഡലം, [[പട്ടികജാതി ( എസ് സി ), പട്ടികവർഗ്ഗ ( എസ്ടി ) വിഭാഗങ്ങൾ|എസ്.സി]]
| electorate             = 208432 (2016)
| current mla            = [[ചിറ്റയം ഗോപകുമാർ]]
| party                  = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ]]
| front                  = [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
| electedbyyear          = 2016
| district               = [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല]]
| self governed segments = 
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനതിട്ട ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''അടൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. അടൂർ താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന [[അടൂർ നഗരസഭ]], [[പന്തളം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പന്തളം]] നഗരസഭ,            [[പന്തളം തെക്കേക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പന്തളം തെക്കേക്കര]], [[തുമ്പമൺ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തുമ്പമൺ]], [[കൊടുമൺ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കൊടുമൺ]], [[ഏഴംകുളം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഏഴംകുളം]], [[ഏറത്ത് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഏറത്ത്]], [[പള്ളിക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പള്ളിക്കൽ]], [[കടമ്പനാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കടമ്പനാട്]] എന്നീ [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളും]] ഉൾപ്പെടുന്ന നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ്. [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐയിലം]] [[ചിറ്റയം ഗോപകുമാർ|ചിറ്റയം ഗോപകുമാറാണ്]] 2011 മുതൽ ഈ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്.

2011 മുതൽ പട്ടിക ജാതി സംവരണ മണ്ഡലമാണ്.
&lt;mapframe width=&quot;300&quot; height=&quot;300&quot; text=&quot;&quot; align=&quot;center&quot;&gt;
{
  &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,
  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,
  &quot;properties&quot;: {
    &quot;stroke&quot;: &quot;#0000ff&quot;,
    &quot;stroke-width&quot;: 2
  },
  &quot;query&quot;: &quot;\nSELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q7601892 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}&quot;}
&lt;/mapframe&gt;
== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2016-04-06 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/index.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2016-04-06 |archive-date=2019-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190323193822/http://keralaassembly.org/index.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

!വർഷം||വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി||പാർട്ടിയും മുന്നണിയും||പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി ||പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
|2016 (എസ്.സി.)||[[ചിറ്റയം ഗോപകുമാർ]]||[[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||[[കെ.കെ. ഷാജു]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2011 (എസ്.സി.)||[[ചിറ്റയം ഗോപകുമാർ]]||[[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||[[പന്തളം സുധാകരൻ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2006||[[തിരുവഞ്ചൂർ രാധാകൃഷ്ണൻ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] ||[[ഡി.കെ. ജോൺ]]||[[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജെ.)]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2001||[[തിരുവഞ്ചൂർ രാധാകൃഷ്ണൻ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] ||[[പള്ളിക്കൽ പ്രസന്നകുമാർ]]||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|1996||[[തിരുവഞ്ചൂർ രാധാകൃഷ്ണൻ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] ||[[കെ.എൻ. ബാലഗോപാൽ]]||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|1991||[[തിരുവഞ്ചൂർ രാധാകൃഷ്ണൻ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] ||[[ആർ. ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ പിള്ള]]||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|1987||[[ആർ. ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ പിള്ള]]||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||[[തെന്നല ബാലകൃഷ്ണപിള്ള]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
|1982||[[തെന്നല ബാലകൃഷ്ണപിള്ള]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] ||[[സി.പി. കരുണാകരൻ പിള്ള]]||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1977 || [[തെന്നല ബാലകൃഷ്ണപിള്ള]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || [[മാത്യു മുതലാളി]] || [[കെ.സി.പി.]]
|-
| 1970 || [[തെങ്ങമം ബാലകൃഷ്ണൻ]] || [[സി.പി.ഐ.]] || ദാമോദരം ഉണ്ണിത്താൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]]
|-
| 1967 || [[പി. രാമലിംഗം അയ്യർ]] || [[സി.പി.ഐ.]] || പി. രാഘവൻ || [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] 
|-
| 1965 || [[കെ.കെ. ഗോപാലൻ നായർ]] || [[കേരള കോൺഗ്രസ്]] || [[പി. രാമലിംഗം അയ്യർ]]||[[സി.പി.ഐ.]]
|-
|}

== ഇതും കാണുക ==
*[[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാസംവരണമണ്ഡലങ്ങൾ]]{{Kerala Niyamasabha Constituencies}}</text>
      <sha1>982si2jt7e5cixh4pqsum0r92y98trk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>146162</id>
    <revision>
      <id>4611791</id>
      <parentid>4549505</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T19:36:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8951" sha1="sa07cm1oyiyulrik9bgp6ws2yihek7l" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
{{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency
| constituency number    = 107
| name                   = ഹരിപ്പാട്
| image                  = 
| caption                = 
| existence              = 1957
| reserved               =
|first member  = [[വി. രാമകൃഷ്ണപിള്ള]] 
| electorate             = 196024(2021)
| current mla            = [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]]
| party                  = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]
| front                  = [[യു.ഡി.എഫ്.]]
| electedbyyear          = 2021
| district               = [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]]
| self governed segments = 
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. കാർത്തികപ്പള്ളി താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന ഹരിപ്പാട് മുനിസിപ്പാലിറ്റി  [[ആറാട്ടുപുഴ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ആറാട്ടുപുഴ]], [[ചേപ്പാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചേപ്പാട്]], [[ചെറുതന ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചെറുതന]], [[ചിങ്ങോലി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിങ്ങോലി]], [[കാർത്തികപ്പള്ളി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കാർത്തികപ്പള്ളി]], [[കരുവാറ്റ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കരുവാറ്റ]], [[കുമാരപുരം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കുമാരപുരം]], [[മുതുകുളം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മുതുകുളം]], [[പള്ളിപ്പാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പള്ളിപ്പാട്]], [[തൃക്കുന്നപ്പുഴ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തൃക്കുന്നപ്പുഴ]]  എന്നീ[[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തുകൾ]] ചേർന്നതാണ് ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം.
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/alappuzha.html |title=District/Constituencies- Alappuzha District |access-date=2011-03-21 |archive-date=2011-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110313040130/http://www.ceo.kerala.gov.in/alappuzha.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിലെ]] [[രമേശ് ചെന്നിത്തല|രമേശ് ചെന്നിത്തലയാണ്]] 2011 മുതൽ ഈ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്.

&lt;mapframe text=&quot;നിലമ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം&quot; width=300 height=300 align=center &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q4784452,Q13112048,Q13111934,Q16137901,Q13111226,Q13111325,Q13111032,Q16137101,Q7127901,Q13112588,Q13112065&quot;}&lt;/mapframe&gt; 

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-04 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-04 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
! വർഷം !! വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും 
|-
| 2021&lt;ref&gt;http://www.keralaassembly.org/election/assembly_poll.php?year=2021&amp;no=107&lt;/ref&gt; || [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]], 72768 || [[ആർ സജിലാൽ]] || [[സി.പി.എം.|സി.പി.ഐ]] [[എൽ.ഡി.എഫ്.]],59102 || ഡി. കെ.സോമൻ|| [[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ.]],19890
|-
| 2016 || [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. പ്രസാദ്]] || [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || ഡി. അശ്വനി ദേവ് || [[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ.]]
|-
| 2011 || [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[ജി. കൃഷ്ണപ്രസാദ്]] || [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || അജിത് ശങ്കർ || [[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ.]]
|-
| 2006 || [[ബി. ബാബു പ്രസാദ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[ടി.കെ. ദേവകുമാർ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||  || 
|-
| 2001 || [[ടി.കെ. ദേവകുമാർ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[എ.വി. താമരാക്ഷൻ]] || [[ആർ.എസ്.പി. (ബി.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] ||  || 
|-
| 1996 || [[എ.വി. താമരാക്ഷൻ]] || [[ആർ.എസ്.പി.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[എൻ. മോഹൻ കുമാർ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] ||  || 
|-
| 1991 || [[കെ.കെ. ശ്രീനിവാസൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[എ.വി. താമരാക്ഷൻ]] || [[ആർ.എസ്.പി.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||  || 
|-
| 1987 || [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[എ.വി. താമരാക്ഷൻ]] || [[ആർ.എസ്.പി.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||  || 
|-
| 1982 || [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[പി.ജി. തമ്പി]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||  || 
|-
| 1980 || [[സി.ബി.സി. വാര്യർ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[ജി.പി. മങ്ങലത്ത് മഠം]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] ||  || 
|-
| 1977 || [[ജി.പി. മങ്ങലത്ത് മഠം]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || [[സി.ബി.സി. വാര്യർ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]] ||  || 
|-
| 1970 || [[സി.ബി.സി. വാര്യർ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[തച്ചടി പ്രഭാകരൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] ||  || 
|-
| 1967 || [[സി.ബി.സി. വാര്യർ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[കെ.പി.ആർ. നായർ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] ||  || 
|-
| 1965 || [[കെ.പി. രാമകൃഷ്ണൻ നായർ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || [[സി.ബി.സി. വാര്യർ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]] ||  || 
|-
| 1960 || [[എൻ.എസ്. കൃഷ്ണപിള്ള]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || [[രാമകൃഷ്ണ പിള്ള വി.]] || [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] ||  || 
|-
| 1957 || [[വി. രാമകൃഷ്ണപിള്ള]] || [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] || [[കെ. ബാലഗംഗാധരൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] ||  || 
|-
|}

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
{{ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
{{Kerala Niyamasabha Constituencies}}</text>
      <sha1>sa07cm1oyiyulrik9bgp6ws2yihek7l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വി.കെ. പടി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>149461</id>
    <revision>
      <id>4611841</id>
      <parentid>3314761</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T06:59:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Haririgved</username>
        <id>164954</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>വി കെ പടി എന്ന ചുരുക്കി എഴുതിയ സ്ഥലനാമത്തിനെ വിശദമായ രൂപം വിശ്വനാഥൻ കുറുമ്പുഴ പടി എന്നാണ് എന്നും അത് അവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്കൂളിന്റെ പേരിൽ നിന്നാണ് വന്നത് എന്നും തിരുത്തി.</comment>
      <origin>4611841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1122" sha1="1i6cdx9643xj3vpy00tpy0pgjha1ty3" xml:space="preserve">[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] തിരൂരങ്ങാടിയുടെ അടുത്തുനിന്നും ഏകദേശം 2 കിലോമീറ്റർ  മാറി NH17 -ൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ഒരു അങ്ങാടിയാണു '''വി.കെ പടി'''.വി.കെ പടിയുടെ പൂർണ്ണരൂപം 'വിശ്വനാഥൻ കുറുമ്പുഴ പടി' എന്നാണ്. ഇവിടെ ഈ പേരിൽ ഒരു മാനേജ്‌മന്റ് സ്കൂളും ഉണ്ട് . സ്കൂളിന്റെ പേരിൽ നിന്ന് സ്ഥലപ്പേര് അങ്ങിനെ ആയതാകാം, അവിടെ 5500 കുട്ടികൾ പഠിക്കുന്നു.{{Malappuram-geo-stub}}


[[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]]
{{മലപ്പുറം ജില്ല}}</text>
      <sha1>1i6cdx9643xj3vpy00tpy0pgjha1ty3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അദ്ധ്യാപക വിദ്യാഭ്യാസം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>151390</id>
    <revision>
      <id>4611845</id>
      <parentid>4607929</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T07:36:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74289" sha1="igfty8nx21xk1kkhlt0n6rrwattxak8" xml:space="preserve">{{prettyurl|Teacher education}}
{{Educational research}}
അധ്യാപനയോഗ്യത നേടുന്നതിനുള്ള പരിശീലനമാണ് '''അധ്യാപക വിദ്യാഭ്യാസം'''. പ്രാചീനകാലങ്ങളിൽ പണ്ഡിതന്മാർ (ഗുരുക്കന്മാർ) വിദ്യ അർഥിക്കുന്നവർക്ക് അറിവ് പകർന്നുകൊടുക്കുക എന്ന രീതിയിലായിരുന്നു അധ്യാപനം നടന്നിരുന്നത്. സാമൂഹികപരിവർത്തനം വിദ്യാഭ്യാസം കൂടുതൽ വ്യാപകമാക്കുകയും വിദ്യാർഥികളുടെ എണ്ണം വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. അതോടുകൂടി കൂടുതൽ അധ്യാപകരെയും ആവശ്യമായി വന്നു. അധ്യാപനം ഒരു തൊഴിലായി മാറുകയും തുടർന്ന് തൊഴിലിൽ പരിശീലനത്തിന്റെ ആവശ്യകത ബോധ്യമാകുകയും ചെയ്തു. അധ്യാപനം ക്രമേണ കലയും ശാസ്ത്രവുമായി ഉയർന്നതോടെ ചില നിയമങ്ങളും പ്രവിധികളും അനുവർത്തിക്കേണ്ടതായി വന്നു. അങ്ങനെ വിദ്യാഭ്യാസപ്രക്രിയയെപ്പറ്റിയുള്ള പഴയ ചിന്താഗതിക്ക് സ്ഥായിയായ മാറ്റം സംഭവിച്ചതോടുകൂടി അധ്യാപകവിദ്യാഭ്യാസം അനിവാര്യമായിത്തീർന്നു. 

== ഭാരതത്തിൽ ==

19-ആം നൂറ്റാണ്ടോടുകൂടിയാണ് അധ്യാപക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് [[ഭാരതം|ഭാരതത്തിൽ]] പ്രാധാന്യം സിദ്ധിച്ചത്. 1826 ൽ [[മദ്രാസ്]] ഗവർണറായിരുന്ന [[തോമസ് മൺറോ|സർ തോമസ് മൺട്രോയാണ്]] അധ്യാപകർക്ക് പരിശീലനം ലഭിച്ചിരിക്കണമെന്ന നിർദ്ദേശം ആദ്യമായി മുന്നോട്ടു വച്ചത്. വിദ്യാഭ്യാസപുരോഗതിക്കാധാരം മെച്ചപ്പെട്ട യോഗ്യതകളുള്ള സുശിക്ഷിതരായ അധ്യാപകരാകയാൽ അവരെ പരിശീലിപ്പിക്കുന്നതിന് മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ ഒരു കേന്ദ്രവിദ്യാലയം സ്ഥാപിക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹം ശിപാർശ ചെയ്തു. കാലക്രമേണ മദ്രാസ്, [[ബോംബെ]], [[കൽക്കട്ട]] എന്നീ പ്രവിശ്യാ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ അധ്യാപകരെ പരിശീലിപ്പിക്കാൻ ട്രെയിനിങ് സ്കൂളുകൾ സ്ഥാപിതമായി. [[പ്രസിഡൻസി കോളേജ് ചെന്നൈ|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി കോളേജിൽ]] 1853-ൽ അധ്യാപകപരിശീലനത്തിനായി ഒരു [[ഇംഗ്ലീഷ്]] നോർമൽ ക്ലാസ് ആരംഭിച്ചു. അധ്യാപകരെ പരിശീലിപ്പിക്കുവാനായി ഭാരതത്തിലെ എല്ലാ പ്രവിശ്യകളിലും ഉടനടി ട്രെയിനിങ് സ്കൂളുകൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെടണമെന്ന് 1854-ലെ ''വുഡ്സ് ഡെസ്പാച്ചി''ൽ (Woods Despatch)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.indianetzone.com/23/sir_charles_wood_s_dispatch_education.htm |title=Wood`s Dispatch on Education |access-date=2011-06-10 |archive-date=2010-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101103053749/http://www.indianetzone.com/23/sir_charles_wood_s_dispatch_education.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു. 1857 ആയപ്പോഴേക്കും [[ആഗ്ര]], [[മീററ്റ്]], [[ബനാറസ്]] എന്നിവിടങ്ങളിലും ട്രെയിനിങ് സ്കൂളുകൾ സ്ഥാപിതമായി. 1859-ലെ ഗ്രാന്റ്-ഇൻ-എയ്ഡ് കോഡും സ്റ്റാൻലി പ്രഭുവിന്റെ ''ഡെസ്പാച്ചും'' അധ്യാപകവിദ്യാഭ്യാസപുരോഗതിയിൽ എണ്ണപ്പെടേണ്ട നാഴികക്കല്ലുകളാണ്. അധ്യാപനത്തിന് സർട്ടിഫിക്കറ്റ് നേടിയവർക്ക് മാത്രമേ ഗ്രാന്റ് നല്കുകയുള്ളു എന്ന് നിശ്ചയിച്ചത് കൂടുതൽ നോർമൽ സ്കൂളുകളാരംഭിക്കാൻ കാരണമായി.

== പരിഷ്കാരങ്ങൾ ==

ഹൈസ്കൂളിൽ അധ്യാപകരാകാൻ സർവകലാശാലാ ബിരുദം നിർബന്ധിതമാക്കിയതും ബിരുദധാരികൾക്ക് പ്രത്യേക അധ്യാപനപരിശീലനം ആവശ്യമില്ലെന്ന് നിർദ്ദേശിച്ചതും അനന്തരകാലത്തെ പരിഷ്കാരങ്ങളിൽപ്പെടുന്നു. പുതിയ അധ്യാപകരെ പരിചയസമ്പന്നരായ അധ്യാപകരുടെയോ ഹെഡ്മാസ്റ്റർമാരുടെയോ മേൽനോട്ടത്തിൽ കുറേക്കാലം പരിശീലിപ്പിക്കുന്ന (apprenticeship) സമ്പ്രദായം [[ബോംബെ|ബോംബെയിൽ]] പ്രചാരത്തിലിരുന്നു. സെക്കണ്ടറി അധ്യാപകർക്ക് പ്രത്യേക പരിശീലനം വേണമോ എന്നത് വിവാദവിഷയമായി. ഗവൺമെന്റ്-പ്രൈവറ്റ് ഭേദം കൂടാതെ ഏതൊരു സെക്കണ്ടറി സ്കൂളിലും സ്ഥിരാധ്യാപകനായി നിയമിക്കപ്പെടുന്നതിന് അധ്യാപകപരിശീലനപരീക്ഷ പാസ്സായിരിക്കണമെന്ന് 1882-ലെ വിദ്യാഭ്യാസകമ്മീഷൻ അസന്ദിഗ്ധമായി ശിപാർശ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ബിരുദധാരികൾക്കും അല്ലാത്തവർക്കും വ്യത്യസ്തമായ പരിശീലനപദ്ധതികളും കമ്മീഷൻ നിർദ്ദേശിക്കുകയുണ്ടായി. 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനം ഇന്ത്യയിൽ ഒട്ടാകെ ആറു ട്രെയിനിങ് കോളജുകളും 40 ട്രെയിനിങ് സ്കൂളുകളും പ്രൈമറി അധ്യാപകപരിശീലനത്തിനു മാത്രമായുള്ള 54 സ്ഥാപനങ്ങളുമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. ഇന്നത് ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== ഗവണ്മെന്റ് പ്രമേയം ==

വിദ്യാഭ്യാസനയത്തെ സംബന്ധിച്ച [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യാ]] ഗവൺമെന്റ് പ്രമേയത്തിൽ (1904) അധ്യാപകവിദ്യാഭ്യാസം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ പര്യാപ്തമായ പല നിർദ്ദേശങ്ങളുമുണ്ട്. കഴിവും പരിശീലനവും നേടിയവരെ മാത്രമേ അധ്യാപകരായി നിയമിക്കാവൂ എന്നും ആർട്സ് കോളജുകളെപ്പോലെ തന്നെ ട്രെയിനിങ് കോളജുകളും പരിഗണിക്കപ്പെടണമെന്നും അധ്യാപകവിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ ഡിഗ്രിയോ ഡിപ്ളോമയോ നല്കുന്ന ഒരു വർഷകോഴ്സ് എല്ലാ ബിരുദധാരികൾക്കും നിർബന്ധിത യോഗ്യതയാകണമെന്നും അതിൽ നിർദ്ദേശിച്ചിരുന്നു. അധ്യാപനകലയുടെ തത്ത്വങ്ങൾ, പ്രായോഗികാധ്യാപനത്തിലുള്ള വൈദഗ്ദ്ധ്യം ഇവ ലക്ഷ്യമാക്കി വേണം അധ്യാപകപരിശീലനം ആസൂത്രണം ചെയ്യുക എന്നും ഓരോ കോളജിനും ഓരോ പ്രാക്റ്റീസിങ് സ്കൂൾ ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്നും ട്രെയിനിങ് കോളജും സമീപത്തുള്ള വിദ്യാലയങ്ങളും തമ്മിൽ അടുത്ത ബന്ധം പുലർത്തണമെന്നും ആ റിപ്പോർട്ടിൽ വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു.

സ്വാതന്ത്ര്യപ്രാപ്തിക്കുശേഷം ഇന്ത്യ അധ്യാപകപരിശീലനം മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള പല യത്നങ്ങളും ആരംഭിച്ചു. അധ്യാപകവിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിൽ പിൽക്കാലത്തു ഗണ്യമായ വർധനവുണ്ടായി. 1965-ൽ 267 ട്രെയിനിങ് കോളജുകളിലായി ഏകദേശം 26,000 പേർ പരിശീലനം നേടുന്നുണ്ടായിരുന്നു. യൂണിവേഴ്സിറ്റി എഡ്യൂക്കേഷൻ കമ്മീഷനും,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.education.nic.in/cd50years/n/75/7Y/757Y0101.htm |title=APPOINTMENT AND PROCEDURE OF THE COMMISSION |access-date=2011-06-10 |archive-date=2012-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120223012942/http://www.education.nic.in/cd50years/n/75/7Y/757Y0101.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; സെക്കണ്ടറി എഡ്യൂക്കേഷൻ കമ്മീഷനും,&lt;ref&gt;[http://59.163.61.3:8080/GRATEST/SHOWTEXFILE.do?page_id=user_image&amp;user_image_id=773 SECONDARY EDUCATION COMMISSION (1952-53)]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; കോഠാരി കമ്മീഷനും&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://59.163.61.3:8080/GRATEST/SHOWTEXFILE.do?page_id=user_image&amp;user_image_id=775 |title=INDIAN EDUCATION COMMISSION (KOTHARI COMMISSION) (1964-66) |access-date=2011-06-10 |archive-date=2012-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120113143617/http://59.163.61.3:8080/GRATEST/SHOWTEXFILE.do?page_id=user_image&amp;user_image_id=775 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; അധ്യാപകവിദ്യാഭ്യാസം മെച്ചപ്പെടുത്തേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത വ്യക്തമാക്കുകയും നിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

== സർവ്വകലാശാല കോഴ്സുകൾ ==

[[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലാകമാനം]] ബിരുദധാരികൾക്ക് അധ്യാപക വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുശേഷം ബി.എഡ്. (B.Ed)&lt;ref&gt;[http://www.indiaeduinfo.com/cores/bed.htm B.ED Correspondence - Top 5 Universities offering B.ed]&lt;/ref&gt; ബിരുദമാണ് ഇപ്പോൾ നൽകിപ്പോരുന്നത്. ബി.എഡ്. കഴിഞ്ഞ് എം.എഡും, തുടർന്ന് വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ ഡോക്ട്രേറ്റും (Ph.D)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.isec.ac.in/phd.htm |title=Institute for Social and Economic Change |access-date=2011-06-11 |archive-date=2011-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110730090959/http://www.isec.ac.in/phd.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; നേടാനുള്ള സൌകര്യങ്ങൾ സർവകലാശാലാ ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകളിലും ചില ട്രെയിനിങ് കോളേജുകളിലും ഇന്നുണ്ട്. ഇവയ്ക്ക് പുറമേ നാലു റീജിയണൽ കോളജുകളും പ്രവർത്തിച്ചുപോരുന്നു. ഇവിടെ പ്രധാനമായും ബിരുദധാരികൾക്കായുള്ള ഏകവർഷകോഴ്സും അല്ലാത്തവർക്കുള്ള നാലുവർഷകോഴ്സും നടത്തപ്പെടുന്നു. പരിശീലനം ലഭിക്കാത്ത അധ്യാപകരുടെ എണ്ണം കഴിയുന്നത്ര കുറയ്ക്കാനായി സമ്മർ സ്കൂൾകം കറസ്പോണ്ടൻസ് (S.S.C.C)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ncte-india.org/pub/policy/chp5.htm |title=Modes of Curricular Transaction |access-date=2011-06-11 |archive-date=2010-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100705185822/http://www.ncte-india.org/pub/policy/chp5.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഈ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ നടത്തുന്നു. ''റ്റീച്ചർ എഡ്യൂക്കേറ്റേഴ്സി''ന്റെ അഖിലേന്ത്യാ സംഘടനയുടെ (I.A.T.E)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.iate.org.in/ |title=Indian Association of Teachers Educators (IATE) |access-date=2011-06-11 |archive-date=2011-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111104171803/http://www.iate.org.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ശ്രമഫലമായി അധ്യാപകപരിശീലനമെന്നത് അധ്യാപകവിദ്യാഭ്യാസമായി മാറ്റിക്കഴിഞ്ഞു. ട്രെയിനിങ് കോളജുകൾ കോളജ് ഒഫ് ടീച്ചർ എഡ്യൂക്കേഷൻ (CTE)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gctetly.com/ |title=Government College of Teacher Education ,Thalassery |access-date=2011-06-11 |archive-date=2011-01-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110128093924/http://gctetly.com/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; എന്ന പേര് സ്വീകരിച്ചു കഴിഞ്ഞു. അവയിൽ ചിലവയെ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ അഡ്വാൻസ്ഡ് സ്റ്റഡീസ് ഇൻ എഡ്യൂക്കേഷൻ (IASE)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://iasebhopal.nic.in/ |title=Institute of Advanced Study in Education (IASE), Bhopal |access-date=2011-06-11 |archive-date=2011-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110621054023/http://www.iasebhopal.nic.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ആയി ഉയർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗവൺമെന്റ് തലത്തിൽ മാത്രമാണ് ഈ സംവിധാനം ഇപ്പോഴുള്ളത്. ഇന്റൻസീവ് ടീച്ചർ എഡുക്കേഷൻ പ്രോഗ്രാം (I.T.E.P)&lt;ref&gt;[http://www.scps.nyu.edu/areas-of-study/foreign-languages/continuing-education/startalk.html Summer Intensive Teacher Training Program 2011]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ചില സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ആരംഭിച്ചുകഴിഞ്ഞു. യു.എസ്സുമായി സഹകരിച്ച് ഈ രംഗത്തു പ്രവർത്തിക്കുന്നവർക്ക് ടീച്ചർ എക്സ്ചേഞ്ച് പ്രോഗ്രാം എന്ന പേരിൽ മെച്ചപ്പെട്ട പരിശീലനസൌകര്യങ്ങളും നല്കിവരുന്നു. സംസ്ഥാനതലത്തിലും അഖിലേന്ത്യാതലത്തിലും അധ്യാപകവിദ്യാഭ്യാസബോർഡുകൾ സംഘടിപ്പിച്ചു വരുന്നു. കേരളം ഉൾപ്പെടെ ചില സംസ്ഥാനങ്ങളേ ഇനിയും ഇത്തരം ബോർഡുകൾ രൂപീകരിക്കാതെയുള്ളു. എല്ലാ തലങ്ങളിലുമുളള അധ്യാപക വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളെ (PPTTI,TTI,B.ED,LTTC,etc.) ഉൾപ്പെടുത്തി ഒരു അധ്യാപക വിദ്യാഭ്യാസബോർഡ് രൂപീകരിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

== കേരളത്തിൽ ==

=== നോർമൽ സ്കൂൾ ===

അധ്യാപകപരിശീലനത്തിനായുള്ള കേരളത്തിലെ പ്രഥമ നോർമൽ സ്കൂൾ&lt;ref&gt;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/418257/normal-school Naormal school]&lt;/ref&gt; 1861-ൽ [[കണ്ണൂർ|കണ്ണൂരിലാണ്]] ആരംഭിച്ചത്. [[തിരുവിതാംകൂർ]] പ്രദേശത്തുള്ളവർക്ക് ഏതാനും സീറ്റുകൾ ആ സ്ഥാപനത്തിൽ നീക്കിവച്ചിരുന്നു. 1868-ൽ [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്ത്]] ഒരു വെർണാകുലർ നോർമൽ സ്കൂൾ സ്ഥാപിതമായി. തുടർന്ന് [[കോട്ടാർ|കോട്ടാറും]] [[പാലക്കാട്|പാലക്കാട്ടും]] നോർമൽ സ്കൂളുകൾ സ്ഥാപിതമായി. ഒരു വർഷത്തേക്കുള്ള ഈ കോഴ്സിൽ ചേരുന്നവർക്ക് പ്രതിമാസം മൂന്നര രൂപാവീതം സ്റ്റൈപ്പന്റ് നല്കിപ്പോന്നു. ഓരോ വിദ്യാലയത്തിലും 25 പേരിലധികം വേണ്ടെന്നും നിർദ്ദേശിച്ചിരുന്നു. 1884-ൽ [[മദ്രാസ്]] നോർമൽ സ്കൂൾ എൽ.ടി. ഡിഗ്രി ആരംഭിച്ചതോടെ കേരളീയർക്ക് അവിടെ സീറ്റുകൾ സംവരണം ചെയ്തുതുടങ്ങി. പെൺകുട്ടികൾക്കു മാത്രമായി 1887-ൽ ഒരു നോർമൽ സ്കൂൾ തിരുവനന്തപുരത്തു സ്ഥാപിച്ചതും 1894-ൽ [[ഇംഗ്ലീഷ്]] നോർമൽ സ്കൂൾ ആരംഭിച്ചതും കേരളത്തിലെ അധ്യാപക വിദ്യാഭ്യാസരംഗത്തെ പ്രധാന സംഭവങ്ങളാണ്.

ലോവർ സെക്കണ്ടറി, മെട്രിക്കുലേഷൻ, ഇന്റർമീഡിയറ്റ് എന്നിവ പാസ്സായവർക്കായി മൂന്നു പ്രത്യേക ബാച്ചുകൾ ഇംഗ്ലീഷ് നോർമൽ സ്കൂളിൽ ആരംഭിച്ചു. 1895 മുതൽ വർഷംതോറും ബിരുദധാരികളായ നാലു പേരെവീതം സൈദാപ്പെട്ട് ട്രെയിനിങ് കോളജിൽ സ്കോളർഷിപ്പുകളും നൽകി അയച്ച് പരിശീലിപ്പിച്ചുപോന്നു. 1904-05-ൽ നോർമൽ സ്കൂളിലെ പരിശീലനകാലം രണ്ടു വർഷമായി വർധിപ്പിച്ചു. പിന്നോക്കസമുദായങ്ങളിൽപെട്ടവർക്കു മാത്രമായി നാലു സ്പെഷ്യൽ നോർമൽ സ്കൂളുകൾ ആരംഭിച്ചതും ഇക്കാലത്തായിരുന്നു. നോർമൽ സ്കൂളുകൾ 1910 മുതൽ ട്രെയിനിങ് സ്കൂളുകൾ എന്നറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങിയത്.

=== ഗവണ്മെന്റ് ട്രെയിങ് കോളജ് ===

1911-ലാണ് തിരുവനന്തപുരത്തെ ഗവ. ട്രെയിനിങ് കോളജ് ആരംഭിച്ചത്. അധ്യാപകരായി സേവനം അനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നവർക്ക് മാത്രമായി 24 സീറ്റാണ് തുടക്കത്തിലുണ്ടായിരുന്നത്. കൊച്ചി പ്രദേശത്തുള്ളവർക്ക് ഏതാനും സീറ്റുകൾ സംവരണം ചെയ്തു പോന്നു. പരിശീലനകാലത്ത് ഡെപ്യൂട്ടേഷൻ അലവൻസും സ്റ്റൈപ്പന്റും നല്കിയിരുന്നു. നിശ്ചിതവിഷയങ്ങളിൽ താത്ത്വികജ്ഞാനം ഉണ്ടെന്നു ബോധ്യപ്പെട്ടവരെ പ്രാക്റ്റിക്കൽ പരീക്ഷയ്ക്ക് വിളിച്ചിരുന്നു. കേരളത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ ട്രെയിനിങ് കോളജ് 1945-ൽ തൃശൂരിൽ സ്ഥാപിതമായി. തുടർന്ന് കോഴിക്കോട്ടും തലശ്ശേരിയിലും ട്രെയിനിങ് കോളജുകൾ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. ബിരുദധാരികൾക്കുള്ള പരിശീലനം (B.T.) ഒരു വർഷമായും അല്ലാത്തവരുടേത് (T.T.C.)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.indiaedu.com/career-courses/teacher-training-courses/ |title=Teacher Training Courses |access-date=2011-06-11 |archive-date=2011-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110624110613/http://www.indiaedu.com/career-courses/teacher-training-courses/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; രണ്ടു വർഷമായും ക്ലിപ്തപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. എന്നാൽ T.T.C. കോഴ്സിന്റെ ദൈർഘ്യം ഒരു വർഷമായി കുറച്ചു. ഇതു പിൽക്കാലത്തു വീണ്ടും രണ്ടു വർഷമായി ഉയർത്തി.

=== തിരുവിതാംകൂർ വിദ്യാഭ്യാസ പരിഷ്കരണ കമ്മിറ്റി നിബന്‌ധനകൾ===

[[തിരുവിതാംകൂർ വിദ്യാഭ്യാസ പരിഷ്കരണ കമ്മിഷൻ (1932)|1933-ൽ തിരുവിതാംകൂർ വിദ്യാഭ്യാസ പരിഷ്കരണ കമ്മിറ്റി റിപ്പോർട്ടിൽ]], അധ്യാപകർ നേരത്തെ പരിശീലനം നേടിയിരിക്കണമെന്ന് നിർദ്ദേശിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.lrc.ky.gov/krs/158-00/680.PDF |title=State Advisory Committee for Educational Improvement. (Expired) |access-date=2011-06-11 |archive-date=2010-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100903033047/http://www.lrc.ky.gov/KRS/158-00/680.PDF |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ട്രെയിനിങ് കോളജും സ്കൂളുകളും തമ്മിൽ മെച്ചപ്പെട്ട ബന്ധം പുലർത്തണമെന്നും കോഴ്സിന്റെ ദൈർഘ്യം രണ്ടു വർഷമാണെന്നും കമ്മിറ്റി പ്രത്യേകം നിർദ്ദേശിച്ചു. പരിശീലനം നേടാത്ത ആരെയും ഗവൺമെന്റ് സ്കൂളുകളിൽ അധ്യാപകരായി നിയമിക്കരുതെന്നും ട്രെയിനിങ്ങില്ലാത്തവരെ പ്രൈവറ്റ് സ്കൂളിൽ രണ്ടു വർഷത്തിലധികം തുടരാൻ അനുവദിക്കരുതെന്നും പ്രസ്തുത റിപ്പോർട്ടിൽ വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നു. പരിശീലനം നേടിയവർക്കു മാത്രമേ അധ്യാപനത്തിനുള്ള ലൈസൻസ് നല്കൂ എന്നു നിശ്ചയിക്കുകയും ചെയ്തു.

1945-ലെ വിദ്യാഭ്യാസപരിഷ്കരണക്കമ്മിറ്റി തിരുവനന്തപുരം ട്രെയിനിങ് കോളജിലെ അണ്ടർ ഗ്രാഡ്വേറ്റ് വിഭാഗം നീക്കം ചെയ്യാൻ നിർദ്ദേശിച്ചതിനു പുറമേ 10 വർഷത്തിലധികം സർവീസുള്ളവരെയും 40 വയസ്സിലധികം പ്രായമുള്ളവരെയും ട്രെയിനിങ്ങിൽനിന്നൊഴിവാക്കാനും വ്യവസ്ഥ ചെയ്തു. രണ്ടു വർഷത്തെ കോഴ്സ് നല്കി ഗ്രാഡ്വേറ്റുകൾക്ക് ബി.എഡ്. ബിരുദം നല്കാനും എം.എഡ്. കോഴ്സ് സമാരംഭിക്കാനും കമ്മിറ്റി നിർദ്ദേശിക്കയുണ്ടായി. പക്ഷേ ഇവ നടപ്പിലായില്ല. ട്രെയിനിങ് സ്കൂളുകൾക്ക് പ്രത്യേക ഇൻസ്പെക്റ്ററേറ്റ് സ്ഥാപിക്കാനുള്ള നിർദ്ദേശവും ഈ റിപ്പോർട്ടിലുണ്ടായിരുന്നു. അധ്യാപകവിദ്യാർഥികളുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്, അധ്യാപികാധ്യാപകരുടെ യോഗ്യതകൾ, പാഠ്യപദ്ധതി, സേവനകാലവിദ്യാഭ്യാസം എന്നിവയെ സംബന്ധിച്ചുള്ള ശിപാർശകളും ഈ റിപ്പോർട്ടിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. സ്വകാര്യമേഖലയിൽ ആദ്യത്തെ ട്രെയിനിങ് കോളജ് 1953-ൽ [[കോട്ടയം|കോട്ടയത്തും]] 1954-ൽ [[ചങ്ങനാശ്ശേരി|ചങ്ങനാശ്ശേരിയിലും]] ആരംഭിച്ചു. 1965 ആയപ്പോഴേക്കും കേരളത്തിൽ 19 ട്രെയിനിങ് കോളജുകളും 105 ട്രെയിനിങ് സ്കൂളുകളും സ്ഥാപിതമായി. ശ്രീ എ.എൻ. തമ്പി അധ്യക്ഷനും ഡോ. എൻ.പി. പിള്ള മെംമ്പർ സെക്രട്ടറിയുമായി 1964-ൽ രൂപീകരിച്ച ട്രെയിനിങ് കോളജ് ഇൻസ്പെക്ഷൻ കമ്മിഷൻ അടുത്ത 25 വർഷത്തേക്ക് പുതുതായി ഒരു ട്രെയിനിങ് കോളജും തുടങ്ങേണ്ടതില്ല എന്ന് നിർദ്ദേശിക്കുകയുണ്ടായി. അങ്ങനെ 1989 വരെയും ബി.എഡ്. തലത്തിൽ പുതിയ സ്ഥാപനങ്ങൾ ഒന്നും ഉണ്ടായില്ല.

=== ബി.എഡ്.കോളജുകൾ ===

എന്നാൽ 1989-90-ൽ കേരളത്തിലെ സർവകലാശാലകൾ നേരിട്ട് ബി.എഡ്. സെന്ററുകൾ സ്ഥാപിക്കാൻ തീരുമാനമെടുത്തു. തുടക്കത്തിൽ കേരള, കാലിക്കറ്റ്, മഹാത്മാഗാന്ധി സർവകലാശാലകളുടെ കീഴിൽ ഏതാനും ബി.എഡ് സെന്ററുകൾ (യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്റർ ഫോർ റ്റീച്ചർ എഡ്യൂക്കേഷൻ - UCTE) തുടങ്ങിയത് ഇപ്പോൾ നാല്പതിലേറെയായി വർധിച്ചു. സർവകലാശാലകളുടെ പ്രധാന ധനാഗമമാർഗ്ഗമായും ഇത് മാറിയിട്ടുണ്ട്. യു.സി.റ്റി.ഇ.കളിൽ എം.എഡ് കോഴ്സുകളും തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.

എയിഡഡ്, അൺ എയ്ഡഡ് (സെൽഫ് ഫൈനാൻസിങ്) മേഖലകളിലായി 1990 നുശേഷം ബി.എഡ്. കോളജുകളുടെ എണ്ണത്തിൽ ഗണ്യമായ വർധനവുണ്ടായിട്ടുണ്ട്.

1995-ൽ നാഷനൽ കൌൺസിൽ ഫോർ ടീച്ചർ എഡ്യൂക്കേഷൻ (NCTE)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ncte-india.org/ |title=NCTE : National Council For Teacher Education |access-date=2011-06-11 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508181503/http://www.ncte-india.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഒരു സ്റ്റാറ്റ്യൂട്ടറി ബോഡിയായി കേന്ദ്രഗവണ്മെന്റ് രൂപീകരിച്ചതിനുശേഷം അതിന്റെ കേന്ദ്ര ആസ്ഥാനത്തും മേഖലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിലുമായി സംവിധാനങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുകയും പുതിയ കോളജുകൾക്ക് അപേക്ഷ സ്വീകരിച്ച്, പരിശോധന നടത്തി, അംഗീകാരം നൽകുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. [[ബാംഗ്ലൂർ]] ആസ്ഥാനമായി ദക്ഷിണമേഖലയിലുൾപ്പെട്ടതാണ് കേരള സംസ്ഥാനം. പുതുതായി കോളജുകൾ സ്ഥാപിക്കാനുദ്ദേശിക്കുന്നവർക്ക് ഗവണ്മെന്റ് എൻ.ഒ.സി.യ്ക്കും യൂണിവേഴ്സിറ്റി അംഗീകാരത്തിനും വിധേയമായി എൻ.സി.റ്റി.ഇ. അനുമതിപത്രം നൽകുന്നുണ്ട്. എൻ.സി.റ്റി.ഇ.യുടെ പാനലുകൾ സ്ഥല ഭൌതിക സൌകര്യങ്ങൾ ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ, സ്റ്റാഫ് ലഭ്യത തുടങ്ങിയവ പരിശോധിക്കുന്നുണ്ട്. അങ്ങനെ കേരളത്തിലിപ്പോൾ ഇരുന്നൂറോളം ബി.എഡ്. കോളജുകൾ (ഗവ. എയിഡഡ്, യൂണി. സെന്റർ, സെൽഫ് ഫൈനാൻസിങ് ഇനങ്ങളിലായി) പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്.

സംസ്ഥാന ഗവണ്മെന്റിന്റെയും യൂണിവേഴ്സിറ്റികളുടെയും എൻ.ഒ.സി. അഥവാ അനുമതി കിട്ടുംമുമ്പേ നേരിട്ടു എൻ.സി.റ്റി.ഇ. അംഗീകാരം നൽകുന്ന പ്രവണതയും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. ഇത് അഭിലഷണീയമാണോ എന്ന് പരിശോധിക്കേണ്ടതാണ്.

ട്രെയിനിങ് കോളജുകൾ നാഷനൽ അസ്സസ്സ്മെന്റ് ആൻഡ് അക്രെഡിറ്റേഷൻ കമ്മിറ്റി (NAAC)&lt;ref&gt;[http://www.indiaeducation.net/apexbodies/naac/ National Assessment and Accreditation Council | NAAC]&lt;/ref&gt; യുടെ പരിശോധനക്കും അംഗീകാരത്തിനും വിധേയമാണ് ആദ്യം സ്റ്റാർ (Star) പദവിയാണ് നല്കിയതെങ്കിലും പീന്നീട് അത് ഗ്രേഡാക്കിയിട്ടുണ്ട്. A++, A+, A1, B++, B+, B എന്നിങ്ങനെയാണ് ഗ്രേഡുകൾ നിശ്ചയിച്ചിട്ടുള്ളത്. അഞ്ചുവർഷത്തിലൊരിക്കൽ പുനർനിർണയവും വ്യവസ്ഥ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

ഇപ്പോൾ കേരളത്തിലെ ഇരുന്നൂറോളം ബി.എഡ്. കോളജുകളിലായി 30000-ഓളം സീറ്റുകളാണുള്ളത്. 2004-05-ൽ എൽ.ബി.എസ്.ലൂടെയും 2005-06-ൽ ഗവ. പരീക്ഷാ കമ്മിഷണർ മുഖേനയും B.Ed. കോഴ്സിന് എൻട്രൻസ് ടെസ്റ്റ് ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

കേരളത്തിലെ സർവകലാശാലകളിലെ ബി.എഡ്. കോഴ്സുകൾക്ക് ഒരു ഐകരൂപ്യവുമില്ല. ഒരു വർഷത്തെ കോഴ്സ് ദൈർഘ്യം രണ്ടുവർഷമാക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് കാര്യമായ പഠനങ്ങളും ചർച്ചകളും നടക്കുന്നുണ്ട്. സെമസ്റ്റർ സമ്പ്രദായം ഏർപ്പെടുത്തിയത് മൂല്യനിർണയ വിധേയമാണ്. ഏകീകൃത നിയമവും പ്രാക്ടിക്കൽ സംവിധാനവും പരിഷ്കൃതരീതിയും അവലംബിക്കുന്നതാണ് അഭിലഷണീയം.

എൻ.സി.റ്റി.ഇ. നിലവിൽ വന്നതോടെ ടി.ടി.ഐ., പി.പി.റ്റി.റ്റി.ഐ. തുടങ്ങിയവയും കൂടുതലായി അനുവദിച്ചുവരുന്നു.

=== വിവിധ കോഴ്സുകൾ ===

തിരുവനന്തപുരത്തും [[തൃശൂർ|തൃശൂരും]] പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന [[ഹിന്ദി]] ട്രെയിനിങ് കോളജുകൾ നിർത്തലാക്കിയെങ്കിലും അവ ഹിന്ദി ട്രെയിനിങ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടുകളായി തുടർന്നുവരുന്നു. പ്രിൻസിപ്പലിന്റെ സ്ഥാനത്ത് ചീഫ് ഇൻസ്ട്രക്റ്ററും ലക്ചറർമാരുടെ സ്ഥാനത്ത് ഇൻസ്ട്രക്റ്റർമാരുമാണിപ്പോഴുള്ളത്. [[തിരുവനന്തപുരം]], [[തൃശൂർ]], [[കോഴിക്കോട്]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഗവ. ട്രെയിനിങ് കോളജുകളിൽ ഹിന്ദി ഐച്ഛിക വിഷയങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിനുപുറമേ കേരളത്തിൽ ഭാഷാധ്യാപകപരിശീലനകേന്ദ്രങ്ങൾ ഏഴെണ്ണമുണ്ട്. അവിടെ [[മലയാളം]], [[തമിഴ്]], [[കന്നഡ]], [[അറബി]] എന്നിവയിൽ ഭാഷാധ്യാപകരെ പരിശീലിപ്പിച്ചുവരുന്നു. നഴ്സറി അധ്യാപകരെ പരിശീലിപ്പിക്കാൻ പ്രത്യേകം ഗവൺമെന്റ് ട്രെയിനിങ് സ്കൂളുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നത് ഇപ്പോൾ നിർത്തലാക്കിയിരിക്കുകയാണ്. കേരള സംസ്ഥാന ശിശുക്ഷേമ സമിതി, ബി.എസ്.എസ്. തുടങ്ങിയ സന്നദ്ധ സംഘടനകൾ ഇക്കാര്യത്തിൽ മുൻകൈ എടുത്തു വരുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തും കോഴിക്കോട്ടുമുള്ള ഫിസിക്കൽ എഡ്യൂക്കേഷൻ കോളജുകൾ കായിക വിദ്യാഭ്യാസപരിശീലനം നല്കുന്നുണ്ട്. 1956-57-ലാണ് തിരുവനന്തപുരം ട്രെയിനിങ് കോളജിനോടനുബന്ധിച്ച് എം.എഡ്. കോഴ്സ് ആരംഭിച്ചത്. കേരള സർവകലാശാലയിലെ എം.എഡ്. കോഴ്സിനെ തുടർന്ന് കാലിക്കറ്റ്, മഹാത്മാഗാന്ധി, ശ്രീ ശങ്കരാ സർവകലാശാലകളിലും എം.എഡ്. കോഴ്സ് ഏർപ്പെടുത്തി. NCTE യുടെ അംഗീകാരത്തോടെ സംസ്ഥാനത്തെ പല എയിഡഡ് കോളജുകളും സ്വാശ്രയ സംവിധാനത്തിൽ എം.എഡ്. കോഴ്സ് ആരംഭിച്ചുകഴിഞ്ഞു. കുറേയെണ്ണം 2006-07-ൽ തുടങ്ങാൻ അനുമതി നേടിക്കഴിഞ്ഞിട്ടുമുണ്ട്. ഗവ. ട്രെയിനിങ് കോളജുകളിൽ തിരുവനന്തപുരത്തുമാത്രമേ ഇപ്പോൾ എം.എഡ്. കോഴ്സുള്ളു.

എഡ്യൂക്കേഷൻ ഫാക്കൽറ്റി കേരള, കാലിക്കറ്റ്, മഹാത്മാഗാന്ധി, ശ്രീ ശങ്കരാ സർവകലാശാലകളിലുണ്ട്. അവിടങ്ങളിൽ ഫുൾ ടൈം, പാർട്ട് ടൈം ഗവേഷണ പഠനങ്ങൾ നടന്നു വരുന്നു. തിരുവനന്തപുരം ഗവൺമെന്റ് ട്രെയിനിങ് കോളജിനെ റിസർച്ച് സെന്ററായി 2005-06-ൽ അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ചില എയിഡഡ് കോളജുകളും ഈ വഴിക്ക് നീങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.

ബ്യൂറൊ ഒഫ് എഡ്യുക്കേഷനൽ റിസർച്ച് ആൻഡ് സ്റ്റഡീസ് ആയിരുന്ന സ്ഥാപനം, സ്റ്റേറ്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഒഫ് എഡ്യൂക്കേഷൻ (SIE)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://india.gov.in/allimpfrms/allannouncements/4702.pdf |title=STATE INSTITUTE OF EDUCATION |access-date=2011-06-11 |archive-date=2011-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110627074629/http://india.gov.in/allimpfrms/allannouncements/4702.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; എന്നും സ്റ്റേറ്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഒഫ് സയൻസ് എഡ്യൂക്കേഷൻ (SISE)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sisejbp.nic.in/sise-data/sise-other-activities.htm |title=STATE INSTITUTE OF SCIENCE EDUCATION : |access-date=2011-06-11 |archive-date=2009-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091216161950/http://sisejbp.nic.in/sise-data/sise-other-activities.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; എന്നും പുനർ നാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു. മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ പാത പിന്തുടർന്ന് സ്വസ്ഥാപനങ്ങളെ ഒന്നിപ്പിച്ച് സ്റ്റേറ്റ് കൌൺസിൽ ഫോർ എഡ്യൂക്കേഷനൽ റിസർച്ച് ആൻഡ് ട്രെയിനിങ് (SCERT) ആയി മാറി.&lt;ref&gt;[http://www.scert.kerala.gov.in/ SCERT KERALA]&lt;/ref&gt; ഒരു കമ്മിറ്റിയുടെ പഠനത്തിനും ശിപാർശകൾക്കും ശേഷമാണ് ഈ നടപടി സ്വീകരിച്ചത്. ഹയർ സെക്കൻഡറിതലം വരെയുള്ള സിലബസ്, പാഠപുസ്തകം, മൂല്യനിർണയരീതികൾ ഇവ ആവിഷ്കരിക്കുന്നതിനുപുറമേ പ്രാഥമിക അധ്യാപക വിദ്യാഭ്യാസ (TTC) കോഴ്സിന്റെ രൂപകല്പനയും എസ്.സി.ഇ.ആർ.ടി. ആണ് നടത്തുന്നത്.

മറ്റു സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ ചുവടുപിടിച്ച് കേരളത്തിലും 2005-06-ൽ ഒരു സ്റ്റേറ്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ എഡ്യൂക്കേഷനൽ മാനേജ്മെന്റ് ആൻഡ് ട്രെയിനിങ് (SIEMAT) സ്ഥാപിതമായി.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.siemat.kerala.gov.in/ |title=STATE INSTITUTE OF EDUCATIONAL MANAGEMENT AND TRAINING -KERALA |access-date=2011-06-11 |archive-date=2011-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110602022555/http://www.siemat.kerala.gov.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഹെഡ്മാസ്റ്റർ, പ്രിൻസിപ്പൽ മുതൽ മേലോട്ടുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥ പരിശീലനവും ആസൂത്രണ കാര്യങ്ങളുമാണിതിന്റെ ചുമതല. നാഷനൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ എഡ്യൂക്കേഷനൽ പ്ലാനിങ് ആൻഡ് അഡ്മിനിസ്റ്റ്രേഷൻ (NIEPA) ന്റെ സംസ്ഥാനതല സ്ഥാപനമാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.apsira.com/colleges/index.php?instituteId=1285 |title=National Institute of Educational Planning and Administration |access-date=2011-06-11 |archive-date=2012-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121217062617/http://www.apsira.com/colleges/index.php?instituteId=1285 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== റ്റി.റ്റി.സി. കോഴ്സ് ( ഡിഎഡ്) ==

നിശ്ചിത ശ.മാ. മാർക്കിൽ കുറയാതെ വാങ്ങി മെട്രിക്കുലേഷനോ തത്തുല്യ പരീക്ഷയോ ജയിക്കുന്നവരിൽ നിന്നാണ് പഠിതാക്കളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. രണ്ടു വർഷമാണ് കോഴ്സിന്റെ ദൈർഘ്യം. ആദ്യവർഷാവസാനമുള്ള വെക്കേഷൻകാലം ഒരു മാസം ''കമ്യൂണിറ്റി ലിവിങ്'' നടത്തണമെന്ന് വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. ബേസിക് മാതൃകയിലാണ് പരിശീലനം നല്കപ്പെടുന്നത്. പ്രൈമറി സ്കൂളുകളിൽ പഠിപ്പിക്കുന്ന എല്ലാ വിഷയങ്ങളും ഉള്ളടക്ക (content) വും ബോധനരീതിയും ഇവർ പഠിച്ചിരിക്കണം. പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വിഷയങ്ങളും സ്കൂൾ സംഘാടനം, പൊതുജനാരോഗ്യം തുടങ്ങിയവയും പാഠ്യപദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഒന്നാംവർഷം പാഠ്യവിഷയങ്ങളുടെ ഉള്ളടക്കത്തിനാണ് പ്രാധാന്യം. വർഷാവസാനം പൊതുപരീക്ഷ നടത്തിപ്പോരുന്നു. രണ്ടാംവർഷം പ്രാക്റ്റീസ് റ്റീച്ചിങ്ങിനാണ് മുൻതൂക്കം. രണ്ടു വർഷത്തെ കർത്തവ്യനിർവഹണം (performance) കൂടെ കണക്കിലെടുത്താണ് ക്ലാസ് നിർണയിക്കുന്നത്. 1970-71-ൽ ഒരു ബാച്ചിലെ പരമാവധി സംഖ്യ 20 ആയി നിജപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. പ്രത്യേക വിഷയത്തിലോ വിദ്യാഭ്യാസത്തിലോ മാസ്റ്റർ ബിരുദമുള്ളവരെ മാത്രമേ ട്രെയിനിങ് സ്കൂൾ അധ്യാപകരായി നിയമിക്കാവൂ എന്ന് കോഠാരി കമ്മീഷൻ നിർദ്ദേശിച്ചെങ്കിലും ചില പ്രായോഗിക വൈഷമ്യങ്ങൾ മൂലം അത് പരിഗണിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. ടീച്ചേഴ്സ് ട്രെയിനിങ് സർട്ടിഫിക്കറ്റ് (T.T.C.) നേടിയവരാണ് ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂളുകളിലും അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂളുകളിലും പഠിപ്പിക്കുന്നത്.

== ബി.എഡ്. കോഴ്സ് ==

ബിരുദധാരികൾക്ക് സെക്കണ്ടറി സ്കൂളുകളിൽ അധ്യാപകരാകാൻ നല്കുന്ന പരിശീലനമാണിത്. ഇതാണു വിദ്യാഭ്യാസ പരിശീലനത്തിലെ പ്രഥമബിരുദം. രണ്ടു വർഷമാണ് കോഴ്സിന്റെ ദൈർഘ്യം. നേരത്തെ ഇത് പത്ത് മാസംമാത്രമായിരുന്നു. ബിരുദതലത്തിൽ സെലക്റ്റീവായി പഠിച്ച വിഷയമാവും ബി.എഡ്.ന് എടുക്കുന്ന വിഷയം. ഒറ്റവിഷയത്തിന്റെ പ്രാക്ടിക്കൽ/തിയറിയിൽ മാത്രമേ കഴിഞ്ഞ ഏതാനും വർഷങ്ങളിലായി ശ്രദ്ധിക്കുന്നുള്ളു. ഡബിൾ ഓപ്ഷന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഇപ്പോൾ സിംഗിൾ ഓപ്ഷനെ ഉള്ളൂ. സോഷ്യോളജി, സൈക്കോളജി, ഫിലോസഫി, പൊളിറ്റിക്സ്, എക്കണോമിക്സ് തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക സ്പെഷ്യലൈസേഷൻ ഇല്ല. ബിരുദത്തിലോ പ്രീഡിഗ്രി തലത്തിലോ പഠിച്ച വിഷയത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനാവാം. കോമേഴ്സ്, ഹോം സയൻസ് തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾക്ക് ബി.എഡ്.പഠനസൌകര്യം നൽകിയിട്ട് നാളേറെയായിട്ടില്ല. ഫിസിക്കൽ എഡ്യൂക്കേഷൻ കോളജുകളിൽ ബി.എഡ്, എം.എഡ്. എന്നീ കോഴ്സുകൾ നിലവിലുണ്ട്. കേരളത്തിൽ കാര്യവട്ടത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്ന എൻ.സി.പി.ഇ. മാത്രമാണിത്തരത്തിലുള്ള സ്ഥാപനം.

കേരള ഹിന്ദി പ്രചാരസഭയും ദക്ഷിണ ഭാരത ഹിന്ദി പ്രചാരസഭയും നടത്തുന്ന ''ആചാര്യ'' കോഴ്സുകൾ B.Ed. ന് തുല്യമായി പരിഗണിച്ച് സെക്കൻഡറി തലംവരെ അധ്യാപകരാവാനുള്ള യോഗ്യതയായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. പുറമേ വിദ്യാഭ്യാസ മനഃശാസ്ത്രം, വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ താത്ത്വികാടിസ്ഥാനം, ഇന്ത്യയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം എന്നീ പൊതുവിഷയങ്ങൾ ഓരോ വിദ്യാർഥിയും പഠിക്കേണ്ടതുണ്ട്. സ്കൂൾ ഓർഗനൈസേഷൻ, ലൈബ്രറി ഓർഗനൈസേഷൻ, കേസ്സ്റ്റഡി, മെഷർമെന്റ്, ആഡിയോവിഷ്വൽ എഡ്യൂക്കേഷൻ എന്നിവയും പ്രാക്റ്റീസ് റ്റീച്ചിങും ഈ കോഴ്സിന്റെ ഭാഗങ്ങളാണ്. മൂന്ന് ആഴ്ചകളോളം നീണ്ടുനില്ക്കുന്ന ബ്ളോക്റ്റീച്ചിങ് കാലത്ത് ഓരോരുത്തരും ഐച്ഛികവിഷയങ്ങളിൽ പത്തിൽ കുറയാതെ ക്ളാസ്സുകൾ എടുക്കണമെന്നാണ് വ്യവസ്ഥ. കൂടാതെ മാതൃകാപാഠം (model lesson), നിരൂപണപാഠം (criticism lesson), പാഠക്കുറിപ്പുകൾ, നിരീക്ഷണം (observation) എന്നിവയ്ക്കും പ്രാധാന്യം നല്കിയിട്ടുണ്ട്. തിയറിക്കും പ്രാക്റ്റിക്കലിനും വെവ്വേറെയാണ് ജയാപജയങ്ങൾ നിശ്ചയിക്കുന്നത്.

== എം.എഡ്. കോഴ്സ് ==

ബിരുദതലത്തിൽ രണ്ടാംക്ലാസെങ്കിലും ഉള്ളവരും ബി.എഡ്.-ന് മുമ്പ് രണ്ടുവർഷത്തെയോ അതിനുശേഷം ഒരു വർഷത്തെയോ അധ്യാപനപരിചയമുള്ളവരുമാണ് എം.എഡ്. കോഴ്സിന് അപേക്ഷിക്കാവുന്നവർ. തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്നവർക്ക് 12 മാസത്തെ കോഴ്സാണിതിന് നല്കുന്നത്. അഞ്ച് തിയറി പേപ്പറും പതിനായിരത്തിനും ഇരുപതിനായിരത്തിനും മധ്യേ വാക്കുകളുള്ള ഒരു തീസിസുമാണ് എം.എഡ്. പരീക്ഷയുടെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങൾ.

== മറ്റു രാഷ്ട്രങ്ങളിൽ ==

1963-ൽ [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിൽ]] സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട റോബിൻസ് (Robbins) റിപ്പോർട്ട് അവിടെ മാത്രമല്ല ലോകത്താകമാനം വിദ്യാഭ്യാസവികസനത്തിലെ നാഴികക്കല്ല് എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടാവുന്നതാണ്. പ്രസ്തുത റിപ്പോർട്ടിലെ ഒൻപതാം അധ്യായം അധ്യാപകപരിശീലനമാണ് ചർച്ച ചെയ്യുന്നത്. 1944-ലെ മക്നയർ റിപ്പോർട്ടിലെ നിർദ്ദേശങ്ങളെ ഇതിൽ കുറെയൊക്കെ വിലയിരുത്തുന്നു. പ്രൈമറി അധ്യാപകരെന്നും സെക്കണ്ടറി അധ്യാപകരെന്നും അധ്യാപകരെ രണ്ടായി കാണേണ്ടതില്ലെന്നാണ് കമ്മിറ്റിയുടെ അഭിപ്രായം. വെവ്വേറെ ട്രെയിനിങ് നല്കേണ്ട ആവശ്യവും അവർ കാണുന്നില്ല. അക്കാദമിക് ഡിഗ്രിക്കും അധ്യാപനപരിശീലനത്തിനുമായി ഒരാൾ നാലു വർഷമാണ് പഠിക്കേണ്ടത്. ആദ്യത്തെ മൂന്നു വർഷം ജനറൽ കോഴ്സും അവസാനത്തെ ഒരു വർഷം പ്രൊഫഷണൽ കോഴ്സുമാണ്. വിവിധ പാഠ്യവിഷയങ്ങൾ, ബോധനരീതികൾ, വിദ്യാഭ്യാസ തത്ത്വങ്ങൾ എന്നിവ താത്ത്വികമായും പ്രായോഗികമായും ഓരോ വിദ്യാർഥിയും അഭ്യസിക്കുന്നു. പ്രാക്റ്റിസ് റ്റീച്ചിങ്ങിന് വളരെ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നുണ്ട്. അധ്യാപകരും അധ്യാപകവിദ്യാർഥികളും താരതമ്യേന മെച്ചപ്പെട്ട നിലവാരമാണ് പുലർത്തുന്നത്. സ്ഥാപനങ്ങളെല്ലാംതന്നെ ദേശീയ സ്വഭാവമുള്ളവയാണെങ്കിലും അവ നടത്തുന്നത് ലോക്കൽ എഡ്യൂക്കേഷണൽ അതോറിറ്റികളും സാമൂഹ്യസംഘടനകളും സർവകലാശാലകളുമാണ്.

== യു.എസ്. ==

[[യു.എസ്.|യു.എസ്സിൽ]] ഓരോ സ്റ്റേറ്റും അതതിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ പരിപാടികൾ ആസൂത്രണം ചെയ്ത് നടപ്പിലാക്കുകയാണ് പതിവ്. അധ്യാപകവിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ഒരു ദേശീയനിലവാരമോ പരിപാടിയോ ഇല്ലെന്നതാണ് അവിടത്തെ പ്രത്യേകത. പൊതുവിദ്യാഭ്യാസയോഗ്യത നേടിക്കഴിഞ്ഞാൽ നാലോ അഞ്ചോ വർഷംകൊണ്ടു മാത്രമേ അധ്യാപകയോഗ്യത നേടാൻ കഴിയുകയുള്ളു. പാഠ്യവിഷയങ്ങളെപ്പറ്റിയുള്ള വിശദമായ പഠനം, വിദ്യാഭ്യാസ ചരിത്രം, വിദ്യാഭ്യാസ സാമൂഹികശാസ്ത്രം, വിദ്യാഭ്യാസ തത്ത്വശാസ്ത്രം, വിദ്യാഭ്യാസ മനഃശാസ്ത്രം, എന്നിവ ഓരോ വ്യക്തിയും പഠിക്കേണ്ട വിഷയങ്ങളാണ്. പുറമേ അധ്യാപന പരിശീലനത്തിന് ഗണ്യമായ സ്ഥാനം നല്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇടയ്ക്കിടെയുള്ള റ്റീച്ചിങ് പ്രാക്റ്റീസ് കൂടാതെ ബ്ലോക്ക് ടീച്ചിങ് പ്രാക്റ്റീസും അവിടെ നിർബന്ധിതമാണ്. ഒൻപതു ആഴ്ചയാണ് ഇതിന് നീക്കിവച്ചിട്ടുള്ളത്. തിയറിയിലെ വിജയത്തിനു പുറമേ പ്രായോഗിക പരിശീലനവും മികച്ചതാണെന്ന് ബോധ്യപ്പെട്ടാലേ യോഗ്യതാപത്രം ലഭിക്കുകയുള്ളു. അധ്യാപകനിയമനത്തിന് ഈ യോഗ്യതാപത്രം അനിവാര്യമാകുന്നു. അതായത് പ്രീ-സർവീസ് ട്രെയിനിങ്ങിനാണ് അവിടെ മുൻതൂക്കം നല്കിയിട്ടുള്ളത്. പുറമേ ഇൻസർവീസ് ട്രെയിനിങ്ങിനുള്ള സൌകര്യങ്ങളും വ്യവസ്ഥകളും ഉണ്ട്. അധ്യാപകൻ എവിടെ പ്രവൃത്തിയെടുക്കുന്നുവെന്നതിനെക്കാൾ എന്തെല്ലാം യോഗ്യതകൾ നേടിയിട്ടുണ്ടെന്നുള്ളതാണ് ശമ്പളം നിർണയിക്കുന്നതിന്റെ പ്രധാന മാനദണ്ഡം. അതുകൊണ്ടുതന്നെയാകാം ഉന്നതബിരുദധാരികൾ സ്കൂളുകളിൽ ധാരാളമുള്ളത്.

== റഷ്യ ==

റഷ്യയിൽ അധ്യാപകവിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി പെഡഗോഗിക്കൽ സ്കൂൾ, പെഡഗോഗിക്കൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് എന്ന് രണ്ടിനം സ്ഥാപനങ്ങളുണ്ട്. അധ്യാപകന് നല്കുന്ന പദവിയുടെയും പരിശീലനത്തിന്റെയും ഫലമായാണ് അവിടെ വിദ്യാഭ്യാസം മെച്ചപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതെന്ന് പറയാം. പദ്ധതികൾ ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നതിനും നടപ്പിൽ വരുത്തുന്നതിനുമിടയ്ക്ക് ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ സമയം എടുക്കുന്ന രാഷ്ട്രമെന്ന ബഹുമതി റഷ്യ കരസ്ഥമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. കിന്റർഗാർട്ടനിലേക്കും പ്രൈമറിക്ളാസ്സുകളിലേക്കും-1 മുതൽ 4 വരെ ക്ളാസ്സുകൾ-ഉള്ള അധ്യാപകരെ പെഡഗോഗിക്കൽ സ്കൂളുകളിലും 5 മുതൽ 11 വരെ ക്ളാസ്സുകളിലേക്കുള്ള അധ്യാപകരെ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടുകളിലും അതിനു മുകളിലുള്ളവരെ സർവകലാശാലകളിലുമാണ് പരിശീലിപ്പിക്കുന്നത്. എട്ടുവർഷത്തെ വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയവർക്ക് നാലുവർഷത്തെയും പത്തുവർഷത്തെ വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയവർക്ക് രണ്ടുവർഷത്തെയും പരിശീലനമാണ് പെഡഗോഗിക്കൽ സ്കൂളുകളിൽ നല്കുന്നത്. പാഠ്യവിഷയങ്ങൾക്കു പുറമേ സംഗീതം, കായികവിദ്യാഭ്യാസം, ഡ്രോയിങ് എന്നിവ നിർബന്ധിതമാണ്. പ്രൈമറിസ്കൂളുകളിലെ അധ്യാപകർ എല്ലാ വിഷയങ്ങളും പഠിപ്പിക്കേണ്ടതുകൊണ്ട് പ്രത്യേക വിഷയത്തിൽ വിശിഷ്ടാധ്യയനം നടത്താറില്ല. അവസാനവർഷം ആറ് ആഴ്ച ഒരംഗീകൃത സ്കൂളിൽ ഇവർ പഠിപ്പിക്കവേയാണ് പ്രായോഗിക പരിശീലനം വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.

സെക്കണ്ടറി വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കുന്നവർക്ക് തുടർന്ന് അഞ്ചുവർഷത്തെ പരിശീലനം ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടുകളിൽ നല്കുന്നു. പ്രവേശനപരീക്ഷയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ്. രണ്ടുവർഷം ഫാക്റ്ററിയിലോ പാടത്തോ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുള്ളവർക്കായി 80 ശതമാനം സീറ്റുകൾ നീക്കിവയ്ക്കാൻ 1958 മുതൽ നിയമമുണ്ട്. പൊതുവിഷയങ്ങൾക്കു പുറമേ പാഠ്യപദ്ധതിയിൽ വിദ്യാഭ്യാസതത്ത്വങ്ങൾ, [[ചരിത്രം]], വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ സാമൂഹിക താത്വികമനഃശാസ്ത്രാടിസ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയും പ്രായോഗിക പരിശീലനവും ഉൾപ്പെടുന്നുണ്ട്. ''വിദ്യാഭ്യാസവും ജീവിതവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കാനുള്ള ശ്രമം'' എവിടെയും കാണുന്നു. അധ്യാപകനാകുന്നതോടൊപ്പം യൂത്ത്ലീഡറായും കമ്മ്യൂണിറ്റിലീഡറായും സേവനമനുഷ്ഠിക്കാനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പും അധ്യാപകപരിശീലനകാലത്ത് ഓരോ വ്യക്തിയും നേടണം. നാലാം വർഷം വിദ്യാർഥി ഒരംഗീകൃത സ്കൂളിൽ പൂർണകാലാധ്യാപകനായി പ്രവർത്തിക്കണം. താൻ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന രണ്ടു വിഷയങ്ങൾ ഏതു ക്ലാസ്സിലും പഠിപ്പിക്കാനുള്ള പ്രാഗല്ഭ്യം അഞ്ചാം വർഷത്തിനകം ഓരോരുത്തരും നേടിയിരിക്കും. താന്താങ്ങളുടെ അനുഭവങ്ങളും നേട്ടങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു ലിഖിതറിപ്പോർട്ടും ഓരോ വ്യക്തിയും നൽകണമെന്നാണ് വ്യവസ്ഥ. വിദ്യാലയങ്ങളിലെ പാഠപുസ്തകങ്ങൾ, പാഠ്യപദ്ധതി മുതലായവയെപ്പറ്റി വിശേഷജ്ഞാനം പരിശീലനകാലത്ത് ഓരോ വിദ്യാർഥിയും നേടിയിരിക്കും. ഇതിനുപുറമേ ''കാൻഡിഡേറ്റ്'' ഡിഗ്രിക്കുവേണ്ടി ഗവേഷണം നടത്താനും സ്വയം തയ്യാറാക്കുന്ന പ്രബന്ധം വിദഗ്ദ്ധന്മാരുടെ മുമ്പാകെ അവതരിപ്പിച്ച് ബിരുദം കരസ്ഥമാക്കാനും ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടുകളിൽ സൌകര്യമുണ്ട്. പെഡഗോഗിക്കൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിലെ അധ്യാപകർ ''കാൻഡിഡേറ്റ്'' അഥവാ ''ഡോക്ടറേറ്റ്'' ഡിഗ്രി ഉള്ളവരായിരിക്കണമെന്നും നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്.

രണ്ടുവർഷത്തിലൊരിക്കൽ ഓരോ അധ്യാപകനും ഏതെങ്കിലും ഇൻസർവീസ് ട്രെയിനിങ് പൂർത്തിയാക്കിയിരിക്കണം. ഈ വ്യവസ്ഥ ഇംക്രിമെന്റ് നേടുന്നതിനുള്ള യോഗ്യതയായി നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

== പുതിയ സമീപനം ==

കോഠാരി കമ്മീഷന്റെ ശുപാർശകൾ അധ്യാപനപരിശീലനത്തിന് മുൻതൂക്കം നല്കിക്കൊണ്ട് ഒരു പുതിയ സമീപനത്തിന് വഴിതെളിച്ചിരിക്കുകയാണ്. പാഠ്യവിഷയങ്ങളുടെ ഉള്ളടക്കത്തെ അവഗണിക്കാതെ അധ്യാപകവിദ്യാഭ്യാസം പുനരാവിഷ്കരിക്കുകയാണ് അഭികാമ്യം. ട്രെയിനിങ് സ്കൂളുകളുടെ പദവി ജൂനിയർ കോളജുകളുടേതിന് തുല്യമാക്കണം. പാഠ്യവിഷയത്തിലോ എഡ്യൂക്കേഷനിലോ പോസ്റ്റ്ഗ്രാഡ്വേറ്റ് ബിരുദമുള്ളവരെ മാത്രമേ അവിടെ അധ്യാപകരാക്കാവൂ എന്ന് നിർദ്ദേശിച്ച് മെച്ചപ്പെട്ട ശമ്പളസ്കെയിലുകൾ നൽകുകയും വേണം. ട്രെയിനിങ് കോളജുകളിൽ ഡബിൾ മാസ്റ്റേഴ്സ് ഡിഗ്രി ഉള്ളവരെ മാത്രമേ അധ്യാപകരാക്കാവു. അവിടെയും മികച്ച സേവനവ്യവസ്ഥകളും ശമ്പളസ്കെയിലുകളും നല്കപ്പെടണം. ഗവേഷണസൌകര്യങ്ങൾ എല്ലാ ട്രെയിനിങ് കോളജുകളിലും ഉണ്ടാകണം. അധ്യാപനം തൊഴിലാക്കാൻ ഒരുമ്പെടുന്നവരെയെല്ലാം പരിശീലനത്തിന് നിയോഗിക്കാതെ അതിൽ അഭിരുചിയുള്ളവരെ മാത്രം തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നരീതി അനുവർത്തിക്കപ്പെടണം. ഇൻസർവീസ്കോഴ്സുകൾ നിർബന്ധിതമാക്കണം. ഒരു നിശ്ചിതകാലയളവിൽ (മൂന്നോ അഞ്ചോ വർഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ) ഓരോ അധ്യാപകനും ഈ കോഴ്സ് പൂർത്തിയാക്കിയിരിക്കണമെന്ന് വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നത് അധ്യാപകന്റെ കഴിവും കാഴ്ചപ്പാടും മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ഉപകരിക്കുകതന്നെ ചെയ്യും. ഒരേ കാമ്പസിൽ തന്നെ പ്രീ-പ്രൈമറി മുതൽ ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസപരിശീലനകേന്ദ്രം വരെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന കോംപ്രിഹെൻസീവ് കോളജുകൾ പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങളിലെല്ലാം സ്ഥാപിക്കപ്പെടണം. ഒരു യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഡിസിപ്ളിനായി അംഗീകരിച്ച് ബിരുദതലത്തിലും ബിരുദാനന്തരതലത്തിലും എഡ്യൂക്കേഷൻ പാഠ്യവിഷയമാകണം. വസ്തുനിഷ്ഠമായ മൂല്യനിർണയരീതികളും സ്വീകരിക്കപ്പെടണം. റ്റീച്ചർ എഡ്യൂക്കേറ്റർമാരുടെ പ്രൊഫഷനൽ സംഘടനയാണ് കൌൺസിൽ ഫോർ ടീച്ചർ എഡ്യൂക്കേഷൻ (CTE). മുമ്പ് ഐ.എ.റ്റി.ഇ., എൻ.എ.റ്റി.ഇ. എന്നീ പേരുകളിൽ അറിഞ്ഞിരുന്ന സംഘടനയുടെ പുതിയ രൂപമാണിത്. മധ്യപ്രദേശിലെ ഭോപ്പാൽ ആണ് ഇതിന്റെ ആസ്ഥാനം. സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ സ്റ്റേറ്റ് ചാപ്റ്ററുകളും പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. 2000 മുതൽ കേരളാ ചാപ്റ്റർ സജീവമായി പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നു. വാർഷിക സെമിനാറുകൾ, കൺവെൻഷനുകൾ, സുവനീറുകൾ, റെഗുലേറ്ററുകൾ എന്നിവയുടെ പ്രൊഫഷനൽ ഇംപ്രൂവ്മെന്റ് ഉറപ്പിക്കുന്നത് ഈ സംഘടനയാണ്. 2006 ആദ്യം കേരളത്തിൽ 500-ലധികം ആയുഷ്കാല വ്യക്ത്യംഗങ്ങളും 25 സ്ഥാപനാംഗങ്ങളും ഉണ്ട്. ആണ്ടുതോറും ''ബെസ്റ്റ് ടീച്ചർ എഡ്യൂക്കേറ്റർ'' അവാർഡ്' നൽകിവരുന്നു. ഗവ. എയ്ഡഡ്, അൺ എയ്ഡഡ് ഭേദചിന്തയോ ബി.എഡ്/എം.എഡ്/ടി.ടി.ഐ. ഭേദചിന്തയോ കൂടാതെയാണ് സി.റ്റി.ഇ. പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. അധ്യാപക വിദ്യാഭ്യാസ നവീകരണവും നിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ആണ് സംഘടനയുടെ ലക്ഷ്യം. ഒരു അധ്യാപക വിദ്യാഭ്യാസ ഡയറക്റ്ററേറ്റ്, പെഡഗോഗിക്കൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി എന്നിവയ്ക്കും സി.റ്റി.ഇ. ശബ്ദമുയർത്തുന്നുണ്ട്.        

== ഇതുംകൂടികാണുക ==

*[[അധ്യാപകൻ]]

== അവലംബം ==
{{reflist|2}} 

{{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം}}

[[വർഗ്ഗം:അദ്ധ്യയനം]]
[[വർഗ്ഗം:വിദ്യാഭ്യാസം]]</text>
      <sha1>igfty8nx21xk1kkhlt0n6rrwattxak8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സ്കാർട്ടൊപസ്സ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>158197</id>
    <revision>
      <id>4611753</id>
      <parentid>3083396</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T15:34:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1863" sha1="13tkuiln56hv7j76ud0t4fwqou1ux95" xml:space="preserve">{{prettyurl|Skartopus}}
{{ichnobox/short
| name = ''Grallator''
| image = Grallatorgrs.jpg
| image_caption = Typical footprint form
| authority = [[Edward Hitchcock|Hitchcock]], 1858
| type_ichnospecies = ''[[Grallator cursorius|G. cursorius]]''
| type_ichnospecies_authority = [[Edward Hitchcock|Hitchcock]], 1858
| subdivision_ranks = Ichnospecies
| subdivision = [[#Species|Many, see text]]
}}

ഇതുവരെ തരവും കുടുംബവും ഗണവും തിരിക്കാത്തതും [[തെറാപ്പോഡ]] വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ടതുമായ [[ദിനോസർ]] ആണ് '''സ്കാർട്ടൊപസ്സ്'''.

==ഫോസ്സിൽ==
ട്രെസ് ഫോസ്സിൽ മാത്രമേ കിട്ടിയിട്ടുള്ളൂ.  ഇത് തന്നെ കാല്പാടുകൾ മാത്രം ആണ് . ഇതിൽ നിന്നും ഇവ നീണ്ട കാലുള്ളതിനാൽ വളരെ വേഗത്തിൽ നടന്നിരുന്ന ഒരു ദിനോസർ ആണ് എന്ന് അനുമാനിക്കുന്നു.{{ref doi|10.1080/10420940390256249}}&lt;ref name=&quot;paleofile&quot;&gt;{{cite web|title=Paleofile|url=http://www.paleofile.com/Demo/Mainpage/Taxalist/Ichnology.htm|accessdate=5 Apr 2011|archive-date=2011-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20110717172721/http://www.paleofile.com/Demo/Mainpage/Taxalist/Ichnology.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;ഫോസ്സിൽ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുള്ളത് [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്ട്രേലിയയിൽ]] നിന്നും ആണ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:ദിനോസർ ഫോസിലുകൾ]]
{{Australian_Dinosaurs}}</text>
      <sha1>13tkuiln56hv7j76ud0t4fwqou1ux95</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സോഡിയം സിലിക്കേറ്റ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>163486</id>
    <revision>
      <id>4611745</id>
      <parentid>4124780</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T14:29:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7469" sha1="atctz7l790yh5zlv5ybwccg2rax3own" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Sodium silicate}}
{{Chembox
| Watchedfields  = changed
| verifiedrevid  = 476992453
| ImageFile1     = Na2SiO3idealized.png
| ImageSize1     = 244
| ImageName1     = Structural formula of polymeric sodium silicate
| ImageFile2     = Sodium-metasilicate-chain-from-xtal-3D-balls.png
| ImageFile2_Ref = {{chemboximage|correct|??}}
| ImageSize2     = 244
| ImageName2     = Ball and stick model of polymeric sodium silicate
| ImageFile3     = Křemičitan sodný.PNG
| ImageFile3_Ref = {{chemboximage|correct|??}}
| ImageSize3     = 244
| ImageName3     = Sample of sodium silicate in a vial
| IUPACName      = Sodium metasilicate
| OtherNames     = 
| Section1       = {{Chembox Identifiers
| index1_label = pentahydrate
| index2_label = nonahydrate
| Abbreviations = E550
| CASNo = 6834-92-0
| CASNo1 = 10213-79-3
| CASNo2 = 13517-24-3
| CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}}
| CASNo2_Ref = {{cascite|correct|CAS}}
| UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}}
| UNII =  052612U92L
| UNII2_Ref = {{fdacite|correct|FDA}}
| UNII2 = D8D44215LZ
| PubChem = 23266
| PubChem1 = 61495
| PubChem2 = 61639
| ChemSpiderID = 21758
| ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}}
| EINECS = 600-279-4
| EC_number = 229-912-9
| RTECS = VV9275000
| UNNumber = 1759 3253
| MeSHName = Sodium+metasilicate
| ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}}
| ChEBI = 60720
| SMILES = [Na+].[Na+].[O-][Si]([O-])=O
| StdInChI = 1S/2Na.O3Si/c;;1-4(2)3/q2*+1;-2
| StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}}
| InChI = 1/2Na.O3Si/c;;1-4(2)3/q2*+1;-2
| StdInChIKey = NTHWMYGWWRZVTN-UHFFFAOYSA-N
| StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}}
| InChIKey = NTHWMYGWWRZVTN-UHFFFAOYAB
 }}
| Section2       = {{Chembox Properties
| Na=2 | O=3 | Si=1 
| Formula = Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SiO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;
| Appearance = White crystals
| Density = 2.61 g/cm&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
| MeltingPtC = 1088&lt;!-- or 1089?--&gt;
| RefractIndex = 1.52
| Solubility = 22.2 g/100 ml (25&amp;nbsp;°C) &lt;br&gt; 160.6 g/100 ml (80&amp;nbsp;°C)
| SolubleOther = insoluble in [[ethanol|alcohol]]
 }}
| Section3       = {{Chembox Thermochemistry
| DeltaHf = −1561.43 kJ/mol
| DeltaGf = −1427 kJ/mol
| Entropy = 113.71 J/(K·mol)
| HeatCapacity = 111.8 J/(K·mol)
 }}
| Section4       = {{Chembox Hazards
| ExternalSDS = [http://www.avantormaterials.com/documents/MSDS/USA/English/S4982_msds_us_Default.pdf Avantor Performance Materials]
| NFPA-H = 2
| NFPA-F = 0
| NFPA-R = 0
| LD50 = 1153{{clarify|reason=units?|date=January 2017}} (rat, oral)
| GHSPictograms = {{GHS05}}{{GHS07}}
| GHSSignalWord = Danger
| HPhrases = {{H-phrases|302|314|315|319|335}}
| PPhrases = {{P-phrases|260|261|264|270|271|280|301+312|301+330+331|302+352|303+361+353|304+340|305+351+338|310|312|321|330|332+313|337+313|362|363|403+233|405|501}}
 }}
}}
സിലിക്കൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ് അഥവാ സിലിക്ക അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന മണൽ, സോഡിയം കാർബണേറ്റ് ചേർത്ത് ചൂടാക്കുമ്പോൾ കിട്ടുന്ന നിറമില്ലാത്തതും സ്ഫടിക സദൃശ്യവുമായ ഖരപദാർത്ഥമാണ് '''വാട്ടർ ഗ്ലാസ്സ്''' അഥവാ '''സോഡിയം സിലിക്കേറ്റ്'''.

== ഉപയോഗങ്ങൾ ==
വിവിധ സോഡിയം സിലിക്കേറ്റുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ് ആ പദാർത്ഥം. ഈ ഖരവസ്തു വെള്ളത്തിൽ ലയിപ്പിക്കുമ്പോൾ കിട്ടുന്ന കട്ടികൂടിയ, നിറമില്ലാത്ത ദ്രാവകമാണ് ജലസ്ഫടികം. സിലിക്കയും കാസ്റ്റിക് സോഡയും തമ്മിൽ ഉന്നതമർദ്ദത്തിൽ പ്രതിപ്രവർത്തിച്ച് വാട്ടർ ഗ്ലാസ്സ് നിർമ്മിക്കാം. ഉയർന്ന മർദ്ദത്തിൽ ചൂടാക്കി ജലസ്ഫടികത്തെ പൂർണ്ണമായും വെള്ളത്തിൽ ലയിപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇങ്ങനെ കിട്ടുന്ന ലായനി ശക്തമായ ക്ഷാരമാണ്. ജലസ്ഫടികം സാധാരണമായി നിറമില്ലാത്തതാണ്. എല്ലായിനങ്ങളും സ്ഫടികസദൃശ്യങ്ങളാണ്. മുട്ടകൾ കേടുപാടുകൾ കൂടാതെ സൂക്ഷിക്കുന്നതിനും കെട്ടിടത്തിനുവേണ്ട കൃത്രിമക്കല്ലുകൾ കാലാവസ്ഥയെ അതിജീവിച്ച് നിൽക്കുന്നതിനും തീ പിടിക്കാത്ത [[സിമന്റ്]] നിർമ്മിക്കുന്നതിനും ജലസ്ഫടികം ഉപയോഗിക്കാം. ഒരു കെമിക്കൽ ഗാർഡൻ നിർമ്മിക്കുന്നതിനും ഇത് ഉപയോഗിക്കാം.

== നിർമ്മാണം ==
ജലസ്ഫടികവും ചൂടുവെള്ളവും 1:3 എന്ന അനുപാതത്തിൽ കലർത്തുക. തണുക്കുമ്പോൾ കോപ്പർ സൾഫേറ്റ്, അയൺ സൾഫേറ്റ്, കൊബാൾട്ട് നൗട്രേറ്റ്, മാംഗനീസ് ക്ലോറൈഡ്, ആലം എന്നിവയുടെ നിറമുള്ള പരലുകൾ മിശ്രതത്തിലേയ്ക്കിടുക. ഏതാനും നാളുകൾക്കുള്ളിൽ ഈ പരലുകൾ നിറമുള്ള ഗടനകളായി മുകളിലേയ്ക്ക് വലരും. ഇവ ചെടികളെപ്പോലെ തോന്നിക്കും. യഥാർത്ഥത്തിൽ അതത് ലോഹങ്ങളുടെ സിലിക്കേറ്റ് ട്യൂബുകളാണവ.

==അവലംബം==
{{Reflist}}
==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{Commons|Category:Sodium silicates|Sodium silicates}}
*[http://www.cees-silicates.eu Centre Européen d'Etudes des Silicates] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170915194957/http://cees-silicates.eu/ |date=2017-09-15 }}
*[http://www.inchem.org/documents/icsc/icsc/eics1137.htm International Chemical Safety Card 1137]
*[http://chemsub.online.fr/name/silicic_acid,_sodium_salt.html ChemSub Online : Silicic acid, sodium salt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140314115650/http://chemsub.online.fr/name/silicic_acid,_sodium_salt.html |date=2014-03-14 }}
*[http://chemsub.online.fr/name/sodium_metasilicate.html ChemSub Online : Sodium metasilicate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111004041429/http://chemsub.online.fr/name/sodium_metasilicate.html |date=2011-10-04 }}

[[വർഗ്ഗം:സ്ഫടികം]]
[[വർഗ്ഗം:രാസമിശ്രിതങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സോഡിയം സംയുക്തങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സിലിക്കേറ്റുകൾ]]</text>
      <sha1>atctz7l790yh5zlv5ybwccg2rax3own</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:המלאך האחד והיחיד</title>
    <ns>3</ns>
    <id>189235</id>
    <revision>
      <id>4611766</id>
      <parentid>4040148</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T17:23:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neriah</username>
        <id>149242</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Neriah എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sonic Robo Blast 2]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:המלאך האחד והיחיד]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: &quot;[[Special:CentralAuth/Sonic Robo Blast 2|Sonic Robo Blast 2]]&quot; എന്ന ഉപയോക്താവിനെ &quot;[[Special:CentralAuth/המלאך האחד והיחיד|המלאך האחד והיחיד]]&quot; എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്.</comment>
      <origin>4040148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5115" sha1="at9stxipq7yjydfp0t72vo4h11oyyv3" xml:space="preserve">

==വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012 ലേക്ക് സ്വാഗതം == 
&lt;div style=&quot;background-color:#FAFAFA; color:#1C2069&quot;&gt;
If you are not able to read the below message, please click [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012/സ്വാഗതം/en|here for the English version]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin: 0.5em; border: 2px #800000 solid; padding: 1em;background-color:#FFFFFF&quot; &gt;
{| style=&quot;border:2px #FFA500 solid; padding:2em; border-collapse:collapse; width:100%;&quot;
|-
[[File:Wikisangamolsavam-logo.png|750px|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2012]]&lt;br/&gt;
|- 
! style=&quot;background-color:#FAFAFA; color:#1C2069; padding-left:2em; padding-top:.5em;&quot; align=left |നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}},
&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കൾ അഥവാ എഴുത്തുകാർ, വിവിധ വിക്കി പദ്ധതികളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സോഫ്റ്റ്‌വെയർ വിദഗ്ധർ, വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവർ തുടങ്ങിയവരുടെ വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ വിക്കിസംഗമോത്സവം 2012 ഏപ്രിൽ 28, 29 തീയതികളിൽ   [[കൊല്ലം|കൊല്ലം]] ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത് ഹാളിൽ വെച്ച് നടക്കുന്നു.&lt;br&gt; ഇതിന്റെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2012 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [http://www.facebook.com/wikisangamolsavam  കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2012/Registration ഇവിടെ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക.
&lt;/span&gt;

&lt;span&gt;
വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ 60 ദിവസ പ്രചരണത്തിന്റെ ഭാഗമായുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളം_വിക്കിമീഡിയയെ_സ്നേഹിക്കുന്നു-2|'''മലയാളം വിക്കിമീഡിയയെ സ്നേഹിക്കുന്നു''']] എന്ന പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായ താങ്കൾക്ക് വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാനും പ്രബന്ധങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുവാനും അവസരമുണ്ടാകും. അതിനായുള്ള അപേക്ഷ സമർപ്പിക്കാൻ [[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012/അപേക്ഷകൾ|'''അപേക്ഷാതാൾ''']] കാണുക
&lt;/span&gt;&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെയ്ക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/Sonic Robo Blast 2|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു.

താങ്കളെ 2012 ഏപ്രിൽ 28,29 -ന് കൊല്ലത്ത് കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ...

|}&lt;/div&gt;
--[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012/സമിതികൾ#സംഘാടക സമിതി|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:VsBot|VsBot]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:VsBot|സംവാദം - talk]]) 10:57, 29 മാർച്ച് 2012 (UTC)</text>
      <sha1>at9stxipq7yjydfp0t72vo4h11oyyv3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സോളാർ ഡൈനാമിക്സ് ഓബ്‌സർവേറ്ററി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196012</id>
    <revision>
      <id>4611752</id>
      <parentid>3621654</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T15:12:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8926" sha1="3johi3yu56kcay6m9y2q7blln2d95b7" xml:space="preserve">{{prettyurl|Solar Dynamics Observatory}}{{Infobox spacecraft
| Name                   = സോളാർ ഡൈനാമിക്സ് ഓബ്‌സർവേറ്ററി
| Image                  = [[File:Solar Dynamics Observatory 1.jpg|260px]]
| Caption                = 
| Organisation           = [[NASA]] / [[Goddard Space Flight Center]]
| Major_Contractors      = 
| Bus                    = 
| Mission_Type           = [[Orbiter]]
| Satellite_Of           = Earth
| Orbital_Insertion_Date = 
| Orbits                 = 
| Decay                  = 
| Launch                 = 2010-02-11 15:23:00 [[Coordinated Universal Time|UTC]]
| Carrier_Rocket         = [[Atlas V|Atlas V 401]]
| Launch_Site            = [[Cape Canaveral Air Force Station Space Launch Complex 41|Space Launch Complex 41]]&lt;br&gt; [[Cape Canaveral Air Force Station]]
| Mission_Duration       = 5 - 10 years&lt;br&gt;elapsed: {{for year month day|year=2010|month=02|day=12}} 
| NSSDC_ID               = 2010-005A
| Webpage                = http://sdo.gsfc.nasa.gov
| Mass                   = payload: {{convert|290|kg|abbr=on}}&lt;br&gt;fuel: {{convert|1400|kg|abbr=on}} &lt;br&gt;total: {{convert|3100|kg|abbr=on}}
| Power                  = 
| Batteries              = 
| Orbit_regime           = [[Geosynchronous orbit]]
| orbit_altitude         = 
| Longitude              = 102° W
| Semimajor_Axis         = 
| Eccentricity           = 
| Inclination            = 28°
| Orbital_Period         = 
| Apoapsis               = 
| Periapsis              = 
| Orbits Daily           = 
| Repetitivity           = 
| Main_Instruments       = 
| Transponders           = 
| Coverage               = 
| Resolution             = 
| Swath                  = 
| Spectral_Band          = &lt;.1 [[Nanometre|nm]]
| Data_Rate              = 130&amp;nbsp;[[Mbps]] on the 26&amp;nbsp;[[GHz]] [[Ka band|K&lt;sub&gt;a&lt;/sub&gt; band]]&lt;br&gt;150 million bits/second
| SSR                    = 
| IMG_Resolution         = 
| Refs                   = &lt;ref name=&quot;SDO Specifications&quot;&gt;{{cite web | author=Dean Pesnell; Kevin Addison | title=SDO - Solar Dynamics Observatory: SDO Specifications | url=http://sdo.gsfc.nasa.gov/mission/project/specs.php | publisher=NASA | date=5 February 2010 | accessdate=2010-02-13 | archive-date=2010-01-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100130050903/http://sdo.gsfc.nasa.gov/mission/project/specs.php | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SDO Guide&quot;&gt;{{Cite web | author= | title=SDO Our Eye on the Sun | url=http://sdo.gsfc.nasa.gov/assets/docs/SDO_Guide.pdf | publisher=NASA | format=.PDF | accessdate=2010-02-13 | archive-date=2013-02-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130219181050/http://sdo.gsfc.nasa.gov/assets/docs/SDO_Guide.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
}}

[[File:SDO Greatest Hits.ogv|thumb|300px|The detailed images recorded by SDO in 2011–12 have helped scientists uncover new secrets about the sun.]]

സോളാർ ഡൈനാമിക്സ് ഓബ്സർവേറ്ററി (SDO) [[സൂര്യൻ|സൂര്യനെ]] കുറിച്ചു പഠിക്കുന്നതിനു വേണ്ടി [[നാസ]] വിക്ഷേപിച്ച ഒരു ബഹിരാകാശ പേടകമാണ്.&lt;ref name=NTRS&gt;{{cite web|last=Bourkland, Kristin L.; Liu, Kuo-Chia|title=Verification of the Solar Dynamics Observatory High Gain Antenna Pointing Algorithm Using Flight Data|url=http://hdl.handle.net/2060/20110015278|work=American Institute of Aeronautics and Astronautics|publisher=NASA Technical Reports Server|accessdate=14 September 2011}}&lt;/ref&gt; 2010 [[ഫെബ്രുവരി]] 11ന് Living With a Star (LWS) പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായാണ് ഇതു വിക്ഷേപിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{cite news | author=Justin Ray | title=Mission Status Center: Atlas 5 SDO | url=http://spaceflightnow.com/atlas/av021/status.html | work=Spaceflight Now | date= | accessdate=2010-02-13}}&lt;/ref&gt; [[ഭൂമി|ഭൂമിയിലും]] ഭൂസമീപസ്ഥലത്തും സൂര്യനുള്ള സ്വാധീനത്തെ കുറിച്ചു പഠിക്കുന്നതിനും സൂര്യന്റെ അന്തരീക്ഷത്തെ കുറിച്ച് കൂടുതൽ മനസ്സിലാക്കുന്നതിനും വേണ്ടിയാണ് ഈ പേടകം വിക്ഷേപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. സൂര്യന്റെ [[കാന്തികക്ഷേത്രം|കാന്തികക്ഷേത്രത്തെ]] കുറിച്ചും അതിൽ ഉണ്ടാവുന്ന കാന്തികോർജ്ജത്തെയും അതിന്റെ രൂപമാറ്റത്തെയും കുറിച്ചു പഠിക്കുന്നതും SDOയുടെ ഉദ്ദേശ്യമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web | author=Dean Pesnell; Kevin Addison | title=SDO - Solar Dynamics Observatory: About The SDO Mission | url=http://sdo.gsfc.nasa.gov/mission/about.php | publisher=NASA | date=5 February 2010 | accessdate=2010-02-13 | archive-date=2013-11-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131126010316/http://sdo.gsfc.nasa.gov/mission/about.php | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==പൊതുവിവരങ്ങൾ==
[[നാസ|നാസയുടെ]] കീഴിലുള്ള [[ഗൊദാർദ് സ്പേസ് ഫ്ലൈറ്റ് സെന്റർ|ഗൊദാർദ് സ്പേസ് ഫ്ലൈറ്റ് സെന്ററിലാണ്]] സോളാർ ഡൈനാമിക്സ് ഓബ്സർവേറ്ററിയുടെ നിർമ്മാണവും പരിശോധനയും നടന്നത്. കേപ് കനാവറാൽ എയർഫോഴ്സ് സ്റ്റേഷനിൽ നിന്ന് 2010 [[ഫെബ്രുവരി]] 11ന് വിക്ഷേപിച്ചു. ആദ്യത്തെ അഞ്ചു വർഷവും മൂന്നു മാസവും കൊണ്ട് പ്രാഥമിക ദൗത്യം പൂർത്തിയാവും. എന്നാൽ പത്തുവർഷം വരെ പ്രവർത്തിക്കാൻ ഇതിനാവും.&lt;ref name=Guide&gt;{{Cite web|url=http://www.nasa.gov/pdf/417176main_SDO_Guide_CMR.pdf|accessdate=February 13, 2010|format=.PDF|title=Solar Dynamics Observatory — Our Eye on the Sky|publisher=NASA}}&lt;/ref&gt;

സോളാർ ഡൈനാമിക്സ് ഓബ്സർവേറ്ററിക്ക് രണ്ടു വലിയ സൗരപാനലുകളും ശക്തിയേറിയ രണ്ട് ആന്റിനകളും ഉണ്ട്. എക്സ്ട്രീം അൾട്രാവയലറ്റ് വേരിയബിലിറ്റി എക്സ്പിരിമെന്റ് (EVE), ഹീലിയോസീസ്മിക് ആന്റ് മാഗ്നറ്റിക് ഇമേജർ(HMI) അറ്റ്മോസ്ഫെറിക് ഇമേജിങ് അസംബ്ലി(AIA) എന്നീ ഉപകരണങ്ങളാണ് ഇതിലുള്ളത്.

===ഹീലിയോ സീസ്മിക് ആന്റ് മഗ്നറ്റിക് ഇമേജർ (HMI)===
[[സൂര്യൻ|സൂര്യന്റെ]] അന്തർഭാഗത്തെ കുറിച്ചും അതിന്റെ കാന്തിക പ്രവർത്തനങ്ങളെ കുറിച്ചും പഠിക്കുന്നതിനുള്ള ഉപകരണമാണ് ഹീലിയോ സീസ്മിക് ആന്റെ മാഗ്നറ്റിക് ഇമേജർ. ഇത് സ്റ്റാൻഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലാണ് നിർമ്മിച്ചത്. സൗരചഞ്ചലതയെ(solar variability) കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ ഇതിൽ നിന്നും ലഭ്യമാവും. കൂടാതെ ആന്തരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഏതു രീതിയിലാണ് സൂര്യന്റെ ബാഹ്യകാന്തിക മണ്ഡലത്തെയും അതിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെയും സ്വാധീനിക്കുന്നത് എന്നും മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും.&lt;ref&gt;{{cite web | author=Solar Physics Research Group| url=http://hmi.stanford.edu/Description/HMI_Overview.html | title=Helioseismic and Magnetic Imager Investigation | publisher=Stanford University | accessdate=2010-02-13}}&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==
{{reflist|2}}

{{Astrostub|Solar Dynamics Observatory}}

[[വർഗ്ഗം:ബഹിരാകാശപേടകങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>3johi3yu56kcay6m9y2q7blln2d95b7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ചാത്തൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>216208</id>
    <revision>
      <id>4611785</id>
      <parentid>4597872</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T19:01:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20494-01</username>
        <id>216032</id>
      </contributor>
      <origin>4611785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22493" sha1="2oavz2ex1v3el1yd59zl7o6m7ctu5yl" xml:space="preserve">'''{{prettyurl|Vishnu maya}}
{{about|ഹൈന്ദവ ദൈവത്തെക്കുറിച്ചുള്ളതാണ്||}}ഹൈന്ദവ, മലവാര വിശ്വാസവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു ദേവതയാണ് '''വിഷ്ണുമായ സ്വാമി അല്ലെങ്കിൽ വിഷ്ണുമായ ശാസ്താവ്''' അഥവാ '''വിഷ്ണുമായ ചാത്തൻ'''. പൊന്നുണ്ണി വിഷ്ണുമായ സ്വാമി തുടങ്ങിയ  പല പേരുകളിലും അറിയപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലാണ് ഈ വിശ്വാസത്തിന് പ്രചാരമുള്ളത്. ദ്രാവിഡ രീതിയിൽ അല്ലെങ്കിൽ ഗോത്ര വർഗ്ഗ രീതിയിൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവമാണ് വിഷ്ണുമായ. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ദ്രാവിഡ ഗോത്രങ്ങളുടെ ദൈവമായി വിഷ്ണുമായ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. പോത്തിന്റെ പുറത്തു കുറുവടിയുമായി ഇരിക്കുന്ന ബാലന്റെ രൂപമാണ് വിഷ്ണുമായ ചാത്തന്റേത്. മായ കാഴ്ചകൾ കാണിച്ചു നടക്കുന്നവനും, ഐശ്വര്യവും അഭിവൃദ്ധിയും അനുഗ്രഹവും നൽകുന്ന ഒരു ദേവൻ ആയിട്ട് വിഷ്ണുമായ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. പുരാണ കഥകൾ പ്രകാരം ശിവപാർവതിമാരുടെ പുത്രൻ ആയിട്ടാണ് വിഷ്ണുമായ സ്വാമിയെ കണക്കാക്കുന്നത്. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ രൂപം സ്വന്തം മായയാൽ സ്വീകരിച്ചതിനാൽ വിഷ്ണുമായ എന്ന പേര് ലഭിച്ചു. ഭ്രിഗാസുര നിഗ്രഹത്തിന് വേണ്ടി അവതരിച്ചു എന്നാണ് വിശ്വാസം. കരിങ്കുട്ടി, ചേക്കുട്ടി, പറക്കുട്ടി തുടങ്ങിയ മറ്റു ചാത്തന്മാർ വിഷ്ണുമായയുടെ സഹോദരങ്ങൾ ആണ്. ശനി ദോഷ ദുരിതങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനത്തിനും വിഷ്ണുമായ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.
==ഐതിഹ്യങ്ങൾ==
പുഞ്ചനെല്ലൂർ  നമ്പൂതിരി തറവാട്ടിലെ [[ഭദ്രകാളി]] ദേവാലയത്തിൽ വിഷ്ണുമായ സ്വാമി സ്വയം എത്തി എന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്നെ ഭഗവതിയുടെ കൂടെ ചേർക്കണം എന്നും എന്നാൽ കുടുംബത്തിൽ ഐശ്വര്യം താൻ കൊണ്ടുവരുമെന്നും പില്ക്കാലത്ത് തന്നെ ആരാധിക്കുന്ന വംശപരമ്പര്യക്ക് ഒരു പ്രശ്നം വരുമ്പോൾ കൂടെ നില്ക്കാമെന്നും വാക്കു കൊടുത്തു എന്നും, പിന്നീട് ആവണങ്ങട്ടിൽ കളരി ഉണ്ണിതതാമൻ കേളുഉണി ഒരു യാത്രികൻ ഈ ഇല്ലത്തോടൊപ്പം അഞ്ചു മൂർത്തികളെയും ഉപാസിച്ച് ഏറ്റെടുത്തതായും പഴമക്കാർ വിശ്വസിക്കുന്നു. 

വിഷ്ണുമായ ചാത്തന്റെ വളർത്തമ്മയായ കൂളിവാകയെ ഭൃഗാസുരൻ എന്നൊരു അസുരൻ സ്വന്തമാക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. ഭൃഗാസുരനെയും അവന്റെ സേനയേയും വിഷ്ണുമായ തന്റെ സഹായിയായ കരിങ്കുട്ടി ചാത്തനെയും കൂട്ടി യുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു. യുദ്ധത്തിൽ ചാത്തന്റെ വിരലിൽ മുറിവേറ്റു. മുറിവിൽ നിന്ന് നിലത്ത് വീണ രക്തത്തിൽ നിന്ന് 400 കുട്ടിചാത്തന്മാർ ഉണ്ടായി. ഭൃഗാസുരൻ പ്രയോഗിച്ച 10 ബ്രഹ്മാസ്ത്രങ്ങളൂം 10 കുട്ടിച്ചാത്തൻമാർ വിഴുങ്ങി ആത്മാഹുതി നടത്തുകയും ചെയ്തു. ശേഷിച്ച 390 കുട്ടിച്ചാത്തന്മാർ എല്ലാം സേനയേയും ഇല്ലാതാക്കുകയും വിഷ്ണുമായ ചാത്തനും കരിക്കുട്ടി ചാത്തനും കൂടി കുറുവടി  ഉപയോഗിച്ച് ഭൃഗാസുരനെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു.

[[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] [[മന്ത്രവാദി|മന്ത്രവാദികൾ]] '''വിഷ്ണുമായ ചാത്തൻ''' എന്ന മൂർത്തിയെ ആരാധിച്ചിരുന്നു. വിഷ്ണുമായ [[ശിവൻ|ശിവന്റെ]] മകൻ ആണെന്നും പുരാണങ്ങളിൽ കാണുന്നുണ്ട്. ശിവഭഗവാന് മായാരൂപത്തിൽ നിന്ന [[പാർവതി]]  ദേവിയിൽ ജനിച്ച മകനാണ് വിഷ്ണുമായ എന്ന്  പുരാണങ്ങളിൽ കാണാം. വടക്കൻ മലബാറിൽ ശിവപാർവതിമാരുടെ മകനായ വിഷ്ണുമായ ചാത്തനെ ആരാധിച്ച് [[കുട്ടിച്ചാത്തൻ തെയ്യം]] കെട്ടിയാടുന്നു. മായാവിദ്യകളിൽ വിദഗ്ദ്ധനായ ഒരു മൂർത്തി ആയിട്ടാണ് വിഷ്ണുമായ സ്വാമിയേ കഥകളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്.

== പുരാണകഥ ==
പരമശിവൻ വനത്തിൽ വേട്ടയാടാൻ പോയപ്പോൾ വനത്തിൽ നിന്ന് മധുരമായ ഒരു സ്ത്രീശബ്ദം കേൾക്കുകയുണ്ടായത്രെ. ശബ്ദത്തിന്റെ ഉടമയെ തേടിയപ്പോൾ കൂളിവാക എന്ന സുന്ദരിയായ സ്ത്രീയെ കാണുകയുണ്ടായി. അവളുടെ സൗന്ദര്യത്തിൽ ഭ്രമിച്ച് പരമശിവൻ   വേൾച്ചക്കാഗ്രഹിച്ചു. പരമശിവന്റെ ആഗ്രഹം മനസ്സിലായ കൂളിവാക ഭയപ്പെടുകയും, അവളുടെ ഇഷ്ടദേവിയായ പാർവ്വതിയെ പ്രാർത്ഥിക്കുകയും ചെയ്തു. കാര്യം മനസ്സിലായ ശ്രീപാർവ്വതി അവളുടെ മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷയായി ഭയപ്പെടേണ്ടന്നും ഇത് അവളുടെ യോഗമാണെന്നും പറഞ്ഞു. മാത്രവുമല്ല കൂളിവാക മുജ്ജന്മത്തിൽ  ശ്രീപാർവ്വതിയുടെ  തോഴി ആയിരുന്നുവെന്നും പറഞ്ഞു. മുജ്ജന്മത്തിൽ കൂളിവാക ബാല ഗണേശനെ ശ്രീപാർവ്വതി അറിയാതെ മുലയൂട്ടുകയുണ്ടായി. ഇത് അറിഞ്ഞ പാർവ്വതി കൂളിവാകയെ അടുത്ത ജന്മത്തിൽ ചണ്ഡാളകുലത്തിൽ ജനിക്കുവാൻ ശപിക്കുകയുണ്ടായി. ശാപം കിട്ടിയ കൂളിവാക കരഞ്ഞുകൊണ്ട് ശ്രീപാർവ്വതിയെ കാൽ പിടിച്ച് ക്ഷമ ചോദിക്കുകയുണ്ടായി. 

കോപം മാറിയ ശ്രീപാർവ്വതി കൂളിവാകയോട് പറഞ്ഞു: 'അടുത്ത ജന്മത്തിൽ നിനക്ക് ശ്രീ പരമേശ്വരന്റെ പുത്രനെ മുലയൂട്ടി വളർത്താൻ ഭാഗ്യമുണ്ടാകും' എന്ന് വരം നൽകി. മുജ്ജന്മ കഥ പറഞ്ഞ് ശേഷം കൂളിവാകയോട് വീട്ടിലേക്ക് ഭയം കൂടാതെ പോകാൻ പറഞ്ഞു. അതിനു ശേഷം ദേവി വേഷം മാറി കൂളിവാകയായി മാറി. ശ്രീ പരമമേശ്വരന്റെ അടുത്തേക്ക് പോകുകയും വേൾച്ചയിൽ ഏർപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അതിൽ നിന്ന് 400 കുട്ടികൾ ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്തു. അതിൽ മൂത്ത കുട്ടിയാണ് കരിങ്കുട്ടി. ഈ കുട്ടിയെ [[കരിങ്കുട്ടിച്ചാത്തൻ|കരിങ്കുട്ടി ചാത്തൻ]] എന്നു വിളിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇവരിൽ ഏറ്റവും ഇളയവനായ ചാത്തൻ ആണ് വിഷ്ണുമായ സ്വാമി. ഈ കുട്ടിയുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ഒരു പോത്തിനെയും കരികുട്ടി ചാത്തന് ഒരു കാളയെയും കൊടുത്തു. ശ്രീ പാർവ്വതി ഈ രണ്ടു കുട്ടികളെയും കൂളിവാകയെ ഏല്പ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. കുട്ടികൾ വളർത്തമ്മയായ കൂളിവാകയുടെ സംരക്ഷണത്തിൽ വളർന്നു.

ഇവർക്ക് പല അത്ഭുതശക്തികളും ശിവനും പാർവ്വതിയും നൽകുകയുണ്ടയി. ചാത്തൻമാർ പല തരത്തിലുള്ള സഹായങ്ങളും അത്ഭുതങ്ങളും കാട്ടി ആ ഗോത്രത്തിൽ കഴിഞ്ഞു വന്നു. ചാത്തൻമാർ തങ്ങളുടെ വാഹനങ്ങളായ പോത്തിന്റെയും കാളയുടെയും പുറത്തേറി  [[ഈഴറ]]യും വായിച്ച് കൊണ്ട് വനത്തിൽ ചുറ്റി നടന്നു. തന്റെ എഴാമത്തെ വയസ്സിൽ ഗ്രോത്രക്കാർ നടത്തിയ ജന്മദിനാഘോഷത്തിൽ നാരദമുനി വരുകയും ചാത്തന്മാരോട് അവന്റെ മാതാപിതാക്കൾ ആരാണെന്ന് പറയുകയും ചെയ്തു. അവരെ കൈലാസത്തിൽ പോയി കാണുവാൻ ഉപദേശിക്കുകയും ചെയ്തു. 

വിവരങ്ങൾ അറിഞ്ഞ് ചാത്തൻമാർ കൈലാസത്തിൽ പോയി. അവിടെ ശിവന്റെ  വാഹനമായ [[നന്ദികേശൻ]] മായ ചാത്തനെ കവാടത്തിൽ വെച്ച് തടഞ്ഞു. ചാത്തൻ അകത്തേക്ക് പോകുവാനായി [[മഹാവിഷ്ണു]]വിന്റെ വേഷം മായയാൽ ധരിക്കുകയുണ്ടായി. എന്നിട്ട് ശിവപാർവ്വതിമാരെ കാണുകയും ആശീർവാദം വാങ്ങുകയും ചെയ്തു. പരമശിവന് ഏറെ സന്തോഷം തോന്നുകയും വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപം മായയാൽ സ്വീകരിച്ചതിനാൽ ചാത്തന് വിഷ്ണുമായ എന്ന പേർ നൽകുകയും ചെയ്തു. മാത്രവുമല്ല ചാത്തന്മാർക്ക് എല്ലാതരത്തിലുള്ള ആയോധനവിദ്യകളും പറഞ്ഞുകൊടുക്കുകയും, ജലന്ദരൻ എന്ന അസുരനെ കൊല്ലുവാനുള്ള സൂത്രം പറഞ്ഞുകൊടുക്കുകയും ചെയ്തു.

പിന്നീട് ചാത്തൻ മൂന്നു ലോകം കീഴടക്കിയ ജലന്ധരനെ പോരിന് വിളിക്കുകയും ചെയ്തു. തുടന്ന് ഉണ്ടായ യുദ്ധത്തിൽ വിഷ്ണുമായ സ്വന്തം മായയാൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ആയുധമായ സുദർശന ചക്രത്തിന്റെ രൂപം കൊള്ളുകയും ജലന്ധരനെ വധിക്കുവാനായി പിന്നാലെ പോകുകയും ചെയ്തു. ജലന്ധരൻ മൂന്ന് ലോകത്തും പലയിടത്തും ഓടി ഒളിക്കാൻ തുടങ്ങി. അവസാനം കടലിൽ ഒളിച്ചു. പിൻതുടർന്ന് വന്ന സുദർശന ചക്രത്തിന്റെ ജ്വാലയാൽ കടൽ ജലം തിളക്കാൻ തുടങ്ങി. ചൂട് സഹിക്കാൻ വയ്യാതെ കടലിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്ന ജലന്ധരൻ വധിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. സന്തോഷഭരിതരായ ദേവന്മാർ ചാത്തനെ സ്വർഗലോകത്തേക്ക് കൊണ്ടു പോവുകയും അവിടെ താമസിക്കാൻ നിർബ്ബന്ധിക്കുകയും ചെയ്തു. പക്ഷേ തനിക്ക് പഴയ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർക്കൊപ്പം താമസിക്കാനാണ് താല്പര്യം എന്നു പറഞ്ഞ് കൊണ്ട് അദ്ദേഹം തിരിച്ച് പോവുകയും ചെയ്തു.

കൂടാതെ ഒരുപാട് ചാത്തന്മാർ വേറെയും ഉണ്ടായിരുന്നു. വാണിഭ ചാത്തൻ, പറക്കുട്ടി, മൂക്കൻ, കുരുടി, കരിങ്കണ്ണൻ  എന്നിങ്ങനെ അനേകം ചാത്തന്മാർ ഉള്ളതായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.

== സിനിമയിൽ ==
ഭാരതത്തിലെ  പ്രഥമ ത്രിമാന 3D ചലച്ചിത്രമായ  [[മൈ ഡിയർ കുട്ടിച്ചാത്തൻ|മൈഡിയർ കുട്ടിച്ചാത്തനിലെ]] കേന്ദ്രകഥാപാത്രം ഒരു മന്ത്രവാദി അടിമപ്പെടുത്തിയ കുട്ടിച്ചാത്തൻ ആണ്. [[സാക്ഷാൽ ശ്രീമാൻ ചാത്തുണ്ണി]] എന്ന മലയാള സിനിമയിലെ കേന്ദ്രകഥാപാത്രവും കുട്ടിച്ചാത്തൻ വിഭാഗത്തിൽപ്പെടുന്നു.

== ചില സാമ്യതകൾ ==
അമൃത് ദേവൻമാർക്കും അസുരന്മാർക്കും പങ്ക് വെക്കുവാനായി [[മഹാവിഷ്ണു]] സ്ത്രീ വേഷത്തിൽ അവതാരം കൊണ്ടിട്ടുണ്ട്. ഈ സ്ത്രീവേഷത്തിനെ വിഷ്ണുമായ എന്നു തന്നെയാണ് പറയുന്നത്. ഈ വിഷ്ണുമായയിൽ മോഹിതനായ ശിവനിൽ ജനിച്ച പുത്രനാണ് ശാസ്താവ്. [[ശാസ്താവ്]] പിൽക്കാലത്ത്  ഉച്ചാരണ ശൈലി മാറി ചാത്തൻ ആയതെന്നും വാദമുണ്ടെങ്കിലും വിഷ്ണുഭഗവാൻറെ മായയാൽ കൂളിവാകയുടെ രൂപം പൂണ്ട പാർവതി ദേവിയിൽ ഉണ്ടായ കുട്ടികൾ ആയതുകൊണ്ടാണ് വിഷ്ണുമായ ചാത്തൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നതെന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ പറയുന്നു. കേരളത്തിൽ ഇന്ന് നിലവിൽ ഉള്ള വിഷ്ണുമായക്ഷേത്രങ്ങൾ എല്ലാം നമ്പൂതിരി, തീയ്യർ പണിക്കർ, [[കളരി കുറുപ്പ്]]/[[കളരി പണിക്കർ]] സമുദായക്കാരുടേതാണ്.

==പ്രധാനപ്പെട്ട വിഷ്ണുമായ ക്ഷേത്രങ്ങൾ==
*ആവണങ്ങാട് വിഷ്ണുമായ ക്ഷേത്രം, തൃശൂർ ജില്ല
*കണ്ണഞ്ചിറ ശ്രീ വിഷ്ണുമായക്ഷേത്രം, തൈക്കാട്, ഗുരുവായൂർ.
*കണ്ണനാംകുളം കളരി വിഷ്ണുമായ ചാത്തൻ ക്ഷേത്രം, ചെന്ത്രപ്പിന്നി.
*കളരികാവ് വിഷ്ണുമായ ക്ഷേത്രം ആറാട്ടുപുഴ തൃശൂർ.
*വരാഹി മഠം വിഷ്ണുമായ ദേവസ്ഥാനം  കുണ്ടറ കൊല്ലം
*പെരിങ്ങോട്ടുകര ശ്രീ മൂലസ്ഥാനം, തൃശൂർ ജില്ല
*കാനാടികാവ് വിഷ്ണുമായ ക്ഷേത്രം, തൃശൂർ ജില്ല  
*വടക്കൂട്ട്  ശ്രീ രുധിരമാല-ഹനുമാൻ ക്ഷേത്രം , എറവ് , തൃശൂർ ജില്ല
*പരന്തറയിൽ വിഷ്ണുമായ ക്ഷേത്രം, കരിവന്നൂർ 
*കാരണയിൽ മഠം ശ്രീ വിഷ്ണുമായ കുട്ടിച്ചാത്തൻ മഹാക്ഷേത്രം, [[എട്ടുമന]] 
*തച്ചപ്പിള്ളി വിഷ്ണുമായ ക്ഷേത്രം, എട്ടുമന 
*തിച്ചമ്പിള്ളി ദേവസ്ഥാനം ചെമ്പുകാവ്, തൃശ്ശൂർ ജില്ല 
*വിഷ്ണുമായ ക്ഷേത്രം, ആറ്റുർ
*മായോൻ മഠം ശ്രീ വിഷ്ണുമായാ ദേവസ്ഥാനം
*പാണാവള്ളി, ചേർത്തല, ആലപ്പുഴ ജില്ല 
*പൊന്നമ്പലം ശ്രീ വിഷ്ണുമായ ദേവീ     ദേവസ്ഥാനം, നെട്ടയം, തിരുവനന്തപുരം ജില്ല 
*എഡാവിലകം ശ്രീ വിഷ്ണുമയ സ്വാമി ക്ഷേത്രം, പരിപ്പള്ളി, കൊല്ലം ജില്ല 
*വൈദ്യർ മഠം ദേവസ്ഥാനം, പത്തനംതിട്ട ജില്ല 
*ഇലഞ്ഞികാവ്, ആലപ്പുഴ ജില്ല 
*കാളിയാർ മഠം കളരി, അരൂർ, ആലപ്പുഴ ജില്ല 
*ചമയംകര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, തിരുവഞ്ചൂർ, കോട്ടയം ജില്ല.
*കിടങ്ങൂർ വിഷ്ണുമായ ദേവസ്ഥാനം, കിടങ്ങൂർ, അങ്കമാലി, എറണാകുളം ജില്ല.
*സ്രാമ്പിക്കൽ വിഷ്ണുമായ ക്ഷേത്രം പേരകം, ഗുരുവായൂർ, തൃശ്ശൂർ ജില്ല 

== അവലംബം ==
*ആവണാങ്ങാട്ടു വിഷ്ണൂമായ ക്ഷേത്രം 2005 വെള്ളാട്ടു മഹോത്സവം സോവനീർ
*കേരള ജ്യോതിശാസ്ത്ര പരിഷത്ത് മാഗസീൻ ജൂൺ 2003
*[[:wikisource:ml:ഐതിഹ്യമാല/അവണങ്ങാട്ട് പണിക്കരും ചാത്തന്മാരും|ഐതിഹ്യമാല/അവണങ്ങാട്ട് പണിക്കരും ചാത്തന്മാരും]]
{{Hinduism-stub}}

[[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവദൈവങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>2oavz2ex1v3el1yd59zl7o6m7ctu5yl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അക്കരംകൊല്ലി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>216434</id>
    <revision>
      <id>4611827</id>
      <parentid>4565867</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T05:01:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5674" sha1="1zh3y1959ni892jkwzztmmykcb6am0q" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Polycarpaea corymbosa}}
{{taxobox
| name= അക്കരംകൊല്ലി 
|image = Polycarpaea corymbosa W2 IMG_3047.jpg
|image_caption = അക്കരംകൊല്ലി
|regnum = [[Plant]]ae
|unranked_divisio = [[Angiosperms]]
|unranked_classis = [[Eudicots]]
|unranked_ordo = [[Core eudicots]]
|ordo = [[Caryophyllales]]
|familia = [[Caryophyllaceae]]
|genus = '''''Polycarpaea'''''
| species = P. corymbosa
| binomial = Polycarpaea corymbosa
| binomial_authority =Lam. 
|synonyms = 
{{hidden begin}}
* Achyranthes corymbosa L. 
* Celosia corymbosa (L.) Retz. 
* Hagaea aristata Sweet 
* Illecebrum subulatum Pers. 
* Lahaya corymbosa (L.) Schult. 
* Lahaya corymbosa Roem. &amp; Schult. 
* Lahaya spadicea Schult. 
* Mollia aristata W.T.Aiton 
* Mollia corymbosa (L.) Willd. 
* Mollia spadicea Willd. 
* Paronychia subulata DC. 
* Polia arenaria Lour. 
* Polium arenarium (Lour.) Stokes 
* Polycarpa brevifolia Kuntze 
* Polycarpa corymbosa (L.) Kuntze 
* Polycarpaea atherophora Steud. 
* Polycarpaea brasiliensis var. ramosissima Camb. in St. Hil. 
* Polycarpaea brevifolia O.F. Müll. 
* Polycarpaea corymbosa var. brevifolia Domin 
* Polycarpaea corymbosa var. corymbosa 
* Polycarpaea corymbosa var. typica Domin 
* Polycarpaea densiflora Wall. 
* Polycarpaea filifolia Muschl. 
* Polycarpaea grandiflora (Pax) A.Chev. 
* Polycarpaea indica Lam. 
* Polycarpaea nebulosa Lakela 
* Polycarpaea spadicea Lam. 
* Polycarpaea subulata Wight &amp; Arn.
{{Hidden end}}
പര്യായങ്ങൾ [http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2409432 theplantlist.org - ൽ നിന്നും]
}}
[[ശാഖ|ശാഖകളില്ലാത്ത]] ഒരു ചെറിയ [[ഏകവർഷി|ഏകവർഷിച്ചെടിയാണ്]] കാട്ടുമൈലോചിന, പാറപ്പൂവ് എന്നെല്ലാം അറിയപ്പെടുന്ന '''അക്കരംകൊല്ലി'''. {{ശാനാ|Polycarpaea corymbosa}} &lt;ref&gt;http://www.zimbabweflora.co.zw/speciesdata/species.php?species_id=123330&lt;/ref&gt;. കാലിത്തീറ്റയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. മണലുള്ള മണ്ണിലും തുറസ്സായ സ്ഥലങ്ങളിലും വളരുന്നു. ആഗസ്റ്റ്-സെപ്റ്റംബർ മാസങ്ങളിൽ പുഷ്പിക്കുന്നു&lt;ref&gt;http://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Oldman%27s%20Cap.html&lt;/ref&gt;. അക്കരംകൊല്ലി ചെടിയുടെ [[അൾസർ]] രോഗത്തിനെതിരെ [[എലി|എലികളിൽ]] നടത്തിയ പരീക്ഷണങ്ങൾ വിജയകരമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;http://www.biomedscidirect.com/1378/antiulcer_activity_of_polycarpaea_corymbosa_l_lam_whole_plant_extracts_caryophyllaceae/articlescategories{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==മറ്റു ഭാഷകളിലെ പേരുകൾ==
English:  Oldman's Cap • Hindi: Bugyale • Marathi: Koyap, Maitosin • Tamil: Nilaisedachi, Cataicciver, Pallippuntu • Malayalam: Katu-mailosina • Telugu: Bommasari, Rajuma • Kannada: paade mullu gida, poude mullu, poude mullu gida • Sanskrit: Bhisatta, Okharadi, Parpata, Tadagamritikodbhava- in Herbal Garden, in Rangareddy district of Andhra Pradesh, India.
''(ഇന്റർനെറ്റിലെ പലയിടത്തുനിന്നും ശേഖരിച്ച പേരുകളാണിവ, തെറ്റുകളുണ്ടായേക്കാം)''

== വിവരണം ==
അധികം ശാഖകളായി തിരിയാത്ത വാർഷിക ഓഷധിയാണിത്. സമ്മുഖമായി വിന്യസിച്ച ഇലകളുടെ അറ്റത്ത് കൂർത്ത് മുള്ളുപോലുള്ള ഭാഗമുണ്ട്. വെള്ളിനിറത്തിലുള്ള വിദലങ്ങളും പിങ്ക് മുതൽ ഓറഞ്ച് വരെ നിറത്തിലുള്ള ദലങ്ങളുമാണ് പൂക്കൾക്കുള്ളത്. ആഗസ്റ്റ് സെപ്റ്റംബർ മാസങ്ങളിൽ പൂക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Oldman's%20Cap.html|title=Polycarpaea corymbosa - Oldman's Cap|access-date=2024-12-07}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == 
* http://eol.org/pages/487615/overview
* http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?407978 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041119193349/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?407978 |date=2004-11-19 }}

{{CC|Polycarpaea corymbosa}}
{{WS|Polycarpaea corymbosa}}

[[വർഗ്ഗം:കുറ്റിച്ചെടികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പുഷ്പങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഔഷധസസ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നീലിയാർകോട്ടത്തെ സസ്യജാലം]]
[[വർഗ്ഗം:കാരിയോഫില്ലേസീ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹോർത്തൂസ് മലബാറിക്കൂസിൽ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പോളികാർപ്പിയ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സസ്യജാലം]]


{{Plant-stub}}</text>
      <sha1>1zh3y1959ni892jkwzztmmykcb6am0q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അഡിക്‌ഷൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>226169</id>
    <revision>
      <id>4611839</id>
      <parentid>4570445</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T06:44:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12000" sha1="4vav0hf58fa1musefnthbx650u208fn" xml:space="preserve">{{prettyurl|Addiction}} 
{{Infobox medical condition
| name          = Addiction
| synonym       = ''Severe substance use disorder''&lt;ref name=&quot;Surgeon General severe SUD&quot;&gt;{{cite web | title=Facing Addiction in America: The Surgeon General's Report on Alcohol, Drugs, and Health | url=https://addiction.surgeongeneral.gov/sites/default/files/surgeon-generals-report.pdf | website=Office of the Surgeon General | publisher=US Department of Health and Human Services | date=November 2016 | accessdate=28 January 2017 | pages=35–37, 45, 63, 155, 317, 338 | quote= | archive-date=2020-02-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200209152236/https://addiction.surgeongeneral.gov/sites/default/files/surgeon-generals-report.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Brain disease&quot; /&gt;
| image         = Brain metabolism and drug addiction.jpg
| caption       = [[Brain positron emission tomography]] images that compare [[Human brain#Metabolism|brain metabolism]] in a healthy individual and an individual with a cocaine addiction
| alt           = PET images showing brain metabolism in drug addicts vs controls
| field         = [[Psychiatry]]
| width         = 
| pronounce     = 
| specialty     = 
| symptoms      = 
| complications = 
| onset         = 
| duration      = 
| types         = 
| causes        = 
| risks         = 
| diagnosis     = 
| differential  = 
| prevention    = 
| treatment     = 
| medication    = 
| prognosis     = 
| frequency     = 
| deaths        = 
}}
ജീവിതത്തെ ബാധിക്കുന്നതരം പരിണതഫലങ്ങളുണ്ടെങ്കിലും ചില നിയന്ത്രിത വസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിന്നതു തുടരുകയോ ചില സ്വഭാവങ്ങൾ തുടർന്നും പ്രകടിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നതിനെയാണ് വൈദ്യാശാസ്ത്രത്തിൽ ''' അത്യാസക്തി (അഡിക്ഷൻ)''' എന്നുവിളിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;pmid18790142&quot;&gt;{{cite journal | author = ആൻഗ്രെഅസ് ഡി.എച്ച്., ബെറ്റിനാർഡി-ആൻഗ്രെസ് കെ| title = ദി ഡിസീസ് ഓഫ് അഡിക്ഷൻ: ഒറിജിൻസ്, ട്രീറ്റ്മെന്റ് ആൻഡ് റിക്കവറി | journal = ഡിസ് മോൺ | volume = 54 | issue = 10 | pages = 696–721 | year = 2008 | month = ഒക്റ്റോബർ | pmid = 18790142 | doi = 10.1016/j.disamonth.2008.07.002 | url = }}&lt;/ref&gt;  ഇത്തരം പ്രവൃത്തികളിലേയ്ക്കുനയിക്കുന്ന അസുഖത്തെയും അഡിക്ഷൻ എന്ന് വിളിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = അമേരിക്കൻ സൊസൈറ്റി ഓഫ് അഡിക്ഷൻ മെഡിസിൻ | title = ഡെഫിനിഷൻ ഓഫ് അഡിക്ഷൻ | journal =  | volume =  | issue =  | pages =  | year = 2012 | month =  | url = http://www.asam.org/for-the-public/definition-of-addiction | access-date = 2013-01-11 | archive-date = 2018-06-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180614082421/https://www.asam.org/for-the-public/definition-of-addiction | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

മദ്യം, മയക്കുമരുന്ന് എന്നിവയുടെ ഉപയോഗം അഡിക്ഷൻ എന്ന പ്രയോഗത്തിൽ പെടുമെങ്കിലും ഇവ മാത്രമല്ല ഈ ഗണത്തിൽ പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്. വ്യായാമം, അശ്ലീലസാഹിത്യം, ചൂതാട്ടം എന്നിവയോടുള്ള അത്യാസക്തിയും ഈ ഗണത്തിൽ പെടുത്താം. വസ്തുക്കളെയോ അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പെരുമാറ്റത്തെയോ നിയന്ത്രിക്കാൻ സാധിക്കാതിരിക്കുക, ഇതെപ്പറ്റിയുള്ള ചിന്ത മനസ്സിൽ എപ്പോഴുമുണ്ടാവുക, തിക്തഫലങ്ങൾ അനുഭവിക്കുമോഴും സ്വഭാവം മാറാതിരിക്കുക, ഇങ്ങനെ ഒരു പ്രശ്നമുണ്ടെന്ന് നിഷേധിക്കുക എന്നിവയൊക്കെ അത്യാസക്തിയുടെ ലക്ഷണങ്ങ‌ളാണ്.&lt;ref name=&quot;pmid1501306&quot;&gt;{{cite journal | author = മോഴ്സ് ആർ.എം., ഫ്ലാവിൻ ഡി.കെ. | title = ദി ഡെഫിനിഷൻ ഓഫ് ആൾക്കഹോളിസം. ദി ജോയിന്റ് കമ്മിറ്റി ഓഫ് ദി നാഷണൽ കൗൺസിൽ ഓൺ ആൾക്കഹോളിസം ആൻഡ് ഡ്രഗ് ഡിപ്പൻഡൻസ് ആൻഡ് ദി അമേരിക്കൻ സൊസൈറ്റി ഓഫ് അഡിക്ഷൻ മെഡിസിൻ റ്റു സ്റ്റഡി ദി ഡെഫിനിഷൻ ആൻഡ് ക്രൈറ്റീരിയ ഫോർ ദി ഡയഗ്നോസിസ് ഓഫ് ആൾക്കഹോളിസം | url = https://archive.org/details/sim_jama_1992-08-26_268_8/page/1012 | journal = JAMA | volume = 268 | issue = 8 | pages = 1012–4 | year = 1992 | month = ഓഗസ്റ്റ് | pmid = 1501306 | doi = 10.1001/jama.1992.03490080086030 }}&lt;/ref&gt; ആഗ്രഹം തോന്നിയാൽ ഉടൻ തന്നെ ലക്ഷ്യം നേടണമെന്നരീതിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പതിവും ദീർഘകാല പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ പരിഗണിക്കാതിരിക്കലും ഇതിന്റെ ലക്ഷണമാണ്.&lt;ref name=&quot;pmid3278676&quot;&gt;{{cite journal | author = മാർലറ്റ് ജി.എ., ബേയർ ജെ.എസ്., ഡോണോവാൻ ഡി.എം., കിവ്ലാഹാൻ ഡി.ആർ. | title = അഡിക്റ്റീവ് ബിഹേവിയേഴ്സ്: എറ്റിയോളജി ആൻഡ് ട്രീറ്റ്മെന്റ് | journal = ആന്നു റെവ് സൈക്കോൾ | volume = 39 | issue = | pages = 223–52 | year = 1988 | pmid = 3278676 | doi = 10.1146/annurev.ps.39.020188.001255 }}&lt;/ref&gt; ഉപയോഗിക്കുന്ന വസ്തു സാധാരണമാണ് എന്ന നിലയിൽ ശരീരത്തിന് പ്രവർത്തിക്കേണ്ടി വരുന്ന് അവസ്ഥയെയാണ് [[Physiological dependence|ഫിസിയോളജിക്കൽ ഡിപ്പൻഡൻസ്]] എന്നുപറയുന്നത്.&lt;ref name=&quot;pmid10511013&quot;&gt;{{cite journal | author = ടൊറെസ് ജി., ഹോർവിറ്റ്സ് ജെ.എം. | title = ഡ്രഗ്സ് ഓഫ് അബ്യൂസ് ആൻഡ് ബ്രെയിൻ ജീൻ എക്സ്പ്രഷൻ | journal = സൈക്കോസോം മെഡ് | volume = 61 | issue = 5 | pages = 630–50 | year = 1999 | pmid = 10511013 | doi =  }}&lt;/ref&gt; മയക്കുമരുന്നുകൾ ഉപയോഗിക്കേണ്ടി വരുന്നവരിൽ സാധാരണ അളവ് മയക്കുമരുന്ന് കൊണ്ട് ഫലമില്ലാതെ വരുകയും കൂടുതൽ അളവ് ഉപയോഗിക്കേണ്ടി വരുകയും ചെയ്യുന്ന പ്രശ്നം കൂടാതെ ഉപയോഗത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കേണ്ടി വരുകയാണെങ്കിൽ വിത്ഡ്രോവൽ ലക്ഷണങ്ങളുമുണ്ടാകും.


&lt;!--==മയക്കുമരുന്നുകളോടും മദ്യത്തോടുമുള്ള അത്യാസക്തി==

==പിന്മാറ്റലക്ഷണങ്ങൾ==

==ചികിത്സയും സുഖപ്പെടലും==

==സ്വഭാവത്തിലെ അഡിക്ഷൻ==

==ജൈവശാസ്ത്രപരമായ സംവിധാനങ്ങൾ==

==വ്യക്തിത്വവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അഡിക്ഷൻ സംബന്ധിച്ച സിദ്ധാന്തങ്ങൾ==

== അഡിക്ഷൻ മാതൃക സംബന്ധിച്ച വിമർശനങ്ങൾ == --&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist|colwidth=35em}}

==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്==
{{Wiktionary|addiction|-holism}}
{{refbegin}}
*{{Cite journal |date=July 16, 2007 |author=Lemonick MD |title=How We Get Addicted |journal=[[Time (magazine)|Time]] |volume=170 |issue=38 |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1640436,00.html |accessdate=2010 September 7 |postscript=&lt;!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to &quot;.&quot; for the cite to end in a &quot;.&quot;, as necessary. --&gt; |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100902001053/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1640436,00.html |archivedate=2010-09-02 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100902001053/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1640436,00.html |date=2010-09-02 }} [http://www.time.com/time/covers/0,16641,20070716,00.html Cover July 16, 2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130819120042/http://www.time.com/time/covers/0,16641,20070716,00.html |date=2013-08-19 }} (note: cover provided to clarify date discrepancy from article link)
*{{Cite document |date=2008 |author=Martin P |title=Sex, Drugs &amp; Chocolate: The Science of Pleasure |url=https://archive.org/details/sexdrugschocolat0000mart |place=London |publisher=Fourth Estate |isbn=978-0-00-712708-5 }}
*{{Cite journal |date=May 5, 1997 |author=Nash-Alice MJ |title=Addicted: Why do people get hooked? |journal=[[Time (magazine)|Time]] |issue=18 |pages=52–58 |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,986282,00.html |access-date=2013-01-11 |archive-date=2013-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130809083154/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,986282,00.html |url-status=dead |accessdate=2013-01-11 |archivedate=2013-08-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130809083154/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,986282,00.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130809083154/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,986282,00.html |date=2013-08-09 }} {{Dubious|date=March 2011}}
*{{Cite book |year=2004 |author=[[Andrew Weil|Weill AW]] |title=From Chocolate to Morphine: Everything you need to know about mind-altering drugs |place=Boston &amp; New York |publisher=[[Houghton Mifflin Harcourt|Houghton Mifflin]] |isbn=0-618-48379-9 |url=http://books.google.com/?id=p6zyPxi4PYoC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=%22chocolate+to+morphine%22&amp;q |accessdate=2010 September 07 }}{{Dubious|date=March 2011}}
*{{Cite document |date=2011 |publisher=Addiction Search |title=Addiction, Rehabilitation and Recovery Article Topics |url=http://www.addictionsearch.com/addiction-topics/browse/ }}
*{{Cite document |date=2012 |publisher=Myaddiction |title=Online Addiction and Recovery Resource |url=http://myaddiction.com/ |access-date=2013-01-11 |archive-date=2013-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130112065332/http://www.myaddiction.com/ |url-status=dead }}
{{refend}}

{{Addiction}}
{{Neuroscience}}

[[വർഗ്ഗം:മാനസികവിഭ്രാന്തികൾ]]</text>
      <sha1>4vav0hf58fa1musefnthbx650u208fn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അഖിലേന്ത്യാ സുന്നി ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>230571</id>
    <revision>
      <id>4611782</id>
      <parentid>4611617</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T18:44:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Irshadpp</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Sneha lokam Pallikkal|Sneha lokam Pallikkal]] ([[User talk:Sneha lokam Pallikkal|സംവാദം]]) നടത്തിയ തിരുത്തലുകൾ നീക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നു; നിലവിലുള്ള പതിപ്പ് [[User:Irshadpp|Irshadpp]] സൃഷ്ടിച്ചതാണ്</comment>
      <origin>4580231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6464" sha1="g8qgeh30zf0wv5bfi1v3o74g0e4xpan" xml:space="preserve">{{വൃത്തിയാക്കേണ്ടവ}}
[[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] ഒരു  മുസ്ലിം  സുന്നി പണ്ഡിത സംഘടനയാണ് '''അഖിലേന്ത്യാ സുന്നി ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ.''' 1992 ൽ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട സമസ്ത യുടെ ദേശീയ മുഖം ആണിത്.'''&lt;ref&gt;http://www.mathrubhumi.com/nri/pravasibharatham/article_138545/{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} മാതൃഭൂമി ഓൺലൈൻ&lt;/ref&gt;''' [[സമസ്ത കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ|സമസ്ത കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമയിൽ]]  1989-ൽ ഉണ്ടായ ഭിന്നിപ്പിനെ തുടർന്ന് രൂപപ്പെട്ട ഒരു സംഘടനയാണ്  സമസ്ത (എ പി വിഭാഗം). അതേ സമയം മറ്റേ വിഭാഗം [[സമസ്ത (ഇകെ വിഭാഗം)]] എന്ന പേരിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു അതേസമയം സമസ്ത എന്ന നാമത്തിൽ തന്നെ ഇരു വിഭാഗവും അറിയപ്പെടുന്നത്. എപി വിഭാഗം സമസ്ത ഇപ്പോൾ കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ എന്നറിപ്പെടുന്നു. ഇത് [[അഖിലേന്ത്യാ സുന്നി ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ]]യുടെ കേരള സംസ്ഥാന ഘടകമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.  എപി  വിഭാഗം സമസ്ത അധ്യക്ഷൻ ഒതുക്കുങ്ങൽ ഇ. സുലൈമാൻ മുസ്‌ലിയാരും ജനറൽ സെക്രട്ടറി [[കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ|കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാരുമാണ്]]. കോഴിക്കോട് ജാഫർക്കാൻ കോളനി റോഡിലെ  സെന്റർ ആണ് ഈ സംഘടനയുടെ ആസ്ഥാനം. 

==എപി വിഭാഗം സമസ്തയുടെ കീഴ്ഘടകങ്ങൾ==
*കേരള മുസ്‌ലിം ജമാഅത്ത്
*സുന്നി യുവജന സംഘം (SYS)
*സുന്നി വിദ്യാഭ്യാസ ബോർഡ്(SVB)
*സുന്നി സ്റ്റുഡൻസ് ഫെഡറഷൻ(SSF) 
*സുന്നി ജംഇയ്യത്തുൽ മുഅല്ലിമീൻ
*ജാമിയത്തുൽ ഹിന്ദ്
:സുന്നി ടൈഗർ ഫോഴ്സ്, ജംഇയ്യത്തുൽ ഇഹ്സാനിയ&lt;ref name=&quot;SATP&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.satp.org/terrorism-update/sunni-tiger-force-militant-arrested-in-kerala|title=Terrorism Update Details - sunni-tiger-force-militant-arrested-in-kerala|access-date=2025-03-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cambridge&quot;&gt;{{Cite journal |last=Visakh |first=M. S. |last2=Santhosh |first2=R. |last3=Roshan |first3=C. K. Mohammed |date=2021-11 |title=Islamic Traditionalism in a Globalizing World: Sunni Muslim identity in Kerala, South India |url=https://www.cambridge.org/core/journals/modern-asian-studies/article/abs/islamic-traditionalism-in-a-globalizing-world-sunni-muslim-identity-in-kerala-south-india/244E92AD4C35A466FF52AF02F6329F24 |journal=Modern Asian Studies |language=en |volume=55 |issue=6 |pages=2046–2087 |doi=10.1017/S0026749X20000347 |issn=0026-749X}}&lt;/ref&gt; എന്നീ തീവ്രസംഘങ്ങൾക്ക് സംഘടനയുമായി ബന്ധമുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.

== കേരള മുസ്‌ലിം ജമാഅത്ത് ==
സമസ്ത കേരള ജം ഇയ്യത്തുൽ ഉലമ എപി വിഭാഗത്തിന്റെയും അഖിലേന്ത്യാ സുന്നി ജം ഇയ്യത്തുൽ ഉലമ യുടെ പോഷക സംഘടനാ യാണ് കേരള മുസ്‌ലിം ജമാഅത്ത് .നിലവിലെ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sirajlive.com/2016/02/26/224904.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-11-09 |archive-date=2021-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109162238/https://www.sirajlive.com/2016/02/26/224904.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[കേരള മുസ്‌ലിം ജമാഅത്ത്|കേരള മുസ്‌ലിം ജമാഅത്തിന്റെ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/muslim-jamaath-council-protests-searches-in-madrassas/articleshow/24990548.cms|title=Muslim Jamaath Council protests searches in madrassas {{!}} Thiruvananthapuram News - Times of India|access-date=2021-09-05|last=Oct 12|first=PTI /|last2=2002|language=en|last3=Ist|first3=22:36}}&lt;/ref&gt;അധ്യക്ഷൻ കാന്തപുരം എപി അബുബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ ആണ്. സുന്നി ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമയുടെ പ്രഖ്യാപിത ലക്ഷ്യങ്ങളെ മുൻനിർത്തി കാലോചിത പദ്ധതികളും പ്രവർത്തനങ്ങളും നടപ്പാക്കാൻ ബഹുജന പ്രസ്ഥാനമെന്ന നിലയിലാണ് സംഘടന &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/editorial/2018/01/04/interview-with-kanthapuram-ap-aboobacker-musliyar0.html|title=രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടി ഉണ്ടാക്കില്ല; സിപിഎമ്മിനോട് സ്നേഹമുണ്ട്: കാന്തപുരം|access-date=2021-09-05}}&lt;/ref&gt; രൂപവത്കരിച്ചിരിക്കുന്നത്. 
==അവലംബം==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:അഖിലേന്ത്യാ സുന്നി ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ]]</text>
      <sha1>g8qgeh30zf0wv5bfi1v3o74g0e4xpan</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611788</id>
      <parentid>4611782</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T19:23:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sneha lokam Pallikkal</username>
        <id>204051</id>
      </contributor>
      <origin>4611788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5342" sha1="qoomdayqvb3ezj1cxferoe6mpaeo9xa" xml:space="preserve">{{വൃത്തിയാക്കേണ്ടവ}}
[[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] ഒരു  മുസ്ലിം  സുന്നി പണ്ഡിത സംഘടനയാണ് '''അഖിലേന്ത്യാ സുന്നി ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ.''' 1992 ൽ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട സമസ്ത യുടെ ദേശീയ മുഖം ആണിത്.'''&lt;ref&gt;http://www.mathrubhumi.com/nri/pravasibharatham/article_138545/{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} മാതൃഭൂമി ഓൺലൈൻ&lt;/ref&gt;''' [[സമസ്ത കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ|സമസ്ത കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമയിൽ]]  1989-ൽ ഉണ്ടായ ഭിന്നിപ്പിനെ തുടർന്ന് രൂപപ്പെട്ട ഒരു സംഘടനയാണ്  സമസ്ത (എ പി വിഭാഗം). അതേ സമയം മറ്റേ വിഭാഗം [[സമസ്ത (ഇകെ വിഭാഗം)]] എന്ന പേരിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു അതേസമയം സമസ്ത എന്ന നാമത്തിൽ തന്നെ ഇരു വിഭാഗവും അറിയപ്പെടുന്നത്. എപി വിഭാഗം സമസ്ത ഇപ്പോൾ കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ എന്നറിപ്പെടുന്നു. ഇത് [[അഖിലേന്ത്യാ സുന്നി ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ]]യുടെ കേരള സംസ്ഥാന ഘടകമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.  എപി  വിഭാഗം സമസ്ത അധ്യക്ഷൻ ഒതുക്കുങ്ങൽ ഇ. സുലൈമാൻ മുസ്‌ലിയാരും ജനറൽ സെക്രട്ടറി [[കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ|കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാരുമാണ്]]. കോഴിക്കോട് ജാഫർക്കാൻ കോളനി റോഡിലെ  സെന്റർ ആണ് ഈ സംഘടനയുടെ ആസ്ഥാനം. 

==എപി വിഭാഗം സമസ്തയുടെ കീഴ്ഘടകങ്ങൾ==
*കേരള മുസ്‌ലിം ജമാഅത്ത്
*സുന്നി യുവജന സംഘം (SYS)
*സുന്നി വിദ്യാഭ്യാസ ബോർഡ്(SVB)
*സുന്നി സ്റ്റുഡൻസ് ഫെഡറഷൻ(SSF) 
*സുന്നി ജംഇയ്യത്തുൽ മുഅല്ലിമീൻ
*ജാമിയത്തുൽ ഹിന്ദ്
:

== കേരള മുസ്‌ലിം ജമാഅത്ത് ==
സമസ്ത കേരള ജം ഇയ്യത്തുൽ ഉലമ എപി വിഭാഗത്തിന്റെയും അഖിലേന്ത്യാ സുന്നി ജം ഇയ്യത്തുൽ ഉലമ യുടെ പോഷക സംഘടനാ യാണ് കേരള മുസ്‌ലിം ജമാഅത്ത് .നിലവിലെ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sirajlive.com/2016/02/26/224904.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-11-09 |archive-date=2021-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109162238/https://www.sirajlive.com/2016/02/26/224904.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[കേരള മുസ്‌ലിം ജമാഅത്ത്|കേരള മുസ്‌ലിം ജമാഅത്തിന്റെ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/muslim-jamaath-council-protests-searches-in-madrassas/articleshow/24990548.cms|title=Muslim Jamaath Council protests searches in madrassas {{!}} Thiruvananthapuram News - Times of India|access-date=2021-09-05|last=Oct 12|first=PTI /|last2=2002|language=en|last3=Ist|first3=22:36}}&lt;/ref&gt;അധ്യക്ഷൻ കാന്തപുരം എപി അബുബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ ആണ്. സുന്നി ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമയുടെ പ്രഖ്യാപിത ലക്ഷ്യങ്ങളെ മുൻനിർത്തി കാലോചിത പദ്ധതികളും പ്രവർത്തനങ്ങളും നടപ്പാക്കാൻ ബഹുജന പ്രസ്ഥാനമെന്ന നിലയിലാണ് സംഘടന &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/editorial/2018/01/04/interview-with-kanthapuram-ap-aboobacker-musliyar0.html|title=രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടി ഉണ്ടാക്കില്ല; സിപിഎമ്മിനോട് സ്നേഹമുണ്ട്: കാന്തപുരം|access-date=2021-09-05}}&lt;/ref&gt; രൂപവത്കരിച്ചിരിക്കുന്നത്. 
==അവലംബം==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:അഖിലേന്ത്യാ സുന്നി ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ]]</text>
      <sha1>qoomdayqvb3ezj1cxferoe6mpaeo9xa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611789</id>
      <parentid>4611788</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T19:28:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sneha lokam Pallikkal</username>
        <id>204051</id>
      </contributor>
      <origin>4611789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4085" sha1="4o5ekaz9j6lhd9x8xh4tun9digd8jt9" xml:space="preserve">{{വൃത്തിയാക്കേണ്ടവ}}
[[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] ഒരു  മുസ്ലിം  സുന്നി പണ്ഡിത സംഘടനയാണ് '''അഖിലേന്ത്യാ സുന്നി ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ.''' 1992 ൽ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട സമസ്ത യുടെ ദേശീയ മുഖം ആണിത്.'''&lt;ref&gt;http://www.mathrubhumi.com/nri/pravasibharatham/article_138545/{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} മാതൃഭൂമി ഓൺലൈൻ&lt;/ref&gt;''' [[സമസ്ത കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ|സമസ്ത കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമയിൽ]]  1989-ൽ ഉണ്ടായ ഭിന്നിപ്പിനെ തുടർന്ന് രൂപപ്പെട്ട രണ്ട് വിഭാഗങ്ങളിൽ ഒരു വിഭാഗം ആണ്  

==എപി വിഭാഗം സമസ്തയുടെ കീഴ്ഘടകങ്ങൾ==
*കേരള മുസ്‌ലിം ജമാഅത്ത്
*സുന്നി യുവജന സംഘം (SYS)
*സുന്നി വിദ്യാഭ്യാസ ബോർഡ്(SVB)
*സുന്നി സ്റ്റുഡൻസ് ഫെഡറഷൻ(SSF) 
*സുന്നി ജംഇയ്യത്തല്ലിമീൻ
*ജാമിയത്തുൽ ഹിന്ദ്
:

== കേരള മുസ്‌ലിം ജമാഅത്ത് ==
സമസ്ത കേരള ജം ഇയ്യത്തുൽ ഉലമ എപി വിഭാഗത്തിന്റെയും അഖിലേന്ത്യാ സുന്നി ജം ഇയ്യത്തുൽ ഉലമ യുടെ പോഷക സംഘടനാ യാണ് കേരള മുസ്‌ലിം ജമാ, ട്രഷറർ പി. ടി കുഞ്ഞമ്മു മുസ്‌ലിയാർ കോട്ടൂർ, ത്ത് .നിലവിലെ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sirajlive.com/2016/02/26/224904.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-11-09 |archive-date=2021-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109162238/https://www.sirajlive.com/2016/02/26/224904.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[കേരള മുസ്‌ലിം ജമാഅത്ത്|കേരള മുസ്‌ലിം ജമാഅത്തിന്റെ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/muslim-jamaath-council-protests-searches-in-madrassas/articleshow/24990548.cms|title=Muslim Jamaath Council protests searches in madrassas {{!}} Thiruvananthapuram News - Times of India|access-date=2021-09-05|last=Oct 12|first=PTI /|last2=2002|language=en|last3=Ist|first3=22:36}}&lt;/ref&gt;അധ്യക്ഷൻ കാന്തപുരം എപി അബുബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ ആണ്.സമസ്ത സുന്നി ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമയുടെ പ്രഖ്യാപിത ലക്ഷ്യങ്ങളെ മുൻനിർത്തി കാലോചിത പദ്ധതികളും പ്രവർത്തനങ്ങളും നടപ്പാക്കാൻ ബഹുജന പ്രസ്ഥാനമെന്ന നിലയിലാണ് സംഘടന &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/editorial/2018/01/04/interview-with-kanthapuram-ap-aboobacker-musliyar0.html|title=രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടി ഉണ്ടാക്കില്ല; സിപിഎമ്മിനോട് സ്നേഹമുണ്ട്: കാന്തപുരം|access-date=2021-09-05}}&lt;/ref&gt; രൂപവത്കരിച്ചിരിക്കുന്നത്. 
==അവലംബം==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:അഖിലേന്ത്യാ സുന്നി ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ]]</text>
      <sha1>4o5ekaz9j6lhd9x8xh4tun9digd8jt9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611815</id>
      <parentid>4611789</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T03:14:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sneha lokam Pallikkal</username>
        <id>204051</id>
      </contributor>
      <origin>4611815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5891" sha1="qazss7ubzqzb289kds8js8rzhr0bbj9" xml:space="preserve">{{വൃത്തിയാക്കേണ്ടവ}}
[[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] ഒരു  മുസ്ലിം  സുന്നി പണ്ഡിത സംഘടനയാണ് '''അഖിലേന്ത്യാ സുന്നി ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ.''' 1992 ൽ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട സമസ്ത യുടെ ദേശീയ മുഖം ആണിത്.'''&lt;ref&gt;http://www.mathrubhumi.com/nri/pravasibharatham/article_138545/{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} മാതൃഭൂമി ഓൺലൈൻ&lt;/ref&gt;''' [[സമസ്ത കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ|സമസ്ത കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമയിൽ]]  1989-ൽ ഉണ്ടായ ഭിന്നിപ്പിനെ തുടർന്ന് രൂപപ്പെട്ട രണ്ട് വിഭാഗങ്ങളിൽ ഒരു വിഭാഗം ആണ്  

&lt;ins&gt;സംഘടനകളിൽ&lt;/ins&gt; ഒരു &lt;ins&gt;വിഭാഗം&lt;/ins&gt; &lt;ins&gt;സമസ്ത ജനറൽ ബോഡി കൂടി പുനസംഘടുപ്പിച്ച വിഭാഗം&lt;/ins&gt; സമസ്ത (എ പി വിഭാഗം). അതേ സമയം മറ്റേ വിഭാഗം &lt;del&gt;[[&lt;/del&gt;സമസ്ത (ഇകെ വിഭാഗം)&lt;del&gt;]]&lt;/del&gt; എന്ന പേരിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു അതേസമയം സമസ്ത എന്ന നാമത്തിൽ തന്നെ ഇരു വിഭാഗവും അറിയപ്പെടുന്നത്. എപി വിഭാഗം സമസ്ത  കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ എന്നറിപ്പെടുന്നു. ഇത് &lt;nowiki&gt;[[അഖിലേന്ത്യാ സുന്നി ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ]]&lt;/nowiki&gt;യുടെ കേരള സംസ്ഥാന ഘടകമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.  എപി  വിഭാഗം സമസ്ത അധ്യക്ഷൻ ഒതുക്കുങ്ങൽ ഇ. സുലൈമാൻ മുസ്‌ലിയാരും . &lt;ins&gt;ട്രഷറർ പി ടി കുഞ്ഞമ്മു മുസ്‌ലിയാർ,&lt;/ins&gt;ജനറൽ സെക്രട്ടറി &lt;nowiki&gt;[[കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ|കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാരുമാണ്]]&lt;/nowiki&gt;. കോഴിക്കോട് ജാഫർക്കാൻ കോളനി റോഡിലെ  &lt;ins&gt;സമസ്ത&lt;/ins&gt; സെന്റർ ആണ് ഈ സംഘടനയുടെ ആസ്ഥാനം.   

==എപി വിഭാഗം സമസ്തയുടെ കീഴ്ഘടകങ്ങൾ==
*കേരള മുസ്‌ലിം ജമാഅത്ത്
*സുന്നി യുവജന സംഘം (SYS)
*സുന്നി വിദ്യാഭ്യാസ ബോർഡ്(SVB)
*സുന്നി സ്റ്റുഡൻസ് ഫെഡറഷൻ(SSF) 
*സുന്നി ജംഇയ്യത്തല്ലിമീൻ
*ജാമിയത്തുൽ ഹിന്ദ്
:

== കേരള മുസ്‌ലിം ജമാഅത്ത് ==
സമസ്ത കേരള ജം ഇയ്യത്തുൽ ഉലമ എപി വിഭാഗത്തിന്റെയും അഖിലേന്ത്യാ സുന്നി ജം ഇയ്യത്തുൽ ഉലമ യുടെ പോഷക സംഘടനാ യാണ് കേരള മുസ്‌ലിം ജമാ, ട്രഷറർ പി. ടി കുഞ്ഞമ്മു മുസ്‌ലിയാർ കോട്ടൂർ, ത്ത് .നിലവിലെ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sirajlive.com/2016/02/26/224904.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-11-09 |archive-date=2021-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109162238/https://www.sirajlive.com/2016/02/26/224904.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[കേരള മുസ്‌ലിം ജമാഅത്ത്|കേരള മുസ്‌ലിം ജമാഅത്തിന്റെ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/muslim-jamaath-council-protests-searches-in-madrassas/articleshow/24990548.cms|title=Muslim Jamaath Council protests searches in madrassas {{!}} Thiruvananthapuram News - Times of India|access-date=2021-09-05|last=Oct 12|first=PTI /|last2=2002|language=en|last3=Ist|first3=22:36}}&lt;/ref&gt;അധ്യക്ഷൻ കാന്തപുരം എപി അബുബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ ആണ്.സമസ്ത സുന്നി ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമയുടെ പ്രഖ്യാപിത ലക്ഷ്യങ്ങളെ മുൻനിർത്തി കാലോചിത പദ്ധതികളും പ്രവർത്തനങ്ങളും നടപ്പാക്കാൻ ബഹുജന പ്രസ്ഥാനമെന്ന നിലയിലാണ് സംഘടന &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/editorial/2018/01/04/interview-with-kanthapuram-ap-aboobacker-musliyar0.html|title=രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടി ഉണ്ടാക്കില്ല; സിപിഎമ്മിനോട് സ്നേഹമുണ്ട്: കാന്തപുരം|access-date=2021-09-05}}&lt;/ref&gt; രൂപവത്കരിച്ചിരിക്കുന്നത്. 
==അവലംബം==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:അഖിലേന്ത്യാ സുന്നി ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ]]</text>
      <sha1>qazss7ubzqzb289kds8js8rzhr0bbj9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സ്പീഡ് ഡ്രീംസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>249072</id>
    <revision>
      <id>4611760</id>
      <parentid>4135405</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T16:06:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="126654" sha1="79rtyroeq64ehzt9ej3iv7vvbgam9tm" xml:space="preserve">{{prettyurl|Speed Dreams}}
{{featured}}
{{Infobox software
| name = സ്പീഡ് ഡ്രീംസ്
| logo = [[File:Speed Dreams Icon.svg|64px]]
| screenshot = [[File:Speed Dreams 2.0 official splash screen.png|300px]]
| developer = {{nowrap|{{URL|http://sourceforge.net/apps/trac/speed-dreams/wiki/ThePeopleBehind|സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് ടീം}}}}
| released = {{Start date and age|2010|03|27|df=yes}}
| latest release version = 2.0.0
| latest release date = {{Start date and age|2012|04|08|df=yes}}
| latest preview version = 2.0.0-ആർസി1
| latest preview date = {{Start date and age|2012|01|15|df=yes}}
| programming language = [[സി++]], [[C (programming language)|സി]], [[XML|എക്സ്എംഎൽ]]
| operating system = [[ലിനക്സ്]], [[വിൻഡോസ്]], [[Haiku OS|ഹൈക്കു]]
| size = {{Nowrap|966.1 [[Megabyte|എംബി]]}}
| language = ഇംഗ്ലിഷ്
| status = സജീവം
| genre = കാറോട്ട അനുകരണം
| license = [[ഗ്നു ജിപിഎൽ]] (കോഡ്)&lt;br /&gt;[[Free Art License|സ്വതന്ത്ര കലാ അനുമതിപത്രം]] (കലാസൃഷ്ടികൾ)
| website = {{nowrap|{{URL|www.speed-dreams.org}}}}
}}
ഒരു സ്വതന്ത്ര, ഓപ്പൺസോഴ്സ് 3ഡി റേസിംഗ് വീഡിയോ ഗെയിമാണ് '''സ്പീഡ് ഡ്രീംസ്'''. '''എസ്ഡി''' എന്ന് ചുരുക്ക രൂപത്തിൽ വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഈ ഗെയിം ആദ്യകാലത്ത് '''ടോർക്സ്-എൻജി''' എന്നായിരുന്നു അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. [[ലിനക്സ്]], [[വിൻഡോസ്]], [[ഹൈക്കു ഓഎസ്|ഹൈക്കു]] പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിൽ ഈ ഗെയിം ലഭ്യമാണ്. മാക് ഓഎസ് പതിപ്പ് നിർമ്മാണത്തിലാണ്.&lt;ref name= &quot;maced&quot;&gt;[http://sourceforge.net/apps/trac/speed-dreams/wiki/MacOSXInstall MacOSXInstall – Speed Dreams]&lt;/ref&gt; 2008ൽ [[ടോർക്സ്|ടോർക്സിന്റെ]] വ്യുൽപ്പന്നമായി നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ച സ്പീഡ് ഡ്രീംസ്&lt;ref name=AboutSD&gt;{{cite web|url=http://speed-dreams.org/#about|title=Speed Dreams official website - About Speed Dreams}}&lt;/ref&gt; പ്രധാനമായും എഴുതപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് സി++ലാണ്. ഏറ്റവും പുതിയ പതിപ്പായ 2.0 [[ഗ്നു ജിപിഎൽ]], [[സ്വതന്ത്ര കലാ അനുമതിപത്രം]] എന്നിവയുടെ കീഴിൽ 2012 ഏപ്രിലിൽ പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://speed-dreams.svn.sf.net/viewvc/speed-dreams/trunk/README.txt|title=Speed Dreams README|accessdate=24 December 2011|last1=Meuret|first1=Jean-Philippe|last2=Sumner|first2=Andrew|last3=Bertaux|first3=Xavier}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Meuret|first=Jean-Philippe|title=Speed Dreams Wiki - License|url=http://sourceforge.net/apps/trac/speed-dreams/wiki/License|accessdate=3 February 2012|date=7 March 2010}}&lt;/ref&gt;

ലഭ്യമായ വിവിധ ഭൗതികശാസ്ത്ര യന്ത്രങ്ങളുപയോഗിച്ച് വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത കൃത്യതയാർന്ന ഡ്രൈവിംഗ് പ്രവർത്തനരീതി സ്പീഡ് ഡ്രീംസിനെ ലഭ്യമായ ചുരുക്കം ചില [[ഓപ്പൺ സോഴ്സ്]] [[കാറോട്ട അനുകരണം|കാറോട്ട അനുകരണ]] കളികളിലൊന്നാക്കി മാറ്റുന്നു. കീബോഡ്, മൗസ്, ജോയ്സ്റ്റിക്ക്, ജോയ്പാഡ്, റേസിംഗ് വീൽ, പെഡൽ എന്നിവയുൾപ്പെടെ വിവിധതരം ഇൻപുട്ട് ഉപാധികൾ ഉപയോഗിച്ച് സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് കളിക്കാവുന്നതാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Meuret|first=Jean-Philippe|title=Speed Dreams: an Open Motorsport Sim|url=http://sourceforge.net/projects/speed-dreams/|accessdate=18 April 2012|date=2008-2012}}&lt;/ref&gt;

== പദ്ധതി ==
[[ടോർക്സ്|ടോർക്സിന്റെ]] വികസനത്തിന്റെ മെല്ലെപ്പോക്കാണ് സ്പീഡ് ഡ്രീംസിന്റെ രചനക്ക് വഴി തെളിച്ചത്. ചില പ്രത്യേകതരം സവിശേഷതകൾ ([[ഫോഴ്സ് ഫീഡ്ബാക്ക്]] പോലെയുള്ളവ) ടോർക്സിലേക്ക് സമന്വയിപ്പിച്ച് ചേർക്കാനുദ്ദേശിച്ച ചില ഡെവലപ്പർമാർക്ക് അതിന് സാധിക്കാതെ വന്നു. ഇതിനെത്തുടർന്നാണ് സ്പീഡ് ഡ്രീംസിന്റെ നിർമ്മാണം ആരംഭിക്കുന്നത്. തുടക്കത്തിൽ രണ്ട് ഫ്രഞ്ച് ഡെവലപ്പർമാർ മാത്രമേ ടീമിലുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. 2008ഓടു കൂടി 5 പേർ കൂടി ചേർന്നു. ഇവരെല്ലാം ടോർക്സിന്റെ പഴയകാല ഡെവലപ്പർമാരും ടോർക്സിന്റെ മെല്ലെപ്പോക്കിൽ നിരാശയുണ്ടായിരുന്നവരുമായിരുന്നു. പതിപ്പ് 2.0 പുറത്തിറങ്ങിയപ്പോൾ സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് സംഘത്തിൽ 8 രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നായി 12 പേരാണുണ്ടായിരുന്നത്.&lt;ref name=&quot;behind&quot;&gt;{{cite web|title=Speed Dreams Wiki - The people behind|url=http://sourceforge.net/apps/trac/speed-dreams/wiki/ThePeopleBehind?version=18|accessdate=18 April 2012|date=19 February 2011|last1=Kmetyko|first1=Gábor|last2=Say|first2=Haruna|last3=Bertaux|first3=Xavier|last4=Meuret|first4=Jean-Philippe|last5=Mattea|first5=Enrico}}&lt;/ref&gt;

=== ചരിത്രം ===
[[Image:Torcs-NG-pylon2.png|thumb|right|2009ലെ ടോർക്സ്-എൻജി ലോഗോ.]]
[[ടോർക്സ്]] [[സിവിഎസ്]] കലവറയിലെ ആർ1-3-1 ശാഖാ ഉള്ളടക്കം 2008 സെപ്റ്റംബർ 14ന് പുതിയൊരു [[എസ്‌വിഎൻ]] കലവറയിലേക്ക് ഫോർക് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Speed Dreams SVN repository logs - Revision 1|url=http://speed-dreams.svn.sourceforge.net/viewvc/speed-dreams?view=revision&amp;revision=1|accessdate=17 February 2012|date=14 September 2008}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite mailing list|url=http://sourceforge.net/mailarchive/message.php?msg_id=20675139|title=simuv2 version|date=30 October 2008|accessdate=8 March 2012|mailinglist=torcs-ng-devel|last=Meuret|first=Jean-Philippe}}&lt;/ref&gt; ആ സമയത്ത് പ്രസ്തുത പദ്ധതിയുടെ പേര് ടോർക്സ്-എൻജി (എൻജി- നെക്സ്റ്റ് ജെനറേഷൻ - പുതിയ തലമുറ) എന്നായിരുന്നു. ഒരു വർഷത്തോളമുള്ള വികസനത്തിനു ശേഷം 2009 ആഗസ്റ്റിൽ സംഘാംഗങ്ങൾ മാതൃപദ്ധതിയുമായുള്ള ബന്ധം വിച്ഛേദിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഒന്നാം ഘട്ടം പേരുമാറ്റമായിരുന്നു. പിന്നീട് വോട്ടെടുപ്പിലൂടെ സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് എന്ന പേരു സ്വീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite mailing list|url=http://sourceforge.net/mailarchive/message.php?msg_id=23253416|title=Breaking away from TORCS?|date=5 August 2009|accessdate=17 February 2012|mailinglist=torcs-ng-devel|last=Say|first=Haruna}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Torcs-ng-dev Jabber chat room log - 8 August 2009|url=http://chat.jabberfr.org/logs/torcs-ng-dev@chat.jabberfr.org/2009-08-08.txt|accessdate=17 February 2012|date=8 August 2009|last1=Kelder|first1=Mart|last2=Bertaux|first2=Xavier|last3=Gavin|first3=Brian|last4=Beelitz|first4=Wolf-Dieter|last5=Meuret|first5=Jean-Philippe|archive-date=2013-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20130719035027/http://chat.jabberfr.org/logs/torcs-ng-dev@chat.jabberfr.org/2009-08-08.txt|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ടോർക്സിൽ നിന്ന് സ്വീകരിച്ച സ്വതന്ത്രമല്ലാത്ത ഉള്ളടക്കങ്ങൾ ഉപയോഗ ശൂന്യമായ ലെഗസി ശാഖയിലേക്ക് മാറ്റി. പകരം പുതിയ കാറുകൾ, ട്രാക്കുകൾ, റോബോട്ട് എഞ്ചിനുകൾ എന്നിവ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{cite mailing list|url=http://sourceforge.net/mailarchive/forum.php?thread_name=4AA27761.2020704%40free.fr&amp;forum_name=speed-dreams-devel|title=Cleanup trunk from non delivered cars and robots|date=5 September 2009|accessdate=17 February 2012|mailinglist=torcs-ng-devel|last=Meuret|first=Jean-Philippe}}&lt;/ref&gt;

സ്പീഡ് ഡ്രീംസിന്റെ ആദ്യ പൊതു പതിപ്പ് പുറത്തിറക്കിയത് 2010 മാർച്ച് 27നായിരുന്നു. ടോർക്സ് പതിപ്പ് ക്രമസംഖ്യാ വ്യവസ്ഥ സ്വീകരിച്ച് പതിപ്പിന് നമ്പർ നൽകിയത് 1.4.0 എന്നായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite mailing list|url=http://sourceforge.net/mailarchive/message.php?msg_id=24872077|title=Final 1.4.0 available on SF.net|date=27 March 2010|accessdate=17 February 2012|mailinglist=speed-dreams-devel|last=Meuret|first=Jean-Philippe}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Lindner|first=Mirko|title=Speed Dreams 1.4.0 freigegeben|url=http://www.pro-linux.de/news/1/15564/speed-dreams-140-freigegeben.html|accessdate=17 February 2012|date=18 April 2010|language=de}}&lt;/ref&gt; എങ്കിലും ചില സാങ്കതിക കാരണങ്ങളാൽ ഏപ്രിൽ 14വരെ ആദ്യ പതിപ്പിനെ സംബന്ധിച്ച വിവരങ്ങൾ പരസ്യപ്പെടുത്തിയിരുന്നില്ല.&lt;ref&gt;{{cite mailing list|url=http://sourceforge.net/mailarchive/forum.php?thread_name=900430959.14016991271242420950.JavaMail.root%40zimbra16-e3.priv.proxad.net&amp;forum_name=speed-dreams-devel|title=Advertising time for 1.4.0|date=14 April 2010|accessdate=6 May 2012|mailinglist=speed-dreams-devel|last=Meuret|first=Jean-Philippe}}&lt;/ref&gt; അഞ്ചു ദിവസം കൊണ്ട് ഈ പതിപ്പ് 4120 തവണ ഡൗൺലോഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇതിനു ശേഷം വളരെ പെട്ടെന്ന് തന്നെ അടുത്ത പതിപ്പിന്റെ വികസനം ആരംഭിച്ചു.

നാലു മാസങ്ങൾക്ക് ശേഷം പതിപ്പ് 2.0ന്റെ ആൽഫാ പതിപ്പ് പുറത്തിറങ്ങി. പദ്ധതി പ്ലാൻ പ്രകാരം 2.0 ഔദ്യോഗിക പതിപ്പ് 2010 അവസാനം പുറത്തിറക്കാനായിരുന്നു ഉദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100626073323/http://sourceforge.net/apps/trac/speed-dreams/roadmap|title=Speed Dreams Trac system - Roadmap|archivedate=2010-06-26|accessdate=6 May 2012|url=http://sourceforge.net/apps/trac/speed-dreams/roadmap|url-status=live}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ വികസനം മെല്ലെയായതിനാൽ ഉദ്ദേശിച്ച പ്രകാരം പതിപ്പ് പുറത്തിറങ്ങിയില്ല. ഒടുവിൽ 2012 ജനുവരിയിൽ അഞ്ച് വികസന പതിപ്പുകൾക്കും 2000ത്തോളം കോഡ് മാറ്റങ്ങൾക്കും ശേഷം കാൻഡിഡേറ്റ് പതിപ്പ് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{cite mailing list|url=http://sourceforge.net/mailarchive/forum.php?thread_name=20120115201917.Horde.w_JkSaGZi1VPEya1No9Wq7A%40www.premium-webmail.de&amp;forum_name=speed-dreams-devel|title=2.0.0 RC1|date=15 January 2012|accessdate=6 May 2012|mailinglist=speed-dreams-devel|last=Meuret|first=Jean-Philippe}}&lt;/ref&gt; ഇതിന്റെ പരിഷ്കരിച്ച അവസാന രൂപം പുറത്തിറങ്ങിയത് അതേ വർഷം ഏപ്രിൽ 8നായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite mailing list|url=http://sourceforge.net/mailarchive/message.php?msg_id=29098927|title=WIP final packaging work for 2.0.0|mailinglist=speed-dreams-devel|date=7 April 2012|accessdate=6 May 2012|last=Meuret|first=Jean-Philippe}}&lt;/ref&gt; പ്രധാനപ്പെട്ട മാറ്റങ്ങളായ പുതുക്കിയ പ്രതിഫലന രീതി, പുതുക്കിയ മെനുകൾ, കരിയർ മോഡ് ഉൾപ്പെടുത്തൽ, ത്വരിത കാലാവസ്ഥ, സിമുവി2.1, ഡ്യുവൽ ത്രെഡിംഗ് എന്നിവ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത് ഈ പതിപ്പിലായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ubuntuvibes.com/2012/04/speed-dreams-20-released-with-new-cars.html|title=Speed Dreams 2.0 Released with New Cars, Career Mode and More|date=29 April 2012|accessdate=6 May 2012|author=Nitesh|publisher=Ubuntu Vibes|archive-date=2013-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20130602163048/http://www.ubuntuvibes.com/2012/04/speed-dreams-20-released-with-new-cars.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; വീണ്ടും സാങ്കേതിക കാരണങ്ങളാൽ ഈ പതിപ്പിനെ സംബന്ധിക്കുന്ന അറിയിപ്പുകളൊന്നും തന്നെ പുറത്തിറങ്ങിയില്ല.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://twitter.com/#!/speed_dreams/status/195128518198312960|title=Twitter - @speed_dreams|date=25 April 2012|accessdate=6 May 2012|last=Jäger|first=Eckhard M.}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് ഏപ്രിൽ 25ന് പതിപ്പ് 2.0 അവസാന രൂപത്തെ സംബന്ധിച്ച ഔദ്യോഗിക അറിയിപ്പ് വന്നു. ഇതിനു ശേഷം ഡൗൺലോഡ് നിരക്ക് വളരെപ്പെട്ടെന്ന് തന്നെ വർദ്ധിച്ച് ദിവസത്തിൽ 500 എന്ന നിലയിൽ വരെയെത്തി.&lt;ref&gt;{{cite mailing list|url=http://sourceforge.net/mailarchive/forum.php?thread_name=4FA12CCD.60906%40virgilio.it&amp;forum_name=speed-dreams-devel|title=Did we announce SD 2.0 now?|mailinglist=speed-dreams-devel|date=25 April-2 May 2012|accessdate=6 May 2012|last1=Mungewell|first1=Simon|last2=Kmetyko|first2=Gábor|last3=Heni|first3=Sebastian|last4=Mattea|first4=Enrico}}&lt;/ref&gt;

=== സമൂഹം ===
സ്പീഡ് ഡ്രീംസിന്റെ തുടക്കത്തിലെ പ്രഖ്യാപിത ലക്ഷ്യങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു കമ്യൂണിറ്റി കളിക്കാരുടെ പങ്കാളിത്തം. കളിക്കാരിൽ നിന്നുള്ള പ്രതികരണങ്ങൾക്കും നിർദ്ദേശങ്ങൾക്കും എല്ലാ സമയത്തും പ്രത്യേക പരിഗണന നൽകിയിരുന്നു.&lt;ref name=AboutSD /&gt; ഇതിനാൽ തന്നെ സ്പീഡ് ഡ്രീംസിനായി നിരവധി വാർത്താവിനിമയ സംവിധാനങ്ങൾ നിലവിൽ വന്നു. ഇതിലൊന്നാമത്തേത് പ്രധാന പദ്ധതിയോടൊപ്പം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട [[സോഴ്സ്ഫോർജ്|സോഴ്സ്ഫോർജിലെ]] [[ഇലക്ട്രോണിക് മെയ്ലിംഗ് ലിസ്റ്റ്|മെയ്ലിംഗ് ലിസ്റ്റായിരുന്നു]]. ഈ ചാനൽ തന്നെ ഇപ്പോഴും സ്പീഡ് ഡ്രീംസിന്റെ പ്രധാന വാർത്താവിനിമയ ഉപാധിയായി നിലകൊള്ളുന്നു. 2012 മാർച്ച് 16ന് സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് മെയ്ലിംഗ് ലിസ്റ്റ് 10,000 സന്ദേശങ്ങൾ എന്ന നാഴികക്കല്ല് പിന്നിട്ടു.&lt;ref&gt;[http://sourceforge.net/mailarchive/forum.php?thread_name=4F637DC2.4030403%40virgilio.it&amp;forum_name=speed-dreams-devel here 10,000th message details].&lt;/ref&gt; പിന്നീട് സോഴ്സ്ഫോർജിൽ തന്നെ ചർച്ചാവേദിയുണ്ടാക്കിയെങ്കിലും അത് വേണ്ടത്ര ഉപയോഗപ്രദമായില്ല. പിന്നീട് സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് [[ട്വിറ്റർ]] ചാനൽ നിലവിൽ വന്നു. 2011 അവസാനത്തോടു കൂടി സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് സംഘം ഔദ്യോഗികമായി [[ഫേസ്ബുക്ക്]], [[ഗൂഗിൾ പ്ലസ്|ഗൂഗിൾ+]] താളുകൾ സജ്ജമാക്കി.

=== വിതരണങ്ങളും പാക്കേജുകളും ===
ഔദ്യോഗികമായി സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് വെബ്സൈറ്റ് പ്രദാനം ചെയ്യുന്നത് ഒരു വിൻഡോസ് ഇൻസ്റ്റാളറും സോഴ്സ് കോഡുമാണ്. എന്നാൽ ലിനക്സ് ഉപയോക്താക്കൾ സോഴ്സ് കോഡ് കംപൈൽ ചെയ്ത് ഉപയോഗിക്കേണ്ടതില്ല. ലിനക്സ് വിതരണത്തോടൊപ്പമോ പുറം കലവറകളിലൂടെയോ ബൈനറികൾ ലഭ്യമാണ്. ഇത്തരത്തിൽ പെട്ട ആദ്യത്തേത് ഉബുണ്ടുവിനാണ് ലഭ്യമാക്കപ്പെട്ടത്. പതിപ്പ് 1.4.0ത്തിന്റെ .ഡെബ് പതിപ്പായിരുന്നു അത്. പ്ലേഡെബ്.നെറ്റ് എന്ന വെബ്സൈറ്റിലൂടെയാണ് ഇത് ലഭ്യമായത്. പക്ഷേ ആ പതിപ്പ് 2.0ന്റെ വികസന പതിപ്പുകളോടൊപ്പം പുതുക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. പിന്നീട് സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് സംഘം ഔദ്യോഗികമായി ഒരു പിപിഎ നിർമ്മിച്ചു. മെയ് 2012ഓടു കൂടി താഴെ പറയുന്ന പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിൽ സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് ലഭ്യമാണ്.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! വിതരണം!! ലഭ്യമായ രീതികൾ
|-
| [[Ubuntu (operating system)|ഉബുണ്ടു]] || പ്ലേഡെബ്.നെറ്റ് (2.0.0),&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.playdeb.net/software/Speed%20Dreams|title=PlayDeb.net - information for Speed Dreams|accessdate=7 May 2012|archive-date=2013-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20130610090258/http://www.playdeb.net/software/Speed%20Dreams|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഔദ്യോഗിക പിപിഎ&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://launchpad.net/~speed-dreams/+archive/ppa|title=Speed Dreams PPA: &quot;Speed Dreams&quot; team|date=22 April 2012|accessdate=7 May 2012|last=Coelho|first=Filipe}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[ഡെബിയൻ]] || സോഴ്സ്ഫോർജിൽ ലഭ്യമായ പാക്കേജ്(1.4.0)&lt;ref&gt;{{cite web|title=Forziere di Morg4n|url=http://sourceforge.net/projects/forzieremorg4n/files/Speed%20Dreams%20per%20Debian%20Lenny%20a%2064%20bit/|date=26–29 April 2010|accessdate=13 March 2012}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[ആർച്ച് ലിനക്സ്]] || കമ്മ്യൂണിറ്റി കലവറ (2.0.0 ഐ686 എക്സ്x86_64 എന്നിവക്കായി) &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.archlinux.org/packages/community/i686/speed-dreams|title=Arch Linux - speed-dreams 2.0.0-1|date=27–28 April 2012|accessdate=5 May 2012|last=Haase|first=Sven-Hendrik|archive-date=2013-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20130212184131/https://www.archlinux.org/packages/community/i686/speed-dreams/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[മാഗിയ ലിനക്സ്]] || മാഗിയ കാൾഡ്രോണിനോടൊപ്പം ലഭ്യം. (2.0.0)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://rpmfind.net/linux/RPM/mageia/cauldron/i586/media/core/release/speed-dreams-2.0.0-1.mga2.i586.html|title=speed-dreams-2.0.0-1.mga2 RPM for i586|date=9 April 2012|accessdate=5 May 2012|last=Bertaux|first=Xavier}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Fedora (operating system)|ഫെഡോറ]] || മാൻഡ്രിവയിൽ ഔദ്യോഗിക 1.4.0 പാക്കേജുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://linuxsoftwareblog.com/?p=600|title=Installing Speed Dreams in Fedora|date=3 September 2010|accessdate=5 May 2012|last=Stewart|first=Rob}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;ഒരു [[RPM Package Manager|ആർപിഎം]] പാക്കേജ് പതിപ്പ് സംഖ്യ 2.0.0ഉം ലഭ്യമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://dev.speed-dreams.org/Martin|title=Building Speed Dreams 2.0 binaries for Fedora 16/17/18|accessdate=23 June 2012|last=Gansser|first=Martin|archive-date=2013-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20130624184614/http://dev.speed-dreams.org/Martin/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[സ്ലാക്ക്‌വേർ]] || സ്ലാക്ക്ബിൽഡ്സ്.ഓർഗിൽ ലഭ്യമാണ്. (2.0.0-ആർസി1)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://slackbuilds.org/repository/13.37/games/speed-dreams|title=SlackBuilds.org - Speed Dreams|author=powtrix|accessdate=8 May 2012|archive-date=2012-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20121118054421/http://slackbuilds.org/repository/13.37/games/speed-dreams/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[ഫ്രൂഗൽവെയർ]] || പതിപ്പ് 1.6 മുതൽ ബിൽഡ് ഫയലുകൾ കംപൈൽ ചെയ്യാം. (1.4.0)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://ftp.free.org/pub/frugalware/frugalware-1.6/source/games-extra/speed-dreams|title=Index of /pub/frugalware/frugalware-1.6/source/games-extra/speed-dreams|date=4 August 2010|accessdate=7 May 2012}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Gentoo (operating system)|ജെന്റൂ]] || ജെന്റൂ കലവറയിൽ [[ഇബിൽഡ്]] പാക്കേജ് ലഭ്യമാണ്(1.4.0)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sources.gentoo.org/cgi-bin/viewvc.cgi/gentoo-x86/games-sports/speed-dreams|title=Index of /games-sports/speed-dreams|date=16 March 2012|accessdate=6 May 2012|last=Tupone|first=Alfredo}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
| [[ഓപ്പൺസൂസെ]] || ഓപ്പൺസൂസെ പാക്കേജ് സെർവീസ് വഴി ലഭ്യമാണ്. (2.0.0)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://build.opensuse.org/package/binaries?package=speed-dreams&amp;project=games&amp;repository=openSUSE_Factory|title=Repository state of speed-dreams|date=5 May 2012|accessdate=8 May 2012}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
| ലൈവ്.ലിനക്സ്-ഗെയിമേഴ്സ്.നെറ്റ് || ലിനക്സ്-ഗെയിമേഴ്സ്.നെറ്റിന്റെ ലൈവ് ഗെയിമിംഗ് ഡിവിഡിയിൽ ലഭ്യമാണ്. (1.4.0)&lt;ref&gt;{{cite web|title=lglive git - games/speed-dreams/info|url=https://github.com/svenstaro/lglive/blob/0.9.7/games/speed-dreams/info|date=27 April 2011|accessdate=13 March 2012|last=Haase|first=Sven-Hendrik}}&lt;/ref&gt;
|}

2010 ആഗസ്റ്റിൽ പതിപ്പ് 1.4.0ന്റെ ഒരു രൂപാന്തരം [[ഹൈക്കു ഓഎസ്|ഹൈക്കു ഓഎസിനായി]] ലഭ്യമാണെന്ന് അറിയിക്കുകയുണ്ടായി. പിന്നീട് 2011 ഏപ്രിലിൽ ഇത് ഹൈക്കുവെയർ വഴി ലഭ്യമായി. പാക്കേജറുടെ അഭിപ്രായപ്രകാരം കോഡിലെ ചെറിയൊരു മാറ്റം കൊണ്ട് മാത്രം സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് ഹൈക്കുവിൽ പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|title=PLIB libraries &amp; examples|url=http://haikuware.com/directory/view-details/development/class-libraries/plib-libraries-examples#comment-6323|date=7 August 2010|accessdate=13 March 2012|last=de Oliveira|first=Michael Vinícius}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Speed Dreams|url=http://haikuware.com/directory/view-details/games/3d/speed-dreams|date=25 April 2011|accessdate=13 March 2012|last=de Oliveira|first=Michael Vinícius}}&lt;/ref&gt; മാക് ഓഎസ് ടെന്നിനായുള്ള പാക്കേജിന്റെ നിർമ്മാണം നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഇത് 95% പൂർത്തിയായതായി നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു.&lt;ref name= &quot;maced&quot;/&gt; എസ്ഡിഎൽ, പിലിബ് ഡിപെൻഡൻസികൾ തീർക്കാനാവാത്തതാണ് മാക് പതിപ്പ് വൈകാൻ കാരണം. ബിഎസ്ഡി പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിൽ സോഴ്സ് കോഡ് കംപൈൽ ചെയ്തും സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് പ്രവർത്തിപ്പിക്കാം.

ഡിജിറ്റൽ ഡിസ്ട്രിബ്യൂഷൻ പ്ലാറ്റ്ഫോമായ [[ഡെസൂറ|ഡെസൂറയിൽ]] 2012 മാർച്ച് മുതൽ സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് ലഭ്യമായിത്തുടങ്ങി.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.desura.com/games/speed-dreams/news/speed-dreams-released-on-desura|title=Speed Dreams released on Desura|date=18 March 2012|accessdate=5 May 2012|last=Jung|first=Tim}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; പതിപ്പ് 2.0ത്തിന്റെ ആദ്യ വിൻഡോസ് ബൈനറി പുറത്തിറക്കിയത് ഡെസൂറയായിരുന്നു. പിന്നീട് രണ്ടു ദിവസത്തിനു ശേഷമാണ് ഔദ്യോഗിക വിൻഡോസ് ഇൻസ്റ്റാളർ രംഗത്തെത്തുന്നത്. 2012 മെയ് വരെയുള്ള കണക്കു പ്രകാരം ഡെസൂറയിലെ 6,558 ഗെയിമുകളിൽ 276ആം സ്ഥാനമാണ് സ്പീഡ് ഡ്രീംസിനുള്ളത്.&lt;ref name=&quot;DesuraMain&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.desura.com/games/speed-dreams|title=Speed Dreams|last=Mungewell|first=Simon}}&lt;/ref&gt;

=== വാണിജ്യ വിതരണം ===
2012 ഏപ്രിലിലാണ് സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് ഡെവലപ്മെന്റ് സംഘാംഗങ്ങൾ നിലവിലുള്ള ഒരു വാണിജ്യ വിതരണത്തെ കുറിച്ച് മനസ്സിലാക്കുന്നത്. ടോർക്സിന്റെ ക്ലോണാണെന്ന് കരുതപ്പെട്ടിരുന്ന ഒരു ഗെയിമായിരുന്നു ഇത്. ജെർമ്മൻ കമ്പനിയായ ജെലാഡ ജിഎംബിഎച്ച് ആയിരുന്നു ഈ ഗെയിമിന്റെ പ്രസാധകർ. ജെലാഡ അൾട്ടിമേറ്റ് റേസിംഗ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ ഗെയിം 2011 ആഗസ്റ്റ് മുതൽ €12.09ന് ലഭ്യമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|last=jaladaGmbH|title=Twitter - @jaladaGmbH|url=http://twitter.com/#!/jaladaGmbH/status/98864845348290560|accessdate=13 April 2012|date=3 August 2011|quote=Start your engine and immerse yourself with care racing game &quot;jalada Ultimate Racing&quot;.}}&lt;/ref&gt; പ്രസാധകന്റെ അവകാശ പ്രകാരം [[മാക് ഓഎസ്]] പതിപ്പ്, ഫോഴ്സ് ഫീഡ്ബാക്ക് പിന്തുണ എന്നിവയെല്ലാം ഈ വിലക്ക് ലഭ്യമാണ്. [[ഗ്നു ജിപിഎൽ]] സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾ പണത്തിനു വിൽക്കുന്നതിനു എതിരല്ലെങ്കിലും പ്രസാധകർ യഥാർത്ഥ രചയിതാവ് അനുശാസിക്കുന്ന എല്ലാ നിബന്ധനകളും പാലിക്കുന്നില്ല. മാത്രമല്ല [[ഫ്രീ ആർട്ട് ലൈസൻസ്]] ഉപയോഗിച്ചിട്ടുള്ള ഡാറ്റകൾ എല്ലാം തന്നെ ഈ പതിപ്പിൽ പ്രസ്തുത ലൈസൻസിൽ കീഴിൽ ലഭ്യമല്ല.

=== സ്വീകാര്യത, വിമർശനങ്ങൾ ===
സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് നിരവധി സാങ്കേതിക വെബ്സൈറ്റുകളിലും, ഓപ്പൺ സോഴ്സ് വെബ്സൈറ്റുകളിലും വിതരണ തട്ടകങ്ങളിലും വിശകലനം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. പതിപ്പ് 1.4.0 പുറത്തിറങ്ങിയപ്പോൾ സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് ഫ്രഞ്ച് സ്വതന്ത്ര ഗെയിമിംഗ് കവാടമായ യോക്സ്‌ലൈബർ.നെറ്റിലെ ലെസ് പ്ലസ് പോപുലയേഴ്സ് (ദ മോസ്റ്റ് പോപുലർ - ഏറ്റവും ജനപ്രീതിയാർജ്ജിച്ചത്) പട്ടികയിൽ ഒന്നാമതെത്തിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|title=JeuxLibres.net - classement - les plus populaires|year=2010|accessdate=16 April 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100404082418/http://jeuxlibres.net/topgame/votes.html|archivedate=2010-04-04|url=http://jeuxlibres.net/topgame/votes.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2012 ഏപ്രിൽ വരെയും സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് രണ്ടാം സ്ഥാനം നിലനിർത്തിപ്പോരുന്നു. ജെർമ്മൻ കമ്പ്യൂട്ടർ മാഗസിൻ [[സി'ടി|സി'ടിയുടെ]] 2011 നവംബർ 7 പതിപ്പ് സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് 2.0-ബീറ്റ1നെ വിശകലന വിധേയമാക്കി. ഗെയിമിലെ കാറുകളുടെ ഭൗതികത, റേസ് സന്തുലനം എന്നിവയെ സി'ടി പ്രശംസിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Schmitz|first=Reinhard|title=Springer, Schwinger und Strategen|journal=c't|date=7 November 2011|issue=24|pages=133|language=de|issn=0724-8679|url=http://www.heise.de/artikel-archiv/ct/2011/24/124_Software-Kollektion-Spiele-fuer-jeden-Geschmack|quote=Allerdings haben die Speed-Dreams-Entwickler besonderes Augenmerk auf die Fahrphysik und auf die Rennbalance gelegt.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite mailing list|url=http://sourceforge.net/mailarchive/message.php?msg_id=28214813|title=SD for c't computer magazine|date=11 November 2011|accessdate=11 February 2012|mailinglist=speed-dreams-devel|last=Kmetyko|first=Gábor}}&lt;/ref&gt; പോർട്ടൽപ്രോഗ്രാമാസിന്റെ മെയർ യൂഗോ ലിബ്രേ (മികച്ച സ്വതന്ത്ര ഗെയിം) സമ്മാനത്തിനുള്ള 23 മത്സരാർത്ഥികളിലൊന്നായിരുന്നു സ്പീഡ് ഡ്രീംസ്. പ്രസ്തുത മത്സരത്തിൽ സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് 13ആം സ്ഥാനം നേടി.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Premios PortalProgramas 2010 al software libre|url=http://www.portalprogramas.com/software-libre/premios/mejor-juego-libre|accessdate=4 February 2012|year=2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110103173207/http://www.portalprogramas.com/software-libre/premios/mejor-juego-libre|archivedate=2011-01-03|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Speed Dreams nominado a los Premios PortalProgramas 2010 como Mejor juego libre|accessdate=4 February 2012|year=2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110103194842/http://www.portalprogramas.com/software-libre/premios/proyecto/72|archivedate=2011-01-03|url=http://www.portalprogramas.com/software-libre/premios/proyecto/72|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  ഗ്നോം ഉപയോക്താക്കളുടെ വെബ്സൈറ്റായ വോഗ് (വേൾഡ് ഓഫ് ഗ്നോം) സ്പീഡ് ഡ്രീംസിനെ ലിനക്സ് പ്ലാറ്റ്ഫോമിൽ ലഭ്യമായ ഏറവും മികച്ച ഓപ്ഫൺസോഴ്സ് റേസിംഗ് ഗെയിമായി തെരഞ്ഞെടുത്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://worldofgnome.org/best-open-source-games/ |title=Best Open Source Games {{!}} woGue |access-date=2013-06-08 |archive-date=2013-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130703214739/http://worldofgnome.org/best-open-source-games/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

മെയ് 2012ഓടെ [[സോഴ്സ്ഫോർജ്|സോഴ്സ്ഫോർജിൽ]] നിന്ന് സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് ഗെയിം ഫയലുകൾ 5,95,000 തവണ ഡൗൺലോഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Download Statistics: All Files|url=http://sourceforge.net/projects/speed-dreams/files/stats/timeline?dates=2008-03-29+to+2012-05-03|date=29 March 2008-3 May 2012|accessdate=3 May 2012}}&lt;/ref&gt; 2011 ജനുവരിയിലെ സോഴ്സ്ഫോർജ് ആക്രമണം പരിഗണിക്കുകയാണെങ്കിൽ ഈ കണക്കിൽ തെറ്റുണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത വളരെയധികമാണ്. 2012ലെ ശരാശരി കണക്കുകൾ പ്രകാരം ഗെയിം ആഴ്ചയിൽ 1600 തവണ, അല്ലെങ്കിൽ ദിവസത്തിൽ 230 തവണ ഡൗൺലോഡ് ചെയ്യപ്പെടുന്നു. മെയ് 2012ഓടു കൂടി ലഭ്യമായ 95 വിശകലനങ്ങളിൽ നിന്ന് ഗെയിമിന് 88% അനുകൂലാഭിപ്രായം നേടാൻ കഴിഞ്ഞു. [[ലിനക്സ് ഗെയിമിംഗ്]] സൈറ്റായ പെൻഗസ്പൈയിൽ സ്പീഡ് ഡ്രീംസിന് പത്തിൽ 9.49 പോയന്റുണ്ട്. മാത്രമല്ല ഈ സൈറ്റിൽ റേസിംഗ് വിഭാഗത്തിൽ ഒന്നാമതും മൊത്തത്തിൽ 18ഉം ഓപ്പൺസോഴ്സ് ഗെയിമുകളിൽ 8ഉം സ്ഥാനങ്ങളിലുമാണ് സ്പീഡ് ഡ്രീംസ്. ഗെയിമിംഗ് പ്ലാറ്റ്ഫോമായ [[ഡെസൂറ|ഡെസൂറയിൽ]] സ്പീഡ് ഡ്രീംസിന് പത്തിൽ ആറു പോയന്റാണുള്ളത്. പ്ലാറ്റ്ഫോമിലെ പ്രശ്നങ്ങളാകാം പോയന്റ് കുറയാൻ കാരണമെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ഡെസൂറയിലെ എല്ലാ തരം - സ്വതന്ത്രവും, സ്വകാര്യവും ആയ ഗെയിമുകളിൽ നിന്നാണീ സ്കോർ.

== സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് - ഗെയിം ==
=== റേസിംഗ് രീതികൾ ===
സ്പീഡ് ഡ്രീംസിൽ നിരവധി തരത്തിലുള്ള റേസിംഗ് രീതികൾ(മോഡ്)ലഭ്യമാണ്. ചിലതെല്ലാം നമുക്ക് വേണ്ട പോലെ ക്രമീകരിച്ചെടുക്കാൻ അവസരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇവയെല്ലാം തന്നെ യഥാർത്ഥ കാറോട്ട മത്സരത്തിന്റെ അനുകരണമായി നിർമ്മിച്ചെടുത്തവയാണ്.&lt;ref name=WikiRacingModes&gt;{{cite web|url=http://sourceforge.net/apps/trac/speed-dreams/wiki/RacingModes|title=Speed Dreams Wiki - Racing modes|date=12 February 2011-3 May 2012|accessdate=3 May 2012|last1=Meuret|first1=Jean-Philippe|last2=Kelder|first2=Mart|last3=Mattea|first3=Enrico}}&lt;/ref&gt; വിവിധ തരത്തിലുള്ള ചാമ്പ്യൻഷിപ്പുകൾ, റേസിംഗുകൾ പോലെയുള്ള സങ്കീർണ്ണമായ പലതും സ്പീഡ് ഡ്രീംസിൽ ലഭ്യമാണ്. റേസിംഗ് രീതികളെല്ലാം തന്നെ പ്ലെയിൻ ടെക്സ്റ്റ് ഫയലുകൾ കൊണ്ടാണ് നിർവചിച്ചിരിക്കുന്നത് എന്നതിനാൽ ആവശ്യമായ രീതിയിൽ സ്വതന്ത്രമായി പുതിയ രീതികൾ വികസിപ്പിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്യാം. റേസിംഗ് മോഡുകളുടെ കാര്യത്തിൽ സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് ടോർക്സിൽ നിന്ന് കാര്യമായി വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് കരിയർ മോഡിന്റെ ലഭ്യത വഴിയാണ്. കരിയർ മോഡിൽ കളിക്കാരന് നിശ്ചിത കാർ തിരഞ്ഞെടുത്ത് വിവിധ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പുകൾ, വിവിധ കാലങ്ങൾ, വിവിധ മോഡുകൾ, വിവിധ എതിരാളികൾ എന്നിങ്ങനെ വിവിധ രീതിയിൽ മത്സരിച്ച് റാങ്കിംഗ് വ്യവസ്ഥ വഴി ഫലങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാം. പതിപ്പ് 2.0 മുതലാണ് ഈ കരിയർ മോഡ് ലഭ്യമാക്കിയിരിക്കുന്നത്. പതിപ്പ് 1.4.0 മുതൽ ഫലങ്ങൾ മാത്രമുള്ളൊരു മോഡും ലഭ്യമാണ്. ഈ മോഡിൽ ഗ്രാഫിക്സുകൾ ഒഴിവാക്കി, റോബോട് ഡ്രൈവേഴ്സിനെ മത്സരിപ്പിച്ച്, കംപ്യൂട്ടിംഗ് ശക്തി പരവാവധി ഉപയോഗിച്ച് കളിക്കാം. എന്നാൽ ഇത് കൂടുതലായും ഉപയോഗിക്കുന്നത് റോബോട് ഡെവലപ്പേഴ്സാണ്.&lt;ref name=WikiRacingModes /&gt; ഇതേ രീതി ലക്ഷ്യം വെച്ചുള്ള ടെക്സ്റ്റ് മാത്രം കാണിക്കുന്നൊരു മോഡ് പതിപ്പ് 2.0 മുതൽ ലഭ്യമാണ്. ഈ മോഡ് കളിക്കാൻ ഗ്രാഫിക്സ് ഹാർഡ്വെയറുകൾ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഫലങ്ങൾ [[കമാന്റ് ലൈൻ സമ്പർക്കമുഖം]] വഴി ലഭ്യമാക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sourceforge.net/apps/trac/speed-dreams/ticket/308|title=Speed Dreams Trac system ticket #308 &quot;Run a race with no graphics&quot;|date=3 January 2011-22 January 2012|accessdate=3 May 2012|last1=Meuret|first1=Jean-Philippe|last2=Kmetyko|first2=Gábor}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;12&quot;|പതിപ്പ് 2.0ൽ ലഭ്യമായ റേസിംഗ് രീതികളുടെ ചെറുവിവരണം
|-
! പേര്
! കാർ പരിധി
! ട്രാക്ക് പരിധി
! ഡ്രൈവർ പരിധി
! റേസ് നീളം
! അർഹതാ തീരുമാന റേസ്
! വിവിധ റേസുകൾ ലഭ്യമായ രീതി
! സമയം
! ആകാശം
! മഴ
! ഫലം മാത്രമായി ലഭ്യം
! ഫലം
|-
! പ്രാക്റ്റീസ്
| {{yes|എല്ലാം ലഭ്യം}}
| {{yes|എല്ലാം ലഭ്യം}}
| {{partial|എല്ലാം, പക്ഷേ ഒരു സമയത്ത് ഒരാൾ}}
| {{yes|ഏതുമാവാം}}
| {{no|ഇല്ല}}
| {{no|ഇല്ല}}
| {{yes|തെരെ.}}
| {{yes|തെരെ.}}
| {{yes|തെരെ.}}
| {{yes|ലഭ്യം (റോബോട് ഡ്രൈവേഴ്സിന് മാത്രം)}}
| {{yes|ഓരോ ലാപ് കഴിയുമ്പോഴും ലഭ്യം}}
|-
! ക്വിക്ക് റേസ്
| {{yes|എല്ലാം ലഭ്യം}}
| {{yes|എല്ലാം ലഭ്യം}}
| {{yes|എല്ലാം ലഭ്യം, ഒരു സമയം 40 വരെ}}
| {{yes|തെരെ.}}
| {{no|ഇല്ല}}
| {{no|ഇല്ല}}
| {{yes|തെരെ.}}
| {{yes|തെരെ.}}
| {{yes|തെരെ.}}
| {{no|ഇല്ല}}
| {{partial|ഓരോ ഡ്രൈവറുടെയും മാത്രം ലഭ്യം}}
|-
! സിംഗിൾ - എൻഡുറൻസ്
| {{yes|എല്ലാം ലഭ്യം}}
| {{yes|എല്ലാം ലഭ്യം}}
| {{yes|എല്ലാം ലഭ്യം, ഒരു സമയം 50 വരെ}}
| {{no|നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടത്: 500 കി.മീ}}
| {{yes|ലഭ്യം, തെരെഞ്ഞെടുക്കാവുന്ന ദൂരം}}
| {{no|ഇല്ല}}
| {{yes|തെരെ.}}
| {{yes|തെരെ.}}
| {{yes|തെരെ.}}
| {{no|ഇല്ല}}
| {{partial|ഓരോ ഡ്രൈവറുടെയും മാത്രം ലഭ്യം}}
|-
! സിംഗിൾ - ചലഞ്ച്
| {{yes|എല്ലാം ലഭ്യം}}
| {{yes|എല്ലാം ലഭ്യം}}
| {{yes|എല്ലാം ലഭ്യം, ഒരു സമയം 50 വരെ}}
| {{no|നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടത്: 50 കി.മീ (സ്പ്രിന്റ്), 180 കി.മീ (പ്രധാന റേസ്)}}
| {{yes|ലഭ്യം, തെരെഞ്ഞെടുക്കാവുന്ന ദൂരം}}
| {{yes|രണ്ടെണംണം: സ്പ്രിന്റും പ്രധാന റേസും}}
| {{yes|തെരെ.}}
| {{yes|തെരെ.}}
| {{yes|തെരെ.}}
| {{no|ഇല്ല}}
| {{partial|ഓരോ ഡ്രൈവറുടെയും മാത്രം ലഭ്യം}}
|-
! സിംഗിൾ - പ്രത്യേത വിഭാഗത്തിന്റ ചലഞ്ച്
| {{partial|നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട വിഭാഗത്തിലെ എല്ലാം}}
| {{yes|എല്ലാം ലഭ്യം}}
| {{partial|നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട വിഭാഗത്തിലെ എല്ലാം}}
| {{yes|തെരെ.}}
| {{yes|ലഭ്യം, തെരെഞ്ഞെടുക്കാവുന്ന ദൂരം}}
| {{partial|തെരെഞ്ഞെടുത്ത വിഭാഗത്തിനനുസരിച്ച്}}
| {{no|ഉറപ്പിക്കപ്പെട്ടത് മാത്രം}}
| {{yes|തെരെ.}}
| {{yes|തെരെ.}}
| {{no|ഇല്ല}}
| {{partial|ഓരോ ഡ്രൈവറുടെയും മാത്രം ലഭ്യം}}
|-
! ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് - എല്ലാ വിഭാഗവും
| {{yes|എല്ലാം ലഭ്യം}}
| {{no|ലഭ്യ.}}
| {{yes|എല്ലാം ലഭ്യം, ഒരു സമയം 50വരെ മാത്രം}}
| {{no|ഉറപ്പിക്കപ്പെട്ടത് മാത്രം}}
| {{partial|ലഭ്യം, നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട ദൂരം (3 ലാപുകൾ)}}
| {{yes|ലഭ്യം, വ്യത്യസ്ത ട്രാക്കുകളിൽ വ്യത്യസ്ത സമയത്ത്}}
| {{yes|തെരെ.}}
| {{yes|തെരെ.}}
| {{yes|തെരെ.}}
| {{no|ഇല്ല}}
| {{partial|ഓരോ ഡ്രൈവറുടെയും മാത്രം ലഭ്യം}}
|-
! ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് - പ്രത്യേക വിഭാഗം
| {{partial|നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട വിഭാഗത്തിലെ എല്ലാം}}
| {{no|ഉറപ്പിക്കപ്പെട്ടത് മാത്രം}}
| {{partial|നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട വിഭാഗത്തിലെ എല്ലാം}}
| {{yes|തെരെ.}}
| {{yes|ലഭ്യം, തെരെഞ്ഞെടുക്കാവുന്ന ദൂരം}}
| {{yes|ലഭ്യം, വ്യത്യസ്ത ട്രാക്കുകളിൽ,വ്യത്യസ്ത സമയത്ത്}}
| {{yes|തെരെ.}}
| {{yes|തെരെ.}}
| {{yes|തെരെ.}}
| {{no|ഇല്ല}}
| {{partial|ഓരോ ഡ്രൈവറുടെയും മാത്രം ലഭ്യം}}
|-
! കരിയർ
| {{no|ലഭ്യ.}}
| {{no|ലഭ്യ.}}
| {{partial|ലഭ്യ., തെരെഞ്ഞെടുത്ത വിഭാഗത്തിൽ നിന്ന് ഏതുമാവാം.}}
| {{no|ഉറപ്പിക്കപ്പെട്ടത് മാത്രം}}
| {{partial|ലഭ്യം, നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട ദൂരം(3 ലാപ്)}}
| {{yes|ലഭ്യം, വ്യത്യസ്ത ട്രാക്കുകളിൽ,വ്യത്യസ്ത സമയത്ത്, വ്യത്യസ്ത കാറുകളിൽ}}
| {{yes|തെരെ.}}
| {{yes|തെരെ.}}
| {{yes|തെരെ.}}
| {{partial|പ്രാക്റ്റീസ് മോഡ് ഒഴിവാക്കാനുള്ള അവസരം, റോബോട് ഡ്രൈവർ ക്വാളിഫിക്കേഷനു ശേഷം മാത്രം.}}
| {{partial|ഓരോ ഡ്രൈവറുടെയും മാത്രം ലഭ്യം}}
|-
! colspan=&quot;12&quot;|പതിപ്പ് 2.0ൽ ലഭ്യമായ റേസിംഗ് രീതികളുടെ ചെറുവിവരണം
|}

'''സൂചിക'''
* തെരെ. - തെരെഞ്ഞെടുക്കാം.
* ലഭ്യ. - ലഭ്യമായത് മാത്രമേ ഉപയോഗിക്കാവൂ.

=== കാലാവസ്ഥ ===
പതിപ്പ് 2.0 മുതൽ സ്പീഡ് ഡ്രീംസിൽ യഥാർത്ഥ കാലാവസ്ഥയെ അനുകരിക്കുന്ന തരത്തിലുള്ള ആകാശം ദർശിക്കാം. മാത്രമല്ല, മത്സരിക്കുന്നതിന് മുന്നോടിയായി നമുക്കാവശ്യമായ കാലാവസ്ഥയും തെരെഞ്ഞെടുക്കാം. മഴയുടെ ലഭ്യത, മേഘങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യം, മത്സര സമയം എന്നിവ നമുക്ക് തീരുമാനിക്കാം. ആകാശം ചലനാത്മകമായും ക്രമീകരിക്കാം. സമയം, കാലാവസ്ഥ എന്നിവ മത്സരത്തിന്റെ ഇടയിൽ മാറുന്ന രീതിയിൽ ക്രമീകരിച്ചാൽ അതിനനുസരിച്ച ആകാശവും ലഭ്യമാകും. കാലാവസ്ഥ മാറുന്നത് ഭൗതികാവസ്ഥയെയും ബാധിക്കും. കാലാവസ്ഥ അനുകൂലമല്ലെങ്കിൽ കാറുകൾക്ക് നീങ്ങാൻ പ്രയാസമനുഭവപ്പെടും. മേഘങ്ങളുടെ സാന്നിദ്ധ്യം, മഴ എന്നിവ കാഴ്ചയെയും ബാധിക്കും. ഇതിനെല്ലാം ദ്വിമാന ഗ്രാഫിക്സാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.
{{Wide image|Speed Dreams dynamic sky and weather montage.png|1920px|ഇടതു നിന്നും വലത്തോട്ട്: മേഘാവൃതമായ സന്ധ്യ, മേഘാവൃതമായ പ്രഭാതം, തെളിഞ്ഞ പ്രഭാതം, തെളിഞ്ഞ ഉച്ച സമയം, മേഘങ്ങളുള്ള സന്ധ്യ, തെളിഞ്ഞ രാത്രി, ഹെഡ്ലാംപുകളോടു കൂടിയ തെളിഞ്ഞ രാത്രി, മഴയുള്ള സന്ധ്യ.}}

=== ഭൗതികശാസ്ത്രം ===
[[File:Speed Dreams car rolling.jpg|thumb|right|വളവുകളിൽ ഉയർന്ന വേഗതയോടു കൂടി കാറോടിക്കുന്നത് കാർ [[Flight dynamics (aircraft)|മറിയാനിടയാക്കും.]] സിമുവി3 ഉപയോഗിച്ച് കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]]
നിരവധി ഭൗതികശാസ്ത്ര യന്ത്രങ്ങളെ റേസിംഗിനിടയിൽ കൊണ്ടുവരാൻ കഴിയും. സി++ൽ എഴുതപ്പെട്ട ഇവ കാറിന്റെ സ്ഥാനം, വേഗത, കേടുപാടുകൾ, കൂട്ടിമുട്ടലുകൾ, സസ്പെൻഷൻ എന്നിവയനുസരിച്ച് ഓരോ ഫ്രെയിമിലും ലോഡ് ചെയ്യപ്പെടുന്ന സോഫ്റ്റ്‌വേർ മൊഡ്യൂളുകളാണ്. റേസിംഗിനു മുന്നോടിയായി കളിക്കാരന് വേണ്ട യന്ത്രം തെരെഞ്ഞെടുക്കാം.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! പേര് !! വിവരണം
|-
| സിമുവി2 || ടോർക്സിൽ ലഭ്യമായ കപട-ത്രിമാന ഭൗതികശാസ്ത്ര യന്ത്രം. സിമുവി2.1, സിമുവി3 എന്നിവയിൽ നിന്ന് ചില കൂട്ടിച്ചേർക്കലുകളും ലഭ്യമാണ്.&lt;ref name=StackoverflowStructure&gt;{{cite web|url=http://stackoverflow.com/questions/1755035/3d-engine-for-driving-simulation/1784813#1784813|title=3D Engine for Driving Simulation|date=23 November 2009|accessdate=23 January 2012}}&lt;/ref&gt;
|-
| സിമുവി2.1 || സിമുവി2ന്റെ പരിഷ്കരിച്ച പതിപ്പ്. സ്പീഡി ഡ്രീംസിന്റെ ഔദ്യോഗിക യന്ത്രം ഇതാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sourceforge.net/apps/trac/speed-dreams/ticket/150|title=Speed Dreams Trac system ticket #150 &quot;Simu V2.1&quot;|accessdate=24 December 2011|last1=Meuret|first1=Jean-Philippe|last2=Kály-Kullai|first2=Kristóf|last3=Kmetyko|first3=Gábor}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ManualOptions&gt;{{cite web|last=Mungewell|first=Simon|title=Speed Dreams Wiki - SD 2.0 Manual - Options|url=http://sourceforge.net/apps/trac/speed-dreams/wiki/SD2.0ManualOptions|accessdate=1 February 2012|date=27 December 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite mailing list|url=http://sourceforge.net/mailarchive/message.php?msg_id=27898965|title=Location Information|date=4 August 2011|accessdate=1 February 2012|mailinglist=speed-dreams-users|last=Meuret|first=Jean-Philippe}}&lt;/ref&gt;
|-
| സിമുവി3 || പരീക്ഷണ ഘട്ടത്തിലിരിക്കുന്ന ത്രിമാന ഭൗതികശാസ്ത്ര യന്ത്രം.&lt;ref name=&quot;DimitrakPhysics&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.idiap.ch/~dimitrak/torcs/simuv3.html|title=Simu V3|accessdate=23 January 2012|last=Dimitrakakis|first=Christos|archive-date=2008-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20080630053445/http://www.idiap.ch/~dimitrak/torcs/simuv3.html|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JabberMay2010&quot;&gt;{{cite web|url=http://chat.jabberfr.org/logs/speed-dreams-dev@chat.jabberfr.org/2010-05-30.txt|date=30 May 2010|title=Speed Dreams Jabber IRC meetings log - 30 May 2010}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MeetingLogMay2010&quot;&gt;{{cite web|url=http://sourceforge.net/apps/trac/speed-dreams/wiki/MeetingMay2010b|title=Speed Dreams Wiki - summary of 30 May 2010 IRC meeting|last1=Meuret|first1=Jean-Philippe|accessdate=31 December 2011}}&lt;/ref&gt;
|}

സിമുവി4 എന്നൊരു ഭൗതികശാസ്ത്ര യന്ത്രം പതിപ്പ് 2.0ത്തിനു ശേഷം വികസിപ്പിക്കുന്നതായുള്ള അഭ്യൂഹങ്ങൾ ശക്തമാണ്. ഡെവലപ്മെന്റ് സന്ദേശങ്ങളിലും&lt;ref&gt;{{cite mailing list|url=http://sourceforge.net/mailarchive/message.php?msg_id=26810904|title=Inresting for bike development (Niko Autio)|date=26 December 2010|accessdate=3 December 2011|mailinglist=speed-dreams-devel|last=Kály-Kullai|first=Kristóf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sourceforge.net/apps/trac/speed-dreams/ticket/150#comment:9|title=Speed Dreams Trac system - ticket #150 &quot;Simu V2.1&quot;|date=9 January 2010|last=Kály-Kullai|first=Kristóf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sourceforge.net/apps/trac/speed-dreams/ticket/97#comment:3|title=Speed Dreams Trac system - ticket #97 &quot;Many cars have to much (unrealistic) brake pressure&quot;|date=2010-09-29|last=Kály-Kullai|first=Kristóf}}&lt;/ref&gt; ഐആർസി ചർച്ചകളിലും ഇതിനെ സംബന്ധിക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ കാണാവുന്നതാണ്.&lt;ref name=&quot;JabberMay2010&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;MeetingLogMay2010&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://chat.jabberfr.org/logs/speed-dreams-dev@chat.jabberfr.org/2010-08-15.txt|date=15 August 2010|accessdate=3 December 2011|title=Speed Dreams Jabber IRC meetings log - 15 August 2010}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

എല്ലാം സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് യന്ത്രങ്ങളും യഥാർത്ഥ കാർ കൂട്ടിമുട്ടലുകൾക്ക് അനുസൃതമായി സോളിഡ് ലൈബ്രറിയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടതാണ്.&lt;ref name=StackoverflowStructure /&gt;&lt;ref&gt;{{cite thesis|last=Sommer|first=Torsten|others=Advisors: Thomas Bräunl, Philipp Harms|title=Physics for a 3D Driving Simulator|url=http://robotics.ee.uwa.edu.au/theses/2008-AutomotiveSimulator-Sommer.pdf|degree=Bachelor|date=1 March 2008|page=23|chapter=2.3.2 TORCS|accessdate=1 February 2012|publisher=Technische Universität München}}&lt;/ref&gt; എല്ലാ കാറിനും ഓരോ ബൗണ്ടിംഗ് ബോക്സ് നിർവചിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഭൗതികശാസ്ത്ര യന്ത്രം കണ്ടെത്തുന്നതിനനുസരിച്ച് ഇവ വശങ്ങളിലേയും അടിഭാഗത്തേയും മുട്ടലുകളെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. 0 മുതൽ 10000 വരെ ഇവ പോറലുകളും കേടുപാടുകളും ദൃശ്യമാക്കുന്നു. ഗ്രാഫിക്സിൽ മാറ്റമുണ്ടാക്കാതെ ഈയോരോ മുട്ടലുകളും കാറിന്റെ പ്രവർത്തനത്തിനെ ബാധിക്കുന്നു. 10000ലധികം പോറലുള്ള കാറുകൾ മത്സരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താവുന്നതാണ്.&lt;ref name=&quot;RobotTutorial-8.1&quot;&gt;{{cite web|last=Wymann|first=Bernhard|title=TORCS Robot Tutorial - 8.1 Introduction into pit stops|url=http://berniw.org/torcs/robot/ch8/introduction.html|accessdate=28 April 2012|archive-date=2012-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20120418061213/http://www.berniw.org/torcs/robot/ch8/introduction.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== ശബ്ദം ===
സ്പീഡ് ഡ്രീംസിൽ ശബ്ദം കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ പ്രധാനമായും ഓപ്പൺഎല്ലും ചിലപ്പോഴെല്ലാം പിലിബും ഉപയോഗിച്ചാണ്. കൂട്ടിമുട്ടലുകൾ ഉണ്ടാകുമ്പോഴുള്ള ശബ്ദം, ടയർ ട്രാക്കിൽ ഉരയുമ്പോഴുണ്ടാകുന്ന ശബ്ദം, എഞ്ചിന്റെ ശബ്ദം തുടങ്ങി സങ്കീർണ്ണമായ [[ഡോപ്ലർ പ്രഭാവം]], [[അറ്റെനുവേഷൻ]] തുടങ്ങിയ പ്രഭാവങ്ങൾ ശബ്ദത്തിൽ വരുത്തുന്ന മാറ്റങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം സ്പീഡ് ഡ്രീംസിൽ അനുകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. 2011ൽ പ്രൊഫഷണൽ ശബ്ദ കമ്പനിയായ ഓഡിയോബെർലിൻ സ്പീഡ് ഡ്രീംസിൽ സ്വതേ ലഭ്യമായ ശബ്ദങ്ങളിൽ മാറ്റം വരുത്തി, ഗുണമേന്മ വർദ്ധിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. പതിപ്പ് 2.0.0നോടൊപ്പം ഇവ ലഭ്യമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://twitter.com/#!/speed_dreams/statuses/133554402068930560|title=Twitter - @speed_dreams|accessdate=27 April 2012|date=7 November 2011|last=Jäger|first=Eckhard M.}}&lt;/ref&gt;

=== റേസിംഗ് സമ്പർക്കമുഖം ===
കളിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ കളിക്കാരന് സ്പീഡ് ഡ്രീംസിൽ ഒരു ക്രമീകരിക്കാവുന്ന കോക്ക് പിറ്റ് ലഭ്യമാണ്.ഇതിൽ വിവിധ ഗേജുകൾ, ലാപ് - സമയ വിവരങ്ങൾ, ചലനാത്മക [[ചെറു ഭൂപടം]] എന്നിവ ലഭ്യമായിരിക്കും. ഓരോ ഉപകരണവും വിവിധ മോഡുകൾ ലഭ്യമാക്കുന്നു. കളിക്കാരന് വേണ്ടതെല്ലാം തെരെഞ്ഞെടുത്ത് സമ്പർക്കമുഖം ക്രമീകരിക്കാം. അല്ലെങ്കിൽ ഇതെല്ലാം മറച്ചുവെക്കാം. പിറകിലെ ദൃശ്യങ്ങൾ കാണിക്കുന്ന ഒരു റിയർവ്യൂ കണ്ണാടിയും സ്പീഡ് ഡ്രീംസിൽ ലഭ്യമാണ്. എന്നാൽ ഇതിനായി ഉപയോഗിക്കുന്ന കംപ്യൂട്ടിംഗ് പവർ വളരെയധികമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sourceforge.net/apps/trac/speed-dreams/ticket/589|title=Speed Dreams Trac system ticket #589 &quot;New rear mirror&quot;|date=26 January 2012|accessdate=27 April 2012|last1=Kmetyko|first1=Gábor|last2=Mungewell|first2=Simon}}&lt;/ref&gt; ടോർക്സിൽ നിന്നും കൊണ്ടുവന്ന ഒരു ആർക്കേഡ് മോഡ് പതിപ്പ് 2.0യിലും ലഭ്യമാണ്. കളിച്ചു തുടങ്ങുന്നവർക്ക് അതൊരു നല്ല മോഡാണെന്ന് ടോർക്സിന്റെ ഇറ്റാലിയൻ മാന്വലിൽ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://berniw.org/trb/download/manual-it.pdf|title=TORCS - Guida rapida di riferimento|page=6|quote=0 seleziona la modalità di visualizzazione arcade (utile nelle fasi iniziali)|language=it|year=2007|accessdate=27 April 2012|author=www.nontipago.it|archive-date=2012-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20121120085327/http://www.berniw.org/trb/download/manual-it.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; സ്പീഡ് ഡ്രീംസിൽ ലഭ്യമായ മറ്റൊരു കൂട്ടിച്ചേർക്കൽ ഫോർമുല വൺ സമാനമായ ടൈമറാണ്. മില്ലിസെക്കന്റിന്റെ കൃത്യതയാണീ ടൈമർ അവകാശപ്പെടുന്നത്. ഇത് ടോർക്സിന്റെ കൃത്യതയേക്കാൾ പത്തു മടങ്ങ് കൂടുതലാണ്.

=== നിർമ്മിത ബുദ്ധി ===
മനുഷ്യ ഡ്രൈവിംഗിനേക്കാൾ കൂടുതലായി റോബോട് ഡ്രൈവിംഗിനെ ആശ്രയിക്കുന്ന രീതിയാണ് ടോർക്സിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. എന്നാൽ സ്പീഡ് ഡ്രീംസ്, പദ്ധതിയുടെ ആരംഭ കാലത്ത് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടത് പോലെ കൂടുതലായും ഉപയോക്തൃ സൗഹൃദമായ ഒരു റേസിംഗ് അനുഭവം നൽകാനാണുദ്ദേശിക്കുന്നത്.&lt;ref name=AboutSD /&gt; എന്നിരിന്നാലും ഇപ്പോഴും സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് ടോർക്സിൽ നിന്ന് പാരമ്പര്യമായി ലഭിച്ച ഈ രീതിയിലുള്ള റേസിംഗിൽ നിന്ന് മുഴുവൻ മുക്തമല്ല. 2009ൽ ടോർക്സിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുവന്ന എല്ലാ റോബോടുകളെയും ഒഴിവാക്കി. പകരം പുതിയവയെ സൃഷ്ടിച്ചു.

==== പൊതു വിവരണം ====
മനുഷ്യർക്കെതിരെ കളിക്കാൻ സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് റോബോട് ഡ്രൈവർമാരെയാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. സോഫ്റ്റ്‌വേർ തനിയെ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്ന പ്രോഗ്രാമുകളാണിത്. സി++ൽ എഴുതിയ ഈ മൊഡ്യൂളുകൾ കാറിന്റെ എല്ലാ തരത്തിലുമുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;WikiRobotsMain&quot;&gt;{{cite web|last=Kmetyko|first=Gábor|title=Speed Dreams Wiki - Robots - Main|url=http://sourceforge.net/apps/trac/speed-dreams/wiki/RobotsMain|accessdate=26 January 2012|date=28 December 2009}}&lt;/ref&gt; ഒരു മൊഡ്യൂളിന് എത്ര റോബോടുകളെ വേണമെങ്കിലും നിയന്ത്രിക്കാം. ഇവയെല്ലാം പൊതുവായതും എന്നാൽ കാറിന്റെ രൂപത്തിലും ലിവറിയിലും വ്യത്യാസമുള്ളതും ചില സമയം ഒന്നിലധികം കാറുകളെ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതുമാവും. റേസിംഗ് ചരങ്ങളായ ത്രോട്ടിൽ, ബ്രേക്ക്, സ്റ്റിയർ, ഗിയർബോക്സ്, ക്ലച്ച് തുടങ്ങിയവയെ നിയന്ത്രിക്കാവുന്ന ഏതു [[Subroutine|ഏകദം]] ഉപയോഗിച്ചും റോബോടുകളെ പ്രോഗ്രാം ചെയ്യാം.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Curtis|first=Keith|title=TORCS robot driving - How to drive a torcs car with a robot|url=http://keithcu.com/wiki/index.php/TORCS_robot_driving#How_to_drive_a_torcs_car_with_a_robot|accessdate=26 January 2012}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; സ്പീഡ് ഡ്രീംസിന്റെ ഒരു തുറന്ന സമ്പർക്കമുഖത്തിലൂടെ ഈ മൂല്യങ്ങളയെല്ലാം റേസിംഗ് യന്ത്രത്തിലേക്ക് അയക്കപ്പെടുന്നു. മനുഷ്യരായ കളിക്കാരെയും റോബോടുകൾ എന്ന നിലക്കാണീ റേസിംഗ് യന്ത്രം പരിഗണിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://chat.jabberfr.org/logs/torcs-ng-dev@chat.jabberfr.org/2009-10-06.txt|title=Speed Dreams Jabber IRC meetings log - 6 October 2009|date=6 October 2009|accessdate=9 May 2012|last1=Say|first1=Haruna|last2=Bertaux|first2=Xavier|last3=Kelder|first3=Mart|quote=The human driver is just another robot|archive-date=2013-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20130719010155/http://chat.jabberfr.org/logs/torcs-ng-dev@chat.jabberfr.org/2009-10-06.txt|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; യഥാർത്ഥ കളിക്കാരൻ വിവിധ [[ഇൻപുട്ട് ഉപാധികൾ]]ഉപയോഗിച്ച് റേസിംഗ് ചരങ്ങളെ നിർവചിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഗെയിമിൽ ലഭ്യമായ [[Anti-lock braking system|എബിഎസ്]], [[Traction control system|ടിസിഎസ്]], വേഗതാ നിയന്ത്രണ ഉപാധികൾ, റോഡിലെ കുഴികൾ എന്നിവയും കളിക്കാരന്റെ കാറിന്റെ വേഗതയെ ബാധിക്കുന്നു.

==== ലഭ്യമായ റോബോടുകൾ ====
സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് പതിപ്പ് 2.0യിൽ 3 റോബോട് യന്ത്രങ്ങൾ ലഭ്യമാണ്. വിവിധ വിഭാഗങ്ങളിലായുള്ള 150ഓളം ഡ്രൈവർമാരെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് ഈ റോബോട് യന്ത്രങ്ങളാണ്.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! വിഭാഗം !! വിവരണം !! രചയിതാവ്
|-
| സിംപ്ലിക്സ് || ജാഗ്രതയേറിയവരും എന്നാൽ ഉത്സാഹികളും. 2008, 2009 വർഷങ്ങളിലെ ടോർക്സ് ലോക എൻഡുറൻസ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ വിജയിച്ചത് സിംപ്ലിക്സ് റോബോടുകളാണ്. പതിപ്പ് 2.0.0 വരെയുള്ള കണക്കു പ്രകാരം വിവിധ കാലാവസ്ഥകളിൽ കാറോടിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരേയൊരു വിഭാഗമാണീ റോബോടുകൾ.&lt;ref name=&quot;WikiListOfRobots&quot;&gt;{{cite web|url=http://sourceforge.net/apps/trac/speed-dreams/wiki/ListOfRobots|title=Speed Dreams Wiki - List of Robots|last1=Kmetyko|first1=Gábor|last2=Say|first2=Haruna|date=28 December 2009-5 January 2011|accessdate=9 May 2012}}&lt;/ref&gt; || വോൾഫ്-ഡയറ്റർ ബീലിറ്റ്സ്
|-
| യുഎസ്ആർ || കെ1999 റേസിംഗ് ലൈൻ കമ്പ്യൂട്ടേഷണൽ അൽഗൊരിതത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി നിർമ്മിച്ച റോബോടുകൾ. 2007ലെ ടോർക്സ് ലോക എൻഡുറൻസ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ വിജയിച്ചത് യുഎസ്ആർ ടീമാണ്. യുഎസ്ആറിനെ ഉത്സാഹികളും എന്നാൽ വിനോദിപ്പിക്കുന്നവരും എന്നാണ് ഡെവലപ്പർമാർ വിശേഷിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;WikiListOfRobots&quot; /&gt; || ആൻഡ്രൂ സംനർ
|-
| കിലോ2008 || ആൻഡ്രൂ സംനറുടെ ലോകസ് റോബോട് ടൂട്ടോറിയലിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കി നിർമ്മിച്ചത്. കിലോ2008 2008, 2009 എൻഡുറൻസ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;WikiListOfRobots&quot; /&gt; || ഗാബർ മെറ്റികോ
|}

1936 ഗ്രാൻഡ് പ്രിക്സ് വിഭാഗത്തിൽ പെട്ട ഡ്രൈവർമാർക്ക് പേര് നൽകിയിരിക്കുന്നത് അക്കാലത്തുണ്ടായിരുന്ന യഥാർത്ഥ ഡ്രൈവർമാരുടെ പേരിൽ നിന്നു തന്നെയാണ്. മറ്റു നാമങ്ങളെല്ലാം നിർമ്മിച്ചെടുത്തവയാണ്. ടോർക്സ് റേസിംഗ് ബോർഡ് 1 വിഭാഗത്തിൽ പെടുന്ന ധാരാളം ഡ്രൈവർമാരുടെ പേര് സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് ഡെവലപ്പർമാരുടെ പേരുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഉണ്ടാക്കിയെടുത്തതാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sourceforge.net/apps/trac/speed-dreams/wiki/ListOfAINames|title=Speed Dreams Wiki - List of AI names|accessdate=31 December 2011|last1=Say|first1=Haruna|last2=Beelitz|first2=Wolf-Dieter|last3=Kmetyko|first3=Gábor}}&lt;/ref&gt;

==== റോബോടുകളുടെ ചുമതല ====
ഡ്രൈവിംഗ് അനുകരണത്തിൽ യാഥാർത്ഥ്യത്തോട് ചേർന്നു നിൽക്കാൻ സ്പീഡ് ഡ്രീംസിലെ റോബോടുകൾ പെരുമാറ്റത്തിലെ ചില ഘടകങ്ങൾ പരസ്പരം പങ്കു വെക്കുന്നുണ്ട്. ലോഡ് ചെയ്യപ്പെടുന്ന സമയത്ത് റോബോടുകൾ ഒരു [[റേസിംഗ് ലൈൻ]] കംപ്യൂട്ട് ചെയ്ത് പ്രവർത്തനക്ഷമമാക്കുന്നു. ട്രാക്കിന്റെ [[എക്സ്എംഎൽ]]ഫയലിനനുസരിച്ചാണീ റേസിംഗ് ലൈൻ. റോബോടുകൾ ലഭ്യമായ ഇന്ധനത്തിനും പിറ്റ് സ്റ്റോപ്പിനെ കൈകാര്യം ചെയ്യാനായും വേണ്ട തുടക്കത്തിലെ ഇന്ധനത്തിന്റെ അളവ് കണക്കു കൂട്ടുകയും അത് ലഭ്യമാക്കാൻ റേസിംഗ് യന്ത്രത്തോട് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ റേസിംഗ് ലൈനിനെ ലക്ഷ്യം വെച്ചായിരിക്കും റോബോടുകൾ പ്രവർത്തിക്കുക. എന്നാൽ റേസിംഗ് യന്ത്രം സ്വീകരിക്കുന്ന മറ്റു ചില ചരങ്ങൾക്ക് അനുസരിച്ച് ഈ ലൈനിൽ മാറ്റം വന്നേക്കാം. മറ്റു കാറുകളുടെ സ്ഥാനവും വേഗതയും, മറ്റു കാറുകളുമായുള്ള കൂട്ടിമുട്ടലുകൾ ഒഴിവാക്കാനും അവയെ മറികടക്കാനുമുള്ള അൽഗൊരിതം എന്നിവയാണീ അധിക ചരങ്ങൾ.&lt;ref name=WikiRobotsMain /&gt; റോബോടുകൾക്ക് പഠിക്കാനുള്ള കഴിവുമുണ്ട്. മുമ്പ് കാറോടിച്ച അനുഭവത്തിനനുസരിച്ച് അവയ്ക്ക് പുതിയ ലാപ് സമയം കുറക്കാൻ കഴിയും. അപകടങ്ങൾക്ക് ശേഷം തിരികെ ട്രാക്കിലെത്താനുള്ള ഏകദവും എല്ലാ ഔദ്യോഗിക റേസിംഗ് യന്ത്രത്തിലും ലഭ്യമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Wymann|first=Bernhard|title=TORCS Robot Tutorial - 2.1 Basic Getting Unstuck|url=http://www.berniw.org/torcs/robot/ch2/unstuck1.html|accessdate=27 January 2012}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് റോബോടുകൾക്ക് സ്കില്ലിംഗ് പരാമീറ്റർ എന്ന ഏകദത്തെ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ കഴിയും. ഉപയോക്താവ് നിർദ്ദേശിക്കുന്നതിനനുസരിച്ച് റോബോടുകൾക്ക് തങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനവും, അങ്ങനെ ലാപ് സമയവും മെച്ചപ്പെടുത്താനാവും.&lt;ref name=ManualOptions /&gt;&lt;ref&gt;{{cite mailing list|url=http://sourceforge.net/mailarchive/message.php?msg_id=22138125|title=Difficulty levels, assists, etc. propositions|date=19 April 2009|accessdate=27 January 2012|mailinglist=torcs-ng-devel|last=Beelitz|first=Wolf-Dieter}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite mailing list|url=http://sourceforge.net/mailarchive/message.php?msg_id=22155428|title=Simple robot and human driver skilling|date=21 April 2009|accessdate=27 January 2012|mailinglist=torcs-ng-devel|last=Meuret|first=Jean-Philippe}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite mailing list|url=http://sourceforge.net/mailarchive/message.php?msg_id=24220329|title=User / robots skilling|date=19 December 2009|accessdate=27 January 2012|mailinglist=speed-dreams-devel|last=Meuret|first=Jean-Philippe}}&lt;/ref&gt;

== ഉള്ളടക്കം ==
സ്പീഡ് ഡ്രീംസിലെ എല്ലാ കലാ സൃഷ്ടികളും സ്വതന്ത്ര കലാ അനുമതിപത്രത്തിന് കീഴിലാണ് പുറത്തിറക്കിയിരിക്കുന്നത്.

=== ഫയൽ തരങ്ങൾ ===
സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് മിക്ക ആവശ്യങ്ങൾക്കും പ്ലെയിൻ ടെക്സ്റ്റ് ഫയൽ തരങ്ങളാണ് ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത്. കാറുകളുടെ ക്രമീകരണങ്ങളുടെ നിർവചനങ്ങൾ (ഏകദേശം 200ഓളം വിലകൾ), ട്രാക്കുകൾ, ഗെയിമിനകത്തെ മെനുകൾ, ഗെയിം ക്രമീകരണങ്ങൾ, റോബോട് യന്ത്രങ്ങൾ, മുതലായ ആവശ്യങ്ങൾക്കെല്ലാം [[എക്സ്എംഎൽ]] മാർക്കപ്പ് ഫയലുകളാണ് ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇത് മൊത്തം കോഡിന്റെ 40%ഓളം വരും. എന്നാൽ 3ഡി ഫയലുകൾ [[.എസിസി]] രൂപത്തിൽ തന്നെയാണ് നിലനിർത്തിയിരിക്കുന്നത്. [[എസി3ഡി|എസി3ഡിയിൽ]] നിന്ന് രൂപം കൊണ്ട ടോർക്സിന്റെ പ്ലെയിൻ ടെക്സ്റ്റ് ഫയൽ തരമായ .എസി മൃദുലമാക്കുന്നതിനും നിഴൽ ചിത്രീകരണത്തിനും സഹായിക്കുന്നു. എന്നാൽ സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് സംഘം ഈ ഫയൽ തരത്തിൽ ധാരാളം മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നു. എന്നാൽ [[പിൻഅനുരൂപത]] നിലനിർത്തിയായിരുന്നു ഇതെല്ലാം. ടോർക്സിനായി നിർമ്മിച്ച കാറുകൾ, ട്രാക്കുകൾ, റോബോട് യന്ത്രങ്ങൾ എന്നിവ സ്പീഡ് ഡ്രീംസിൽ പ്രവർത്തിക്കും. എന്നാൽ തിരികെ ഇത് സാധ്യമായിക്കൊള്ളണം എന്നില്ല. ടോർക്സിന് സ്പീഡ് ഡ്രീംസിലെ അജ്ഞാതമായ ചരങ്ങളെ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല.

=== കാറുകൾ ===
==== സവിശേഷതകൾ ====
{{multiple image|align=right|direction=vertical|image1=Speed Dreams vs TORCS - reflections.png|caption1=ടോർക്സ് 1.3.3ലെയും (ഇടത്ത്) സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് 2.0ലെയും (വലത്ത്) പ്രതിഫലന വ്യവസ്ഥകളിലെ വ്യത്യാസങ്ങൾ.|image2=Speed Dreams Archer-R9 Uguu preview.jpg|caption2=ആർച്ചർ ആർ9 കാർ മാതൃക. (സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് 2.0). ഉഗ്യൂ ലിവെറി ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നു.}}
ടോർക്സിൽ ലഭ്യമായ കാറുകളുടെ സവിശേഷതകൾ തന്നെയാണ് സ്പീഡ് ഡ്രീംസിലും കൂടുതലായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നത്. 3ഡി ചക്രങ്ങളുടെ ഗ്രാഫിക്സ്, പ്രവർത്തിക്കുന്ന വിളക്കുകൾ(മുമ്പിലെ, പിറകിലെ, പിറകോട്ടെടുകുമ്പോൾ, ബ്രേക്കമർത്തുമ്പോൾ), തിളങ്ങുന്ന [[ബ്രേക് ഡിസ്ക്|ബ്രേക് ഡിസ്കുകൾ]]&lt;ref&gt;{{cite thesis|type=Project Thesis for requirement of the award of Master of Engineering in Information and Communication Technology|chapter=2.1 &quot;Existing Open Source Simulators&quot;|page=11|title=Physics Simulation for an Automotive Simulator|url=http://csse.uwa.edu.au/cig08/Proceedings/papers/8065.pdf|last=Dike|first=Neha|publisher=University of Western Australia|date=31 October 2008|accessdate=7 May 2012|archive-date=2013-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20130410115445/http://www.csse.uwa.edu.au/cig08/Proceedings/papers/8065.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എന്നിവയാണവ. അനിമേറ്റഡ് ഡ്രൈവർമാർക്കുള്ള പിന്തുണ, സ്റ്റിയറിംഗ് വളയങ്ങൾ, 1936ൽ ആദ്യമായി ഗ്രാൻഡ് പ്രിക്സിൽ ഉപയോഗിച്ച വാഹനങ്ങൾ, കൂടുതൽ യാഥാർത്ഥ്യാനുരൂപിയായ പ്രതിഫലനങ്ങൾക്കു വേണ്ടിയുള്ള പരിസ്ഥിതി ചിത്രീകരണങ്ങൾ എന്നിവയാണ് പുതുതായി ഉൾക്കൊള്ളിച്ച മാറ്റങ്ങൾ.

ചലനാത്മക നിഴലുകൾക്ക് പിന്തുണയില്ലെങ്കിലും ഓരോ കാറിനും അതിന്റേതായ നിഴലുകൾ നൽകുകയും കാറോട്ട സമയത്ത് അത് ദൃശ്യമാവുകയും ചെയ്യുന്നതാണ്. അനുകരണ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ഓരോ കാറിനും വിവിധ തരം [[വിശദീകരണ തലം|വിശദീകരണ തലങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. എന്നാൽ പാക്കേജുകളുടെ വലിപ്പം കുറക്കാൻ ഓരോന്ന് വീതമേ ഔദ്യോഗിക പതിപ്പുകളിൽ ലഭ്യമായിട്ടുള്ളൂ. പതിപ്പ് 2.0 മുതൽ ഉപയോക്താവിന് ഓരോ കാറിനും ഇഷ്ടമുള്ള ലിവെറി തെരെഞ്ഞെടുക്കാം.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sourceforge.net/apps/trac/speed-dreams/ticket/138|title=Speed Dreams Trac system ticket #138 &quot;Task D29 : Car preview and selectable livery&quot;|date=20 July 2010-21 August 2011|accessdate=28 April 2012|last1=Meuret|first1=Jean-Philippe|last2=Say|first2=Haruna}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sourceforge.net/apps/trac/speed-dreams/wiki/CustomCarLiveries|title=Speed Dreams Wiki - Custom car liveries|date=17 October 2010-21 August 2011|accessdate=28 April 2012|last=Meuret|first=Jean-Philippe}}&lt;/ref&gt; ഇത് കാറിന്റെ പുറം പെയിന്റ്, ചക്രങ്ങൾ, ഉൾവശം എന്നിവയിൽ മാറ്റം വരുത്തുന്നു. പതിപ്പ 2.0.0ത്തിൽ കളിക്കാരനും റോബോട് സ്കിന്നിനുമായി 250ഓളം ലിവെറികൾ ലഭ്യമാണ്. കാറുകൾ തെരെഞ്ഞെടുക്കുന്ന സമയത്ത് നമുക്ക് ഒരു നിശ്ചല പൂർവ്വദർശനം (പ്രിവ്യൂ) ലഭിക്കും. പ്രിവ്യൂ ചിത്രങ്ങൾ കാണിക്കാനായി ഒരു പ്രത്യേക ഗാരേജ് ട്രാക്ക് തന്നെ തന്നെ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite mailing list |url=http://sourceforge.net/mailarchive/message.php?msg_id=27679829 |title=Preview images (ls1-zentek-z7r) |date=20 June 2011 |accessdate=23 January 2012 |mailinglist=speed-dreams-devel |last=Vives Piqueres |first=Jaime}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite mailing list |url=http://sourceforge.net/mailarchive/message.php?msg_id=27739489 |title=SD showroom/garage track |date=2 July 2011 |accessdate=23 January 2012 |mailinglist=speed-dreams-devel |last=Vives Piqueres |first=Jaime}}&lt;/ref&gt;

==== ലഭ്യമായ കാറുകൾ ====
ലഭ്യമായ കാറുകൾ വിവിധ വർഗ്ഗങ്ങളാക്കി തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഓരോ വർഗ്ഗത്തിലും ആറു മുതൽ എട്ടു വരെ കാറുകളാണുണ്ടാകാറുള്ളത്. പതിപ്പ് 2.0ത്തിൽ ആറു വർഗ്ഗങ്ങളിലായി 44 കാറുകൾ ലഭ്യമാണ്.&lt;ref&gt;[http://sourceforge.net/apps/trac/speed-dreams/wiki/ListofCars ListofCars – Speed Dreams]&lt;/ref&gt; വർഗ്ഗങ്ങളും വിവരണവും താഴെ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! വർഗ്ഗ നാമം !! വിവരണം
|-
| [[1936 Grand Prix season|1936 ഗ്രാൻഡ് പ്രി]] || രണ്ടാം ലോകയുദ്ധത്തിനു മുമ്പുള്ള റേസിംഗ് കാറുകൾ.
|-
| ടോർക്സ് റേസിംഗ് ബോർഡ് 1 || ടോർക്സിൽ നിന്നുള്ള യഥാർത്ഥ ടിആർബി1ന്റെ പരിഷ്കരിച്ച പതിപ്പുകൾ.
|-
| സൂപ്പർകാഴ്സ് || നിർമ്മാണാവസ്ഥയിലുള്ള ആറു കാറുകളുടെ കൂട്ടം.
|-
| ലോങ് ഡേ സീരീസ് ജിടി1 || ലഭ്യമായതില് ഏറ്റവും മികച്ചത്. യഥാർത്ഥ [[FIA GT1 World Championship|ജിടി1 കാറുകളെ]]  അടിസ്ഥാനമാക്കിയത്.
|-
| ലോങ് ഡേ സീരീസ് ജിടി2 || യന്ത്രത്തിന്റെ ശക്തി കുറവുള്ള മറ്റു കാറുകൾ.
|-
| മോണോപോസ്റ്റോ 5 || ബ്രിട്ടീഷ് [[ഫോർമുല ഫോഡ്]] കാറുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി തയ്യാറാക്കിയത്.
|-
| [[World Rally Car|വേൾഡ് റാലി സീരീസ്]] || പുറം റോഡുകൾക്കായുള്ള, നിർമ്മാണത്തിലിരിക്കുന്ന റാലി കാറുകൾ.
|}
നിലവിൽ 26 പുതിയ കാറുകൾ സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് എസ്‌വിഎൻ കലവറയിൽ വികസിപ്പിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുന്നുണ്ട്. ഇവയെല്ലാം ഓപ്പൺ വീൽ റേസിംഗിന്റെ വിവിധ വിഭാഗങ്ങളിൽ പെട്ട കാറുകളാണ്. ടോർക്സിൽ നിന്ന് കൊണ്ടു വന്ന ചില കാറുകൾ യഥാർത്ഥ റേസിംഗ് കാറുകളുടെ രൂപഘടനയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി നിർമ്മിച്ചതാണ്. എന്നാൽ നിയമ പ്രശ്നങ്ങളും മറ്റും ഒഴിവാക്കാനായി, പതിപ്പ് 1.4.0 മുതൽ നിർമ്മാതാക്കളുടെയും ബ്രാൻഡ് നാമങ്ങളുടെയും പേരുകളെല്ലാം സൃഷ്ടിച്ചെടുത്തതാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Speed Dreams Wiki - Naming rules|url=http://sourceforge.net/apps/trac/speed-dreams/wiki/NamingRules|accessdate=30 April 2012|date=20 December 2009-3 August 2010|last1=Meuret|first1=Jean-Philippe|last2=Bertaux|first2=Xavier}}&lt;/ref&gt;

==== പുറം ഉപാധികൾ ====
[[File:SD-TCSE.png|200px|right|thumb|ടിസിഎസ്ഇയുടെ 3ഡി ചലനാത്മക ദർശിനി.]]
കാർ നിർമ്മാണത്തിനായി ഉപയോഗിക്കാവുന്ന ആപ്ലികേഷനാണ് ടിസിഎസ്ഇ. ടോർക്സ് കാർ സെറ്റപ്പ് എഡിറ്റർ എന്നതിന്റെ ചുരുക്ക രൂപമാണ് ടിസിഎസ്ഇ. ടോർക്സിനായി ഈ ക്രോസ് പ്ലാറ്റ്ഫോം [[സി++]] പ്രോഗ്രാം തയ്യാറാക്കിയിരിക്കുന്നത് വിൻസെന്റെ മാർട്ടി സെന്റലസ് എന്ന പ്രോഗ്രാമറാണ്. ഈ ആപ്ലികേഷൻ കാറിന്റെ [[എക്സ്എംഎൽ]] മൂല്യങ്ങളെ ഒരു സചിത്ര സമ്പർക്കമുഖത്തിൽ നിന്ന് തിരുത്താനനുവദിക്കുന്നു. കാറിന്റെ വിളക്കുകളുടെയും തിളക്കത്തിന്റെയും മൂല്യങ്ങൾ മാറ്റുക, യന്ത്രത്തിന്റെ ശബ്ദം, മറ്റൂ ഗ്രാഫിക്സ് മൂല്യങ്ങൾ തിരുത്തുക, കാറിന്റെ ഡ്രൈവർ സ്ഥാനം, ബോണറ്റ് സ്ഥാനം, വിവിധ അളവുകൾ എന്നിവ തിരുത്തുക, നിലവിലുള്ള കാറുകളിൽ നിന്ന് പുതിയ കാറുകൾ നിർമ്മിക്കുക, ഡിസ്ക് ബ്രേക്, ബ്രേക് സിസ്റ്റം എന്നിവക്ക് മാറ്റം വരുത്തുക, വിവിധ ഡിഫറെൻഷ്യലുകൾ, ആക്സിലുകൾ എന്നിവയിൽ മാറ്റം വരുത്തുക, കൂട്ടിച്ചേർക്കുക, വിവിധ അനുപാതങ്ങൾ, ചുഴറ്റുബലം, ജഡത്വം എന്നിവ ക്രമീകരിക്കുക, ഗിയറിന്റെ വിവിധ മൂല്യങ്ങൾക്ക് മാറ്റം വരുത്തുക, ചക്രങ്ങളുടെയും ടയറുകളുടെയും രൂപം മാറ്റുക, സസ്പെൻഷൻ വ്യത്യാസപ്പെടുത്തുക, ലഭ്യമായ ഇന്ധനത്തിന്റെ അളവ് വ്യത്യാസപ്പെടുത്തുക, പ്രസ്തുത പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ പട്ടികകളും ചിത്രങ്ങളും പ്രദർശിപ്പിക്കുക, കാറിന്റെ 3ഡി രൂപത്തിന്റെ ഒരു ചലനാത്മക ദൃശ്യം പ്രദർശിപ്പിക്കുക എന്നീ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കെല്ലാം ടിസിഎസ്ഇ ഉപയോഗിക്കാനാവും.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Martí Centelles|first=Vicente|title=Torcs Car Setup Editor v0.11|url=http://usuarios.multimania.es/f1torcs/tcse/torcs_car_setup_editor.html|accessdate=30 April 2012|year=2008}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== ട്രാക്കുകൾ ===
==== ട്രാക്ക് രീതികൾ ====
[[പ്രമാണം:Speed Dreams track sections.png|200px|ലഘുചിത്രം|വലത്ത്‌|ട്രാക്ക് ഉപവിഭാഗങ്ങൾ.]]
സ്പീഡ് ഡ്രീംസിൽ ട്രാക്കുകളെ നിർവചിച്ചിരിക്കുന്നത് വിവിധ ഭാഗങ്ങളായാണ്. നേരെയുള്ളത്, വലത് - ഇടത് വളവുകൾ എന്നിങ്ങനെ.&lt;ref name=ArchiveTrackDesc&gt;{{cite web|url=http://torcs.free.fr/manual/track.html|title=TORCS manual - track definition|accessdate=21 January 2012|last1=Espié|first1=Eric|last2=Guionneau|first2=Christophe|archive-date=2002-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20020223235124/http://torcs.free.fr/manual/track.html|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=RobotTutorial-1.3&gt;{{cite web|url=http://www.berniw.org/torcs/robot/ch1/basic-drive-1.html|title=TORCS Robot Tutorial - 1.3 Make the Robot Drive|accessdate=21 January 2012|last=Wymann|first=Bernhard|archive-date=2011-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20110312222924/http://www.berniw.org/torcs/robot/ch1/basic-drive-1.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഓരോ ഭാഗത്തിനെയും നാലു ഉപവിഭാഗമായി തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. പ്രധാന ട്രാക്ക്, വശങ്ങൾ, [[ട്രാഫിക് ബാരിയർ|ബാരിയറുകൾ]], അതിർത്തികൾ എന്നിവയാണവ. ഇവയുടെ എല്ലാം മൂല്യങ്ങൾ തിരുത്തി - വീതി, ഗ്രാഫിക്സ്, ഭൗതിക ഘടന - നമുക്ക് ട്രാക്കുകളെ പുനർ നിർവചിക്കാവുന്നതാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Kmetyko|first=Gábor|title=Borders, sides, barriers|url=http://dev-kilo.blogspot.com/2012/02/borders-sides-barriers.html|accessdate=3 March 2012|date=28 February 2012}}&lt;/ref&gt; ഓരോ ട്രാക്ക് ഭാഗത്തിനെയും നിരവധി ചെറു ഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇത് ഗ്രാഫിക്സിൽ മികച്ച ഫലം ലഭിക്കുന്നതിനു വേണ്ടിയും ഭൗതികയന്ത്രത്തിൽ [[പ്രക്ഷിപ്‌തം|പ്രക്ഷിപ്തപ്പെടുത്തുന്നതിനും]] വേണ്ടിയാണ്.&lt;ref name=ArchiveTrackDesc /&gt;&lt;ref name=RobotTutorial-1.3 /&gt; ഇതിന്റെയെല്ലാം ഫലമായി, ട്രാക്കുകൾക്ക് ഇടത് - വലത് അതിർത്തികൾ ഉള്ളതിനാലും ഭൗതികയന്ത്രം കാറുകളെ അതിർത്തി കടക്കാൻ അനുവദിക്കില്ല. എന്നാൽ റേസിൽ നിന്ന് പുറത്താവുകയാണെങ്കിൽ ട്രാക്കിന് പുറത്ത് കടക്കാവുന്നതാണ്. കാരണം അപ്പോൾ ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിന് പ്രാധാന്യം ഇല്ലാതാവുന്നു. ട്രാക്കുകളിൽ യഥാർത്ഥ റോഡുകളിലേതു പോലെ ബാങ്കിംഗ്, ഉയർച്ച - താഴ്ചകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. മാത്രമല്ല [[ഘർഷണം]] അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്യാം.&lt;ref name = &quot;tracksmain&quot;&gt;[http://sourceforge.net/apps/trac/speed-dreams/wiki/TracksMain TracksMain – Speed Dreams]&lt;/ref&gt; പതിപ്പ് 2.0.0-ആർസി1ൽ പ്രധാന ട്രാക്കിന് നിശ്ചിത മൂല്യങ്ങളാണുള്ളത്. വീതി ഇടത്, വലത് അതിർത്തികൾ ഉപയോഗിച്ച് നിർവചിച്ചിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഈ മൂല്യങ്ങൾക്ക് മാറ്റം വരുത്താവുന്നതാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Sumner|first1=Andrew|last2=Meuret|first2=Jean-Philippe|title=Speed Dreams Trac system - ticket #479 &quot;Variable width track segments&quot;|url=http://sourceforge.net/apps/trac/speed-dreams/ticket/479|accessdate=27 January 2012|date=26 October 2011}}&lt;/ref&gt;

==== ലഭ്യമായ ട്രാക്കുകൾ ====
ടോർക്സിൽ നാലു തരം ട്രാക്കുകളാണുള്ളത്. റോഡുകൾ, മൺപാതകൾ, ദീർഘവൃത്ത പാതകൾ എന്നിവയാണവ. എന്നാൽ സ്പീഡ് ഡ്രീംസിൽ ഗ്രാൻഡ് പ്രിക്സ് എന്ന പുതിയൊരു വർഗ്ഗം കൂടി കൂട്ടിച്ചേർക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഈ നാലു വിഭാഗങ്ങളിലായി&lt;ref name = &quot;tracksmain&quot;/&gt; മൊത്തം 44 ട്രാക്കുകളാണ് പതിപ്പ് 2.0ത്തിൽ ലഭ്യമായിട്ടുള്ളത്.&lt;ref&gt;[http://sourceforge.net/apps/trac/speed-dreams/wiki/ListOfTracks ListOfTracks – Speed Dreams]&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ട്രാക്ക് വിഭാഗം !! വിശദീകരണം
|-
| [[Street circuit|റോഡ് ട്രാക്ക്]] || യഥാർത്ഥ റോഡുകളെ ആസ്പദമാക്കി തയ്യാറാക്കിയത്.
|-
| [[Oval track racing|സ്പീഡ്‌വേയ്സ്]] || ദീർഘവൃത്താകൃതിയുള്ള ടാർ ചെയ്ത റോഡുകൾ.
|-
| [[Race track#Motorsport|ഗ്രാൻഡ് പ്രി സർക്യൂട്ട്]] || യഥാർത്ഥ റേസ് ട്രാക്കുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി നിർമിച്ചവ.
|-
| [[Rallying#Rally courses|ഡെർട് ട്രാക്സ്]] || വലിപ്പം കുറഞ്ഞ, ഐസോ, മണ്ണോ കൊണ്ട് നിർമ്മിതമായ ട്രാക്കുകൾ.
|}

==== പുറം ഉപാധികൾ ====
[[Image:SD-TrackEditor v0.62c.png|കരാലംപോ അലെക്സാണ്ട്രോ പൗലോ നിർമ്മിച്ച ജാവാ ട്രാക്ക് എഡിറ്റർ.|thumb]]
ടെക്സ്റ്റ് ഫയലുകൾ കൊണ്ടാണ് ട്രാക്കുകളെയും 3ഡി മാതൃകളെയും നിർവചിച്ചിരിക്കുന്നതെങ്കിലും അവ തിരുത്താൻ വളരെയേറെ പ്രയാസകരമാണ്. അതിനാൽ തന്നെ ട്രാക്കുകൾ തിരുത്താനും നിർമ്മിക്കാനും പുറം ഉപാധികൾ ആവശ്യമാണ്. ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ ഉപാധി, ടോർക്സിനായി ഡെവലപ്പർ കരാലംപോ അലെക്സാണ്ട്രോ പൗലോ [[ജാവ (പ്രോഗ്രാമിങ് ഭാഷ)|ജാവയിൽ]] നിർമ്മിച്ച ട്രാക്ക് എഡിറ്ററാണ്. 2ഡി ദർശനത്തിൽ ലഭ്യമായ വിവിധ മൂല്യങ്ങൾ വിവിധ സ്ലൈഡർ വിഡ്ജറ്റുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ഈ എഡിറ്ററിൽ മാറ്റം വരുത്താം.&lt;ref&gt;[http://comments.gmane.org/gmane.games.speed-dreams.user/100 Speed-Dreams User Mailing list () - Track Editor - Gmane]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ ടോർക്സിനായി നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടതിനാൽ സ്പീഡ് ഡ്രീംസിലെ ചലനാത്മക ആകാശഗോപുരങ്ങൾ പോലെയുള്ള പല പുതിയ സവിശേതകളെയും ഈ ഉപാധിക്ക് തിരിച്ചറിയാനാവില്ല.

അതിനാൽ തന്നെ  സ്പീഡ് ഡ്രീംസിനായി സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് ഡെവലപ്പർ കൂടിയായ മാർട്ട് കെൽഡർ ഒരു ട്രാക്ക് തിരുത്തൽ ഉപാധി വികസിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. പ്രധാ പദ്ധതികകത്തെ ഒരു [[എസ്‌വിഎൻ]] കലവറയിലാണ് ഇതിന്റെ പ്രവർത്തനം നടന്നു കൊണ്ടിരിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;behind&quot;/&gt; ട്രാക്ജെൻ എന്നു പേരുള്ള ഒരു [[കമാന്റ് ലൈൻ]] പ്രോഗ്രാം ഉപയോഗിച്ചാണ് ട്രാക്കിന്റെ 3ഡി വിവിരണമായ എസി / എസിസി ഫയലുകൾ തയ്യാറാക്കുന്നത്. ഈ ഉപാധി ഉയര ചിത്രങ്ങളെയും വസ്തുതാ ചിത്രങ്ങളെയും പിന്തുണക്കുന്നതിനാൽ ട്രാക്കിന്റെ ഗുണനിലവാരം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് പതിപ്പ് 2.0ത്തിൽ ലഭ്യമായ ഔദ്യോഗിക ട്രാക്കുകളിൽ നിഴലുകളെയും ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ട്രാക്ജെനോടൊപ്പം മറ്റൊരു 3ഡി കമ്പ്യൂട്ടർ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ([[ബ്ലെൻഡർ]]) ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇത് സാധ്യമാക്കിയിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;[http://sourceforge.net/apps/trac/speed-dreams/wiki/CreateTrackWorkflowBlender CreateTrackWorkflowBlender – Speed Dreams]&lt;/ref&gt; [[എസി3ഡി]] ആപ്ലികേഷനുകൾ എസി ഫയലുകളുടെയും എസിസി ചിത്രങ്ങളുടെയും നിർമ്മാണത്തിനും തിരുത്തലിനും ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ബ്ലെൻഡറാണ് സങ്കീർണ്ണമായ 3ഡി വസ്തുക്കളെ നിർമ്മിക്കാനുപയോഗിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;[http://sourceforge.net/apps/trac/speed-dreams/wiki/CreateTrackRealism CreateTrackRealism – Speed Dreams]&lt;/ref&gt;

മുൻകൂട്ടി തീരുമാനിക്കാവുന്ന രീതിയിൽ ട്രാക്ക് നിർമ്മാണത്തിനുപയോഗിക്കുന്ന ആപ്ലികേഷനുകളിലൊന്നാണ് &quot;ഇന്റെറാക്റ്റീവ് ട്രാക്ക് ജെനറേറ്റർ ഫോർ ടോർക്സ് ആൻഡ് സ്പീഡ് ഡ്രീംസ്&quot;.&lt;ref name=&quot;intero&quot;/&gt; പേരു സൂചിപ്പിക്കുന്നത് പോലെ ടോർക്സിനായും സ്പീഡ് ഡ്രീംസിനായും ഉപയോഗിക്കാവുന്ന ഈ ആപ്ലികേഷൻ തയ്യാറാക്കിയിരിക്കുന്നത് ഇറ്റലിയിലെ [[പോളിടെൿനിക്കോ ഡി മിലാനോ]] (മിലാൻ പോളിടെൿനിക്ക്) സർവ്വകലാശാലയിലെ ഡിപ്പാർട്ടിമെന്റോ ഡി ഇലക്ട്രോണിക്ക ഇ ഇൻമേസിയോൺ ([[വിവരസാങ്കേതിക വിദ്യ|വിവരസാങ്കേതിക വിദ്യാ]] വിഭാഗം) ആണ്. ഈ ആപ്ലികേഷൻ ടോർക്സ് , സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് ട്രാക്ക് നിർമ്മാണത്തിനായി [[ജെനെറ്റിക് പ്രോഗ്രാമിംഗ്|ജെനെറ്റിക് പ്രോഗ്രാമിംഗിലൂടെ]] [[എവലൂഷണറി കംപ്യൂട്ടിംഗ്]] ഉപയോഗിക്കുന്നു. മനുഷ്യന്റെ സഹായത്തോടെ തയ്യാറാക്കപ്പെടുന്ന ട്രാക്കുകൾ, ഓരോ കഥക്കടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് ഈ അപ്ലികേഷൻ വഴി തയ്യാറാക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;intero&quot;&gt;[http://trackgen.pierlucalanzi.net/ Interactive Track Generator for TORCS and Speed Dreams]&lt;/ref&gt;

== സാങ്കേതികം ==
{{Video game requirements
| useminandrec=yes
| collapse=yes
| width= 45em &lt;!-- Default is 32em --&gt;
| pad          = &lt;!-- Default is 2.5em --&gt;
&lt;!--
--&gt;
| platform1= വിൻഡോസ് എക്സ്പി
| os1= വിൻഡോസ് എക്സ്പി 32-ബിറ്റ്
| cpu1= 1.5 ജി.ഹെർട്സ്
| cpu1rec= 2 ജി.ഹെർട്സ്
| memory1= 512 എംബി
| memory1rec= 1 ജിബി
| gpu1= ഓപ്പൺജിഎൽ 1.3, 128 എംബി റാം. (എൻവിഡിയ ജിഫോഴ്സ്3 / എടിഐ റാഡോൺ 9000 / ഇന്റൽ എച്ച്ഡി 2000)
| gpu1rec= ഓപ്പൺജിഎൽ 1.5, 256 എംബി റാം. (എൻവിഡിയ ജിഫോഴ്സ് എഫ്എക്സ് 5200 അൾട്രാ / എടിഐ റാഡോൺ 9500 / ഇന്റൽ എച്ച്ഡി 3000)
| hdspace1= 700 എംബി
| hdspace1rec= 900 MBഎംബി
&lt;!--
--&gt;
| platform2= വിൻഡോസ് വിസ്റ്റ / 7
| os2= വിൻഡോസ് വിസ്റ്റ 32/64-ബിറ്റ് / വിൻഡോസ് 7 32/64-ബിറ്റ്
| cpu2= 1.5 ജി.ഹെർട്സ്
| cpu2rec= 2 ജി.ഹെർട്സ്
| memory2= 2 ജിബി
| memory2rec= 3 ജിബി
| gpu2= ഓപ്പൺജിഎൽ 1.3, 128 എംബി റാം. (എൻവിഡിയ ജിഫോഴ്സ് എഫ്എക്സ് 5200 അൾട്രാ / എടിഐ റാഡോൺ 9500 / ഇന്റൽ എച്ച്ഡി 3000)
| gpu2rec= ഓപ്പൺജിഎൽ 1.5, 256 എംബി റാം. (എൻവിഡിയ ജിഫോഴ്സ് 6600 ജിടി / എടിഐ റാഡോൺ എക്സ്1300)
| hdspace2= 700 എംബി
| hdspace2rec= 900 MBഎംബി
&lt;!--
--&gt;
| platform3=  ലിനക്സ് 32-ബിറ്റ്
| os3=  ലിനക്സ് 32-ബിറ്റ്
| cpu3= 1.5 ജി.ഹെർട്സ്
| cpu3rec= 2 ജി.ഹെർട്സ്
| memory3= 1 ജിബി
| memory3rec= 1.5 ജിബി
| gpu3= ഓപ്പൺജിഎൽ 1.3, 128 എംബി റാം.(എൻവിഡിയ ജിഫോഴ്സ്3 /എടിഐ റാഡോൺ 9500 / ഇന്റൽ എച്ച്ഡി 2000)
| gpu3rec= ഓപ്പൺജിഎൽ 1.5, 256 എംബി റാം. (എൻവിഡിയ എഫ്എക്സ് 5200 അൾട്രാ / എടിഐ റാഡോൺ എക്സ്1300 / ഇന്റൽ എച്ച്ഡി 3000)
| hdspace3= 900 എംബി
| hdspace3rec= 1 ജിബി
&lt;!--
--&gt;
| platform4= ലിനക്സ് 64-ബിറ്റ്
| os4= ലിനക്സ് 64-ബിറ്റ്
| cpu4= 1.5 ജി.ഹെർട്സ്
| cpu4rec= 2 ജി.ഹെർട്സ്
| memory4= 1.5 ജിബി
| memory4rec= 2 ജിബി
| gpu4= ഓപ്പൺജിഎൽ 1.3, 128 എംബി റാം. (എൻവിഡിയ ജിഫോഴ്സ്3 / എടിഐ റാഡോൺ 9500 / ഇന്റൽ എച്ച്ഡി 2000)
| gpu4rec= ഓപ്പൺജിഎൽ 1.5, 256 എംബി റാം. (എൻവിഡിയ എഫ്എക്സ് 5200 / എടിഐ റാഡോൺ എക്സ്1300 / ഇന്റൽ എച്ച്ഡി 3000)
| hdspace4= 900 എംബി
| hdspace4rec= 1 ജിബി
}}
=== ആവശ്യകതകൾ ===
പതിപ്പ് 2.0 വരെയും സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് [[ഓപ്പൺജിഎൽ]] 1.3 ആണ് ആഖ്യാനത്തിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്. പുതിയ ഗ്രാഫിക്കൽ, ഫിസികൽ ഘടകങ്ങൾ സ്പീഡ് ഡ്രീംസിനു ടോർക്സിനേക്കാൾ ഉയർന്ന ഹാർഡ്‌വെയർ, ഗ്രാഫിക്കൽ ശേഷിയുടെ ആവശ്യങ്ങളിലേക്കു നയിക്കുമായിരുന്നു. എന്നാൽ ഓപ്പൺ ജിഎൽ 2.0ത്തിന്റെ ആവശയമില്ലാത്ത [[പിലിബ്]] ഉപയോഗിക്കുന്നതു കൊണ്ട് 2001 മോഡൽ ഗ്രാഫിക് കാർഡുകളിലും സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് പ്രവർത്തിക്കും. അനുകരണത്തിന്റെ പ്രവർത്തനശേഷി ഉയർത്താൻ പതിപ്പ് 1.4.0 മുതൽ സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് [[ഡ്യുവൽ ത്രെഡിംഗ്]] ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. ഈ സങ്കേതം ഫിസിക്സിന്റെയും ത്രെഡുകളുടെയും മധ്യവർത്തിയായി പ്രവർത്തിച്ച് [[മൾട്ടി-കോർ പ്രൊസസർ|മൾട്ടി-കോർ സിപിയുകളിലെ]] പ്രവർത്തനക്ഷമത ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നു.

ടോർക്സിന് 600 / 800 എം.ഹെർട്സ് സിപിയു, 128 / 256 എംബി റാം, 32 / 64 എംബി ജിറാമോടു കൂടിയ ഓപ്പൺജിഎൽ 1.3 ഗ്രാഫിക്സ് കാർഡ് എന്നിങ്ങനെയായിരുന്നു സിസ്റ്റം ആവശ്യകതകൾ.&lt;ref name= &quot;grafix&quot;&gt;[http://sourceforge.net/apps/trac/speed-dreams/wiki/GraphicCardSettings GraphicCardSettings – Speed Dreams]&lt;/ref&gt; എന്നാൽ സ്പീഡ് ഡ്രീംസിന് കുറച്ചു കൂടെ ഉയർന്ന ഹാർഡ്‌വെയർ, ഗ്രാഫിക്സ് ആവശ്യകതകളാണുള്ളത്. സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതിന് കുറഞ്ഞത് 1.5 ജി.ഹെർട്സ് ശേഷിയുള്ള പ്രൊസസർ ആവശ്യമാണ്.&lt;ref name=&quot;hardware&quot;&gt;[http://sourceforge.net/apps/trac/speed-dreams/wiki/HardSoftRequirements HardSoftRequirements – Speed Dreams]&lt;/ref&gt; എന്നാൽ മികച്ച പ്രവർത്തനത്തിന് 2.0 ജി.ഹെർട്സ് ശേഷിയാണ് ശുപാർശ ചെയ്യപ്പെടുന്നത്. ആവശ്യമായ മെമ്മറി ഏറ്റവും കുറവ് 512 എംബിയാണ്. എന്നാൽ പ്ലാറ്റ്ഫോമിനനുസരിച്ച് ഇത് മാറുന്നുണ്ട്. കുറഞ്ഞത് 700എംബി ഹാർഡ് ഡ്രൈവ് സ്ഥലം ആവശ്യമാണ്. മികച്ച പ്രവർത്തനത്തിന് 900 എംബിയും. കുറഞ്ഞത് ഓപ്പൺജിഎൽ 1.3 കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ കഴിവുള്ള ഗ്രാഫിക്സ് കാർഡ് ആവശ്യമാണ്. മികച്ച പ്രവർത്തനത്തിന് ഓപ്പൺജിഎൽ 1.5 കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ കഴിവുള്ള കാർഡും.

സിസ്റ്റം ആവശ്യകതകളെ സംബന്ധിച്ച വിശദമായ പട്ടികയാണ് വലതു വശത്ത് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;hardware&quot;/&gt; ഗ്രാഫിക്സ് കാർഡിൽ ഉദാഹരണങ്ങളായി നൽകിയിരിക്കുന്നത് ആ വിഭാഗത്തിൽ പെട്ട ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഉദാഹരണങ്ങളാണ്.&lt;ref name= &quot;grafix&quot;/&gt; അവയേക്കാൾ മികച്ച കാർഡുകളും ഉപയോഗിക്കാം. ലിനക്സ് ആവശ്യകതകൾ തന്നെയാണ് ഏറെക്കുറെ മറ്റു യൂണിക്സ് സമാന പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾക്കും.

=== സാങ്കേതിക ഘടകങ്ങൾ ===
സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് എഴുതപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് [[സി (പ്രോഗ്രാമിങ് ഭാഷ)|സി]], [[സി++]] എന്നീ ഭാഷകളിലാണ്. പ്രധാന ലൈബ്രറികൾ [[പിലിബ്]], [[ഓപ്പൺഎഎൽ]], [[ഫ്രീഗ്ലട്]] എന്നിവയാണ്. സാധാരണയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന എസ്ഡിഎൽ ലൈബ്രറികൾ, പിഎൻജി ലൈബ്രറികൾ, ജെപിഇജി ലൈബ്രറികൾ എന്നിവയും സ്പീഡ് ഡ്രീംസിന്റെ ഡിപെൻഡൻസികളിൽ പെട്ടതാണ്.

സ്പീഡ് ഡ്രീംസിന്റെ അടിസ്ഥാന ഘടകങ്ങൾ [[ടോർക്സ്|ടോർക്സിൽ]] ഉപയോഗിക്കുന്നത് തന്നെയാണ്. അനുകരണത്തിന്റെ ക്ഷമത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനാവശ്യമായ പ്രധാന ഘടകങ്ങളാണിവ. ഭൗതികശാസ്ത്രം, റോബോട്ട് യന്ത്രങ്ങൾ, ഗ്രാഫിക്സ് എന്നിവയാണ് പ്രത്യേക മൊഡ്യൂളുകളാക്കി ലഭ്യമാക്കിയിരിക്കുന്നത്. [[പിലിബ്|പിലിബിന്റെ]] സിംപിൾസീൻഗ്രാഫാണ് ഗ്രാഫിക്സ് യന്ത്രമായി സ്പീഡ് ഡ്രീംസിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത്. പിലിബിന് [[ഓപ്പൺജിഎൽ|ഓപ്പൺജിഎല്ലുമായി]] പ്രവർത്തിക്കാനുള്ള കഴിവ് കൂടുതലാണ്. മാത്രമല്ല, ശബ്ദവുമായി പ്രവർത്തിക്കാനും ഉപയോക്താവിന്റെ ആവശ്യാനുസരണം പ്രവർത്തിക്കാനും പിലിബിന് കഴിയും. [[ഓപ്പൺഎഎൽ]] സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിക്കുന്നതു കൊണ്ടാണ് ഇത് സാധ്യമാകുന്നത്. ടോർക്സിൽ നിന്ന് കൊണ്ടു വന്ന മറ്റൊരു ഘടകം ഫ്രീഅലുടിന്റെ ആവശ്യകത ആയിരുന്നു (ലൈബ്രറി). എന്നാൽ പതിപ്പ് 1.4.0ഓടെ ഫ്രീഅലുട് ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു.

[[ഫ്രീഗ്ലട്|ഫ്രീഗ്ലടിന്റെ]] ആവശ്യകതയും സ്പീഡ് ഡ്രീംസിനുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ ഫ്രീഗ്ലടിന്റെ ഒരു എസ്ഡിഎൽ രൂപാന്തരം നിർമ്മിച്ചെടുക്കുകയും, ഈ ഘടകം പ്രധാന ശാഖയിലേക്ക് കൂട്ടിച്ചേർക്കുകയും ചെയ്തതോടെ ഈ പ്രശ്നം ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു. എങ്കിലും ചില വിതരണങ്ങളിലെ പാക്കേജുകളിൽ ഫ്രീഗ്ലട് ഡിപെൻഡൻസിയായി കാണാറുണ്ട്. നെറ്റ്‌വർക്ക് കളിക്കായി ഇനെറ്റ് ലൈബ്രറിയായിരുന്നു ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. ഇത് പതിപ്പ് 2.0.0 വരെയും സ്പീഡ് ഡ്രീംസിനൊപ്പം ലഭ്യമല്ല. ഈ പാക്കേജ്, ഡിപെഡൻസിയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നുണ്ട്. ഇത് പ്രത്യേകമായി ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. പദ്ധതിയുടെ ആദ്യകാലങ്ങളിൽ [[മെയ്ക്]] ആയിരുന്നു ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. എന്നാൽ വളരെപ്പെട്ടെന്ന് തന്നെ കുറച്ചു കൂടി ഉപയോഗപ്രദമായ [[സിമെയ്ക്ക്]] ഉപയോഗിച്ച് തുടങ്ങി.

== ഇതും കൂടി കാണുക ==
* [[ടോർക്സ്]] - സ്പീഡ് ഡ്രീംസിന്റെ മാതൃ പദ്ധതി.
* [[‎റോബോട് ഓട്ടോ റേസിംഗ് സിമുലേറ്റർ|റാഴ്സ്]] - ടോർക്സിന്റെ മാതൃ പദ്ധതി.
* [[വീഡ്രിഫ്റ്റ്]] - മറ്റൊരു റേസിംഗ് സിമുലേഷൻ ഗെയിം.

== അവലംബം ==
{{reflist|3}}

== പുറംകണ്ണികൾ ==
{{Commons category|Speed Dreams}}
=== പൊതുവായത് ===
* [http://www.speed-dreams.org സ്പീഡ് ഡ്രീംസ്] - ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്
* [http://sourceforge.net/projects/speed-dreams സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് : ഒരു ഓപ്പൺ മോട്ടോസ്പോർട് സിം] [[സോഴ്സ്ഫോർജ്|സോഴ്സ്ഫോർജിൽ]]
* [http://www.happypenguin.org/show?Speed%20Dreams സ്പീഡ് ഡ്രീംസ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220817050321/http://www.happypenguin.org/show?Speed%20Dreams |date=2022-08-17 }} [[ലിനക്സ് ഗെയിം ടോം|ലിനക്സ് ഗെയിം ടോമിൽ]].
* [http://www.penguspy.com/speed-dreams സ്പീഡ് ഡ്രീംസ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130605054032/http://www.penguspy.com/speed-dreams |date=2013-06-05 }} പെൻഗസ്പൈയിൽ.
* [http://jeuxlibres.net/showgame/speed_dreams.html സ്പീഡ് ഡ്രീംസ്] യോക്സ് ലൈബർസ്.നെറ്റിൽ

=== ഔദ്യോഗിക വിനിമയ മാധ്യമങ്ങൾ ===
* [https://twitter.com/#!/speed_dreams സ്പീഡ് ഡ്രീംസ്] [[ട്വിറ്റർ|ട്വിറ്ററിൽ]]
* [https://plus.google.com/109227279283636251866/posts സ്പീഡ് ഡ്രീംസ്] [[ഗൂഗിൾ പ്ലസ്|ഗൂഗിൾ+ൽ]]
* [http://www.facebook.com/pages/Speed-Dreams/132990223468917 സ്പീഡ് ഡ്രീംസ്s] [[ഫേസ്ബുക്ക്|ഫേസ്ബുക്കിൽ]]
* [http://community.speed-dreams.org സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് സമൂഹം]
* [http://sourceforge.net/mail/?group_id=239111 സ്പീഡ് ഡ്രീംസ്] മെയ്ലിംഗ് ലിസ്റ്റ്
* [http://sourceforge.net/projects/speed-dreams/forums സ്പീഡ് ഡ്രീംസ്] സോഴ്സ്ഫോർജ് ഫോറം

=== പാക്കേജുകളും വിതരണങ്ങളും ===
* [https://launchpad.net/~speed-dreams/+archive/ppa സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് പിപിഎ: &quot;സ്പീഡ് ഡ്രീംസ്&quot; ടീം] [[ലോഞ്ച്പാഡ് (വെബ്സൈറ്റ്)|ലോഞ്ച്പാഡിൽ]]
* [http://www.playdeb.net/software/Speed%20Dreams സ്പീഡ് ഡ്രീംസ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130610090258/http://www.playdeb.net/software/Speed%20Dreams |date=2013-06-10 }} പ്ലേഡെബ്.നെറ്റിൽ
* [http://www.desura.com/games/speed-dreams സ്പീഡ് ഡ്രീംസ്] [[ഡെസൂറ|ഡെസൂറയിൽ]]
* [http://haikuware.com/directory/view-details/games/3d/speed-dreams സ്പീഡ് ഡ്രീംസ്] ഹൈക്കുവയർ.കോമിൽ

== പുറംവായനക്ക് ==
*{{cite web|url=http://sourceforge.net/apps/trac/speed-dreams/wiki|title=സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് വിക്കി|author=സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് സംഘം|date=2009-}}
*{{cite journal|last=ടാനിറ്റിമി|first=ഒയുൻ|date=ജൂൺ 2011|title=സ്പീഡ് ഡ്രീംസ്|journal=പർഡൂസ്-ലിനക്സ്.ഓർഗ് ഇ-മാഗസിൻissue=32|publisher=പർഡൂസ്-ലിനക്സ്.ഓർഗ്|pages=32–40|url=http://www.pardus-linux.org/dosyalar/dergi_dosyalar/Pardus-Linux.Org_eDergi_32.pdf|language=ടർക്കിഷ്|accessdate=8 മെയ് 2012|archive-date=2013-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20130602212539/http://www.pardus-linux.org/dosyalar/dergi_dosyalar/Pardus-Linux.Org_eDergi_32.pdf|url-status=dead}}
*{{cite journal|last=ഷ്മിറ്റ്സ്|first=റൈൻഹാഡ്|title=സ്പ്രിംഗർ, ഷ്വിംഗർ അണ്ട് സ്ട്രാറ്റജെൻ|journal=സി'ടി|date=7 നവംബർ 2011|issue=24|pages=133|language=ജെർമ്മൻ|issn=0724-8679|url=http://www.heise.de/artikel-archiv/ct/2011/24/124_Software-Kollektion-Spiele-fuer-jeden-Geschmack}}
*{{cite web|url=http://www.linux-community.de/Internal/Artikel/Online-Artikel/Das-Spiel-zum-Wochenende-Speed-Dreams-2.0|title=ദ ഗെയിം ഓഫ് ദ വീക്കെൻഡ്: സ്പീഡ് ഡ്രീംസ് 2.0|last=ഷുർമാൻ|first=ടിം|language=ജെർമ്മൻ|date=28 ഏപ്രിൽ 2012}}

{{ഓപൺ സോഴ്സ് വീഡിയോ ഗെയിമുകൾ}}

[[വർഗ്ഗം:വീഡിയോ ഗെയിമുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ലിനക്സ് ഗെയിമുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഓപൺ സോഴ്സ് ഗെയിമുകൾ]]</text>
      <sha1>79rtyroeq64ehzt9ej3iv7vvbgam9tm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>രവീന്ദ്രൻ (നടൻ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>257807</id>
    <revision>
      <id>4611814</id>
      <parentid>3789542</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T01:58:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20563-52</username>
        <id>216040</id>
      </contributor>
      <comment>/* മലയാളം */ഉള്ളടക്കം ചേർത്തു.</comment>
      <origin>4611814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11155" sha1="8dp00ri5mk5auoilgpe8e03c7myl51z" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ravindran}}{{നാനാർത്ഥം|രവീന്ദ്രൻ|വ്യക്തി}}{{Infobox person
| name               = രവീന്ദ്രൻ (രവീന്ദർ)
| image              = File:Actor Raveendran.jpg
| caption            = 
| birth_name         = തമ്പി ഏലിയാസ്
| birth_date         = 
| birth_place        = [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]], [[കേരള]], [[ഇന്ത്യ]]
| alma_mater         = [[ഫിലിം ആൻഡ് ടെലിവിഷൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യ]]
| children           = മറീന രവീന്ദർ&lt;br&gt;ബിബിൻ രവീന്ദർ&lt;br&gt;ഫാബിൻ രവീന്ദ്രർ
| occupation         = നടൻ&lt;br&gt;ചലച്ചിത്ര പണ്ഡിതൻ&lt;br&gt;ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്&lt;br&gt;ടിവി അവതാരകൻ&lt;br&gt;ഇൻറീരിയർ ഡിസൈനർ
| parents            = ഏലിയാസ്, ഡോ.സാറാമ്മ
| website            = 
| imagesize          = 
| othername          = Ravindher&lt;br&gt;Thampi
| yearsactive        = 1980 - present
| spouse             = സുമ രവീന്ദർ
}}
'''രവീന്ദ്രൻ''' (രവീന്ദർ) പ്രധാനമായും മലയാള, തമിഴ് ചിത്രങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചിരുന്ന ഒരു നടനാണ്.&lt;ref name=&quot;Thambi&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mangalam.com/print-edition/sunday-mangalam/32510|title=സകലകലാ വല്ലഭൻ|work=Mangalam|trans-title=Master of all arts|access-date=2019-12-17|archive-date=2013-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20130213120942/http://www.mangalam.com/print-edition/sunday-mangalam/32510|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt; 1980 കളിൽ മലയാളം, തമിഴ് സിനിമകളിൽ വളരെ തിരക്കുള്ള നടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു ബഹുമുഖ പ്രതിഭയായ അദ്ദേഹം തിരക്കഥാകൃത്ത്, ഇന്റീരിയർ ഡിസൈനർ, അവതാരകൻ, ചലച്ചിത്ര പണ്ഡിതൻ, അഭിനയ പരിശീലകൻ, സാമൂഹ്യ പ്രവർത്തകൻ,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=RTFQH30h3HE&amp;feature=youtu.be|title=Actor Raveendran's Bike Rally on Republic day|accessdate=24 October 2019|date=15 January 2016|publisher=Reporter Live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=ukfWqgaqM2M&amp;feature=youtu.be|title=Alcohol Drug-free New Year celebration In Kochi - സുബോധം വിവാ ലാ വിദ|accessdate=24 October 2019|date=31 December 2015|publisher=[[Asianet News]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=ncak82T_MW8&amp;feature=youtu.be|title=Kochi Ready For Druggless New year Celebration|accessdate=24 October 2019|date=29 December 2015|publisher=[[Manorama News]]}}&lt;/ref&gt; കൊച്ചി മെട്രോ (മലയാളം) ഷോർട്ട് ഫിലിം ഫെസ്റ്റ് തുടങ്ങിയ ചലച്ചിത്രമേളകളുടെ സംവിധായകൻ എന്നീ നിലകളിൽ പ്രശസ്തനാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://mathrubhuminews.in/ee/ReadMore/12217/raveendran-morning-show1/E|title=Short film fest a launching pad for beginners: Raveendran|accessdate=2019-10-21|publisher=mathrubhuminews|archive-date=2019-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20191022022549/http://mathrubhuminews.in/ee/ReadMore/12217/raveendran-morning-show1/E|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/I-dont-want-to-be-a-full-time-actor-Raveendran/articleshow/24776825.cms|title=I don’t want to be a full time actor : Raveendran|accessdate=21 October 2019|last1=Prakash|first1=Asha|date=28 October 2013|publisher=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Disco&quot;&gt;{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/people-wanted-to-see-me-as-a-dancer-or-a-villain-and-gradually-i-started-enjoying-doing-such-roles-raveendran/articleshow/56374020.cms|title=People wanted to see me as a dancer or a villain and gradually I started enjoying doing such roles: Raveendran|accessdate=22 October 2019|last1=Jayaram|first1=Deepika|date=27 January 2017|publisher=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/in-a-brand-new-role-actor-raveendran-in-ennum-eppozhum/article7065214.ece|title=In a brand new role|accessdate=22 October 2019|last1=Pradeep|first1=K|date=3 April 2015|publisher=[[The Hindu]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://cinema.dinamalar.com/tamil-news/51132/cinema/Kollywood/Actor-Raveendran-backs-to-cinema.htm|title=மீண்டும் சினிமாவுக்கு திரும்பினார் ரவீந்தர்|accessdate=22 October 2019|date=21 September 2016|publisher=[[Dinamalar]]}}&lt;/ref&gt; [[എന്നും എപ്പോഴും]] എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ രചന രവീന്ദ്രനാണ് നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web|title=രവീന്ദ്രൻ കഥ എഴുതുകയാണ് 'എന്നും എപ്പോഴും'|url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=18518435&amp;tabId=3&amp;BV_ID=@@@|website=മനോരമ|accessdate=2015 മാർച്ച് 10|archive-date=2015-03-10|archive-url=https://archive.today/20150310112916/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=18518435&amp;tabId=3&amp;BV_ID=@@@|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

==സ്വകാര്യ ജീവിതം==
ഏലിയാസിന്റെയും ഡോ.സാറാമ്മയുടെയും മകനായി [[എറണാകുളം ജില്ല]]യിലെ [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ ജനിച്ചു. സുമയെ വിവാഹം ചെയ്തു. മെറീന, ബിപിൻ, ഫാബിൻ എന്നീ മൂന്നു മക്കൾ. ഇവരിൽ ഫാബിൻ [[ഇടുക്കി ഗോൾഡ്]] എന്ന ചിത്രത്തിൽ മൈക്കിളിന്റെ ചെറുപ്പകാലം അവതരിപ്പിച്ചു.
{{-}}
==ചലച്ചിത്രമേഖല==
===അഭിനേതാവ്===

====മലയാളം====
{{Div col|cols=3}}
*2026 [[വാഴ 2]]--- ബ്രോ 
*2014 [[സലാല മൊബൈൽസ്]]---ഹവാലാ ഇടപാടുകാരൻ
*2013 [[ഇടുക്കി ഗോൾഡ്]] - രവി
*2013 [[കിളി പോയി]] ---ഡിസ്കോ ഡഗ്ലസ്
*2012 [[101 വെഡ്ഡിങ്സ്]]-പോലീസുകാരൻ
*2009 [[Swantham Lekhakan|സ്വലേ]] - രവി കുമാർ
*2006 [[നോട്ട്ബുക്ക്]] - ഡോക്ടർ
*2006 [[ചക്കരമുത്ത്]]
*2006 രാഷ്ട്രം
*2006 [[Lanka (2006 film)|ലങ്ക]] - അരുൺ
*2005 [[ചന്ദ്രോത്സവം]]-ഡോക്ടർ
*2005 [[ഭരത്ചന്ദ്രൻ ഐ.പി.എസ്.]] - ദേവൻ മേനോൻ
*1993 [[കസ്റ്റം ഡയറി]]
*1993 ഉപ്പുകണ്ടം ബ്രദേഴ്സ്
*1992 [[പപ്പയുടെ സ്വന്തം അപ്പൂസ്]] - രുദ്രൻ
*1992 മുഖമുദ്ര
*1986 എന്റെ ശബ്ദം - ശിവ
*1986 അഭയം തേടി
*1985 ഇടനിലങ്ങൾ - മണിയൻ
*1985 തമ്മിൽ തമ്മിൽ
*1985 ആഴി
*1985 കരിമ്പിൻ പൂവിനക്കരെ - തമ്പി
*1985 രംഗം
*1984 വെളിച്ചം ഇല്ലാത്ത വീഥി
*1984 ചക്കരയുമ്മ - വിനോദ്
*1984 മിനിമോൾ വത്തിക്കാനിൽ - രവി
*1984 വേട്ട
*1984 പൂമഠത്തെ പെണ്ണ്
*1984 അതിരാത്രം - ചന്ദ്രു
*1984 മൈനാകം-മോഹൻ
*1983 ആട്ടക്കലാശം - സന്തോഷ് ബാബുവിന്റെ സുഹൃത്ത്
*1983 ഭൂകമ്പം - പ്രമോദ്
*1983 അസുരൻ
*1983 ഈറ്റപ്പുലി - ജയൻ
*1983 തീരം തേടുന്ന തിര
*1983 താവളം
*1983 പാലം
*1983 ഇനിയെങ്കിലും - പ്രദീപ്
*1983 തിമിംഗിലം - വേണു
*1982 ഇന്നല്ലെങ്കിൽ നാളെ - രവി
*1982 ജോൺ ജാഫർ ജനാർദ്ദനൻ - ജാഫർ
*1982 സിന്ദൂരസന്ധ്യക്ക് മൗനം - കുമാർ
*1982 അന്തിവെയിലിലെ പൊന്ന്
*1982 ഭീമൻ
*1982 ഈ നാട് - പ്രതാപൻ
*1982 [[Veedu (1982 film)|വീട്]] - രവീന്ദ്രൻ
*1982 ആരംഭം
*1982 [[Aasha (1982 film)|ആശ]] - കബീർ മുഹമ്മദ്
*1982 [[Kaalam (film)|കാലം]] - രാജൻ
*1982 വെളിച്ചം വിതറുന്ന പെൺകുട്ടി
*1982 മദ്രാസിലെ മോൻ
*1982 [[അനുരാഗക്കോടതി]] - രാജൻ
*1981 കാഹളം
*1981 വരന്മാരെ ആവശ്യമുണ്ട്
*1980 അശ്വരഥം
*1980 സ്വന്തം എന്ന പദം - രവി 
*1976 കബനീനദി ചുവന്നപ്പോൾ
{{Div col end}}

====തമിഴ്====
*1987 പേർ സൊല്ലും പിള്ളൈ
*1985 കുട്രവാളികൾ
*1983 ''[[എൻ പ്രിയമെ]]''
*1983 അങ്കം - രാജൻ
*1983 പൊയ്ക്കാൽ കുതിരൈ
*1983 തങ്ക മകൻ 
*1982 എച്ചിൽ ഇരവുകൾ
*1982 ''[[അനൽ കാട്ര്]]''
*1982 സകല കലാ വല്ലഭവൻ
*1980 അഞ്ചാത്ത നെഞ്ചങ്കൾ
*1980 ഒരു തലൈ രാഗം

===രചയിതാവ്===

{| border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;&quot;
|-style=&quot;background:#B0C4DE;&quot;
! വർഷം
! ചലച്ചിത്രം
! അഭിനേതാക്കൾ
! സംവിധാനം
|-
|2015
|''[[എന്നും എപ്പോഴും]]'' (കഥ)
|[[മോഹൻലാൽ]], [[മഞ്ജു വാര്യർ]], [[റീനു മാത്യൂസ്]]
| [[സത്യൻ അന്തിക്കാട്]]
|}

==അവലംബം==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടന്മാർ]]</text>
      <sha1>8dp00ri5mk5auoilgpe8e03c7myl51z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>രാജീവൻ മമ്മിളി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>258228</id>
    <revision>
      <id>4611852</id>
      <parentid>4502410</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T08:00:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajeevanmammili</username>
        <id>216053</id>
      </contributor>
      <origin>4611852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5973" sha1="fwl1v0qq3w514j5blm7jaflb1pruwhu" xml:space="preserve">{{PU|Rajeevan Mammili}}
മലയാള പ്രൊഫഷണൽ നാടക സംവിധായകൻ '''രാജീവൻ മമ്മിളി'''. [[കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമി]]യുടെ 2007,2008,2009-ലെ അവാർഡ് ഉൾപ്പെടെ 7 സ്റ്റേറ്റ് അവാർഡും കൂടാതെ 1500-ൽ പരം പ്രാദേശിക അവാർഡുകൾ ലഭിച്ചു. 140-ൽ പരം നാടകങ്ങൾ സംവിധാനം ചെയ്തു 

കോഴിക്കോട്ടെ അമച്വർ നാടക വേദികളിൽ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ച രാജീവൻ കോഴിക്കോട് സ്റ്റേജ് ഇന്ത്യയുടെ 'ഭാഗ്യരേഖ', 'ബൊമ്മക്കൊലു', ചിരന്തനയുടെയും അങ്കമാലി നാടക നിലയത്തിന്റെയും നാടകങ്ങളിലൂടെ നടനായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=math1&gt;{{cite news|title=കോഴിക്കോടൻ നാടകപ്പെരുമ| കലാരംഗത്തെ സംഭാവനകൾ
മലയാള നാടകവേദിയിൽ തനതായ മുദ്ര പതിപ്പിച്ച സംവിധായകനാണ് അദ്ദേഹം. അമച്വർ നാടകങ്ങളിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി പ്രൊഫഷണൽ നാടകരംഗത്തേക്ക് കടന്നുവന്ന വ്യക്തികളിൽ ഒരാളാണ്.
• ദൃശ്യഭാഷ: നാടകത്തിൽ കേവലം സംഭാഷണങ്ങൾക്ക് അപ്പുറം, ദൃശ്യങ്ങൾക്കും ലൈറ്റിംഗിനും വലിയ പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന സംവിധായകനായാണ് അദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നത്.
• വൈവിധ്യമാർന്ന പ്രമേയങ്ങൾ: 'മഗധ' പോലെ ഗംഭീരമായ ചരിത്ര നാടകങ്ങളും 'മൈനാക്കുഞ്ഞ്' പോലെ വൈകാരികമായ കുടുംബ പശ്ചാത്തലമുള്ള നാടകങ്ങളും ഒരുപോലെ കൈകാര്യം ചെയ്യാനുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഴിവ് ശ്രദ്ധേയമാണ്. സംവിധാന ശൈലി
• സാങ്കേതിക തികവ്: നാടകവേദിയിലെ ലൈറ്റിംഗ്, സെറ്റ് ഡിസൈൻ എന്നിവയിൽ പുതിയ പരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്താൻ അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.
• സാമൂഹിക പ്രമേയങ്ങൾ: കുടുംബബന്ധങ്ങളിലെ സങ്കീർണ്ണതകളും സാമൂഹിക അനീതികളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മിക്ക നാടകങ്ങളിലും പ്രധാന വിഷയങ്ങളായി വരാറുണ്ട്.
കേരളത്തിലെ പ്രൊഫഷണൽ നാടകരംഗം പ്രതിസന്ധികളിലൂടെ കടന്നുപോകുമ്പോഴും, തനതായ അവതരണ ശൈലിയിലൂടെ പ്രേക്ഷകരെ നാടകശാലകളിലേക്ക് ആകർഷിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് സാധിക്കുന്നുണ്ട്.
ഭാര്യ :ബിന്ദു 
(url=http://www.mathrubhumi.com/movies/malayalam/42702/%23storycontent|accessdate=2013 ഓഗസ്റ്റ് 18|newspaper=മാതൃഭൂമി|date=2009 ജൂൺ 1|archive-date=2013-08-18|archive-url=https://archive.today/20130818100527/http://www.mathrubhumi.com/movies/malayalam/42702/%23storycontent|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==സംവിധാനം ചെയ്ത നാടകങ്ങൾ==
* സ്വർഗ്ഗം ഭൂമിയിലാണ്
* കുമാരൻ ഒരു കുടുംബനാഥൻ
* ശുദ്ധികലശം ([[കെ.പി.എ.സി.]])

==പുരസ്കാരങ്ങൾ==
*  കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമിയുടെ 2009-ലെ പ്രൊഫഷണൽ നാടക മത്സരത്തിൽ മികച്ച സംവിധായകനുള്ള പുരസ്കാരം&lt;ref name=&quot;thejus&quot;&gt;{{cite news|title=തീപ്പൊട്ടൻ മികച്ച നാടകം; രാജിവൻ മമ്മിളി സംവിധായകൻ|url=http://www.thejasnews.com/?tp=det&amp;det=yes&amp;news_id=201005101195415353|accessdate=2013 ഓഗസ്റ്റ് 19|newspaper=തേജസ്|date=2010 ജൂൺ 2|archive-date=2013-08-19|archive-url=https://archive.today/20130819072248/http://www.thejasnews.com/?tp=det&amp;det=yes&amp;news_id=201005101195415353|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;
* കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമിയുടെ 2010-ലെ പ്രൊഫഷണൽ നാടക മത്സരത്തിൽ മികച്ച നാടകത്തിന്റെ സംവിധായകനുള്ള പുരസ്കാരം (''ഭീമസേനൻ'')&lt;ref name=math1/&gt;

==അവലംബം==
{{RL}}

[[വർഗ്ഗം:മലയാളനാടക സംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച സംവിധായകനുള്ള കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളനാടകനടന്മാർ]]</text>
      <sha1>fwl1v0qq3w514j5blm7jaflb1pruwhu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മൊഹമ്മദ് മൊസാഡെഗ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>259866</id>
    <revision>
      <id>4611735</id>
      <parentid>4572317</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T12:50:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amhmr</username>
        <id>211986</id>
      </contributor>
      <origin>4611735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3179" sha1="iv49483xkf7quayj0zlahrbx6b6m24w" xml:space="preserve">{{prettyurl|Mohammad Mosaddegh}}
{{ഒറ്റവരിലേഖനം|date=2013 സെപ്റ്റംബർ}}
{{Infobox Prime Minister
| name                = Mohammad Mosaddegh
| image               = Dr Mohammad Mosaddeq.jpg
| imagesize           = 250px
| order               = [[List of Prime Ministers of Iran|60th]] and [[List of Prime Ministers of Iran|62nd]] [[Prime Minister of Iran]]
| monarch             = [[Mohammad Reza Pahlavi]]
| deputy              = [[Ahmad Zirakzadeh]]
| term_start          = 21 July 1952
| term_end            = 19 August 1953
| predecessor         = [[Ahmad Qavam]]
| successor           = [[Fazlollah Zahedi]]
| monarch2            = [[Mohammad Reza Pahlavi]]
| term_start2         = 28 April 1951
| term_end2           = 16 July 1952
| deputy2             = [[Hossein Fatemi]]
| predecessor2        = [[Hossein Ala']]
| successor2          = [[Ahmad Qavam]]
| order3              = [[National Front (Iran)|Leader of National Front]]
| term_start3         = 1 January 1949
| term_end3           = 5 March 1967
| predecessor3        = Party created
| successor3          = [[Karim Sanjabi]]
| deputy3             = [[Karim Sanjabi]]
| order4              = [[Parliament of Iran|Member of Parliament of Iran]]
| term_start4         = 1 May 1920
| term_end4           = 19 August 1953
| constituency4       = [[Tehran]]
| birth_date          = {{birth date|1882|6|16|df=y}}
| birth_place         = [[Tehran]], [[Qajar dynasty|Iran]]
| death_date          = {{nowrap|{{death date and age|1967|3|5|1882|6|16|df=y}}}}
| death_place         = [[Ahmadabad-e Mosaddeq]], [[Pahlavi dynasty|Iran]]
| spouse              = Zia od-Saltane &lt;small&gt;(1901–1965)&lt;/small&gt;
| children            = 5
| party               = [[National Front (Iran)|National Front]]
| religion            = [[Islam]]
| signature           = Mohammad_mossadegh_Signature.svg
}}
ജനാധിപത്യ രീതിയിൽ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഇറാന്റെ പ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്നു '''മൊഹമ്മദ് മൊസാഡെഗ്'''{{efn|His surname is also spelt '''Mossadegh''', '''Mossadeq''', '''Mosadeck''', or '''Musaddiq'''}} ({{lang-fa|مُحَمَد مُصَدِق}}; {{IPA-fa|mohæmˈmæd(-e) mosædˈdeɣ|IPA|Fa-مصدق.ogg}}{{efn|The -{{IPA|[e]}} is the [[Izāfa]], which is a grammatical marker linking two words together. It is not indicated in writing, and is not part of the name itself, but is used when a first and last name are used together.}}; 16 June 1882 – 5 March 1967)&lt;ref&gt;Andrew Burke, Mark Elliott &amp; Kamin Mohammadi, ''Iran'' (Lonely Planet, 2004; ISBN 1740594258), p. 34.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Cold War and the 1950s'' (Social Studies School Service, 2007: ISBN 1560042931), p. 108.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Loretta Capeheart and Dragan Milovanovic, ''Social Justice: Theories, Issues, and Movements'' (Rutgers University Press, 2007; ISBN 0813540380), p. 186.&lt;/ref&gt;.

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{അപൂർണ്ണം}}
[[വർഗ്ഗം:ഇറാന്റെ പ്രധാനമന്ത്രിമാർ‎]]</text>
      <sha1>iv49483xkf7quayj0zlahrbx6b6m24w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഹുവാൻ ഫെർണാണ്ടസ് ദ്വീപുകൾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>262331</id>
    <revision>
      <id>4611804</id>
      <parentid>4140490</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T21:42:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12352" sha1="5wrpoitiqv43s9ntakqeo67ep5z8krb" xml:space="preserve">{{PU|Juan Fernández Islands}}
{{Infobox settlement
&lt;!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --&gt;
| name                    = ഹുവാൻ ഫെർണാണ്ടസ് ദ്വീപുകൾ
| native_name             = ''ആർച്ചിപെലാഗോ ഹുവാൻ ഫെർണാൺഡെസ്''
| native_name_lang        = es
| other_name              = 
| settlement_type         = പ്രത്യേക ഭൂവിഭാഗവും [[Communes of Chile|കമ്യൂണും]]
| image_skyline           = Bahia cumberland.JPG
| image_alt               = സാൻ ഹുവാൻ ബൗട്ടിസ്റ്റ പട്ടണം. റോബിൻസൺ ക്രൂസോ ദ്വീപിലെ കംബർലാന്റ് ബേ
| image_caption           = [[San Juan Bautista, Chile|സാൻ ഹുവാൻ ബൗട്ടിസ്റ്റ]] കംബർലാന്റ് ബേ, [[Robinson Crusoe Island|റോബിൻസൺ ക്രൂസോ ദ്വീപ്]]
| image_flag              = Flag of Chile.svg
| image_shield            = Escudo de Juan Fernández.svg
| shield_alt              = മുദ്ര
| image_map               = Comuna de Juan Fernández.svg
| map_caption             = 
| dot_map_alt             = 
| pushpin_map             = Chile
| pushpin_map_narrow = yes
| pushpin_label_position  = &lt;!-- position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --&gt;
| pushpin_label           = 
| pushpin_map_alt         = 
| pushpin_map_caption     =  
| pushpin_label1          = 
| latd  = 33 |latm  = 38 |lats  = 42.5 |latNS  = S
| longd = 78 |longm = 49 |longs = 23.48 |longEW = W
| coor_pinpoint           = &lt;!-- to specify exact location of coordinates (was coor_type) --&gt;
| coordinates_region      = CL-VL
| coordinates_display     = inline,title
| coordinates_format      = dms
| coordinates_footnotes   = 
&lt;!-- location ------------------&gt;
| subdivision_type        = [[List of sovereign states|രാജ്യം]]
| subdivision_name        = [[Chile|ചിലി]]&lt;!-- the name of the country --&gt;
| subdivision_type1       = [[Regions of Chile|പ്രദേശം]]
| subdivision_name1       = [[Valparaíso Region|വാല്പരൈസോ]]
| subdivision_type2       = [[Provinces of Chile|പ്രവിശ്യ]]
| subdivision_name2       = [[Valparaíso Province|വാൽപരൈസോ]]&lt;!-- etc., subdivision_type6 / subdivision_name6 --&gt;
&lt;!-- established ---------------&gt;
| established_title       = കണ്ടുപിടിക്കപ്പെ‌ട്ടു&lt;!-- Settled --&gt;
| established_date        = 1574 നവംബർ 22
| established_title1      = കോളനി&amp;nbsp;പദവി &lt;!-- Incorporated (town) --&gt;
| established_date1       = 1895
| established_title2      = [[Communes of Chile|കമ്യൂൺ]]&amp;nbsp;സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടത്&lt;!-- Incorporated (city) --&gt;
| established_date2       = 1979 സെപ്റ്റംബർ 21
| established_title3      = പ്രത്യേക&amp;nbsp;ഭൂവിഭാഗ&amp;nbsp;പദവിstatus
| established_date3       = 2007 ജൂലൈ 30
| founder                 = 
| named_for               = [[Juan Fernández (explorer)|ഹുവാൻ ഫെർണാണ്ടസ്]]
| seat_type               = [[Capital (political)|തലസ്ഥാനം]]&lt;!-- defaults to: Seat --&gt;
| seat                    = സാൻ ഹുവാൻ ബൗട്ടിസ്റ്റ
| government_footnotes    = &lt;ref name=&quot;Official&quot;&gt;{{In lang|es}} {{Cite web |url=http://www.comunajuanfernandez.cl/ |title=Robinson Crusoe Island |accessdate=8 August 2010}}&lt;/ref&gt;
| government_type         = [[Municipality|മുനിസിപ്പാലിറ്റി]]
| governing_body          = [[Municipal council|മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിൽ]]
| leader_party            = 
| leader_title            = [[Alcalde (Mayor)|അൽകാൾഡ് (മേയർ)]]
| leader_name             = [[Felipe Paredes Vergara|ഫിലിപ്പെ പെരെഡെസ് വെർഗാര]]
| leader_title1           = 
| leader_name1            = &lt;!-- etc., up to leader_title4 / leader_name4 --&gt;
&lt;!-- display settings  ---------&gt;
| total_type              = &lt;!-- to set a non-standard label for total area and population rows --&gt;
| unit_pref               = മെട്രിക്&lt;!-- enter: Imperial, to display imperial before metric --&gt;
&lt;!-- area ----------------------&gt;
| area_footnotes          = &lt;ref name=&quot;INE&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.ine.cl/canales/chile_estadistico/censos_poblacion_vivienda/censo_pobl_vivi.php |title= National Statistics Institute |accessdate= 1 May 2010 |archive-date= 2010-07-15 |archive-url= https://web.archive.org/web/20100715195638/http://www.ine.cl/canales/chile_estadistico/censos_poblacion_vivienda/censo_pobl_vivi.php |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
| area_magnitude          = &lt;!-- use only to set a special wikilink --&gt;
| area_total_km2          = 99.6
| area_rank               = 
&lt;!-- elevation -----------------&gt;
| elevation_footnotes     = 
| elevation_m             = 
| elevation_max_footnotes = 
| elevation_max_m         = 
| elevation_min_footnotes = 
| elevation_min_m         = 
&lt;!-- population ----------------&gt;
| population_footnotes    = &lt;ref name=&quot;INE&quot;/&gt;
| population_total        = 900
| population_as_of        = 2012 സെൻസസ്
| population_rank         = 
| population_density_km2  = auto&lt;!-- for automatic calculation of any density field, use: auto --&gt;
| population_blank1_title = [[Urban area|പട്ടണം]]
| population_blank1       = 800
| population_blank2_title = [[Rural area|ഗ്രാമം]]
| population_blank2       = 100
| population_demonym      = &lt;!-- demonym, ie. Liverpudlian for someone from Liverpool --&gt;
| population_note         = 
| demographics_type1      = ലിംഗം
| demographics1_footnotes = &lt;ref name=&quot;INE&quot;/&gt;
| demographics1_title1    = പുരുഷൻ
| demographics1_info1     = 536
| demographics1_title2    = സ്ത്രീ
| demographics1_info2     = 364
| timezone = [[Time in Chile|CLT]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.world-time-zones.org/zones/chile-time.htm |accessdate=2007-05-05 |title=Chile Time |publisher=WorldTimeZones.org |archive-date=2007-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911130719/http://www.world-time-zones.org/zones/chile-time.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| utc_offset = -4
| timezone_DST = [[Time in Chile|CLST]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.world-time-zones.org/zones/chile-summer-time.htm |accessdate=2007-05-05 |title=Chile Summer Time |publisher=WorldTimeZones.org |archive-date=2007-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911130451/http://www.world-time-zones.org/zones/chile-summer-time.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| utc_offset_DST = -3
&lt;!-- postal codes, area code ---&gt;
| postal_code_type        = &lt;!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --&gt;
| postal_code             = 
| area_code_type          = &lt;!-- defaults to: Area code(s) --&gt;
| area_code               = 56
| geocode                 =
| registration_plate      =
| blank_name_sec1         = [[Currency|നാണയം]]
| blank_info_sec1         = [[Chilean Peso|പെസോ]] ([[ISO 4217|CLP]])
| website                 = [http://www.comunajuanfernandez.cl/ ഹുവാൻ ഫെർണാണ്ടസ് ദ്വീപുകൾ]
| footnotes               = 
}}
[[Pacific Ocean|ദക്ഷിണ ശാന്തസമുദ്രത്തിലെ]] ആൾത്താമസം കുറഞ്ഞ ഒരു ദ്വീപസമൂഹമാണ് '''ഹുവാൻ ഫെർണാണ്ടസ് ദ്വീപുകൾ''' (''സ്പാനിഷ്'': '''ആർച്ചിപെലാഗോ ഹുവാൻ ഫെർണാണ്ടസ്'''). വിനോദസഞ്ചാരവും [[മീൻപിടുത്തം|മത്സ്യബന്ധനവുമാണ്]] ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വരുമാനമാർഗ്ഗങ്ങൾ. [[Chile|ചിലിയുടെ]] തീരത്തുനിന്നും 672 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ ദ്വീപസമൂഹം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. പ്രധാനമായും മൂന്ന് [[volcanic|അഗ്നിപർവ്വത]] ദ്വീപുകളാണ് ഇവിടെയുള്ളത്; [[Robinson Crusoe Island|റോബിൻസൺ ക്രൂസോ ദ്വീപ്]] (ഔദ്യോഗികമായി ''മാസ് എ ടിയെറ'' എന്നുവിളിക്കുന്നു), [[Alejandro Selkirk Island|അലെജാൻഡ്രോ സെൽകിർക്ക് ദ്വീപ്]] (ഔദ്യോഗികമായി ''മാസ് എ അഫ്യൂഎറ'' എന്നുവിളിക്കുന്നു), [[Santa Clara Island|സാന്റ ക്ലാര ദ്വീപ്]] എന്നിവ.

[[Alexander Selkirk|അലക്സാണ്ടർ സെൽകിർക്ക്]] എന്ന നാവികൻ നാലുവർഷം ഇവിടെ പെട്ടുപോയി എന്നതാണ് ഈ ദ്വീപുകളുടെ പ്രധാന പ്രശസ്തി. ഒരുപക്ഷേ ഈ സംഭവമായിരുന്നിരിക്കാം ''[[Robinson Crusoe|റോബിൻസൺ ക്രൂസോ]]'' എന്ന നോവലിന് പ്രേരണയായത്. ദ്വീപുകളുടെ ആകെ വിസ്തീർണ്ണം 99.6 ചതുരശ്രകിലോമീറ്ററാണ്. ഇതിൽ 50.1 ചതുരശ്രകിലോമീറ്ററും റോബിൻസൺ ക്രൂസോ ദ്വീപും സാന്റ ക്ലാര ദ്വീപുമാണ്. അലക്സാണ്ടർ സെൽകിർക്ക് ദ്വീപിന്റെ വിസ്തീർണ്ണം 49.5 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററാണ്.&lt;ref name=&quot;santibanez2004parques&quot;&gt;{{cite book| author=Santibáñez, H.T., Cerda, M.T.| title=Los parques nacionales de Chile: una guía para el visitante| year=2004| publisher=Editorial Universitaria| series=Colección Fuera de serie| isbn=9789561117013| url=http://books.google.cl/books?id=83iezgMwh3EC}}&lt;/ref&gt;

[[archipelago|ദ്വീപസമൂഹത്തിലെ]] ജനസംഖ്യ 900 മാത്രമാണ് (ഇതിൽ 843 പേരും റോബിൻസൺ ക്രൂസോ ദ്വീപിലാണ് താമസിക്കുന്നത്). 800 പേർ തലസ്ഥാനമായ സാൻ ഹുവാൻ ബൗട്ടിസ്റ്റ എന്ന പട്ടണത്തിലാണ് താമസിക്കുന്നത് (2012 സെൻസസ്). ഭരണപരമായി ചിലിയിലെ [[Valparaíso Region|വാല്പരാസിയോ പ്രദേശത്തിന്റെ]] ([[Easter Island|ഈസ്റ്റർ ദ്വീപും]] ഇക്കൂട്ടത്തിൽ വ‌രും) ഭാഗമാണിത്.

==അവലംബം==
{{Reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{Commons category|Archipielago Juan Fernandez|Juan Fernandez Islands archipielago}}
* [http://comunajuanfernandez.cl/espanol.htm Official Isla Juan Fernandez Commune website]
* [http://www.wdl.org/en/item/145/ &quot;Map of Brazil, Bolivia, Paraguay, and Uruguay; Map of Chili&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210516123114/https://www.wdl.org/en/item/145/ |date=2021-05-16 }} features a map of the islands. From 1860.
* [http://www.travel-images.com/juan-fernandez.html Juan Fernandez Islands – images]
* [https://web.archive.org/web/20050204135404/http://www.geocities.com/jpberlinger/ Juan Fernández Islands website archive]
* [http://mem-envi.ulb.ac.be/Memoires_en_pdf/MFE_08_09/MFE_Vanhulst_08_09.pdf Mémoire de fin d'études; by Vanhulst J.; &quot;Menaces et perspectives pour la préservation de la biodiversité de l'Archipel Juan Fernández (CHILI)&quot; ] — ''in Spanish - Master IGEAT – ULB, 2009''

{{-}}
{{Communes in Valparaíso Region}}
{{2010 Chile earthquake}}

[[വർഗ്ഗം:സീബേർഡ് കോളനികൾ]]</text>
      <sha1>5wrpoitiqv43s9ntakqeo67ep5z8krb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഹെർ (ചലച്ചിത്രം)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>272880</id>
    <revision>
      <id>4611805</id>
      <parentid>4540884</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T22:23:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7164" sha1="mx2ny7gjypb9c3uzjxscgaakw2bdq84" xml:space="preserve">{{Infobox film
|name          = ഹെർ
|image         = Her2013Poster.jpg
|caption       = Theatrical release poster
|director      = [[സ്പൈക്ക് ജോൺസ്]]
|producer      = {{Plainlist|
*[[Megan Ellison]]
*Spike Jonze
*[[Vincent Landay]]
}}
|writer        = സ്പൈക്ക് ജോൺസ്
|starring      =[[ജൊവാക്വിൻ ഫീനിക്സ്|വാക്കീൻ ഫീനിക്സ്]]&lt;/br&gt; [[ഏമി ആഡംസ്]]&lt;/br&gt; റൂണി മാര&lt;/br&gt; ഒളിവിയ വൈൽഡ്&lt;/br&gt; [[സ്കാർലെറ്റ് ജൊഹാൻസൺ]]
|music         = [[Owen Pallett]], [[William Butler]]&lt;ref&gt;http://oscar.go.com/nominees/music-original-score/her&lt;/ref&gt;
|cinematography= [[Hoyte van Hoytema]]
|editing       = [[Eric Zumbrunnen]],*Jeff Buchanan
|studio        = അന്നപൂർണ്ണാ പിക്ചേഴ്സ്
|distributor   = [[Warner Bros. Pictures]] {{small|(United States)}}&lt;br&gt;[[Entertainment Film Distributors|Entertainment Film]]&lt;br /&gt;{{small|(United Kingdom)}}
|released      = {{Film date|2013|10|13|[[New York Film Festival|NYFF]]|2013|12|18|United States, limited}}
|runtime       = 126 മിനിറ്റ്&lt;ref&gt;{{cite web|title=ഹെർ (15)|url=http://www.bbfc.co.uk/releases/her-film|publisher=ബ്രിട്ടീഷ് ബോർഡ് ഓഫ് ഫിലിം ക്ലാസ്സിഫിക്കേഷൻ |accessdate=ഡിസംബർ 28, 2013}}&lt;/ref&gt; 
|country       = യു.എസ്.
|language      = ഇംഗ്ലീഷ്
|budget        = 
|gross         = $20,347,728&lt;ref&gt;{{cite web|title=ഹെർ (2013)|url=http://boxofficemojo.com/movies/?id=her2013.htm|work=ബോക്സ് ഓഫീസ് മോജോ|publisher=ഇന്റർനെറ്റ് മൂവി ഡാറ്റാബേസ്|accessdate=ജനുവരി 27, 2014}}&lt;/ref&gt; 
}}
സ്പൈക്ക് ജോൺസ് രചനയും സംവിധാനവും നിർമ്മാണവും നിർവഹിച്ച്, 2013-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ]] സയൻസ് ഫിക്ഷൻ, റൊമാന്റിക് കോമഡി, ഡ്രാമ ചലച്ചിത്രമാണ് [[ചലച്ചിത്രം|ചലച്ചിത്രമാണ്]] '''ഹെർ'''. ചിത്രത്തിൽ ജോക്ക്വിൻ ഫീനിക്‌സ് അവതരിപ്പിക്കുന്ന തിയഡോർ ട്വോംബ്ലി, സമാന്ത (സ്കാർലറ്റ് ജോഹാൻസൺ) എന്ന സ്ത്രീ ശബ്ദത്താലുള്ള നിർമിതബുദ്ധി ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റവുമായി 'പ്രണയബന്ധം' വളരുന്നു.
വാക്കീൻ ഫീനിക്സ്, ഏമി ആഡംസ്, റൂണി മാര, ഒളിവിയ വൈൽഡ്, സ്കാർലെറ്റ് ജൊഹാൻസൺ(ശബ്ദം) എന്നിവർ പ്രമുഖ കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിച്ചു. 
2013-ലെ [[ന്യൂയോർക്ക് ചലച്ചിത്രോൽസവം|ന്യൂയോർക്ക് ചലച്ചിത്രോൽസവത്തിൽ]] പ്രദർശിപ്പിക്കപ്പെട്ട ഈ ചിത്രം 2013 ഡിസംബർ 18-ന് അമേരിക്കയിൽ രാജ്യവ്യാപകമായി റിലീസ് ചെയ്തു.
മികച്ച ചിത്രത്തിനുള്ള നാഷണൽ ബോർഡ് ഓഫ് റിവ്യൂ അവാർഡ്, ലോസ് ഏയ്ഞ്ചലസ് ഫിലിം ക്രിട്ടിക്സ് അസ്സോസിയേഷൻ അവാർഡ് ([[ഗ്രാവിറ്റി (ചലച്ചിത്രം)|ഗ്രാവിറ്റിക്കൊപ്പം]] പങ്കിട്ടു), മികച്ച തിരക്കഥക്കുള്ള [[ഗോൾഡൻ ഗ്ലോബ് പുരസ്കാരം|ഗോൾഡൻ ഗ്ലോബ്]] എന്നീ പുരസ്ക്കാരങ്ങൾ നേടി&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.indiavisiontv.com/2014/01/13/296873.html |title=ഇന്ത്യാവിഷൻ ലൈവ് |access-date=2014-02-04 |archive-date=2014-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140122083359/http://www.indiavisiontv.com/2014/01/13/296873.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. മികച്ച ചിത്രത്തിനും മികച്ച മൗലികതിരക്കഥക്കും ഉൾപ്പെടെ 5 ഓസ്ക്കാർ നോമിനേഷനുകളും ഈ ചിത്രത്തിന് ലഭിച്ചു.

==അഭിനേതാക്കളും കഥാപാത്രങ്ങളും==
[[വാക്കീൻ ഫീനിക്സ്]]: ''തിയഡോർ വൊംബ്ലി''&lt;/br&gt;
[[ഏമി ആഡംസ്]]: ''ഏമി''&lt;/br&gt;
[[റൂണി മാര]]: ''കാതറീൻ''&lt;/br&gt;
[[ഒളിവിയ വൈൽഡ്]]: ''അമീലിയ''&lt;/br&gt;
[[സ്കാർലെറ്റ് ജൊഹാൻസൺ]]: ''സാമന്ത''(ശബ്ദം)&lt;/br&gt;
[[ക്രിസ്‌ പ്രാറ്റ്‌]]: ''പോൾ''&lt;/br&gt; 
[[മാറ്റ്‌ ലെഷർ]]: ''ചാൾസ്‌''&lt;/br&gt;
[[സാം ജേഗർ]]: ''ഡോ. ജോൺസൺ''&lt;/br&gt;
[[ലൂക്കാ ജോൺസ്‌]]: ''മാർക്ക്‌ ല്യൂമാൻ''&lt;/br&gt;
[[ക്രിസ്റ്റൻ വിഗ്‌]]: ''സെക്സി കിറ്റൺ'' (ശബ്ദം)&lt;/br&gt;
[[ബിൽ ഹേഡർ]]: ''ചാറ്റ്‌റൂം സുഹൃത്ത്‌'' (ശബ്ദം)&lt;/br&gt;
[[സോകോ]]: ''ഇസബെല്ല'' (ശബ്ദം)&lt;/br&gt;
[[പോർഷ്യ ഡബിൾഡേ]]: ''ഇസബെല്ല''(സറോഗേറ്റ്‌ ഡേറ്റ്‌)&lt;/br&gt;
[[സ്പൈക്ക്‌ ജോൺസ്‌]]: ''ഏലിയൻ ചൈൽഡ്‌'' (ശബ്ദം)&lt;/br&gt;
[[ബ്രയാൻ കോക്സ്‌]]: ''അലൻ വാട്ട്സ്‌'' (ശബ്ദം)

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commons category}}
* {{Official website|http://www.herthemovie.com/}}
* {{IMDb title|1798709|ഹെർ}}
* {{Amg movie|583087|ഹെർ}}
* {{Rotten Tomatoes|her|ഹെർ}}
* {{Metacritic film|her|ഹെർ}}
* {{mojo title|id=her2013|title=ഹെർ}}
* [http://dirrogate.com/digital-surrogates-tele-travel-the-future-of-long-distance-relationships-ldrs/ ഡിജിറ്റൽ സറോഗേറ്റ്സ് - ദി ഫ്യൂച്ചർ ഓഫ് ലോംഗ് ഡിസ്റ്റൻസ് റിലേഷൻഷിപ്സ്]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</text>
      <sha1>mx2ny7gjypb9c3uzjxscgaakw2bdq84</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫലകം:Contains special characters</title>
    <ns>10</ns>
    <id>295082</id>
    <revision>
      <id>4611872</id>
      <parentid>2681602</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T09:19:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Symphonicallyu</username>
        <id>155269</id>
      </contributor>
      <origin>4611872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1734" sha1="3728gkzd071r3rfai5n0uyxflr5kywq" xml:space="preserve">{{Side box
 | class = noprint selfref
 | text = 
   {{#if: {{{compact|}}}
    | ഈ {{#if:{{{section|}}}|{{{section}}}|{{#if:{{SUBJECTSPACE}}|താളിലെ|ലേഖനത്തിലെ}}}} {{{special|[[സഹായം:പ്രത്യേക അക്ഷരങ്ങൾ|പ്രത്യേക അക്ഷരങ്ങൾ]]}}} ശരിയായി കാണുന്നതിന് നിങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമായ [[{{{fix|സഹായം:പ്രത്യേക അക്ഷരങ്ങൾ}}}|റെൻഡറിംഗ് പിന്തുണ]] ആവശ്യമായി വന്നേക്കാം.
    | '''ഈ {{#if:{{{section|}}}|{{{section}}}|{{#if:{{SUBJECTSPACE}}|താളിൽ|ലേഖനത്തിൽ}}}} {{{special|[[സഹായം:പ്രത്യേക അക്ഷരങ്ങൾ|പ്രത്യേക അക്ഷരങ്ങൾ]]}}} അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.''' അനുയോജ്യമായ [[{{{fix|സഹായം:പ്രത്യേക അക്ഷരങ്ങൾ}}}|റെൻഡറിംഗ് പിന്തുണ]] ഇല്ലെങ്കിൽ, {{#if:{{{characters|}}}|{{{characters}}}-ന് പകരം&amp;#32;}}നിങ്ങൾക്ക് {{{error|[[Specials (Unicode block)#Replacement character|ചോദ്യചിഹ്നങ്ങളോ ചതുരങ്ങളോ മറ്റ് ചിഹ്നങ്ങളോ]]}}} കണ്ടേക്കാം.
   }}
 | image = {{#if:{{{image|}}}
   | [[File:{{{image}}}|40x40px|link={{{link|}}}|alt={{{alt|}}}]] }}
 | style = width: {{#if:{{{width|}}}|{{{width}}}|22em}};
 | textstyle = vertical-align:middle; font-size:95%;
}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3728gkzd071r3rfai5n0uyxflr5kywq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അനന്തപൂർ സാഹിബ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>343969</id>
    <revision>
      <id>4611846</id>
      <parentid>4118639</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T07:49:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4686" sha1="ifxvpjq5v8md6rz1ifyci22kjfd1ish" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Anandpur Sahib}}
{{Infobox settlement
| name                    = അനന്തപൂർ സാഹിബ്
| native_name             = ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ
| native_name_lang        = pa
| other_name              = 
| nickname                = 
| settlement_type         =City
| image_skyline           = Khalsa Heritage Memorial 176 Edit.jpg
| image_alt               = 
| image_caption           = ഖൽസ ഹെരിറ്റേജ് മെമോറിയൽ 
| pushpin_map             = India Punjab
| pushpin_label_position  = 
| pushpin_map_alt         = 
| pushpin_map_caption     = Location in Punjab, India
| latd                    = 31.23
| latm                    = 
| lats                    = 
| latNS                   = N
| longd                   = 76.50
| longm                   = 
| longs                   = 
| longEW                  = E
| coordinates_display     = inline,title
| subdivision_type        = Country
| subdivision_name        = {{flag|India}}
| subdivision_type1       = [[States and territories of India|State]]
| subdivision_name1       = [[Punjab, India|Punjab]]
| subdivision_type2       = [[List of districts of India|District]]
| subdivision_name2       = [[Rupnagar district|Rupnagar]]
| established_title       = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date        = 
| founder                 = 
| named_for               = 
| government_type         = 
| governing_body          = 
| leader_title1           = MLA
| leader_name1            = Madan Mohan Mital (BJP) 
| leader_title2           = MP
| leader_name2            = Prem Singh Chandumajra (SAD)
| unit_pref               = Metric
| area_footnotes          = 
| area_rank               = 
| area_total_km2          = 
| elevation_footnotes     = 
| elevation_m             = 
| population_total        = 
| population_as_of        = 2011
| population_rank         = 
| population_density_km2  = auto
| population_demonym      = 
| population_footnotes    = 
| demographics_type1      = Languages
| demographics1_title1    = Official
| demographics1_info1     = [[Punjabi language|Punjabi]]
| timezone1               = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1             = +5:30
| postal_code_type        = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code             = 140118
| area_code_type          = Telephone code
| area_code               = 91-1887
| registration_plate      = PB 16
| website                 = 
| footnotes               = 
}}
[[Punjab (India)|പഞ്ചാബിലെ]] [[Rupnagar district|രൂപ്‌നഗർ ജില്ല]]യിലെ ഒരു നഗരമാണ് '''അനന്തപൂർ സാഹിബ് (Anandpur Sahib)'''.
'''സ്വർഗ്ഗീയാനുഭൂതിയുടെ വിശുദ്ധനഗരം (the holy City of Bliss)''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. സിക്കുകാരുടെ മതപാരമ്പര്യത്തിലും ചരിത്രത്തിലും ഏറെ പ്രധാനപ്പെട്ട നഗരങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്. [[Himalayas|ഹിമാലയത്തിന്റെ]] തെക്കൻ താഴ്‌വാരത്തു സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ നഗരത്തിന്റെ തെക്കു പടിഞ്ഞാറേ അതിരിലൂടെ [[Sutlej|സത്‌ലജ് നദി]] ഒഴുകുന്നു.

==ഇവയും കാണുക==
*[[Sikhism|സിക്കുമതം]]
*[[Nankana Sahib|നാൻഖാന സാഹിബ്]]
*[[Amritsar|അമൃ‌ത്‌സർ]]

== അവലംബം==
&lt;references /&gt;

== അധികവായനയ്ക്ക്==
* Dilgeer, Dr Harjinder Singh (1998), ''Anandpur Sahib'' (Punjabi and Hindi), S.G.P.C.
* Dilgeer, Dr Harjinder Singh (2003), ''Anandpur Sahib'' (English and Punjabi), Sikh University Press.
* Dilgeer, Dr Harjinder Singh (2008), SIKH TWAREEKH (5 volumes), Sikh University Press.

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{Commons category|Anandpur Sahib}}
*[http://www.anandpursahib.org/ Anandpur Sahib] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080512150327/http://www.anandpursahib.org/ |date=2008-05-12 }}
*[http://www.sikhnet.com/AnandpurSahib/ 1999 Baisakhi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080518033757/http://www.sikhnet.com/Anandpursahib/ |date=2008-05-18 }}

{{Rupnagar district}}

[[വർഗ്ഗം:Cities and towns in Rupnagar district]]
[[വർഗ്ഗം:Sikh places]]
[[വർഗ്ഗം:Populated places established in 1665]]
[[വർഗ്ഗം:1665 establishments in India]]</text>
      <sha1>ifxvpjq5v8md6rz1ifyci22kjfd1ish</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഹോമർ, അലാസ്ക</title>
    <ns>0</ns>
    <id>350365</id>
    <revision>
      <id>4611810</id>
      <parentid>4537015</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T23:30:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25423" sha1="4rz9rlwztuob9fkfjms59hox2uap16v" xml:space="preserve">{{Refimprove|date=July 2016}}&lt;!-- Infobox begins --&gt;{{stack|
{{Infobox settlement
| official_name                   = Homer
| other_name                      =
| native_name                     = &lt;!-- for cities whose native name is not in English --&gt;
| nickname                        =
| settlement_type                 = [[City (Alaska)|City]]
| motto                           = Where the land ends and the sea begins
| image_skyline                   = Homerfromslough.JPG
| image_caption                   = Downtown Homer seen from Beluga Slough
| imagesize                       = 250px
| image_flag                      = Flag of Homer, Alaska.gif
| flag_size                       =
| image_seal                      =
| seal_size                       =
| image_shield                    =
| shield_size                     =
| image_blank_emblem              =
| blank_emblem_size               =
| image_map                       = AKMap-doton-FritzCreek.PNG
| mapsize                         = 250px
| map_caption                     = Location of Homer, Alaska
| image_map1                      =
| mapsize1                        =
| map_caption1                    =
| image_dot_map                   =
| dot_mapsize                     =
| dot_map_caption                 =
| dot_x                           =
| dot_y                           =
| latd  =  59 | latm  = 38 | lats  = 35 | latNS  = N
| longd = 151 | longm = 31 | longs = 33 | longEW = W
| coordinates_region              = US-AK
| coordinates_display             = inline,title
| subdivision_type                = [[List of countries|Country]]
| subdivision_name                = [[United States]]
| subdivision_type1               = [[U.S. state|State]]
| subdivision_name1               = [[Alaska]]
| subdivision_type2               = [[List of boroughs and census areas in Alaska|Borough]]
| subdivision_name2               = [[Kenai Peninsula Borough, Alaska|Kenai Peninsula]]
| subdivision_type3               =
| subdivision_name3               =
| subdivision_type4               =
| subdivision_name4               =
| government_footnotes            =
| government_type                 =
| leader_title                    = [[Mayor]]
| leader_name                     = Mary E. Wythe&lt;ref&gt;{{Cite book|title=2015 Alaska Municipal Officials Directory|location=Juneau|publisher=Alaska Municipal League|year=2015|page=71}}&lt;/ref&gt;
|leader_title1                    = [[Alaska Senate|State senator]]
|leader_name1                     = [[Gary Stevens (Alaska politician)|Gary Stevens]] ([[Republican Party (United States)|R]])
|leader_title2                    = [[Alaska House of Representatives|State rep.]]
|leader_name2                     = [[Paul Seaton]] (R)
| leader_title3                   =
| leader_name3                    =
| leader_title4                   =
| leader_name4                    =
|established_title                = [[Municipal corporation|Incorporated]]
|established_date                 = March 31, 1964&lt;ref&gt;{{cite book|title=1996 Alaska Municipal Officials Directory|location=[[Juneau]]|publisher=Alaska Municipal League/[[Alaska Department of Commerce, Community and Economic Development|Alaska Department of Community and Regional Affairs]]|date=January 1996|page=65}}&lt;/ref&gt;
| established_title2              = &lt;!-- Incorporated (town) --&gt;
| established_date2               =
| established_title3              = &lt;!-- Incorporated (city) --&gt;
| established_date3               =
| area_magnitude                  =
| unit_pref                       = &lt;!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--&gt;
| area_footnotes                  =
| area_total_sq_mi                = 26.81
| area_land_sq_mi                 = 13.83
| area_water_sq_mi                = 12.98
| area_total_km2                  =  &lt;!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--&gt;
| area_land_km2                   =  &lt;!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--&gt;
| area_water_km2                  =
| area_water_percent              =
| area_urban_km2                  =
| area_urban_sq_mi                =
| area_metro_km2                  =
| area_metro_sq_mi                =
| elevation_footnotes             = &lt;!--for references: use &lt;ref&gt; tags--&gt;
| elevation_ft                    = 95
| elevation_m                     = 29
| population_as_of                = [[2010 United States Census|2010]]
| population_footnotes            =
| population_note                 =
| population_total                = 5003
| population_density_sq_mi        = auto
| population_density_km2          = auto
| population_metro                =
| population_density_metro_sq_mi  =
| population_density_metro_km2    =
| population_urban                =
| population_density_urban_sq_mi  =
| population_density_urban_km2    =
| population_blank1_title         =
| population_blank1               =
| population_density_blank1_sq_mi =
| population_density_blank1_km2   =
| timezone                        = [[Alaska Time Zone|Alaska (AKST)]]
| utc_offset                      = -9
| timezone_DST                    = AKDT
| utc_offset_DST                  = -8
| postal_code_type                = [[ZIP code]]
| postal_code                     = 99603
| area_code                       = [[Area code 907|907]]
| blank_name                      = [[Federal Information Processing Standard|FIPS]] code
| blank_info                      = {{FIPS|02|33140}}
| blank1_name                     = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID
| blank1_info                     = {{GNIS4|1413141}}
| website                         = [http://www.ci.homer.ak.us/ www.ci.homer.ak.us]
| footnotes                       =
}}
&lt;!-- Infobox ends --&gt;
}}

'''ഹോമർ പട്ടണം''' [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] സംസ്ഥാനമായ [[അലാസ്ക|അലാസ്കയിലെ]] [[കെനായി പെനിൻസുല]] ബറോയിലുള്ള ഒരു പട്ടണമാണ്. [[ആങ്കറേജ്]] നഗരത്തിന് ഏകദേശം 218 മൈൽ തെക്കുപടിഞ്ഞാറായി ഈ പട്ടണം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. 2010 ലെ യു.എസ്. സെൻസസനുസരിച്ച് പട്ടണത്തിൽ 5,003 പേർ താമസിക്കുന്നു. 

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
ഹോമർ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന അക്ഷാംശരേഖാംശങ്ങൾ‌ 59°38'35 &quot;വടക്ക്, 151°31'33&quot; പടിഞ്ഞാറ് (59.643059, −151.525900) എന്നിങ്ങനെയാണ്.&lt;ref name=&quot;GR1&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.census.gov/geographies/reference-files/time-series/geo/gazetteer-files.html|title=US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990|accessdate=2011-04-23|date=2011-02-12|publisher=[[United States Census Bureau]]}}&lt;/ref&gt; ഹോമർ പട്ടണത്തിലേയക്കുള്ള ഒരേയൊരു റോഡ് സ്റ്റെർലിംഗ് ഹൈവേ ആണ്.&lt;ref&gt;{{cite journal|title=From Ketchikan to Barrow|journal=Alaska Magazine|date=June 2015|volume=81|issue=5|page=19}}&lt;/ref&gt; കെനായി പെനിൻസുലയുടെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറു ഭാഗത്തുള്ള കചെമാക് ബേ തീരത്താണ് ഹോമർ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. തീരത്തിന്റെയും ജലാശയത്തിലേക്ക് ഉന്തിനിൽക്കുന്ന കരഭാഗത്തിന്റെയും കുറേയേറെ ഭാഗം 1964 ലുണ്ടായ ഗുഡ് ഫ്രൈഡേ ഭൂകമ്പത്തിൽ കടലെടുത്തുപോയി. യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് സെൻസസ് ബ്യൂറോയുടെ കണക്കനുസരിച്ച് പട്ടണത്തിന്റെ ആകെ വ്യാസം 22.4 ചതുരശ്ര മൈലാണ് (58 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ). അതിൽ 10.6 ചതുരശ്ര മൈൽ (58 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ), കരഭാഗവും 11.9 ചതുരശ്ര മൈൽ (31 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ) ജലഭാഗവുമാണ്.1890 കളിൽ ഈ പ്രദേശത്ത് [[കൽക്കരി|കൽക്കരിയുടെ]] നിക്ഷേപം കണ്ടുപിടിച്ചു. കുക്ക് ഇൻലറ്റ് കോൾ കമ്പനി ഇവിടെ ഒരു ചെറുപട്ടണം നിർമ്മിക്കുകയും ഒരു റെയിൽ റോഡ് നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തു. കൽക്കരി ഖനനം രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ സമയം വരെ തുടർന്നിരുന്നു. ഇപ്പോഴും 400 മില്ല്യൺ ടൺ കൽക്കരിയുടെ നിക്ഷേപം ഈ മേഖലയിലുള്ളതായി കണക്കാക്കിയിരിക്കുന്നു.  

ഹോമർ പട്ടണത്തിന് ഈ പേരു ലഭിച്ചത് ഹോമർ പെന്നോക്ക് (Homer Pennock) എന്ന സ്വർണ്ണ ഖനന കമ്പനിയുടെ ഉദ്യോഗസ്ഥനിൽ നിന്നായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം 1896 കാലഘട്ടത്തിൽ ഈ മേഖലയിൽ ഏകദേശം 50 പേരടങ്ങുന്ന ഒരു സംഘവുമായി എത്തി താമസമുറപ്പിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും സ്വർണ്ണ ഖനനം ഈ മേഖലയിൽ ഒരിക്കലും ലാഭകരമായിരുന്നില്ല. ഹോമർ പട്ടണം 2006 ലെ ആർട്ടിക് വിന്റർ ഗെയിംസിന്  സഹ ആതിഥേയത്വമരുളിയിട്ടുണ്ട്.  

== കാലാവസ്ഥ ==
തെക്കൻ-മധ്യ അലാസ്കയിലെ മിക്ക സ്ഥലങ്ങളിലെയും പോലെ, ഹോമർ പട്ടണത്തിലും മിതമായ സബാർട്ടിക് മെഡിറ്ററേനിയൻ കാലാവസ്ഥയാണ് (കോപ്പൻ ഡി‌എസ്‌സി) അനുഭവപ്പെടാറുള്ളത്. ഇത് അലാസ്കയുടെ ഉൾനാടൻ പ്രദേശങ്ങളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ ഒരു മിതമായ കാലാവസ്ഥയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നു. ശൈത്യകാലം മഞ്ഞുവീഴ്ചയുള്ളതും നീണ്ടതുമാണെങ്കിലും അക്ഷാംശം കണക്കിലെടുക്കുമ്പോൾ പ്രത്യേകിച്ച് തണുപ്പില്ല, മാത്രമല്ല ജനുവരിയിലെ ശരാശരി ഉയർന്ന താപനില പൂജ്യത്തിന് അല്പം താഴെയാണ്. വാർഷിക മഞ്ഞുവീഴ്ച സീസണിൽ ശരാശരി 50 ഇഞ്ച് (127 സെന്റീമീറ്റർ) ആണ്. പ്രധാനമായും നവംബർ മുതൽ മാർച്ച് വരെ ഇത് വീഴുന്നു. ഒക്ടോബർ, ഏപ്രിൽ മാസങ്ങളിൽ മഞ്ഞ് അടിഞ്ഞുകൂടുന്നു, പക്ഷേ മെയ് മാസത്തിൽ അപൂർവ്വമായി മാത്രമേ ഇത്തരം മഞ്ഞുവീഴ്ച് ഉണ്ടാകൂ. അലാസ്ക ഉൾക്കടലിൽ നിന്ന് പ്രദേശത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന ചുഗാച്ച് പർവതനിരകളുടെ തെക്കുകിഴക്കൻ ഭാഗത്തിന്റെ സ്വാധീനം കാരണം ഹോമർ പട്ടണത്തിൽ പ്രതിവർഷം 25 ഇഞ്ച് മഴ മാത്രമേ ലഭിക്കൂ. 2023 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, ഹോമർ USDA ഹാർഡിനസ് സോൺ 6B-യിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://planthardiness.ars.usda.gov/|title=2023 USDA Plant Hardiness Zone Map {{!}} USDA Plant Hardiness Zone Map|access-date=2025-01-25|website=planthardiness.ars.usda.gov}}&lt;/ref&gt; ഏഴ് ദിവസങ്ങളിൽ കുറഞ്ഞത് 0 °F (−18 °C) താപനില അല്ലെങ്കിൽ വാർഷികമായി അതിലും താഴെയായിരിക്കും. 1991 മുതൽ 2020 വരെയുള്ള സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ വർഷത്തിലെ ഏറ്റവും തണുപ്പുള്ള ദിവസത്തെ താപനില ശരാശരി 10 °F (−12 °C) ആയിരുന്നു, അതേസമയം ഏറ്റവും ചൂടുള്ള രാത്രി ശരാശരി 55 °F (13 °C) ആയിരുന്നു. 1989 ജനുവരി 28 ന് രേഖപ്പെടുത്തിയ  പകൽ സമയത്തെ ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ താപനില −8 °F (−22 °C) ആയിരുന്നു, അതേസമയം, 1971 ഓഗസ്റ്റ് 9 നും 1963 ഓഗസ്റ്റ് 23 നും രേഖപ്പെടുത്തിയ ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ താപനില 60 °F (16 °C) ആയിരുന്നു. സമുദ്ര സ്വാധീനം കാരണം വേനൽക്കാലം തണുപ്പായിരിക്കും, 55 °F (13 °C) അല്ലെങ്കിൽ അതിൽ കൂടുതലുള്ള താപനിലയിൽ 75 °F (24 °C) പരമാവധി അല്ലെങ്കിൽ ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ താപനില നിലനിർക്കുന്നത് വളരെ അപൂർവമാണ്. 1989 ജനുവരി 28 മുതൽ 29 വരെ −24 °F (−31 °C) മുതൽ 1993 ജൂലൈ 10 ന് 81 °F (27 °C) വരെ ഉയർന്ന താപനില ഇവിടെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഏറ്റവും തണുപ്പുള്ള മാസം 2012 ജനുവരിയിൽ അനുഭവപ്പെട്ട, ശരാശരി താപനിലയായ 9.0 °F (−12.8 °C), അതേസമയം ഏറ്റവും ചൂടേറിയ മാസം 58.6 °F (14.8 °C) താപനില അനുഭവപ്പെട്ട 2019 ജൂലൈയിലായിരുന്നു,. വാർഷിക ശരാശരി താപനില 1956-ൽ അനുഭവപ്പെട്ട 32.9 °F (0.5 °C) മുതൽ 2014-ൽ 43.7 °F (6.5 °C) വരെയാണ്.[[പ്രമാണം:USACE Homer Spit Alaska.jpg|നടുവിൽ|ലഘുചിത്രം|569x569ബിന്ദു]]
{{clear left}}
{{Weather box|width=auto
| collapsed = 
| single line = Y
| location = Homer, Alaska ([[Homer Airport]]), 1991–2020 normals,{{efn|Mean monthly maxima and minima (i.e. the highest and lowest temperature readings during an entire month or year) calculated based on data at said location from 1991 to 2020.}} extremes 1932–present
| temperature colour = &lt;!--Enter &quot;pastel&quot; for pastel temperature colors, remove this line for the standard coloring.--&gt;
| Jan avg record high F = 44.7
| Feb avg record high F = 44.6
| Mar avg record high F = 45.8
| Apr avg record high F = 54.4
| May avg record high F = 63.8
| Jun avg record high F = 68.2
| Jul avg record high F = 70.3
| Aug avg record high F = 70.2
| Sep avg record high F = 63.3
| Oct avg record high F = 55.9
| Nov avg record high F = 47.9
| Dec avg record high F = 45.5
|year avg record high F = 72.9
| Jan avg record low F = -0.6
| Feb avg record low F = 4.3
| Mar avg record low F = 7.0
| Apr avg record low F = 19.9
| May avg record low F = 29.4
| Jun avg record low F = 36.7
| Jul avg record low F = 41.4
| Aug avg record low F = 38.7
| Sep avg record low F = 30.2
| Oct avg record low F = 20.2
| Nov avg record low F = 9.0
| Dec avg record low F = 3.7
|year avg record low F = -4.4
| Jan record high F = 57
| Feb record high F = 53
| Mar record high F = 54
| Apr record high F = 65
| May record high F = 72
| Jun record high F = 80
| Jul record high F = 81
| Aug record high F = 78
| Sep record high F = 69
| Oct record high F = 64
| Nov record high F = 58
| Dec record high F = 52
|Jan high F = 31.8
|Feb high F = 34.9
|Mar high F = 37.1
|Apr high F = 46.1
|May high F = 53.8
|Jun high F = 59.3
|Jul high F = 63.1
|Aug high F = 62.6
|Sep high F = 56.7
|Oct high F = 47.1
|Nov high F = 37.6
|Dec high F = 34.0
|year high F= 47.0
|Jan mean F = 25.4
|Feb mean F = 28.3
|Mar mean F = 30.1
|Apr mean F = 38.7
|May mean F = 46.0
|Jun mean F = 52.0
|Jul mean F = 56.1
|Aug mean F = 55.3
|Sep mean F = 49.5
|Oct mean F = 40.2
|Nov mean F = 31.2
|Dec mean F = 27.7
|year mean F= 40.0
|Jan low F = 19.0
|Feb low F = 21.7
|Mar low F = 23.1
|Apr low F = 31.3
|May low F = 38.2
|Jun low F = 44.7
|Jul low F = 49.2
|Aug low F = 48.0
|Sep low F = 42.3
|Oct low F = 33.3
|Nov low F = 24.8
|Dec low F = 21.4
|year low F= 33.1
| Jan record low F = −24
| Feb record low F = −19
| Mar record low F = −21
| Apr record low F =  −9
| May record low F =   6
| Jun record low F =  27
| Jul record low F =  34
| Aug record low F =  31
| Sep record low F =  20
| Oct record low F =   0
| Nov record low F =  −7
| Dec record low F = −16
|precipitation colour = green
|Jan precipitation inch = 2.15
|Feb precipitation inch = 1.82
|Mar precipitation inch = 1.32
|Apr precipitation inch = 1.15
|May precipitation inch = 0.78
|Jun precipitation inch = 0.87
|Jul precipitation inch = 1.45
|Aug precipitation inch = 2.31
|Sep precipitation inch = 3.28
|Oct precipitation inch = 2.61
|Nov precipitation inch = 2.87
|Dec precipitation inch = 3.27
|year precipitation inch= 23.88
|Jan snow inch = 9.1
|Feb snow inch = 9.6
|Mar snow inch = 7.0
|Apr snow inch = 1.9
|May snow inch = trace
|Jun snow inch = 0.0
|Jul snow inch = 0.0
|Aug snow inch = 0.0
|Sep snow inch = 0.0
|Oct snow inch = 2.6
|Nov snow inch = 7.0
|Dec snow inch = 10.2
|year snow inch =

|unit precipitation days = 0.01 in
|Jan precipitation days = 14.1
|Feb precipitation days = 12.4
|Mar precipitation days = 10.7
|Apr precipitation days = 10.2
|May precipitation days = 9.7
|Jun precipitation days = 9.8
|Jul precipitation days = 12.1 
|Aug precipitation days = 14.3
|Sep precipitation days = 16.5
|Oct precipitation days = 14.9
|Nov precipitation days = 14.7
|Dec precipitation days = 16.9
|year precipitation days=
|unit snow days = 0.1 in
|Jan snow days = 8.0
|Feb snow days = 6.4
|Mar snow days = 5.2
|Apr snow days = 1.9
|May snow days = 0.1
|Jun snow days = 0.0
|Jul snow days = 0.0
|Aug snow days = 0.0
|Sep snow days = 0.0
|Oct snow days = 2.2
|Nov snow days = 5.4
|Dec snow days = 7.6

|Jan humidity = 79.7
|Feb humidity = 78.0
|Mar humidity = 74.0
|Apr humidity = 73.8
|May humidity = 74.2
|Jun humidity = 76.2
|Jul humidity = 80.2
|Aug humidity = 81.6
|Sep humidity = 81.4
|Oct humidity = 78.5
|Nov humidity = 78.9
|Dec humidity = 79.4
|year humidity=
| Jan dew point C = −8.1
| Feb dew point C = −7.4
| Mar dew point C = −5.8
| Apr dew point C = −2.4
| May dew point C =  1.9
| Jun dew point C =  5.7
| Jul dew point C =  8.8
| Aug dew point C =  8.8
| Sep dew point C =  5.7
| Oct dew point C = −0.4
| Nov dew point C = -5.0
| Dec dew point C = −7.2
|Jan sun = 93
|Feb sun = 141.3
|Mar sun = 186
|Apr sun = 240
|May sun = 279
|Jun sun = 270
|Jul sun = 248
|Aug sun = 186
|Sep sun = 150
|Oct sun = 124
|Nov sun = 90
|Dec sun = 62
|year sun = 
|Jand sun = 3
|Febd sun = 5
|Mard sun = 6
|Aprd sun = 8
|Mayd sun = 9
|Jund sun = 9
|Juld sun = 8
|Augd sun = 6
|Sepd sun = 5
|Octd sun = 4
|Novd sun = 3
|Decd sun = 2
|yeard sun =
|Jan percentsun = 43
|Feb percentsun = 54
|Mar percentsun = 50
|Apr percentsun = 55
|May percentsun = 52
|Jun percentsun = 48
|Jul percentsun = 45
|Aug percentsun = 39
|Sep percentsun = 39
|Oct percentsun = 40
|Nov percentsun = 39
|Dec percentsun = 33
|year percentsun = 
|Jan uv = 0
|Feb uv = 0
|Mar uv = 1
|Apr uv = 3
|May uv = 4
|Jun uv = 5
|Jul uv = 5
|Aug uv = 4
|Sep uv = 2
|Oct uv = 1
|Nov uv = 0
|Dec uv = 0
|year uv = 
| source 1 = NOAA (relative humidity and dew point 1961–1990)&lt;ref name=&quot;NOWData NWS Anchorage, AK (PAFC)&quot;&gt;
{{cite web
|url= https://www.weather.gov/wrh/climate?wfo=afc
|title= NowData - NOAA Online Weather Data
|publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]]
|access-date = November 1, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = NOAA&gt;
{{cite web
|url = https://www.ncei.noaa.gov/access/services/data/v1?dataset=normals-monthly-1991-2020&amp;stations=USW00025507&amp;format=pdf&amp;dataTypes=MLY-TMAX-NORMAL,MLY-TMIN-NORMAL,MLY-TAVG-NORMAL,MLY-PRCP-NORMAL,MLY-SNOW-NORMAL
| title = U.S Climate Normals Quick Access (1991–2020)
| publisher = National Oceanic &amp; Atmospheric Administration
| access-date = September 11, 2022
| archive-url = https://web.archive.org/web/20230509052800/https://www.ncei.noaa.gov/access/services/data/v1?dataset=normals-monthly-1991-2020&amp;stations=USW00025507&amp;format=pdf&amp;dataTypes=MLY-TMAX-NORMAL,MLY-TMIN-NORMAL,MLY-TAVG-NORMAL,MLY-PRCP-NORMAL,MLY-SNOW-NORMAL
| archive-date = May 9, 2023}}&lt;/ref&gt;(average snowfall/snow days 1981–2010)&lt;ref&gt;
{{cite web
|url = https://www.ncei.noaa.gov/access/services/data/v1?dataset=normals-monthly&amp;stations=USW00025507&amp;format=pdf&amp;dataTypes=MLY-TMAX-NORMAL,MLY-TMIN-NORMAL,MLY-TAVG-NORMAL,MLY-PRCP-NORMAL,MLY-SNOW-NORMAL
|publisher = National Oceanic and Atmospheric Administration
|title = U.S. Climate Normals Quick Access (1981–2010)
|access-date = September 11, 2022
|archive-url = https://web.archive.org/web/20230509052744/https://www.ncei.noaa.gov/access/services/data/v1?dataset=normals-monthly&amp;stations=USW00025507&amp;format=pdf&amp;dataTypes=MLY-TMAX-NORMAL,MLY-TMIN-NORMAL,MLY-TAVG-NORMAL,MLY-PRCP-NORMAL,MLY-SNOW-NORMAL
|archive-date = May 9, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= WMO&gt;
{{cite web
| url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_IV/US/GROUP1/70341.TXT
| title = WMO climate normals for HOMER/ARPT AK 1961−1990
| publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]]
| archive-url = https://web.archive.org/web/20230509052308/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_IV/US/GROUP1/70341.TXT
| archive-date = 2023-05-09
| url-status = dead
| access-date = August 30, 2020
}}&lt;/ref&gt;
| source 2 = Weather Atlas (sun and uv)&lt;ref name=&quot;weather-atlas.com&quot;&gt;{{cite web
|url=https://www.weather-atlas.com/en/alaska-usa/homer-climate
|title=Monthly weather forecast and climate - Homer, AK
|publisher=Weather Atlas
|access-date=March 28, 2020
}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
}}
{{Graph:Weather monthly history
| table=Ncei.noaa.gov/weather/Homer.tab
| title=Homer monthly weather statistics
}}
{|style=&quot;width:100%;text-align:center;line-height:1.2em;margin-left:auto;margin-right:auto&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Colspan=14|Coastal temperature data for Homer
|-
!Month
!Jan
!Feb
!Mar
!Apr
!May
!Jun
!Jul
!Aug
!Sep
!Oct
!Nov
!Dec
!style=&quot;border-left-width:medium&quot;|Year
|-
!Average sea temperature °F (°C)
| style=&quot;{{Weather box/colt|-13.0}}&quot;|37.6&lt;br/&gt;(3.11)
| style=&quot;{{Weather box/colt|-11.7}}&quot;|38.3&lt;br/&gt;(3.50)
| style=&quot;{{Weather box/colt|-13.7}}&quot;|37.2&lt;br/&gt;(2.89)
| style=&quot;{{Weather box/colt|-10.7}}&quot;|38.8&lt;br/&gt;(3.78)
| style=&quot;{{Weather box/colt|-4.7}}&quot;|42.1&lt;br/&gt;(5.61)
| style=&quot;{{Weather box/colt|4.0}}&quot;|46.8&lt;br/&gt;(8.22)
| style=&quot;{{Weather box/colt|10.3}}&quot;|50.4&lt;br/&gt;(10.22)
| style=&quot;{{Weather box/colt|11.8}}&quot;|52.0&lt;br/&gt;(11.11)
| style=&quot;{{Weather box/colt|11.5}}&quot;|51.6&lt;br/&gt;(10.88)
| style=&quot;{{Weather box/colt|5.7}}&quot;|47.7&lt;br/&gt;(8.72)
| style=&quot;{{Weather box/colt|-2.0}}&quot;|43.5&lt;br/&gt;(6.39)
| style=&quot;{{Weather box/colt|-6.7}}&quot;|41.0&lt;br/&gt;(5.00)
| style=&quot;{{Weather box/colt|-1.16}}&quot;|43.9&lt;br/&gt;(6.65)
|-
!Colspan=14 style=&quot;background:#ffffff;font-weight:normal;font-size:100%;&quot;|Source 1: Seatemperature.net&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://seatemperature.net/current/united-states/homer-alaska-united-states-sea-temperature|title =Nome Sea Temperature|website=seatemperature.net|date=April 26, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230426102046/https://seatemperature.net/current/united-states/homer-alaska-united-states-sea-temperature|archive-date=April 26, 2023}}&lt;/ref&gt;
|}
== കുറിപ്പുകൾ== 
{{notelist}}

== അവലംബം ==
[[വർഗ്ഗം:അലാസ്കയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>4rz9rlwztuob9fkfjms59hox2uap16v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സ്റ്റീവിയ (ജനുസ്)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>352149</id>
    <revision>
      <id>4611765</id>
      <parentid>3970320</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T16:58:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6039" sha1="9keop0l0x5dn55g3bw4z5b1i5uxaw1x" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Stevia (genus)}}
{{For|പഞ്ചസാരയ്ക്ക് പകരമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന സ്റ്റീവിയ എന്ന പദാർത്ഥത്തെപ്പറ്റിയറിയാൻ|സ്റ്റീവിയ}}

{{taxobox
|image = Stevia rebaudiana flowers.jpg
|image_caption = ''[[പഞ്ചാരക്കൊല്ലി]]യുടെ പൂക്കൾ
|domain = [[Eukaryota]]
|regnum = [[Plantae]]
|unranked_divisio = [[Angiosperms]]
|unranked_classis = [[Eudicots]]
|unranked_ordo = [[Asterids]]
|ordo = [[Asterales]]
|familia = [[Asteraceae]]
|subfamilia = [[Asteroideae]]
|tribus = [[Eupatorieae]]
|genus = '''''Stevia'''''
|genus_authority = [[Antonio José Cavanilles|Cav.]]
|synonyms=
* ''[[Nothites]]'' &lt;small&gt;Cass.&lt;/small&gt;
* ''[[Mustelia]]'' &lt;small&gt;Spreng.&lt;/small&gt;
|synonyms_ref=&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://dixon.iplantcollaborative.org/compositaeweb/default.aspx?Page=NameDetails&amp;TabNum=0&amp;NameId=7015206c-f3ec-4c8d-a1da-7a338b7b49ab |title=Flann, C (ed) 2009+ Global Compositae Checklist |access-date=2016-10-16 |archive-date=2015-01-17 |archive-url=https://archive.today/20150117105958/http://dixon.iplantcollaborative.org/compositaeweb/default.aspx?Page=NameDetails&amp;TabNum=0&amp;NameId=7015206c-f3ec-4c8d-a1da-7a338b7b49ab |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|subdivision_ranks = Species
|subdivision = About 240 species, including:
*''[[Stevia anisostemma]]''
*''[[Stevia bertholdii]]''
*''[[Stevia crenata]]''
*''[[Stevia dianthoidea]]''
*''[[Stevia enigmatica]]''
*''[[Stevia eupatoria]]''
*''[[Stevia lemmonii]]''
*''[[Stevia micrantha]]''
*''[[Stevia ovata]]''
*''[[Stevia plummerae]]''
*''[[Stevia rebaudiana]]''
*''[[Stevia salicifolia]]''
*''[[Stevia serrata]]''
*''[[Stevia tunguraguensis]]''
*''[[Stevia viscida]]''
}}
[[Asteraceae|ആസ്റ്ററേസീ]] [[കുടുംബം (ജീവശാസ്ത്രം)|കുടുംബ]]ത്തിലെ 240 [[സ്പീഷിസ്|സ്പീഷിസുകളോളം]] അംഗങ്ങളുള്ള ഒരു [[ജനുസ്|ജനുസാണ്]] '''സ്റ്റീവിയ (Stevia)''' ({{IPAc-en|ˈ|s|t|iː|v|ɪ|ə}}, {{IPAc-en|ˈ|s|t|iː|v|j|ə}} or {{IPAc-en|ˈ|s|t|ɛ|v|ɪ|ə}})&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/stevia|title=Stevia|access-date=2013-02-13|date=2012-08-31|publisher=Merriam-webster.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/stevia|title=Stevia|access-date=2013-02-13|date=2013-02-07|website=British &amp; World English|publisher=Oxforddictionaries.com|archive-date=2013-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20130212042301/http://oxforddictionaries.com/definition/english/stevia|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://oxforddictionaries.com/definition/american_english/stevia|title=Stevia|access-date=2013-02-13|date=2013-02-07|website=US English|publisher=Oxforddictionaries.com|archive-date=2013-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509020123/http://oxforddictionaries.com/definition/american_english/stevia|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Both {{IPAc-en|ˈ|s|t|iː|v|ɪ|ə}} and {{IPAc-en|ˈ|s|t|ɛ|v|ɪ|ə}} are recorded by at least some US and UK dictionaries, but the former is more common in US English (listed first or exclusively) and the latter is more common in UK English.&lt;/ref&gt;. ഇവ [[അമേരിക്ക]]ൻ തദ്ദേശവാസിയാണ്. ഈ ജനുസിലെ ''[[പഞ്ചാരക്കൊല്ലി|പഞ്ചാരക്കൊല്ലി]]  എന്ന ചെടി അതിന്റെ മാധുര്യത്താൽ വ്യാപകമായി കൃഷി ചെയ്തുവരുന്ന ഒരു സ്പീഷിസ് ആണ്. ഇവയിൽ നിന്നും'' വേർതിരിക്കുന്ന steviol glycosides ആണ് മധുരത്തിനു കാരണം.&lt;ref name=&quot;ijb.v4n1p146&quot;&gt;{{Cite journal|url=http://www.ccsenet.org/journal/index.php/ijb/article/download/11721/9623|title=Studies on effects of pruning on vegetative traits in ''Stevia rebaudiana'' Bertoni (Compositae)|last=Raji Akintunde Abdullateef, Mohamad Osman|date=2012-01-01|journal=International Journal of Biology|issue=1|doi=10.5539/ijb.v4n1p146|volume=4}}&lt;/ref&gt;

== നാമകരണം ==
അമേരിക്കൻ വംശജനായ ഈ ജനുസിൽ 240 ഓളം അംഗങ്ങൾ ഉണ്ട്.&lt;ref name=&quot;plants&quot;&gt;{{Cite web|url=http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=STEVI|title=Stevia Cav.|website=USDA Plants|access-date=2016-10-16|archive-date=2010-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20100617012903/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=STEVI|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  സ്പാനിഷ് സസ്യശാസ്ത്രജ്ഞനായ Petrus Jacobus Stevus (Pedro Jaime Esteve 1500–1556) ന്റെ പേരിൽ നിന്നാണ് ജനുസിന് ഈ പേര് ലഭിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite book
| url = https://books.google.com/books?id=sRCrNAQQrpwC&amp;lpg=PA309&amp;dq=%22Pedro%20Jaime%20Esteve%22%20stevia&amp;pg=PA309#v=onepage&amp;q=
| title = Noxious Weeds of Australia, 2nd ed.
| last = Parsons, WT
| publisher = CSIRO Publishing
| year = 2001
| isbn = 978-0-643-06514-7
| last2 = Cuthbertson, EG
| location = Collingswood, Australia
}}&lt;/ref&gt; [[തെക്കേ അമേരിക്ക]]യിൽ പണ്ടുമുതലേ പഞ്ചാരക്കൊല്ലി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്


== അവലംബം ==
{{Reflist|30em}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == 

{{WS|Stevia (genus)}}
{{CC|Stevia (genus)}}

[[വർഗ്ഗം:ഓഷധികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഔഷധസസ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സസ്യജനുസുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ആസ്റ്റെറേസീ സസ്യകുടുംബത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകൾ]]</text>
      <sha1>9keop0l0x5dn55g3bw4z5b1i5uxaw1x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram</title>
    <ns>2</ns>
    <id>355544</id>
    <revision>
      <id>4611883</id>
      <parentid>4566951</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T11:05:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഞാൻ */</comment>
      <origin>4611883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19462" sha1="7xdxbgm6syy03jeu8nu2g0h8lhq8qa0" xml:space="preserve">&lt;center class=&quot;usermessage plainlinks&quot; &gt;'''[http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk:Vijayanrajapuram&amp;action=edit&amp;section=new എന്നോട് സം‌വദിക്കാം] | [http://ml.wikipedia.org/wiki/Special:Emailuser/Vijayanrajapuram എനിക്ക് ഇ-സന്ദേശമയക്കാം]'''&lt;/center&gt;
==ഞാൻ==
[[File:Jimmy Wales and Vijayanrajapuram 2026.jpg|With Jimmy Wales at KLF 2026|75px]]
&lt;br&gt;Rtd. Headmaster, Dept. of Education, Govt. of Kerala &lt;br&gt;
(കാര്യനിർവാഹകൻ - [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയ]]
{{ഉദ്ധരണി|
എരിയേണം ദീപനാളം പോൽ&lt;/br&gt;
വിരിയേണം പ്രഭയെന്നുമേ&lt;/br&gt;
ചൊരിയേണമറിവിന്നഗ്നി; കനൽ-&lt;/br&gt;
ച്ചിരിനാളമായതു നിൽക്കണം.&lt;/br&gt;
--------- വിജയൻ രാജപുരം
}}

==എന്റെ സംഭാവനകൾ==

* [https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:ListFiles?limit=3000&amp;user=Vijayanrajapuram വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിൽ ചേർത്ത ചിത്രങ്ങൾ] 
* [https://tools.wmflabs.org/xtools/pages/?user=Vijayanrajapuram&amp;lang=ml&amp;wiki=wikipedia&amp;namespace=0&amp;redirects=none&amp;limit=1000 മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ആരംഭിച്ച താളുകൾ]

*[https://xtools.wmflabs.org/ec/ml.wikipedia.org/Vijayanrajapuram തിരുത്തലുകൾ]     [https://xtools.wmflabs.org/adminstats/ml.wikipedia.org/2020-11-01/2021-07-27 അഡ്മിൻ തിരുത്തലുകൾ]        [https://pageviews.toolforge.org/userviews/?project=ml.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;namespace=0&amp;redirects=0&amp;range=latest-2000&amp;sort=views&amp;direction=1&amp;view=list&amp;user=Vijayanrajapuram Reading Counter]
*[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/ചിത്രഗാലറി|ചിത്രഗാലറി]]
*'''[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/പണിപ്പെട്ടി|പണിപ്പെട്ടി]]'''
*[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/സ്ലേറ്റ്|സ്ലേറ്റ്]]
&lt;br&gt;
{{Usertalkback|you=watched|me=watched|small=no|runon=no|icon=lang}}

==താരകം==
{{award2| border=#d13b06| color=#defe92| image=Barnstar Ente gramam.svg| size=150px| topic=എന്റെ ഗ്രാമം 2024| text= 2024 ഡിസംബർ മാസത്തിൽ  നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:EG2024| എന്റെ ഗ്രാമം 2024]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുത്ത് ഗ്രാമങ്ങളെപ്പറ്റിയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന്  താരകം സമ്മാനിക്കുന്നു. തുടർന്നും ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാൻ ഈ ചെറിയ ഉപഹാരം പ്രചോദനമാവട്ടെ എന്നാശംസിക്കുന്നു.
:--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:39, 18 ജനുവരി 2025 (UTC)
}}
{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Wikipedia Asian Month Logo.svg| size=150px| topic=ഏഷ്യൻ മാസം താരകം 2021| text= 2021 നവംബർ 1 മുതൽ നവംബർ 30 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WAM2021| ഏഷ്യൻ മാസം 2021]]''' ൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന്  എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു. തുടർന്നും ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാൻ ഈ ചെറിയ ഉപഹാരം പ്രചോദനമാവട്ടെ എന്നാശംസിക്കുന്നു.
:----[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 17:23, 1 ഡിസംബർ 2021 (UTC)
}}
{| style=&quot;background-color:#fdffe7; border: 1px solid #1e90ff;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Administrator Barnstar Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |&lt;font color=darkgreen&gt; '''കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള താരകം'''&lt;/font&gt;
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |കാര്യനിർവാഹകനെന്ന നിലയിൽ വിക്കീപീഡിയയിൽ താങ്കൾ നടത്തുന്ന അക്ഷീണ യത്നങ്ങൾക്കും സേവനങ്ങൾക്കും ഒരു താരകം
--[[ഉപയോക്താവ്:Wikiking666|&lt;span style=&quot;color:red;font-size:16px;&quot;&gt; '''Wikiking666'''&lt;/span&gt;]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Wikiking666|&lt;span style=&quot;color:Skyblue;font-size:16px;&quot;&gt;[Talk]&lt;/span&gt;]]  13:33, 21 ജൂലൈ 2022 (UTC)
|}
{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Classical Barnstar.png
| size=180px| topic=സംഗീതത്തെ ചിട്ടപ്പെടുത്തുന്നതിന്. 2021| text=  ആരും എഴുതാൻ മടിക്കുന്ന ശാസ്ത്രീയ സംഗീതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിന് ഒരു താരകം! [[User:Challiyan|'''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;Challiovsky&lt;/span&gt; ''']] [[User talk:Challiyan|&lt;sup&gt; &lt;b&gt;Talkies ♫♫&lt;/sup&gt; &lt;/b&gt;]] 09:12, 18 ജൂലൈ 2021 (UTC)
}}
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Administrator Barnstar Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള താരകം'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | കാര്യനിർവാഹകനെന്ന നിലയിൽ വിക്കീപീഡിയയിൽ താങ്കൾ നടത്തുന്ന അക്ഷീണ യത്നങ്ങൾക്കും സേവനങ്ങൾക്കും ഒരു താരകം :)  നന്ദി ..  [[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 08:53, 31 ഒക്ടോബർ 2020 (UTC)
|}

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Flower pot (7965479110).jpg|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''ആശംസകൾ'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | പുതിയ കാര്യനിർവാഹകന് ഹൃദയംഗമമായ ആശംസകൾ :-) --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 11:48, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC)
|}
{{award2| border=#1e90ff| color=#e9e6f2| image=Wiki Loves Women South Asia 2020-ml.svg
| size=180px| topic=വനിതാദിന പുരസ്കാരം 2020| text= 2020 ഫെബ്രുവരി 1 മുതൽ മാർച്ച് 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WLW20|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020ൽ]]'''  പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സ്നേഹപൂർവ്വം സമ്മാനിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 06:41, 11 ഏപ്രിൽ 2020 (UTC)
}}

{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Wikipedia Asian Month Logo.svg| size=150px| topic=ഏഷ്യൻ മാസം താരകം 2019| text= 2019 നവംബർ 1 മുതൽ ഡിസംബർ 7 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WAM2019| ഏഷ്യൻ മാസം 2019]]''' ൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന്  എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു. തുടർന്നും ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാൻ ഈ ചെറിയ ഉപഹാരം പ്രചോദനമാവട്ടെ എന്നാശംസിക്കുന്നു.
:--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 11:39, 8 ഡിസംബർ 2019 (UTC)}}
{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Wiki Loves Women logo.svg| size=180px| topic=വനിതാദിന പുരസ്കാരം 2019| text= 2019 ഫെബ്രുവരി 10 മുതൽ മാർച്ച് 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WLW19|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019ൽ]]'''  പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സ്നേഹപൂർവ്വം സമ്മാനിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 03:23, 1 ഏപ്രിൽ 2019 (UTC)
}}

==[[WP:TIGER| പ്രോജക്റ്റ് ടൈഗർ എഡിറ്റത്തോൺ 2018]]ലെ മികച്ച പ്രകടനത്തിന് അഭിനന്ദനങ്ങൾ!==
{{award2| border=red| color=gold | Barnstar for Project Tiger Ediatathon 2018 Malayalam 02.png| size=200px| topic='''വിക്കിപ്പുലി താരകം - 2018'''| text=[[WP:TIGER|പ്രോജക്റ്റ് ടൈഗർ ലേഖനനിർമ്മാണയജ്ഞം 2018]]നു വേണ്ടി  മികച്ച ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയെ കൂടുതൽ സമ്പന്നമാക്കിയതിനു് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു.
: [[ഉപയോക്താവ്:Kaitha Poo Manam|കൈതപ്പൂമണം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kaitha Poo Manam|സംവാദം]])  20:07, 21 ജൂൺ 2018 (UTC)}}
{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Marie Curie c1920.jpg| size=150px| topic=വനിതാദിന പുരസ്കാരം 2018| text= 2018 മാർച്ച് 1 മുതൽ 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WHMIN18|വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ]]'''  പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സ്നേഹപൂർവ്വം സമ്മാനിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 02:32, 5 ഏപ്രിൽ 2018 (UTC)
}}
{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Diwali lamp.jpg| size=180px| topic=ആയിരം വിക്കി ദീപങ്ങൾ താരകം 2018| text= 2017 ഡിസംബർ 1 മുതൽ 2018 ജനുവരി 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:TWL| ആയിരം വിക്കിദീപങ്ങൾ]]''' പദ്ധതിയിൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന്  എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു.
:--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 03:03, 1 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)
എന്റ്റേയും ചെറിയൊരു കൈയ്യൊപ്പ് ..! :--[[ഉപയോക്താവ്:Kaitha Poo Manam|Kaitha Poo Manam]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kaitha Poo Manam|സംവാദം]]) 08:08, 1 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)~
}}
{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Sun_Wiki.svg| size=150px| topic=ഏഷ്യൻ മാസം താരകം 2017| text= 2017 നവംബർ 1 മുതൽ 30 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WAM2017| ഏഷ്യൻ മാസം 2017]]''' ൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന്  എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു.
:---[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 07:27, 2 ഡിസംബർ 2017 (UTC)
}}
{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Women_in_Red_logo.svg| size=150px| topic=വനിതാദിന പുരസ്കാരം 2017| text= 2017 മാർച്ച് 1 മുതൽ 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WHMIN17|വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ]]'''  പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സ്നേഹപൂർവ്വം സമ്മാനിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 05:02, 1 ഏപ്രിൽ 2017 (UTC)
:ആശംസകൾ മാഷെ --[[ഉപയോക്താവ്:Manojk|മനോജ്‌ .കെ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|സംവാദം]]) 21:02, 4 ഏപ്രിൽ 2017 (UTC)
}}
{{award2| border=#1E90FF| color=#fdffe7| image=Ecologia.jpg| size=80px| topic=ലോക പരിസ്ഥിതിദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2017| text= 2017 ജൂൺ 1 മുതൽ 30 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WED17|ലോക പരിസ്ഥിതിദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം-2017]]'''ൽ  പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് സ്നേഹപൂർവ്വം സമ്മാനിക്കുന്നു. ഈ താരകം ഭാവിയിലേക്കുള്ള സംഭാവനകൾക്ക് ഒരു പ്രചോദനമായിത്തീരട്ടെയെന്ന് ആശംസിക്കുന്നു. സ്നേഹമോടെ --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 01:56, 1 ജൂലൈ 2017 (UTC)
}}

{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Logo Wikipedia en el aula.png| size=150px| topic=വിദ്യാഭ്യാസ തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2017 താരകം| text= 2017 ആഗസ്റ്റ് 31 മുതൽ ഒക്ടോബർ 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:EDU17| വിദ്യാഭ്യാസ തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2017]]''' ൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന്  എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു.
:---[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 03:11, 1 നവംബർ 2017 (UTC)
}}
#തിരിച്ചുവിടുക [[വിക്കിപീഡിയ:TWA/ബാഡ്ജ്/7ഫലകം2]]

[[വർഗ്ഗം:വിക്കിപീഡിയ കാര്യനിർവാഹകർ]]</text>
      <sha1>7xdxbgm6syy03jeu8nu2g0h8lhq8qa0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611884</id>
      <parentid>4611883</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T11:05:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഞാൻ */</comment>
      <origin>4611884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19463" sha1="oxkii8e9g5z6y39x9drqoalcbhveqi7" xml:space="preserve">&lt;center class=&quot;usermessage plainlinks&quot; &gt;'''[http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk:Vijayanrajapuram&amp;action=edit&amp;section=new എന്നോട് സം‌വദിക്കാം] | [http://ml.wikipedia.org/wiki/Special:Emailuser/Vijayanrajapuram എനിക്ക് ഇ-സന്ദേശമയക്കാം]'''&lt;/center&gt;
==ഞാൻ==
[[File:Jimmy Wales and Vijayanrajapuram 2026.jpg|With Jimmy Wales at KLF 2026|300px]]
&lt;br&gt;Rtd. Headmaster, Dept. of Education, Govt. of Kerala &lt;br&gt;
(കാര്യനിർവാഹകൻ - [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയ]]
{{ഉദ്ധരണി|
എരിയേണം ദീപനാളം പോൽ&lt;/br&gt;
വിരിയേണം പ്രഭയെന്നുമേ&lt;/br&gt;
ചൊരിയേണമറിവിന്നഗ്നി; കനൽ-&lt;/br&gt;
ച്ചിരിനാളമായതു നിൽക്കണം.&lt;/br&gt;
--------- വിജയൻ രാജപുരം
}}

==എന്റെ സംഭാവനകൾ==

* [https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:ListFiles?limit=3000&amp;user=Vijayanrajapuram വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിൽ ചേർത്ത ചിത്രങ്ങൾ] 
* [https://tools.wmflabs.org/xtools/pages/?user=Vijayanrajapuram&amp;lang=ml&amp;wiki=wikipedia&amp;namespace=0&amp;redirects=none&amp;limit=1000 മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ആരംഭിച്ച താളുകൾ]

*[https://xtools.wmflabs.org/ec/ml.wikipedia.org/Vijayanrajapuram തിരുത്തലുകൾ]     [https://xtools.wmflabs.org/adminstats/ml.wikipedia.org/2020-11-01/2021-07-27 അഡ്മിൻ തിരുത്തലുകൾ]        [https://pageviews.toolforge.org/userviews/?project=ml.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;namespace=0&amp;redirects=0&amp;range=latest-2000&amp;sort=views&amp;direction=1&amp;view=list&amp;user=Vijayanrajapuram Reading Counter]
*[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/ചിത്രഗാലറി|ചിത്രഗാലറി]]
*'''[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/പണിപ്പെട്ടി|പണിപ്പെട്ടി]]'''
*[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/സ്ലേറ്റ്|സ്ലേറ്റ്]]
&lt;br&gt;
{{Usertalkback|you=watched|me=watched|small=no|runon=no|icon=lang}}

==താരകം==
{{award2| border=#d13b06| color=#defe92| image=Barnstar Ente gramam.svg| size=150px| topic=എന്റെ ഗ്രാമം 2024| text= 2024 ഡിസംബർ മാസത്തിൽ  നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:EG2024| എന്റെ ഗ്രാമം 2024]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുത്ത് ഗ്രാമങ്ങളെപ്പറ്റിയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന്  താരകം സമ്മാനിക്കുന്നു. തുടർന്നും ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാൻ ഈ ചെറിയ ഉപഹാരം പ്രചോദനമാവട്ടെ എന്നാശംസിക്കുന്നു.
:--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:39, 18 ജനുവരി 2025 (UTC)
}}
{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Wikipedia Asian Month Logo.svg| size=150px| topic=ഏഷ്യൻ മാസം താരകം 2021| text= 2021 നവംബർ 1 മുതൽ നവംബർ 30 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WAM2021| ഏഷ്യൻ മാസം 2021]]''' ൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന്  എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു. തുടർന്നും ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാൻ ഈ ചെറിയ ഉപഹാരം പ്രചോദനമാവട്ടെ എന്നാശംസിക്കുന്നു.
:----[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 17:23, 1 ഡിസംബർ 2021 (UTC)
}}
{| style=&quot;background-color:#fdffe7; border: 1px solid #1e90ff;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Administrator Barnstar Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |&lt;font color=darkgreen&gt; '''കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള താരകം'''&lt;/font&gt;
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |കാര്യനിർവാഹകനെന്ന നിലയിൽ വിക്കീപീഡിയയിൽ താങ്കൾ നടത്തുന്ന അക്ഷീണ യത്നങ്ങൾക്കും സേവനങ്ങൾക്കും ഒരു താരകം
--[[ഉപയോക്താവ്:Wikiking666|&lt;span style=&quot;color:red;font-size:16px;&quot;&gt; '''Wikiking666'''&lt;/span&gt;]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Wikiking666|&lt;span style=&quot;color:Skyblue;font-size:16px;&quot;&gt;[Talk]&lt;/span&gt;]]  13:33, 21 ജൂലൈ 2022 (UTC)
|}
{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Classical Barnstar.png
| size=180px| topic=സംഗീതത്തെ ചിട്ടപ്പെടുത്തുന്നതിന്. 2021| text=  ആരും എഴുതാൻ മടിക്കുന്ന ശാസ്ത്രീയ സംഗീതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിന് ഒരു താരകം! [[User:Challiyan|'''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;Challiovsky&lt;/span&gt; ''']] [[User talk:Challiyan|&lt;sup&gt; &lt;b&gt;Talkies ♫♫&lt;/sup&gt; &lt;/b&gt;]] 09:12, 18 ജൂലൈ 2021 (UTC)
}}
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Administrator Barnstar Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള താരകം'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | കാര്യനിർവാഹകനെന്ന നിലയിൽ വിക്കീപീഡിയയിൽ താങ്കൾ നടത്തുന്ന അക്ഷീണ യത്നങ്ങൾക്കും സേവനങ്ങൾക്കും ഒരു താരകം :)  നന്ദി ..  [[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 08:53, 31 ഒക്ടോബർ 2020 (UTC)
|}

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Flower pot (7965479110).jpg|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''ആശംസകൾ'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | പുതിയ കാര്യനിർവാഹകന് ഹൃദയംഗമമായ ആശംസകൾ :-) --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 11:48, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC)
|}
{{award2| border=#1e90ff| color=#e9e6f2| image=Wiki Loves Women South Asia 2020-ml.svg
| size=180px| topic=വനിതാദിന പുരസ്കാരം 2020| text= 2020 ഫെബ്രുവരി 1 മുതൽ മാർച്ച് 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WLW20|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020ൽ]]'''  പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സ്നേഹപൂർവ്വം സമ്മാനിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 06:41, 11 ഏപ്രിൽ 2020 (UTC)
}}

{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Wikipedia Asian Month Logo.svg| size=150px| topic=ഏഷ്യൻ മാസം താരകം 2019| text= 2019 നവംബർ 1 മുതൽ ഡിസംബർ 7 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WAM2019| ഏഷ്യൻ മാസം 2019]]''' ൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന്  എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു. തുടർന്നും ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാൻ ഈ ചെറിയ ഉപഹാരം പ്രചോദനമാവട്ടെ എന്നാശംസിക്കുന്നു.
:--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 11:39, 8 ഡിസംബർ 2019 (UTC)}}
{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Wiki Loves Women logo.svg| size=180px| topic=വനിതാദിന പുരസ്കാരം 2019| text= 2019 ഫെബ്രുവരി 10 മുതൽ മാർച്ച് 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WLW19|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019ൽ]]'''  പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സ്നേഹപൂർവ്വം സമ്മാനിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 03:23, 1 ഏപ്രിൽ 2019 (UTC)
}}

==[[WP:TIGER| പ്രോജക്റ്റ് ടൈഗർ എഡിറ്റത്തോൺ 2018]]ലെ മികച്ച പ്രകടനത്തിന് അഭിനന്ദനങ്ങൾ!==
{{award2| border=red| color=gold | Barnstar for Project Tiger Ediatathon 2018 Malayalam 02.png| size=200px| topic='''വിക്കിപ്പുലി താരകം - 2018'''| text=[[WP:TIGER|പ്രോജക്റ്റ് ടൈഗർ ലേഖനനിർമ്മാണയജ്ഞം 2018]]നു വേണ്ടി  മികച്ച ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയെ കൂടുതൽ സമ്പന്നമാക്കിയതിനു് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു.
: [[ഉപയോക്താവ്:Kaitha Poo Manam|കൈതപ്പൂമണം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kaitha Poo Manam|സംവാദം]])  20:07, 21 ജൂൺ 2018 (UTC)}}
{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Marie Curie c1920.jpg| size=150px| topic=വനിതാദിന പുരസ്കാരം 2018| text= 2018 മാർച്ച് 1 മുതൽ 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WHMIN18|വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ]]'''  പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സ്നേഹപൂർവ്വം സമ്മാനിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 02:32, 5 ഏപ്രിൽ 2018 (UTC)
}}
{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Diwali lamp.jpg| size=180px| topic=ആയിരം വിക്കി ദീപങ്ങൾ താരകം 2018| text= 2017 ഡിസംബർ 1 മുതൽ 2018 ജനുവരി 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:TWL| ആയിരം വിക്കിദീപങ്ങൾ]]''' പദ്ധതിയിൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന്  എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു.
:--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 03:03, 1 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)
എന്റ്റേയും ചെറിയൊരു കൈയ്യൊപ്പ് ..! :--[[ഉപയോക്താവ്:Kaitha Poo Manam|Kaitha Poo Manam]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kaitha Poo Manam|സംവാദം]]) 08:08, 1 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)~
}}
{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Sun_Wiki.svg| size=150px| topic=ഏഷ്യൻ മാസം താരകം 2017| text= 2017 നവംബർ 1 മുതൽ 30 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WAM2017| ഏഷ്യൻ മാസം 2017]]''' ൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന്  എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു.
:---[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 07:27, 2 ഡിസംബർ 2017 (UTC)
}}
{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Women_in_Red_logo.svg| size=150px| topic=വനിതാദിന പുരസ്കാരം 2017| text= 2017 മാർച്ച് 1 മുതൽ 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WHMIN17|വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ]]'''  പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സ്നേഹപൂർവ്വം സമ്മാനിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 05:02, 1 ഏപ്രിൽ 2017 (UTC)
:ആശംസകൾ മാഷെ --[[ഉപയോക്താവ്:Manojk|മനോജ്‌ .കെ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|സംവാദം]]) 21:02, 4 ഏപ്രിൽ 2017 (UTC)
}}
{{award2| border=#1E90FF| color=#fdffe7| image=Ecologia.jpg| size=80px| topic=ലോക പരിസ്ഥിതിദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2017| text= 2017 ജൂൺ 1 മുതൽ 30 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WED17|ലോക പരിസ്ഥിതിദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം-2017]]'''ൽ  പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് സ്നേഹപൂർവ്വം സമ്മാനിക്കുന്നു. ഈ താരകം ഭാവിയിലേക്കുള്ള സംഭാവനകൾക്ക് ഒരു പ്രചോദനമായിത്തീരട്ടെയെന്ന് ആശംസിക്കുന്നു. സ്നേഹമോടെ --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 01:56, 1 ജൂലൈ 2017 (UTC)
}}

{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Logo Wikipedia en el aula.png| size=150px| topic=വിദ്യാഭ്യാസ തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2017 താരകം| text= 2017 ആഗസ്റ്റ് 31 മുതൽ ഒക്ടോബർ 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:EDU17| വിദ്യാഭ്യാസ തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2017]]''' ൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന്  എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു.
:---[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 03:11, 1 നവംബർ 2017 (UTC)
}}
#തിരിച്ചുവിടുക [[വിക്കിപീഡിയ:TWA/ബാഡ്ജ്/7ഫലകം2]]

[[വർഗ്ഗം:വിക്കിപീഡിയ കാര്യനിർവാഹകർ]]</text>
      <sha1>oxkii8e9g5z6y39x9drqoalcbhveqi7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611885</id>
      <parentid>4611884</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T11:06:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഞാൻ */</comment>
      <origin>4611885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19466" sha1="pzjcnp21hpu427huc82o9vdz5jrmvj1" xml:space="preserve">&lt;center class=&quot;usermessage plainlinks&quot; &gt;'''[http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk:Vijayanrajapuram&amp;action=edit&amp;section=new എന്നോട് സം‌വദിക്കാം] | [http://ml.wikipedia.org/wiki/Special:Emailuser/Vijayanrajapuram എനിക്ക് ഇ-സന്ദേശമയക്കാം]'''&lt;/center&gt;
==ഞാൻ==
[[File:Jimmy Wales and Vijayanrajapuram 2026.jpg|With Jimmy Wales at KLF 2026|300px]]


&lt;br&gt;Rtd. Headmaster, Dept. of Education, Govt. of Kerala &lt;br&gt;
(കാര്യനിർവാഹകൻ - [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയ]]
{{ഉദ്ധരണി|
എരിയേണം ദീപനാളം പോൽ&lt;/br&gt;
വിരിയേണം പ്രഭയെന്നുമേ&lt;/br&gt;
ചൊരിയേണമറിവിന്നഗ്നി; കനൽ-&lt;/br&gt;
ച്ചിരിനാളമായതു നിൽക്കണം.&lt;/br&gt;
--------- വിജയൻ രാജപുരം
}}

==എന്റെ സംഭാവനകൾ==

* [https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:ListFiles?limit=3000&amp;user=Vijayanrajapuram വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിൽ ചേർത്ത ചിത്രങ്ങൾ] 
* [https://tools.wmflabs.org/xtools/pages/?user=Vijayanrajapuram&amp;lang=ml&amp;wiki=wikipedia&amp;namespace=0&amp;redirects=none&amp;limit=1000 മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ആരംഭിച്ച താളുകൾ]

*[https://xtools.wmflabs.org/ec/ml.wikipedia.org/Vijayanrajapuram തിരുത്തലുകൾ]     [https://xtools.wmflabs.org/adminstats/ml.wikipedia.org/2020-11-01/2021-07-27 അഡ്മിൻ തിരുത്തലുകൾ]        [https://pageviews.toolforge.org/userviews/?project=ml.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;namespace=0&amp;redirects=0&amp;range=latest-2000&amp;sort=views&amp;direction=1&amp;view=list&amp;user=Vijayanrajapuram Reading Counter]
*[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/ചിത്രഗാലറി|ചിത്രഗാലറി]]
*'''[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/പണിപ്പെട്ടി|പണിപ്പെട്ടി]]'''
*[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/സ്ലേറ്റ്|സ്ലേറ്റ്]]
&lt;br&gt;
{{Usertalkback|you=watched|me=watched|small=no|runon=no|icon=lang}}

==താരകം==
{{award2| border=#d13b06| color=#defe92| image=Barnstar Ente gramam.svg| size=150px| topic=എന്റെ ഗ്രാമം 2024| text= 2024 ഡിസംബർ മാസത്തിൽ  നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:EG2024| എന്റെ ഗ്രാമം 2024]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുത്ത് ഗ്രാമങ്ങളെപ്പറ്റിയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന്  താരകം സമ്മാനിക്കുന്നു. തുടർന്നും ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാൻ ഈ ചെറിയ ഉപഹാരം പ്രചോദനമാവട്ടെ എന്നാശംസിക്കുന്നു.
:--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:39, 18 ജനുവരി 2025 (UTC)
}}
{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Wikipedia Asian Month Logo.svg| size=150px| topic=ഏഷ്യൻ മാസം താരകം 2021| text= 2021 നവംബർ 1 മുതൽ നവംബർ 30 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WAM2021| ഏഷ്യൻ മാസം 2021]]''' ൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന്  എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു. തുടർന്നും ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാൻ ഈ ചെറിയ ഉപഹാരം പ്രചോദനമാവട്ടെ എന്നാശംസിക്കുന്നു.
:----[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 17:23, 1 ഡിസംബർ 2021 (UTC)
}}
{| style=&quot;background-color:#fdffe7; border: 1px solid #1e90ff;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Administrator Barnstar Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |&lt;font color=darkgreen&gt; '''കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള താരകം'''&lt;/font&gt;
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |കാര്യനിർവാഹകനെന്ന നിലയിൽ വിക്കീപീഡിയയിൽ താങ്കൾ നടത്തുന്ന അക്ഷീണ യത്നങ്ങൾക്കും സേവനങ്ങൾക്കും ഒരു താരകം
--[[ഉപയോക്താവ്:Wikiking666|&lt;span style=&quot;color:red;font-size:16px;&quot;&gt; '''Wikiking666'''&lt;/span&gt;]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Wikiking666|&lt;span style=&quot;color:Skyblue;font-size:16px;&quot;&gt;[Talk]&lt;/span&gt;]]  13:33, 21 ജൂലൈ 2022 (UTC)
|}
{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Classical Barnstar.png
| size=180px| topic=സംഗീതത്തെ ചിട്ടപ്പെടുത്തുന്നതിന്. 2021| text=  ആരും എഴുതാൻ മടിക്കുന്ന ശാസ്ത്രീയ സംഗീതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിന് ഒരു താരകം! [[User:Challiyan|'''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;Challiovsky&lt;/span&gt; ''']] [[User talk:Challiyan|&lt;sup&gt; &lt;b&gt;Talkies ♫♫&lt;/sup&gt; &lt;/b&gt;]] 09:12, 18 ജൂലൈ 2021 (UTC)
}}
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Administrator Barnstar Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള താരകം'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | കാര്യനിർവാഹകനെന്ന നിലയിൽ വിക്കീപീഡിയയിൽ താങ്കൾ നടത്തുന്ന അക്ഷീണ യത്നങ്ങൾക്കും സേവനങ്ങൾക്കും ഒരു താരകം :)  നന്ദി ..  [[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 08:53, 31 ഒക്ടോബർ 2020 (UTC)
|}

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Flower pot (7965479110).jpg|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''ആശംസകൾ'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | പുതിയ കാര്യനിർവാഹകന് ഹൃദയംഗമമായ ആശംസകൾ :-) --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 11:48, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC)
|}
{{award2| border=#1e90ff| color=#e9e6f2| image=Wiki Loves Women South Asia 2020-ml.svg
| size=180px| topic=വനിതാദിന പുരസ്കാരം 2020| text= 2020 ഫെബ്രുവരി 1 മുതൽ മാർച്ച് 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WLW20|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020ൽ]]'''  പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സ്നേഹപൂർവ്വം സമ്മാനിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 06:41, 11 ഏപ്രിൽ 2020 (UTC)
}}

{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Wikipedia Asian Month Logo.svg| size=150px| topic=ഏഷ്യൻ മാസം താരകം 2019| text= 2019 നവംബർ 1 മുതൽ ഡിസംബർ 7 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WAM2019| ഏഷ്യൻ മാസം 2019]]''' ൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന്  എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു. തുടർന്നും ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാൻ ഈ ചെറിയ ഉപഹാരം പ്രചോദനമാവട്ടെ എന്നാശംസിക്കുന്നു.
:--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 11:39, 8 ഡിസംബർ 2019 (UTC)}}
{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Wiki Loves Women logo.svg| size=180px| topic=വനിതാദിന പുരസ്കാരം 2019| text= 2019 ഫെബ്രുവരി 10 മുതൽ മാർച്ച് 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WLW19|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019ൽ]]'''  പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സ്നേഹപൂർവ്വം സമ്മാനിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 03:23, 1 ഏപ്രിൽ 2019 (UTC)
}}

==[[WP:TIGER| പ്രോജക്റ്റ് ടൈഗർ എഡിറ്റത്തോൺ 2018]]ലെ മികച്ച പ്രകടനത്തിന് അഭിനന്ദനങ്ങൾ!==
{{award2| border=red| color=gold | Barnstar for Project Tiger Ediatathon 2018 Malayalam 02.png| size=200px| topic='''വിക്കിപ്പുലി താരകം - 2018'''| text=[[WP:TIGER|പ്രോജക്റ്റ് ടൈഗർ ലേഖനനിർമ്മാണയജ്ഞം 2018]]നു വേണ്ടി  മികച്ച ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയെ കൂടുതൽ സമ്പന്നമാക്കിയതിനു് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു.
: [[ഉപയോക്താവ്:Kaitha Poo Manam|കൈതപ്പൂമണം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kaitha Poo Manam|സംവാദം]])  20:07, 21 ജൂൺ 2018 (UTC)}}
{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Marie Curie c1920.jpg| size=150px| topic=വനിതാദിന പുരസ്കാരം 2018| text= 2018 മാർച്ച് 1 മുതൽ 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WHMIN18|വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ]]'''  പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സ്നേഹപൂർവ്വം സമ്മാനിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 02:32, 5 ഏപ്രിൽ 2018 (UTC)
}}
{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Diwali lamp.jpg| size=180px| topic=ആയിരം വിക്കി ദീപങ്ങൾ താരകം 2018| text= 2017 ഡിസംബർ 1 മുതൽ 2018 ജനുവരി 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:TWL| ആയിരം വിക്കിദീപങ്ങൾ]]''' പദ്ധതിയിൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന്  എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു.
:--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 03:03, 1 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)
എന്റ്റേയും ചെറിയൊരു കൈയ്യൊപ്പ് ..! :--[[ഉപയോക്താവ്:Kaitha Poo Manam|Kaitha Poo Manam]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kaitha Poo Manam|സംവാദം]]) 08:08, 1 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)~
}}
{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Sun_Wiki.svg| size=150px| topic=ഏഷ്യൻ മാസം താരകം 2017| text= 2017 നവംബർ 1 മുതൽ 30 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WAM2017| ഏഷ്യൻ മാസം 2017]]''' ൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന്  എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു.
:---[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 07:27, 2 ഡിസംബർ 2017 (UTC)
}}
{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Women_in_Red_logo.svg| size=150px| topic=വനിതാദിന പുരസ്കാരം 2017| text= 2017 മാർച്ച് 1 മുതൽ 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WHMIN17|വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ]]'''  പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സ്നേഹപൂർവ്വം സമ്മാനിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 05:02, 1 ഏപ്രിൽ 2017 (UTC)
:ആശംസകൾ മാഷെ --[[ഉപയോക്താവ്:Manojk|മനോജ്‌ .കെ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|സംവാദം]]) 21:02, 4 ഏപ്രിൽ 2017 (UTC)
}}
{{award2| border=#1E90FF| color=#fdffe7| image=Ecologia.jpg| size=80px| topic=ലോക പരിസ്ഥിതിദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2017| text= 2017 ജൂൺ 1 മുതൽ 30 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WED17|ലോക പരിസ്ഥിതിദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം-2017]]'''ൽ  പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് സ്നേഹപൂർവ്വം സമ്മാനിക്കുന്നു. ഈ താരകം ഭാവിയിലേക്കുള്ള സംഭാവനകൾക്ക് ഒരു പ്രചോദനമായിത്തീരട്ടെയെന്ന് ആശംസിക്കുന്നു. സ്നേഹമോടെ --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 01:56, 1 ജൂലൈ 2017 (UTC)
}}

{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Logo Wikipedia en el aula.png| size=150px| topic=വിദ്യാഭ്യാസ തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2017 താരകം| text= 2017 ആഗസ്റ്റ് 31 മുതൽ ഒക്ടോബർ 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:EDU17| വിദ്യാഭ്യാസ തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2017]]''' ൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന്  എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു.
:---[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 03:11, 1 നവംബർ 2017 (UTC)
}}
#തിരിച്ചുവിടുക [[വിക്കിപീഡിയ:TWA/ബാഡ്ജ്/7ഫലകം2]]

[[വർഗ്ഗം:വിക്കിപീഡിയ കാര്യനിർവാഹകർ]]</text>
      <sha1>pzjcnp21hpu427huc82o9vdz5jrmvj1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611886</id>
      <parentid>4611885</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T11:06:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഞാൻ */</comment>
      <origin>4611886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19466" sha1="dhoq625botd97u2nzvxx5bhfpoixu2r" xml:space="preserve">&lt;center class=&quot;usermessage plainlinks&quot; &gt;'''[http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk:Vijayanrajapuram&amp;action=edit&amp;section=new എന്നോട് സം‌വദിക്കാം] | [http://ml.wikipedia.org/wiki/Special:Emailuser/Vijayanrajapuram എനിക്ക് ഇ-സന്ദേശമയക്കാം]'''&lt;/center&gt;
==ഞാൻ==
[[File:Jimmy Wales and Vijayanrajapuram 2026.jpg|300px|With Jimmy Wales at KLF 2026]]


&lt;br&gt;Rtd. Headmaster, Dept. of Education, Govt. of Kerala &lt;br&gt;
(കാര്യനിർവാഹകൻ - [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയ]]
{{ഉദ്ധരണി|
എരിയേണം ദീപനാളം പോൽ&lt;/br&gt;
വിരിയേണം പ്രഭയെന്നുമേ&lt;/br&gt;
ചൊരിയേണമറിവിന്നഗ്നി; കനൽ-&lt;/br&gt;
ച്ചിരിനാളമായതു നിൽക്കണം.&lt;/br&gt;
--------- വിജയൻ രാജപുരം
}}

==എന്റെ സംഭാവനകൾ==

* [https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:ListFiles?limit=3000&amp;user=Vijayanrajapuram വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിൽ ചേർത്ത ചിത്രങ്ങൾ] 
* [https://tools.wmflabs.org/xtools/pages/?user=Vijayanrajapuram&amp;lang=ml&amp;wiki=wikipedia&amp;namespace=0&amp;redirects=none&amp;limit=1000 മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ആരംഭിച്ച താളുകൾ]

*[https://xtools.wmflabs.org/ec/ml.wikipedia.org/Vijayanrajapuram തിരുത്തലുകൾ]     [https://xtools.wmflabs.org/adminstats/ml.wikipedia.org/2020-11-01/2021-07-27 അഡ്മിൻ തിരുത്തലുകൾ]        [https://pageviews.toolforge.org/userviews/?project=ml.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;namespace=0&amp;redirects=0&amp;range=latest-2000&amp;sort=views&amp;direction=1&amp;view=list&amp;user=Vijayanrajapuram Reading Counter]
*[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/ചിത്രഗാലറി|ചിത്രഗാലറി]]
*'''[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/പണിപ്പെട്ടി|പണിപ്പെട്ടി]]'''
*[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/സ്ലേറ്റ്|സ്ലേറ്റ്]]
&lt;br&gt;
{{Usertalkback|you=watched|me=watched|small=no|runon=no|icon=lang}}

==താരകം==
{{award2| border=#d13b06| color=#defe92| image=Barnstar Ente gramam.svg| size=150px| topic=എന്റെ ഗ്രാമം 2024| text= 2024 ഡിസംബർ മാസത്തിൽ  നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:EG2024| എന്റെ ഗ്രാമം 2024]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുത്ത് ഗ്രാമങ്ങളെപ്പറ്റിയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന്  താരകം സമ്മാനിക്കുന്നു. തുടർന്നും ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാൻ ഈ ചെറിയ ഉപഹാരം പ്രചോദനമാവട്ടെ എന്നാശംസിക്കുന്നു.
:--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:39, 18 ജനുവരി 2025 (UTC)
}}
{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Wikipedia Asian Month Logo.svg| size=150px| topic=ഏഷ്യൻ മാസം താരകം 2021| text= 2021 നവംബർ 1 മുതൽ നവംബർ 30 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WAM2021| ഏഷ്യൻ മാസം 2021]]''' ൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന്  എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു. തുടർന്നും ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാൻ ഈ ചെറിയ ഉപഹാരം പ്രചോദനമാവട്ടെ എന്നാശംസിക്കുന്നു.
:----[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 17:23, 1 ഡിസംബർ 2021 (UTC)
}}
{| style=&quot;background-color:#fdffe7; border: 1px solid #1e90ff;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Administrator Barnstar Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |&lt;font color=darkgreen&gt; '''കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള താരകം'''&lt;/font&gt;
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |കാര്യനിർവാഹകനെന്ന നിലയിൽ വിക്കീപീഡിയയിൽ താങ്കൾ നടത്തുന്ന അക്ഷീണ യത്നങ്ങൾക്കും സേവനങ്ങൾക്കും ഒരു താരകം
--[[ഉപയോക്താവ്:Wikiking666|&lt;span style=&quot;color:red;font-size:16px;&quot;&gt; '''Wikiking666'''&lt;/span&gt;]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Wikiking666|&lt;span style=&quot;color:Skyblue;font-size:16px;&quot;&gt;[Talk]&lt;/span&gt;]]  13:33, 21 ജൂലൈ 2022 (UTC)
|}
{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Classical Barnstar.png
| size=180px| topic=സംഗീതത്തെ ചിട്ടപ്പെടുത്തുന്നതിന്. 2021| text=  ആരും എഴുതാൻ മടിക്കുന്ന ശാസ്ത്രീയ സംഗീതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിന് ഒരു താരകം! [[User:Challiyan|'''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;Challiovsky&lt;/span&gt; ''']] [[User talk:Challiyan|&lt;sup&gt; &lt;b&gt;Talkies ♫♫&lt;/sup&gt; &lt;/b&gt;]] 09:12, 18 ജൂലൈ 2021 (UTC)
}}
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Administrator Barnstar Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള താരകം'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | കാര്യനിർവാഹകനെന്ന നിലയിൽ വിക്കീപീഡിയയിൽ താങ്കൾ നടത്തുന്ന അക്ഷീണ യത്നങ്ങൾക്കും സേവനങ്ങൾക്കും ഒരു താരകം :)  നന്ദി ..  [[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 08:53, 31 ഒക്ടോബർ 2020 (UTC)
|}

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Flower pot (7965479110).jpg|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''ആശംസകൾ'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | പുതിയ കാര്യനിർവാഹകന് ഹൃദയംഗമമായ ആശംസകൾ :-) --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 11:48, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC)
|}
{{award2| border=#1e90ff| color=#e9e6f2| image=Wiki Loves Women South Asia 2020-ml.svg
| size=180px| topic=വനിതാദിന പുരസ്കാരം 2020| text= 2020 ഫെബ്രുവരി 1 മുതൽ മാർച്ച് 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WLW20|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020ൽ]]'''  പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സ്നേഹപൂർവ്വം സമ്മാനിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 06:41, 11 ഏപ്രിൽ 2020 (UTC)
}}

{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Wikipedia Asian Month Logo.svg| size=150px| topic=ഏഷ്യൻ മാസം താരകം 2019| text= 2019 നവംബർ 1 മുതൽ ഡിസംബർ 7 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WAM2019| ഏഷ്യൻ മാസം 2019]]''' ൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന്  എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു. തുടർന്നും ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാൻ ഈ ചെറിയ ഉപഹാരം പ്രചോദനമാവട്ടെ എന്നാശംസിക്കുന്നു.
:--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 11:39, 8 ഡിസംബർ 2019 (UTC)}}
{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Wiki Loves Women logo.svg| size=180px| topic=വനിതാദിന പുരസ്കാരം 2019| text= 2019 ഫെബ്രുവരി 10 മുതൽ മാർച്ച് 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WLW19|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019ൽ]]'''  പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സ്നേഹപൂർവ്വം സമ്മാനിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 03:23, 1 ഏപ്രിൽ 2019 (UTC)
}}

==[[WP:TIGER| പ്രോജക്റ്റ് ടൈഗർ എഡിറ്റത്തോൺ 2018]]ലെ മികച്ച പ്രകടനത്തിന് അഭിനന്ദനങ്ങൾ!==
{{award2| border=red| color=gold | Barnstar for Project Tiger Ediatathon 2018 Malayalam 02.png| size=200px| topic='''വിക്കിപ്പുലി താരകം - 2018'''| text=[[WP:TIGER|പ്രോജക്റ്റ് ടൈഗർ ലേഖനനിർമ്മാണയജ്ഞം 2018]]നു വേണ്ടി  മികച്ച ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയെ കൂടുതൽ സമ്പന്നമാക്കിയതിനു് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു.
: [[ഉപയോക്താവ്:Kaitha Poo Manam|കൈതപ്പൂമണം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kaitha Poo Manam|സംവാദം]])  20:07, 21 ജൂൺ 2018 (UTC)}}
{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Marie Curie c1920.jpg| size=150px| topic=വനിതാദിന പുരസ്കാരം 2018| text= 2018 മാർച്ച് 1 മുതൽ 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WHMIN18|വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ]]'''  പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സ്നേഹപൂർവ്വം സമ്മാനിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 02:32, 5 ഏപ്രിൽ 2018 (UTC)
}}
{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Diwali lamp.jpg| size=180px| topic=ആയിരം വിക്കി ദീപങ്ങൾ താരകം 2018| text= 2017 ഡിസംബർ 1 മുതൽ 2018 ജനുവരി 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:TWL| ആയിരം വിക്കിദീപങ്ങൾ]]''' പദ്ധതിയിൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന്  എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു.
:--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 03:03, 1 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)
എന്റ്റേയും ചെറിയൊരു കൈയ്യൊപ്പ് ..! :--[[ഉപയോക്താവ്:Kaitha Poo Manam|Kaitha Poo Manam]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kaitha Poo Manam|സംവാദം]]) 08:08, 1 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)~
}}
{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Sun_Wiki.svg| size=150px| topic=ഏഷ്യൻ മാസം താരകം 2017| text= 2017 നവംബർ 1 മുതൽ 30 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WAM2017| ഏഷ്യൻ മാസം 2017]]''' ൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന്  എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു.
:---[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 07:27, 2 ഡിസംബർ 2017 (UTC)
}}
{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Women_in_Red_logo.svg| size=150px| topic=വനിതാദിന പുരസ്കാരം 2017| text= 2017 മാർച്ച് 1 മുതൽ 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WHMIN17|വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ]]'''  പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സ്നേഹപൂർവ്വം സമ്മാനിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 05:02, 1 ഏപ്രിൽ 2017 (UTC)
:ആശംസകൾ മാഷെ --[[ഉപയോക്താവ്:Manojk|മനോജ്‌ .കെ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|സംവാദം]]) 21:02, 4 ഏപ്രിൽ 2017 (UTC)
}}
{{award2| border=#1E90FF| color=#fdffe7| image=Ecologia.jpg| size=80px| topic=ലോക പരിസ്ഥിതിദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2017| text= 2017 ജൂൺ 1 മുതൽ 30 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WED17|ലോക പരിസ്ഥിതിദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം-2017]]'''ൽ  പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് സ്നേഹപൂർവ്വം സമ്മാനിക്കുന്നു. ഈ താരകം ഭാവിയിലേക്കുള്ള സംഭാവനകൾക്ക് ഒരു പ്രചോദനമായിത്തീരട്ടെയെന്ന് ആശംസിക്കുന്നു. സ്നേഹമോടെ --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 01:56, 1 ജൂലൈ 2017 (UTC)
}}

{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Logo Wikipedia en el aula.png| size=150px| topic=വിദ്യാഭ്യാസ തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2017 താരകം| text= 2017 ആഗസ്റ്റ് 31 മുതൽ ഒക്ടോബർ 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:EDU17| വിദ്യാഭ്യാസ തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2017]]''' ൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന്  എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു.
:---[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 03:11, 1 നവംബർ 2017 (UTC)
}}
#തിരിച്ചുവിടുക [[വിക്കിപീഡിയ:TWA/ബാഡ്ജ്/7ഫലകം2]]

[[വർഗ്ഗം:വിക്കിപീഡിയ കാര്യനിർവാഹകർ]]</text>
      <sha1>dhoq625botd97u2nzvxx5bhfpoixu2r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സോഫി ടേണർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>403413</id>
    <revision>
      <id>4611750</id>
      <parentid>4489105</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T14:40:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17809" sha1="ldgcyewkyvst5d6jut5f49jneto0i4b" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = Sophie Turner
| image = Sophie Turner by Gage Skidmore 3.jpg
| caption = Turner at the 2017 [[San Diego Comic-Con International]]
| birth_date = {{Birth date and age|1996|02|21|df=y}}
| birth_place = [[Northampton]], England
| occupation = Actress
| home_town = [[Chesterton, Warwickshire|Chesterton]], England
| years_active = 2011–present
}}
ഒരു [[ഇംഗ്ലീഷ്]] നടി ആണ് '''സോഫി ടേണർ''' (ജനനം: 21 ഫെബ്രുവരി 1996). [[എച്ച് ബി ഒ|എച്ബിഒ]] പരമ്പര [[ഗെയിം ഓഫ് ത്രോൺസി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ സാൻസാ സ്റ്റാർക്ക് എന്ന വേഷം അവതരിപ്പിച്ചാണ് അഭിനേതാവായി ടേണർ അരങ്ങേറ്റം നടത്തിയത്. 2013 ൽ തേർറ്റീൻത് ടെയ്ൽ എന്ന ടെലിവിഷൻ ചലച്ചിത്രത്തിലും, അനെദർ മി എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിലും ടർണർ അഭിനയിച്ചു. എക്സ്-മെൻ ഫിലിം പരമ്പരയിലെ ജീൻ ഗ്രേ / ഫീനിക്സ് എന്നീ കഥാപാത്രങ്ങളുടെ ചെറുപ്പകാലം ടേണർ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. 

== കരിയർ ==
2011 മുതൽ, ടേണർ എച്ബിഒ ഫാന്റസി
പരമ്പര ഗെയിം ഓഫ് ത്രോൺസിൽ സാൻസാ സ്റ്റോക്ക് എന്ന വേഷം അവതരിക്കുന്നു. ടേണറുടെ ആദ്യ ടെലിവിഷൻ റോളാണ് സാൻസാ.&lt;ref name=&quot;winteriscominginterview&quot;&gt;{{cite web |last= |first= |title=Interview with Sophie Turner |url=http://winter-is-coming.net/2011/03/interview-with-sophie-turner/ |accessdate=19 September 2011 |publisher=Winter-is-coming.net |date=31 March 2011}}&lt;/ref&gt; ടേണറുടെ നാടക അധ്യാപകനാണ് ഈ വേഷത്തിന്റെ ഓഡിഷനു പങ്കെടുക്കാൻ അവരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Hibberd |first=James |title='Game of Thrones': Sophie Turner on fans bashing Sansa |url=http://insidetv.ew.com/2013/03/19/game-of-thrones-sophie-turner/ |accessdate=19 March 2013 |work=[[Entertainment Weekly]] |date=19 March 2013 |archive-date=2015-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150111052434/http://insidetv.ew.com/2013/03/19/game-of-thrones-sophie-turner/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഈ വേഷത്തിനായി ടേണർ തന്റെ മുടി ഡൈ ചെയ്തു. 2012-ൽ, സഹതാരം മെയ്സി വില്ല്യംസിനോപ്പം ഒരു ടെലിവിഷൻ സീരീസിലെ മികച്ച സഹനടിക്കുള്ള യങ് ആർട്ടിസ്റ്റ് അവാർഡിനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം സാൻസ എന്ന വേഷത്തിന് ടർണർക്ക്‌ ലഭിച്ചു. ഗെയിം ഓഫ് ത്രോൺസിന്റെ ഏഴു സീസണുകളിലും ടേണർ അഭിനയിച്ചു. &lt;ref name=&quot;tvguideinterview&quot;&gt;{{cite web |last=Nguyen |first=Hanh |title=Game of Thrones' Sophie Turner: Sansa Has Been Manipulated by Joffrey |url=http://www.tvguide.com/News/Game-Thrones-Sophie-Turner-1034079.aspx |accessdate=19 September 2011 |work=[[TV Guide]] |date=9 June 2011 |archive-date=2014-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141020113756/http://www.tvguide.com/news/game-thrones-sophie-turner-1034079.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

2013-ൽ, കാതറിൻ മാക്ഫെയ്ലിന്റെ അതേ പേരുള്ള നോവലിനെ ആസ്പദമാക്കി നിർമിച്ച സ്വതന്ത്ര ത്രില്ലർ ചിത്രം 'അനെദർ മി' എന്ന ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ചു. 2013 ലെ ടെലിവിഷൻ ചിത്രം ദ തേർറ്റീൻത് ടെയ്ലിൽ അഡെലിൻ മാർച്ച് എന്ന വേഷം അഭിനയിച്ചു. 2013 ൽ അമേരിക്കൻ നടി ഹെയ്ലി സ്റ്റീൻഫെൽഡിനൊപ്പം ചേർന്നു ബെയ്റലി ലീഗൽ എന്ന ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ചു. ലെവർ ഗ്രോസ്മാൻ എഴുതിയ ചെറുകഥയായ ദ ഗേൾ ഇൻ ദി മിററിന്റെ ഓഡിയോബുക്ക് പതിപ്പ് ടർണർ ആഖ്യാനം നിർവഹിച്ചു.  മേയ് 2016 ൽ എക്സ്-മെൻ: അപ്പോക്കലിപ്സ് എന്ന ചിത്രത്തിൽ ടാൻസേർഡ് ജീൻ ഗ്രെയ് എന്ന ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ചു. 2017 ഫെബ്രുവരിയിൽ, X- മെൻ: ഡാർക്ക് ഫീനിക്സ് എന്ന പുതിയ ചിത്രത്തിൽ ജീൻ ഗ്രേ എന്ന വേഷത്തിൽ അഭിനയിക്കുമെന്ന് ടർണർ പ്രഖ്യാപിച്ചു.  

==അഭിനയജീവിതം==
===ചലച്ചിത്രം===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;
|-
!scope=&quot;col&quot;| Title
!scope=&quot;col&quot;| Year
!scope=&quot;col&quot;| Role
!scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Notes
!scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{abbr|Ref(s)|Reference(s)}}
|-
!scope=row| ''[[Another Me (film)|Another Me]]''
| 2013
| {{sort|Delussey|Fay / Lila Delussey}}
| Spanish title: ''Mi otro yo''
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Douglas |first1=Edward |title=Interview: Game of Thrones’ Sophie Turner Doubles Down for Another Me |url=http://www.comingsoon.net/movies/features/121863-interview-game-of-thrones-sophie-turner-doubles-down-for-another-me |accessdate=23 August 2015}}&lt;/ref&gt;
|-
!scope=row| ''[[Barely Lethal]]''
| 2015
| Heather / Agent 84
|
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;[http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=111325 Production Begins on Kyle Newman's Barely Lethal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131205113825/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=111325 |date=2013-12-05 }}, Publisher: ComingSoon.net, Published date: 12 November 2013, Access date: 14 November 2013&lt;/ref&gt;
|-
!scope=row| ''[[X-Men: Apocalypse]]''
| 2016
| {{sort|Grey|[[Jean Grey]] / [[Phoenix Force (comics)|Phoenix]]}}
|
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite news |first=Justin |last=Kroll |title=Sophie Turner, Tye Sheridan, Alexandra Shipp join ‘X-Men: Apocalypse’ |url=https://variety.com/2015/film/news/sophie-turner-tye-sheridan-and-alexandra-shipp-join-x-men-apocalypse-1201412640/ |website=Variety |date=22 January 2015 |accessdate=27 May 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
!scope=row align=&quot;left&quot; style=&quot;background:#FFFFCC;&quot;| ''Alone'' {{dagger|alt=Films that have not yet been released}}
| 2017
| Penelope
|
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
!scope=row align=&quot;left&quot; style=&quot;background:#FFFFCC;&quot;|''Huntsville'' {{dagger|alt=Films that have not yet been released}}
| 2017
| Josie
| Post-production
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
!scope=row align=&quot;left&quot; style=&quot;background:#FFFFCC;&quot;|''Time Freak'' {{dagger|alt=Films that have not yet been released}}
| 2017
| Debbie
| Post-production
|
|-
!scope=row align=&quot;left&quot; style=&quot;background:#FFFFCC;&quot;|''[[X-Men: Dark Phoenix]]'' {{dagger|alt=Films that have not yet been released}}
| 2018
| Jean Grey / Dark Phoenix
| Post-production
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref name=&quot;FormalizedPlans&quot;&gt;{{cite news |url=http://deadline.com/2017/06/x-men-dark-phoenix-jennifer-lawrence-michael-fassbender-james-mcavoy-simon-kinberg-1202113290/ |title=Fox Formalizes Simon Kinberg To Helm ‘X-Men: Dark Phoenix’; Jennifer Lawrence, Michael Fassbender, James McAvoy Back, Jessica Chastain In Talks |last=Fleming, Jr. |first=Mike |publisher=[[Deadline.com]] |date=14 June 2017 |accessdate=27 June 2017 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6rWW40BDz?url=http://deadline.com/2017/06/x-men-dark-phoenix-jennifer-lawrence-michael-fassbender-james-mcavoy-simon-kinberg-1202113290/ |archivedate=2017-06-27 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
| style=&quot;background:#FFFFCC;&quot;| {{dagger|alt=Films that have not yet been released}}
|Denotes films that have not yet been released
|}

===ടെലിവിഷൻ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;
|-
!scope=&quot;col&quot;| Title
!scope=&quot;col&quot;| Year
!scope=&quot;col&quot;| Role
!scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Notes
!scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{abbr|Ref(s)|Reference(s)}}
|-
!scope=row| ''[[Game of Thrones]]''
| 2011–present
| {{sort|Stark|[[Sansa Stark]]}}
| Main role&lt;!--do not add # of episodes as the show is still running--&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hbo.com/game-of-thrones/cast-and-crew#/ |title=Game of Thrones: Cast |publisher=[[HBO]] |accessdate=30 September 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
!scope=row| ''[[The Thirteenth Tale (film)|The Thirteenth Tale]]''
| 2013
| {{sort|March|Young Adeline March}}
| Television film
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/programmes/b03n30p9 |title=The Thirteenth Tale : Cast |publisher=[[BBC News]] |accessdate=12 January 2017}}&lt;/ref&gt;
|}

===സംഗീത വീഡിയോകൾ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;
|-
!scope=&quot;col&quot;| Song
!scope=&quot;col&quot;| Year
!scope=&quot;col&quot;| Artist
!scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Notes
!scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{abbr|Ref(s)|Reference(s)}}
|-
!scope=row| &quot;[[Oblivion (Bastille song)|Oblivion]]&quot;
| 2014
| [[Bastille (band)|Bastille]]
|
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|}

==പുരസ്കാരങ്ങളും നാമനിർദ്ദേശങ്ങളും==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Year
! Work
! Award
! Category
! Result
! class=&quot;unsortable&quot;| {{abbr|Ref(s)|Reference(s)}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 2011
| rowspan=&quot;2&quot;| ''[[Game of Thrones]]''
| [[Screen Actors Guild Award]]
| [[Screen Actors Guild Award for Outstanding Performance by an Ensemble in a Drama Series|Outstanding Performance by an Ensemble in a Drama Series]]
| {{nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sagawards.org/awards/nominees-and-recipients/18th-annual-screen-actors-guild-awards |title=The 18th Annual Screen Actors Guild Awards |publisher=[[Screen Actors Guild]] |date=29 January 2012 |accessdate=7 June 2012 |archiveurl=https://www.webcitation.org/68XjVAcAZ?url=http://www.sagawards.org/awards/nominees-and-recipients/18th-annual-screen-actors-guild-awards |archivedate=19 June 2012 |url-status=dead |df=}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[2011 Scream Awards|Scream Awards]]
| Scream Award for Best Ensemble
| {{nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://movies.about.com/od/awards/a/2011-Scream-Awards.htm |title=2011 Scream Awards Nominees and Winners |publisher=[[About.com]] |last=Murray |first=Rebecca |accessdate=16 January 2013 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6DiYktDos?url=http://movies.about.com/od/awards/a/2011-Scream-Awards.htm |archivedate=16 January 2013 |url-status=dead |df=}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2012
| rowspan=&quot;1&quot;| ''[[Game of Thrones]]''
| [[34th Young Artist Awards|Young Artist Awards]]
| Best Performance in a TV Series – Supporting Young Actress
| {{nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref name=&quot;Young Artist Awards 34&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.youngartistawards.org/noms34.html |title=34th Annual Young Artist Awards |accessdate=31 March 2013 |work=YoungArtistAwards.org |url-status=dead |archiveurl=https://www.webcitation.org/6FaZ1wnUQ?url=http://www.youngartistawards.org/noms34.html |archivedate=2 April 2013 |df=}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2013
| rowspan=&quot;1&quot;| ''[[Game of Thrones]]''
| [[Screen Actors Guild Award]]
| [[Screen Actors Guild Award for Outstanding Performance by an Ensemble in a Drama Series|Outstanding Performance by an Ensemble in a Drama Series]]
| {{nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.deadline.com/2013/12/sag-awards-2013-nominations-full-list/ |title=SAG Awards Nominations: '12 Years A Slave' And 'Breaking Bad' Lead Way |publisher=[[Deadline.com]] |date=11 December 2013 |accessdate=11 December 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2014
| rowspan=&quot;1&quot;| ''[[Game of Thrones]]''
| [[Screen Actors Guild Award]]
| [[Screen Actors Guild Award for Outstanding Performance by an Ensemble in a Drama Series|Outstanding Performance by an Ensemble in a Drama Series]]
| {{nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sagawards.org/awards/nominees-and-recipients/21st-annual-screen-actors-guild-awards |title=21st SAG Awards:Full List of Nominees |publisher=[[Screen Actors Guild Awards]] |date=2014 |accessdate=14 June 2016}}-&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot;| 2015
| rowspan=&quot;3&quot;| ''[[Game of Thrones]]''
| [[Empire Hero Award]]
| Empire Hero Award
| {{won}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.empireonline.com/awards2015/winners/hero.asp |title=Empire Hero Award |work=[[Empireonline.com]] |publisher=[[Bauer Consumer Media]] |date=2015 |accessdate=1 April 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150714065122/http://www.empireonline.com/awards2015/winners/hero.asp |archivedate=14 July 2015 |df=}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[EWwy Award]]
| Best Supporting Actress, Drama
| {{nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ew.com/gallery/2015-ewwy-winners/2270768_best-supporting-actress-drama |title=EWwy Awards 2015: Meet Your Winners |publisher=ew.com |last= |first= |date=11 August 2015 |access-date=2017-12-28 |archive-date=2017-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170114052433/http://www.ew.com/gallery/2015-ewwy-winners/2270768_best-supporting-actress-drama |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Screen Actors Guild Award]]
| [[Screen Actors Guild Award for Outstanding Performance by an Ensemble in a Drama Series|Outstanding Performance by an Ensemble in a Drama Series]]
| {{nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web |title=The 22nd Annual Screen Actors Guild Awards |url=http://www.sagawards.org/awards/nominees-and-recipients/22nd-annual-screen-actors-guild-awards |website=www.sagawards.org}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;5&quot;| 2016
| Herself
| [[Huading Awards]]
| Best Global Actress
| {{won}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.joblo.com/hollywood-celebrities/gossip/sophie-turner-is-really-wearing-that-red-dress-309 |title=Sophie Turner is really wearing that red dress |work=Joblo.com |publisher=Joblo.com |date=2016 |accessdate=1 April 2016 |archive-date=2016-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160403023332/http://www.joblo.com/hollywood-celebrities/gossip/sophie-turner-is-really-wearing-that-red-dress-309 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ''Game of Thrones''
| [[Glamour Awards]]
| Best UK TV Actress
| {{won}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.glamourmagazine.co.uk/news/celebrity/2016/06/07/glamour-awards-winners-list-2016 |title=Here's who won what at the GLAMOUR Awards |work=glamourmagazine |publisher=glamourmagazine |date=2016 |accessdate=8 June 2016 |archive-date=2016-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160611084431/http://www.glamourmagazine.co.uk/news/celebrity/2016/06/07/glamour-awards-winners-list-2016 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| Herself
| [[73rd Venice International Film Festival|Venice International Film Festival]]
| International Movie Award
| {{won}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| ''Game of Thrones''
| [[EWwy Award]]
| Best Supporting Actress, Drama
| {{won}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ew.com/gallery/poppys-winners-2016/2741193_poppy-winners-2016?iid=sr-link1 |title=Poppy Awards 2016: Meet Your Winners |work=[[Entertainment Weekly]] |last= |first= |date=13 September 2016 |accessdate=15 September 2016 |archive-date=2017-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170119093348/http://ew.com/gallery/poppys-winners-2016/2741193_poppy-winners-2016/?iid=sr-link1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Screen Actors Guild Award]]
| [[Screen Actors Guild Award for Outstanding Performance by an Ensemble in a Drama Series|Outstanding Performance by an Ensemble in a Drama Series]]
| {{nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ew.com/article/2016/12/14/2017-sag-awards-nominations |title=SAG Awards nominations 2017: See the full list |first=Joey |last=Nolfi |date=14 December 2016 |accessdate=14 December 2016 |work=[[Entertainment Weekly]] |archive-date=2017-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111005833/http://www.ew.com/article/2016/12/14/2017-sag-awards-nominations |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 2017
| ''[[X-Men: Apocalypse]]''
| [[2017 Kids' Choice Awards|Kids Choice Awards]]
| Favorite Squad
| {{nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://variety.com/2017/tv/news/nickelodeon-kids-choice-awards-nominations-2017-full-list-1201975603/ |title=Justin Timberlake and Kevin Hart Lead Nickelodeon’s Kids’ Choice Awards Nominations |first=Dani |last=Levy |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=2 February 2017 |accessdate=3 February 2017}}&lt;/ref&gt;
|}

== അവലംബം ==
{{Reflist|30em}}
[[വർഗ്ഗം:1996-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫെബ്രുവരി 21-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]</text>
      <sha1>ldgcyewkyvst5d6jut5f49jneto0i4b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അന്യസ് വർദ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>413242</id>
    <revision>
      <id>4611873</id>
      <parentid>3776204</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T09:19:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26563" sha1="b3qk5lpgpciscm04s1v13w0b2x7lpo7" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Agnès Varda}} 
{{Infobox person
| name          =  അന്യസ് വർദ
| image         =  Agnès Varda at Guadalajara Film Festival.jpg
| imagesize     = 250px
| caption       =  2010 ലെ [[Guadalajara International Film Festival|ഗ്വാഡലജാര അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രമേള]]യിൽ വർദ ബഹുമതി സ്വീകരിക്കുന്നു.
| birth_date    = {{Birth date and age|1928|5|30|df=y}}
| birth_place   = [[Ixelles|ഇക്സെല്ലസ്]], ബെൽജിയം
| death_date    = {{Death date and age|df=y|2019|3|29|1928|5|30}}&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Chu|first1=Henry|last2=Keslassy|first2=Elsa|url=https://variety.com/2019/film/news/agnes-varda-dead-dies-director-french-new-wave-1203175854/|title=Agnès Varda, Leading Light of French New Wave, Dies at 90|work=Variety|date=29 March 2019|access-date=29 March 2019}}&lt;/ref&gt;
| death_place   = [[പാരീസ്]], ഫ്രാൻസ്
| occupation    = സംവിധായകി, തിരക്കഥാകൃത്ത്, പത്രാധിപ, നടി, നിർമ്മാതാവ്, ഇൻസ്റ്റാളേഷൻ ആർട്ടിസ്റ്റ്, ഫോട്ടോഗ്രാഫർ
| years_active  = 1951–സജീവം
| spouse        = [[Jacques Demy|ജാക്ക് ഡെമി]] (1962–1990; his death)
| children      = റോസാലി വർദ&lt;br /&gt;[[Mathieu Demy|മാത്യു ഡെമി]]
| cesarawards   = 
| awards        = 
|notable_works = ''[[Cleo de 5 a 7]]'', ''[[La Pointe Courte]]'', ''[[Vagabond (film)|Vagabond]]''}}
90 -ാമത്  ഓസ്കർ പുരസ്കാരത്തിന് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട '''അന്യസ് വർദ''' (ജനനം: 30 മെയ് 1928, ബെൽജിയം; മരണം 28 മാർച്ച് 2019)&lt;ref&gt;https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-47745841&lt;/ref&gt; ബെൽജിയത്തിൽ ജനിച്ച ഫ്രഞ്ച് സിനിമാസംവിധായികയായിരുന്നു.&lt;ref&gt; Vincendeau, Ginette (21 January 2008). &quot;La Pointe Courte: How Agnès Varda &quot;Invented&quot; the New Wave&quot;. The Criterion Collection. Retrieved 10 July 2015.&lt;/ref&gt; ഫ്രഞ്ച് നവതരംഗ സിനിമയിലെ സജീവ സാന്നിദ്ധ്യമായിരുന്ന ഫെമിനിസ്റ്റ് സംവിധായികയായ ഇവർ തെരുവുകലാകാരനായ ജെആറിനൊപ്പം ഫ്രഞ്ച് ഗ്രാമഗ്രാമാന്തരങ്ങളിലൂടെ ട്രക്കിൽ യാത്ര ചെയ്ത് തയ്യാറാക്കിയ ''ഫെയ്സസ് പ്ലെയ്സസ്'' (ഗ്രാമ മുഖങ്ങൾ) എന്ന 'റോഡ്' ഡോക്യുമെന്ററിയാണ് ഓസ്കർ നാമനിർദ്ദേശം നേടികൊടുത്തത്. ലോകസിനിമയ്ക്ക് ഇവർ നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 2017-ൽ ഓസ്കർ ഓണററി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചു.
ഈ പുരസ്കാരം ലഭിക്കുന്ന ഏകവനിതയാണ് ആഗ്നസ്.&lt;ref&gt;https://www.nytimes.com/2018/03/01/movies/agnes-varda-oscars.html&lt;/ref&gt;. 

== മുൻകാലജീവിതം ==
എഞ്ചിനീയറായ യൂഗീൻ ജീൻ വർദയുടെയും ക്രിസ്റ്റീനയുടെയും മകളായി 1928 മേയ് 30 ന് ആർലറ്റ് വർദ ബെൽജിയത്തിലെ ഇക്സെല്ലസിൽ ജനിച്ചു. &lt;ref&gt; &quot;Agnes Varda Biography (1928-)&quot;. Filmreference.com. 1928-05-30. Retrieved 2017-09-10.&lt;/ref&gt; മാതാവ് ഫ്രാൻസിലെ സെറ്റെയിൽ നിന്നും പിതാവിന്റെ കുടുംബം ഏഷ്യാമൈനറിലുള്ളതുമായിരുന്നു. വർദയ്ക്ക് 18 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ ജീൻ വർദ അവളുടെ പേര് ''അന്യസ്'' എന്നു മാറ്റുകയുണ്ടായി. [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത്]] വർദ കുടുംബത്തോടൊപ്പം സെറ്റെയിൽ ഒരു ബോട്ടിലാണ് കഴിഞ്ഞിരുന്നത്. ഈ കാലയളവിൽ വർദ [[സോർബോൺ|സോർബോണിൽ]] നിന്ന് സാഹിത്യത്തിൽ ബിരുദം നേടുകയും ചെയ്തു. പാരീസിലെ വിദ്യാഭ്യാസകാല ജീവിതം അവർക്ക് ഭയാനകമായ ജീവിതമായിരുന്നു സമ്മാനിച്ചത്. ഒരു മ്യൂസിയം നടത്തികൊണ്ടുപോകാനായിരുന്നു അവർക്കു താല്പര്യം. അതിനുവേണ്ടിയവർ ഇകോളെ ഡു ലോവറെയിൽ ചേർന്നു പഠിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ പിന്നീടവർ ഫോട്ടോഗ്രാഫി പഠിക്കാനായി വൗഗിരാഡ് സ്ക്കൂൾ ഓഫ് ഫോട്ടോഗ്രാഫിയിൽ ചേർന്ന് പഠിച്ചു. &lt;ref name=Wakeman&gt;{{cite book |last=Wakeman |first=John |title=World Film Directors,Volume 2 |publisher=The H. W. Wilson Company |location=New York,NY |date=1988 |ISBN=978-0-824-20757-1 |pages=1142–1148}}&lt;/ref&gt; ഫോട്ടോഗ്രാഫിയും ആർട്ട് ഹിസ്റ്ററിയും പഠിക്കാനായി ഇകോളെ ഡെസ് ബീറ്റ്സ്- ആർട്ട്സിൽ ചേർന്നു.

== ഫോട്ടോഗ്രാഫി ജീവിതം ==
ഒരു മ്യൂസിയം ക്യൂറേറ്ററാകാൻ ഉദ്ദേശിച്ച വർദ, [[École du Louvre|എകോൾ ഡു ലൂവ്രെയിൽ]] കലാ ചരിത്രം പഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;encyclopedia_com&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.encyclopedia.com/people/literature-and-arts/film-and-television-biographies/agnes-varda|title=Agnes Varda facts, information, pictures {{!}} Encyclopedia.com articles about Agnes Varda|website=www.encyclopedia.com|language=en|access-date=10 April 2018}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ പകരം [[École nationale supérieure Louis-Lumière|വോഗിറാർഡ് സ്കൂൾ ഓഫ് ഫോട്ടോഗ്രാഫിയിൽ]] ഫോട്ടോഗ്രഫി പഠിക്കാനും തീരുമാനിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8aEYAAAAIAAJ|title=World Film Directors – Volume 2: 1945 – 1985|last=Wakeman|first=John|date=1987|publisher=Hw Wilson Company|isbn=9780824207632|series=World Film Directors|pages=1142|language=en}}&lt;/ref&gt; ലെഫ്റ്റ് ബാങ്ക് സിനിമയുടെയും [[French New Wave|ഫ്രഞ്ച് ന്യൂ വേവിന്റെയും]] പ്രധാന ശബ്ദങ്ങളിലൊന്നായി മാറുന്നതിനുമുമ്പ് സ്റ്റിൽ ഫോട്ടോഗ്രാഫറായി ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ആരംഭിച്ചു. ഫോട്ടോഗ്രാഫിക്, സിനിമാറ്റിക് രൂപങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം അവർ നിലനിർത്തി: &quot;ഞാൻ ഫോട്ടോഗ്രാഫുകൾ എടുക്കുന്നു അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ സിനിമകൾ ചെയ്യുന്നു. അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ ഫോട്ടോകളിൽ സിനിമകൾ അല്ലെങ്കിൽ സിനിമകളിൽ ഫോട്ടോകൾ ഇടുന്നു.&quot;&lt;ref name=&quot;Darke&quot;&gt;Darke, Chris. &quot;Agnes Varda.&quot; ''Sight &amp; Sound,'' vol. 25, no. 4, April 2015, pp. 46–50. ''Film &amp; Television Literature Index with Full Text'', EBSCO''host.''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Interestingly, a particular photo taken by Varda in Portugal in the 1950s inspired the book [https://www.wook.pt/livro/a-tale-of-two-cities-steve-harrison/23224417 A Tale of Two Cities] (and a homonymous [https://www.imdb.com/title/tt8316046/ documentary]) by historian Steve Harrison (2017).&lt;/ref&gt;

സ്റ്റിൽ ഫോട്ടോഗ്രാഫി എന്ന മാധ്യമത്തിലൂടെ വർദ തന്റെ തുടക്കത്തെക്കുറിച്ച് ചർച്ച ചെയ്തു: &quot;ഞാൻ ഫോട്ടോഗ്രാഫിയിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് ഒരു ജീവിതം സമ്പാദിക്കാൻ തുടങ്ങി, പണം സമ്പാദിക്കാൻ കുടുംബങ്ങളുടെയും വിവാഹങ്ങളുടെയും നിസ്സാര ഫോട്ടോകൾ എടുത്തു. എന്നാൽ ഞാൻ ഉടനെ 'കോമ്പോസിഷനുകൾ' എന്ന് വിളിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. രചന, രൂപം, അർത്ഥം എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് ഞാൻ ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നിടത്ത് എന്തെങ്കിലും ചെയ്യുന്നുവെന്ന ധാരണ എനിക്കുണ്ടായി.&lt;ref name=&quot;Darke&quot; /&gt; 1951-ൽ അവരുടെ സുഹൃത്ത് ജീൻ വിലാർ [[Théâtre National Populaire|തീയറ്റർ നാഷണൽ പോപ്പുലെയർ]] തുറക്കുകയും വർദയെ അതിന്റെ ഔദ്യോഗിക ഫോട്ടോഗ്രാഫറായി നിയമിക്കുകയും ചെയ്തു. അവിടെ അവളുടെ സ്ഥാനം സ്വീകരിക്കുന്നതിനുമുമ്പ്, അവിഗൺ തിയേറ്റർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ സ്റ്റേജ് ഫോട്ടോഗ്രാഫറായി ജോലി ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;encyclopedia_com&quot; /&gt; 1951 മുതൽ 1961 വരെ പത്തുവർഷം അവർ തീയറ്റർ നാഷണൽ പോപ്പുലയറിൽ ജോലി ചെയ്തു. അക്കാലത്ത് അവളുടെ പ്രശസ്തി വർദ്ധിക്കുകയും ഒടുവിൽ യൂറോപ്പിലുടനീളം ഫോട്ടോ-ജേണലിസ്റ്റ് ജോലികൾ നേടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==സ്വകാര്യ ജീവിതം==
1958-ൽ പാരീസിൽ താമസിക്കുമ്പോഴാണ് ഭാവി ഭർത്താവായ ഫ്രെഞ്ച് സംവിധായകൻ ജാക്വസ് ഡെമിയുമായി പരിചയത്തിലാകുന്നത്.  അവർ 1959-ൽ ഒരുമിച്ച് താമസിക്കാനാരംഭിച്ചു.  1990-ൽ ഡെമിയുടെ മരണം വരെ അവർ ഭാര്യാഭർത്താക്കന്മാരായി തുടർന്നു. ആന്റണി ബ്രോസെലെറിൽ നിന്ന് റോസാലി വർദ എന്ന മകളും ഡെമിയിൽ നിന്ന് മാത്യു എന്ന മകനും ഉണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sensesofcinema.com/2002/great-directors/varda/|title=Agnes Varda|last1=Carter|first1=Helen|website=Sense of Cinema|accessdate=21 October 2014}}&lt;/ref&gt; 
90ആം വയസിൽ 29 മാർച്ച് 2019 ന് പാരീസിൽ വെച്ച് വർദ ക്യാൻസർ മൂലം മരണമടഞ്ഞു. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-47745841|title=Agnes Varda: Influential film director dies at 90|publisher=[[BBC]]|date=29 March 2019|accessdate=29 March 2019}}&lt;/ref&gt;
== അവാർഡുകളും ബഹുമതികളും ==
*For the 1985 documentary-style feature film ''Vagabond''/''Without Roof or Rule'' she received the [[Golden Lion]] of the [[Venice Film Festival]].
*In 2002 Agnès Varda was the recipient of the prestigious French Academy prize, ''[[René Clair Award]]''.
*On 4 March 2007, she was appointed a Grand Officer of the National Order of Merit of France.&lt;ref name=&quot;legiondhonneur.fr&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.culture.gouv.fr/culture/actualites/conferen/donnedieu/avarda.html |trans-title=Elevation  of Agnès Varda to the honor of Grand Officer of the National Order of Merit |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180125120721/http://www.culture.gouv.fr/culture/actualites/conferen/donnedieu/avarda.html |archivedate=25 January 2018 |title=Elévation d'Agnès Varda à la dignité de Grand officier dans l'ordre national du mérite |url-status=live |language=french |publisher=[[Ministry of Culture (France)]]}}&lt;/ref&gt;
*In 2009 ''[[The Beaches of Agnès]]'' won the best documentary film of the [[César Award]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lescesarducinema.com/#palmares |title=Accueil - Académie des Arts et Techniques du Cinéma |publisher=Lescesarducinema.com |date= |accessdate=2017-09-10}}&lt;/ref&gt;
*On 12 April 2009, she was made Commandeur de la [[Légion d'honneur]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2009/04/12/legion-d-honneur-plusieurs-proches-de-sarkozy-promus_1179810_823448.html |title=Légion d'honneur : Vincent Bolloré et Max Gallo promus |language=french |transtitle= |publisher=[[Lemonde.fr]] |date=12 April 2009 |trans-title=Legion of Honor: Vincent Bolloré and Max Gallo promoted}}&lt;/ref&gt;
*In May 2010 Varda received Directors' Fortnight's 8th Carosse d'Or award for lifetime achievement at the [[Cannes Film Festival]].&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://variety.com/2010/film/markets-festivals/spotlight-on-sidebars-1118017346/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180125114931/http://variety.com/2010/film/markets-festivals/spotlight-on-sidebars-1118017346/ |title=Spotlight on sidebars |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |first1=Jordan |last1=Mintzer |first2=Elsa |last2=Keslassy |date=7 April 2010 |accessdate=25 January 2018 |archivedate=25 January 2018}}&lt;/ref&gt;
*On 22 September 2012, Varda received an honorary degree from Liège University Belgium.
*On 14 May 2013, Varda was promoted to Grand Cross of the National Order of Merit of France.&lt;ref name=&quot;legiondhonneur.fr&quot;/&gt;
*On 22 May 2013, Varda received the 2013 FIAF Award for her work in the field of film preservation and restoration.&lt;ref&gt;{{cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130906004346/http://fiafnet.org/uk/news/21.html |url-status=dead |via=[[Wayback machine]] |url=http://fiafnet.org/uk/news/21.html |title=2013 FIAF Award presented to French Filmaker {{sic|hide=y}} Agnès Varda during the International Cannes Film Festival |work=[[fiafnet.org]] |archivedate=6 September 2013 |date=27 May 2013 |accessdate=25 January 2018 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130906004346/http://fiafnet.org/uk/news/21.html |date=2013-09-06 }}&lt;/ref&gt;
*On 10 August 2014, Varda received the Leopard of Honour award at the 67th [[Locarno Film Festival]].&lt;ref name=www.cineuropa.org&gt;{{cite web|last1=Llanos Martinez|first1=Hector|title=Agnès Varda • Director|url=http://www.cineuropa.org/it.aspx?t=interview&amp;l=en&amp;did=261466|website=www.cineuropa.org|accessdate=26 September 2014}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; She was the second female to receive the award after [[Kira Muratova]].&lt;ref name=&quot;Leopard of Honour Award&quot;&gt;{{cite web|last1=Del Don|first1=Georgia|title=The Leopard of Honour at the Locarno Film Festival will this year celebrate the great Agnès Varda|url=http://www.cineuropa.org/nw.aspx?t=newsdetail&amp;l=en&amp;did=259544|website=www.cineuropa.org|accessdate=26 September 2014|archive-date=2018-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180126012416/http://www.cineuropa.org/nw.aspx?t=newsdetail&amp;l=en&amp;did=259544|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*On 13 December 2014, Varda received the honorary [[European Film Academy Lifetime Achievement Award|Lifetime Achievement Award]], presented by the [[European Film Academy]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cineuropa.org/nw.aspx?t=newsdetail&amp;l=en&amp;did=265408|title=EFA honours Agnès Varda|accessdate=3 November 2014|work=Cineuropa|archive-date=2014-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20141103215636/http://www.cineuropa.org/nw.aspx?t=newsdetail&amp;l=en&amp;did=265408|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*On 24 May 2015, Varda received an honorary [[Palme d'or]]. She is the first woman to receive an honorary [[Palme d'or]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=A Palme d’honneur to Agnès Varda |url=http://www.festival-cannes.com/en/article/61348.html |accessdate=9 May 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518093527/http://www.festival-cannes.com/en/article/61348.html |archivedate=18 May 2015 |website=[[festival-cannes.com]]}}&lt;/ref&gt;
* On 16 April 2017, Varda was promoted to Grand officier de la Légion d'honneur.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.ladepeche.fr/article/2017/04/16/2557161-legion-honneur-francois-pinault-laurent-fabius-agnes-varda-distingues.html |language=french |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170417211510/http://www.ladepeche.fr/article/2017/04/16/2557161-legion-honneur-francois-pinault-laurent-fabius-agnes-varda-distingues.html |url-status=live |via=[[La Dépêche du Midi]] |archivedate=17 April 2017 |publisher=[[Agence France-Presse]] |title=Légion d'honneur: François Pinault, Laurent Fabius et Agnès Varda distingués |trans-title=Legion of Honor: François Pinault, Laurent Fabius and Agnès Varda honored}}&lt;/ref&gt;
*On 11 November 2017, Varda received an [[Academy Honorary Award]] for her contributions to cinema, making her the first female director to receive such an award.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.oscars.org/news/academy-honor-charles-burnett-owen-roizman-donald-sutherland-and-agnes-varda-oscars-2017 |title=THE ACADEMY TO HONOR CHARLES BURNETT, OWEN ROIZMAN, DONALD SUTHERLAND AND AGNÈS VARDA WITH OSCARS AT 2017 GOVERNORS AWARDS &amp;#124; Oscars.org &amp;#124; Academy of Motion Picture Arts and Sciences |publisher=[[Oscars.org]] |date=2017-09-06 |accessdate=2017-09-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://en.unifrance.org/news/15093/agnes-varda-the-first-female-director-to-receive-a-governors-award-in-hollywood |title=Agnès Varda, the first female director to receive a Governors Award in Hollywood - uniFrance Films |website=[[UniFrance|En.unifrance.org]] |date=2017-11-14|accessdate=2017-11-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.varsity.co.uk/film-and-tv/14086 |title=Academy Honorary Award 2017: Le Bonheur is tainted by hypocrisy |work=[[Varsity (Cambridge)|Varsity]] |date=2017-11-24 |accessdate=2017-11-29}}&lt;/ref&gt; And she became the oldest nominated person at the same edition with her documentary ''[[Faces Places (film)|Faces Places]]'' (she was 8 days older than fellow nominee [[James Ivory]]).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.telegraph.co.uk/films/2018/01/23/french-director-agnes-varda-89-becomes-oldest-ever-oscar-nominee/ |title=French director Agnès Varda, 89, becomes oldest ever Oscar nominee|work=[[Daily Telegraph]]}}&lt;/ref&gt;
*Varda was included in Cinema Eye’s 2017 list of &quot;Unforgettables.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://realscreen.com/2017/10/19/ciff-17-cinema-eye-unveils-unforgettables/ |title=CIFF ’17: Cinema Eye unveils &quot;Unforgettables&quot;|first=Daniele |last=Alcinii |date=19 October 2017 |publisher=Realscreen |accessdate=2017-11-29 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171029173755/http://realscreen.com/2017/10/19/ciff-17-cinema-eye-unveils-unforgettables/ |archivedate=29 October 2017}}&lt;/ref&gt;

&lt;!--==Filmography==
[[File:Agnes varda.jpg|thumb|right|Agnès Varda speaking at a retrospective series at the [[Harvard Film Archive]]]]

===സിനിമകൾ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Year
! Original title
! English title 
! Credits
|-
|1955
| ''[[La Pointe Courte]]''
| —
| Director, Writer
|-
|1962
| ''Cléo de 5 à 7''
| ''[[Cléo from 5 to 7]]''
|Director, Writer
|-
|1965
| ''Le Bonheur''
| ''[[Happiness (1965 film)|Happiness]]''
| Director, Writer
|-
|1966
| ''Les Créatures''
| ''The Creatures''
| Director, Writer
|-
|1967
| ''Loin du Vietnam''
| ''[[Far from Vietnam]]''
| Co-Director
|-
|1969
| ''Lions Love (...And Lies)''
| ''Lions Love (...And Lies)''
| Director, Writer, Producer
|-
|1975
| ''Daguerréotypes''
| —
| Director, Writer
|-
|1977
| ''L'Une chante, l'autre pas''
| ''[[One Sings, the Other Doesn't]]''
| Director, Writer
|-
| 1981
| ''Mur murs''
| -
|Director, Writer
|-
|1980–1981
| ''[[Documenteur]]''
| ''Documenteur''
| Director, Writer
|-
|1985
| ''Sans toit ni loi''
| ''[[Vagabond (film)|Vagabond]]''
| Director, Writer, Editor
|-
|1986–1987
| ''[[Jane B. par Agnès V.]]''
| ''Jane B. by Agnes V.''
| Director, Writer, Editor
|-
|1987
| ''Kung-Fu Master''
| ''[[Kung-Fu Master (film)|Kung-Fu Master! / Le Petit amour]]''
| Director, Writer
|-
|1991
| ''[[Jacquot de Nantes]]''
| —
| Director, Writer
|-
|1993
| ''Les demoiselles ont eu 25 ans''
| ''[[The Young Girls Turn 25]]''
| Director, Writer
|-
|1994
| ''Les Cent et une nuits de Simon Cinéma''
| ''[[A Hundred and One Nights (film)|A Hundred and One Nights]]''
| Director, Writer
|-
|2000
| ''Les Glaneurs et la glaneuse''
| ''[[The Gleaners and I]]''
| Director, Writer, Producer, Editor
|-
|2002
| ''Les Glaneurs et la glaneuse... deux ans après''
| ''The Gleaners and I: Two Years Later''
| Director, Editor
|-
|2004
| ''Cinévardaphoto''
| -
| Director, Writer
|-
|2006
| ''Quelques veuves de Noirmoutier''
| -
| Director, Writer
|-
|2008
| ''Les plages d'Agnès''
| ''[[The Beaches of Agnès]]''
| Director, Writer, Producer
|-
|2017
| ''Visages Villages''
| ''[[Faces Places (film)|Faces Places]]''
| Director
|}

===Short film===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Year
! Original title
! English title
! Credits
|-
| 1958
| ''L'opéra-mouffe''
| ''Diary of a Pregnant Woman''
| Director, Writer
|-
|1958
| ''La cocotte d'azur''
| -
| Director, Writer
|-
|1958
|''Du côté de la côte''
| -
| Director, Writer
|-
|1958
|''Ô saisons, ô châteaux ''
| -
| Director, Writer
|-
|1961
|''Les fiancés du pont MacDonald ou (Méfiez-vous des lunettes noires)''
| -
| Director, Writer
|-
|1963
|''Salut les cubains''
| -
|Director, Star
|-
|1965
|''Elsa la rose''
| -
|Director, Writer
|-
|1967
|''Oncle Yanco''
|''Uncle Yanco''
|Director, Writer, Star
|-
|1968
| ''[[Black Panthers (film)|Black Panthers]]''
| ''Huey''
| Director
|-
|1975
|''Réponse de femmes: Notre corps, notre sexe''
| ''Women Reply''
|Director, Writer, Star
|-
|1976
| ''Plaisir d'amour en Iran''
| -
|Director, Writer
|-
|1984
|''Les dites cariatides ''
|''The So-Called Caryatids''
| Director, Writer, Star
|-
|1984
|''7p. cuis., s. de b., ... à saisir''
| -
|Director, Writer
|-
|1986
|''T’as de beaux escaliers, tu sais ''
|''You’ve Got Beautiful Stairs, You Know''
|Director, Writer
|-
|1982
|''Ulysse''
| -
|Director, Writer, Star
|-
|2003
| ''Le lion volatil''
| -
| Director, Writer
|-
|2004
| ''Ydessa, les ours et etc.''
| ''Ydessa, the Bears and etc.''
| Director, Writer
|-
|2004
|''Der Viennale '04-Trailer''
| -
| Director, Writer, Star
|-
|2005
|''Les dites cariatides bis''
| -
| Director, Writer
|-
|2005
|''Cléo de 5 à 7: souvenirs et anecdotes''
| -
| Director
|-
|2015
|''Les 3 Butons'' 
|''The Three Buttons''
| Director, Writer
|}

===Television===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Year
! Original title
! English title
! Credits
|-
| 1970
| ''Nausicaa'' (TV movie)
| -
| Writer, Director
|-
|1983
|''Une minute pour une image'' (TV series Documentary)
| -
|Director
|-
|2010
|''P.O.V.'', episode 3, season 23, &quot;The Beaches of Agnes&quot;
| -
|Director, Writer, Producer, Cinematographer
|-
| 2011
| ''Agnès de ci de là Varda'', 5 episodes (TV series documentary)
| -
| Director, Writer, Star
|}
--&gt;

==പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ==
*''Les Plages d'Agnès Texte Illustre'' (2010)
*''4 by Agnès Varda: Essays'' (2007)
*''Agnès Varda, l'île et elle, Actes sud'' (2006)
*''Sans toit ni loi un film d'Agnès Varda'' (2003)
*''La marginalité à l'écran'' (1999)
*''Varda par Agnès'' (1994)
*''La Côte d'Azur, d'azur, d'azur, d'azur'' (1961)


==അവലംബം==
{{reflist|30em}}

==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്==
*''How Agnès Varda &quot;invented&quot; the New Wave'' by [[Ginette Vincendeau]], ''Four by Agnes Varda'', Criterion, 2008
*Smith, Alison. ''Agnès Varda'' Manchester University Press, 1998. Pg 3.
* Neupert, Richard. ''A History of the French New Wave Cinema''. University of Wisconsin Press, Madison, Wisconsin. 2007. Pg 57.

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{Commons category|Agnès Varda}}
* {{IMDb name|889513}} 
* [https://web.archive.org/web/20090303153940/http://cine-tamaris.com/intro.php Ciné-Tamaris. Official Site Agnes Varda and Jacques Demy]
* [http://dafilms.com/director/8991-agnes-varda/ Watch 17 films of Agnes Varda at www.dafilms.com]
* [http://www.newwavefilm.com/french-new-wave-encyclopedia/agnes-varda.shtml Biography on newwavefilm.com]
* {{YouTube|wAv7-2v3TNk|Agnès Varda describes her work}} beyond the screen to the gallery and museum.

{{Agnès Varda}}
{{Academy Honorary Award}}
{{Honorary César}}
{{European Film Academy Lifetime Achievement Award}}
{{French New Wave}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1928-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫ്രഞ്ച് ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫ്രഞ്ച് നവതരംഗ സിനിമ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫെമിനിസ്റ്റുകൾ]]</text>
      <sha1>b3qk5lpgpciscm04s1v13w0b2x7lpo7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>നടപ്പാലം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>416815</id>
    <revision>
      <id>4611813</id>
      <parentid>2747902</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T01:53:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20320-98</username>
        <id>216039</id>
      </contributor>
      <comment>ശെരി</comment>
      <origin>4611813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4173" sha1="nqd9tu9oz9bvf1qc6i49tuka8wm4qqb" xml:space="preserve">{{prettyurl|Walking_Bridge}}
[[File:Nadappalam walking bridge.jpg|thumb|[[കാസർഗോഡ് ജില്ല]]യിലെ [[നീലേശ്വരം]] കോട്ടപ്പുറം നടപ്പാലം. സമാന്തരമായി നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന കോൺക്രീറ്റ് പാലവും കാണാം]]

നദികൾക്കോ മറ്റു ജലാശയങ്ങൾക്കോ കുറുകെയായി കാൽനടയായി മാത്രം സഞ്ചരിക്കുന്നതിന് വേണ്ടി നിർമ്മിക്കുന്ന [[പാലം|പാലമാണ്]] '''നടപ്പാലം'''.   വേതാളംകുന്ന്നടപ്പാലം കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും ഭംഗി ഉള്ളതും നീളം ഏറിയതും ആയ നടപ്പാലം (ആകാശപാത)ആണ്തിരക്കേറിയ പട്ടണങ്ങളിൽ കാൽനടയായി പാത മുറിച്ചു കടക്കുന്നതിനും നടപ്പാലം ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.
==നിർമ്മിതി==

മുൻകാലങ്ങളിൽ [[മരം]] കൊണ്ടാണ് നടപ്പാലം നിർമ്മിച്ചിരുന്നതെങ്കിൽ, പിന്നീട് [[കോൺക്രീറ്റ്]] നടപ്പാലങ്ങളും നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. കൂടാതെ, [[ഉരുക്ക്]] കൊണ്ടുള്ളവയും ഇന്ന് വ്യാപകമാണ്. 

==വൈവിധ്യം==
[[File:CapilanoBridge.jpg|thumb|കാപ്പിലാനോ നടപ്പാലം, നോർത്ത് വാൻകൂവർ, ബ്രിട്ടീഷ് കൊളമ്പിയ.]]
നിർമ്മാണ സാമഗ്രിയുടെ സ്വഭാവം, നിർമ്മാണ സ്ഥലം തുടങ്ങിയവ അടിസ്ഥാനമാക്കി നടപ്പാലങ്ങളിൽ വൈവിധ്യം കാണുന്നു. അടിഭാഗത്തു കൂടി വാഹനങ്ങൾ, [[ബോട്ട്]] തുടങ്ങിയവ കടന്നു പോകാൻ സൗകര്യപ്പെടുന്ന നടപ്പാലങ്ങളുണ്ട്. [[തൂക്കുപാലം|തൂക്കുപാലങ്ങളായുള്ളവയുമുണ്ട്]]. 

ആളുകൾക്കും വളർത്തുമൃഗങ്ങൾക്കും കടന്നു പോകത്തക്ക വിധത്തിൽ മാത്രമായിരിക്കും നടപ്പാലങ്ങളുടെ നിർമ്മിതി. എന്നാൽ, ചില നടപ്പാലങ്ങളിൽ ഇരുചക്രവാഹനങ്ങളേയും അനുവദിക്കാറുണ്ട്.
==ചിത്രശാല==
&lt;gallery&gt;

File:A walking bridge in the Cahuita natural reserve.jpg|thumb|കഹൂയിറ്റ നാഷണൽ പാർക്കിലെ നടപ്പാലം A walking bridge in the Cahuita natural reserve
File:15-36-065, walking bridge - panoramio.jpg|thumb|15-36-065, walking bridge - panoramio
File:Histoic Coffee Street Walking Bridge in Lanesboro, MN.jpg|thumb|Histoic Coffee Street Walking Bridge in Lanesboro, MN
File:Walking Bridge 1, Bremen 13.JPG|thumb|Walking Bridge 1, Bremen 13
File:MazeppaWalkingBridge.JPG|thumb|MazeppaWalkingBridge
File:Sunset on the walking bridge.jpg|thumb|Sunset on the walking bridge
File:Palmerston walking bridge 2.jpg|thumb|Palmerston walking bridge 2
File:Lleida GFRP Pedestrian bridge.jpg|thumb|Lleida GFRP Pedestrian bridge
File:Pedestrian bridge over Raba river - panoramio.jpg|thumb|Pedestrian bridge over Raba river - panoramio
File:BobKerreyPedestrianBridge.jpg|thumb|BobKerreyPedestrianBridge
&lt;/gallery&gt;
[[വർഗ്ഗം:പാലങ്ങൾ| ]]
[[വർഗ്ഗം:ഗതാഗതം]]</text>
      <sha1>nqd9tu9oz9bvf1qc6i49tuka8wm4qqb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>John O. Westwood</title>
    <ns>0</ns>
    <id>429326</id>
    <revision>
      <id>4611820</id>
      <parentid>2819785</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T04:21:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9695" sha1="rkzdc9nmpmeepo4hyyxt6ccibr5rz34" xml:space="preserve">{{Infobox scientist
|name              = John O. Westwood
|image             = John Obadiah Westwood, c 1850.jpg
|image_size       = 200px
|caption           = 
|birth_date        = {{birth date|df=yes|1805|12|22}}
|birth_place       = [[Sheffield]], England
|death_date        = {{death date and age|df=yes|1893|1|2|1805|12|22}}
|death_place       = 
|residence         = 
|citizenship       = 
|nationality       = English
|ethnicity         = 
|field             = 
|work_institutions = 
|alma_mater        = 
|doctoral_advisor  = 
|doctoral_students = 
|known_for         = [[entomology]]
|author_abbrev_bot = 
|author_abbrev_zoo = 
|prizes            = [[Royal Medal]] {{small|(1855)}}
|footnotes         = 
}}

'''John Obadiah Westwood''' (22 ഡിസംബർ 1805 – 2 ജനുവരി 1893) ഒരു  [[ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യം|ബ്രിട്ടീഷ്]] [[പ്രാണിപഠനശാസ്ത്രം|പ്രാണിപഠനശാസ്ത്രജ്ഞനും]] [[പുരാവസ്തുശാസ്ത്രം|പുരാവസ്തുശാസ്ത്രജ്ഞനും]] ആയിരുന്നു. 

ശാസ്ത്രത്തിലുള്ള താല്പര്യംമൂലം അദ്ദേഹം നിയമപഠനം  പാതിവഴിയിൽ ഉപേക്ഷിച്ചു. അദ്ദേഹം [[Frederick William Hope]]-ന്റെ ശുപാർശയാൽ [[ഓക്സ്ഫഡ് സർവകലാശാല|ഓക്സ്ഫഡ് സർവകലാശാലയുടെ]] പരിപാലകനും തുടർന്ന് പ്രൊഫസറുമായി നിയമിക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.oxforddnb.com/view/article/29140|last=Foote|first=Yolanda |title=Westwood, John Obadiah (1805–1893)|work=[[Oxford Dictionary of National Biography]]|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2004 |accessdate=5 February 2009}}&lt;/ref&gt;[[Linnean Society of London]]-ഇലും [[Royal Entomological Society]]-ഇലും അദ്ദേഹം അംഗമായിരുന്നു.

30 ഡിസംബർ 1892-ൽ അദ്ദേഹം തളർന്നുവീഴുകയും തുടർന്ന് അബോധാവസ്ഥയിൽ കിടന്ന് 2 January 1893-ൽ മരണമടയുകയും ചെയ്തു.

== സംഭാവനകൾ==
[[Image:JOWestwood.jpg|thumb]]
Partial list

===പൊതുവായത്===
* Class Insecta.in Griffith, E. The animal kingdom arranged in conformity with its organisation by the Baron Cuvier. Whittaker, London. 796 pp (1832).
* ''An introduction to the modern classification of insects'' Longman, Orme, Brown, Green, and Longmans, London. (−1839) 
* ''Synopsis of the genera of British Insects''. Longman, Orme, Brown, Green, and Longmans, London. 158 pp. (1840) [http://antbase.org/ants/publications/0382/0382.pdf The full text]
* ''The Cabinet of Oriental Entomology'' (1848) [https://www.biodiversitylibrary.org/item/79178#154 The full text]
* Arcana Entomologica, or illustrations of new, rare, and interesting exotic insects. Volumes 1 &amp; 2. [Volume 1 published in parts, 1841-1843. Volume 2 published in parts, 1843-1845]. 
* ''Thesaurus Entomologicus Oxoniensis: or illustrations of new, rare and interesting insects, for the most part coloured, in the collections presented to the University of Oxford by the Rev. [[Frederick William Hope|F.W. Hope]]''. London: McMillan &amp; Co., i–xxiv, 205 pp., 40 pls (1873-1874) [Published in 4 parts: Part I, pp.&amp;nbsp;1–56 in 1873; parts II-IV in 1874].

===[[Hymenoptera]] എന്ന പ്രാണിവർഗ്ഗത്തിന്റെ നിരയെപ്പറ്റി===
* Description of several British forms amongst the parasitic hymenopterous insects. ''London &amp; Edinburgh Phil. Mag. J. Sci.'' 1: 127–129 (1832).
* Further notices of the British parasitic hymenopterous insects; together with the &quot;Transactions of a fly with a long tail,&quot; observed by Mr. E. W. Lewis; and additional observations. ''Magazine of Natural History'' 6: 414–421. (1833).
* Descriptions of several new British forms amongst the parasitic hymenopterous insects. ''London &amp; Edinburgh Phil. Mag. J. Sci.'' 2: 443–445 (1833). [https://web.archive.org/web/20070710121319/http://128.146.250.117/pdfs/725/725.pdf The full text] 
* Descriptions of several new British forms amongst the parasitic hymenopterous insects. ''London &amp; Edinburgh Phil. Mag. J. Sci.'' 3: 342–344 1833.. 
* &quot;...Hymenopterous Insects, which Mr Westwood regarded as new to science.&quot; ''Proceedings of the Zoological Society of London'' 3: 68–72. (1835) [http://antbase.org/ants/publications/3061/3061.pdf The full text]
* Characters of new genera and species of hymenopterous insects.. ''Proceedings of the Zoological Society of London'' 3: 51–72 (1835). [http://antbase.org/ants/publications/0382/0382.pdf The full text]
* Observations on the genus Typhlopone, with descriptions of several exotic species of ants. ''Annals and Magazine of Natural History 6: 81–89'' (1840) [https://web.archive.org/web/20110724090301/http://128.146.250.117/pdfs/851/851.pdf The full text].
* On the Evaniidae and some allied genera of hymenopterous insects. ''Annals and Magazine of Natural History'' (1)7: 535–538 (1841). 
* Monograph of the hymenopterous group, Dorylides. ''Arcana Entomologica'' 1(5): 73–80 (1842) [http://antbase.org/ants/publications/8146/8146.pdf The full text].
* On Evania and some allied genera of hymenopterous insects. Transactions of the Royal Entomological Society of London 3(4): 237–278 (1843). 
* Description of a new species of the hymenopterous genus Aenictus, belonging to the Dorylidae. ''Journal of Proceedings of the Entomological Society of London'' 1840–1846: 85. (1843). [http://antbase.org/ants/publications/3063/3063.pdf  The full text].
* Description of a new dorylideous insect from South Africa, belonging to the genus Aenictus. ''Transactions of the Entomological Society of London'' 4: 237–238 (1847). 
* Description of the &quot;Driver&quot; ants, described in the preceding article. ''Transactions of the Entomological Society of London'' 5: 16–18 (1847). 
* Descriptions of some new species of exotic Hymenoptera belonging to Evania and the allied genera, being a supplement to a memoir on those insects published in the third volume of the Transactions of the Entomological Society. ''Transactions of the Royal Entomological Society of London'' (2)1: 213–234. (1851).
* Descriptions of some new species of short-tongued bees belonging to the genus Nomia.  ''Transactions of the Entomological Society of London'' 1875: 207–222. (1875).
* Contributions to fossil entomology. ''Quarterly Journal of the Geological Society of London'' 10: 378–396 1854. [http://antbase.org/ants/publications/3066/3066.pdf  The full text]

===ശലഭങ്ങളെപ്പറ്റി===
* With [[Henry Noel Humphreys]] British Moths and Their Transformations. London: William Smith, 1843–1845. 2 Volumes.

===[[Mantodea|തൊഴുകയ്യൻപ്രാണികളെപ്പറ്റി]]===
* Revisio Insectorum Familiae Mantidarum, speciebus novis aut minus cognitis descriptis et delineatis. – Revisio Mantidarum. Gurney &amp; Jackson, London. 55pp. &amp; 14 plates. (1889).

===[[Phasmida|ചുള്ളിപ്രാണികളെപ്പറ്റി]]===
* Insectorum Arachnoidumque Decades duo. ''Zoological Journal'', 5(10): 440-453, pl. 22. (1834).
* Catalogue of the Orthopterous Insects in the Collection of British Museum. Part I: Phasmidae. British Museum, London. (1859).
*  Heteropteryx hopei, Westw. ''Transactions of the Entomological Society of London'', 2(3): 16-17.(1864).

==അവലംബം==
{{reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==
{{Wikisource|Special:Search/John_Obadiah_Westwood|John Obadiah Westwood}}
{{Wikispecies|John Obadiah Westwood}}
*[http://www.lib.ncsu.edu/exhibits/westwood/ John Obadiah Westwood]
*[http://www.stsepulchres.org.uk/burials/westwood_john.html Page on John Obadiah Westwood's grave in St Sepulchre's Cemetery, Oxford, with biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924042711/http://www.stsepulchres.org.uk/burials/westwood_john.html |date=2020-09-24 }}
*[http://www.nhm.ac.uk/research-curation/collections-library/collections-and-library-index.html Manuscripts at the [[Natural History Museum, London|Natural History Museum]]]
*''Arcana entomologica'', 1845 at Oxford Digital Library: [http://www2.odl.ox.ac.uk/gsdl/cgi-bin/library?e=d-000-00---0munahi01--00-0-0-0prompt-10---4------0-1l--1-en-50---20-about---00001-001-1-1isoZz-8859Zz-1-0&amp;a=d&amp;c=munahi01&amp;cl=CL1.1&amp;d=munahi001-aaa Volume One]; [http://www2.odl.ox.ac.uk/gsdl/cgi-bin/library?e=d-000-00---0munahi01--00-0-0-0prompt-10---4------0-1l--1-en-50---20-about---00001-001-1-1isoZz-8859Zz-1-0&amp;a=d&amp;c=munahi01&amp;cl=CL1.1&amp;d=munahi001-aab Volume Two].
*[http://siarchives.si.edu/findingaids/FARU7112.htm Smithsonian Archives]
* [https://archive.org/details/introductiontomo00west An introduction to the modern classification of insects : founded on the natural habits and corresponding organisation of the different families (1839)]
* [https://www.biodiversitylibrary.org/creator/1847 J. O. Westwood's illustrated works in the Biodiversity Heritage Library].
* {{cite DNB|wstitle=Westwood, John Obadiah}}
* [http://www.oum.ox.ac.uk/cgi-bin/entcolls.cgi?detail_oid=828 OUM] Description of Westwood's collection

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:ജീവശാസ്ത്രജ്ഞർ - അപൂർണ്ണലേഖനങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>rkzdc9nmpmeepo4hyyxt6ccibr5rz34</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അനിമൺ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>431761</id>
    <revision>
      <id>4611851</id>
      <parentid>4448685</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T08:00:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11187" sha1="nmleznk88rl0ft63xwzopwhw0tf8pg7" xml:space="preserve">{{prettyurl|Anemone}}
{{taxobox
| image = Anemones5.jpg
| image_caption = ''Anemone coronaria''
| display_parents = 2
|regnum =  [[Plantae]]
|unranked_divisio =  [[Angiosperms]]
|unranked_classis =  [[ Eudicots]]
|order  = [[ Ranunculales]]
|famila =  [[Ranunculaceae]]
|subfamila =  [[Ranunculoideae]]
|genus  =  [[Anemone]]
| taxon = Anemone
| authority = [[Carl Linnaeus|L.]]
| type_species =''[[Anemone coronaria]]'' L.
| subdivision_ranks = Species
| subdivision = See text
| synonyms = 
''Anemoclema''  &lt;small&gt;(Franch.) W. T. Wang&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
''Anemonastrum'' &lt;small&gt;Holub&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
''Anemonidium'' &lt;small&gt;(Spach) Holub&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
''Anetilla'' &lt;small&gt;Galushko&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
''Arsenjevia'' &lt;small&gt;Starod.&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
''Eriocapitella'' &lt;small&gt;Nakai&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
''Jurtsevia'' &lt;small&gt;[[Áskell Löve|Á.]] &amp;amp; [[Doris Löve|D. Löve]]&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
&lt;small&gt;'''Probable synonyms:'''&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
''[[Barneoudia]]'' &lt;small&gt;Gay&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
''[[Hepatica]]'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
''[[Knowltonia (plant)|Knowltonia]]'' &lt;small&gt;Salisb.&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
''[[Oreithales]]'' &lt;small&gt;Schltdl.&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
''[[Pulsatilla]]'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
&lt;small&gt;Sources: GRIN,&lt;ref name=&quot;GRIN&quot;&gt;{{cite web
 | url = http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?664
 | title =  Genus: ''Anemone'' L. 
 | accessdate = 2008-05-15
 | author = Germplasm Resources Information Network (GRIN)
 | authorlink = Germplasm Resources Information Network 
 | date = 2007-05-10
 | work = Taxonomy for Plants
 | publisher = [[United States Department of Agriculture|USDA]], [[Agricultural Research Service|ARS]], National Genetic Resources Program, National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland
 }}&lt;/ref&gt; ING,&lt;ref name='IPNI'&gt;{{cite web
 | url = http://botany.si.edu/ing/INGsearch.cfm?searchword=Anemone
 | title = Plant Name Search Results
 | accessdate = 2008-04-18
 | author = International Organization for Plant Information (IOPI)
 | work = [[International Plant Names Index]]
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fna/&gt; &lt;/small&gt;
}}

'''''അനിമൺ ''''' {{IPAc-en|ə|ˈ|n|ɛ|m|ə|n|iː}} [[Temperateness|മിതോഷ്ണമേഖലാ]] സ്വദേശിയായ [[റാണുൺകുലേസീ]] കുടുംബത്തിലെ 200 ഓളം വരുന്ന പൂച്ചെടികളുടെ ഒരു [[genus|ജനുസ്സാണ്]]. ഈ ജനുസ്സ് [[Pulsatilla|പൾസറ്റില്ല]] ('പസ്ക്വു പുഷ്പം'), [[Hepatica|ഹെപ്റ്റിക്ക]] എന്നിവയുമായി വളരെ അടുത്ത ബന്ധമുള്ളതാണ്. ചില സസ്യശാസ്ത്രജ്ഞർ ഈ ജനീറയെ അനിമൺ-ൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.


[[Image:Anemone (PSF).png|thumb|140px|right|An illustration of an Anemone.]]
Hoot et al. proposed the following two subgenera (and sections) be retained;
* ''Anemonidium'' &lt;small&gt;(Spach) Juz.&lt;/small&gt;
** ''Hepatica'' &lt;small&gt;Spreng.&lt;/small&gt;
** ''Keiskea'' &lt;small&gt;Tamura&lt;/small&gt;
** ''Anemonidium'' &lt;small&gt;Spach&lt;/small&gt;
** ''Omalocarpus'' &lt;small&gt;DC.&lt;/small&gt;
* ''Anemone'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
** ''Pulsatilloides'' &lt;small&gt;DC.&lt;/small&gt;
** ''Pulsatilla'' &lt;small&gt;(Mill.) DC.&lt;/small&gt;
** ''Rivularidium'' &lt;small&gt;Jancz.&lt;/small&gt;
** ''Anemone'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;

ഈ വിഭാഗങ്ങളിൽ അനേകം സബ്സെക്ഷനും സീരീസും നിർവചിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.

=== തിരഞ്ഞെടുത്ത ഇനം ===
{{main|List of Anemone species}}
The 2008 ''[[Flora of North America]]'' estimated there were 150 species of Anemone,&lt;ref name=fna/&gt;&lt;ref name=tpl/&gt; including:

{{Div col|colwidth=20em}}
*''[[Anemone apennina]]'' - Blue anemone
*''[[Anemone baicalensis]]'' - Baikal anemone
*''[[Anemone blanda]]'' – Greek windflower
*''[[Anemone canadensis]]''
*''[[Anemone caroliniana]]'' - Carolina anemone
*''[[Anemone chinensis]]'' - Chinese anemone
*''[[Anemone coronaria]]'' – Poppy anemone
*''[[Anemone cylindrica]]'' - Thimbleweed, prairie crocus, candle anemone
*''[[Anemone deltoidea]]'' - Three-leaved anemone, Columbian windflower
*''[[Anemone drummondii]]'' - Drummond's anemone
*''[[Anemone halleri]]'' – Haller's anemone
*''[[Anemone hepatica]]'' - Sharp-lobed anemone
*''[[Anemone hortensis]]'' - Broad-leaved anemone
*''[[Anemone hupehensis]]'' – Chinese anemone
**var. ''japonica'' – Japanese anemone
*''[[Anemone jamesonii]]''
*''[[Anemone lancifolia]]'' - Mountain thimbleweed
*''[[Anemone multifida]]'' - Cliff anemone
*''[[Anemone narcissiflora]]'' – Narcissus anemone
*''[[Anemone nemorosa]]'' – European wood anemone
*''[[Anemone occidentalis]]''
*''[[Anemone oregana]]'' - Western wood anemone, Oregon anemone
*''[[Anemone parviflora]]'' - Small-flowered anemone
*''[[Anemone quinquefolia]]'' – American wood anemone
*''[[Anemone ranunculoides]]'' – Yellow woodland anemone
*''[[Anemone richardsonii]]''
*''[[Anemone riparia]]'' - Riverbank anemone
*''[[Anemone rivularis]]'' – Riverside windflower
*''[[Anemone sylvestris]]'' – Snowdrop windflower
*''[[Anemone tenuifolia]]''
*''[[Anemone thomsonii]]''
*''[[Anemone trifolia]]''
*''[[Anemone tuberosa]]'' - Desert anemone, tuber anemone
*''[[Anemone virginiana]]'' - Tall anemone, tall thimbleweed
{{div col end}}

===Former ''Pulsatilla'' species===
*''[[Pulsatilla alpina]]'' – Alpine anemone
*''[[Anemone occidentalis]]'' – Western pasqueflower
*''[[Pulsatilla patens]]'' – Pasqueflower, prairie crocus
*''Anemone pulsatilla'' – Pasque flower (see ''[[Pulsatilla vulgaris]]'')

===Former ''Hepatica'' species===
*''[[Anemone hepatica]]'' – syn. ''Hepatica nobilis''
*''[[Anemone acutiloba]]''
== ചിത്രശാല==
&lt;gallery widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;200px&quot;&gt;
File:Oosterse_anemoon_(Anemone_blanda).jpg|Greek anemone (''[[Anemone blanda]]'')
File:Anemone_sylvestris_001.JPG|Snowdrop anemone (''[[Anemone sylvestris]]''), native to meadows in Europe
File:Anemone_nemorosa_001.JPG|European wood anemone (''[[Anemone nemorosa]]'')
File:Anemone hupehensis-IMG 5554.jpg|Japanese anemone (''Anemone hupehensis'' var. ''japonica'')
File:Hakusanitige.JPG|''[[Anemone narcissiflora]]''
File:AnemonesIsrael1.jpg|Poppy anemone (''Anemone coronaria'') in [[Shokeda]] Forest, [[Israel]]
&lt;/gallery&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist|30em|refs=

&lt;ref name=fna&gt;{{harvnb|FNA|2008|Loc=[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=101733 v.&amp;nbsp;3  ''Anemone'']}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=tpl&gt;{{harvnb|The Plant List|2013|loc=[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=Anemone ''Anemone'']}}&lt;/ref&gt;

}}

== ഗ്രന്ഥസൂചിക ==
{{refbegin|30em}}
* {{WD1913|title=Anemone|no-prescript=1}}
* {{cite web
 | url = http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ANEMO
 | title = PLANTS Profile, ''Anemone'' L.
 | accessdate = 2008-05-16
 | author = Natural Resources Conservation Service (NRCS)
 | authorlink = Natural Resources Conservation Service
 | publisher = [[United States Department of Agriculture]]
 | work = The PLANTS Database
 | archive-date = 2008-11-01
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081101151958/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ANEMO
 | url-status = dead
 }}
* {{cite web|last=FNA|authorlink=Flora of North America|title=Flora of North America|url=http://www.efloras.org/flora_page.aspx?flora_id=1|year=2008|accessdate=3 October 2016|publisher=Oxford University Press|location=New York|ref={{harvid|FNA|2008}}|archive-date=2010-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20101028024531/http://efloras.org/flora_page.aspx?flora_id=1|url-status=dead}}
* {{cite journal|last1=Ehrendorfer|first1=Friedrich|last2=Ziman|first2=Svetlana N.|last3=König|first3=Christiane|last4=Keener|first4=Carl. S.|last5=Dutton|first5=Bryan E.|last6=Tsarenko|first6=Olga N.|last7=Bulakh|first7=Elena V.|last8=Boşcaiu|first8=Monica|last9=Médail|first9=Frédéric|last10=Kästner|first10=Arndt|title=Taxonomic revision, phylogenetics and transcontinental distribution of ''Anemone'' section ''Anemone'' (Ranunculaceae)|journal=[[Botanical Journal of the Linnean Society]]|date=July 2009|volume=160|issue=3|pages=312–354|doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00861.x}}
* {{cite journal|last1=Hoot|first1=Sara B.|last2=Reznicek|first2=Anton A.|last3=Palmer|first3=Jeffrey D.|title=Phylogenetic Relationships in Anemone (Ranunculaceae) Based on Morphology and Chloroplast DNA|journal=Systematic Botany|date=January 1994|volume=19|issue=1|pages=169|doi=10.2307/2419720|ref={{harvid|Hoot et al|1994}}}}
* {{cite journal|last1=Hoot|first1=Sara B.|last2=Meyer|first2=Kyle M.|last3=Manning|first3=John C.|title=Phylogeny and Reclassification of ''Anemone'' (Ranunculaceae), with an Emphasis on Austral Species|journal=[[Systematic Botany]]|date=1 March 2012|volume=37|issue=1|pages=139–152|doi=10.1600/036364412X616729|ref={{harvid|Hoot et al|2012}}}}
* {{ITIS |id=18425 |taxon=Anemone L. |accessdate=15 May 2008}}
* {{cite web|last1=The Plant List|authorlink=The Plant List|title=The Plant List Version 1.1|url=http://www.theplantlist.org/|publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] and [[Missouri Botanical Garden]]|accessdate=7 July 2015|date=2013|ref=harv|archive-date=2019-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20190523171514/http://www.theplantlist.org/|url-status=dead}}
* {{cite journal|last1=Wang|first1=Wei|last2=Lu|first2=An-Ming|last3=Ren|first3=Yi|last4=Endress|first4=Mary E.|last5=Chen|first5=Zhi-Duan|title=Phylogeny and classification of Ranunculales: Evidence from four molecular loci and morphological data|journal=Perspectives in Plant Ecology, Evolution and Systematics|date=January 2009|volume=11|issue=2|pages=81–110|doi=10.1016/j.ppees.2009.01.001|ref={{harvid|Wang et al|2009}}}}
* {{cite journal|last1=Ziman|first1=SN|last2=Keener|first2=CS|last3=Kadota|first3=Y|last4=Tsarenko|first4=OM|title=A revision of ''Anemone'' L. (Ranunculaceae) from the Southern Hemisphere|journal=Journal of Japanese Botany|date=August 2006|volume=81|issue=4|pages=193–224}}
* {{cite journal|last1=Ziman|first1=SN|last2=Bulakh|first2=EV|last3=Kadota|first3=Y|last4=Keener|first4=CS|title=Modern view on the taxonomy of the genus Anemone L. sensu stricto (Ranunculaceae)|journal=Journal of Japanese Botany|date=June 2008|volume=83|issue=3|pages=127–155}}
* {{cite journal|last1=Ziman|first1=Svetlana|last2=Bulakh|first2=Elena|last3=Tsarenko|first3=Olga|title=''Anemone'' L. (Ranunculaceae): comparative  morphology and taxonomy of the species from the Balkan flora|journal=Botanica Serbica|date=2011|volume=35|issue=2|pages=87–97|url=http://botanicaserbica.bio.bg.ac.rs/arhiva/pdf/2011_35_2_536_full.pdf|ref={{harvid|Ziman et al|2011}}}}
* {{Cite web|title=The Anemone Flower: Its Meanings &amp; Symbolism|url=http://www.flowermeaning.com/anemone-flower-meaning/|date=2016|website=Flower Meaning|access-date=16 January 2016|ref={{harvid|Flower meaning|2016}}}}
{{refend}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==
{{Commons category|Anemone}}
{{Wikispecies}}

[[വർഗ്ഗം:കാൾ ലിനേയസ് നാമകരണം ചെയ്തവ]]</text>
      <sha1>nmleznk88rl0ft63xwzopwhw0tf8pg7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അജുഗ റെപ്റ്റൻസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>431891</id>
    <revision>
      <id>4611836</id>
      <parentid>3622689</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T06:17:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4824" sha1="6a8jpalieyx238u6y2km52v75gqofc9" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ajuga reptans}}
{{speciesbox
| image = Ajuga reptans 20070429 132711 1.jpg
| genus = Ajuga
| species = reptans
| authority = [[Carl Linnaeus|L.]]
}}
'''ബഗിൾ, ബ്ലൂ ബഗിൾ, ബഗിൾ ഹെർബ്, ബഗിൾ വീഡ്, കാർപെറ്റ് വീഡ്, കാർപെറ്റ് ബഗിൾ വീഡ്, കോമൺ ബഗിൾ,''' തുടങ്ങിയ പൊതുനാമങ്ങളിലറിയപ്പെടുന്ന '''''അജുഗ റെപ്റ്റൻസ്'''  '''&quot;സെന്റ് ലോറൻസ് പ്ലാന്റ്''''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. യൂറോപ്യൻ സ്വദേശിയായ ഈ സസ്യം ബഹുവർഷ [[കുറ്റിച്ചെടി]]യാണ്. [[വടക്കേ അമേരിക്ക]]യുടെ ഭാഗങ്ങളിൽ വ്യാപകമായ ഈ സസ്യം ഒരു തോട്ടം സസ്യം ആയി ഭൂമിയ്ക്ക് പുതപ്പായി കാണപ്പെടുന്നു. നിരവധി കൾട്ടിവേഴ്സിനെ തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതിൽ '''&quot;കെയ്റ്റ്ലിൻസ് ജയന്റ്&quot;''' (&quot;Caitlin's Giant&quot;) [[റോയൽ ഹാർട്ടിക്കൽ കൾച്ചറൽ സൊസൈറ്റി ഓഫ് ഗാർഡൻ മെറിറ്റ് അവാർഡ്]] നേടിയിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt; &quot;Ajuga reptans AGM&quot;. Royal Horticultural Society. Retrieved 27 July 2013.&lt;/ref&gt; അജുഗ റെപ്റ്റൻസ്, [[United Kingdom|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിലെ]] ജൈവവൈവിദ്ധ്യ പ്രവർത്തന പദ്ധതിയായ [[Purple moor grass and rush pastures|പർപ്പിൾ മൂർ ഗ്രാസ ആൻഡ് റഷ് പാസ്ചേഴ്സ്]] ആവാസസ്ഥലത്തിലെ ഒരു ഘടകമാണ്.

ശ്വാസകോശ സംബന്ധമായ അസുഖങ്ങളുടെ ചികിത്സക്ക് പരമ്പരാഗത ഓസ്ട്രിയൻ മരുന്നുകളിലൊന്നായ ഉള്ളിൽ കഴിക്കുന്ന ഒരു ചായയായി ''അജുഗ റെപ്റ്റൻസ്'' ഔഷധി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite journal
 | pmid = 23770053
| pmc = 3791396
| year = 2013
| author1 = Vogl
| first1 = S
| title = Ethnopharmacological in vitro studies on Austria's folk medicine--an unexplored lore in vitro anti-inflammatory activities of 71 Austrian traditional herbal drugs
| journal = Journal of Ethnopharmacology
| volume = 149
| issue = 3
| pages = 750–71
| last2 = Picker
| first2 = P
| last3 = Mihaly-Bison
| first3 = J
| last4 = Fakhrudin
| first4 = N
| last5 = Atanasov
| first5 = A. G.
| last6 = Heiss
| first6 = E. H.
| last7 = Wawrosch
| first7 = C
| last8 = Reznicek
| first8 = G
| last9 = Dirsch
| first9 = V. M.
| last10 = Saukel
| first10 = J
| last11 = Kopp
| first11 = B
| doi = 10.1016/j.jep.2013.06.007
}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}
* {{cite book | author=[[Liberty Hyde Bailey|Bailey, L. H.]] | title=Manual of Gardening (Second Edition).  | url=http://www.gutenberg.org/etext/9550 | year=2005 | publisher=[[Project Gutenberg|Project Gutenberg Literary Archive Foundation]]}}
* [https://web.archive.org/web/20081003102036/http://www.butterfly-conservation.org/uploads/Bracken%20for%20Butterflies.pdf Bracken for Butterflies] leaflet by [[Butterfly Conservation]]

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==
{{Commons|Ajuga reptans|Ajuga reptans}}
{{Wikiversity-bc|Ajuga reptans}}
*[http://www.hcs.ohio-state.edu/pocketgardener/source/description/aj_ptans.html Ohio State University: ''Ajuga reptans''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070704061510/http://www.hcs.ohio-state.edu/pocketgardener/source/description/aj_ptans.html |date=2007-07-04 }}
*[http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Ajuga+reptans Plants For A Future: ''Ajuga reptans'']
*[http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=AJRE USDA Plants Profile: ''Ajuga reptans''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502091723/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=AJRE |date=2013-05-02 }}

[[വർഗ്ഗം:സസ്യജനുസുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പുഷ്പങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഔഷധസസ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:യൂറോപ്പിലെ സസ്യജാലം]]
[[വർഗ്ഗം:ഫ്രാൻസിലെ സസ്യജാലം]]
[[വർഗ്ഗം:ലാമിയേസി]]</text>
      <sha1>6a8jpalieyx238u6y2km52v75gqofc9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അംബ്രോനിയ അംബെല്ലാറ്റ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>439985</id>
    <revision>
      <id>4611822</id>
      <parentid>3283923</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T04:38:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2830" sha1="rzh42c0y02jfh90la7dii7b4bzgy84v" xml:space="preserve">{{prettyurl|Abronia umbellata}}
{{Speciesbox
|image = Abronia umbellata.jpg
|status =
|status_system =
|taxon = Abronia umbellata
|authority = [[Jean-Baptiste Lamarck|Lam.]] 1793
|synonyms_ref=&lt;ref&gt;[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2610268 The Plant List, ''Abronia umbellata'' Lam. ]&lt;/ref&gt;
|synonyms={{collapsible list|bullets = true
|''Abronia californica'' &lt;small&gt;Raeusch.&lt;/small&gt;
|''Abronia glauca'' &lt;small&gt;Menzies ex Hook.&lt;/small&gt;
|''Abronia rosea'' &lt;small&gt;Hartw. ex Loudon&lt;/small&gt;
|''Abronia rotundifolia'' &lt;small&gt;C.F.Gaertn.&lt;/small&gt;
|''Tricratus admirabilis'' &lt;small&gt;L'Hér. ex Willd.&lt;/small&gt; 
|''Tricratus admirabilis'' &lt;small&gt;Pritz.&lt;/small&gt;
|''Abronia acutalata'' &lt;small&gt;Standl.&lt;/small&gt;
|''Abronia breviflora'' &lt;small&gt;Standl.&lt;/small&gt;
}}}}
'''അംബ്രോനിയ അംബെല്ലാറ്റ''' (പിങ്ക് സാൻഡ് വെർബെന) പടിഞ്ഞാറൻ വടക്കേ [[അമേരിക്ക]]യിലേ [[സപുഷ്പി]]യായ ബഹുവർഷ സസ്യമാണ്. '''ബീച്ച് സാൻഡ് വെർബെന''', '''പർപ്പിൾ സാൻഡ് വെർബെന''' എന്നിവയാണ് ഇവയുടെ മറ്റു സാധാരണ പേരുകൾ. അബ്രോനിയ മാരിറ്റിമ ഉൾപ്പെടെ അബ്രോനിയ അംബെല്ലാറ്റ പലപ്പോഴും അബ്രോണിയയുടെ മറ്റ് സ്പീഷീസുകളുമായി സങ്കരയിനം ഉണ്ടാകുന്നു. [[കാലിഫോർണിയ]]യിൽ ഈ സസ്യം ഉദ്യാനസസ്യമായും വളർത്തുന്നു.
== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==
*[http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?5194,5195,5203 Jepson Manual treatment — ''Ambronia umbellata'']
*[http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ABUM United States Department of Agriculture Plants Profile: ''Abronia umbellata''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060929114409/http://www.plants.usda.gov/java/profile?symbol=ABUM |date=2006-09-29 }}
*[http://www.calflora.org/cgi-bin/species_query.cgi?where-calrecnum=18 ''Abronia umbellata'' — Calphotos Photo Gallery, University of California]
*[http://www.laspilitas.com/plants/1149.htm Las Pilates Nursery : ''Abronia umbellata'']
*[http://www.wildflower.org/plants/result.php?id_plant=ABUM Lady Bird Johnson Wildflower Center, University of Texas at Austin: ''Abronia umbellata'']

[[വർഗ്ഗം:സപുഷ്പികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഉദ്യാന സസ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാലിഫോർണിയയിലെ സസ്യജാലം]]</text>
      <sha1>rzh42c0y02jfh90la7dii7b4bzgy84v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഹോങ്മെങ് ഒ.എസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>475285</id>
    <revision>
      <id>4611809</id>
      <parentid>4342254</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T23:19:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19999" sha1="2l7n9gd10x9htgodpidg2bdlgnl47ko" xml:space="preserve">{{prettyurl|Hongmeng OS}}
{{Infobox OS
| name = HarmonyOS
| logo = HMOS Logo Icon.svg
| logo_size = 150px
| logo caption = 
| logo alt = 
| screenshot =
| caption = ഹാർമണിഒഎസ് 3.0 വാവെയ് പി40 പ്രോയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു
| screenshot_size = 214px
| collapsible = no
| version of = &lt;!-- For articles about releases of operating systems ONLY --&gt;
| developer = [[Huawei]]
| owner = [[Huawei]]
| family = [[Unix-like]]
| working state = Current &lt;!-- &quot;Current&quot;, &quot;Discontinued&quot; (operating systems), or &quot;No longer supported&quot; (releases) --&gt;
| source model = &lt;!-- OpenHarmony: [[Open source]]&lt;ref&gt;https://device.harmonyos.com/en/docs/start/get-code/oem_sourcecode_guide-0000001050769927 {{Bare URL inline|date=May 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://gitee.com/openharmony {{Bare URL inline|date=May 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;other parts: unknown --&gt;
| released = {{Start date and age|2019|8|9}}
| discontinued = &lt;!-- DON'T use this for articles about releases of operating systems. --&gt;
| RTM date = &lt;!-- {{Start date and age|YYYY|MM|DD|df=yes/no}} ONLY for articles about OS releases --&gt;
| GA date = &lt;!-- {{Start date and age|YYYY|MM|DD|df=yes/no}} ONLY for articles about OS releases --&gt;
| latest release version = 3.0.0.76 (SP7DEVC786E76R7P3)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Huawei HarmonyOS 3.0 Beta release for developers, Final version on July 24 |url=https://www.huaweiupdate.com/huawei-harmonyos-3-0-beta-release-for-developers/ |website=Huawei Update |publisher=Huawei Update |access-date=28 August 2022}}&lt;/ref&gt;
| latest release date = ({{Start date and age|2022|07|27}})&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Li |first1=Deng |title=HarmonyOS 3.0 Launched: Be One, Be More |url=https://www.huaweicentral.com/harmonyos-3-0-launched-be-one-be-more/ |website=Huawei Central |publisher=Huawei Central |access-date=28 August 2022}}&lt;/ref&gt;
| latest preview version = 3.0.0.111 Beta (C00E110R8P9)
| latest preview date = ({{Start date and age|2022|08|28}})&lt;ref&gt;{{cite web |title=Huawei HarmonyOS 3.0.0.111 Beta update released |url=https://www.huaweiupdate.com/huawei-harmonyos-3-0-0-111-beta-update-released/ |website=Huawei Update |publisher=Huawei Update |access-date=28 August 2022}}&lt;/ref&gt;
| marketing target = [[Internet of Things]], [[wireless router]]s, [[smartphone]]s, [[tablet computer]]s, [[smart TV]]s, [[smartwatch]]es, [[smart speaker]]s, [[personal computer]]s, [[mixed reality| mixed reality headset]]s, [[virtual reality headset]]s, [[Wireless]] [[Earphone|earbuds]], [[Wireless]] [[Headphones]], [[wearable devices]], [[augmented reality headset]]s, [[Printer (computing)|Smart Printers]], [[car]]s, [[smart home]]s, [[big business|enterprise]], [[industrial sector|industry]], [[aerospace]]
| programmed in = [[C (programming language)|C]], [[C++]], [[Java (programming language)|Java]]{{small|(until HMOS 3.0)}}, 
[[JavaScript|JS]], [[Expandable Typescript|eTS]] and Cangjie&lt;ref&gt;{{cite web |title=Huawei testing own programming language registration |url=https://www.rprna.com/news/huawei-testing-own-programming-language-registration/ |website=RPNA |publisher=RPNA Team |access-date=March 17, 2022 |archive-date=2022-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220317080810/https://www.rprna.com/news/huawei-testing-own-programming-language-registration/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| languageAdd developing languages~JavaScript,eTS(Expandable Typescript) for Harmony OS and Python for OpenHarmony = &lt;!-- Supported human languages (English, French, Italian, Arabic, Chinese ...) --&gt;
| updatemodel = [[Over-the-air programming|Over-the-air]]
| language count = 76
| language footnote = 
| package manager = .app on [[HarmonyOS Ability Package|HAP]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Application Fundamentals|url=https://developer.harmonyos.com/en/docs/documentation/doc-guides/basic-fundamentals-0000000000041611#EN-US_TOPIC_0000001063248002__section1143551551216|access-date=2021-06-17|language=en}}&lt;/ref&gt; and [[Android application package|APK]]-based (Ark Compiler)
| supported platforms = [[64-bit]] [[ARM architecture|ARM]], [[RISC-V]], [[x86]], [[x64]] and LoongArch&lt;ref&gt;{{cite web |title=OpenHarmony 3.0 successfully adapted Loongson 1C300B chip |url=https://www.huaweiupdate.com/openharmony-3-0-successfully-adapted-loongson-1c300b-chip/ |website=Huawei Update |publisher=Huawei Update |access-date=December 15, 2021}}&lt;/ref&gt;
| kernel type = [[Multikernel|Multi-kernel]] design (Linux kernel, HarmonyOS microkernel, or LiteOS)&lt;ref&gt;{{Cite web|title=About HarmonyOS|url=https://developer.harmonyos.com/en/docs/documentation/doc-guides/harmonyos-overview-0000000000011903|access-date=2021-06-17|language=en}}&lt;/ref&gt;
| userland = System Service Layer&lt;ref&gt;{{cite web |title=HMOS Architecture |url=https://medium.com/application-library-engineering-group/hmos-architecture-37f84252bf70 |website=Medium |publisher=Application Library Engineering Group |access-date=April 5, 2021}}&lt;/ref&gt;
| ui = [[EMUI]]/Emotion UI ([[multi-touch]], [[GUI]])
| license = [[Proprietary software]] except for open-source components
| preceded by = [[LiteOS]], [[EMUI]] and [[Android (Operating System)|Android]]
| succeeded by = 
| website = {{URL|https://www.harmonyos.com/en/}}
| support status = Supported
| other articles = [[HarmonyOS version history]]
}}
{{Infobox Chinese
| t = 鴻蒙
| s = 鸿蒙
| l = 
| tp = Hóng Méng
| p = Hóngméng
| mi = 
| bpmf = ㄏㄨㄥˊ ㄇㄥ
| y = Hùhng Mùhng
| j = Hung4 Mung4
| ci = 
| c = 
| altname = 
| order = st
}}
2012 മുതൽ [[വാവെയ്]] വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത [[ആൻഡ്രോയ്ഡ്]] ആപ്ലിക്കേഷന് അനുരൂപമായ [[operating system|ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റമാണ്]] '''ഹോങ്മെങ് ഒ.എസ്''' അല്ലെങ്കിൽ '''ഹാർമണിഒഎസ്'''(HarmonyOS (HMOS)) (ചൈനീസ്: 鸿 蒙 OS; പിൻയിൻ: ഹൊങ്മെങ് ഒ.എസ്).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.huaweicentral.com/hongmeng-heres-everything-you-need-to-know-about-huaweis-operating-system/|title=Hongmeng: Here's everything you need to know about Huawei's Operating System|first=Deng|last=Li|date=May 24, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.slashgear.com/hongmeng-os-huaweis-android-replacement-what-we-know-so-far-29578318/|title=HongMeng “Ark” OS – Huawei’s Android replacement: what we know so far|date=May 29, 2019|website=SlashGear}}&lt;/ref&gt; ഓപ്പറേറ്റിങ് സിസ്റ്റത്തെപറ്റിയുള്ള ഊഹാപോഹങ്ങൾക്ക് ശേഷവും കമ്പനി ഔദ്യോഗികമായി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്തിട്ടില്ല. ഹോങ്മെങ് ഒ.എസ് എഒഎസ്പിയെ(AOSP) അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണോയെന്ന് അറിയില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.slashgear.com/hongmeng-os-huaweis-android-replacement-what-we-know-so-far-29578318/|title=HongMeng “Ark” OS – Huawei’s Android replacement: what we know so far|first=J. C.|last=Torres|date=May 29, 2019}}&lt;/ref&gt; യുഎസ് നിയന്ത്രണങ്ങളുടെ ഫലമായി ആൻഡ്രോയിഡ് അല്ലെങ്കിൽ വിൻഡോസ് ഉപയോഗിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് തടഞ്ഞാൽ അത്തരമൊരു ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റം (ഒ.എസ്) പ്ലാൻ ബി ആയി ഉപയോഗിക്കാമെന്ന് ഡൈ വെൽറ്റിന് നൽകിയ ഒരു പത്ര അഭിമുഖത്തിൽ ഹുവാവേ എക്സിക്യൂട്ടീവ് റിച്ചാർഡ് യു പ്രസ്താവിച്ചു. എന്നാൽ ഗൂഗിൾ, മൈക്രോസോഫ്റ്റ്,എന്നിവയുടെ പരിസ്ഥിതി വ്യവസ്ഥകളുമായി പ്രവർത്തിക്കാൻ താൽപ്പര്യപ്പെടുന്നു &quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.scmp.com/tech/big-tech/article/3001685/huawei-confirms-it-has-built-its-own-operating-system-just-case-us|title=Huawei confirms it has its own OS on back shelf as a plan B|date=14 March 2019|website=South China Morning Post}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2019/3/14/18265646/huawei-operating-systems-android-windows-ban|title=Huawei developed its own operating systems in case it's banned from using Android and Windows|last=Faulkner|first=Cameron|date=14 March 2019|website=The Verge|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=23 May 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2019/03/15/huawei-has-built-its-own-operating-system-for-smartphones-laptops.html|title=Huawei built software for smartphones and laptops in case it can't use Microsoft or Google|last=Kharpal|first=Arjun|date=15 March 2019|website=CNBC|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=23 May 2019}}&lt;/ref&gt;2019 ജൂൺ മുതൽ ഹുവാവേ, ഇഎംയുഐയെ ഒരു ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റമായി കണക്കാക്കുന്നു, ഇത് ഹോങ്‌മെംഗ് ഒ‌എസിന്റെ അന്തിമ നാമകരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അഭ്യൂഹങ്ങൾക്ക് കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cnet.com/es/noticias/huawei-oak-os-sistema-operativo/|title=Huawei tiene nombre y fecha para el sistema operativo: reporte|first=César|last=Salza|website=CNET en Español}}&lt;/ref&gt;2020 രണ്ടാം പാദത്തിൽ ലോകമെമ്പാടും റിലീസ് ചെയ്യുകയും 2019 ഓഗസ്റ്റ് അല്ലെങ്കിൽ സെപ്റ്റംബർ മാസങ്ങളിൽ ഹോങ്‌മെങ് ഒ.എസ് ചൈനയിൽ റിലീസ് ചെയ്യുമെന്ന് ചില മാധ്യമങ്ങൾ അവകാശപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2019/5/23/18636841/huawei-android-windows-alternatives-europe-us-editorial|title=Huawei’s Android and Windows alternatives are destined for failure|first=Tom|last=Warren|date=May 23, 2019|website=The Verge}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2019/05/23/huawei-our-own-operating-system-could-be-ready-this-year.html|title=Huawei says its own operating system could be ready this year if it can't use Google or Microsoft|first=Arjun|last=Kharpal|date=May 23, 2019|website=CNBC}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://twitter.com/globaltimesnews/status/1136907420817448960|title=#Huawei is intensively testing its own operating system, to be named &quot;HongMeng OS&quot; for China market or &quot;Ark OS&quot; for overseas market, which is likely to be launched in August or September, sources say.https://twitter.com/globaltimesnews/status/1136905575877365760 …|first=Global|last=Times|date=June 7, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.techradar.com/news/huaweis-os-to-be-rolled-out-next-month|title=Huawei says its Android OS replacement launch date is still undecided [Updated]|first1=Naushad K.|last1=Cherrayil|first2=John McCann 2019-05-28T15:33:46Z Mobile|last2=phones|website=TechRadar}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.techradar.com/news/huawei-may-be-building-an-ark-os-as-it-prepares-for-life-after-android|title=Huawei may be building an Ark (OS) as it prepares for life after Android|first=John McCann 2019-05-28T09:07:56Z Mobile|last=phones|website=TechRadar}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cnet.com/news/huaweis-hongmeng-android-alternative-may-arrive-next-month/|title=Huawei's HongMeng Android alternative launch date uncertain|first=Eli|last=Blumenthal|website=CNET}}&lt;/ref&gt;

[[ഇന്റർനെറ്റ് ഓഫ് തിങ്സ്|ഐഒടി]](IoT) ഉപകരണങ്ങൾ വേണ്ടി, സിസ്റ്റം ലൈറ്റ്ഒഎസ്(LiteOS) [[kernel|കേർണലിനെ]] അടിസ്ഥാനമാക്കി രൂപകൽപന ചെയ്തിട്ടുള്ളതാണ്. [[smartphone|സ്‌മാർട്ട്‌ഫോണുകൾക്കും]] [[tablet computer|ടാബ്‌ലെറ്റുകൾക്കും]] വേണ്ടി, ഇത് എആർകെ [[compiler|കമ്പൈലർ]] വഴിയുള്ള നേറ്റീവ് ഹാർമണിഒഎസ് എച്ച്എപി ആപ്പുകൾക്ക് പുറമെ ലെഗസി എപികെ ആപ്പുകളെ പിന്തുണയ്‌ക്കുന്നതിനായി എഒഎസ്‌പി ലൈബ്രറികളോട് കൂടിയ ഒരു ലിനക്‌സ് കേർണൽ ലെയറാണിതിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=阿里云资深专家崮德：谈谈我对华为HarmonyOS 2.0的看法|url=https://segmentfault.com/a/1190000040203399|access-date=2021-06-23|website=segmentfault.com|language=zh-CN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sarkar |first=Amy |date=2019-04-28 |title=ARK Compiler: Huawei’s self-developed Android application compiler – Explained |url=https://www.huaweicentral.com/ark-compiler-huaweis-self-developed-android-application-compiler-explained/ |access-date=2022-05-22 |website=Huawei Central |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

ഒരു വിർച്ച്വൽ സൂപ്പർ ഡിവൈസിലേക്ക് ഫിസിക്കലി സെപ്രേറ്റഡ് ഉപകരണങ്ങളെ സമന്വയിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ആശയവിനിമയ അടിസ്ഥാനമായ ഡിസോഫ്റ്റ്ബസ്(DSoftBus)ഈ സിസ്റ്റത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു, ഒരു ഉപകരണത്തെ മറ്റുള്ളവരെ നിയന്ത്രിക്കാനും വിതരണം ചെയ്ത ആശയവിനിമയ ശേഷിയുള്ള ഉപകരണങ്ങൾക്കിടയിൽ ഡാറ്റ പങ്കിടാനും അനുവദിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Document – Technical Features|url=https://developer.harmonyos.com/en/docs/documentation/doc-guides/harmonyos-features-0000000000011907|url-status=live|access-date=2021-06-19|website=developer.harmonyos.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=OpenHarmony/communication_dsoftbus|url=http://gitee.com/openharmony/communication_dsoftbus|access-date=2021-06-19|website=Gitee|language=zh-CN}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Weekly poll: is HarmonyOS as promising as Android or is it another Windows Phone?|url=https://www.gsmarena.com/weekly_poll_is_harmonyos_as_promising_as_android_or_is_it_another_windows_phone-news-49446.php|access-date=2021-06-22|website=GSMArena.com|language=en-US}}&lt;/ref&gt; സ്‌മാർട്ട്‌ഫോണുകളിലും ടാബ്‌ലെറ്റുകളിലും ആപ്പഗാലറിയിൽ നിന്ന് ഇൻസ്‌റ്റാൾ ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന ആപ്പുകൾ, ഇൻസ്റ്റാളേഷൻ രഹിത ദ്രുത ആപ്പുകൾ, ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ആക്‌സസ് ചെയ്യാവുന്ന ലൈറ്റ് വെയിറ്റ് ആറ്റോമിക് സേവനങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി ആപ്പുകളെ ഇത് പിന്തുണയ്‌ക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-06-07|title=3 Chinese banks join Huawei's HarmonyOS ecosystem, boosting its commercialization – Global Times|url=http://www.theedgemarkets.com/article/3-chinese-banks-join-huaweis-harmonyos-ecosystem-boosting-its-commercialization-global-times|access-date=2021-06-21|website=The Edge Markets|archive-date=2021-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20210628175527/https://www.theedgemarkets.com/article/3-chinese-banks-join-huaweis-harmonyos-ecosystem-boosting-its-commercialization-global-times|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Document – Quick App Introduction|url=https://developer.huawei.com/consumer/en/doc/development/quickApp-Guides/quickapp-introduction|url-status=live|access-date=2021-06-30|website=developer.huawei.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Document – What Is an Atomic Service|url=https://developer.harmonyos.com/en/docs/documentation/doc-guides/atomic-service-definition-0000001090840664|url-status=live|access-date=2021-06-21|website=developer.harmonyos.com}}&lt;/ref&gt; 

2019 ഓഗസ്റ്റിൽ ഹോണർ സ്മാർട്ട് ടിവികളിൽ ഹാർമണിഒഎസ് ഉപയോഗിച്ചു&lt;ref&gt;{{Cite web|title=HARMONYOS Everything about HarmonyOS (HongMeng OS) – Features, Eligible Devices, and Release|url=https://consumer.huawei.com/za/community/details/HARMONYOS-Everything-about-HarmonyOS-HongMeng-OS-Features-Eligible-Devices-and-Release/topicId_130783/|access-date=2021-06-21|website=consumer.huawei.com|language=en-ZA}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് 2021 ജൂണിൽ വാവെയ് സ്‌മാർട്ട്‌ഫോണുകളിലും ടാബ്‌ലെറ്റുകളിലും സ്മാർട്ട് വാച്ചുകളിലും ഉപയോഗിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Huawei Launches a Range of New Products Powered by HarmonyOS 2|url=https://www.huawei.com/en/news/2021/6/huawei-launches-products-powered-by-harmonyos-2|access-date=2021-06-16|website=huawei|language=en}}&lt;/ref&gt;
==ചരിത്രം==
===ഉത്ഭവം===
വാവെയ് വികസിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു ഇൻ-ഹൌസ് ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള റിപ്പോർട്ടുകൾ 2012 മുതൽ ആരംഭിച്ചതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-06-04|title=What HarmonyOS 2 means for the Google and Apple duopoly|url=https://www.scmp.com/tech/big-tech/article/3136017/will-huaweis-harmony-operating-system-end-global-duopoly-googles|access-date=2021-06-21|website=South China Morning Post|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Mishra|first=Yash|date=2019-05-20|title=&quot;Hongmeng&quot; is Huawei's first ever self developed operating system|url=https://www.huaweicentral.com/hongmeng-is-huaweis-first-ever-self-developed-operating-system/|access-date=2021-06-21|website=Huawei Central|language=en-US}}&lt;/ref&gt; ഉപരോധങ്ങൾ ലംഘിച്ച് ഇറാനിലേക്ക് ബോധപൂർവം ചരക്കുകളും സാങ്കേതികവിദ്യകളും സേവനങ്ങളും കയറ്റുമതി ചെയ്തു എന്ന കുറ്റപത്രത്തിൽ 2019 മെയ് മാസത്തിൽ യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് കൊമേഴ്സ് അതിന്റെ എന്റിറ്റി ലിസ്റ്റിൽ വാവെയെ ചേർത്തതിന് ശേഷം, ചൈന-അമേരിക്കൻ വ്യാപാര യുദ്ധത്തിനിടയിൽ ഈ റിപ്പോർട്ടുകൾ തീവ്രമായി.
==അവലംബം==

[[വർഗ്ഗം:മൊബൈൽ ഓപ്പറേറ്റിങ് സിസ്റ്റം]]</text>
      <sha1>2l7n9gd10x9htgodpidg2bdlgnl47ko</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അക്കിലിയ മില്ലെഫോളിയം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>483896</id>
    <revision>
      <id>4611828</id>
      <parentid>4609960</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T05:14:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58182" sha1="hanmro10poonhga8da0eaqw2ucjia6n" xml:space="preserve">{{prettyurl|Achillea millefolium}}
{{Speciesbox
|image = Yarrow (Achillea millefolium).jpg
|status = LC
|status_system = IUCN3.1
|status_ref = &lt;ref name=IUCN&gt;{{IUCN|id=202909|title=''Achillea millefolium'' |version=2019.1 |year=2019 |accessdate=17 June 2019}}&lt;/ref&gt;
|genus = Achillea
|species = millefolium
|authority = [[Carl Linnaeus|L.]]
|synonyms={{collapsible list|bullets = true
|title=&lt;small&gt;Synonymy&lt;/small&gt;
|''Achillea albida'' &lt;small&gt;Willd.&lt;/small&gt;
|''Achillea alpicola'' &lt;small&gt;(Rydb.) Rydb.&lt;/small&gt; 
|''Achillea ambigua'' &lt;small&gt;Boiss.&lt;/small&gt;
|''Achillea ambigua'' &lt;small&gt;Pollini&lt;/small&gt;
|''Achillea anethifolia'' &lt;small&gt;Fisch. ex Herder&lt;/small&gt; 
|''Achillea angustissima'' &lt;small&gt;Rydb.&lt;/small&gt;
|''Achillea arenicola'' &lt;small&gt;A.Heller&lt;/small&gt;
|''Achillea bicolor'' &lt;small&gt;Wender.&lt;/small&gt; 
|''Achillea borealis'' &lt;small&gt;Bong.&lt;/small&gt;
|''Achillea californica'' &lt;small&gt;Pollard 	&lt;/small&gt;
|''Achillea ceretanica'' &lt;small&gt;Sennen&lt;/small&gt; 
|''Achillea compacta'' &lt;small&gt;Lam.&lt;/small&gt;
|''Achillea coronopifolia'' &lt;small&gt;Willd.&lt;/small&gt;
|''Achillea crassifolia'' &lt;small&gt;Colla&lt;/small&gt;
|''Achillea cristata'' &lt;small&gt;Hort. ex DC.&lt;/small&gt;
|''Achillea dentifera'' &lt;small&gt;Rchb.&lt;/small&gt;
|''Achillea eradiata'' &lt;small&gt;Piper&lt;/small&gt;
|''Achillea fusca'' &lt;small&gt;Rydb.&lt;/small&gt;
|''Achillea gigantea'' &lt;small&gt;Pollard&lt;/small&gt; 
|''Achillea gracilis'' &lt;small&gt;Raf.&lt;/small&gt;
|''Achillea haenkeana'' &lt;small&gt;Tausch&lt;/small&gt; 
|''Achillea intermedia'' &lt;small&gt;Schleich.&lt;/small&gt;
|''Achillea lanata'' &lt;small&gt;Lam.&lt;/small&gt;
|''Achillea lanulosa'' &lt;small&gt;Nutt.&lt;/small&gt;
|''Achillea laxiflora'' &lt;small&gt;A.Nelson&lt;/small&gt; 
|''Achillea laxiflora'' &lt;small&gt;Pollard &amp; Cockerell&lt;/small&gt; 
|''Achillea magna'' &lt;small&gt;All.&lt;/small&gt; 
|''Achillea magna'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
|''Achillea magna'' &lt;small&gt;Haenke&lt;/small&gt;
|''Achillea marginata'' &lt;small&gt;Turcz. ex Ledeb.&lt;/small&gt;
|''Achillea nabelekii'' &lt;small&gt;Heimerl 	&lt;/small&gt;
|''Achillea occidentalis'' &lt;small&gt;(DC.) Raf. ex Rydb.&lt;/small&gt;
|''Achillea ochroleuca'' &lt;small&gt;Eichw.&lt;/small&gt; 
|''Achillea ossica'' &lt;small&gt;K.Koch&lt;/small&gt;
|''Achillea pacifica'' &lt;small&gt;Rydb.&lt;/small&gt;
|''Achillea palmeri'' &lt;small&gt;Rydb.&lt;/small&gt;
|''Achillea pecten-veneris'' &lt;small&gt;Pollard&lt;/small&gt; 
|''Achillea pratensis'' &lt;small&gt;Saukel &amp; R.Länger&lt;/small&gt;
|''Achillea pseudo-tanacetifolia'' &lt;small&gt;Wierzb. ex Rchb.&lt;/small&gt;
|''Achillea puberula'' &lt;small&gt;Rydb.|&lt;/small&gt;
|''Achillea pumila'' &lt;small&gt;Schur&lt;/small&gt;
|''Achillea rosea'' &lt;small&gt;Desf.&lt;/small&gt;
|''Achillea setacea'' &lt;small&gt;Schwein.&lt;/small&gt;
|''Achillea sordida'' &lt;small&gt;(W.D.J.Koch) Dalla Torre &amp; Sarnth.&lt;/small&gt;
|''Achillea subalpina'' &lt;small&gt;Greene&lt;/small&gt;
|''Achillea submillefolium'' &lt;small&gt;Klokov &amp; Krytzka&lt;/small&gt;
|''Achillea sylvatica'' &lt;small&gt;Becker&lt;/small&gt; 
|''Achillea tanacetifolia'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
|''Achillea tenuifolia'' &lt;small&gt;Salisb.&lt;/small&gt; 
|''Achillea tenuis'' &lt;small&gt;Schur&lt;/small&gt;
|''Achillea tomentosa'' &lt;small&gt;Pursh 1813 not L. 1753&lt;/small&gt; 
|''Achillea virgata'' &lt;small&gt;Hort. ex DC.&lt;/small&gt;
|''Achillios millefoliatus'' &lt;small&gt;St.-Lag.&lt;/small&gt; 
|''Alitubus millefolium'' &lt;small&gt;(L.) Dulac&lt;/small&gt;
|''Alitubus tomentosus'' &lt;small&gt;Dulac&lt;/small&gt;
|''Chamaemelum millefolium'' &lt;small&gt;(L.) E.H.L.Krause&lt;/small&gt;
|''Chamaemelum tanacetifolium'' &lt;small&gt;(All.) E.H.L.Krause&lt;/small&gt; 
|''Chamaemelum tomentosum'' &lt;small&gt;(L.) E.H.L.Krause&lt;/small&gt;
|plus many more names for subspecies, forms, and varieties
}}}}
[[File:Yarrow dark background.jpg|alt=White flower with green leaves on a dark backround.|thumb|Yarrow flower by a pond, [[United Kingdom|UK]].]]
[[ആസ്റ്റ്രേസീ|ആസ്റ്റെറേസി]] കുടുംബത്തിലെ പൂച്ചെടിയാണ് '''അച്ചില്ലി മില്ലെഫോളിയം.''' സാധാരണയായി '''യാരോ''' / ˈjˈroʊ / അല്ലെങ്കിൽ '''കോമൺ യാരോ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഇനം [[ഏഷ്യ]], [[യൂറോപ്പ്]], [[വടക്കേ അമേരിക്ക]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ വടക്കൻ അർദ്ധഗോളത്തിലെ മിതശീതോഷ്ണ പ്രദേശങ്ങളിലെ സ്വദേശിയാണ്. നനഞ്ഞതും വരണ്ടതുമായ പ്രദേശങ്ങളായ പാതവക്കുകൾ, [[പുൽമേടുകൾ]], [[വയൽ|വയലുകൾ]], തീരപ്രദേശങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഒരു സാധാരണ സസ്യമായ യാരോ [[ന്യൂസിലാന്റ്]] [[ഓസ്ട്രേലിയ]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിൽ കാലത്തീറ്റയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Citation|title=Yarrow (Achillea millefolium L.)|url=http://dx.doi.org/10.1002/9780470330319.ch95|work=Medical Toxicology of Natural Substances|pages=623–626|publisher=John Wiley &amp; Sons, Inc.|isbn=9780470330319|access-date=2019-09-04}}&lt;/ref&gt; 

[[ന്യൂ മെക്സിക്കോ]]യിലും തെക്കൻ [[കൊളറാഡോ]]യിലും ഇലയുടെ ആകൃതിയിൽ നിന്നും ഘടനയിൽ നിന്നും ഇതിനെ ''പ്ലൂമാജില്ലോ'' (സ്പാനിഷിൽ 'ചെറിയ തൂവൽ') എന്ന് വിളിക്കുന്നു. പുരാതന കാലത്ത്, മുറിവുകളിൽ നിന്ന് രക്തപ്രവാഹം തടയുന്നതിനുള്ള അതിന്റെ ഉപയോഗത്തിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കി യാരോയെ ''ഹെർബൽ മിലിറ്ററിസ്'' എന്നാണ് വിളിച്ചിരുന്നത്. 

'''ഗോർഡാൽഡോ, നോസ് ബ്ലീഡ് പ്ലാന്റ്, ഓൾഡ് മാൻസ് പെപ്പർ, ഡെവിൾസ് നെറ്റിൽ, സാങ്കുനറി, മിൽ‌ഫോയിൽ, സോളിജേഴ്സ് വൂണ്ടഡ്വർട്ട്''' എന്നിവയാണ് ഈ ഇനത്തിന്റെ പൊതുവായ പേരുകൾ.&lt;ref name=efloras&gt;{{eFloras|1|200023010|Achillea millefolium|accessdate=31 January 2013}}&lt;/ref&gt;

[[File:Achillea millefolium 7981.JPG|thumb|മൂന്ന് മുതൽ എട്ട് വരെ വെളുത്തതും പിങ്ക് നിറത്തിലുള്ളതുമായ പുഷ്പങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട 15 മുതൽ 40 വരെ ചെറിയ ഡിസ്ക് പുഷ്പങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ പരന്ന മുകളറ്റം പൂങ്കുലയിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു ([[Wenatchee Mountains|വെനാച്ചി പർവതനിരകൾ]], [[Washington (state)|വാഷിംഗ്ടൺ]])]].
==വിവരണം==
റൈസോമാറ്റസ് വർഗ്ഗത്തിൽപ്പെട്ടതും നിവർന്നുനിൽക്കുന്നതും ഒന്നോ അതിലധികമോ [[കാണ്ഡം]] 0.2–1 മീറ്റർ (0.66–3.28 അടി) ഉയരത്തിൽ വളരുന്നതുമായ ഒരു വാർഷികസസ്യമാണ് അച്ചില്ലി മില്ലെഫോളിയം. [[ഇല|ഇലകൾ]] തണ്ടിനൊപ്പം തുല്യമായി വിന്യസിച്ചിരിക്കുന്നു. തണ്ടിന്റെ മധ്യത്തിലും താഴെയുമുള്ള ഇലകൾ ഏറ്റവും വലുതാണ്. ഇലകൾ വ്യത്യസ്ത അളവിൽ രോമാവൃതമാണ് (പ്യൂബ്സെൻസ്). 5-20 സെന്റിമീറ്റർ (2.0–7.9 ഇഞ്ച്) നീളമുള്ള ബിപിന്നേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപിന്നേറ്റ് ഇലകൾ ഏതാണ്ട് [[തൂവൽ]], പോലെ [[കാണ്ഡം|കാണ്ഡത്തിൽ]] സർപ്പിളാകൃതിയിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. തണ്ടിനുമുകളിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്ന ഇലകൾ‌ (കോളിൻ‌) കൂടുതലായും കൊളുത്തുപോലെ ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=efloras/&gt;

[[പൂങ്കുല|പൂങ്കുലയിൽ]] 4 മുതൽ 9 വരെ [[സഹപത്രം|സഹപത്രങ്ങൾ]] കാണപ്പെടുന്നു. അതിനോടൊപ്പം വെള്ള, പിങ്ക് നിറത്തിലുള്ള റേ, ഡിസ്ക് പൂക്കൾ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. സാധാരണയായി 3 മുതൽ 8 വരെയുള്ള പൂക്കൾ അണ്ഡാകാരം മുതൽ വൃത്താകൃതിയിൽ കാണപ്പെടുന്നു. ഡിസ്ക് പൂക്കൾ 15 മുതൽ 40 വരെ കാണപ്പെടുന്നു. പൂങ്കുലകൾ പരന്ന മുകളറ്റത്ത് ക്യാപിറ്റുലം ക്ലസ്റ്ററിലാണ് ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. [[പൂങ്കുല|പൂങ്കുലകളിൽ]] പല [[പ്രാണി|പ്രാണികളും]] [[പരാഗണം|പരാഗണത്തിനായി]] സന്ദർശിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite journal|doi=10.1111/plb.12328|pmid=25754608|title=Competition for pollinators and intra-communal spectral dissimilarity of flowers|journal=Plant Biology|volume=18|issue=1|pages=56–62|year= 2015|last=Van Der Kooi|first=C. J.|last2=Pen|first2=I.|last3=Staal|first3=M.|last4=Stavenga|first4=D. G.|last5=Elzenga|first5=J. T. M.|url=https://www.researchgate.net/publication/273158762}}&lt;/ref&gt; ചെറിയ അച്ചീൻ പോലുള്ള പഴങ്ങളെ സിപ്‌സെല എന്ന് വിളിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Morin|first=Nancy R.|date=2014-09|title=New Publication: Flora of North America North of Mexico, Volume 28: Bryophyta, Part 2.NEW PUBLICATION: Flora of North America north of Mexico, Volume 28: Bryophyta, Part 2. Flora of North America Editorial Committee, pp. US $95. ISBN 9780190202750. Oxford University Press, www.oup.com. August 2014.|url=http://dx.doi.org/10.1639/079.031.0307|journal=Evansia|volume=31|issue=3|pages=112–112|doi=10.1639/079.031.0307|issn=0747-9859}}&lt;/ref&gt;

ചെടിക്ക് [[ജമന്തി]]ക്ക് സമാനമായ ശക്തമായ, ഹൃദ്യമായ സുഗന്ധമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;S&amp;S&quot;&gt;{{cite book|title=Simon &amp; Schuster's Guide to Herbs and Spices|editor=Stanley Schuler|isbn=978-0-671-73489-3|author=Gualtiero Simonetti|year=1990|publisher=Simon &amp; Schuster, Inc|url=https://archive.org/details/simonschustersgu0000simo}}&lt;/ref&gt;
[[File:Achillea millefolium 4.jpg|thumb|right|വാഷിംഗ്ടണിലെ വെനാച്ചി താഴ്‌വരയിൽ ഉണ്ടായ കാട്ടുതീക്ക് ശേഷം അച്ചില്ലി മില്ലെഫോളിയം.]]

== വിതരണം ==
യാരോ സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിൽ വളരുന്നു. ചെടിയിൽ സാധാരണയായി മെയ് മുതൽ ജൂലൈ വരെ പൂക്കൾ ഉണ്ടാകുന്നു. പുൽമേടുകളുടെയും തുറന്ന വനങ്ങളുടെയും നേരിയ തരിശുഭൂമികളിലും ആണ് സാധാരണ യാരോ കാണപ്പെടുന്നത്. സജീവമായ വളർച്ച വസന്തകാലത്ത് സംഭവിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/22629246|title=Simon &amp; Schuster's guide to herbs and spices|last=Simonetti, Gualtiero.|date=1990|publisher=Simon &amp; Schuster|others=Pergher, Italo., Schuler, Stanley., Simon and Schuster, Inc.|isbn=067173489X|location=New York|oclc=22629246}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;efloras&quot;/&gt;

[[യുറേഷ്യ]] സ്വദേശിയായ ഈ സസ്യം യുകെ മുതൽ [[ചൈന]] വരെ വ്യാപകമായി കാണപ്പെടുന്നു.

[[വടക്കേ അമേരിക്ക]]യിലെ, ഈ ഇനത്തിന്റെ തദ്ദേശിയിലും, സങ്കരയിനങ്ങളിലും ഡിപ്ലോയിഡ്, പോളിപ്ലോയിഡ് സസ്യങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.herbarium.unc.edu/flora.htm|title=Flora of the Carolinas, Virginia, and Georgia, and Surrounding Areas|author=Alan S. Weakley|date=April 2008|access-date=2019-09-04|archive-date=2018-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20181006082209/http://herbarium.unc.edu/flora.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;[[കൊളറാഡോ]], [[മൊഹാവി മരുഭൂമി|മൊഹാവി മരുഭൂമികൾ]] ഒഴികെ [[കാലിഫോർണിയ]]യിലുടനീളമുള്ള എല്ലാ ആവാസ വ്യവസ്ഥകളിലും ഇത് കാണപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;[http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?Achillea%20millefolium Jepson Manual treatment for ''ACHILLEA millefolium''] . accessed 31 January 2013&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.calflora.org/cgi-bin/species_query.cgi?where-calrecnum=61 Calflora database: ''Achillea millefolium''] . Accessed 31 January 2013.&lt;/ref&gt; സാധാരണ യാരോ ഏക്കറിന് ശരാശരി 43,000 ചെടികൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. മൊത്തം ഇതിന്റെ ഉണങ്ങിയ ഭാരം 10,500 lbs ആണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ksre.ksu.edu/bookstore/pubs/mf2634.pdf |title=A Grower's Guide_Yarrow_Achillea millefolium |access-date=27 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131007014225/http://www.ksre.ksu.edu/bookstore/pubs/mf2634.pdf |archive-date=7 October 2013 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

[[ഓസ്‌ട്രേലിയ]]യിലും ഈ സസ്യം കാണപ്പെടുന്നു.

==ടാക്സോണമി==
നിരവധി ഇനങ്ങളും ഉപജാതികളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. 
*''Achillea millefolium'' subsp. ''millefolium''
**''A. m.'' subsp. ''m.'' var. ''millefolium'' – [[യൂറോപ്പ്]], [[ഏഷ്യ]]
**''A. m.'' subsp. ''m.'' var. ''borealis'' – [[ആർട്ടിക്]] പ്രദേശങ്ങൾ
**''A. m.'' subsp. ''m.'' var. ''rubra'' – തെക്കൻ [[അപ്പാലാച്ചിയൻസ്]]
*''A. millefolium'' subsp. ''chitralensis'' – പടിഞ്ഞാറ് [[ഹിമാലയം]]
*''A. millefolium'' subsp. ''sudetica'' – [[ആൽപ്സ്]], [[കാർപാത്തിയൻസ്]]
*''Achillea millefolium'' var. ''alpicola'' – പടിഞ്ഞാറൻ [[യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്]], [[അലാസ്ക]]&lt;ref&gt;[http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ACMIA USDA Plants Profile for ''Achillea millefolium'' var. ''alpicola'' (common yarrow)] . accessed 31 January 2013&lt;/ref&gt;
*''Achillea millefolium'' var. ''californica'' – [[കാലിഫോർണിയ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ പസഫിക് &lt;ref&gt;[http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ACMIC Profile for ''Achillea millefolium'' var. ''californica'' (California yarrow)] . accessed 31 January 2013&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.tropicos.org/NameSearch.aspx?name=Achillea%20millefolium%20californica Tropicos: ''Achillea millefolium'' var. ''californica''] . accessed 31 January 2013&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Bert Wilson|url=http://www.laspilitas.com/nature-of-california/plants/achillea-millefolium-californica|title=Las Pilitas Nursery horticultural treatment: ''Achillea millefolium'' var. ''californica''|publisher=Laspilitas.com|date=29 July 2012|accessdate=19 May 2013}}&lt;/ref&gt;
*''Achillea millefolium'' var. ''occidentalis'' – വടക്കേ അമേരിക്ക&lt;ref&gt;[http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ACMIO USDA Plants Profile for ''Achillea millefolium'' var. ''occidentalis'' (western yarrow)]. Accessed 31 January 2013.&lt;/ref&gt;
*''Achillea millefolium'' var. ''pacifica'' – [[വടക്കേ അമേരിക്ക]]യുടെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരം, അലാസ്ക&lt;ref&gt;[http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ACMIP USDA Plants Profile for ''Achillea millefolium'' var. ''pacifica'' (Pacific yarrow)] . accessed 31 January 2013&lt;/ref&gt;
*''Achillea millefolium'' var. ''puberula'' – [[കാലിഫോർണിയ]]യിലെ തദ്ദേശവാസി&lt;ref&gt;[http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ACMIP2 USDA Plants Profile for ''Achillea millefolium'' var. ''puberula''] . Accessed 31 January 2013.&lt;/ref&gt;

==ഇക്കോളജി ==
[[File:Eristalis arbustorum - Achillea millefolium - Keila.jpg|thumbnail|Pollination]]
=== പക്ഷികൾ===
[[കാളിക്കിളി]] ഉൾപ്പെടെ നിരവധി അറകളിൽ കൂടുണ്ടാക്കുന്ന പക്ഷികൾ അവയുടെ കൂടുകൾ നിരത്താൻ യാരോ ഉപയോഗിക്കുന്നു. യാരോ ഉപയോഗിക്കാത്ത [[ട്രീ സ്വാല്ലോ]]യിൽ നടത്തിയ പരീക്ഷണങ്ങളിൽ, കൂടുകളിൽ യാരോ ചേർക്കുന്നത് പരാന്നഭോജികളുടെ വളർച്ചയെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Shutler D, Campbell AA |title=Experimental addition of greenery reduces flea loads in nests of a non-greenery using species, the tree swallow Tachycineta bicolor |journal=Journal of Avian Biology |volume=38 |pages=7–12 |year=2007 |doi=10.1111/j.2007.0908-8857.04015.x |issue=1}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രാണികൾ===
പലതരം പ്രാണികളുടെ ഭക്ഷണ സ്രോതസ്സാണ് അച്ചില്ലി മില്ലെഫോളിയം.
===നിശാശലഭങ്ങൾ===
[[Bucculatrix clavenae|ബുകുലാട്രിക്സ് ക്ലാവെനെ]], [[Bucculatrix cristatella|ബി. ക്രിസ്റ്റാറ്റെല്ല]], [[Bucculatrix fatigatella|ബി. ഫാറ്റിഗറ്റെല്ല]], [[Bucculatrix humiliella|ബി. ഹുമിലിയല്ല]], [[Cnephasia abrasana|ക്നെഫാസിയ അബ്രാസാന]], [[Cochylimorpha elongana|കൊച്ചിലിമോർഫ എലോങ്കാന]], [[Coleophora argentula|കോലിയോഫോറ അർജന്റുല]] [[Coleophora carelica|സി. കെയർലിക്ക]], [[Coleophora ditella|സി. ഡിറ്റെല്ല]], [[Coleophora expressella|സി. എക്സ്പ്രസെല്ല]], [[Coleophora follicularis|സി. ഫോളികുലാരിസ്]], [[Coleophora gardesanella|സി. ഗാർഡെസനെല്ല]], [[Coleophora millefolii|സി. മില്ലെഫോളി]], [[Coleophora partitella|സി. പാർ‌ട്ടിടെല്ല]], [[Coleophora ptarmicia|സി. പി‌റ്റാർ‌മിസിയ]], [[Coleophora quadristraminella|സി. ക്വാഡ്രിസ്ട്രാമിനല്ല]], [[Coleophora succursella|സി. സക്യുർസെല്ല]], [[Coleophora vibicigerella|സി. വിബിസിഗെറല്ല]], [[Depressaria olerella|ഡിപ്രസേറിയ ഒലെറെല്ല]], [[Depressaria silesiaca|ഡി. സിലീസിയാക്ക]], [[Dichrorampha alpinana|ഡിക്രോറാംഫ അൽപിനാന]] (ബ്രോഡ്-ബ്ലോച്ച് ഡ്രിൽ), [[Dichrorampha petiverella|ഡി. പെറ്റിവെറല്]], [[Dichrorampha vancouverana|ഡി. വാൻ‌കൂവറാന]] (ടാനാസെറ്റം റൂട്ട് മോത്), [[Eupithecia millefoliata|യൂപ്പിറ്റെസിയ മില്ലെഫോളിയാറ്റ]] (യാരോ പഗ്), [[Eupithecia nanata|ഇ. നനത]] (നാരോ-വിങ്ഡ് പഗ്), [[Gillmeria pallidactyla|ഗിൽ‌മേരിയ പാലിഡാക്റ്റൈല]], [[Idaea pallidata|ഐഡിയ പല്ലിഡാറ്റ]], [[Isidiella nickerlii|ഇസിഡിയെല്ല നിക്കർ‌ലി]], [[Loxostege manualis|ലോക്സോസ്റ്റെജ് മാനുവലിസ്]], [[Phycitodes maritima|ഫൈസിറ്റോഡ്സ് മാരിടിമ]], [[Phycitodes saxicola|പി. സാക്സിക്കോള]], [[Pyncostola bohemiella|പിൻ‌കോസ്റ്റോള ബോഹെമിയല്ല]], [[Sophronia sicariellus|സോഫ്രോണിയ സിക്കാരിയല്ലസ്]], തെറ്റിഡിയ സ്മാരാഗ്ദാരിയ ([[എസെക്സ് എമറാൾഡ്]]) എന്നിവ യൂറോപ്പിലെ അച്ചില്ലി മില്ലെഫോളിയം ഭക്ഷിക്കുന്നു. [[Chlorochlamys chloroleucaria|ക്ലോറോക്ലാമിസ് ക്ലോറോലൂക്കറിയ]] (ബ്ലാക്ക്ബെറി ലൂപ്പർ), [[Coleophora quadruplex|കൊലിയോഫോറ ക്വാഡ്രപ്ലെക്സ്]], [[Sparganothoides lentiginosana|സ്പാർഗനോത്തോയിഡ്സ് ലെന്റിജിനോസാന]] (ലെന്റിജിനോസ് മോത്) എന്നിവയുടെ ലാർവകൾ വടക്കേ അമേരിക്കയിലെ അച്ചില്ലി മില്ലെഫോളിയം ഭക്ഷിക്കുന്നു. മറ്റ് മോത്കളിൽ [[Aethes smeathmanniana|ഈഥസ് സ്മെത്ത്മാനിയാന]] (സ്മീത്മാന്റെ ഈഥസ് മോത്), [[V-pug|ക്ലോറോക്ലിസ്റ്റിസ് വി-അറ്റാ]] (വി-പഗ്), [[Choristoneura diversana|ചോറിസ്റ്റോണൂറ ഡൈവേർസാന]], [[Cochylidia richteriana|കൊച്ചിലിഡിയ റിച്ച്റ്റെറിയാന]], [[Epiblema graphana|എപിബിൾമ ഗ്രാഫാന]], [[Bordered pug|യൂപിറ്റീഷ്യ സക്സെന്റൂറിയാറ്റ]] [[Common pug|ഇ. വൾഗേറ്റ]] (കോമൺ പഗ്), [[Jordanita budensis|ജോർദാനിറ്റ ബുഡെൻസിസ്]], [[Thiodia citrana|തിയോഡിയ സിട്രാന]] (നാരങ്ങ മണി) എന്നിവ കൂടുതൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ വിതരണമുള്ളതാണ്.

===വണ്ടുകൾ===
പലതരം പ്രാണികളുടെ ഭക്ഷണ സ്രോതസ്സാണ് അച്ചില്ലി മില്ലെഫോളിയം.
'' [[Cassida denticollis|കാസിഡ ഡെന്റിക്കോളിസ്]], [[Galeruca tanaceti|ഗലേറുക്ക ടാനസെറ്റി]], [[Hypocassida subferruginea|ഹൈപ്പോകാസിഡ സബ്ഫെറുഗീനിയ]], [[Phytoecia virgula|ഫൈറ്റോസിയ വിർജുല]] എന്നിവയാണ് എ. മില്ലെഫോളിയത്തെ ഭക്ഷിക്കുന്ന കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ഇനം വണ്ടുകൾ.
&lt;br&gt;[[Chrysanthia viridissima|ക്രിസാന്തിയ വിരിഡിസിമ]] ഒരു യൂറോപ്യൻ ഇനമാണ്. ഇതിന്റെ പൂർണ്ണവളർച്ചയെത്തിയ സസ്യങ്ങളിൽ വണ്ടുകൾ പരാഗണം, പൂമ്പൊടി എന്നിവയ്ക്കായി എത്തുന്നു.
&lt;br&gt;[[Trichodes ornatus|ട്രൈക്കോഡ്സ് ഓർനാറ്റസ്]] (അലങ്കരിച്ച ചെക്കേർഡ് വണ്ട്) [[വടക്കേ അമേരിക്ക]]യിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഒരു ഇനമാണ്. (ornate checkered beetle) അച്ചില്ലി മില്ലെഫോളിയം ഭക്ഷിക്കുന്നതായി കണ്ടെത്തിയിരുന്നു.

=== മൂട്ട ===
അച്ചില്ലി മില്ലെഫോളിയം ഭക്ഷിക്കുന്ന ഒരു തരം സസ്യ മൂട്ടകളാണ് [[Horistus orientalis|ഹൊറിസ്റ്റസ് ഓറിയന്റാലിസ്]].

===കടന്നൽ===
[[Hedychrum rutilans|ഹെഡിക്രം റുട്ടിലാൻസ്]] യൂറോപ്പിലെയും വടക്കേ ആഫ്രിക്കയിലെയും അച്ചില്ലി മില്ലെഫോളിയം ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്ന ഒരു തരം കുക്കി വാസ്പുകളാണ്.
== കൃഷി ==
[[File:Red Achillea millefolium.jpg|thumb|''Achillea millefolium'' 'Paprika' [[cultivar]]]]
[[File:Achillea20090912 079.jpg|thumb|''Achillea millefolium'' cultivar]]
പല സസ്യനഴ്സറികളും അലങ്കാര സസ്യമായി അച്ചില്ലി മില്ലെഫോളിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. വൈവിധ്യമാർന്ന കാലാവസ്ഥയിൽ വിവിധശൈലികളിൽ ഉദ്യാനങ്ങളിലും പ്രകൃതിദത്ത ലാൻഡ്സ്കേപ്പിംഗ് ക്രമീകരണങ്ങളിലും ഈ സസ്യം നട്ടുപിടിപ്പിക്കുന്നു. തദ്ദേശീയസസ്യവും, വരൾച്ചയെ നേരിടുന്ന, [[Wildlife garden|വന്യവൃക്ഷത്തോട്ടങ്ങൾ]] എന്നിവ അവയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[ശലഭോദ്യാനം|ബട്ടർഫ്ലൈ ഗാർഡനുകളുടെ]] സ്ഥിരംസസ്യങ്ങളിലൊന്നാണിത്. സൂര്യപ്രകാശവും നന്നായി വളക്കൂറുള്ള മണ്ണുമുള്ള അനുയോജ്യമായ സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഇതിനെ വളർത്താം.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.missouribotanicalgarden.org/gardens-gardening/your-garden/plant-finder/plant-details/kc/b282/achillea-millefolium.aspx|title=Missouri Botanical Garden horticultural treatment: ''Achillea millefolium'' |accessdate=31 January 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.finegardening.com/plantguide/achillea-millefolium-common-yarrow.aspx |title=Fine Gardening magazine Plant Guide — ''Achillea millefolium'' (Yarrow)|accessdate=31 January 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=lbj&gt;{{cite web|url=http://www.wildflower.org/plants/result.php?id_plant=ACMI2|title=Lady Bird Johnson Wildflower Center Native Plant Database: ''Achillea millefolium'' (common yarrow)|accessdate=31 January 2013}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രജനനം===
പ്രജനനത്തിന്, വിത്തുകൾ മുളയ്ക്കുന്നതിന് വെളിച്ചം ആവശ്യമാണ്. അതിനാൽ കാൽ ഇഞ്ചിൽ (6 മില്ലീമീറ്റർ) ആഴത്തിൽ കൂടുതൽ നടാതിരിക്കുമ്പോൾ ഒപ്റ്റിമൽ ജെർമിനേഷൻ സംഭവിക്കുന്നു. വിത്തുകൾക്ക് 18-24°C (C (64–75 ° F) മുളയ്ക്കുന്ന താപനില ആവശ്യമാണ്. ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഇതിന് താരതമ്യേന ഹ്രസ്വായുസ്സാണ് പക്ഷേ മറ്റെല്ലാ വർഷവും വസന്തകാലത്ത് വിഭജനം വഴി ഇത് നീണ്ടുനിൽക്കാം. കൂടാതെ 12 മുതൽ 18 വരെ (30–46 സെ.മീ) അകലത്തിൽ നടാം. ഈ സസ്യം [[ജൈവാധിനിവേശം|ജൈവാധിനിവേശത്തിനു]] കാരണമാകുന്നു.&lt;ref&gt;USDA, NRCS. 2006. The PLANTS Database (http://plants.usda.gov {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131005020210/http://plants.usda.gov/ |date=2013-10-05 }}, 22 May 2006). National Plant Data Center, Baton Rouge, LA 70874-4490 USA.[http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ACMI2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121106210557/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ACMI2 |date=2012-11-06 }}&lt;/ref&gt;

=== കൾട്ടിവറുകൾ===
പരമ്പരാഗത തോട്ടങ്ങളിൽ ഈ ഇനം ഉപയോഗിക്കുന്നു. എന്നാൽ നിർദ്ദിഷ്ട 'മെച്ചപ്പെട്ട' ഗുണങ്ങളുള്ള കൾട്ടിവറുകൾ ഇതിനെക്കാൾ ഗുണത്തിൽ മെച്ചപ്പെട്ടുനില്ക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite book|title=RHS A-Z encyclopedia of garden plants|url=https://archive.org/details/azencyclopediaof0000unse|year=2008|publisher=Dorling Kindersley|location=United Kingdom|isbn=978-1-4053-3296-5|page=1136}}&lt;/ref&gt;ചിലത് കാലാകാലമായ മുറിക്കൽ  പ്രക്രിയയിലൂടെ വരൾച്ചയെ നേരിടുന്ന പുൽത്തകിടി മാറ്റിസ്ഥാപിക്കലിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;[http://www.smgrowers.com/gardens/yarrow.asp San Marcos Growers horticulture — The Yarrow Lawn]. Accessed 31 January 2013.&lt;/ref&gt;പലതരം അലങ്കാര കൃഷിയിടങ്ങളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു: 'പപ്രിക', &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.missouribotanicalgarden.org/gardens-gardening/your-garden/plant-finder/plant-details/kc/n710/achillea-millefolium-paprika.aspx|title=Missouri Botanical Garden horticultural treatment: ''Achillea millefolium'' 'Paprika'|publisher=Missouribotanicalgarden.org|accessdate=19 May 2013}}&lt;/ref&gt; 'സെറൈസ് ക്വീൻ', 'റെഡ് ബ്യൂട്ടി', &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.missouribotanicalgarden.org/gardens-gardening/your-garden/plant-finder/plant-details/kc/c653/achillea-millefolium-red-beauty.aspx|title=Missouri Botanical Garden horticultural treatment: ''Achillea millefolium'' 'Red Beauty'|publisher=Missouribotanicalgarden.org|accessdate=19 May 2013}}&lt;/ref&gt; 'റെഡ് വെൽവെറ്റ്', &lt;ref&gt;[http://www.rhs.org.uk/Plants/161992/Achillea-millefolium-Red-Velvet/Details RHS: Achillea millefolium 'Red Velvet']&lt;/ref&gt; 'സോസി സെഡക്ഷൻ', 'സ്ട്രോബെറി സെഡക്ഷൻ' (ചുവപ്പ്), 'ദ്വീപ് പിങ്ക് '(പിങ്ക്), &lt;ref&gt;{{cite web|author=Bert Wilson|url=http://www.laspilitas.com/nature-of-california/plants/achillea-millefolium-rosea-island-pink|title=Las Pilitas Nursery: ''Achillea millefolium rosea'' Island Pink (Pink Yarrow)|publisher=Laspilitas.com|date=8 January 2012|accessdate=19 May 2013}}&lt;/ref&gt; കാലിസ്റ്റോഗ '(വെള്ള), &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.theodorepayne.org/mediawiki/index.php?title=Achillea_millefolium_'Calistoga'|title=California Natives Wiki: ''Achillea millefolium'' 'Calistoga'|publisher=Theodorepayne.org|date=19 August 2010|accessdate=19 May 2013|archive-date=2015-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20150321073622/http://www.theodorepayne.org/mediawiki/index.php?title=Achillea_millefolium_%27Calistoga%27|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; സോനോമ കോസ്റ്റ് '(വെള്ള)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.theodorepayne.org/mediawiki/index.php?title=Achillea_millefolium_'Sonoma_Coast'|title=California Natives Wiki: ''Achillea millefolium'' 'Sonoma Coast'|publisher=Theodorepayne.org|date=19 August 2010|accessdate=19 May 2013|archive-date=2015-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20150321183610/http://www.theodorepayne.org/mediawiki/index.php?title=Achillea_millefolium_%27Sonoma_Coast%27|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.'കെൽ‌വേയി', 'ലാൻസ്‌ഡോർഫെർഗ്ലട്ട്' (രണ്ടും പിങ്ക്) എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി കൾട്ടിവറുകൾക്ക് റോയൽ ഹോർട്ടികൾച്ചറൽ സൊസൈറ്റിയുടെ ഗാർഡൻ മെറിറ്റ് അവാർഡ് നേടി. 'ആപ്പിൾബ്ലോസം', 'ഫനാൽ', 'ഹോഫ്നുങ്', 'മൂൺഷൈൻ' എന്നിവയുൾപ്പെടെ അച്ചില്ലിയ എക്സ് ടാഗെറ്റിയ എന്ന് നാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ട ഈ ഇനത്തിന്റെ പല സങ്കരയിനങ്ങളും ഉപയോഗപ്രദമായ പൂന്തോട്ട സസ്യങ്ങളാണ്.&lt;ref&gt;{{cite book|author1=Clausen, Ruth Rogers|author2=Ekstrom, Nicolas H.|title=Perennials for American gardens|year=1989|publisher=Random House|location=New York|isbn=978-0-394-55740-3|page=4|url=https://archive.org/details/perennialsforame00clau}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.monrovia.com/plant-catalog/plants/45/moonshine-yarrow/ Monrovia Growers: Achillea x 'Moonshine' — Moonshine Yarrow].&lt;/ref&gt;

== ഉപയോഗങ്ങൾ==
[[File:YarrowEssentialOil.png|thumb|left|upright|നിറമില്ലാത്ത ഗ്ലാസ് പാത്രത്തിൽ യാരോ (അച്ചില്ലി മില്ലെഫോളിയം ) എണ്ണ]]

ഇതിന്റെ [[Yarrow oil|എണ്ണയിൽ]] [[Matricin|പ്രോസുലീൻ]] എന്ന രാസവസ്തുക്കൾ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;Predicting Presence of Proazulenes in the Achillea millefolium Group. Barbara Michler and Carl-Gerold Arnold, Folia Geobotanica, Vol. 34, No. 1, Ecology of Closely Related Plant Species. Proceedings of the 40th Symposium of the International Association of Vegetation Science (1999), pages 143–161 ([https://www.jstor.org/stable/4201352 jstor stable URL])&lt;/ref&gt;ഇരുണ്ട നീല എണ്ണ [[ടൈഗർ കൊതുക്|ഈഡെസ് ആൽബോപിക്റ്റസ്]] എന്ന കൊതുകിന്റെ ലാർവകളെ കൊല്ലുന്നു.&lt;ref&gt;Essential oil composition and larvicidal activity of six Mediterranean aromatic plants against the mosquito Aedes albopictus (Diptera: Culicidae) Conti B., Canale A., Bertoli A., Gozzini F., Pistelli L. Parasitology Research 2010 107:6 (1455–1461)&lt;/ref&gt;

അച്ചില്ലി മില്ലെഫോളിയം നിന്നുള്ളവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഗം റെസിനുകളെ '''ഒപൊപാനാക്സ്''' അല്ലെങ്കിൽ '''ഒപൊബാൽസം''' എന്നും വിളിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗതമായി ഇത് ഔഷധ ഗുണങ്ങളുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

ചില [[Pick-up sticks|പിക്ക് അപ്പ് സ്റ്റിക്കുകൾ]] യാരോ ഉപയോഗിച്ചാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്.

== കമ്പാനിയൻ പ്ലാന്റിംഗ് ==

യാരോ ഉപയോഗപ്രദമായ ഒരു കമ്പാനിയൻ സസ്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഗുണമുള്ളവയെ ആകർഷിക്കുമ്പോൾ ചില കീടങ്ങളെ അകറ്റുന്നു. ഇത് കവർച്ചസ്വാഭാവമുള്ള കടന്നലുകളെ ആകർഷിക്കുന്നു. അവ പൂന്തേൻ കുടിക്കുകയും പിന്നീട് കീടങ്ങളെ അവയുടെ ലാർവകൾക്ക് ഭക്ഷണമായി ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതുപോലെ, ഇത് [[കോക്സിനെല്ലിടെ|ലേഡിബേർഡുകളെയും]] [[Hoverfly|ഹോവർഫ്ലൈകളെയും]] ആകർഷിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;lbj&quot;/&gt;
=== കൃഷി ===
A. വരൾച്ചയ്ക്കെതിരായ ചെടിയുടെ പ്രതിരോധം മൂലം മണ്ണൊലിപ്പ് നേരിടാൻ മില്ലെഫോലിയം നടാവുന്നതാണ്. ഗ്രാസ്സ് ലെയും[https://en.wiktionary.org/wiki/ley leys] റൈഗ്രാസിന്റെ ഏകകൃഷിയും വരുന്നതിനുമുമ്പ്, സ്ഥിരമായ മേച്ചിൽപ്പുറത്ത് എ. മില്ലെഫോലിയം ഹെക്ടറിന് 0.3 കിലോഗ്രാം എന്ന തോതിൽ കാണപ്പെടുന്നു. പുല്ല് മിശ്രിതങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള ഒരു കാരണം ധാതുക്കളാൽ സമ്പന്നമായ ഇലകളും അതിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള വേരുകളും ആയിരുന്നു. ഇത് ഭക്ഷണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി നൽകിയ റുമിനന്റുകളിലെ ധാതുക്കളുടെ കുറവ് തടയാൻ സഹായിച്ചു. വരൾച്ചയെ നേരിടുന്ന മേച്ചിൽപ്പുറമായാണ് ഇത് ന്യൂസിലൻഡിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നത്. ഈ ഇനം വളരെ പ്രചാരമുള്ളതായി കാണപ്പെടുന്നു. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title = RNZIH – Horticulture Pages – Weeds – Achillea millefolium – yarrow|url = http://www.rnzih.org.nz/pages/achilleamillefolium.htm|website = www.rnzih.org.nz|accessdate = 2015-09-02}}&lt;/ref&gt;
=== ഭക്ഷണം ===
മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ, [[Hops|ഹോപ്സ്]] ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ബിയറിന്റെ സ്വാദിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന [[Gruit|ഗ്രൂട്ട്]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു ഔഷധ മിശ്രിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു യാരോ.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://thornews.com/2015/10/04/this-is-genuine-viking-beer/ | title=This Is Genuine Viking Beer | publisher=ThorNews | date=5 October 2015 | accessdate=5 October 2015 | author=Lanneskog, Thor}}&lt;/ref&gt;പൂക്കളും ഇലകളും ചില മദ്യങ്ങളും [[Bitters|കയ്പുകളും]] ഉണ്ടാക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;S&amp;S&quot; /&gt;

=== ഔഷധ, പരമ്പരാഗത ഉപയോഗങ്ങൾ ===
എ. മില്ലെഫോളിയം പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലെന്നപോലെ ചരിത്രപരമായ ഉപയോഗവും ഇതിന് കണ്ടിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;S&amp;S&quot; /&gt;ഈ സസ്യം ഒരു ഡയഫോറെറ്റിക്, ആസ്ട്രിൻചെന്റ്,&lt;ref name=&quot;hutchens&quot;&gt;{{cite book | title=Indian Herbology of North America | author= Alma R. Hutchens | isbn=978-0-87773-639-4 | year=1973 | publisher=Shambhala Publications}}&lt;/ref&gt;  ടോണിക്ക്, &lt;ref name=&quot;hutchens&quot; /&gt; ഉത്തേജകവും മിതമായ സുഗന്ധവുമാണ്. ഇതിൽ [[3-Methylbutanoic acid|ഐസോവാലറിക് ആസിഡ്]], [[സാലിസിലിക് അമ്ലം|സാലിസിലിക് ആസിഡ്]], [[Asparagine|അസ്പരാജിൻ]], [[Sterol|സ്റ്റിറോൾസ്]], [[Flavonoid|ഫ്ലേവനോയ്ഡുകൾ]] എന്നിവ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book| publisher = DK Pub.| isbn = 978-0-7566-7183-9| title = Home Herbal: Cook, Brew &amp; Blend Your Own Herbs| url = https://archive.org/details/homeherbalcookbr0000unse| date = 2011}}&lt;/ref&gt; അക്കിലിസ് എന്ന &lt;ref name=&quot;hutchens&quot; /&gt; പുരാതന ഗ്രീക്ക് കഥാപാത്രത്തിൽ നിന്നാണ് അച്ചില്ല എന്ന ജനുസ്സിന് പേര് ലഭിച്ചത്. യുദ്ധത്തിലെ മുറിവുകൾ ചികിത്സിക്കുന്നതിനായി സൈന്യത്തോടൊപ്പം അക്കിലിസും ഉണ്ടായിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;S&amp;S&quot; /&gt;

എ. മില്ലെഫോലിയത്തിന്റെ പരമ്പരാഗത പേരുകളിൽ '''ആരോറൂട്ട്, ബാഡ്മാൻസ് പ്ലേതിങ്, ബ്ലഡ് വോർട്ട്, കാർപെന്റേഴ്സ് വീഡ്, ഡെത്ത് ഫ്ളവർ, ഡെവിൾസ് നെറ്റിൽ, ഈറി, ഫീൽഡ് ഹോപ്സ്, ഗീയർവെ, ഹണ്ട്രെഡ് ലീവ്സ് ഗ്രാസ്ല്, നൈറ്റ്സ് മൈൽഫോയിൽ, നൈറ്റെൻ, മൈൽ‌ഫോലിയം, മിൽ‌ഫോയിൽ, മില്ലെഫോയിൽ, നോബിൾ യാരോ, നോസ്ബ്ലീഡ്, ഓൾഡ് മാൻസ് മസ്റ്റാർഡ്, ഓൾഡ് മാൻസ് പെപ്പെർ, സാൻഗുയിനറി, സെവെൺ ഈയേഴ്സ് ലൗവ്, സ്നേക്ക്സ് ഗ്രാസ്സ്, സോൾജിയർ, സോൾജിയേഴ്സ് വൂണ്ട്വർട്ട്, സ്റ്റാൻച്വീഡ്, തൗസന്റ് സീൽ, വൂണ്ട്വർട്ട്, യാരോവേ, യെർവ്''' എന്നിവ എ. മില്ലെഫോലിയത്തിന്റെ പരമ്പരാഗത പേരുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. യാരോ എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് നാമം ഗിയർവെ എന്ന സാക്സൺ (പഴയ ഇംഗ്ലീഷ്) പദത്തിൽ നിന്നാണ് വന്നത്, ഇത് ഡച്ച് പദമായ ഗെർവ്, പഴയ ഹൈ ജർമ്മൻ പദമായ ഗരാവ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite book | work = Oxford English Dictionary | edition = 2nd | title = Yarrow}}&lt;/ref&gt;

യാരോയും [[Tortoiseshell|ആമതോടും]] [[Chinese culture|ചൈനീസ് പാരമ്പര്യത്തിൽ]] ഭാഗ്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.chinatownconnection.com/chinese-superstitions.htm |title=Chinese Superstitions |publisher=Chinatownconnection.com |date= |accessdate=19 May 2013 |archive-date=2006-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060224002923/http://www.chinatownconnection.com/chinese-superstitions.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ക്ലാസിക്കൽ ഗ്രീസിൽ, [[ഹോമർ|ഹോമർ]] തന്റെ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ഔഷധസസ്യങ്ങൾ പരിചയപ്പെടുത്തിയ [[Chiron|ചിറോണിനെക്കുറിച്ചും]] ട്രോയിയുടെ യുദ്ധക്കളത്തിൽ യാരോ ഉപയോഗിക്കാൻ അക്കില്ലെസിനെ പഠിപ്പിച്ചതിനെക്കുറിച്ചും പറയുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite book | author=Homer | authorlink=Homer | title = Iliad | pages= 11.828–832| title-link=Iliad }}&lt;/ref&gt;

==== ബ്രിട്ടീഷ് നാടോടിക്കഥകൾ ====
[[Hebrides|ഹെബ്രൈഡുകൾക്കിടയിൽ]] കണ്ണുകൾക്ക് നേരെ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ഇലയ്ക്ക് [[ആറാം ഇന്ദ്രിയം|അതീന്ദ്രിയജ്ഞാനം]] ലഭിക്കുമെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;Baker&quot;&gt;{{Cite book|title=Discovering the Folklore of Plants|author =Margaret Baker|publisher=Shire Publications|date=October 1971|id=SBN 852630806|edition=revised}}&lt;/ref&gt;

==== ചൈനീസ് ഭവിഷ്യജ്ഞാനം====
[[File:Yarrow stalks for I Ching.JPG|thumb|upright|A bunch of 50 yarrow ''Achillea millefolium'' subsp. ''millefolium'' var. ''millefolium'' stalks, used for ''I Ching'' divination.]]
ഒരു പുരാതന ചൈനീസ് ഭാവിഗ്രന്ഥവും ചൈനീസ് ക്ലാസിക്കുകളിൽ ഏറ്റവും പഴയതുമായ [[I Ching|I ചിംഗിൽ]] [[I Ching divination|I ചിംഗ് ഡിവൈനേഷനിൽ]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.iging.com/intro/introduc.htm |title=Introduction to the I Ching – By Richard Wilhelm |publisher=Iging.com |date= |accessdate=19 May 2013 |archive-date=2013-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130816044721/http://www.iging.com/intro/introduc.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;തണ്ടുകൾ ഉണക്കി റാൻഡമൈസിംഗ് ഏജന്റായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.

====പ്രാദേശിക അമേരിക്കൻ ഉപയോഗങ്ങൾ==== 
യാരോയും അതിന്റെ [[വടക്കേ അമേരിക്ക]]ൻ ഇനങ്ങളും പരമ്പരാഗതമായി ഭൂഖണ്ഡത്തിലെ പല [[അമേരിക്ക]]ൻ രാജ്യങ്ങളും ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;dearborn&quot;&gt;[http://herb.umd.umich.edu/herb/search.pl?searchstring=Achillea+millefolium University of Michigan – Dearborn: Native American Ethnobotany; ''Achillea millefolium''] . accessed 31 January 2013&lt;/ref&gt;[[Navajo|നവാജോ]] ജനത ചരിത്രപരമായി ഇതിനെ ഒരു &quot;ജീവൗഷധമായി&quot; കണക്കാക്കുകയും പല്ലുവേദനയ്ക്കായി ചെടിയെ ചവയ്ക്കുകയും ചെവിവേദനയ്ക്കായി പിഴിഞ്ഞനീര്‌ ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. [[കാലിഫോർണിയയിലെ]] [[Miwok|മിവോക്ക്]] ജനത സസ്യത്തിനെ വേദനസംഹാരിയായും തലയ്ക്ക് തണുപ്പിനായും ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;dearborn&quot;/&gt;

സമതലത്തിലെ സാധാരണക്കാരായ [[പാവ്നീ ഇന്ത്യൻ ജനത]] വേദനസംഹാരിയായി  സാധാരണ യാരോയുടെ തണ്ടുപയോഗിക്കുന്നു. [[ചെറോക്കീ|ചെറോക്കി]] ജനത പനി കുറയ്ക്കുന്നതിനും ഉറക്കത്തിന് സഹായിക്കുന്നതിനുമായി സാധാരണ യാരോ [[ചായ]] കുടിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;dearborn&quot;/&gt;

ആക്സിഡന്റാലിസ് ഇനം [[Zuni|സൂനി]] ജനത ഔഷധമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. പുഷ്പങ്ങളും വേരും ചവച്ചരക്കുകയും ജ്യൂസ് തീയിലൂടെ നടക്കുന്നതിനുമുമ്പ് തീനാളങ്ങളേൽക്കാതിരിക്കാൻ ശരീരത്തിൽ പുരട്ടുന്നു. ഇടിച്ചുപൊടിച്ച ചെടിയുടെ കുഴമ്പ് വെള്ളത്തിൽ കലർത്തി പൊള്ളലേറ്റതിന് ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;Stevenson, Matilda Coxe 1915 Ethnobotany of the Zuni Indians. SI-BAE Annual Report #30 (p. 42)&lt;/ref&gt;

[[ഒജിബ്‌‌വാ|ഒജിബ്വെ]] ജനത ചരിത്രപരമായി യാരോ ഇലകളുടെ ഒരു കഷായം ചൂടുള്ള കല്ലുകളിൽ തളിക്കുകയും തലവേദനയ്ക്ക് ചികിത്സിക്കുന്നതിനായി പുക ശ്വസിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. &lt;ref&gt;Densmore, Frances, 1928, Uses of Plants by the Chippewa Indians, SI-BAE Annual Report #44:273–379, page 336&lt;/ref&gt; അതുപോലെ തന്നെ വേരുകളുടെ കഷായം അതിന്റെ ഉത്തേജക ഫലത്തിനായി ചർമ്മത്തിൽ പുരട്ടുന്നു.&lt;ref&gt;Densmore, Frances, 1928, Uses of Plants by the Chippewa Indians, SI-BAE Annual Report #44:273–379, page 350&lt;/ref&gt;ആചാരപരമായ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി അവർ അതിന്റെ പുഷ്പങ്ങൾ പുകവലിക്കുകയും [[കൽക്കരി]]യിൽ ഇട്ട് പുക പനി ഇല്ലാതാക്കാൻ ശ്വസിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;Smith, Huron H., 1932, Ethnobotany of the Ojibwe Indians, Bulletin of the Public Museum of Milwaukee 4:327–525, page 362&lt;/ref&gt;

== അപകടങ്ങൾ ==
അപൂർവ സന്ദർഭങ്ങളിൽ, യാരോ കടുത്ത അലർജിയുണ്ടാക്കുന്നതിന്റെ ഫലമായി ത്വക്കിന് തിണർപ്പിന് കാരണമാകുന്നു. നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉപയോഗം ചർമ്മത്തിന്റെ ഫോട്ടോസെൻസിറ്റിവിറ്റിയെ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;Contact Dermatitis 1998, 39:271–272.&lt;/ref&gt;നനഞ്ഞ ചർമ്മം യാരോയും ഒരുമിച്ച് മുറിച്ച പുല്ലുമായി സമ്പർക്കം പുലർത്തുമ്പോൾ ഇത് തുടക്കത്തിൽ പ്രാവർത്തികമാകുന്നു.

[[American Society for the Prevention of Cruelty to Animals|എ.എസ്.പി.സി.എ.]]യുടെ വിലയിരുത്തൽ അനുസരിച്ച് നായ്ക്കൾ, [[പൂച്ച]]കൾ, [[കുതിര]]കൾ എന്നിവയ്ക്ക് യാരോ വിഷാംശം ഏല്ക്കുമ്പോൾ മൂത്രമൊഴിക്കൽ, ഛർദ്ദി, വയറിളക്കം, ഡെർമറ്റൈറ്റിസ് എന്നിവ വർദ്ധിക്കുന്നതായി കണ്ടെത്തിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.aspca.org/pet-care/animal-poison-control/toxic-and-non-toxic-plants/yarrow | title = Toxic and Non-Toxic Plants: Yarrow | publisher = ASPCA}}&lt;/ref&gt;

ഒരു [[എലി]] മാതൃകയിൽ വിഷമയാവസ്ഥയിലുള്ള പ്രത്യുൽപാദനത്തിൽ യാരോയിലെ ജലം ചേർത്ത സത്ത് ശുക്ലത്തിന്റെ ശതമാനത്തിൽ അസാധാരണമായി ഗണ്യമായ വർദ്ധനവ് വരുത്തി&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Dalsenter P, Cavalcanti A, Andrade A, Araújo S, Marques M | title = Reproductive evaluation of aqueous crude extract of Achillea millefolium L. (Asteraceae) in Wistar rats | journal = Reprod Toxicol | volume = 18 | issue = 6 | pages = 819–23 | year = 2004 | pmid = 15279880 | doi = 10.1016/j.reprotox.2004.04.011}}&lt;/ref&gt;.

== രസതന്ത്രം ==
എ. മില്ലെഫോലിയത്തിൽ കാണപ്പെടുന്ന രാസ സംയുക്തങ്ങളാണ് [[Chamazulene|ചമാസുലീൻ]], [[delta-Cadinol|δ- കാഡിനോൾ]]. യാരോയിലും വേംവുഡിലും [[Azulene|അസുലീന്റെ]] ക്രോമോഫോർ കണ്ടെത്തുകയും 1863-ൽ സെപ്റ്റിമസ് പീസെ ഇതിനെ നാമകരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

==ചിത്രശാല==
&lt;gallery widths=&quot;180px&quot; heights=&quot;180px&quot; perrow=&quot;5&quot;&gt;
Koeh-149.jpg|&lt;center&gt;കൊഹ്‌ലറുടെ Medizinal-Pflanzen in naturgetreuen Abbildungen und kurz erläuterndem Texte'' ലെ ഔഷധ സസ്യങ്ങളുടെ ചിത്രീകരണം  ([[ഫ്രാൻസ് യൂജൻ കോഹ്ലർ]]; 1883–1914).&lt;/center&gt;
Achillea millefolium scan.jpg|യാരോ ഇലകൾ
File:Achillea millefolium 3.jpg|''അച്ചില്ലി മില്ലെഫോളിയം'' ഇല
Achillea millefolium ENBLA03.jpg|''അച്ചില്ലി മില്ലെഫോളിയം'' — ഫ്ലവർ ക്ലോസപ്പ്.
Achillea millefolium occidentalis seeds.jpg|Achenes
Achillea millefolium capitula 2002-11-18.jpg|&lt;center&gt;''അച്ചില്ലി മില്ലെഫോളിയം'' ബയോട്രെക്കിൽ, [[കാലിഫോർണിയ സ്റ്റേറ്റ് പോളിടെക്നിക് യൂണിവേഴ്സിറ്റി, പൊമോന]].&lt;/center&gt;
The Achillea millefolium.JPG|[[റഷ്യ]]യിലെ യാരോയുടെ കൃഷിസ്ഥലം.
Budding yarrow.jpg|Budding
File:Achillea millefolium 4.jpg|''അച്ചില്ലി മില്ലെഫോളിയം'' വാഷിംഗ്ടണിലെ ചേലൻ കൗണ്ടിയിലെ വെനാച്ചി ഫൂട്ട്‌ഹിൽസിൽ
File:Achillea millefolium 6.jpg|''അച്ചില്ലി മില്ലെഫോളിയം'' പൂവിടുമ്പോൾ
File:Achillea millefolium 5.jpg|''അച്ചില്ലി മില്ലെഫോളിയം'' പൂവിട്ടതിനുശേഷം
&lt;/gallery&gt;

==അവലംബം==
{{Reflist|30em}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{Commons category|Achillea millefolium}}
*[http://kswildflower.org/flower_details.php?flowerID=119 Kansas Wildflowers – Achillea millefolium]
*[https://web.archive.org/web/20041117232630/http://sun.ars-grin.gov:8080/npgspub/xsql/duke/plantdisp.xsql?taxon=18 Dr. Duke's Databases: ''Achillea millefolium'']
*[https://web.archive.org/web/20181003153929/http://www.portraitoftheearth.com/trees/yarrow.html Winter identification photographs]
*[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&amp;channelid=1288&amp;searchword=herb_id=D00672 Achillea millefolium L.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{In lang|zh-hant}} {{In lang|en}}

{{Medicinal herbs &amp; fungi}}

{{Use dmy dates|date=April 2011}}
{{taxonbar|from=Q25408}}
{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:കാൾ ലിനേയസ് നാമകരണം ചെയ്തവ]]
[[വർഗ്ഗം:പരമ്പരാഗത നാടൻ അമേരിക്കൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏഷ്യയിലെ ഔഷധസസ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ചിത്രശലഭങ്ങളുടെ ഭക്ഷണസസ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വടക്കേ അമേരിക്കയിലെ സസ്യജാലം]]
[[വർഗ്ഗം:യൂറോപ്പിലെ സസ്യജാലം]]
[[വർഗ്ഗം:ഏഷ്യയിലെ സസ്യജാലം]]
[[വർഗ്ഗം:അക്കിലിയ]]</text>
      <sha1>hanmro10poonhga8da0eaqw2ucjia6n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സ്തുതിഗീതം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>484104</id>
    <revision>
      <id>4611754</id>
      <parentid>4083357</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T15:50:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5494" sha1="d400ss35v2lwef1xpixij3ryawa9fzt" xml:space="preserve">{{prettyurl|Hymn}}
[[File:Arvid Liljelund - Man Singing Hymn - A I 187 - Finnish National Gallery.jpg|thumb|സ്തുതിഗീതം ആലപിക്കുന്ന ഒരാളുടെ ചിത്രം (1884)]]
ഒരു തരം ഗാനം ആണ് '''സ്തുതിഗീതം''' ([[ഇംഗ്ലീഷ്]]: Hymn). സാധാരണയായി ഇത് മതപരമായ ഒരു ഗാനമാണ്. ആരാധനയുടെയോ പ്രാർത്ഥനയുടെയോ ഉദ്ദേശ്യത്തിനായി പ്രത്യേകം എഴുതിയതും സാധാരണയായി ഒരു ദേവതയോ ദേവതകളോ അല്ലെങ്കിൽ ഒരു പ്രമുഖ വ്യക്തിത്വത്തെയോ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നു. ഇംഗ്ലീഷിലെ hymn എന്ന വാക്ക് ''സ്തുതിഗീതം'' എന്ന് തന്നെ അർത്ഥമുള്ള ഗ്രീക്കിലെ ഹിംനോസ് (μνος) എന്ന പദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്.  ഇംഗ്ലീഷിൽ സ്തുതിഗീതങ്ങൾ എഴുതുന്നയാളെ ''ഹിംനോഡിസ്റ്റ്'' എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്, സ്തുതിഗീതങ്ങളുടെ ആലാപനത്തെ അല്ലെങ്കിൽ രചനയെ ''ഹിംനോഡി'' എന്നും വിളിക്കുന്നു. സ്തുതിഗീതങ്ങളുടെ ആലാപനത്തോടൊപ്പം വാദ്യോപകരണങ്ങളും ഉൾപ്പെടുത്താം. അല്ലാതെയും ആലപിക്കാം.

ക്രിസ്തുമതത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഇംഗ്ലീഷ് സംസാരിക്കുന്നവർക്ക് ഏറ്റവും പരിചിതമാണെങ്കിലും, മറ്റ് ലോകമതങ്ങളുടെ ഒരു ഘടകം കൂടിയാണ് സ്തുതിഗീതങ്ങൾ, പ്രത്യേകിച്ച് ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിൽ. പുരാതന കാലം മുതൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ഈജിപ്ഷ്യൻ, ഗ്രീക്ക് സംസ്കാരങ്ങളിൽ നിന്നും സ്തുതിഗീതങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു. 

==അവലംബം==
{{Reflist}}

==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്==
* [[Ian Bradley|Bradley, Ian]]. ''Abide with Me: the World of Victorian Hymns''. London: S.C.M. Press, 1997. {{ISBN|0-334-02703-9}}
* Hughes, Charles, Albert Christ Janer, and Carleton Sprague Smith, eds. ''American Hymns, Old and New''. New York: Columbia University Press, 1989. 2 vols. ''N.B''.: Vol. l, [the music, harmonized, with words, of the selected hymns of various Christian denominations, sects, and cults]; vol. 2, ''Notes on the Hymns and Biographies of the Authors and Composers''. {{ISBN|0-231-05148-4}} set comprising both volumes.
* Weddle, Franklyn S. ''How to Use the Hymnal''. Independence, Mo.: Herald House, 1956.
* [[Brian Wren|Wren, Brian]]. &quot;Praying Twice: The Music and Words of Congregational Song&quot;. Louisville: Westminster John Knox Press, 2000. {{ISBN|0-664-25670-8}}
* H. A. Hodges (ed. E. Wyn James), ''Flame in the Mountains: Williams Pantycelyn, Ann Griffiths and the Welsh Hymn'' (Tal-y-bont: Y Lolfa, 2017), 320 pp. {{ISBN|978-1-78461-454-6}}.

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
The links below are restricted to either material that is historical or resources that are non-denominational or inter-denominational. Denomination-specific resources are mentioned from the relevant denomination-specific articles. 
* {{cite web |url=http://www.thehymnsociety.org/index.html |title=The Hymn Society in the United States and Canada |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071215041933/http://www.thehymnsociety.org/index.html |archivedate=2007-12-15 |df= }}
* {{cite web|url=http://www.hymnary.org |title=Hymnary.org}}—Extensive database of hymns and hymnology resources; incorporates the Dictionary of North American Hymnology
* {{cite web|url=https://play.hymnswithoutwords.com |title=Hymns Without Words - a collection of freely downloadable recordings of classic hymns for use in congrgational singing}}
* {{cite web |url=http://www.hymnsocietygbi.org.uk/ |title=The Hymn Society of Great Britain and Ireland |access-date=2019-09-06 |archive-date=2019-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190915084623/https://hymnsocietygbi.org.uk/ |url-status=dead }}
* {{cite web|url=http://www.stanthonysmonastery.org/music/Index.html |title=Examples of Byzantine Music for Hymns}}—2000 pages of hymns in both staff and neumatic notation
* {{cite web |url=http://www.historichymns.com/ |title=HistoricHymns.com |access-date=2019-09-06 |archive-date=2021-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210804160536/https://historichymns.com/ |url-status=dead }}—Site with extensive hymn searching tools

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:ഗാന രീതികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ക്രിസ്തീയ സംഗീതം]]</text>
      <sha1>d400ss35v2lwef1xpixij3ryawa9fzt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഹിന്ദു മുന്നണി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>487176</id>
    <revision>
      <id>4611799</id>
      <parentid>4022101</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T20:59:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24631" sha1="navu6c3vsvjobwenpjcyqhvwqwtv7uc" xml:space="preserve">{{Infobox Indian political party|party_name=Hindu Munnani|logo=[[File:HinduMunnani.png|100px|Logo]]|foundation=1980|ideology=[[Hindutva]]&lt;br /&gt;[[Conservatism]]|website={{website|hindumunnani.org.in}}|eci=}}
[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ]] [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്‌നാട്ടിൽ]] പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു തീവ്ര [[സംഘടന|സംഘടനയാണ്]] '''ഹിന്ദു മുന്നണി''' . &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://frontline.thehindu.com/static/html/fl1505/15050170.htm|title=A time of troubles|access-date=2019-09-28|last=|first=|date=|website=Frontline Magazine from the publishers of THE HINDU|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029114426/https://frontline.thehindu.com/static/html/fl1505/15050170.htm|archive-date=2019-10-29|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[കമ്യൂണിസം|കമ്മ്യൂണിസത്തിന്റെ]] അപകടങ്ങളിൽ നിന്ന് മുസ്‌ലിം ജനസംഖ്യാപരമായ വളർച്ച, മതപരിവർത്തനം, പശു കശാപ്പ് തടയൽ എന്നിവയിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യയുടെ &quot; [[ഹിന്ദു]] &quot; സ്വത്വം സംരക്ഷിക്കുക എന്നതാണ് അവരുടെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ. &lt;ref name=&quot;objectiveshm&quot;&gt;{{Cite web|url=http://hindumunnani.org.in|title=Objectives of the Hindu Munnani|access-date=2008-06-15|publisher=Official website of the Hindu Munnani}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 1980 ൽ സ്ഥാപിതമായ ഇത് പിന്നീട് തമിഴ്‌നാട്ടിൽ വ്യാപിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://hindumunnani.org.in/index.php|title=இந்து முன்னணி|access-date=2019-09-28|website=hindumunnani.org.in}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; അതിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ സാമുദായിക കലാപത്തിന്റെ മുൻ‌നിരയിലേക്ക് നയിക്കുകയും സാമുദായിക അക്രമ സംഭവങ്ങളിൽ ഹിന്ദു വിഭാഗത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ചതിന് ഹിന്ദു മുന്നണി നേതാക്കളെ പലപ്പോഴും കുറ്റപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.  

== ശ്രദ്ധേയമായ അക്രമം ==
ഹിന്ദു മുന്നാനി സംഘടിപ്പിച്ച [[വിനായക ചതുർഥി|വിനായക ചതുർത്ഥി]] ആഘോഷങ്ങളിൽ പലപ്പോഴും വർഗീയ അക്രമ സംഭവങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു.   1993 ൽ [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിലെ]] ചിന്താദ്രിപേട്ടിലുള്ള ആർ‌എസ്‌എസ് സംസ്ഥാന ആസ്ഥാനത്ത് ബോംബ് ആക്രമണമുണ്ടായി. &lt;ref name=&quot;rajamohan&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.satp.org/satporgtp/publication/faultlines/volume16/Article5.htm|title=Tamil Nadu: The Rise of Islamist Fundamentalism|access-date=2008-06-16|last=P. G. Rajamohan|publisher=Faultlines}}&lt;/ref&gt; സ്‌ഫോടനത്തിൽ ഇസ്ലാമിക സംഘടനകൾ കുറ്റക്കാരാണെന്ന് കണ്ടെത്തി തീവ്രവാദ ഇസ്ലാമിക സംഘടനകൾക്കെതിരെ അടിച്ചമർത്തൽ ആരംഭിച്ചു.  [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] (ബിജെപി) നേതാവ് [[ലാൽ കൃഷ്ണ അഡ്വാണി|എൽ കെ അദ്വാനിയുടെയും]] ഇന്ത്യൻ [[ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി|പ്രധാനമന്ത്രി]] [[അടൽ ബിഹാരി വാജ്പേയി|അടൽ ബിഹാരി വാജ്‌പേയിയുടെയും]] 1998 ൽ കോയമ്പത്തൂർ [[ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി|സന്ദർശനത്തിനിടെ]] [[1998-ലെ കോയമ്പത്തൂർ ബോംബ് സ്ഫോടനം|പതിമൂന്ന് സ്‌ഫോടന പരമ്പരകൾ നഗരത്തെ പിടിച്ചുകുലുക്കി]] അമ്പത്തിയെട്ട് പേർ മരിച്ചു. 

അടുത്തിടെ,     ഹിന്ദു മുന്നണി വരെയുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലുകൾ ചെയ്തു [[ദ്രാവിഡ മുന്നേറ്റ കഴകം]] (ഡിഎംകെ) ബിജെപി നേതാവ് വെദംതി നടത്തിയ ഡിഎംകെ പ്രസിഡന്റും ന് പരാമർശങ്ങൾ മുഖ്യമന്ത്രി [[എം. കരുണാനിധി|കരുണാനിധി]] .  ചെന്നൈയിലെ ഹിന്ദു മുന്നാനി സംസ്ഥാന ആസ്ഥാനത്തെ മോട്ടോർ ബൈക്കുകളിൽ ഡിഎംകെ പ്രവർത്തകർ ആക്രമിച്ചു.  

== ചരിത്രം ==
മീനാക്ഷിപുരം മതപരിവർത്തനത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ 1980 ൽ &lt;ref name=&quot;abouthm&quot;&gt;{{Cite web|url=http://hindumunnani.org.in|title=About the Hindu Munnani|access-date=2008-06-15|publisher=Official website of the Hindu Munnani}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; അല്ലെങ്കിൽ 1982 &lt;ref name=&quot;rsstnp19&quot;&gt;[[Hindu Munnani#rsstn|K. Suryanarayana Rao]], Pg 19&lt;/ref&gt; ൽ ശ്രീ രാമഗോപാലൻ '''ഹിന്ദു മുന്നണി''' സ്ഥാപിച്ചു. &lt;ref name=&quot;rajamohan&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;organiser1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.organiser.org/dynamic/modules.php?name=Content&amp;pa=showpage&amp;page=27&amp;pid=115|title=Hindu Munnani turns 25|access-date=2008-06-15|last=FOC|publisher=Organiser|archive-url=https://web.archive.org/web/20060215155710/http://www.organiser.org/dynamic/modules.php?name=Content&amp;pa=showpage&amp;pid=115&amp;page=27|archive-date=15 February 2006}}&lt;/ref&gt; അന്നുമുതൽ, പശു കശാപ്പ് നിരോധിക്കൽ, പാശ്ചാത്യ വിരുദ്ധ വികാരം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന അവരുടെ ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കായി അത് ലോബി ചെയ്യുന്നു . &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://hindumunnani.org.in/korikkaikal.html|title=Hindu munnani|access-date=2019-09-28|website=hindumunnani.org.in}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 

== വിവാദങ്ങൾ ==
അതിന്റെ ഉത്ഭവം മുതൽ തന്നെ ഹിന്ദു മുന്നണി നിരവധി വിവാദങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടു. മീനാക്ഷിപുരം മതപരിവർത്തനങ്ങളും തുടർന്നുണ്ടായ ഹിന്ദു-മുസ്‌ലിം, ഹിന്ദു-ക്രിസ്ത്യൻ കലാപങ്ങളും അതിന്റെ ഉത്ഭവം ആയിരുന്നു. 1981 ഫെബ്രുവരി 19 ന് തമിഴ്‌നാട്ടിലെ തിരുനെൽവേലി ജില്ലയിലെ മീനാക്ഷിപുരം ഗ്രാമത്തിലെ 200 ഓളം [[ദളിതർ|ദലിത് കുടുംബങ്ങളെ]] [[ഇസ്‌ലാം|ഇസ്ലാം]] മതം [[ഇസ്‌ലാം|സ്വീകരിച്ചു]]  അവരുടെ ഗ്രാമത്തിന്റെ പേര് റഹ്മത്പുരം എന്ന് മാറ്റി. &lt;ref name=&quot;rajamohan&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;rsstnp19&quot;&gt;[[Hindu Munnani#rsstn|K. Suryanarayana Rao]], Pg 19&lt;/ref&gt; മതം മാറിയ ദലിതരെ ഹിന്ദുമതത്തിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുവരാൻ ഒരു ബഹുജന പ്രസ്ഥാനം സംഘടിപ്പിക്കുന്നതിൽ '''ഹിന്ദു മുന്നണി''' സജീവമായിരുന്നു.  1982 മാർച്ചിൽ [[കന്യാകുമാരി ജില്ല|കന്യാകുമാരി ജില്ലയിലെ]] മണ്ടായിക്കാട്ടിൽ ഹിന്ദുക്കളും ക്രിസ്ത്യാനികളും തമ്മിൽ കലാപമുണ്ടായപ്പോൾ '''ഹിന്ദു മുന്നണി''' സജീവ പങ്കുവഹിച്ചു.  &lt;ref name=&quot;rsstnp20&quot;&gt;[[Hindu Munnani#rsstn|K. Suryanarayana Rao]], Pg 20&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;dalit_liberation&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=VsE2KwKwh0YC&amp;pg=PA156&amp;lpg=PA156|title=Talisman, Extreme Emotions of Dalit Liberation|last=Thirumaavalavan|last2=Meena Kandasamy|publisher=Popular Prakashan|year=2003|isbn=978-81-85604-68-8|pages=156}}&lt;/ref&gt; 

2007 നവംബറിൽ തമിഴ് നടി [[ഖുശ്‌ബു|കുഷ്ബൂ]] ഹിന്ദു ദേവതകളുടെ വിഗ്രഹങ്ങൾക്ക് മുന്നിൽ ചെരിപ്പ് [[ഖുശ്‌ബു|ധരിച്ച്]] ഇരിക്കുന്ന ഫോട്ടോ വലിയ വിവാദത്തിനിടയിലാണ് നടിയെ ഇറക്കിയത്.  ഗുരുമൂർത്തി എന്ന '''ഹിന്ദു മുന്നണി''' നേതാവാണ് പരാതി നൽകിയത്.  കുഷ്ബൂവിന്റെ പ്രവൃത്തി ഒരു പൊതു വ്യക്തിക്ക് എതിരല്ലെന്നും അവളോട് പരസ്യമായി മാപ്പ് പറയണമെന്നും '''ഹിന്ദു മുന്നണി''' പ്രസിഡന്റ് രാമ ഗോപാലൻ പറഞ്ഞു.  2008 ജൂണിൽ '''ഹിന്ദു മുന്നണി''' കമൽ ഹസ്സന്റെ ''ദ''ശാവതാരം എന്ന സിനിമയെ തടയുമെന്ന് ഭീഷണിപ്പെടുത്തി. ചിത്രത്തിലെ ചില രംഗങ്ങൾ ഹിന്ദുക്കളുടെ വികാരത്തെ ബാധിക്കുന്നു എന്നതായിരുന്നു ആക്ഷേപം.  

1993 ഡിസംബറിൽ, [[ബാബരി മസ്ജിദ്‌|ബാബ്രി മസ്ജിദ്]] തകർത്തതിന്റെ ഒന്നാം വാർഷികത്തിൽ, കോയമ്പത്തൂരിലെ കൊട്ടൈമേഡു പ്രദേശത്ത് '''ഹിന്ദു മുന്നണി''' സംഘടിപ്പിച്ചതായി ആരോപിക്കപ്പെടുന്ന വ്യാപകമായ അക്രമങ്ങൾ നടന്നു. &lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; 

== ലക്ഷ്യങ്ങൾ ==
'''ഹിന്ദു മുന്നണി''' വെബ്‌സൈറ്റ് അതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ വിവരിക്കുന്നു: &lt;ref name=&quot;objectiveshm&quot;/&gt; 

* ഹിന്ദു ക്ഷേത്രങ്ങളെ സർക്കാർ നിയന്ത്രണത്തിൽ നിന്ന് പിടിച്ചെടുത്ത് ഒരു പൊതുസ്ഥാപനത്തിന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ ഏൽപ്പിക്കുക. 
* ഒരു [[ഏകീകൃത സിവിൽകോഡ്|പൊതു സിവിൽ കോഡിനായി]] പോരാടുന്നതിന്. 
* കുടുംബാസൂത്രണം നിർബന്ധിതമായി നടപ്പിലാക്കുന്നതിനായി പരിശ്രമിക്കുക. 
* പരിവർത്തന വിരുദ്ധ നിയമം നടപ്പാക്കാൻ ശ്രമിക്കുക. 
* [[ഇന്ത്യയിലെ ഗോവധം|പശു കശാപ്പ്]] നിരോധിക്കുക 
* [[രാമജന്മഭൂമി|അയോദ്ധ്യ]], [[വാരാണസി|കാശി]], [[മഥുര]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിന്ദു ആരാധനാലയങ്ങളുടെ വിമോചനം. 
* [[ആർട്ടിക്കിൾ 370]] റദ്ദാക്കൽ 
* ഹിന്ദു അവകാശങ്ങളും താൽപ്പര്യങ്ങളും സംരക്ഷിക്കുന്നതിന്. 
* പാശ്ചാത്യ സംസ്കാരത്തിന്റെ സ്വാധീനം തടയാൻ. 

== പ്രവർത്തനങ്ങൾ ==
ഹിന്ദു മുന്നണി ആദ്യമായി പൊതു അവബോധം 1982 ൽ അതു ഹിന്ദു ജനസംഖ്യ സമാഹരിക്കാനും തുടങ്ങിയപ്പോൾ നേടി [[രാമനാഥപുരം ജില്ല|രാമനാഥപുരം ജില്ലയിലെ]] പ്രതികരണമായി മീനാക്ഷിപുരം പരിവർത്തനങ്ങൾ ദക്ഷിണേന്ത്യയുടെ ഇശഅതുല് ഇസ്ലാം ലോക്സഭാ പ്രകാരം &lt;ref name=&quot;rajamohan&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;katju&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=b70nKb-8YuMC&amp;pg=PA34&amp;lpg=PA34|title=Vishva Hindu Parishad and Indian Politics|last=Katju|first=Manjari|publisher=Orient Longman|year=2003|isbn=978-81-250-2476-7|pages=34}}&lt;/ref&gt; അതിനുശേഷം ഹിന്ദു മുന്നണിയുടെ പലപ്പോഴും കാരണം അയച്ചു ചെയ്തു ഹിന്ദുക്കളുടെ. 

എന്നിരുന്നാലും, '''ഹിന്ദു മുന്നണി'''യുടെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ നേട്ടം തമിഴ്‌നാട്ടിൽ [[വിനായക ചതുർഥി|വിനായക ചതുർത്ഥി]] ഘോഷയാത്രകൾ സംഘടിപ്പിച്ചതാണ്.   &lt;ref name=&quot;chathurthi3&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=GEFuDcK7i44C&amp;pg=PA132&amp;lpg=PA132&amp;dq=vinayaga+chathurthi+hindu+munnani|title=The Renewal of the Priesthood|last=Fuller|first=C. J.|publisher=Princeton University Press|year=2003|isbn=978-0-691-11657-0|pages=132}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;chathurthi4&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=To6XSeBUW3oC&amp;pg=PA266&amp;lpg=PA266&amp;dq=vinayaga+chathurthi+hindu+munnani|title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India|last=Fuller|first=C. J.|publisher=Princeton University Press|year=2004|isbn=978-0-691-12048-5|pages=265}}&lt;/ref&gt; 16 മെയ് 2006 ന് [[വെല്ലൂർ|വെല്ലൂരിൽ]] ഹിന്ദു മുന്നണിയുടെ ൽ ജലകണ്ഠേശ്വർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ''ശിവലിംഗ''  സ്ഥാപനത്തിന്റെ  സിൽവർ ജൂബിലി ആഘോഷങ്ങൾ സംഘടിപ്പിച്ചു   

== ഹിന്ദു മുന്നണി  നേതാക്കളുടെ കൊലപാതകം ==
'''തിരുക്കോവിലൂർ സുന്ദരം''' 

1981 ൽ [[കോയമ്പത്തൂർ|കോയമ്പത്തൂരിലെ]] ആർ‌എസ് പുരാമിൽ '''ഹിന്ദു മുന്നണി''' നേതാവ് തിരുക്കോവിലൂർ സുന്ദരത്തെ  ഇസ്ലാമിക മതമൗലികവാദികൾ കൊലപ്പെടുത്തി.  

'''എസ് വെള്ളയപ്പൻ'''

[[വെല്ലൂർ|വെല്ലൂരിലെ]] '''ഹിന്ദു മുന്നണി''' യുടെ മുതിർന്ന നേതാവായിരുന്നു. 2013 ജൂലൈയിൽ മോട്ടോർ ബൈക്കിൽ രാമകൃഷ്ണ മഠത്തിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ 8 പേരടങ്ങുന്ന സംഘമാണ് അദ്ദേഹത്തെ കൊലപ്പെടുത്തിയത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/Hindu-Munnani-leader-murdered/articleshow/20867216.cms|title=Hindu Munnani leader murdered - Times of India|access-date=2016-02-02|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;

'''കെ പി എസ് സുരേഷ് കുമാർ''' 

തിരുവല്ലൂർ ഈസ്റ്റ് ജില്ലയുടെ '''ഹിന്ദു മുന്നണി''' യുടെ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു കെ പി സുരേഷ്. കന്യാകുമാരിയിൽ നിന്നുള്ളയാളായിരുന്നു അദ്ദേഹം. മുസ്ലീം തീവ്രവാദ സംഘടനയായ അൽ ഉമ്മയിൽ നിന്നുള്ള ആളുകൾ അദ്ദേഹത്തെ 2014 ജൂണിൽ കൊലപ്പെടുത്തി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-others/murders-of-right-wing-leaders-in-tamil-nadu-linked-to-terror-group-al-ummah/|title=Murders of right-wing leaders in Tamil Nadu linked to terror group Al Ummah|access-date=2016-02-02|date=2014-08-20|website=The Indian Express}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/chennai/Hindu-Munnani-Leader-Hacked-to-Death/2014/06/19/article2287631.ece|title=Hindu Munnani Leader Hacked to Death|access-date=2016-02-02|website=The New Indian Express|archive-date=2016-01-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20160110000150/http://www.newindianexpress.com/cities/chennai/Hindu-Munnani-Leader-Hacked-to-Death/2014/06/19/article2287631.ece|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; മുഹമ്മദ് സമിയുദ്ദീൻ, അബ്ദുൽ ഷമീം, സാദിഖ് എന്നീ മൂന്ന് അംഗങ്ങളെ 2014 ഓഗസ്റ്റിൽ പോലീസ് അറസ്റ്റ് ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-others/3-suspected-al-ummah-men-detained-for-hindu-munnani-leaders-murder/|title=3 suspected Al Ummah men detained for Hindu Munnani leader's murder|access-date=2016-02-02|date=2014-08-07|website=The Indian Express}}&lt;/ref&gt;

'''ജീവരാജ്'''

'''ഹിന്ദു മുന്നണി''' യുടെ [[തിരുനെൽ‌വേലി|തിരുനെൽവേലി]] ടൗൺ സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. 2014 ജൂലൈയിൽ മറ്റ് പെൺകുട്ടികളുമായുള്ള അവിഹിത ബന്ധം മൂലമാണ് ഇയാളെ ഭാര്യ കൊലപ്പെടുത്തിയത്. &lt;ref&gt;https://m.timesofindia.com/city/madurai/Wife-arrested-for-murder-of-Hindu-Munnani-functionary/articleshow/37933849.cms&lt;/ref&gt;

'''സി ശശികുമാർ''' 

36 കാരനായ സി ശശികുമാർ ഇരുചക്രവാഹനത്തിൽ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങുകയായിരുന്നപ്പോൾ ഒരു സംഘം മോട്ടോർ സൈക്കിളുകളിൽ ഓടിക്കുകയും അരിവാൾ ഉപയോഗിച്ച് ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. പതിനൊന്ന് മുറിവുകളുള്ള ഇയാൾ ജീവിതത്തിനായി കഷ്ടപ്പെടുകയായിരുന്നു. യുവതിയെ പിന്നീട് സ്വകാര്യ ആശുപത്രിയിൽ പ്രവേശിപ്പിച്ചു. മൃതദേഹം കോയമ്പത്തൂർ മെഡിക്കൽ കോളേജിലേക്കും ആശുപത്രിയിലേക്കും കൊണ്ടുപോയി. അവിടെ പോസ്റ്റ്‌മോർട്ടം നടത്തി. 

അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഒരു കലാപത്തിന് കാരണമായി. 

തൊഴിലാളികൾക്ക് നേരെയുള്ള ആക്രമണങ്ങൾ തടയുന്നതിൽ സംസ്ഥാന സർക്കാർ പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ തന്റെ സ്ഥാപനത്തിന്റെ ക്ഷമ നേർത്തതാണെന്ന് '''ഹിന്ദു മുന്നണി'''  സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റ് പറഞ്ഞു.'''ഹിന്ദു മുന്നണി'''  സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റ് കടേശ്വര സി. സുബ്രഹ്മണ്യം തന്റെ കേഡറിനെതിരായ നിരവധി ആക്രമണങ്ങൾ പട്ടികപ്പെടുത്തി. കൊലപാതകങ്ങൾ. 

== ആക്ടിവിസം ==
അതിന്റെ ഉത്ഭവം മുതൽ തന്നെ '''ഹിന്ദു മുന്നണി''' മതപരമായ സംഘട്ടനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടു. 1981 ഫെബ്രുവരി 19 ന് തമിഴ്‌നാട്ടിലെ തിരുനെൽവേലി ജില്ലയിലെ മീനാക്ഷിപുരം ഗ്രാമത്തിലെ 200 ഓളം [[ദളിതർ|ദലിത് കുടുംബങ്ങളെ]] [[ഇസ്‌ലാം|ഇസ്ലാം]] മതം [[ഇസ്‌ലാം|സ്വീകരിച്ചു]]  [https://m.timesofindia.com/city/madurai/Wife-arrested-for-murder-of-Hindu-Munnani-functionary/articleshow/37933849.cms https://m.timesofindia.com/city/madurai/Wife-arrested-for-murder- of-Hindu-Munnani-functionary / articlehow / 37933849.cms]  

== ഇതും കാണുക ==

* പി. തനുലിംഗ നാടാർ 

== കുറിപ്പുകൾ ==
{{Reflist|2}}

== പരാമർശങ്ങൾ ==

* &lt;cite id=&quot;rsstn&quot;&gt;കെ. സൂര്യനാരായണ റാവു (2002).&lt;/cite&gt; &lt;cite id=&quot;rsstn&quot;&gt;''ആർ‌എസ് എസിന്റെയും ഹിന്ദു പുനരുത്ഥാനത്തിന്റെയും കഥ തമിഴ്‌നാട്ടിൽ''&lt;/cite&gt; 

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* [http://hindumunnani.org.in/ '''ഹിന്ദു മുന്നണി''' യുടെ Website ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 
* [http://hindumunnani.com/ തിരുചെങ്കോഡിലെ '''ഹിന്ദു മുന്നണി''' യുടെ Website ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്] 
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ തീവ്ര വലത് രാഷ്ട്രീയപാർട്ടികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദു സംഘടനകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സംഘ പരിവാർ]]
[[വർഗ്ഗം:Pages using deprecated image syntax]]
[[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>navu6c3vsvjobwenpjcyqhvwqwtv7uc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അകിര യോഷിനോ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>487829</id>
    <revision>
      <id>4611825</id>
      <parentid>4490301</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T04:53:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25618" sha1="6wye5e1ong218hjon26dojkr3i4iq04" xml:space="preserve">{{prettyurl|Akira Yoshino}}
{{Infobox scientist
|name        = അകിര യോഷിനോ
|native_name = 吉野 彰
|image       = Akira Yoshino 20170920 (cropped 2).jpg
|birth_date  = {{birth date and age|1948|1|30|df=y}}
|birth_place = [[സ്യൂട്ട]], [[ജപ്പാൻ]]
|death_date  = 
|death_place = 
|education   = [[Kyoto University|ക്യോട്ടോ സർവകലാശാല]] {{small|([[Bachelor of Science|BS]], [[Master of Science|MS]])}}&lt;br&gt;[[Osaka University]] {{small|([[Doctor of Philosophy|PhD]])}}
|awards      = [[IEEE Medal for Environmental and Safety Technologies|പരിസ്ഥിതി, സുരക്ഷാ സാങ്കേതികവിദ്യകൾക്കായുള്ള ഐ‌ഇ‌ഇഇ മെഡൽ]] {{small|(2012)}}&lt;br&gt;[[Global Energy Prize|ആഗോള ഊർജ്ജ സമ്മാനം]] {{small|(2013)}}&lt;br&gt;[[Charles Stark Draper Prize|ചാൾസ് സ്റ്റാർക്ക് ഡ്രെപ്പർ പ്രൈസ്]] {{small|(2014)}}&lt;br&gt;[[Japan Prize|ജപ്പാൻ പ്രൈസ്]] {{small|(2018)}}&lt;br&gt;[[Nobel Prize|നോബൽ സമ്മാനം]] {{small|(2019)}}
|fields      = [[Electrochemistry|ഇലക്ട്രോകെമിസ്ട്രി]]
|workplaces  = [[Asahi Kasei|ആസാഹി കസേ]]&lt;br&gt;[[Meijo University|മെജോ സർവകലാശാല]]
}}
ഒരു ജാപ്പനീസ് രസതന്ത്രജ്ഞനായ '''അകിര യോഷിനോ''' (吉野 彰 യോഷിനോ അകിര, ജനനം 30 ജനുവരി 1948). [[Asahi Kasei|ആസാഹി കെയ്‌സി]] കോർപ്പറേഷന്റെ ഫെലോയും [[Meijo University|മെജോ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി]] പ്രൊഫസറുമാണ്. ആദ്യത്തെ സുരക്ഷിതവും ഉൽ‌പാദനക്ഷമവുമായ [[ലിഥിയം-അയൺ ബാറ്ററി|ലിഥിയം അയൺ ബാറ്ററി]] അദ്ദേഹം സൃഷ്ടിച്ചു.&lt;ref name=&quot;NYT-20191009&quot;&gt;&lt;/ref&gt; ഇത് [[മൊബൈൽ ഫോൺ|സെല്ലുലാർ ഫോണുകളിലും]] [[ലാപ്‌ടോപ്പ്]] കമ്പ്യൂട്ടറുകളിലും വ്യാപകമായി ഉപയോഗിച്ചു. 2019-ൽ രസതന്ത്രത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref name=&quot;NYT-20191009&quot;&gt;{{cite news |last=Specia |first=Megan |title=Nobel Prize in Chemistry Honors Work on Lithium-Ion Batteries - John B. Goodenough, M. Stanley Whittingham and Akira Yoshino were recognized for research that has “laid the foundation of a wireless, fossil fuel-free society.” |url=https://www.nytimes.com/2019/10/09/science/nobel-prize-chemistry.html |date=9 October 2019 |work=[[The New York Times]] |accessdate=9 October 2019 }}&lt;/ref&gt;

== ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും ==
1948 ജനുവരി 30 ന് [[Suita|സ്യൂട്ടയിൽ]] യോഷിനോ ജനിച്ചു.&lt;ref&gt;https://www.asahi-kasei.co.jp/asahi/jp/news/2013/pdf/ze140108.pdf&lt;/ref&gt; ഒസാക്ക സിറ്റിയിലെ കിറ്റാനോ ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്ന് ബി.എസ്. (1970) ബിരുദം നേടി. [[ക്യോട്ടോ യൂണിവേഴ്സിറ്റി|ക്യോട്ടോ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ]] നിന്ന് ഒരു എം.എസ്. എഞ്ചിനീയറിംഗ് (1972), 2005-ൽ [[Osaka University|ഒസാക്ക യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ]] നിന്ന് എഞ്ചിനീയറിംഗിൽ ഡോക്ടറേറ്റ് എന്നിവ നേടി (ഒരു ഡിസേർട്ടേഷൻ പിഎച്ച്ഡി)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.asianscientist.com/2018/06/features/akira-yoshino-japan-prize-2018/|title=Akira Yoshino: Inventing The Lithium Ion Battery|date=1 June 2018|publisher=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.asahi-kasei.co.jp/asahi/en/r_and_d/interview/yoshino/pdf/lithium-ion_battery.pdf Profile of Akira Yoshino and Overview of His Invention of the Lithium-ion Battery]&lt;/ref&gt;

തന്റെ കോളേജ് പഠനകാലത്ത്, രസതന്ത്രത്തിൽ [[Nobel Laureate|നൊബേൽ സമ്മാന ജേതാവായ]] ആദ്യത്തെ ഏഷ്യൻ വ്യക്തിയായ [[Kenichi Fukui|കെനിചി ഫുക്കുയി]] പഠിപ്പിച്ച ഒരു കോഴ്‌സിൽ യോഷിനോ പങ്കെടുത്തിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;中日20180930&quot;&gt;{{Cite web |author=[[芦原千晶]] |date=2018-9-30 |url=https://www.chunichi.co.jp/article/feature/koukousei/list/CK2018093002000011.html |title=＜あの頃＞　リチウムイオン電池開発の研究者・吉野彰さん |work=[[中日新聞]] |publisher= |accessdate=2019-10-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191009143825/https://www.chunichi.co.jp/article/feature/koukousei/list/CK2018093002000011.html |archivedate=2019-10-09}}&lt;/ref&gt;

== കരിയർ ==
യോഷിനോ തന്റെ അക്കാദമികേതര ജീവിതം മുഴുവൻ ആസാഹി കെയ്‌സി കോർപ്പറേഷനിൽ ചെലവഴിച്ചു.&lt;ref name=&quot;profile&quot;&gt;{{cite web |title=Profile of Dr. Akira Yoshino |url=https://www.asahi-kasei.co.jp/asahi/en/news/2019/pdf/e191009.pdf |website=Asahi Kasei |accessdate=10 October 2019}}&lt;/ref&gt;1972-ൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടിയ ഉടൻ തന്നെ യോഷിനോ ആസാഹി കെയ്‌സിയിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;profile2&quot; /&gt; 1982-ൽ കവാസാക്കി ലബോറട്ടറിയിൽ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ച അദ്ദേഹം 1992-ൽ അയോൺ ബാറ്ററികളുടെ ഉൽപ്പന്ന വികസന മാനേജരായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടി.&lt;ref name=&quot;profile2&quot; /&gt; 1994-ൽ, എൽ‌ഐ‌ബി നിർമ്മാതാക്കളായ എ ആൻഡ് ടി ബാറ്ററി കോർപ്പറേഷന്റെ സാങ്കേതിക വികസനത്തിന്റെ മാനേജരായി.&lt;ref name=&quot;profile2&quot; /&gt; ആസാഹി കസെയുടെയും തോഷിബയുടെയും സംയുക്ത സംരംഭ കമ്പനിയാണ്. ആസാഹി കസെയ് 2003-ൽ അദ്ദേഹത്തെ ഒരു ഫെലോ ആക്കുകയും 2005-ൽ സ്വന്തം ലബോറട്ടറിയുടെ ജനറൽ മാനേജരാക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;profile2&quot; /&gt; 2017 മുതൽ, അദ്ദേഹം [[Meijo University|മെജോ സർവകലാശാലയിൽ]] പ്രൊഫസറാണ്. ആസാഹി കെയ്‌സിയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പദവി ഓണററി ഫെലോ ആയി മാറി.&lt;ref name=&quot;profile2&quot; /&gt;

== ലിഥിയം അയൺ സെക്കൻഡറി ബാറ്ററിയുടെ കണ്ടുപിടിത്തം ==

1981-ൽ പോളിയാസെറ്റിലീൻ ഉപയോഗിച്ച് റീചാർജ് ചെയ്യാവുന്ന ബാറ്ററികളെക്കുറിച്ച് യോഷിനോ ഗവേഷണം ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Fehrenbacher |first=Katie |title=A conversation with a lithium-ion battery pioneer  |url=https://www.greenbiz.com/article/conversation-lithium-ion-battery-pioneer |date=26 April 2018 |publisher=GreenBiz |accessdate=10 October 2019 |quote=''&quot;It was over 35 years ago, in 1981, when I started my research on batteries....This research initiative started not fully focused on batteries. It started from the study on polyacetylene&quot;''}}&lt;/ref&gt; [[Hideki Shirakawa|ഹിഡെകി ഷിരാകാവ]] കണ്ടെത്തിയ ഇലക്ട്രോകണ്ടക്റ്റീവ് പോളിമറാണ് [[Polyacetylene|പോളിയാസെറ്റിലീൻ]], പിന്നീട് (2000 ൽ) ഇതിന് [[രസതന്ത്രത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം|രസതന്ത്രത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം]] ലഭിക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref name=&quot;profile2&quot;&gt;{{cite web |title=Profile of Akira Yoshino, Dr.Eng., and Overview of His Invention of the Lithium-ion Battery |url=https://www.asahi-kasei.co.jp/asahi/en/r_and_d/interview/yoshino/pdf/lithium-ion_battery.pdf |website=Asahi Kasei |accessdate=10 October 2019}}&lt;/ref&gt;

1983-ൽ [[Lithium cobalt oxide|ലിഥിയം കോബാൾട്ട് ഓക്സൈഡ്]] (LiCoO2)  [[cathode|കാഥോഡായും]] പോളിഅസെറ്റിലീൻ [[anode|ആനോഡായും]]&lt;ref name=&quot;profile2&quot; /&gt; ഉപയോഗിച്ച് ഒരു പ്രോട്ടോടൈപ്പ് റീചാർജ് ചെയ്യാവുന്ന ബാറ്ററി യോഷിനോ നിർമ്മിച്ചു. (1979-ൽ സ്റ്റാൻ‌ഫോർഡ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ ഗോഡ്‌ഷാൽ&lt;ref&gt;N. A. Godshall, I. D. Raistrick, and R. A. Huggins, Journal of the Electrochemical Society, Abstract 162, Vol. 126, p. 322C; &quot;Thermodynamic Investigations of Ternary Lithium-Transition Metal-Oxide Systems for Lithium Batteries&quot; (August 1979).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;N. A. Godshall, I. D. Raistrick, and R. A. Huggins, Journal of the Electrochemical Society, Extended Abstract 162, Vol. 79-2, pp. 420-422; &quot;Thermodynamic Investigations of Ternary Lithium-Transition Metal-Oxide Systems for Lithium Batteries&quot; (October 1979).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ned A. Godshall, &quot;Electrochemical and Thermodynamic Investigation of Ternary Lithium -Transition Metal-Oxide Cathode Materials for Lithium Batteries: Li&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;MnO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; spinel, LiCoO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;, and LiFeO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;&quot;, Presentation at 156th Meeting of the Electrochemical Society, Los Angeles, CA, (17 October 1979).&lt;/ref&gt; ഓക്‌സ്‌ഫോർഡ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിലെ [[ജോൺ ബി. ഗുഡെനോഫ്|ജോൺ ഗുഡ്‌നഫും]] [[Koichi Mizushima (scientist)|കൊയിച്ചി മിസുഷിമയും]] ചേർന്ന് കണ്ടുപിടിച്ചു.) ഈ പ്രോട്ടോടൈപ്പിൽ, ആനോഡ് മെറ്റീരിയലിൽ ലിഥിയം അടങ്ങിയിട്ടില്ല. ചാർജ് ചെയ്യുന്ന സമയത്ത് ലിഥിയം അയോണുകൾ LiCoO2 കാഥോഡിൽ നിന്ന് ആനോഡിലേക്ക് മാറുന്നു. ആധുനിക [[ലിഥിയം-അയൺ ബാറ്ററി|ലിഥിയം അയൺ ബാറ്ററിയുടെ]] (LIB) നേരിട്ടുള്ള മുന്നോടിയാണിത്.&lt;ref name=&quot;profile2&quot; /&gt;

പോളിയാസെറ്റിലൈനിന് കുറഞ്ഞ യഥാർത്ഥ സാന്ദ്രത ഉണ്ടായിരുന്നു. അതിനർത്ഥം ഉയർന്ന ശേഷിക്ക് വലിയ ബാറ്ററി അളവ് ആവശ്യമാണ്. മാത്രമല്ല അസ്ഥിരതയുടെ പ്രശ്നങ്ങളുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ യോഷിനോ കാർബണിക വസ്തുക്കളെ ആനോഡായി ഉപയോഗിച്ചു. 1985-ൽ എൽഐബിയുടെ ആദ്യത്തെ പ്രോട്ടോടൈപ്പ് നിർമ്മിച്ച് അടിസ്ഥാന പേറ്റന്റ് നേടി.&lt;ref name=&quot;profile2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Basic1&quot;&gt;{{Ref patent | title = Secondary Battery | country=US | number=4668595 | gdate = 9 May 1986| inventor=Yoshino; Akira| assign1=Ashahi Kasei}}, Priority Data 10 May 1985, by Espacenet Patent search&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Basic2&quot;&gt;{{Cite web |url=http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO1&amp;Sect2=HITOFF&amp;d=PALL&amp;p=1&amp;u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsrchnum.htm&amp;r=1&amp;f=G&amp;l=50&amp;s1=4%2C668%2C595.PN.&amp;OS=PN%2F4%2C668%2C595&amp;RS=PN%2F4%2C668%2C595 |title=JP 2642206 |access-date=2019-10-11 |archive-date=2020-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200322130319/http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO1&amp;Sect2=HITOFF&amp;d=PALL&amp;p=1&amp;u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsrchnum.htm&amp;r=1&amp;f=G&amp;l=50&amp;s1=4%2C668%2C595.PN.&amp;OS=PN%2F4%2C668%2C595&amp;RS=PN%2F4%2C668%2C595 |url-status=dead }}, by USPTO PATENT FULL-TEXT AND IMAGE DATABASE&lt;/ref&gt;

നിലവിലെ ലിഥിയം അയൺ ബാറ്ററിയുടെ ജനനമായിരുന്നിത്.&lt;ref name=&quot;profile2&quot; /&gt;

ഈ കോൺഫിഗറേഷനിലെ എൽ‌ഐ‌ബി 1991-ൽ സോണിയും 1992-ൽ എ ആൻഡ് ടി ബാറ്ററിയും (ആസാഹി കെയ്‌സിയുടെയും തോഷിബയുടെയും സംയുക്ത സംരംഭ കമ്പനിയായ) വാണിജ്യവൽക്കരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Masaki Yoshio, Akiya Kozawa, and Ralph J. Brodd |title=Introduction: Development of Lithium-Ion Batteries |url=https://link.springer.com/content/pdf/bfm%3A978-0-387-34445-4%2F1.pdf |date=2009 |publisher=Springer |accessdate=10 October 2019 |page=xvii}}&lt;/ref&gt; കണ്ടുപിടിത്ത പ്രക്രിയയുടെ വെല്ലുവിളികളെയും ചരിത്രത്തെയും യോഷിനോ 2014 മുതൽ ഒരു പുസ്തക അധ്യായത്തിൽ വിവരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Yoshino |first1=Akira |title=Lithium-Ion Batteries: Advances and Applications, chapter 1 |date=2014 |publisher=Elsevier |isbn=978-0-444-59513-3 |page=1-20 |edition=1 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780444595133000017 |accessdate=2019-10-09}}&lt;/ref&gt;

എൽ‌ഐ‌ബിയുടെ ഈ കോൺഫിഗറേഷനിൽ 1991-ൽ സോണിയും 1992-ൽ A&amp;T ബാറ്ററിയും ([[Asahi Kasei|ആസാഹി കെയ്‌സിയുടെയും]] [[തോഷിബ|തോഷിബയുടെയും]] സംയുക്ത സംരംഭ കമ്പനിയായ) വാണിജ്യവൽക്കരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Masaki Yoshio, Akiya Kozawa, and Ralph J. Brodd |title=Introduction: Development of Lithium-Ion Batteries |url=https://link.springer.com/content/pdf/bfm%3A978-0-387-34445-4%2F1.pdf |date=2009 |publisher=Springer |accessdate=10 October 2019 |page=xvii}}&lt;/ref&gt; കണ്ടുപിടിത്ത പ്രക്രിയയുടെ വെല്ലുവിളികളെയും ചരിത്രത്തെയും യോഷിനോ 2014 മുതൽ ഒരു പുസ്തക അധ്യായത്തിൽ വിവരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Yoshino |first1=Akira |title=Lithium-Ion Batteries: Advances and Applications, chapter 1 |date=2014 |publisher=Elsevier |isbn=978-0-444-59513-3 |page=1-20 |edition=1 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780444595133000017 |accessdate=2019-10-09}}&lt;/ref&gt;

ഒരു പ്രത്യേക സ്ഫടിക ഘടനയുള്ള കാർബണിക വസ്തുക്കൾ ആനോഡ് മെറ്റീരിയലായി അനുയോജ്യമാണെന്ന് യോഷിനോ കണ്ടെത്തി.&lt;ref name=&quot;Basic1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Basic2&quot; /&gt; ആദ്യ തലമുറയിലെ വാണിജ്യ എൽ‌ഐബികളിൽ ഉപയോഗിച്ച ആനോഡ് മെറ്റീരിയലായിരുന്നു ഇത്. കുറഞ്ഞ ചെലവിൽ ഉയർന്ന സെൽ വോൾട്ടേജ് പ്രാപ്തമാക്കുന്നതിന് ഒരു നിഷ്‌ക്രിയമായ പാളി രൂപീകരിച്ച യോഷിനോ അലുമിനിയം ഫോയിൽ കറന്റ് കളക്ടർ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://techon.nikkeibp.co.jp/members/02db/200007/28642/ |title=Article of Tech-On |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120322030545/http://techon.nikkeibp.co.jp/members/02db/200007/28642/ |archivedate=22 March 2012 }}, JP 2128922, Yoshino; Akira, &quot;Nonaqueous secondary Battery&quot;, Application date 28 May 1984, issued 2 May 1997, assigned to Asahi Kasei&lt;/ref&gt; വികസിപ്പിക്കുകയും ഫംഗ്ഷണൽ സെപ്പറേറ്റർ മെംബ്രൺ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://worldwide.espacenet.com/publicationDetails/biblio?FT=D&amp;date=19970820&amp;DB=EPODOC&amp;locale=en_EP&amp;CC=JP&amp;NR=2642206B2&amp;KC=B2 |title=JP 2642206}}, Yoshino; Akira, &quot;Battery&quot;, Application date 28 May 1989, issued 2 May 1997, assigned to Asahi Kasei&lt;/ref&gt; വികസിപ്പിക്കുകയും അധിക സുരക്ഷയ്ക്കായി പോസിറ്റീവ് ടെമ്പറേച്ചർ കോഫിഫിഷ്യന്റ് (പിടിസി) ഉപകരണം&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://worldwide.espacenet.com/publicationDetails/biblio?FT=D&amp;date=20000424&amp;DB=EPODOC&amp;locale=en_EP&amp;CC=JP&amp;NR=3035677B2&amp;KC=B2 |title=JP 3035677}}, Yoshino; Akira, &quot;
Secondary battery equipped with safety element&quot;, Application date 13 September 1991, issued 25 February 2000, assigned to Asahi Kasei&lt;/ref&gt; ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;profile2&quot; /&gt;

ഓർഗാനിക് ഇലക്ട്രോലൈറ്റിന്റെ കുറഞ്ഞ ചാലകത ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും വലിയ ഇലക്ട്രോഡ് ഉപരിതല വിസ്തീർണ്ണം നൽകാനും ഉയർന്ന വൈദ്യുത ഡിസ്ചാർജ് പ്രാപ്തമാക്കാനും യോബിനോയാണ് എൽഐബിയുടെ കോയിൽ-വൂണ്ട് സ്ട്രക്ചർ ആവിഷ്കരിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;profile2&quot; /&gt;

1986-ൽ ഒരു കൂട്ടം എൽ‌ഐ‌ബി പ്രോട്ടോടൈപ്പുകളുടെ നിർമ്മാണത്തിനായി യോഷിനോ നിയോഗിച്ചു.&lt;ref name=&quot;profile2&quot; /&gt; ആ പ്രോട്ടോടൈപ്പുകളിൽ നിന്നുള്ള സുരക്ഷാ പരിശോധന വസ്തുതയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി, [[United States Department of Transportation|യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് ട്രാൻസ്പോർട്ടേഷൻ]] (DOT) ഒരു സന്ദേശം നൽകിയതിൽ ബാറ്ററികൾ മെറ്റാലിക് ലിഥിയം ബാറ്ററിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു.&lt;ref&gt;Lithium-ion secondary battery (Japanese) 2nd edition, chapter2 &quot;History of development of lithium-ion secondary battery&quot;, P27-33, Nikkan Kogyo Shimbun (1996)&lt;/ref&gt;

==തിരിച്ചറിയൽ==
*1998 [[Chemical Society of Japan|കെമിക്കൽ സൊസൈറ്റി ഓഫ് ജപ്പാനിൽ]] നിന്നുള്ള കെമിക്കൽ ടെക്നോളജി സമ്മാനം &lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt;
*1999: [[Electrochemical Society|ഇലക്ട്രോകെമിക്കൽ സൊസൈറ്റിയിൽ]] നിന്നുള്ള ബാറ്ററി ഡിവിഷൻ ടെക്നോളജി അവാർഡ്&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt;
*2001: വ്യവസായത്തിലെ ഇച്ചിമുര സമ്മാനങ്ങൾ - മികച്ച നേട്ടത്തിനുള്ള സമ്മാനം&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt;
*2003: വിദ്യാഭ്യാസ, സാംസ്കാരികം, കായികം, ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക മന്ത്രിയുടെ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വിദ്യയ്ക്കുള്ള അഭിനന്ദനം ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വിദ്യയ്ക്കുള്ള സമ്മാനം, വികസന വിഭാഗം&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt;
*2004: ജപ്പാൻ സർക്കാരിൽ നിന്ന് [[Medals of Honor (Japan)#Purple ribbon|പർപ്പിൾ റിബണിനൊപ്പം മെഡൽ]]&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt;
*2011: ജപ്പാനിലെ മെറ്റീരിയൽ സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഫൗണ്ടേഷനിൽ നിന്നുള്ള [[Yamazaki-Teiichi Prize|യമസാക്കി-ടീചി സമ്മാനം]]&lt;ref name=&quot;yamazaki&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mst.or.jp/prize/2011/zairyou_en.html|title=MST　山崎貞一賞　-　トップページ|website=www.mst.or.jp|access-date=2019-10-11|archive-date=2012-03-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20120330111502/http://www.mst.or.jp/prize/2011/zairyou_en.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*2011: [[NEC|എൻ‌ഇസി]] സി &amp; സി ഫൗണ്ടേഷനിൽ നിന്നുള്ള [[C&amp;C Prize|സി &amp; സി സമ്മാനം]]&lt;ref name=&quot;C&amp;C&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.candc.or.jp/en/2011/group_a.html|title=NEC C&amp;C Foundation|website=www.candc.or.jp}}&lt;/ref&gt;
*2012 : [[IEEE Medal for Environmental and Safety Technologies|ഐ‌ഇ‌ഇ‌ഇയിൽ നിന്നുള്ള പരിസ്ഥിതി, സുരക്ഷാ സാങ്കേതികവിദ്യകൾക്കായുള്ള ഐ‌ഇ‌ഇഇ മെഡൽ]]&lt;ref name=&quot;IEEE&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20100619212548/http://ieee.org/about/awards/bios/envsaf_recipients.html The reason for the award-winning of the IEEE Medal and prize winners], [[John B. Goodenough]] and [[Rachid Yazami]] were awarded jointly.&lt;/ref&gt;
*2013 : [[Global Energy Prize|ആഗോള ഊർജ്ജ സമ്മാനം]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2013/06/23/national/russia-honors-lithium-ion-scientist/|title=Russia honors lithium-ion scientist|date=23 June 2013|publisher=|via=Japan Times Online|access-date=2019-10-11|archive-date=2019-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20191009145732/https://www.japantimes.co.jp/news/2013/06/23/national/russia-honors-lithium-ion-scientist/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*2014 : [[Charles Stark Draper Prize|ചാൾസ് സ്റ്റാർക്ക് ഡ്രെപ്പർ പ്രൈസ്]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news.utexas.edu/2014/01/06/goodenough-wins-highest-engineering-honor|title=UT Austin's John B. Goodenough Wins Engineering's Highest Honor for Pioneering Lithium-Ion Battery|date=6 January 2014|access-date=10 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160514211211/http://news.utexas.edu/2014/01/06/goodenough-wins-highest-engineering-honor|archive-date=14 May 2016|url-status=dead|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
*2018 : [[Japan Prize|ജപ്പാൻ പ്രൈസ്]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/brucelee/2018/04/30/10-lessons-on-how-to-innovate-from-this-years-japan-prize-winners/|title=10 Lessons On How To Innovate From This Year's Japan Prize Winners|first=Bruce Y.|last=Lee|publisher=}}&lt;/ref&gt;
*2019 : [[European Inventor Award|യൂറോപ്യൻ ഇൻവെന്റർ അവാർഡ്]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.epo.org/learning-events/european-inventor/finalists/2019/yoshino.html|title=Akira Yoshino (JP)|first=European Patent|last=Office|website=www.epo.org}}&lt;/ref&gt;
*2019 : [[Nobel Prize in Chemistry|രസതന്ത്രത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം]]&lt;ref name=&quot;NYT-20191009&quot; /&gt;

==അവലംബം==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
* [https://www.chemistryworld.com/careers/the-father-of-lithium-ion-batteries/3009106.article The father of lithium-ion batteries (Chemistry World, July 2018)]

{{Japanese Nobel laureates}}
{{Nobel Prize in Chemistry Laureates 2001-2025}}
{{2019_Nobel_Prize_winners}}
{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1948-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജപ്പാനീസ് രസതന്ത്രജ്ഞർ]]
[[വർഗ്ഗം:പർപ്പിൾ റിബണുള്ള മെഡൽ ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:രസതന്ത്രത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാന ജേതാക്കൾ]]</text>
      <sha1>6wye5e1ong218hjon26dojkr3i4iq04</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>രാജ്‍മോഹൻ നീലേശ്വരം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>495086</id>
    <revision>
      <id>4611866</id>
      <parentid>4500909</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T09:06:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <comment>/* പുരസ്കാരങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4611866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11519" sha1="9gw7q7qb8qillrz3kxyhcl5qhlwlohk" xml:space="preserve">{{prettyurl|Rajmohan Neeleswaram}}
[[പ്രമാണം:Rajmohan Nileswaram drama artist.jpg|thumb|Rajmohan Nileswaram - Drama artist|ലഘുചിത്രം|രാജ്‍മോഹൻ നീലേശ്വരം]]
2018 ൽ നാടകത്തിനുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം നേടിയ നാടക രചയിതാവാണ് '''രാജ്‍മോഹൻ നീലേശ്വരം'''. ചൂട്ടും കൂറ്റും എന്ന നാടകത്തിനായിരുന്നു പുരസ്കാരം. കാഞ്ഞങ്ങാട് [[ദുർഗ്ഗ ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ കാഞ്ഞങ്ങാട്|ദുർഗ ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്‌കൂളിൽ]] അദ്ധ്യാപകനായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.mathrubhumi.com/kalolsavam2019/flashback/state-school-youth-festival-2019-1.4246735 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-12-20 |archive-date=2019-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220155700/https://www.mathrubhumi.com/kalolsavam2019/flashback/state-school-youth-festival-2019-1.4246735 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
അറുപതിലധികം നാടകങ്ങളെഴുതി. നിരവധി നാടകങ്ങൾ സംവിധാനം ചെയ്തു. ഒട്ടേറെ നാടകങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചു. 

നാടകസാഹിത്യത്തിനും നാടകവേദിക്കും നൽകിയ മികച്ച സംഭാവനക്ക് അബുദാബി ശക്തി അവാർഡ് കമ്മിറ്റിയുടെ പ്രത്യേക പുരസ്കാരം, ജോസഫ് മുണ്ടശ്ശേരി പുരസ്‌കാരം, കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി പുരസ്‌കാരം, ജി.ശങ്കരപ്പിള്ള പുരസ്‌കാരം എന്നിവ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. എ.പി.കളയ്ക്കാട് അവാർഡ്, അദ്ധ്യാപക കലാ സാഹിത്യ സമിതി സംസ്ഥാന അവാർഡ്, വിദ്യാരംഗം കലാ സാഹിത്യ സമിതി സംസ്ഥാന അവാർഡ്, വേണു മാങ്ങാട് പ്രഥമ നാടകപുരസ്കാരം, പി.ജെ.ആന്റണി ദേശീയ നാടക സ്പെഷൽ ജൂറി അവാർഡ്, പന്തിരുകുലം ആർട്സ് അക്കാദമി അവാർഡ്, ജില്ലാ ലൈബ്രറി കൗൺസിൽ അവാർഡ്,  'ജീവിതം തുന്നുമ്പോൾ' എന്ന നാടക സമാഹാരത്തിനാണ് ഇടശ്ശേരി അവാർഡും അബുദാബി ശക്തി അവാർഡും ലഭിച്ചത്. 2021 ലെ  [[കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി പുരസ്‌കാരം 2021|കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി പുരസ്‌കാരം]] നേടിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-kerala-12-03-2022/1006794 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-03-16 |archive-date=2022-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220312063722/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-kerala-12-03-2022/1006794 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://archive.org/details/ksna-award-2021-press-release_202207&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://e-vartha.in/index.php/2022/03/11/edassery-award-for-rajmohan-neeleswaram/|title=ഇടശ്ശേരി അവാർഡ് രാജ്മോഹൻ നീലേശ്വരത്തിന്. - e-vartha|access-date=2022-07-12|date=2022-03-11|language=en-US|archive-date=2022-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220712051527/https://e-vartha.in/index.php/2022/03/11/edassery-award-for-rajmohan-neeleswaram/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2024-ൽ ഭരത് പി.ജെ.ആൻ്റണി ദേശീയ നാടകരചനാ അവാർഡും, തീമാടൻ എന്ന നാടകത്തിന് പി.എം താജ് അവാർഡും നേടിയിട്ടുണ്ട്. 

==ജീവിതരേഖ==
നഡും നേടിയിട്ടുണ്ട്.സംഗീകനും ഡും, തീമാടൻ എന്ന നാടകത്തിന് ്ട്രീയ പ്രവർത്തകനുമായിരുന്ന നീലേശ്വരത്തെ കുഞ്ഞികണ്ണനാണ് പിതാവ്. മാതാവ്, ജാനകി. കോളേജ് പഠനസമയത്ത് എഴുതിയ '''ഏകലവ്യൻ''' എന്ന നാടകം അക്കാലത്ത്‌ ഏറെ ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു. '''മരമീടൻ''' എന്ന നാടകം രചനകൊണ്ടും രംഗഭാഷകൊണ്ടും ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു. 32 വർഷക്കാലം കാഞ്ഞങ്ങാട് ദുർഗാ ഹയർസെക്കൻഡറി സ്‌കൂളിലെ അധ്യാപകനായി വിരമിച്ചു. നിലവിൽ കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി അംഗമാണ്.

==പുരസ്കാരങ്ങൾ==  
* കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം (ചൂട്ടും കൂറ്റും) (2018)&lt;ref&gt;http://keralasahityaakademi.org/pdf/Award_2018.pdf&lt;/ref&gt;
* കേരള സംഗീത  നാടക അക്കാദമി പുരസ്കാരം 2021 (മരമീടൻ) &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-kerala-12-03-2022/1006794 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-03-16 |archive-date=2022-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220312063722/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-kerala-12-03-2022/1006794 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* അബുദാബി ശക്തി അവാർഡ് ( വെയിലിന്റെ നിറം, ജീവിതം തുന്നുമ്പോൾ )
* ജി. ശങ്കരപ്പിള്ള പുരസ്‌കാരം ( കുരിശും പിന്നെ കുരിശും )
*എ.പി. കളയ്ക്കാട് അവാർഡ് ( ത്രാസ്സും കട്ടിയും )

* അധ്യാപക കലാസാഹിത്യ സമിതി സംസ്ഥാന അവാർഡ് - ( ത്രാസ്സും കട്ടിയും )

* സർഗ്ഗാത്മക സാഹിത്യത്തിനുള്ള പ്രൊഫ. ജോസഫ് മുണ്ടശ്ശേരി അവാർഡ് ( വെയിലിന്റെ നിറം )
* ഭരത് പി.ജെ. ആന്റണി ദേശീയ നാടക രചനയ്ക്കുള്ള സ്പെഷൽ ജൂറി അവാർഡ് - ജീവിതം തുന്നുമ്പോൾ, കുരിശും പിന്നെ കുരിശും

* വിദ്യാരംഗം കലാസാ ഹിത്യവേദി സംസ്ഥാന അവാർഡ് - ( ജീവിതം തുന്നുമ്പോൾ )
* കേരള പന്തിരു കുലം ആർട്സ് അക്കാദമി അവാർഡ് ( മരമീടൻ )

* ഇടശ്ശേരി അവാർഡ് ( ജീവിതം തുന്നുമ്പോൾ )
* 2024-ൽ ഭരത് പി.ജെ.ആൻ്റണി ദേശീയ നാടകരചനാ അവാർഡ്
* 2024-ൽ തീമാടൻ എന്ന നാടകത്തിന് പി.എം താജ് അവാർഡ്.
* കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി സംസ്ഥാന അമേച്ചർ നാടക മത്സരത്തിൽ അവതരണം, നടൻ, സംവിധാനം എന്നീ അവാർഡുകൾ നേടിയ മാടൻമോക്ഷത്തിന്റെ രചയിതാവ്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== പ്രസിദ്ധീകരിച്ച നാടക സമാഹാരങ്ങൾ ==
#ത്രാസും കട്ടിയും
#മരമീടൻ (കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി അവാർഡ്)
#ബൊളീവിയ
#മാറ്റിവച്ച തലകൾ അഥവാ ഒരു ഇന്ത്യൻ യക്ഷിക്കഥ (തിരുവനന്തപുരം ബീം, ആലുവാ ഫാക്റ്റ്, കൊയിലാണ്ടി സൈമ, തലശ്ശേരി ശ്യാമ, കണ്ണൂർ റെഡ് സ്റ്റാർ തുടങ്ങിയ നിരവധി അവാർഡുകൾ നേടിയ കൃതി)
#വെയിലിന്റെ നിറം
#ചൂട്ടും കുറ്റും (കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡ്)
#ജീവിതം തുന്നുമ്പോൾ (ഇടശ്ശേരി അവാർഡ്, അബുദാബി ശക്തി അവാർഡ്)
#നോട്ടം

എ സോൺ, ഇന്റർസോൺ, ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി, സംസ്ഥാന സ്കൂൾ കലോത്സവം, അമേച്വർ നാടക മത്സരങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയിൽ സമ്മാനർഹമായ ഏകലവ്യൻ, പാക്കനാർ സൂക്തം, എലിയെ കൊല്ലാൻ തമ്പുരാൻ ഇല്ലം ചുടട്ടെ, ചക്ഷു:ശ്രവണ ഗളസ്ഥമാം ദർദ്ദുരം, ഒരു ആനക്കാര്യം, പക്ഷിയുടെ ചിത, മെഴുകുതിരിക്കാലുകളിൽ, മാനസാന്തരത്തിന്റെ ബാക്കിപത്രം, കുന്തിരിക്കം നക്ഷത്രമാകുമ്പോൾ, തുളയും തുഴയും, അക്ഷരവണ്ടി, കഥ പൂക്കും നേരം, ഒപ്പുമരം, വിത്തമ്മ തുടങ്ങിയ അറുപതോളം നാടകങ്ങൾ രചിച്ചിട്ടുണ്ട്.   തിരുവനന്തപുരം, കോഴിക്കോട്, കണ്ണൂർ റേഡിയോ നിലയങ്ങൾക്കായി നിരവധി നാടകങ്ങൾ രചിക്കുകയും ശബ്ദം നൽകുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്

==അവലംബം== 
&lt;references/&gt;
[[വർഗ്ഗം:നാടകത്തിനുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നാടകകൃത്തുക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>9gw7q7qb8qillrz3kxyhcl5qhlwlohk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611867</id>
      <parentid>4611866</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T09:13:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <comment>/* ജീവിതരേഖ */</comment>
      <origin>4611867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11284" sha1="58nggnm2vgihst3brwm2vc6jwnon7fm" xml:space="preserve">{{prettyurl|Rajmohan Neeleswaram}}
[[പ്രമാണം:Rajmohan Nileswaram drama artist.jpg|thumb|Rajmohan Nileswaram - Drama artist|ലഘുചിത്രം|രാജ്‍മോഹൻ നീലേശ്വരം]]
2018 ൽ നാടകത്തിനുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം നേടിയ നാടക രചയിതാവാണ് '''രാജ്‍മോഹൻ നീലേശ്വരം'''. ചൂട്ടും കൂറ്റും എന്ന നാടകത്തിനായിരുന്നു പുരസ്കാരം. കാഞ്ഞങ്ങാട് [[ദുർഗ്ഗ ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ കാഞ്ഞങ്ങാട്|ദുർഗ ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്‌കൂളിൽ]] അദ്ധ്യാപകനായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.mathrubhumi.com/kalolsavam2019/flashback/state-school-youth-festival-2019-1.4246735 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-12-20 |archive-date=2019-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220155700/https://www.mathrubhumi.com/kalolsavam2019/flashback/state-school-youth-festival-2019-1.4246735 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
അറുപതിലധികം നാടകങ്ങളെഴുതി. നിരവധി നാടകങ്ങൾ സംവിധാനം ചെയ്തു. ഒട്ടേറെ നാടകങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചു. 

നാടകസാഹിത്യത്തിനും നാടകവേദിക്കും നൽകിയ മികച്ച സംഭാവനക്ക് അബുദാബി ശക്തി അവാർഡ് കമ്മിറ്റിയുടെ പ്രത്യേക പുരസ്കാരം, ജോസഫ് മുണ്ടശ്ശേരി പുരസ്‌കാരം, കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി പുരസ്‌കാരം, ജി.ശങ്കരപ്പിള്ള പുരസ്‌കാരം എന്നിവ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. എ.പി.കളയ്ക്കാട് അവാർഡ്, അദ്ധ്യാപക കലാ സാഹിത്യ സമിതി സംസ്ഥാന അവാർഡ്, വിദ്യാരംഗം കലാ സാഹിത്യ സമിതി സംസ്ഥാന അവാർഡ്, വേണു മാങ്ങാട് പ്രഥമ നാടകപുരസ്കാരം, പി.ജെ.ആന്റണി ദേശീയ നാടക സ്പെഷൽ ജൂറി അവാർഡ്, പന്തിരുകുലം ആർട്സ് അക്കാദമി അവാർഡ്, ജില്ലാ ലൈബ്രറി കൗൺസിൽ അവാർഡ്,  'ജീവിതം തുന്നുമ്പോൾ' എന്ന നാടക സമാഹാരത്തിനാണ് ഇടശ്ശേരി അവാർഡും അബുദാബി ശക്തി അവാർഡും ലഭിച്ചത്. 2021 ലെ  [[കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി പുരസ്‌കാരം 2021|കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി പുരസ്‌കാരം]] നേടിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-kerala-12-03-2022/1006794 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-03-16 |archive-date=2022-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220312063722/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-kerala-12-03-2022/1006794 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://archive.org/details/ksna-award-2021-press-release_202207&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://e-vartha.in/index.php/2022/03/11/edassery-award-for-rajmohan-neeleswaram/|title=ഇടശ്ശേരി അവാർഡ് രാജ്മോഹൻ നീലേശ്വരത്തിന്. - e-vartha|access-date=2022-07-12|date=2022-03-11|language=en-US|archive-date=2022-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220712051527/https://e-vartha.in/index.php/2022/03/11/edassery-award-for-rajmohan-neeleswaram/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2024-ൽ ഭരത് പി.ജെ.ആൻ്റണി ദേശീയ നാടകരചനാ അവാർഡും, തീമാടൻ എന്ന നാടകത്തിന് പി.എം താജ് അവാർഡും നേടിയിട്ടുണ്ട്. 

==ജീവിതരേഖ==
നീലേശ്വരത്തെ കുഞ്ഞികണ്ണനാണ് പിതാവ്. മാതാവ്, ജാനകി. കോളേജ് പഠനസമയത്ത് എഴുതിയ '''ഏകലവ്യൻ''' എന്ന നാടകം അക്കാലത്ത്‌ ഏറെ ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു. '''മരമീടൻ''' എന്ന നാടകം രചനകൊണ്ടും രംഗഭാഷകൊണ്ടും ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു. 32 വർഷക്കാലം കാഞ്ഞങ്ങാട് ദുർഗാ ഹയർസെക്കൻഡറി സ്‌കൂളിലെ അധ്യാപകനായി വിരമിച്ചു. നിലവിൽ കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി അംഗമാണ്.

==പുരസ്കാരങ്ങൾ==  
* കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം (ചൂട്ടും കൂറ്റും) (2018)&lt;ref&gt;http://keralasahityaakademi.org/pdf/Award_2018.pdf&lt;/ref&gt;
* കേരള സംഗീത  നാടക അക്കാദമി പുരസ്കാരം 2021 (മരമീടൻ) &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-kerala-12-03-2022/1006794 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-03-16 |archive-date=2022-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220312063722/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-kerala-12-03-2022/1006794 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* അബുദാബി ശക്തി അവാർഡ് ( വെയിലിന്റെ നിറം, ജീവിതം തുന്നുമ്പോൾ )
* ജി. ശങ്കരപ്പിള്ള പുരസ്‌കാരം ( കുരിശും പിന്നെ കുരിശും )
*എ.പി. കളയ്ക്കാട് അവാർഡ് ( ത്രാസ്സും കട്ടിയും )

* അധ്യാപക കലാസാഹിത്യ സമിതി സംസ്ഥാന അവാർഡ് - ( ത്രാസ്സും കട്ടിയും )

* സർഗ്ഗാത്മക സാഹിത്യത്തിനുള്ള പ്രൊഫ. ജോസഫ് മുണ്ടശ്ശേരി അവാർഡ് ( വെയിലിന്റെ നിറം )
* ഭരത് പി.ജെ. ആന്റണി ദേശീയ നാടക രചനയ്ക്കുള്ള സ്പെഷൽ ജൂറി അവാർഡ് - ജീവിതം തുന്നുമ്പോൾ, കുരിശും പിന്നെ കുരിശും

* വിദ്യാരംഗം കലാസാ ഹിത്യവേദി സംസ്ഥാന അവാർഡ് - ( ജീവിതം തുന്നുമ്പോൾ )
* കേരള പന്തിരു കുലം ആർട്സ് അക്കാദമി അവാർഡ് ( മരമീടൻ )

* ഇടശ്ശേരി അവാർഡ് ( ജീവിതം തുന്നുമ്പോൾ )
* 2024-ൽ ഭരത് പി.ജെ.ആൻ്റണി ദേശീയ നാടകരചനാ അവാർഡ്
* 2024-ൽ തീമാടൻ എന്ന നാടകത്തിന് പി.എം താജ് അവാർഡ്.
* കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി സംസ്ഥാന അമേച്ചർ നാടക മത്സരത്തിൽ അവതരണം, നടൻ, സംവിധാനം എന്നീ അവാർഡുകൾ നേടിയ മാടൻമോക്ഷത്തിന്റെ രചയിതാവ്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== പ്രസിദ്ധീകരിച്ച നാടക സമാഹാരങ്ങൾ ==
#ത്രാസും കട്ടിയും
#മരമീടൻ (കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി അവാർഡ്)
#ബൊളീവിയ
#മാറ്റിവച്ച തലകൾ അഥവാ ഒരു ഇന്ത്യൻ യക്ഷിക്കഥ (തിരുവനന്തപുരം ബീം, ആലുവാ ഫാക്റ്റ്, കൊയിലാണ്ടി സൈമ, തലശ്ശേരി ശ്യാമ, കണ്ണൂർ റെഡ് സ്റ്റാർ തുടങ്ങിയ നിരവധി അവാർഡുകൾ നേടിയ കൃതി)
#വെയിലിന്റെ നിറം
#ചൂട്ടും കുറ്റും (കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡ്)
#ജീവിതം തുന്നുമ്പോൾ (ഇടശ്ശേരി അവാർഡ്, അബുദാബി ശക്തി അവാർഡ്)
#നോട്ടം

എ സോൺ, ഇന്റർസോൺ, ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി, സംസ്ഥാന സ്കൂൾ കലോത്സവം, അമേച്വർ നാടക മത്സരങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയിൽ സമ്മാനർഹമായ ഏകലവ്യൻ, പാക്കനാർ സൂക്തം, എലിയെ കൊല്ലാൻ തമ്പുരാൻ ഇല്ലം ചുടട്ടെ, ചക്ഷു:ശ്രവണ ഗളസ്ഥമാം ദർദ്ദുരം, ഒരു ആനക്കാര്യം, പക്ഷിയുടെ ചിത, മെഴുകുതിരിക്കാലുകളിൽ, മാനസാന്തരത്തിന്റെ ബാക്കിപത്രം, കുന്തിരിക്കം നക്ഷത്രമാകുമ്പോൾ, തുളയും തുഴയും, അക്ഷരവണ്ടി, കഥ പൂക്കും നേരം, ഒപ്പുമരം, വിത്തമ്മ തുടങ്ങിയ അറുപതോളം നാടകങ്ങൾ രചിച്ചിട്ടുണ്ട്.   തിരുവനന്തപുരം, കോഴിക്കോട്, കണ്ണൂർ റേഡിയോ നിലയങ്ങൾക്കായി നിരവധി നാടകങ്ങൾ രചിക്കുകയും ശബ്ദം നൽകുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്

==അവലംബം== 
&lt;references/&gt;
[[വർഗ്ഗം:നാടകത്തിനുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നാടകകൃത്തുക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>58nggnm2vgihst3brwm2vc6jwnon7fm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611870</id>
      <parentid>4611867</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T09:15:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <origin>4611870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11475" sha1="ou0fb1p3dein2rbj8r3ngfhplmbfp99" xml:space="preserve">{{prettyurl|Rajmohan Neeleswaram}}
[[പ്രമാണം:Rajmohan Nileswaram drama artist.jpg|thumb|Rajmohan Nileswaram - Drama artist|ലഘുചിത്രം|രാജ്‍മോഹൻ നീലേശ്വരം]]
2018 ൽ നാടകത്തിനുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം നേടിയ നാടക രചയിതാവാണ് '''രാജ്‍മോഹൻ നീലേശ്വരം'''. ചൂട്ടും കൂറ്റും എന്ന നാടകത്തിനായിരുന്നു പുരസ്കാരം. കാഞ്ഞങ്ങാട് [[ദുർഗ്ഗ ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ കാഞ്ഞങ്ങാട്|ദുർഗ ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്‌കൂളിൽ]] അദ്ധ്യാപകനായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.mathrubhumi.com/kalolsavam2019/flashback/state-school-youth-festival-2019-1.4246735 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-12-20 |archive-date=2019-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220155700/https://www.mathrubhumi.com/kalolsavam2019/flashback/state-school-youth-festival-2019-1.4246735 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
അറുപതിലധികം നാടകങ്ങളെഴുതി. നിരവധി നാടകങ്ങൾ സംവിധാനം ചെയ്തു. ഒട്ടേറെ നാടകങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചു. [[മാടൻമോക്ഷം (നാടകം)|മാടൻമോക്ഷം]] നാടകാവിഷ്കാരം നടത്തിയത് രാജ്‍മോഹൻ ആണ്. 

നാടകസാഹിത്യത്തിനും നാടകവേദിക്കും നൽകിയ മികച്ച സംഭാവനക്ക് അബുദാബി ശക്തി അവാർഡ് കമ്മിറ്റിയുടെ പ്രത്യേക പുരസ്കാരം, ജോസഫ് മുണ്ടശ്ശേരി പുരസ്‌കാരം, കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി പുരസ്‌കാരം, ജി.ശങ്കരപ്പിള്ള പുരസ്‌കാരം എന്നിവ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. എ.പി.കളയ്ക്കാട് അവാർഡ്, അദ്ധ്യാപക കലാ സാഹിത്യ സമിതി സംസ്ഥാന അവാർഡ്, വിദ്യാരംഗം കലാ സാഹിത്യ സമിതി സംസ്ഥാന അവാർഡ്, വേണു മാങ്ങാട് പ്രഥമ നാടകപുരസ്കാരം, പി.ജെ.ആന്റണി ദേശീയ നാടക സ്പെഷൽ ജൂറി അവാർഡ്, പന്തിരുകുലം ആർട്സ് അക്കാദമി അവാർഡ്, ജില്ലാ ലൈബ്രറി കൗൺസിൽ അവാർഡ്,  'ജീവിതം തുന്നുമ്പോൾ' എന്ന നാടക സമാഹാരത്തിനാണ് ഇടശ്ശേരി അവാർഡും അബുദാബി ശക്തി അവാർഡും ലഭിച്ചത്. 2021 ലെ  [[കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി പുരസ്‌കാരം 2021|കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി പുരസ്‌കാരം]] നേടിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-kerala-12-03-2022/1006794 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-03-16 |archive-date=2022-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220312063722/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-kerala-12-03-2022/1006794 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://archive.org/details/ksna-award-2021-press-release_202207&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://e-vartha.in/index.php/2022/03/11/edassery-award-for-rajmohan-neeleswaram/|title=ഇടശ്ശേരി അവാർഡ് രാജ്മോഹൻ നീലേശ്വരത്തിന്. - e-vartha|access-date=2022-07-12|date=2022-03-11|language=en-US|archive-date=2022-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220712051527/https://e-vartha.in/index.php/2022/03/11/edassery-award-for-rajmohan-neeleswaram/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2024-ൽ ഭരത് പി.ജെ.ആൻ്റണി ദേശീയ നാടകരചനാ അവാർഡും, തീമാടൻ എന്ന നാടകത്തിന് പി.എം താജ് അവാർഡും നേടിയിട്ടുണ്ട്. 

==ജീവിതരേഖ==
നീലേശ്വരത്തെ കുഞ്ഞികണ്ണനാണ് പിതാവ്. മാതാവ്, ജാനകി. കോളേജ് പഠനസമയത്ത് എഴുതിയ '''ഏകലവ്യൻ''' എന്ന നാടകം അക്കാലത്ത്‌ ഏറെ ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു. '''മരമീടൻ''' എന്ന നാടകം രചനകൊണ്ടും രംഗഭാഷകൊണ്ടും ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു. 32 വർഷക്കാലം കാഞ്ഞങ്ങാട് ദുർഗാ ഹയർസെക്കൻഡറി സ്‌കൂളിലെ അധ്യാപകനായി വിരമിച്ചു. നിലവിൽ കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി അംഗമാണ്.

==പുരസ്കാരങ്ങൾ==  
* കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം (ചൂട്ടും കൂറ്റും) (2018)&lt;ref&gt;http://keralasahityaakademi.org/pdf/Award_2018.pdf&lt;/ref&gt;
* കേരള സംഗീത  നാടക അക്കാദമി പുരസ്കാരം 2021 (മരമീടൻ) &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-kerala-12-03-2022/1006794 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-03-16 |archive-date=2022-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220312063722/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-kerala-12-03-2022/1006794 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* അബുദാബി ശക്തി അവാർഡ് ( വെയിലിന്റെ നിറം, ജീവിതം തുന്നുമ്പോൾ )
* ജി. ശങ്കരപ്പിള്ള പുരസ്‌കാരം ( കുരിശും പിന്നെ കുരിശും )
*എ.പി. കളയ്ക്കാട് അവാർഡ് ( ത്രാസ്സും കട്ടിയും )

* അധ്യാപക കലാസാഹിത്യ സമിതി സംസ്ഥാന അവാർഡ് - ( ത്രാസ്സും കട്ടിയും )

* സർഗ്ഗാത്മക സാഹിത്യത്തിനുള്ള പ്രൊഫ. ജോസഫ് മുണ്ടശ്ശേരി അവാർഡ് ( വെയിലിന്റെ നിറം )
* ഭരത് പി.ജെ. ആന്റണി ദേശീയ നാടക രചനയ്ക്കുള്ള സ്പെഷൽ ജൂറി അവാർഡ് - ജീവിതം തുന്നുമ്പോൾ, കുരിശും പിന്നെ കുരിശും

* വിദ്യാരംഗം കലാസാ ഹിത്യവേദി സംസ്ഥാന അവാർഡ് - ( ജീവിതം തുന്നുമ്പോൾ )
* കേരള പന്തിരു കുലം ആർട്സ് അക്കാദമി അവാർഡ് ( മരമീടൻ )

* ഇടശ്ശേരി അവാർഡ് ( ജീവിതം തുന്നുമ്പോൾ )
* 2024-ൽ ഭരത് പി.ജെ.ആൻ്റണി ദേശീയ നാടകരചനാ അവാർഡ്
* 2024-ൽ തീമാടൻ എന്ന നാടകത്തിന് പി.എം താജ് അവാർഡ്.
* കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി സംസ്ഥാന അമേച്ചർ നാടക മത്സരത്തിൽ അവതരണം, നടൻ, സംവിധാനം എന്നീ അവാർഡുകൾ നേടിയ മാടൻമോക്ഷത്തിന്റെ രചയിതാവ്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== പ്രസിദ്ധീകരിച്ച നാടക സമാഹാരങ്ങൾ ==
#ത്രാസും കട്ടിയും
#മരമീടൻ (കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി അവാർഡ്)
#ബൊളീവിയ
#മാറ്റിവച്ച തലകൾ അഥവാ ഒരു ഇന്ത്യൻ യക്ഷിക്കഥ (തിരുവനന്തപുരം ബീം, ആലുവാ ഫാക്റ്റ്, കൊയിലാണ്ടി സൈമ, തലശ്ശേരി ശ്യാമ, കണ്ണൂർ റെഡ് സ്റ്റാർ തുടങ്ങിയ നിരവധി അവാർഡുകൾ നേടിയ കൃതി)
#വെയിലിന്റെ നിറം
#ചൂട്ടും കുറ്റും (കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡ്)
#ജീവിതം തുന്നുമ്പോൾ (ഇടശ്ശേരി അവാർഡ്, അബുദാബി ശക്തി അവാർഡ്)
#നോട്ടം

എ സോൺ, ഇന്റർസോൺ, ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി, സംസ്ഥാന സ്കൂൾ കലോത്സവം, അമേച്വർ നാടക മത്സരങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയിൽ സമ്മാനർഹമായ ഏകലവ്യൻ, പാക്കനാർ സൂക്തം, എലിയെ കൊല്ലാൻ തമ്പുരാൻ ഇല്ലം ചുടട്ടെ, ചക്ഷു:ശ്രവണ ഗളസ്ഥമാം ദർദ്ദുരം, ഒരു ആനക്കാര്യം, പക്ഷിയുടെ ചിത, മെഴുകുതിരിക്കാലുകളിൽ, മാനസാന്തരത്തിന്റെ ബാക്കിപത്രം, കുന്തിരിക്കം നക്ഷത്രമാകുമ്പോൾ, തുളയും തുഴയും, അക്ഷരവണ്ടി, കഥ പൂക്കും നേരം, ഒപ്പുമരം, വിത്തമ്മ തുടങ്ങിയ അറുപതോളം നാടകങ്ങൾ രചിച്ചിട്ടുണ്ട്.   തിരുവനന്തപുരം, കോഴിക്കോട്, കണ്ണൂർ റേഡിയോ നിലയങ്ങൾക്കായി നിരവധി നാടകങ്ങൾ രചിക്കുകയും ശബ്ദം നൽകുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്

==അവലംബം== 
&lt;references/&gt;
[[വർഗ്ഗം:നാടകത്തിനുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നാടകകൃത്തുക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>ou0fb1p3dein2rbj8r3ngfhplmbfp99</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611871</id>
      <parentid>4611870</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T09:18:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <comment>/* പുരസ്കാരങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4611871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11743" sha1="kryzhkanc4qczs9pramx97alyz5uhuj" xml:space="preserve">{{prettyurl|Rajmohan Neeleswaram}}
[[പ്രമാണം:Rajmohan Nileswaram drama artist.jpg|thumb|Rajmohan Nileswaram - Drama artist|ലഘുചിത്രം|രാജ്‍മോഹൻ നീലേശ്വരം]]
2018 ൽ നാടകത്തിനുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം നേടിയ നാടക രചയിതാവാണ് '''രാജ്‍മോഹൻ നീലേശ്വരം'''. ചൂട്ടും കൂറ്റും എന്ന നാടകത്തിനായിരുന്നു പുരസ്കാരം. കാഞ്ഞങ്ങാട് [[ദുർഗ്ഗ ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ കാഞ്ഞങ്ങാട്|ദുർഗ ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്‌കൂളിൽ]] അദ്ധ്യാപകനായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.mathrubhumi.com/kalolsavam2019/flashback/state-school-youth-festival-2019-1.4246735 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-12-20 |archive-date=2019-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220155700/https://www.mathrubhumi.com/kalolsavam2019/flashback/state-school-youth-festival-2019-1.4246735 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
അറുപതിലധികം നാടകങ്ങളെഴുതി. നിരവധി നാടകങ്ങൾ സംവിധാനം ചെയ്തു. ഒട്ടേറെ നാടകങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചു. [[മാടൻമോക്ഷം (നാടകം)|മാടൻമോക്ഷം]] നാടകാവിഷ്കാരം നടത്തിയത് രാജ്‍മോഹൻ ആണ്. 

നാടകസാഹിത്യത്തിനും നാടകവേദിക്കും നൽകിയ മികച്ച സംഭാവനക്ക് അബുദാബി ശക്തി അവാർഡ് കമ്മിറ്റിയുടെ പ്രത്യേക പുരസ്കാരം, ജോസഫ് മുണ്ടശ്ശേരി പുരസ്‌കാരം, കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി പുരസ്‌കാരം, ജി.ശങ്കരപ്പിള്ള പുരസ്‌കാരം എന്നിവ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. എ.പി.കളയ്ക്കാട് അവാർഡ്, അദ്ധ്യാപക കലാ സാഹിത്യ സമിതി സംസ്ഥാന അവാർഡ്, വിദ്യാരംഗം കലാ സാഹിത്യ സമിതി സംസ്ഥാന അവാർഡ്, വേണു മാങ്ങാട് പ്രഥമ നാടകപുരസ്കാരം, പി.ജെ.ആന്റണി ദേശീയ നാടക സ്പെഷൽ ജൂറി അവാർഡ്, പന്തിരുകുലം ആർട്സ് അക്കാദമി അവാർഡ്, ജില്ലാ ലൈബ്രറി കൗൺസിൽ അവാർഡ്,  'ജീവിതം തുന്നുമ്പോൾ' എന്ന നാടക സമാഹാരത്തിനാണ് ഇടശ്ശേരി അവാർഡും അബുദാബി ശക്തി അവാർഡും ലഭിച്ചത്. 2021 ലെ  [[കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി പുരസ്‌കാരം 2021|കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി പുരസ്‌കാരം]] നേടിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-kerala-12-03-2022/1006794 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-03-16 |archive-date=2022-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220312063722/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-kerala-12-03-2022/1006794 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://archive.org/details/ksna-award-2021-press-release_202207&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://e-vartha.in/index.php/2022/03/11/edassery-award-for-rajmohan-neeleswaram/|title=ഇടശ്ശേരി അവാർഡ് രാജ്മോഹൻ നീലേശ്വരത്തിന്. - e-vartha|access-date=2022-07-12|date=2022-03-11|language=en-US|archive-date=2022-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220712051527/https://e-vartha.in/index.php/2022/03/11/edassery-award-for-rajmohan-neeleswaram/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2024-ൽ ഭരത് പി.ജെ.ആൻ്റണി ദേശീയ നാടകരചനാ അവാർഡും, തീമാടൻ എന്ന നാടകത്തിന് പി.എം താജ് അവാർഡും നേടിയിട്ടുണ്ട്. 

==ജീവിതരേഖ==
നീലേശ്വരത്തെ കുഞ്ഞികണ്ണനാണ് പിതാവ്. മാതാവ്, ജാനകി. കോളേജ് പഠനസമയത്ത് എഴുതിയ '''ഏകലവ്യൻ''' എന്ന നാടകം അക്കാലത്ത്‌ ഏറെ ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു. '''മരമീടൻ''' എന്ന നാടകം രചനകൊണ്ടും രംഗഭാഷകൊണ്ടും ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു. 32 വർഷക്കാലം കാഞ്ഞങ്ങാട് ദുർഗാ ഹയർസെക്കൻഡറി സ്‌കൂളിലെ അധ്യാപകനായി വിരമിച്ചു. നിലവിൽ കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി അംഗമാണ്.

==പുരസ്കാരങ്ങൾ==  
* കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം (ചൂട്ടും കൂറ്റും) (2018)&lt;ref&gt;http://keralasahityaakademi.org/pdf/Award_2018.pdf&lt;/ref&gt;
* കേരള സംഗീത  നാടക അക്കാദമി പുരസ്കാരം 2021 (മരമീടൻ) &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-kerala-12-03-2022/1006794 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-03-16 |archive-date=2022-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220312063722/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-kerala-12-03-2022/1006794 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* അബുദാബി ശക്തി അവാർഡ് ( വെയിലിന്റെ നിറം, ജീവിതം തുന്നുമ്പോൾ )
* ജി. ശങ്കരപ്പിള്ള പുരസ്‌കാരം ( കുരിശും പിന്നെ കുരിശും )
*എ.പി. കളയ്ക്കാട് അവാർഡ് ( ത്രാസ്സും കട്ടിയും )

* അധ്യാപക കലാസാഹിത്യ സമിതി സംസ്ഥാന അവാർഡ് - ( ത്രാസ്സും കട്ടിയും )

* സർഗ്ഗാത്മക സാഹിത്യത്തിനുള്ള പ്രൊഫ. ജോസഫ് മുണ്ടശ്ശേരി അവാർഡ് ( വെയിലിന്റെ നിറം )
* ഭരത് പി.ജെ. ആന്റണി ദേശീയ നാടക രചനയ്ക്കുള്ള സ്പെഷൽ ജൂറി അവാർഡ് - ജീവിതം തുന്നുമ്പോൾ, കുരിശും പിന്നെ കുരിശും

* വിദ്യാരംഗം കലാസാ ഹിത്യവേദി സംസ്ഥാന അവാർഡ് - ( ജീവിതം തുന്നുമ്പോൾ )
* കേരള പന്തിരു കുലം ആർട്സ് അക്കാദമി അവാർഡ് ( മരമീടൻ )

* ഇടശ്ശേരി അവാർഡ് ( ജീവിതം തുന്നുമ്പോൾ )
* 2024-ൽ ഭരത് പി.ജെ.ആൻ്റണി ദേശീയ നാടകരചനാ അവാർഡ്
* 2024-ൽ തീമാടൻ എന്ന നാടകത്തിന് പി.എം താജ് അവാർഡ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/global-malayali/gulf/2026/01/20/al-ain-malayali-society-played-drama-in-abu-dhabi.html|title=നേരിന്റെ വെളിച്ചം വീശി തീമാടൻ|access-date=2026-04-03|language=ml}}&lt;/ref&gt;
* കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി സംസ്ഥാന അമേച്ചർ നാടക മത്സരത്തിൽ അവതരണം, നടൻ, സംവിധാനം എന്നീ അവാർഡുകൾ നേടിയ മാടൻമോക്ഷത്തിന്റെ രചയിതാവ്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== പ്രസിദ്ധീകരിച്ച നാടക സമാഹാരങ്ങൾ ==
#ത്രാസും കട്ടിയും
#മരമീടൻ (കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി അവാർഡ്)
#ബൊളീവിയ
#മാറ്റിവച്ച തലകൾ അഥവാ ഒരു ഇന്ത്യൻ യക്ഷിക്കഥ (തിരുവനന്തപുരം ബീം, ആലുവാ ഫാക്റ്റ്, കൊയിലാണ്ടി സൈമ, തലശ്ശേരി ശ്യാമ, കണ്ണൂർ റെഡ് സ്റ്റാർ തുടങ്ങിയ നിരവധി അവാർഡുകൾ നേടിയ കൃതി)
#വെയിലിന്റെ നിറം
#ചൂട്ടും കുറ്റും (കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡ്)
#ജീവിതം തുന്നുമ്പോൾ (ഇടശ്ശേരി അവാർഡ്, അബുദാബി ശക്തി അവാർഡ്)
#നോട്ടം

എ സോൺ, ഇന്റർസോൺ, ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി, സംസ്ഥാന സ്കൂൾ കലോത്സവം, അമേച്വർ നാടക മത്സരങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയിൽ സമ്മാനർഹമായ ഏകലവ്യൻ, പാക്കനാർ സൂക്തം, എലിയെ കൊല്ലാൻ തമ്പുരാൻ ഇല്ലം ചുടട്ടെ, ചക്ഷു:ശ്രവണ ഗളസ്ഥമാം ദർദ്ദുരം, ഒരു ആനക്കാര്യം, പക്ഷിയുടെ ചിത, മെഴുകുതിരിക്കാലുകളിൽ, മാനസാന്തരത്തിന്റെ ബാക്കിപത്രം, കുന്തിരിക്കം നക്ഷത്രമാകുമ്പോൾ, തുളയും തുഴയും, അക്ഷരവണ്ടി, കഥ പൂക്കും നേരം, ഒപ്പുമരം, വിത്തമ്മ തുടങ്ങിയ അറുപതോളം നാടകങ്ങൾ രചിച്ചിട്ടുണ്ട്.   തിരുവനന്തപുരം, കോഴിക്കോട്, കണ്ണൂർ റേഡിയോ നിലയങ്ങൾക്കായി നിരവധി നാടകങ്ങൾ രചിക്കുകയും ശബ്ദം നൽകുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്

==അവലംബം== 
&lt;references/&gt;
[[വർഗ്ഗം:നാടകത്തിനുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നാടകകൃത്തുക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>kryzhkanc4qczs9pramx97alyz5uhuj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സോഡിയം ബ്രോമൈഡ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>495156</id>
    <revision>
      <id>4611744</id>
      <parentid>4608189</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T14:26:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12790" sha1="onfq3ed5rjot0aciy5fbpspqjrdq813" xml:space="preserve">{{prettyurl|Sodium bromide}}
{{chembox|Verifiedfields=changed|OtherNames=|Section7={{Chembox Hazards
| ExternalSDS = [http://www.sciencelab.com/msds.php?msdsId=9927262 External MSDS]
| FlashPtC = 800
| LD50 = 3500 mg/kg (rats, oral)
| NFPA-H = 2
| NFPA-F = 0
| NFPA-R = 0
| NFPA_ref = &lt;ref name=scl /&gt;
  }}|Section6=|Section5={{Chembox Thermochemistry
| DeltaHf = −361.41 kJ/mol&lt;ref name=chemister /&gt;
| DeltaGf = −349.3 kJ/mol&lt;ref name=chemister /&gt;
| Entropy = 86.82 J/mol·K&lt;ref name=chemister /&gt;
| HeatCapacity = 51.4 J/mol·K&lt;ref name=chemister /&gt;
  }}|Section4={{Chembox Structure
| CrystalStruct = Cubic
| LattConst_a = 5.97 Å&lt;ref name=korde /&gt;
  }}|Section3=|Section2={{Chembox Properties
|Formula = NaBr
| Na=1 | Br=1
| Appearance = White powder, [[hygroscopic]]
| Density = 3.21 g/cm&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; (anhydrous)&lt;br&gt; 2.18 g/cm&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; (dihydrate)
| Solubility =  71.35 g/100 mL (−20 °C)&lt;br&gt; 79.52 g/100 mL (0 °C)&lt;br&gt; 94.32 g/100 mL (25 °C)&lt;ref name=chemister&gt;{{Cite web | url=http://chemister.ru/Database/properties-en.php?dbid=1&amp;id=714 | title=Sodium bromide | access-date=2019-12-21 | archive-date=2014-05-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140525201221/http://chemister.ru/Database/properties-en.php?dbid=1&amp;id=714 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt; 104.9 g/100 mL (40 °C)&lt;br&gt; 116.2 g/100 mL (100 °C)&lt;ref name=sioc&gt;{{cite book|last = Seidell|first = Atherton|last2 = Linke|first2 = William F.|year = 1919|title = Solubilities of Inorganic and Organic Compounds|url = https://archive.org/details/solubilitiesino01seidgoog|publisher = D. Van Nostrand Company|edition = 2nd}}&lt;/ref&gt;
| Solubility1 = 17.3 g/100 g (0 °C)&lt;br&gt; 16.8 g/100 g (20 °C)&lt;br&gt; 16.1 g/100 g (40 °C)&lt;br&gt; 15.3 g/100 g (60 °C)&lt;ref name=chemister /&gt;
| Solvent1 = methanol
| Solubility2 = 2.45 g/100 g (0 °C)&lt;br&gt; 2.32 g/100 g (20 °C)&lt;br&gt; 2.29 g/100 g (30 °C)&lt;br&gt; 2.35 g/100 g (70 °C)&lt;ref name=chemister /&gt;
| Solvent2 = ethanol
| Solubility3 = 19.3 g/100 g (18 °C)&lt;br&gt; 19.4 g/100 g (25 °C)&lt;ref name=chemister /&gt;
| Solvent3 = formic acid
| Solubility4 = 38.7 g/100 g (20 °C)&lt;ref name=chemister /&gt;
| Solvent4 = glycerol
| Solubility5 = 3.2 g/100 g (10.3 °C)&lt;ref name=chemister /&gt;
| Solvent5 = dimethylformamide
| SolubleOther = Soluble in [[ethanol|alcohol]], liquid [[ammonia]], [[pyridine]], [[hydrazine]], [[sulfur dioxide|SO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;]], [[amine]]&lt;br /&gt;Insoluble in [[acetone]], [[acetonitrile]]&lt;ref name=chemister /&gt;
| MeltingPtC = 747
| MeltingPt_notes = &lt;br&gt; (anhydrous)&lt;br&gt; {{convert|36|C|F K}}&lt;br&gt; (dihydrate) decomposes&lt;ref name=pphoic&gt;{{cite book|last = Pradyot|first = Patnaik|year = 2003|title = Handbook of Inorganic Chemicals|url = https://archive.org/details/Handbook_of_Inorganic_Chemistry_Patnaik|publisher = The McGraw-Hill Companies, Inc.|isbn = 978-0-07-049439-8}}&lt;/ref&gt;
| BoilingPtC = 1390
| BoilingPt_notes = &lt;ref name=pphoic /&gt;
| RefractIndex = 1.6428 (24 °C)&lt;br&gt; ''n''&lt;sub&gt;[[Krypton fluoride laser|KrF]]&lt;/sub&gt; = 1.8467 (24 °C)&lt;br&gt; ''n''&lt;sub&gt;[[Helium–neon laser|He–Ne]]&lt;/sub&gt; = 1.6389 (24 °C)&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://refractiveindex.info/?shelf=main&amp;book=NaBr&amp;page=Li|title = Refractive index of NaBr (Sodium bromide) - Li|website = refractiveindex.info|first = Mikhail|last = Polyanskiy|accessdate = 2014-06-11}}&lt;/ref&gt;
| Viscosity = 1.42 cP (762 °C)&lt;br&gt; 1.08 cP (857 °C)&lt;br&gt; 0.96 cP (937 °C)&lt;ref name=chemister /&gt;
| VaporPressure = 1 torr (806 °C)&lt;br&gt; 5 torr (903 °C)&lt;ref name=pphoic /&gt;
| ThermalConductivity = 5.6 W/m·K (150 K)&lt;ref name=korde&gt;{{cite web|url = http://www.korth.de/index.php/162/items/23.html|title = Sodium Bromide (NaBr)|website = korth.de|publisher = Korth Kristalle GmbH|accessdate = 2014-06-11|archive-date = 2014-07-14|archive-url = https://web.archive.org/web/20140714185855/http://www.korth.de/index.php/162/items/23.html|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;
| MagSus = &amp;minus;41.0·10&lt;sup&gt;−6&lt;/sup&gt; cm&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;/mol
  }}|Section1={{Chembox Identifiers
| ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}}
| ChemSpiderID = 22712
| ChEMBL_Ref = {{ebicite|changed|EBI}}
| ChEMBL = 1644694
| UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}}
| UNII = LC1V549NOM
| InChI = 1/BrH.Na/h1H;/q;+1/p-1
| InChIKey = JHJLBTNAGRQEKS-REWHXWOFAR
| SMILES = [Na+].[Br-]
| StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}}
| StdInChI = 1S/BrH.Na/h1H;/q;+1/p-1
| StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}}
| StdInChIKey = JHJLBTNAGRQEKS-UHFFFAOYSA-M
| CASNo = 7647-15-6
| CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}}
| CASNo1 = 13466-08-5
| CASNo1_Comment =  (dihydrate)
| CASNo1_Ref = {{cascite|changed|CAS}}
| PubChem = 253881
| RTECS = VZ3150000
  }}|SystematicName=|IUPACName=Sodium bromide|Watchedfields=changed|ImageName1=Sodium bromide powder|ImageSize1=200px|ImageFile1=Sodium bromide.jpg|ImageName=3D model of sodium bromide|ImageSize=150px|ImageFile=Sodium-bromide-3D-ionic.png|Name=Sodium bromide|verifiedrevid=422030388|Section8={{Chembox Related
| OtherAnions = [[Sodium fluoride]]&lt;br&gt; [[Sodium chloride]]&lt;br&gt; [[Sodium iodide]]&lt;br/&gt;[[Sodium astatide]]
| OtherCations = [[Lithium bromide]]&lt;br&gt; [[Potassium bromide]]&lt;br&gt; [[Rubidium bromide]]&lt;br&gt; [[Caesium bromide]]&lt;br/&gt;[[Francium bromide]]
  }}}}
[[സോഡിയം|Na]]Br എന്ന സൂത്രവാക്യത്തോടുകൂടിയ ഒരു അജൈവ സംയുക്തമാണ് '''സോഡിയം ബ്രോമൈഡ്''' . [[സോഡിയം ക്ലോറൈഡ്|സോഡിയം ക്ലോറൈഡിനോട്]] സാമ്യമുള്ള ഉയർന്ന ഉരുകൽ  നിലയുള്ള വെളുത്ത, ക്രിസ്റ്റൽഘടനയുള്ള [[സോഡിയം ക്ലോറൈഡ്|ഖരമാണിത്]] . ബ്രോമൈഡ് അയോണിന്റെ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ഉറവിടമാണിത്. കൂടാതെ, ധാരാളം മറ്റ്ആ പല മേഖലകളിലും ഇതിന് ഉപയോഗമുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;Ullmann&quot;&gt;Michael J. Dagani, Henry J. Barda, Theodore J. Benya, David C. Sanders &quot;Bromine Compounds&quot; in ''Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry'' Wiley-VCH, Weinheim, 2000. {{Doi|10.1002/14356007.a04_405}}&lt;/ref&gt; 

== സിന്തസിസ്, ഘടന, പ്രതികരണങ്ങൾ ==
NaCl, NaF, NaI എന്നിവയുടെ അതേ ക്യൂബിക് മോട്ടിഫിൽ NaBr ക്രിസ്റ്റലൈസ് ചെയ്യുന്നു.  &lt;ref name=&quot;Ullmann&quot;&gt;Michael J. Dagani, Henry J. Barda, Theodore J. Benya, David C. Sanders &quot;Bromine Compounds&quot; in ''Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry'' Wiley-VCH, Weinheim, 2000. {{Doi|10.1002/14356007.a04_405}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;cec&quot;&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/details/conciseencyclope00eagl|title=Concise Encyclopedia Chemistry|last=Eagleson|first=Mary (translated by)|date=1994|publisher=Walter De Gruyter|isbn=9783110114515|edition=Illustrated, revised, English language|location=Berlin [u.a.]|pages=996|url-access=registration}}&lt;/ref&gt; 

ഹൈഡ്രജൻ ബ്രോമൈഡ്,  [[സോഡിയം ഹൈഡ്രോക്സൈഡ്]] എന്നിവ പ്രരവർത്തിപ്പിച്ചാാണ് NaBr നിർമ്മിക്കുന്നത്. 

[[ബ്രോമിൻ]] എന്ന [[മൂലകം|രാസ മൂലകത്തിന്റെ]] ഉറവിടമായി സോഡിയം ബ്രോമൈഡ് ഉപയോഗിക്കാം. NaBr ന്റെ ജലീയ ലായനിയിൽക്കൂടി  [[ക്ലോറിൻ]] വാതകം  കടത്തിവിട്ട് ഇത് സാധ്യമാക്കാം: 

: 2 NaBr + Cl &lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; → Br &lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; + 2 NaCl 

== ഉപയോഗങ്ങൾ ==
വ്യവസായത്തിലെ ഏറ്റവും ഉപയോഗപ്രദമായ അജൈവ ബ്രോമൈഡാണ് സോഡിയം ബ്രോമൈഡ്. &lt;ref name=&quot;Ullmann&quot;&gt;Michael J. Dagani, Henry J. Barda, Theodore J. Benya, David C. Sanders &quot;Bromine Compounds&quot; in ''Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry'' Wiley-VCH, Weinheim, 2000. {{Doi|10.1002/14356007.a04_405}}&lt;/ref&gt; ടെംപോ-മെഡിയേറ്റഡ് ഓക്സിഡേഷൻ പ്രതിപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഇത് ഒരു ഉൽപ്രേരകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite journal|doi=10.1007/s10570-009-9381-2|volume=17|issue=2|title=Water dispersion of cellulose II nanocrystals prepared by TEMPO-mediated oxidation of mercerized cellulose at pH 4.8|journal=Cellulose|pages=279–288|year=2010|last=Hirota|first=Masayuki|last2=Tamura|first2=Naoyuki|last3=Saito|first3=Tsuguyuki|last4=Isogai|first4=Akira}}&lt;/ref&gt; 

=== മരുന്ന് ===
[[പ്രമാണം:Bromo_seltzer_newspaper.png|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| ബ്രോമോ-സെൽറ്റ്സർ പത്രം പരസ്യം (1908) ]]
സോഡിയം ബ്രോമൈഡ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്രത്തിൽ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു.  . വിഷാംശം കാരണം 1975 ൽ യുഎസിലെ ബ്രോമോ-സെൽറ്റ്സർ പോലുള്ള മരുന്നുകളിൽ നിന്ന് ബ്രോമിഡുകൾ നീക്കം ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.canine-epilepsy.com/Bromide.html|title=Bromide: Potassium &amp; Sodium|access-date=2014-06-11|date=2011-05-31|website=canine-epilepsy.com|publisher=Canine-Epilepsy Resources|archive-date=2014-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20140306104721/http://www.canine-epilepsy.com/Bromide.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

=== മറ്റ് ബ്രോമിൻ സംയുക്തങ്ങൾ തയ്യാറാക്കൽ ===
ഓർഗാനിക് സിന്തസിസിലും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലും മറ്റ് ബ്രോമൈഡുകൾ തയ്യാറാക്കാൻ സോഡിയം ബ്രോമൈഡ് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഫിങ്കൽ‌സ്റ്റൈൻ പ്രതിപ്രവർത്തനം വഴി ആൽക്കൈൽ ക്ലോറൈഡുകളെ കൂടുതൽ റിയാക്ടീവ് ആൽക്കൈൽ ബ്രോമൈഡുകളായി പരിവർത്തനം ചെയ്യുന്നത് ബ്രോമിഡ് [[ന്യൂക്ലിയോഫൈൽ|ന്യൂക്ലിയോഫിലിന്റെ]] ഒരു ഉറവിടമാണ്: 

: NaBr + RCl → RBr + NaCl (R = alkyl ) 

[[ഛായാഗ്രഹണം|ഫോട്ടോഗ്രഫിയിൽ]] മുൻകാലങ്ങളിൽ  ആവശ്യം ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും ഇപ്പോൾ  കുറവാണ്. 

ഹോട്ട് ടബുകൾക്കും നീന്തൽക്കുളങ്ങൾക്കും അണുനാശിനി എന്ന നിലയിൽ സോഡിയം ബ്രോമൈഡ് ക്ലോറിനുമായി ചേർത്ത് ഉപയോഗിക്കുന്നു. 

=== പെട്രോളിയം വ്യവസായം ===

== സുരക്ഷ ==
NaBr ന് വളരെ കുറഞ്ഞ തോതിൽ വിഷാംശം ഉണ്ട്, എലികൾക്ക് 3.5 ഗ്രാം / കിലോഗ്രാം എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ഓറൽ LD50 . &lt;ref name=&quot;scl&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.sciencelab.com/msds.php?msdsId=9927262|title=Sodium bromide MSDS|access-date=2014-06-11|date=2013-05-21|website=sciencelab.com|publisher=Sciencelab.com, Inc.|format=PDF|archive-date=2013-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20131007042442/http://www.sciencelab.com/msds.php?msdsId=9927262|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, ഇത് ഒറ്റ-ഡോസ് മൂല്യമാണ്. താരതമ്യേന നീണ്ട അർദ്ധായുസ്സുള്ള സഞ്ചിത വിഷമാണ് ബ്രോമൈഡ് അയോൺ: പൊട്ടാസ്യം ബ്രോമൈഡ് കാണുക. 

== പരാമർശങ്ങൾ ==
{{Reflist}}
[[വർഗ്ഗം:GABAA റിസപ്റ്റർ പോസിറ്റീവ് അലോസ്റ്റെറിക് മോഡുലേറ്ററുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സോഡിയം സംയുക്തങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>onfq3ed5rjot0aciy5fbpspqjrdq813</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Renamed user 49f272ea7255378813e0b1725ed02b8e</title>
    <ns>3</ns>
    <id>513517</id>
    <revision>
      <id>4611790</id>
      <parentid>3623230</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T19:28:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malarz pl</username>
        <id>24989</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Pius]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Renamed user 49f272ea7255378813e0b1725ed02b8e]] എന്ന തലക്കെട്ടിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചുവിടലില്ലാതെ Malarz pl മാറ്റി: &quot;[[Special:CentralAuth/Pius|Pius]]&quot; എന്ന ഉപയോക്താവിനെ &quot;[[Special:CentralAuth/Renamed user 49f272ea7255378813e0b1725ed02b8e|Renamed user 49f272ea7255378813e0b1725ed02b8e]]&quot; എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്.</comment>
      <origin>3368132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6819" sha1="q45jyinrkqn4625u1u1do4knm1zk2nb" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Thoji | Thoji | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 11:41, 5 ജൂലൈ 2020 (UTC)</text>
      <sha1>q45jyinrkqn4625u1u1do4knm1zk2nb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji/Lab3</title>
    <ns>2</ns>
    <id>516710</id>
    <revision>
      <id>4611824</id>
      <parentid>4611699</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T04:50:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>105900</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>4611824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73506" sha1="6rmvhio35jvnu8eb07cvz6wk6iyejjd" xml:space="preserve">{{Wikidata list|sparql=SELECT ?item ?itemLabel ?birth ?pobLabel ?death ?podLabel WHERE {
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language &quot;[AUTO_LANGUAGE],en&quot;. }
  BIND(xsd:integer(STRAFTER(STR(?item), &quot;Q&quot;)) AS ?qid)
  ?item wdt:P31 wd:Q5.
  ?item wdt:P21 wd:Q6581072.
  { ?item wdt:P19 wd:Q1186. }
  UNION
  {
    ?item wdt:P19 ?pob.
    ?pob wdt:P131* wd:Q1186.
  }
  UNION
  { ?item wdt:P103 wd:Q36236. }
  UNION
  { ?item wdt:P1412 wd:Q36236. }
  OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?birth. }
  OPTIONAL { ?item wdt:P19 ?pob. }
  OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?death. }
  OPTIONAL { ?item wdt:P20 ?pod. }
  OPTIONAL {
    ?sitelink schema:about ?item.
    ?sitelink schema:inLanguage &quot;ml&quot;.
  }
  FILTER(!BOUND(?sitelink))
}
GROUP BY ?item ?itemLabel ?birth ?pobLabel ?death ?podLabel
ORDER BY DESC(?statements)
|columns=number:#,item:WDQ,label:Name,description,p19:Place OB, p569:Date OB, p20:Place OD, p570:Date OD
|section=131
|sort=label
|links=text
|thumb=128
|autolist=fallback
}}


== Misc ==
{| class='wikitable sortable'
! #
! WDQ
! Name
! description
! Place OB
! Date OB
! Place OD
! Date OD
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[:d:Q101428115|Q101428115]]
| Ada Rundall Greenaway
| [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം]] hymnwriter (1861–1937) ♀
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 1861-10-12
| Woking
| 1937-05-15
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[:d:Q104966859|Q104966859]]
| Aishath Maain Rasheed
| Person (*1992) ♀
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 1992-11-02
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[:d:Q133442699|Q133442699]]
| Aleena Anna Thomas
| Person (*1993) ♀
| [[കോട്ടയം]]
| 1993
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[:d:Q133392330|Q133392330]]
| Alva Rani James
| [[ബയോ ഇൻഫർമാറ്റിക്സ്|ബയോ-ഇൻഫർമാറ്റിക്സ്‌]] ♀
| [[കോഴിക്കോട്]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[:d:Q131685948|Q131685948]]
| Ananthika Sanilkumar
| [[അഭിനേതാവ്]] (*2006) ♀
| [[തൃശ്ശൂർ]]
| 2006-02-02
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[:d:Q124737157|Q124737157]]
| Ananya SP
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] freelance journalist ♀
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[:d:Q56610837|Q56610837]]
| Angel Shijoy
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] ♀
| [[എറണാകുളം ജില്ല]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[:d:Q138190710|Q138190710]]
| Anishma Anilkumar
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] (*1999) ♀
| [[കാട്ടാക്കട]]
| 1999-06-27
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[:d:Q113774168|Q113774168]]
| Annakutty Valiamangalam K.-Findeis
| Germanist, ദ്വിഭാഷി ♀
| [[കേരളം]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[:d:Q137369452|Q137369452]]
| Anooja Bashir
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] entrepreneur ♀
| [[കൊച്ചി]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[:d:Q124737160|Q124737160]]
| Archana C A
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] freelance journalist ♀
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[:d:Q107342316|Q107342316]]
| Ashalatha Radhakrishnan
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] സാഹിത്യകാരൻ ♀
| [[കേരളം]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[:d:Q138791672|Q138791672]]
| Ashita
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] സാഹിത്യകാരൻ (1956–2019) ♀
| 
| 1956
| 
| 2019
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[:d:Q133389284|Q133389284]]
| Ashwene Rajagopal
| Person (*1991) ♀
| [[പാലക്കാട് ജില്ല]]
| 1991
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[:d:Q135935634|Q135935634]]
| Athira Sarasa
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] diplomat, [[ഭിഷ്വഗരൻ|ഡോക്ടർ]], സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ♀
| [[കൊല്ലം]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[:d:Q136670517|Q136670517]]
| Aysha Haseen
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] editorial cartoonist, [[കലാകാരൻ]] ♀; member of Cartooning for Peace; notable work art exhibition, SoloToons
| [[മയ്യഴി]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[:d:Q124394067|Q124394067]]
| Ceenu George
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[കമ്പ്യൂട്ടർ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ|കമ്പ്യൂട്ടർ ഗവേഷകൻ]] (*1987) ♀
| [[കോട്ടയം ജില്ല]]
| 1987
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[:d:Q5058013|Q5058013]]
| Celia Paul
| [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം]] ചിത്രകാരൻ, [[കലാകാരൻ]] (fl. 1984–1986) (*1959) ♀; child of Geoffrey Paul
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 1959-11-11
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[:d:Q116820273|Q116820273]]
| Dr. Firdouse Iqbal Changampalli
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] ആയുർവേദാചാര്യന്മാ, oncologist, മേധാവി ♀
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[:d:Q121200432|Q121200432]]
| Dr. PK Jayasree
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] civil servant, [[ജില്ലാ കളക്ടർ]] ♀
| [[കേരളം]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[:d:Q5354444|Q5354444]]
| Eleanour Sinclair Rohde
| യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം ഓഫ് ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൻ ആൻഡ് ഐർലൻഡ്-[[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം]] horticulturist (1881–1950) ♀
| [[ആലപ്പുഴ]]
| 1881-08-09
| 
| 1950
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[:d:Q124737167|Q124737167]]
| Eminta Paul
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] freelance journalist ♀
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[:d:Q108653220|Q108653220]]
| Fathima Azra Fazal
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] library scientist ♀
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[:d:Q125132986|Q125132986]]
| Fousiya Musthafa
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] television presenter ♀
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[:d:Q117344813|Q117344813]]
| Hana Fathim
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] ഗായകൻ ♀
| [[കരുനാഗപ്പള്ളി]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[:d:Q124737172|Q124737172]]
| Hasna KH
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] freelance journalist ♀
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 27
| [[:d:Q86913641|Q86913641]]
| India Antony
| [[അഭിനേതാവ്]] (*1980) ♀
| [[കേരളം]]
| 1980
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 28
| [[:d:Q120667470|Q120667470]]
| Ishaani Krishna
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] YouTuber, [[അഭിനേതാവ്]] ♀; child of [[കൃഷ്ണ കുമാർ (നടൻ)|കൃഷ്ണ കുമാർ]]
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 29
| [[:d:Q32540073|Q32540073]]
| Jessie Hill
| [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്ട്രേലിയ]]-[[ന്യൂസീലൻഡ്|ന്യൂസീലൻഡ്]] singer-songwriter, ഗായകൻ, ഗായകൻ, പാട്ടെഴുത്തുകാരൻ, producer (fl. 2008–) ♀
| [[വെല്ലിംഗ്ടൺ]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 30
| [[:d:Q124325985|Q124325985]]
| Jisha Elizabeth
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[പത്രപ്രവർത്തകർ]] ♀
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 31
| [[:d:Q124737186|Q124737186]]
| Jomol Jose
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] freelance journalist ♀
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 32
| [[:d:Q133395073|Q133395073]]
| Joy Michal Johnson
| Person (*1971) ♀
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 1971-05-25
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 33
| [[:d:Q130812089|Q130812089]]
| Jyothilakshmi Vadassery
| Agronomist (*1979) ♀
| [[കേരളം]]
| 1979
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 34
| [[:d:Q125629802|Q125629802]]
| K. J. Shine
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തക, [[അധ്യാപകൻ|അദ്ധ്യാപിക]] ♀
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 35
| [[:d:Q138790856|Q138790856]]
| Kavya Anil
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] സിനിമാനടൻ (*2001) ♀
| [[ഇന്ത്യ]]
| 2001
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 36
| [[:d:Q138679825|Q138679825]]
| Lavanya Vikram
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] influencer, entrepreneur, content creator ♀; [[ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം]]
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 37
| [[:d:Q112506254|Q112506254]]
| Lorraine Pe Symaco
| University teacher (*1978) ♀
| 
| 1978
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 38
| [[:d:Q5698080|Q5698080]]
| M ഹീര രാജഗോപാൽ
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ചെന്നൈ]]
| 1971-12-29
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 39
| [[:d:Q113553160|Q113553160]]
| Maria Celina Kannanaikal
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] nun (1931–1957) ♀
| [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]
| 1931-02-13
| [[കണ്ണൂർ]]
| 1957-07-26
|-
| style='text-align:right'| 40
| [[:d:Q114565030|Q114565030]]
| Marina Kurup
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] immigrant (1620–1694) ♀; spouse of Ralph Batrich
| [[കണ്ണൂർ]]
| 1620-07-23
| Waverton
| 1694-08-03
|-
| style='text-align:right'| 41
| [[:d:Q130747456|Q130747456]]
| Mathangi Ajithkumar
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] ഗായകൻ (*2002) ♀
| [[പാലക്കാട് ജില്ല]]
| 2002
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 42
| [[:d:Q112831450|Q112831450]]
| Maya Jayapal
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[ചരിത്രകാരൻ]] (*1941) ♀
| [[പാലക്കാട്]]
| 1941
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 43
| [[:d:Q100994887|Q100994887]]
| Maya the drag queen
| ഡ്രാഗ് ക്യൂൻ (*1988) ♀ ♂
| [[കേരളം]]
| 1988-10-12
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 44
| [[:d:Q19754292|Q19754292]]
| Meera Menon
| [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] [[ചലച്ചിത്ര സംവിധായകൻ]], [[തിരക്കഥാകൃത്ത്]] (*1953) ♀; Nora Ephron Prize
| [[പാലക്കാട്]]
| 20th century
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 45
| [[:d:Q125542117|Q125542117]]
| Monika Busam
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]], model, voice actor (fl. 2022–) ♀
| [[തെലംഗാണ|തെലങ്കാന]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 46
| [[:d:Q112184750|Q112184750]]
| Nalini Warriar
| [[കാനഡ|കാനഡ]]-[[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] സാഹിത്യകാരൻ, short story writer, molecular biologist (*1954) ♀; prix McAuslan
| [[കേരളം]]
| 1954
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 47
| [[:d:Q126150822|Q126150822]]
| Namita Krishnamurthy
| സാഹിത്യകാരൻ, model, [[അഭിനേതാവ്]], storyteller ♀
| [[തൊടുപുഴ]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 48
| [[:d:Q115090734|Q115090734]]
| Neena Madhu
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] ♀
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 49
| [[:d:Q133249033|Q133249033]]
| P. Vimala
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[പ്രൊഫസ്സർ]], ദ്വിഭാഷി (*1987) ♀
| കുളശേഖരം
| 1987-05-09
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 50
| [[:d:Q98541007|Q98541007]]
| P.K. Thressia
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[യന്ത്രവിദഗ്ദ്ധൻ|എഞ്ചിനീയർ]] (1924–1981) ♀
| [[കേരളം]]
| 1924-03-12
| 
| 1981-11-18
|-
| style='text-align:right'| 51
| [[:d:Q27210418|Q27210418]]
| Padmini Priyadarshini
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] (1944–2016) ♀
| [[മാവേലിക്കര]]
| 1944
| 
| 2016-01-17
|-
| style='text-align:right'| 52
| [[:d:Q115796240|Q115796240]]
| Pavithra Lakshmi
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] ♀
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 53
| [[:d:Q133578780|Q133578780]]
| Prabitha Ivy Paranikulangara
| Person (*1980) ♀
| [[തൃശ്ശൂർ]]
| 1980-02-19
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 54
| [[:d:Q134290949|Q134290949]]
| Prasanalakshmi Balaji
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[ശാസ്ത്രജ്ഞൻ]], university teacher ♀
| മയിലാടുതുറൈ&lt;br/&gt;മയിലാടുതുറൈ ലോക്സഭാമണ്ഡലം
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 55
| [[:d:Q134312546|Q134312546]]
| Rakhimol Isaac
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] university teacher (*1980) ♀
| 
| 1980-08-30
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 56
| [[:d:Q57710094|Q57710094]]
| Rehana Fathima
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] (*1986) ♀
| [[കൊച്ചി]]
| 1986-05-30
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 57
| [[:d:Q125644763|Q125644763]]
| Remya Suresh
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] സിനിമാനടൻ (*1982) ♀
| [[കോട്ടയം]]
| 1982-10-12
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 58
| [[:d:Q124737199|Q124737199]]
| Reshmi Jaydas
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] freelance journalist ♀
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 59
| [[:d:Q111701090|Q111701090]]
| Ritsuko Notani
| [[ജപ്പാൻ|ജപ്പാൻ]] character designer, animator, key animator, sakuga kantoku, storyboard artist (*1965) ♀
| [[കൊച്ചി]]
| 1965-07-13
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 60
| [[:d:Q102392222|Q102392222]]
| Rohini Mohan
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[പത്രപ്രവർത്തകർ]] ♀; Chameli Devi Jain Award for Outstanding Women Mediaperson
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 61
| [[:d:Q7416299|Q7416299]]
| Sandhya Shantaram
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[കൊച്ചി]]
| 1931-09-22
| [[മുംബൈ]]
| 2025-10-04
|-
| style='text-align:right'| 62
| [[:d:Q133435009|Q133435009]]
| Sangeetha Sasidharan
| Person (*1996) ♀
| [[കൊച്ചി]]
| 1996
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 63
| [[:d:Q97819061|Q97819061]]
| Santha Bhaskar
| Dancer, choreographer, artistic director (1939–2022) ♀; Cultural Medallion, Bintang Bakti Masyarakat, Singapore Women's Hall of Fame, Pingat Jasa Gemilang, Cultural Medallion for Dance
| [[കേരളം]]
| 1939
| Tan Tock Seng Hospital
| 2022-02-26
|-
| style='text-align:right'| 64
| [[:d:Q121200434|Q121200434]]
| Sheeba George
| Civil servant, [[ജില്ലാ കളക്ടർ]] ♀
| [[കേരളം]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 65
| [[:d:Q114092261|Q114092261]]
| Shree Gopika
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]], സിനിമാനടൻ, model (*1997) ♀
| [[പാലക്കാട്]]
| 1997-07-04
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 66
| [[:d:Q136689772|Q136689772]]
| Shreya Rukmini
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] സിനിമാനടൻ (*1999) ♀
| [[പയ്യന്നൂർ]]
| 1999-10-31
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 67
| [[:d:Q133431401|Q133431401]]
| Siddapoor Sneha Bhat
| Biochemist (*1992) ♀
| [[കേരളം]]
| 1992
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 68
| [[:d:Q124737216|Q124737216]]
| Sindhu Nepolean
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] freelance journalist ♀
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 69
| [[:d:Q124339728|Q124339728]]
| Soon Li Wei
| [[മലേഷ്യ|മലേഷ്യ]] [[പത്രപ്രവർത്തകർ]] ♀
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 70
| [[:d:Q106078335|Q106078335]]
| Sreeja Das
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] ♀
| [[കൊച്ചി]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 71
| [[:d:Q133381311|Q133381311]]
| Sruthi Sreekumar
| ജീവശാസ്ത്രജ്ഞ(ൻ) (*1989) ♀
| [[ആലപ്പുഴ]]
| 1989
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 72
| [[:d:Q100307666|Q100307666]]
| Subur Parthasarathy
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] educator (1911–1966) ♀
| [[കോഴിക്കോട്]]
| 1911
| 
| 1966-10-11
|-
| style='text-align:right'| 73
| [[:d:Q107412397|Q107412397]]
| T. V. Kumuthini
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]], ഗായകൻ (1916–2000) ♀
| [[ആറ്റിങ്ങൽ]]
| 1916-10-13
| Royapettah
| 2000
|-
| style='text-align:right'| 74
| [[:d:Q131481208|Q131481208]]
| Thelma John David
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] diplomat (*1982) ♀
| 
| 1982-08-21
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 75
| [[:d:Q133382771|Q133382771]]
| Tinu Vellappallil
| Assistant physician (*1984) ♀
| [[കോട്ടയം]]
| 1984
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 76
| [[:d:Q130830098|Q130830098]]
| Veena Mathew
| Person ♀
| [[കേരളം]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 77
| [[:d:Q102146232|Q102146232]]
| Viji K. Sundar
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]]-[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്|ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]] university teacher (1943–2021) ♀
| [[കേരളം]]
| 1943-03-18
| 
| 2021-11-17
|-
| style='text-align:right'| 78
| [[:d:Q133415681|Q133415681]]
| Vrinda Sreekumar
| Person ♀
| [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 79
| [[:d:Q16149015|Q16149015]]
| അംബിക പിള്ള
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] make-up artist (*1953) ♀
| [[കൊല്ലം]]
| 1953-11-11
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 80
| [[:d:Q4701778|Q4701778]]
| അക്ഷ പാർദസാനി
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| 
| 1991-11-08
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 81
| [[:d:Q23772491|Q23772491]]
| അജിത ജയരാജൻ
| ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തക
| [[തൃശ്ശൂർ]]
| 1965-10-02
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 82
| [[:d:Q64781724|Q64781724]]
| അജിത വിജയൻ
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തക (*1973) ♀
| [[തൃശ്ശൂർ]]
| 1973
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 83
| [[:d:Q108727622|Q108727622]]
| അഞ്ജന കെ ആർ
| ഇന്ത്യൻ അഭിനേതാവ്
| [[ചെന്നൈ]]
| 1994-12-31
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 84
| [[:d:Q17495789|Q17495789]]
| അഞ്ജലി നായിഡു
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] (fl. 1981–) ♀
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 85
| [[:d:Q62571046|Q62571046]]
| അദിതി മേനോൻ
| ഇന്ത്യൻ അഭിനേത്രി
| [[കേരളം]]
| 1992-12-15
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 86
| [[:d:Q80698598|Q80698598]]
| അനു ശിവരാമൻ
| ജഡ്ജ് (*1966) ♀
| [[എറണാകുളം]]
| 1966-05-25
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 87
| [[:d:Q18589263|Q18589263]]
| അനുഷ
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ചെന്നൈ]]
| 1978-03-04
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 88
| [[:d:Q20830882|Q20830882]]
| അന്ന സുജാത മത്തായി
| ഇന്ത്യൻ കവയിത്രി (മരണം 2023)
| [[കേരളം]]
| 1934-05-24
| 
| 2023
|-
| style='text-align:right'| 89
| [[:d:Q4779148|Q4779148]]
| അപർണ പിള്ള
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ചെന്നൈ]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 90
| [[:d:Q4779152|Q4779152]]
| അപർണ ബാജ്‌പായ്
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[കാൺപൂർ]]
| 1990-09-04
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 91
| [[:d:Q4667981|Q4667981]]
| അബിത
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 92
| [[:d:Q4667441|Q4667441]]
| അഭിനയശ്രീ
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 1988-08
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 93
| [[:d:Q63246970|Q63246970]]
| അഭിരാമി അജയ്
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] person (fl. 2012–) (*1997) ♀
| [[കേരളം]]
| 1997
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 94
| [[:d:Q58436309|Q58436309]]
| അഭിരാമി സുരേഷ്
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി, മോഡൽ
| [[കൊച്ചി]]
| 1995-10-09
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 95
| [[:d:Q4802166|Q4802166]]
| അരുണ മുച്ചർല
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[തെലംഗാണ|തെലങ്കാന]]
| 1965-09-13
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 96
| [[:d:Q27916114|Q27916114]]
| അരുണ സുന്ദരരാജൻ
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] civil servant ♀
| [[കേരളം]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 97
| [[:d:Q50404814|Q50404814]]
| അലീന റെജി
| ഇന്ത്യൻ സൈക്കിൾ
| [[ഓമശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഓമശ്ശേരി ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്]]
| 1999-05-05
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 98
| [[:d:Q17189408|Q17189408]]
| അലോക ലിഫ്രിങ്ക്
| [[ബെൽജിയം|ബെൽജിയം]] സാഹിത്യകാരൻ (*1979) ♀
| [[കേരളം]]
| 1979-07-19
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 99
| [[:d:Q47541848|Q47541848]]
| അശ്വതി ശ്രീകാന്ത്
| ഇന്ത്യൻ റേഡിയോ അവതാരകയും ടെലിവിഷൻ അവതാരകയും എഴുത്തുകാരിയും
| [[തൊടുപുഴ]]
| 1986-02-24
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 100
| [[:d:Q22956893|Q22956893]]
| അശ്വനി കിരൺ
| വോളിബോൾ കളിക്കാരി
| [[കേരളം]]
| 1985-05-15
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 101
| [[:d:Q16019284|Q16019284]]
| അശ്വിനി
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| നെല്ലൂർ
| 1969-07-14
| 
| 2012-09-23
|-
| style='text-align:right'| 102
| [[:d:Q16734859|Q16734859]]
| അസ്മ റഹീം
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[ഭിഷ്വഗരൻ|ഡോക്ടർ]] ♀
| [[കേരളം]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 103
| [[:d:Q16202566|Q16202566]]
| അസ്മിത സൂദ്
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ഷിംല]]
| 1989-12-20
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 104
| [[:d:Q4785556|Q4785556]]
| അർച്ചന ഗുപ്ത
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ആഗ്ര]]
| 1979-05-28
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 105
| [[:d:Q64211096|Q64211096]]
| അർച്ചന രവി
| ഇന്ത്യൻ മോഡൽ
| [[ചങ്ങനാശ്ശേരി]]
| 1996-06-17
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 106
| [[:d:Q7917889|Q7917889]]
| അർച്ചന ശാസ്ത്രി
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ഹൈദരാബാദ്]]
| 1989-10-08
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 107
| [[:d:Q69597853|Q69597853]]
| ആനി ജോൺ
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] ജഡ്ജ് (*1957) ♀
| 
| 1957-11-16
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 108
| [[:d:Q115156677|Q115156677]]
| ആരതി പൊടി
| അഭിനേതാവ്
| [[എറണാകുളം]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 109
| [[:d:Q16054428|Q16054428]]
| ആരതി സാറ സുനിൽ
| ബാഡ്മിന്റൺ പ്ലെയർ
| [[കൊച്ചി]]
| 1994-10-01
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 110
| [[:d:Q124399195|Q124399195]]
| ആര്യ സലിം
| മലയാള സിനിമാനടി
| 
| 1989-09-26
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 111
| [[:d:Q61989025|Q61989025]]
| ആശ സിൻഹ
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] പോലീസ് ഓഫീസർ (*1956) ♀
| [[കോട്ടയം]]
| 1956-03-24
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 112
| [[:d:Q100979693|Q100979693]]
| ആശാ മേനോൻ
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] ജഡ്ജ് (*1960) ♀
| [[പട്ടാമ്പി]]
| 1960-09-17
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 113
| [[:d:Q47483386|Q47483386]]
| ആശാലത രാധാകൃഷ്ണൻ
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] സാഹിത്യകാരൻ, [[ഭിഷ്വഗരൻ|ഡോക്ടർ]] (*1970) ♀
| [[കേരളം]]
| 1970-05-13
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 114
| [[:d:Q16149106|Q16149106]]
| ആഷഗി ലാമിയ
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[ഛായാഗ്രാഹകൻ]], television presenter (*1989) ♀
| [[തലശ്ശേരി]]
| 1989-03-06
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 115
| [[:d:Q63699200|Q63699200]]
| ആൻ ആമി
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] person (fl. 2016–) ♀
| [[കേരളം]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 116
| [[:d:Q17385869|Q17385869]]
| ഇ.കെ. ഷീബ
| ഇന്ത്യയിലെ ഒരു എഴുത്തുകാരി
| [[പെരിന്തൽമണ്ണ]]
| 1975-08-20
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 117
| [[:d:Q64994930|Q64994930]]
| ഇന്ദിര നായർ
| ഇന്ത്യൻ ചിത്രകാരി
| [[ഗുരുവായൂർ|ഗുരുവായൂർ]]
| 1938
| Val-David
| 2018-04-06
|-
| style='text-align:right'| 118
| [[:d:Q50494983|Q50494983]]
| ഇവാന
| ഇന്ത്യൻ അഭിനേത്രി
| [[കേരളം]]
| 2000-02-25
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 119
| [[:d:Q5331053|Q5331053]]
| ഈശ്വരി റാവു
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| Peddapuram mandal
| 1973-06-13
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 120
| [[:d:Q18355947|Q18355947]]
| ഉദയ താര നായർ
| ഇന്ത്യൻ പത്രപ്രവർത്തക
| [[കേരളം]]
| 1947-08-15
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 121
| [[:d:Q7881014|Q7881014]]
| ഉമാ ഗജപതി രാജു
| ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തക
| [[പാലക്കാട്]]
| 1953-11-17
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 122
| [[:d:Q7532422|Q7532422]]
| ഊഹ
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ഇന്ത്യ]]
| 1970-01-01
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 123
| [[:d:Q121199667|Q121199667]]
| എ ഗീത
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] civil servant, [[ജില്ലാ കളക്ടർ]] ♀
| [[കേരളം]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 124
| [[:d:Q22276799|Q22276799]]
| എലീന കാതറിൻ അമോൺ
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] model, beauty pageant contestant (*1990) ♀
| [[കൊച്ചി]]
| 1990-12-25
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 125
| [[:d:Q24450449|Q24450449]]
| എൻ. ജെ. നന്ദിനി
| ഗായിക
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 1991-08-05
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 126
| [[:d:Q11056959|Q11056959]]
| എൽ വിജയലക്ഷ്മി
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[എറണാകുളം]]
| 1943
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 127
| [[:d:Q19665153|Q19665153]]
| ഏദൻ
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[കേരളം]]
| 1991-05-01
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 128
| [[:d:Q23900761|Q23900761]]
| ഐമ സെബാസ്റ്റ്യൻ
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[കോട്ടയം]]
| 1994
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 129
| [[:d:Q15707271|Q15707271]]
| ഐശ്വര്യ ദേവൻ
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബെംഗളൂരു]]
| 1993-12-21
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 130
| [[:d:Q6360972|Q6360972]]
| കഞ്ചൻ
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[മുംബൈ]]
| 1980-04-17
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 131
| [[:d:Q17411228|Q17411228]]
| കമല കമലേഷ്
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[കൊച്ചി]]
| 1952-10-07
| 
| 2025-01-11
|-
| style='text-align:right'| 132
| [[:d:Q4956663|Q4956663]]
| കമ്‌ന ജെത്മലാനി
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[മുംബൈ]]
| 1985-12-10
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 133
| [[:d:Q6354975|Q6354975]]
| കല്യാണി നായർ
| ഇന്ത്യൻ ഗായിക
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 20th century
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 134
| [[:d:Q6374806|Q6374806]]
| കസ്തൂരി
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ചെന്നൈ]]
| 1974-05-01
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 135
| [[:d:Q20986415|Q20986415]]
| കിഴക്കേപ്പാട്ട് രുക്മിണി മേനോൻ
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]]-[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്|ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]-[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ|ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] diplomat (1922–2009) ♀
| [[കേരളം]]
| 1922-09-06
| [[ബെംഗളൂരു]]
| 2009-12-23
|-
| style='text-align:right'| 136
| [[:d:Q96839191|Q96839191]]
| കീർത്തി ഗോപിനാഥ്
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര നടി
| [[കോട്ടയം]]
| 1977-05-02
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 137
| [[:d:Q6448628|Q6448628]]
| കുട്ടി പദ്മിനി
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ചെന്നൈ]]
| 1956-06-05
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 138
| [[:d:Q16019122|Q16019122]]
| കുമാരി തങ്കം
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 
| [[ചെന്നൈ]]
| 2011-03-08
|-
| style='text-align:right'| 139
| [[:d:Q6437449|Q6437449]]
| കൃഷ്ണ കുമാരി
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| Naihati
| 1933-03-06
| [[ബെംഗളൂരു]]
| 2018-01-24
|-
| style='text-align:right'| 140
| [[:d:Q18210664|Q18210664]]
| കെ ആർ വത്സല
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] (*1962) ♀
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 1962-10-12
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 141
| [[:d:Q16231757|Q16231757]]
| കോമൽ ജാ
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[റാഞ്ചി]]
| 1987-03-15
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 142
| [[:d:Q13158764|Q13158764]]
| കൽപന
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| South Canara District
| 1943-07-08
| Gotur, Belgaum
| 1979-05-12
|-
| style='text-align:right'| 143
| [[:d:Q31119374|Q31119374]]
| ഖൈറുനീസ എ
| ഇന്ത്യൻ എഴുത്തുകാരി, പ്രഭാഷക, അക്കാദമിക്, കോളമിസ്റ്റ്
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 144
| [[:d:Q42579050|Q42579050]]
| ഗംഗ സീതാംശു
| ഇന്ത്യൻ പിന്നണി ഗായിക
| [[കോഴിക്കോട്]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 145
| [[:d:Q5517537|Q5517537]]
| ഗജാല
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[മുംബൈ]]
| 1985-05-19
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 146
| [[:d:Q96211652|Q96211652]]
| ഗായത്രി (മലയാളം നടി)
| ഇന്ത്യൻ നടി
| [[കോട്ടയം]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 147
| [[:d:Q28648723|Q28648723]]
| ഗായത്രി രെമ
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] (fl. 2015–) ♀
| [[കേരളം]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 148
| [[:d:Q5528715|Q5528715]]
| ഗായത്രി വിനോദ്
| നർത്തകി
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 149
| [[:d:Q5590129|Q5590129]]
| ഗൗരി മുഞ്ജൽ
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ന്യൂ ഡെൽഹി]]
| 1985-06-06
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 150
| [[:d:Q5088608|Q5088608]]
| ചായ സിംഗ്
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ബെംഗളൂരു]]
| 1976-05-16
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 151
| [[:d:Q18589140|Q18589140]]
| ചിത്ര ഷെനോയ്
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| Hassan
| 1978-07-24
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 152
| [[:d:Q17581411|Q17581411]]
| ജമീല മാലിക്
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[കൊല്ലം]]
| 1945
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 2020-01-28
|-
| style='text-align:right'| 153
| [[:d:Q6167455|Q6167455]]
| ജയചിത്ര
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ചെന്നൈ]]
| 1956
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 154
| [[:d:Q6167973|Q6167973]]
| ജയശ്രീ ടി.
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| 
| 1953
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 155
| [[:d:Q15702291|Q15702291]]
| ജാനകി
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| Peddapuram mandal
| 1949-08-28
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 156
| [[:d:Q1524716|Q1524716]]
| ജിം
| [[ജർമ്മനി|ജർമ്മനി]] ഗായകൻ (*1981) ♀
| [[കൊച്ചി]]
| 1981-04-03
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 157
| [[:d:Q55433737|Q55433737]]
| ജൂഡിറ്റ് ക്ലീറ്റസ്
| വനിതാ ക്രിക്കറ്റ് താരം
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 1987-11-01
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 158
| [[:d:Q17581424|Q17581424]]
| ജ്യോതി ലക്ഷ്മി
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[കാഞ്ചീപുരം]]
| 1948-11-02
| [[ചെന്നൈ]]
| 2016-08-08
|-
| style='text-align:right'| 159
| [[:d:Q17305770|Q17305770]]
| ജ്യോത്സ്ന ചന്ദോള
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[കേരളം]]
| 1992-04-15
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 160
| [[:d:Q2392573|Q2392573]]
| ടാനിയ ലൂയിസ്
| ഓസ്ട്രേലിയയിൽ നിന്നുള്ള ബാഡ്മിന്റൺ താരം
| [[എറണാകുളം]]
| 1983-08-28
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 161
| [[:d:Q81328171|Q81328171]]
| ടി.എസ്. രുക്മിണി
| Academic (†2024) ♀
| [[കേരളം]]
| 
| 
| 2024-11-24
|-
| style='text-align:right'| 162
| [[:d:Q137392381|Q137392381]]
| ടിൻസി മാത്യു
| ഇന്ത്യയിലെ NCLEX RN അധ്യാപികയും മെഡ്ലൈൻ അക്കാദമിയുടെ സഹസ്ഥാപകയും
| [[തിരുവല്ല]]
| 1987-05-18
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 163
| [[:d:Q65966081|Q65966081]]
| ട്രീസ ജോളി
| ബാഡ്മിന്റൺ പ്ലെയർ
| [[ചെറുപുഴ, കണ്ണൂർ]]
| 2003-05-27
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 164
| [[:d:Q5219252|Q5219252]]
| ഡാനിയേല സാക്കേൾ
| [[ഓസ്ട്രിയ|ഓസ്ട്രിയ]] [[അഭിനേതാവ്]], model, സിനിമാനടൻ (fl. 2012–) (*1985) ♀
| [[വിയന്ന]]
| 1985-03-26
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 165
| [[:d:Q87458899|Q87458899]]
| ഡിംപിൾ റോസ്
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര-ടെലിവിഷൻ നടി
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 166
| [[:d:Q41449825|Q41449825]]
| ഡിനി ഡനിയൽ
| Person (*1984) ♀
| 
| 1984-11
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 167
| [[:d:Q29566518|Q29566518]]
| ഡെൽന ഡേവിസ്
| ഇന്ത്യൻ നടി
| [[തൃശ്ശൂർ]]
| 1993-07-29
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 168
| [[:d:Q7683901|Q7683901]]
| തനു റോയ്
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[കൊൽക്കത്ത]]
| 1990-12-26
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 169
| [[:d:Q16198930|Q16198930]]
| താഷു കൗശിക്
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[കാൺപൂർ]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 170
| [[:d:Q16202791|Q16202791]]
| ത്രിശ്ശൂർ എൽസി
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[തൃശ്ശൂർ]]
| 1951-07-19
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 171
| [[:d:Q16200314|Q16200314]]
| ദിപ ഷാ
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[മുംബൈ]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 172
| [[:d:Q5284707|Q5284707]]
| ദിവ്യ എസ് മേനോൻ
| ഇന്ത്യൻ ഗായിക
| [[കേരളം]]
| 1992-03-14
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 173
| [[:d:Q19357170|Q19357170]]
| ദീപ ഗോപാലൻ വാധ്വ
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] diplomat ♀
| [[കേരളം]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 174
| [[:d:Q3912060|Q3912060]]
| ദീപതി നമ്പ്യാർ
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[പൂണെ]]
| 1986-07-11
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 175
| [[:d:Q62764175|Q62764175]]
| ദീപ്തി വിധു പ്രതാപ്
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] (fl. 2002–) (*1984) ♀
| [[കൊല്ലം]]
| 1984-04-04
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 176
| [[:d:Q5267043|Q5267043]]
| ദേവിക
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ചെന്നൈ]]
| 1943-04-25
| [[ചെന്നൈ]]
| 2002-05-02&lt;br/&gt;2002-04-25
|-
| style='text-align:right'| 177
| [[:d:Q47493005|Q47493005]]
| ധന്യ വർമ്മ
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] television presenter ♀
| [[തിരുവല്ല]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 178
| [[:d:Q41690346|Q41690346]]
| നന്ദിനി നായർ
| നടി
| [[തിരുവല്ല]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 179
| [[:d:Q16201800|Q16201800]]
| നന്ദിനി റായ്
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[സെക്കന്ദ്രാബാദ്]]
| 1988-09-18
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 180
| [[:d:Q59914423|Q59914423]]
| നഫീസ
| Person ♀
| കാവതികളം
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 181
| [[:d:Q59385784|Q59385784]]
| നയൻതാര ചക്രവർത്തി
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 2002
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 182
| [[:d:Q3652147|Q3652147]]
| നവനീത് കൗർ
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[മുംബൈ]]
| 1986-01-03
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 183
| [[:d:Q6982712|Q6982712]]
| നവ്യ നടരാജൻ
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| 
| 1987-08-25
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 184
| [[:d:Q16734255|Q16734255]]
| നികേഷ പട്ടേൽ
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ബിർമിങ്ഹാം]]
| 1990-07-20
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 185
| [[:d:Q17386464|Q17386464]]
| നിത്യ രവീന്ദ്രർ
| ഇന്ത്യൻ നടി
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 186
| [[:d:Q100728314|Q100728314]]
| നിത്യ രാമൻ
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] urban activist, council member (*1981) ♀; member of Democratic Socialists of America
| [[കേരളം]]
| 1981-07-28
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 187
| [[:d:Q13653610|Q13653610]]
| നിരോഷ
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[കൊളംബോ]]
| 1971-01-23
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 188
| [[:d:Q6986875|Q6986875]]
| നീന ഗുപ്ത
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ഡെൽഹി|ദില്ലി]]
| 1959-06-04
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 189
| [[:d:Q19972652|Q19972652]]
| നേഹ രത്നാകരൻ
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[കണ്ണൂർ]]
| 1997-03-24
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 190
| [[:d:Q17141245|Q17141245]]
| പല്ലതാട്കാ പ്രമോദ കുമാരി
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] materials scientist ♀
| Pallathadka
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 191
| [[:d:Q9019836|Q9019836]]
| പാർവതി മെൽട്ടൺ
| അമേരിക്കൻ ചലചിത്ര നടൻ
| [[കാലിഫോർണിയ]]
| 1983-01-07
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 192
| [[:d:Q104870164|Q104870164]]
| പുണ്യാ എലിസബത്ത്
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] (*1994) ♀
| [[കോട്ടയം]]
| 1994-07-18
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 193
| [[:d:Q16165887|Q16165887]]
| പൂജ രാമചന്ദ്രൻ
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ബെംഗളൂരു]]
| 1984-03-22
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 194
| [[:d:Q18637648|Q18637648]]
| പൂജിത മേനോൻ
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[കേരളം]]
| 1988-06-29
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 195
| [[:d:Q7228697|Q7228697]]
| പൂനം കൗർ
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ഹൈദരാബാദ്]]
| 1983-10-09
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 196
| [[:d:Q16201721|Q16201721]]
| പ്രിയ
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| 
| 1970-03-21
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 197
| [[:d:Q88405013|Q88405013]]
| പ്രിയ എബ്രഹാം
| ഗവേഷക
| [[കോട്ടയം]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 198
| [[:d:Q17131115|Q17131115]]
| പ്രിയദർശിനി
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]], [[പിന്നണി ഗായകർ]], ഗവേഷകൻ, ഗായകൻ (fl. 2003–) ♀
| [[ചെന്നൈ]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 199
| [[:d:Q92152403|Q92152403]]
| പ്രിൻസി സേവ്യർ
| [[ഇറ്റലി|ഇറ്റലി]]-[[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] nurse (1965–2020) ♀
| [[അങ്കമാലി]]
| 1965
| [[കൊളോൺ]]
| 2020-04-20
|-
| style='text-align:right'| 200
| [[:d:Q7239769|Q7239769]]
| പ്രീതി കമല
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 1986-02-21
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 201
| [[:d:Q2108347|Q2108347]]
| പ്രീതി നായർ
| ബ്രിട്ടീഷ് എഴുത്തുകാരി
| [[കേരളം]]
| 1971
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 202
| [[:d:Q7240187|Q7240187]]
| പ്രേമ
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ബെംഗളൂരു]]
| 1977-01-06
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 203
| [[:d:Q7240194|Q7240194]]
| പ്രേമ കുര്യൻ
| ഇന്ത്യൻ-അമേരിക്കൻ സാമൂഹ്യശാസ്ത്രജ്ഞ (ജനനം 1963)
| [[തിരുവല്ല]]
| 1963-05-10
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 204
| [[:d:Q27978753|Q27978753]]
| പ്രേമി വിശ്വനാഥ്
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[എറണാകുളം നിയമസഭാമണ്ഡലം]]
| 1992-12-02
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 205
| [[:d:Q5452170|Q5452170]]
| ഫിറോസ ബീഗം
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[കേരളം]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 206
| [[:d:Q105581809|Q105581809]]
| ഫൗസിയ മാമ്പറ്റ
| കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള ആദ്യ വനിതാ ഫുട്ബോൾ പരിശീലകയും കളിക്കാരിയും
| [[കോഴിക്കോട്]]
| 1968
| 
| 2021
|-
| style='text-align:right'| 207
| [[:d:Q16200332|Q16200332]]
| ഫർഹീൻ
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ചെന്നൈ]]
| 1973
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 208
| [[:d:Q104541756|Q104541756]]
| ബി സുജാതാ ദേവി
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] സഞ്ചാര സാഹിത്യകാരൻ, [[കവി]] (†2018) ♀; [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം]]; child of [[ബോധേശ്വരൻ]]
| 
| 
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 2018-06-23
|-
| style='text-align:right'| 209
| [[:d:Q117354087|Q117354087]]
| ബി. സുജാത ദേവി
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] സാഹിത്യകാരൻ (1946–2018) ♀
| 
| 1946
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 2018-06-23
|-
| style='text-align:right'| 210
| [[:d:Q816189|Q816189]]
| ബെൽസി
| [[ഇറ്റലി|ഇറ്റലി]] ഗായകൻ (*1984) ♀
| [[കേരളം]]
| 1984-12-23
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 211
| [[:d:Q97704199|Q97704199]]
| ബ്ലെസ്സി കുര്യൻ
| ഇന്ത്യൻ നടി
| [[കോട്ടയം]]
| 1991
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 212
| [[:d:Q18124379|Q18124379]]
| ഭുവനേശ്വരി
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| Chittoor
| 1975-06-04
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 213
| [[:d:Q6750452|Q6750452]]
| മഞ്ജുള വിജയകുമാർ
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| 
| 1953-09-09
| [[ചെന്നൈ]]
| 2013-07-23
|-
| style='text-align:right'| 214
| [[:d:Q15695391|Q15695391]]
| മധുമിഥ
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ഹൈദരാബാദ്]]
| 1984-08-20
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 215
| [[:d:Q16201368|Q16201368]]
| മനോചിത്ര
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[കാഞ്ചീപുരം]]
| 1993-03-18
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 216
| [[:d:Q18044750|Q18044750]]
| മനോചിത്ര
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] (fl. 1983–) ♀; child of T. S. Balaiah
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 217
| [[:d:Q6797611|Q6797611]]
| മയൂരി
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[കൊൽക്കത്ത]]
| 1983
| [[ചെന്നൈ]]
| 2005-06-16
|-
| style='text-align:right'| 218
| [[:d:Q56485573|Q56485573]]
| മയ്മോൾ റോക്കി
| ഇന്ത്യൻ വനിതാ ഫുട്ബോൾ താരം
| [[കേരളം]]
| 1980-05-19
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 219
| [[:d:Q16201037|Q16201037]]
| മാധുരി
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[മധുര]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 220
| [[:d:Q117735397|Q117735397]]
| മാനസി
| മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ എഴുത്തുകാരി
| 
| 1948-05-04
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 221
| [[:d:Q16201066|Q16201066]]
| മാനസി വീതിനൽ
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[മനാമ]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 222
| [[:d:Q1895206|Q1895206]]
| മാർഗ്ഗരീത്ത വളപ്പില
| സെന്റ് ജോസഫ് ഓഫ് സെന്റ് മാർക്ക് കോൺഗ്രിഗേഷനിലെ കന്യാസ്ത്രീ
| [[കേരളം]]
| 20th century
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 223
| [[:d:Q17479437|Q17479437]]
| മാവേലിക്കര പൊന്നമ്മ
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| 
| 
| 
| 1995-09-06
|-
| style='text-align:right'| 224
| [[:d:Q6807604|Q6807604]]
| മീനാക്ഷി
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ചെന്നൈ]]
| 1985-02-17
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 225
| [[:d:Q15217667|Q15217667]]
| മീനാക്ഷി
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര നടി
| [[കൊൽക്കത്ത]]
| 1968-08-06
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 226
| [[:d:Q6807608|Q6807608]]
| മീനാക്ഷി ദീക്ഷിത്ത്
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ചണ്ഡീഗഢ്]]
| 1988-10-12
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 227
| [[:d:Q16201282|Q16201282]]
| മൃദുല മുരളി
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[എറണാകുളം]]
| 1990-06-08
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 228
| [[:d:Q97460937|Q97460937]]
| മൃദുല വിജയ്
| ഇന്ത്യൻ നടി
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 229
| [[:d:Q6809083|Q6809083]]
| മേഘ്‌ന നായിഡു
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[വിജയവാഡ]]
| 1978-09-19&lt;br/&gt;1980-09-19
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 230
| [[:d:Q61810046|Q61810046]]
| മേരി ജോസഫ്
| കേരള ഹൈക്കോടതി ജഡ്ജി
| [[എളംകുളം]]
| 1962-06-02
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 231
| [[:d:Q23059263|Q23059263]]
| മേരി ഹെസ്സെ
| Person (1842–1902) ♀; child of [[ഹെർമൻ ഗുണ്ടർട്ട്]], Julie Gundert; spouse of Johannes Hesse
| [[തലശ്ശേരി]]
| 1842-10-18
| Calw
| 1902-04-24
|-
| style='text-align:right'| 232
| [[:d:Q16200361|Q16200361]]
| മോണൽ ഗജ്ജർ
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[അഹമ്മദാബാദ്]]
| 1991-05-13
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 233
| [[:d:Q58763927|Q58763927]]
| മൗസം മക്കാർ
| ഇന്ത്യൻ വംശജനായ അമേരിക്കൻ നടനും നിർമ്മാതാവും
| [[കേരളം]]
| 20th century
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 234
| [[:d:Q7279109|Q7279109]]
| രചന മൗര്യ
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[മുംബൈ]]
| 1987-07-21
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 235
| [[:d:Q7285732|Q7285732]]
| രജനി
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ബെംഗളൂരു]]
| 1965-07-27
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 236
| [[:d:Q123244195|Q123244195]]
| രഞ്ജുഷ മേനോൻ
| ഇന്ത്യൻ നടി (1988-2023)
| [[കേരളം]]
| 1988
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 2023-10-30
|-
| style='text-align:right'| 237
| [[:d:Q6122737|Q6122737]]
| രതി
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ബെംഗളൂരു]]
| 1982-09-23
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 238
| [[:d:Q7290395|Q7290395]]
| രമ്യ ശ്രീ
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[വിശാഖപട്ടണം]]
| 1977-08-15
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 239
| [[:d:Q18918081|Q18918081]]
| രവീണ രവി
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]], voice actor (*1993) ♀; child of [[ശ്രീജാ രവി]]
| [[കേരളം]]
| 1993-12-11
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 240
| [[:d:Q7283095|Q7283095]]
| രാഗിണി ദ്വിവേദി
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ബെംഗളൂരു]]
| 1990-05-24
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 241
| [[:d:Q16344332|Q16344332]]
| രാജശ്രീ
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| Eluru
| 1945-08-31
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 242
| [[:d:Q16201757|Q16201757]]
| രാദു
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[മുംബൈ]]
| 1965-02-29
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 243
| [[:d:Q48700752|Q48700752]]
| രാധിക നായർ
| ഇന്ത്യൻ മോഡൽ
| [[കേരളം]]
| 1991-07-04
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 244
| [[:d:Q61742239|Q61742239]]
| രാധിക നായർ
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] person ♀; spouse of [[സുരേഷ് ഗോപി]]
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 245
| [[:d:Q6752177|Q6752177]]
| രാസി
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്‌]]
| 1980-07-29
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 246
| [[:d:Q17413634|Q17413634]]
| രുദ്ര
| ഇന്ത്യൻ നടി
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 247
| [[:d:Q7380183|Q7380183]]
| രൂപ മഞ്ജരി
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ബെംഗളൂരു]]
| 1990-08-19
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 248
| [[:d:Q18085653|Q18085653]]
| രൂപ ശ്രീ
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ചെന്നൈ]]
| 1974-03-27
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 249
| [[:d:Q16201770|Q16201770]]
| രൂപാ
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ഹൈദരാബാദ്]]
| 1967-11-07
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 250
| [[:d:Q97162575|Q97162575]]
| രേഖാ രതീഷ്
| ഇന്ത്യൻ നടി
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 251
| [[:d:Q21285223|Q21285223]]
| രോഹിണി മറിയം ഇഡിക്കുള
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[നീരേറ്റുപുറം]]
| 1984
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 252
| [[:d:Q7279355|Q7279355]]
| റേച്ചൽ പൗലോസ്
| അമേരിക്കൻ അഭിഭാഷക
| [[കേരളം]]
| 1973-03-12
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 253
| [[:d:Q6495832|Q6495832]]
| ലത കുര്യൻ രാജീവ്
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്
| [[തിരുവനന്തപുരം]]&lt;br/&gt;[[കേരളം]]
| 1964-04-17
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 254
| [[:d:Q55759726|Q55759726]]
| ലത്തീഫ ബീബി കോയ
| മലേഷ്യയിലെ വക്കീൽ
| [[കേരളം]]
| 1973-02-04
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 255
| [[:d:Q33076994|Q33076994]]
| ലിക്ഷി ജോസഫ്
| ഇന്ത്യൻ ഹെപ്റ്റാത്തലിസ്റ്റ്
| [[കേരളം]]
| 1990-02-17
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 256
| [[:d:Q6551383|Q6551383]]
| ലിന്റ അർസെനിയോ
| [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] [[അഭിനേതാവ്]] (fl. 2001–) (*1978) ♀
| Galveston Island
| 1978-06-20
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 257
| [[:d:Q7914350|Q7914350]]
| വന്ദന മേനോൻ
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[തൃശ്ശൂർ]]
| 1989-06-10
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 258
| [[:d:Q21462226|Q21462226]]
| വാലന്റീൻ ദോബ്രീ
| ചിത്രകാരൻ, [[കവി]], എഴുത്തുകാരൻ (1894–1974) ♀; child of Sir Augustus Alexander Brooke-Pechell, 7th Bt.; spouse of Bonamy Dobrée
| [[കണ്ണൂർ]]
| 1894-11-02
| 
| 1974-05-14
|-
| style='text-align:right'| 259
| [[:d:Q61066262|Q61066262]]
| വിജിത്ര
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ചെന്നൈ]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 260
| [[:d:Q66782193|Q66782193]]
| വിജില ചിരപ്പാട്
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[കവി]] ♀
| [[കോഴിക്കോട്]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 261
| [[:d:Q30230016|Q30230016]]
| വിദ്യാ വതി
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്‌]]
| 1994-08-16
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 262
| [[:d:Q7932417|Q7932417]]
| വിനീത
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[തമിഴ്‌നാട്]]
| 1978
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 263
| [[:d:Q108582095|Q108582095]]
| വിന്ദുജ വിക്രമൻ
| ഇന്ത്യൻ നടി
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 1993-01-27
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 264
| [[:d:Q7932334|Q7932334]]
| വിന്ദ്യ
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 265
| [[:d:Q7920155|Q7920155]]
| വെന്നിര ആഡായി നിർമ്മല
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[കുംഭകോണം]]
| 1948-06-27
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 266
| [[:d:Q245862|Q245862]]
| വൈഭവി മർച്ചന്റ്
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ചെന്നൈ]]
| 1975-12-17
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 267
| [[:d:Q16885595|Q16885595]]
| ശകുന്തള ഷെട്ടി ടി
| ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തക
| Perla, Kasaragod
| 1947-03-01
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 268
| [[:d:Q108017856|Q108017856]]
| ശരണ്യ ശശി
| ഇന്ത്യൻ നടി (1986-2021)
| [[പഴയങ്ങാടി]]
| 1986
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 2021-08-09
|-
| style='text-align:right'| 269
| [[:d:Q64001786|Q64001786]]
| ശസിയ ലിമി മാലിക്
| ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തക
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 270
| [[:d:Q29554957|Q29554957]]
| ശാന്ത ടൈറ്റസ്
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] (fl. 2015–) (*1991) ♀
| [[കൊച്ചി]]
| 1991-11-28
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 271
| [[:d:Q19561526|Q19561526]]
| ശാലു മേനോൻ
| ഇന്ത്യൻ നടി
| [[ചങ്ങനാശ്ശേരി]]
| 1963-10-07
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 272
| [[:d:Q65681314|Q65681314]]
| ശിവാനി മേനോൻ
| ഇന്ത്യൻ അഭിനേത്രി
| [[തൃശ്ശൂർ]]
| 2007
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 273
| [[:d:Q18720273|Q18720273]]
| ശ്യാമ
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] (fl. 1986–) (1948–1993) ♀
| 
| 1948-12-03
| 
| 1993
|-
| style='text-align:right'| 274
| [[:d:Q17403239|Q17403239]]
| ശ്രീജ ചന്ദ്രൻ
| നടി
| [[തിരുവല്ല]]
| 1986-08-06
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 275
| [[:d:Q64667935|Q64667935]]
| ശ്രീദേവി ഉണ്ണി
| നർത്തകിയും നടിയും
| [[കോഴിക്കോട്]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 276
| [[:d:Q21849784|Q21849784]]
| ശ്രീദേവിക
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] (fl. 2004–) (*1984) ♀
| [[പാലക്കാട്]]
| 1984-05
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 277
| [[:d:Q91462024|Q91462024]]
| ശ്രീധന്യ സുരേഷ്
| Person ♀
| [[കേരളം]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 278
| [[:d:Q27673476|Q27673476]]
| ശ്രീയ രമേഷ്
| നടി
| [[കാസർഗോഡ്]]
| 1976
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 279
| [[:d:Q20740913|Q20740913]]
| ശ്രീലക്ഷ്മി ഗോവിന്ദൻ
| ഇന്ത്യൻ നർത്തകി
| [[ഇരിഞ്ഞാലക്കുട]]
| 1980-06-01
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 280
| [[:d:Q7504343|Q7504343]]
| ശ്രുതി
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| Hassan
| 1975-09-18
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 281
| [[:d:Q65049805|Q65049805]]
| ശ്രുതി ശശിധരൻ
| Person (fl. 2017–) (*1993) ♀
| [[കോഴിക്കോട്]]
| 1993
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 282
| [[:d:Q15991592|Q15991592]]
| ഷാലിൻ സോയ
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[കോഴിക്കോട്]]
| 1997-02-22
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 283
| [[:d:Q58200038|Q58200038]]
| ഷീബ സാമുവൽ
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[ശാസ്ത്രജ്ഞൻ]] (*1989) ♀
| 
| 1989
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 284
| [[:d:Q7492340|Q7492340]]
| ഷീല കൗർ
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ചെന്നൈ]]
| 1989-08-02
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 285
| [[:d:Q18720248|Q18720248]]
| ഷെമ്പക
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] (fl. 1991–) ♀
| [[തൂത്തുക്കുടി|തൂത്തുക്കുടി തുറമുഖം]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 286
| [[:d:Q7495009|Q7495009]]
| ഷെറിൻ
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ബെംഗളൂരു]]
| 1985-05-05
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 287
| [[:d:Q61722516|Q61722516]]
| ഷൈനി ബെഞ്ചമിൻ
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] documentary filmmaker, [[ചലച്ചിത്ര സംവിധായകൻ]] (*1971) ♀
| [[കൊല്ലം]]
| 1971
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 288
| [[:d:Q7489442|Q7489442]]
| ഷർബാനി മുഖർജി
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ഇന്ത്യ]]
| 1969
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 289
| [[:d:Q7417915|Q7417915]]
| സംഗീത
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രനടി
| വാറങ്കൽ
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 290
| [[:d:Q24705411|Q24705411]]
| സംഗീത അയ്യർ
| സംവിധായകയും ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവും
| [[കേരളം]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 291
| [[:d:Q16240198|Q16240198]]
| സംസ്കൃതി ഷേണായ്
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] (fl. 2012–) (*1998) ♀
| [[കൊച്ചി]]
| 1998
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 292
| [[:d:Q126486603|Q126486603]]
| സജീവൻ സജന
| ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് താരം (ജനനം 1995)
| [[മാനന്തവാടി]]
| 1995
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 293
| [[:d:Q90393613|Q90393613]]
| സജ്ന നജാം
| ഇന്ത്യൻ നൃത്തസംവിധായകൻ
| [[ചിറയിൻകീഴ് ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്]]
| 1971
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 294
| [[:d:Q21004801|Q21004801]]
| സന അൽതാഫ്
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[എറണാകുളം]]
| 1999-06-06
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 295
| [[:d:Q16832084|Q16832084]]
| സനം ഷെട്ടി
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] (fl. 2012–) (*1993) ♀
| [[ബെംഗളൂരു]]
| 1993
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 296
| [[:d:Q16832086|Q16832086]]
| സന്യാതാര
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[കേരളം]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 297
| [[:d:Q21932381|Q21932381]]
| സബിത ബീഗം
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] വക്കീൽ, രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തക ♀
| [[കൊല്ലം]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 298
| [[:d:Q64667905|Q64667905]]
| സരസ ബാലുശ്ശേരി
| ഇന്ത്യൻ നടി
| [[ബാലുശ്ശേരി]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 299
| [[:d:Q16202034|Q16202034]]
| സലീമാ
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്‌]]
| 1973-11-04
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 300
| [[:d:Q56486699|Q56486699]]
| സവിത നമ്പ്രത്ത്
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] designer ♀
| [[പാലക്കാട്]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 301
| [[:d:Q17465683|Q17465683]]
| സാന്ദ്ര അമി
| തെന്നിന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി, വീഡിയോ ജോക്കി
| [[ഇടുക്കി ജില്ല]]
| 1992-06-05
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 302
| [[:d:Q15446255|Q15446255]]
| സാറ ചാക്കോ
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]]-[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്|ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]-[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ|ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] [[ചരിത്രകാരൻ]], theologian, women's rights activist, university teacher, missionary (1905–1954) ♀
| [[തൃശ്ശൂർ]]
| 1905-02-13
| [[ലഖ്‌നൗ]]
| 1954-06-21
|-
| style='text-align:right'| 303
| [[:d:Q7635609|Q7635609]]
| സുജ വരുണി
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ചെന്നൈ]]
| 1985-01-16
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 304
| [[:d:Q16054458|Q16054458]]
| സുധാ
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[തമിഴ്‌നാട്]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 305
| [[:d:Q49722636|Q49722636]]
| സുനന്യ കുരുവിള
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] squash player (*1999) ♀
| [[കൊച്ചി]]
| 1999-05-22
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 306
| [[:d:Q17495917|Q17495917]]
| സുബ്ബലക്ഷ്മി
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ചെന്നൈ]]
| 1936-04-21
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 2023-11-30
|-
| style='text-align:right'| 307
| [[:d:Q7631262|Q7631262]]
| സുഭാഷിനി
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| 
| 1958-10-18
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 308
| [[:d:Q7636907|Q7636907]]
| സുമ കനകല
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[കേരളം]]
| 1975-03-22
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 309
| [[:d:Q40562431|Q40562431]]
| സുരഭി സന്തോഷ്
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] ♀
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 310
| [[:d:Q274139|Q274139]]
| സുലേഖ മാത്യു
| കാനഡയിലെ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[കേരളം]]
| 20th century
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 311
| [[:d:Q38190924|Q38190924]]
| സുൽഫത്ത്
| ചലചിത്ര നടൻറെ ജീവിതപങ്കാളി
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 312
| [[:d:Q67196906|Q67196906]]
| സുശീല മിസ്ര
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]]-[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ|ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] ഗായകൻ (1920–1998) ♀
| 
| 1920
| 
| 1998
|-
| style='text-align:right'| 313
| [[:d:Q16202578|Q16202578]]
| സൂര്യ
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[തമിഴ്‌നാട്]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 314
| [[:d:Q16230639|Q16230639]]
| സൂസൻ ജോർജ്
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 1987
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 315
| [[:d:Q102499991|Q102499991]]
| സൂസൻ വോൺ സുറി തോമസ്
| [[സ്വിറ്റ്സർലാന്റ്|സ്വിറ്റ്സർലാന്റ്]] രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തക (*1961) ♀
| [[കേരളം]]
| 1961-05-22
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 316
| [[:d:Q7561685|Q7561685]]
| സോണിയ അഗർവാൾ
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ചണ്ഡീഗഢ്]]
| 1982-03-28
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 317
| [[:d:Q7562405|Q7562405]]
| സോനു
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ബെംഗളൂരു]]
| 1990-03-23
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 318
| [[:d:Q7547563|Q7547563]]
| സ്നേഹ ആനി ഫിലിപ്പ്
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]]-[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] [[ഭിഷ്വഗരൻ|ഡോക്ടർ]] (1969–2001) ♀
| [[കേരളം]]
| 1969-10-07
| [[ലോക വ്യാപാര കേന്ദ്രം]]
| 2001-09-11
|-
| style='text-align:right'| 319
| [[:d:Q85493519|Q85493519]]
| സ്നേഹ പാലിയേരി
| [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] (*1993) ♀
| [[കണ്ണൂർ]]
| 1993
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 320
| [[:d:Q99734950|Q99734950]]
| സ്നേഹ ശ്രീകുമാർ
| ഇന്ത്യൻ നടി
| [[എറണാകുളം ജില്ല]]
| 1986-05-09
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 321
| [[:d:Q18126169|Q18126169]]
| സ്മിത നായർ ജെയിൻ
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[പൂണെ]]
| 1969-11-20
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 322
| [[:d:Q7653909|Q7653909]]
| സ്വർണമാല്യ
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ചെന്നൈ]]
| 1981-04-22
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 323
| [[:d:Q3523662|Q3523662]]
| സൗകാർ ജാനകി
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി
| രാജമന്ദ്രി
| 1931-12-12
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 324
| [[:d:Q107673910|Q107673910]]
| ഹരിത വി. കുമാർ
| ഇന്ത്യൻ അഡ്‌മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് സർവീസ് ഓഫീസർ
| [[നെയ്യാറ്റിൻകര]]
| 1985-11-21
| 
| 
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>6rmvhio35jvnu8eb07cvz6wk6iyejjd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അംലെസെറ്റ് മുച്ചി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>525137</id>
    <revision>
      <id>4611823</id>
      <parentid>3793543</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T04:44:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7677" sha1="c837s7qnymf4mvw9ex1gc4azoqtvkeq" xml:space="preserve">{{prettyurl|Amleset Muchie}}
{{Infobox writer
| name = അംലെസെറ്റ് മുച്ചി&lt;br/&gt;አምለሰት ሙጬ
| image = File:Ethfashmod5.jpg
| caption = അംലെസെറ്റ് മുച്ചി ആഫ്രിക്കൻ ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്
| birth_date = {{birth year and age|1978}}
| birth_place = [[അഡിസ് അബാബ]], [[എത്യോപ്യ]]
| nationality = [[എത്യോപ്യൻ]]
| occupation = {{hlist|മോഡൽ | നടി | ചലച്ചിത്രനിർമ്മാതാവ്}}
| years_active = 2004–present
| height = 
| measurements = 
| alma_mater = [[New York Film Academy|ന്യൂയോർക്ക് ഫിലിം അക്കാദമി]]&lt;br/&gt;
[[Unity University|യൂണിറ്റി യൂണിവേഴ്സിറ്റി]]
| spouse = [[ടെഡി ആഫ്രോ]]
| children = 2
| website = {{URL|amlesetmuchie.com}}
}}
[[എത്യോപ്യ]]ൻ മോഡലും നടിയും ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവുമാണ് '''അംലെസെറ്റ് മുച്ചി''' ([[അംഹാറിക്ക്]]: አምለሰት  ജനനം 1978 &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|title=Miss World Ethiopia 2006 Amleset MUCHIE|url=http://nazret.com/blog/index.php/2006/09/24/miss_world_ethiopia_2006_amleset_muchie|access-date=2020-09-10|website=nazret.com|archive-date=2020-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20201013210715/http://nazret.com/blog/index.php/2006/09/24/miss_world_ethiopia_2006_amleset_muchie|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;).
== ആദ്യകാല ജീവിതവും കരിയറും ==
1978-ൽ എത്യോപ്യയിലാണ് അംലെസെറ്റ് ജനിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;ന്യൂയോർക്ക് ഫിലിം അക്കാദമിയിൽ നിന്ന് ഫിലിം നിർമ്മാണവും, യൂണിറ്റി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് ജേണലിസവും അവർ പഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.zehabesha.com/teddy-afro-and-amleset-muchie-get-married/|title=Teddy Afro and Amleset Muchie get married|date=September 27, 2012|work=Zehabesha|access-date=2020-10-27|archive-date=2020-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200215132717/https://www.zehabesha.com/teddy-afro-and-amleset-muchie-get-married/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

എത്യോപ്യയെ പ്രതിനിധീകരിച്ച് 2004 ലെ മിസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി മത്സരത്തിൽ അംലെസെറ്റ് വിജയിയായി. അവർ 2006-ലെ മിസ്സ് വേൾഡ് എത്യോപ്യ മത്സരത്തിലെ വിജയിയും ആയിരുന്നു. എത്യോപ്യയിലെ അഡിസ് അബാബയിലെ യൂണിറ്റി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് അവർ ജേണലിസം പഠിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://nazret.com/blog/index.php/2006/09/24/miss_world_ethiopia_2006_amleset_muchie|title=Miss World Ethiopia 2006 Amleset MUCHIE|website=nazret.com|language=en-US|access-date=2018-03-26|archive-date=2020-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20201013210715/http://nazret.com/blog/index.php/2006/09/24/miss_world_ethiopia_2006_amleset_muchie|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;കൂടാതെ, അംലെസെറ്റ് ഒരു ചലച്ചിത്രനിർമ്മാതാവാണ്. അവർ സി ലെ ഫിക്കിർ (പ്രണയത്തെക്കുറിച്ച്), അഡോപ്ഷൻ എന്നീ സിനിമകളും ഗ്രീൻ എത്യോപ്യ എന്ന ഡോക്യുമെന്ററിയുടെയും തിരക്കഥയെഴുതുകയും നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Amlesetm&quot;&gt;{{cite web|url=http://amlesetmuchie.com/#home|title=About|access-date=2020-10-27|archive-date=2020-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809073954/https://amlesetmuchie.com/#home|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

എത്യോപ്യയിലെ എറ്റെറ്റ് ഡയറി ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ വക്താവായി അംലെസെറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://amlesetmuchie.com/#home|title=Etete Dairy advertising|access-date=2020-10-27|archive-date=2020-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809073954/https://amlesetmuchie.com/#home|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എത്യോപ്യ നേരിടുന്ന പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നങ്ങളെക്കുറിച്ച് അവർ തുറന്നുപറയുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://et.usembassy.gov/|title=World Environment Day 2015}}&lt;/ref&gt;

എത്യോപ്യയിലെ അഡിസ് അബാബയിൽ 2018 മാർച്ച് 11 ന് നടന്ന യുഎൻ 2018 വിമൻ ഫസ്റ്റ് 5 കെയിൽ അംലെസെറ്റ് പങ്കെടുത്തു. 25.25 സമയത്താണ് അവർ ഐക്കൺ വനിതാ മൽസരത്തിൽ വിജയിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ethiopianrun.org/index.php/news/news-2/23-olympic-at-ger/265-tsehaye-gemechu-confidently-wins-un-2018-women-first-5k|title=Tsehaye Gemechu confidently wins UN 2018 Women First 5k|date=11 March 2018|website=Ethiopian Run|access-date=2020-10-27|archive-date=2020-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20201013210901/https://ethiopianrun.org/index.php/news/news-2/23-olympic-at-ger/265-tsehaye-gemechu-confidently-wins-un-2018-women-first-5k|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
== സ്വകാര്യ ജീവിതം ==
2012-ൽ അഡിസ് അബാബയിലെ [[Holy Trinity Cathedral (Addis Ababa)|ഹോളി ട്രിനിറ്റി കത്തീഡ്രലിൽ]] വെച്ച് എത്യോപ്യൻ ഗായകൻ [[Teddy Afro|ടെഡി ആഫ്രോ]]യെ അംലെസെറ്റ് വിവാഹം കഴിച്ചു. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; അവർക്ക് രണ്ട് കുട്ടികളുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.awrambatimes.com/?p=16290|title=Teddy Afro and Amleset Muche dancing with Teddy's New song, Tewodros|date=May 6, 2017|work=Awramba Times}}&lt;/ref&gt;

==ഫിലിമോഗ്രാഫി==
===ഫിലിം===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Year
!Title
!Role
!Notes
|-
|2016
|''അഡോപ്ഷൻ''
|ഡയറക്ടർ
|ഹ്രസ്വചിത്രം
|-
|2017
|''ലാപ്‌ടോസ്''
|നടി
|
|-
|2018
|''യെസെംവർക്ക്''
|നടി
|
|-
|2017
|''ബെഥൻസ്''
|നടി
|
|-
|2019
|''മിൻ അലേഷ്''
|നടി, ഡയറക്ടർ
|
|}
&lt;br /&gt;

===ഡോക്യുമെന്ററി===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Year
!Title
!Role
!Notes
|-
|2016
|''ഗ്രീൻ എത്യോപ്യ''
|Presenter and Director
|Environmental
|}

===Music videos===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Year
!Videos/clips
!Artist
|-
!2017
!&quot;മാർ എസ്കെ തുവാഫ്&quot;
!ടെഡി ആഫ്രോ
|}
&lt;br /&gt;

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1987-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:എത്യോപ്യൻ നടിമാർ]]</text>
      <sha1>c837s7qnymf4mvw9ex1gc4azoqtvkeq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സേവ്യർ അറക്കൽ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>525283</id>
    <revision>
      <id>4611739</id>
      <parentid>4411152</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T14:00:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611739</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7870" sha1="elzw8751ed5ltpybp3sc30qql5670rz" xml:space="preserve">{{PU|Xavier Arakkal}}
{{Infobox officeholder
| name                = സേവ്യർ അറക്കൽ
| image               = 
| office1             = 
| term_start1         = 
| term_end1           = 
| predecessor1        = [[കെ.ടി. ജോർജ്ജ്]]
| successor1          = [[എ.സി. ജോസ്|എ സി ജോസ്]]
| constituency1       = [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ]]
| office2             = 
| term_start2         = 
| term_end2           = 
| predecessor2        = [[കെ.വി. തോമസ്]]
| successor2          = [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]]
| constituency2       = [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]]
| party               =  ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഐ.എൻ സി]]
| religion            = കൃസ്റ്റ്യൻ (എൽ.സി)
| spouse              = ലെറിസ്
| children            = 2
| birth_date          =1935 ഏപ്രിൽ 16
| birth_place         = മഞ്ഞുമ്മൽ
| residence           = 
| death_date          =1997 ഫിബ്രവരി 9
| death_place         = 
| website             = 
| footnotes           = 
| date                =
| source              = 
}}

കേരളത്തിലെ ഒരു പൊതുപ്രവർത്തകനും എറണാകുളം ലോകസഭാംഗവുമായിരുന്നു '''സേവ്യർ അറക്കൽ'''. ആദ്യം 1977 ൽ [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ]] മണ്ഡലത്തെ നിയമസഭയിൽ പ്രതിനിഥീകരിച്ചുകൊണ്ടാണ് പൊതുപ്രവർത്തകനാകുന്നത്. പിന്നീട് [[1980-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1980]] ൽ കോൺഗ്രസ് പ്രതിനിഥിയായും [[1996-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]]ൽ ഇടതുപിന്തുണയുള്ള കോൺഗ്രസ്സുകാരനായും [[എറണാകുളം ലോക്സഭാമണ്ഡലം|എറണാകുളത്തെ]]ലോകസഭയിൽ പ്രതിനിഥീകരിച്ചു. എന്നാൽ 1997 ഫെബ്രുവരി ഒമ്പതിന്‌ വൃക്കരോഗബാധിതനായി  അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. 
==ജീവിതരേഖ==
മഞ്ഞുമ്മൽ അറയ്‌ക്കൽ വർഗീസിന്റെ ആറു മക്കളിൽ ഇളയവനായി 1935 ഏപ്രിൽ 16ന് ജനിച്ചു. എറണാകുളം സെന്റ് ആൽബർട്സ്‌ കോളേജ്, തൃശ്ശിനാപ്പിള്ളി സെന്റ് ജോസഫ് കോളേജ്, തേവര എസ്‌എച്ച്‌ കോളേജ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ പഠിച്ചു. തുടർന്ന്‌ വരാപ്പുഴ ആർച്ച് ബിഷപ് ജോസഫ് അട്ടിപ്പേറ്റിയുടെ സഹായത്തോടെ അമേരിക്കയിൽ പഠനം. ചിക്കാഗോയിൽനിന്ന് എംഎസ്ഐആർ ബിരുദവും ലയോള സർവകലാശാലയിൽനിന്ന് മാസ്റ്റർ ബിരുദവും ലണ്ടനിൽനിന്ന് ബാർ അറ്റ് ലോയും സമ്പാദിച്ചു. ഇംഗ്ലണ്ടിൽ വച്ച് ജമൈക്ക സ്വദേശിനി ലെറീസിനെ ജീവിതസഖിയാക്കി.&lt;ref&gt;https://www.deshabhimani.com/news/kerala/xavier-arakkal/1000320{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 

പൊതുജീവിതത്തിൽ സത്യസന്ധതയും ലാളിത്യവും പുലർത്തിയ അദ്ദേഹത്തിന്‌ എംഎൽഎ, എംപി എന്നീ നിലകളിൽ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടും സ്വന്തമായി ഒരു കാർപോലും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ എറണാകുളം നഗരത്തിന്റെ ഓരംചേർന്ന് മറൈൻഡ്രൈവിലേക്ക്‌ നടക്കും. കണ്ടുമുട്ടുന്നവരോടെല്ലാം കുശലം പറയും. സഹായം ആവശ്യപ്പെടുന്നവർക്ക് കഴിയുന്നതെല്ലാം ചെയ്‌തുകൊടുക്കും&lt;ref&gt;https://www.youtube.com/watch?v=EVS8zVOtcW8&lt;/ref&gt;.   

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം 
!മണ്ഡലം!! വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
| [[1996-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]]* 
|[[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]]|| [[സേവ്യർ അറക്കൽ]] || [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||[[കെ.വി. തോമസ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||
|
|-
| [[1980-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1980]] 
|[[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]]|| [[സേവ്യർ അറക്കൽ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]||[[ഹെൻറി ഓസ്റ്റിൻ]] ||[[ഐ.എൻ.സി. (യു.)]]||
|
|-
| [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (1977)]] 
|[[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ ]]|| [[സേവ്യർ അറക്കൽ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]||[[വർക്കി പൈനാണ്ടർ]] ||[[സ്വതന്ത്രൻ]]||
|
|-
|}


== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:1997-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫെബ്രുവരി 9-ന് മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1935-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 16-ന് ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>elzw8751ed5ltpybp3sc30qql5670rz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സെലിൻ കൊസ്റ്റ്യൂ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>538436</id>
    <revision>
      <id>4611733</id>
      <parentid>4083342</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T12:27:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26521" sha1="h29tap7c54oqlth8bjjbhp8w730h8jy" xml:space="preserve">{{prettyurl|Céline Cousteau}}
{{Infobox person
| name               = സെലിൻ കൊസ്റ്റ്യൂ
| image              = Céline Cousteau Tourfilm 2013.JPG
| caption            = കൊസ്റ്റ്യൂ 2013 ൽ
| image_size         = 
| birth_name         = സെലിൻ എസ്. കൊസ്റ്റ്യൂ
| birth_date         = {{Birth date and age|1972|06|06}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.familytreelegends.com/records/39461?c=search&amp;first=Celine&amp;last=Cousteau |title=Family Tree Legends |access-date=August 16, 2014 }}&lt;/ref&gt;
| birth_place        = [[ലോസ് ഏഞ്ചൽസ് കൗണ്ടി, കാലിഫോർണിയ]], യുഎസ്എ
| nationality        = യുഎസ്എയും ഫ്രാൻസും
| known_for          = ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാണവും സംവിധാനവും, പര്യവേക്ഷണം, സംരക്ഷണം, രൂപകൽപ്പന, അംബാസഡർഷിപ്പ്
| organization       = CauseCentric Productions, Céline Cousteau Film Fellowship
| spouse             = കാപ്കിൻ വാൻ ആൽഫെൻ&lt;ref name=&quot;telegraph&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/women/9722087/Explorer-Celine-Cousteau-on-her-grandfather-Jacques.html |title=Explorer Céline Cousteau on her grandfather Jacques |newspaper=The Telegraph |date=December 10, 2012 |first=Fiona |last=McCarthy |access-date=August 16, 2014 }}&lt;/ref&gt;
| children           = 1 son
| parents            = [[Jean-Michel Cousteau|ജീൻ-മൈക്കൽ കൊസ്റ്റ്യൂ]], ആൻ-മാരി കൊസ്റ്റ്യൂ
| relatives          = [[Fabien Cousteau|ഫാബിയൻ കൊസ്റ്റ്യൂ]] (സഹോദരൻ) &lt;br&gt; [[Jacques Cousteau|ജാക്ക് കൊസ്റ്റ്യൂ]] (മുത്തച്ഛൻ), [[Simone Melchior|സിമോൺ കൊസ്റ്റ്യൂ]] (grandmother)
}}
ഒരു സാമൂഹിക-പാരിസ്ഥിതിക അഭിഭാഷകയും പൊതു വ്യക്തിത്വവുമാണ് '''സെലിൻ എസ്. കൊസ്റ്റ്യൂ''' (ജനനം: ജൂൺ 6, 1972). ഒരു ഡോക്യുമെന്ററി ഫിലിം ഡയറക്ടർ, നിർമ്മാതാവ്, പര്യവേക്ഷകൻ, ആർട്ടിസ്റ്റ്, പബ്ലിക് സ്പീക്കർ, ബ്രാൻഡ് അംബാസഡർ, ഡിസൈനർ എന്നീ നിലകളിൽ പ്രവർത്തിച്ച അവർ ന്യൂയോർക്കിലെ [[ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ|ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിൽ]] പതിവായി പാനലിസ്റ്റാണ്. അവർ കോസ് സെൻട്രിക് പ്രൊഡക്ഷന്റെ സ്ഥാപകയും ഡയറക്ടറും, ഔട്ട്‌ഡോർ ഫിലിം ഫെലോഷിപ്പ് ബോർഡ് ചെയർമാനുമാണ്. സമുദ്ര പര്യവേക്ഷകനും ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവുമായ [[Jean-Michel Cousteau|ജീൻ-മൈക്കൽ കൊസ്റ്റ്യൂവിന്റെ]] മകളും ജാക്വസ് കൊസ്റ്റീവിന്റെ ചെറുമകളുമാണ്. 
== ആദ്യകാലവും വ്യക്തിഗത ജീവിതവും ==
കൊസ്റ്റ്യൂ കുടുംബത്തിലെ പര്യവേക്ഷകരുടെ മൂന്നാം തലമുറയാണ് കൊസ്റ്റ്യൂ. ഡോക്യുമെന്ററി-ഫിലിം മേക്കറും പരിസ്ഥിതി അഭിഭാഷകനുമായ ജീൻ-മൈക്കൽ കൊസ്റ്റ്യൂ, പര്യവേഷണ ഫോട്ടോഗ്രാഫറായ ആൻ-മാരി കൊസ്റ്റ്യൂ എന്നിവരുടെ മകളായി അവർ [[കാലിഫോർണിയ]]യിൽ ജനിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/women/9722087/Explorer-Celine-Cousteau-on-her-grandfather-Jacques.html|title=Explorer Céline Cousteau on her grandfather Jacques|last=McCarthy|first=Fiona|journal=Daily Telegraph|date=2012-12-10|access-date=2018-06-08|language=en-GB|issn=0307-1235}}&lt;/ref&gt;അവർ സമുദ്ര പര്യവേക്ഷകനും സ്രാവ് വക്താവുമായ [[Fabien Cousteau|ഫാബിയൻ കൊസ്റ്റ്യൂ]]വിന്റെ സഹോദരിയാണ്. സമുദ്ര പര്യവേക്ഷകരുടെ തുടക്കക്കാരനായ [[Jacques Cousteau|ജാക്വസ് കൊസ്റ്റ്യൂവിന്റെ]] ചെറുമകളുമാണ്. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ഫ്രാൻസിലെയും അമേരിക്കയിലെയും അവരുടെ കുടുംബ ഭവനങ്ങളിലാണ് അവർ വളർന്നത്. 

കൊസ്റ്റ്യൂ തന്റെ ചെറുപ്പകാലം മുത്തച്ഛന്റെ ഗവേഷണ കപ്പലായ [[RV Calypso|കാലിപ്‌സോ]]യിൽ കുടുംബത്തോടൊപ്പം ചെലവഴിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news|url=http://robbreport.com/muse/thought-leaders/celine-cousteau-wants-you-to-put-that-plastic-fork-down-2798591/|title=Céline Cousteau Wants You to Put That Plastic Fork Down|last=Schuster|first=Angela M.H.|date=2018-06-07|work=Robb Report|access-date=2018-06-08|language=en-US}}&lt;/ref&gt; അവരുടെ ആദ്യത്തെ പ്രധാന പര്യവേഷണങ്ങളിലൊന്ന് ഒൻപതാം വയസ്സിൽ അവരും അച്ഛനും മുത്തച്ഛനും ആമസോണിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ ആയിരുന്നു. പുറം ലോകത്തിന് ഇപ്പോഴും അജ്ഞാതമായ പ്രദേശങ്ങളിൽ അവർ 18 മാസം അതിന്റെ തീരപ്രദേശങ്ങളിലേക്കും കാടുകളിലേക്കും സഞ്ചരിച്ചു. വിദൂരവും ബന്ധപ്പെടാത്തതുമായ ഗോത്രക്കാരുമായുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലും ഈ പര്യവേക്ഷണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഈ അനുഭവത്തിലൂടെയാണ് കൊസ്റ്റ്യൂ പരിസ്ഥിതിയുടെ മാത്രമല്ല, മാനവികതയുടെയും പരസ്പരബന്ധിതത്വത്തെക്കുറിച്ച് അറിയാൻ തുടങ്ങിയത്.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;മനുഷ്യന്റെ &quot;ഗോത്രം&quot;, വ്യക്തികൾ, സമുദായങ്ങൾ, പരിസ്ഥിതി വ്യവസ്ഥകൾ എന്നിവ തമ്മിലുള്ള ബന്ധങ്ങൾ എന്നിവ മനസ്സിലാക്കുന്നതിനായി അവർ തന്റെ ജീവിതം ചെലവഴിച്ചു. അവരുടെ സിനിമകൾ, കലാസൃഷ്ടികൾ, ആക്ടിവിസം എന്നിവയ്ക്ക് പിന്നിലെ പ്രചോദനം ഇതാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://fashionunfiltered.com/news/2016/celine-cousteau-swarovski-amazon-jewelry-collaboration/|title=With Céline Cousteau, Swarovski Explores the Amazon - Fashion Unfiltered|date=2016-10-14|work=Fashion Unfiltered|access-date=2018-06-08|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614071838/https://fashionunfiltered.com/news/2016/celine-cousteau-swarovski-amazon-jewelry-collaboration/|archive-date=2018-06-14|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;

ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ക്യാമറാമാനായ പങ്കാളിയായ കാപ്കിൻ വാൻ ആൽഫെനൊപ്പം അവർക്ക് ഒരു മകനുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== വിദ്യാഭ്യാസം ==
വിർജീനിയയിലെ നോർഫോക്ക് അക്കാദമിയിലും [[ന്യൂയോർക്ക് സിറ്റി]]യിലെ യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് ഇന്റർനാഷണൽ സ്‌കൂളിലും പഠിച്ച കൊസ്റ്റ്യൂ 1994 ൽ സ്‌കിഡ്‌മോർ കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. സ്‌കൂൾ ഫോർ ഇന്റർനാഷണൽ ട്രെയിനിംഗിൽ നിന്ന് ഇന്റർനാഷണൽ ആന്റ് ഇന്റർ കൾച്ചറൽ മാനേജ്‌മെന്റിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടി. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wagmag.com/cause-and-effect/|title=Cause and Effect|publisher=Wag Mag}}&lt;/ref&gt;

== കരിയർ ==
കോസ്‌സെൻട്രിക് പ്രൊഡക്ഷന്റെ സ്ഥാപകയും സിഇഒയുമാണ് കൊസ്റ്റ്യൂ. കോസ് സെൻട്രിക് പ്രൊഡക്ഷൻസ് ശബ്ദങ്ങൾ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും പരിഹാര കേന്ദ്രീകൃത അടിത്തട്ടിലുള്ള സംഘടനകളുടെയും പാരിസ്ഥിതിക, സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക വിഷയങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന വ്യക്തികളുടെയും കഥകൾ ആശയവിനിമയം ചെയ്യുന്നതിനും ഹ്രസ്വചിത്രങ്ങൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകി മൾട്ടി മീഡിയ ഉള്ളടക്കം നിർമ്മിക്കുകയും വിതരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://causecentric.org/blog/about/|title=Our Mission|date=June 25, 2019|website=CauseCentric Productions|access-date=2021-04-18|archive-date=2019-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190522061740/http://causecentric.org/blog/about/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; കഥപറച്ചിലിലൂടെ മാറ്റത്തെ പ്രചോദിപ്പിക്കുന്നതിന് യുവ ചലച്ചിത്ര പ്രവർത്തകരെയും ക്രിയേറ്റീവുകളെയും പ്രവർത്തകരെയും സജ്ജമാക്കുന്ന ഒരു ഫിലിം ഫെലോഷിപ്പ് പ്രോഗ്രാമായ ഔട്ട്‌ഡോർ ഫിലിം ഫെലോഷിപ്പിന്റെ സ്ഥാപക കൂടിയാണ് അവർ. മുമ്പ് ഇത് സെലിൻ കൊസ്റ്റ്യൂ ഫിലിം ഫെലോഷിപ്പ് ആയിരുന്നു.

ഏറ്റവും സമീപകാലത്ത്, 2019-ൽ കൂസ്‌റ്റോ തന്റെ ആദ്യ ഫീച്ചർ ഡോക്യുമെന്ററി, ട്രൈബ്‌സ് ഓൺ എഡ്ജ് പുറത്തിറക്കി.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://tribesontheedge.com/|title=Tribes on the Edge|date=June 25, 2019|website=Tribes on the Edge}}&lt;/ref&gt; 2011-ൽ ആമസോണിൽ തിരിച്ചെത്തിയതിന്റെ ഫലമാണ് ഈ സിനിമ, അവിടെ അവൾ ആദ്യമായി കാലിപ്‌സോ കപ്പലിൽ വച്ച് തന്റെ മുത്തച്ഛനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തദ്ദേശീയ ഗോത്രങ്ങളെ തേടി പോയി.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://tribesontheedge.com/blog/80-2/|title=Tribes on the Edge|publisher=tribesontheedge blog|access-date=2016-06-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20160422001431/http://tribesontheedge.com/blog/80-2/|archive-date=2016-04-22|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; അവിടെ അവൾ നിലനിൽപ്പ് ആധുനിക ലോകം ഭീഷണിപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്ന ബ്രസീലിയൻ ആമസോണിലെ വേൽ ഡോ ജാവാരി ഗോത്രവർഗക്കാരോടൊപ്പം സമയം ചെലവഴിച്ചു.

== കലയും ഫാഷനും ==
*സ്പ്രിംഗ്/വേനൽക്കാലം 2016 - ഓഷ്യൻ മിസ്റ്ററീസ് കളക്ഷൻ, ഗസ്റ്റ് ഡിസൈനർ ഓഫ് സ്വരോവ്‌സ്‌കി &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.crystals-from-swarovski.com/highlights/its-a-womans-world/|title=It's a Woman's World|date=June 25, 2019|website=Crystals from Swarovski|access-date=2022-05-03|archive-date=2020-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809223805/https://www.crystals-from-swarovski.com/highlights/its-a-womans-world/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*ശരത്കാലം/ശീതകാലം 2016 - ട്രൈബ് കളക്ഷനോടുള്ള ആദരവ്, ഗസ്റ്റ് ഡിസൈനർ ഓഫ് സ്വരോവ്‌സ്‌കി&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thefabulousreport.com/1016/swarovski-celebrates-tribute-tribe-collaboration-celine-cousteau.html|title=Swarovski Celebrates Tribue to Tribue Collab with Celine Cousteau|date=June 25, 2019|website=The Fabulous Report|access-date=June 25, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20170406114317/http://thefabulousreport.com/1016/swarovski-celebrates-tribute-tribe-collaboration-celine-cousteau.html|archive-date=April 6, 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://editorialist.com/news/swarovski-x-celine-cousteau|title=Swarovski x Celine Cousteau Unveil Tribute to Tribe Crystal Collection|date=June 25, 2019|website=Editorialist|access-date=2022-05-03|archive-date=2017-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20170313072351/https://editorialist.com/news/swarovski-x-celine-cousteau|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*ഫാൾ 2017 - റിജെനറേറ്റിങ് ദി റീഫ് കോച്ചർ കളക്ഷൻ, നായുള്ള അസോസിയേറ്റ് ഡിസൈനർ ഓഫ് ഡെബോറ മിൽനർ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://londonfashionweek.co.uk/schedule_overlay.aspx?eventID=3820&amp;itemtype=3&amp;date=19-September-2017&amp;time=19%3A30|title=REGENERATING THE REEF, A COLLECTION BY DEBORAH MILNER|date=June 25, 2019|website=London Fashion Week|access-date=2022-05-03|archive-date=2017-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20171216113552/http://www.londonfashionweek.co.uk/schedule_overlay.aspx?eventID=3820&amp;itemtype=3&amp;date=19-September-2017&amp;time=19:30|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
== അംബാസഡർഷിപ്പുകളും അസോസിയേഷനുകളും ==
*     ഇന്റർനാഷണൽ വക്താവ്, ലാ പ്രെറി സ്കിൻകെയർ കമ്പനി (2007-2014)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vogue.com.au/beauty/news/how-to-look-chic-while-traveling/news-story/82a1b5c08392ed871dc403d00beac072|title=La Prairie, Celine Cousteau, Skincare, beauty tips|date=June 25, 2019|website=Vogue Australia}}&lt;/ref&gt;
*     സുസ്ഥിര പങ്കാളി, കോണ്ടിക്കി ഹോളിഡേയ്സ് (2010-2014)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/contiki-holidays-announces-adventurer--filmmaker-celine-cousteau-as-its-sustainability-partner-120758339.html|title=Contiki Holidays Announces Adventurer &amp; Filmmaker Celine Cousteau as its Sustainability Partner|date=June 25, 2019|website=PR Newswire}}&lt;/ref&gt;
*     ഉപദേശക സമിതി അംഗം, സാഹസികരുടെയും ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെയും സംരക്ഷണത്തിനായി (2012)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.adventurescientists.org/board-and-advisors.html|title=Board of Directors|date=June 25, 2019|website=Adventure Scientists}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nationalgeographic.com/adventure/adventure-blog/2011/05/09/new-organization-links-adventure-athletes-and-scientists-for-conservation/|title=New Organization Links Adventure Athletes and Scientists in Conservation|date=June 25, 2019|website=National Geographic}}&lt;/ref&gt;
*     കൗൺസിൽ അംഗം ഗ്ലോബൽ അജണ്ട കൗൺസിൽ ഓഫ് ഓഷ്യൻസ്, വേൾഡ് ഇക്കണോമിക് ഫോറം, (2012-2016)&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.huffingtonpost.ca/vacayca/earth-day-wisdom_b_7117214.html|title=Ocean Conservation Is a Family Affair for This Explorer|date=2015-04-22|work=Huffington Post}}&lt;/ref&gt;
*     അംബാസഡർ, ട്രെഡ്‌റൈറ്റ് ഫൗണ്ടേഷൻ (2014-ഇന്ന്)&lt;ref&gt;{{cite web |title=CÉLINE COUSTEAU |url=https://www.treadright.org/ambassadors/celine-cousteau/ |website=TreadRight |access-date=10 August 2021 |archive-date=2021-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211207100227/https://www.treadright.org/ambassadors/celine-cousteau/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
*     അംബാസഡർ, ജെയ്ൻ ഗുഡാളിന്റെ റൂട്ട്സ് &amp; ഷൂട്ട്സ് പ്രോഗ്രാം (2015)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/uae/environment/noted-filmmaker-promotes-environmentalism-among-uae-students-1.1618954|title=Noted filmmaker promotes environmentalism among UAE students|date=June 25, 2019|website=Gulf News UAE}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rootsnshoots.org.uk/wp-content/uploads/2016/01/CC0847-RS-Winter-December-2015e.pdf|title=Celine Cousteau launches Roots &amp; Shoots leadership programme in Abu Dhabi|publisher=rootsnshoots org|access-date=10 August 2021|archive-date=2022-01-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20220110015543/https://www.rootsnshoots.org.uk/wp-content/uploads/2016/01/CC0847-RS-Winter-December-2015e.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
*     ഉപദേശക സമിതി അംഗങ്ങൾ, മറൈൻ കൺസ്ട്രക്ഷൻ ടെക്നോളജീസ് (2015–2019)&lt;ref&gt;{{cite web |title=About {{!}} Marine Construction Technologies, PBC |url=http://www.marinecontech.com/about/ |date=24 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624074129/http://www.marinecontech.com/about/ |archive-date=2016-06-24 }}&lt;/ref&gt;
*     ബ്രാൻഡ് അംബാസഡർ, കീൻ ഫുട്‌വെയർ (2016)&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.youtube.com/watch?v=78llDykF-5E|title=Keen Follow Your Feet - Dauntless - Celine Cousteau|date=June 25, 2019|work=Youtube}}&lt;/ref&gt;
*     ഉപദേശക സമിതി അംഗം, ഹിമാലയൻ കൺസെൻസസ് (2017-2019&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://newswire.fm/shows/one_world/celine-cousteau|title=Diving Into Celine Cousteau's Environmental Advocacy|date=2013-02-21|work=Newswire|access-date=2022-05-03|archive-date=2019-01-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20190104061037/https://newswire.fm/shows/one_world/celine-cousteau|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*     ഡയറക്ടർ ബോർഡ്, ബാൾട്ടിമോറിലെ നാഷണൽ അക്വേറിയം (2018–ഇന്ന്)&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.baltimoresun.com/features/bs-fe-cousteau-20180214-story.html|title=Céline Cousteau, Jacques Cousteau's granddaughter, named to National Aquarium board|date=2018-02-13|work=Baltimore Sun}}&lt;/ref&gt;
== ഫിലിമോഗ്രഫി==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Year
!Production
!Role
!Notes
|-
|2006/2007
|Ocean Adventures Series: America’s Underwater Treasures
|Series Host, Field Producer
|TV mini-series, PBS&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.pbs.org/kqed/oceanadventures/series/|title=Jean-Michael Cousteau: Ocean Adventures, About the Series|website=PBS.org}}&lt;/ref&gt;
|-
|2006
|Ocean Adventures Series: Grey Whale Obstacle Course
|Series Host, Field Producer
|TV mini-series, PBS&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;
|-
|2008
|Ocean Adventures Series: Return to the Amazon
|Series Host, Field Producer
|TV mini-series, PBS&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;
|-
|2008
|Amazon Promise
|Director, Producer
|CauseCentric Short Film
|-
|2008
|Mysteries of the Shark Coast
|Co-host
|TV Movie, Discovery Channel&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt1272135/|title=Mysteries of the Shark Coast|date=June 25, 2019|website=IMDb}}&lt;/ref&gt;
|-
|2009
|Ocean Adventures Series: Call of the Killer Whale
|Series Host, Field Producer
|TV mini-series, PBS&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;
|-
|2009
|URCSF: Grow Gardens in Uganda, 
|Director, Producer
|Short Film, CauseCentric&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web|url=http://causecentric.org/blog/projects/causecentric-short-films/|title=CauseCentric Short Films|date=June 25, 2019|website=CauseCentric Productions|access-date=2022-05-03|archive-date=2018-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20181129113246/http://causecentric.org/blog/projects/causecentric-short-films/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
|-
|2009
|Green Chimneys: Foster Healing with Animal Assisted Therapy
|Director, Producer
|Short Film, CauseCentric&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; 
|-
|2009
|Oceano: Chile Frente al Mar, Episode &quot;Antartica&quot;
|Co-host
|TV series, [[National Television Council (Chile)|Consejo Nacional de Television]]&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cntv.cl/oceano-chile-frente-al-mar/cntv/2017-05-16/085813.html#tabs4|title=Oceano, Chile Frente al Mar - CNTV|date=June 25, 2019|website=CNTV|access-date=2022-05-03|archive-date=2020-09-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200911182422/https://www.cntv.cl/oceano-chile-frente-al-mar/cntv/2017-05-16/085813.html#tabs4|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|2009
|Oceano: Chile Frente al Mar, Episode &quot;Canales y Fiordos&quot;
|Co-host
|TV series, Consejo Nacional de Television&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
|-
|2009
|Oceano: Chile Frente al Mar, Episode &quot;Desierto y Cobre&quot;
|Co-host
|TV series, Consejo Nacional de Television&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
|-
|2009
|Oceano: Chile Frente al Mar, Episode &quot;Isla de Pascua&quot;
|Co-host
|TV series, Consejo Nacional de Television&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
|-
|2009
|Oceano: Chile Frente al Mar, Episode &quot;Juan Fernandez&quot;
|Co-host
|TV series, Consejo Nacional de Television&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
|-
|2009
|Oceano: Chile Frente al Mar, Episode &quot;Pam Denisse&quot;
|Co-host
|TV series, Consejo Nacional de Television&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
|-
|2009
|Oceano: Chile Frente al Mar, Episode &quot;Patagonio&quot;
|Co-host
|TV series, Consejo Nacional de Television&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
|-
|2009
|Oceano: Chile Frente al Mar, Episode &quot;Pisagua&quot;
|Co-host
|TV series, Consejo Nacional de Television&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
|-
|2009
|Oceano: Chile Frente al Mar, Episode &quot;Punta de Choros&quot;
|Co-host
|TV series, Consejo Nacional de Television&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
|-
|2009
|Oceano: Chile Frente al Mar, Episode &quot;Valparaiso&quot;
|Co-host
|TV series, Consejo Nacional de Television&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
|-
|2009
|Oceano: Chile Frente al Mar, Episode &quot;El Fin de la Aventura&quot;
|Co-host
|TV series, Consejo Nacional de Television&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
|-
|2009
|Oceano: Chile Frente al Mar, Episode
|Co-host
|TV series, Consejo Nacional de Television&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
|-
|2010
|Healing Seekers: Search Traditional Medicine
|Director, Producer
|Short Film, CauseCentric&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; 
|-
|2011
|Sirenia: the Mystique of the Manatees
|Director, Producer
|Short Film, CauseCentric&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; 
|-
|2011
|Scars of Freedom
|Director, Producer
|Short Film, CauseCentric&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; 
|-
|2013
|Exploring Eden in Patagonia: from Glacier to Bay
|Director, Producer
|Short Film, CauseCentric&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; 
|-
|2013
|Exploring Eden in Patagonia: Diving In
|Director, Producer
|Short Film, CauseCentric&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; 
|-
|2018
|L'aventure continue avec Céline Cousteau en Patagonie, Episode 1
|Co-host, Co-author
|TV series, France 3&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.programme-tv.net/programme/culture-infos/14001794-laventure-continue-avec-celine-cousteau-en-patagonie/|title=l'Aventure Continue avec Celine Cousteau en Patagonie|date=June 25, 2019|website=TL}}&lt;/ref&gt;
|-
|2018
|L'aventure continue avec Céline Cousteau en Patagonie, Episode 2
|Co-host, Co-author
|TV series, France 3&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;
|-
|2019
|Tribes on the Edge
|Director, Producer, Co-writer, Host
|Feature length documentary and impact campaign, CauseCentric&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; 
|-
|2019
|Legends of the Deep: Bermuda Triangle, The Secret Shipwreck
|Co-host
|TV mini-series, Science Channel&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt10487670/?ref_=fn_al_tt_4|title=Legends of the Deep Bermuda Triangle: the Secret Shipwreck|date=June 25, 2019|website=IMDb}}&lt;/ref&gt;
|-
|2019
|Legends of the Deep: Search For The Sunken UFO
|Co-host
|TV mini-series, Science Channel&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt10538948/?ref_=fn_al_tt_2|title=Legends of the Deep: Search for the Sunken UFO|date=June 25, 2019|website=IMDb}}&lt;/ref&gt;
|-
|2019
|Legends of the Deep: Curse Of The Sea Monster
|Co-host
|TV mini-series, Science Channel&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt10538950/?ref_=fn_al_tt_3|title=Legends of the Deep: Curse of the Sea Monster|date=June 25, 2019|website=IMDb}}&lt;/ref&gt;
|-
|2019
|Legends of the Deep: Mystery of the Spy Sabotage
|Co-host
|TV mini-series, Science Channel&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt10183858/?ref_=fn_al_tt_1|title=Legends of the Deep|website=IMBd}}&lt;/ref&gt;
|-
|2020
|In production
|Co-host
|TV collection, France 3
|}

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറംകണ്ണികൾ==
*{{Official website|http://www.celinecousteau.com/}}
*[http://www.causecentric.org/ CauseCentric Productions]
*[https://web.archive.org/web/20160511214954/http://www.thecousteaufellowship.org/ The Céline Cousteau Film Fellowship]

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:1972-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>h29tap7c54oqlth8bjjbhp8w730h8jy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സൗഹിർ ബെൻ അമര</title>
    <ns>0</ns>
    <id>556784</id>
    <revision>
      <id>4611780</id>
      <parentid>4070161</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T18:41:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9050" sha1="mv5l9qibryrx3vged1oj2gfxphckx87" xml:space="preserve">{{prettyurl|Souhir Ben Amara}}
{{Infobox person
| name          = Souhir Ben Amara
| image         = File:Souhir Ben Amara 3.jpg
| alt           = &lt;!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --&gt;
| caption       = 
| birth_name    = &lt;!-- only use if different from name --&gt;
| birth_date    = {{Birth date and age|1985|11|27}}
| birth_place   = 
| death_date    = 
| death_place   = 
| nationality   = Tunisian
| other_names   = 
| alma_mater    = 
| known_for     = 
| years_active  = 2008-present
| occupation    = Actress
| notable_works = 
}}
ടുണീഷ്യൻ നടിയാണ് '''സൗഹിർ ബെൻ അമര''' (ജനനം 27 നവംബർ 1985).
== ജീവചരിത്രം ==
ഒരു നയതന്ത്രജ്ഞന്റെ മകളായ അവർ ടുണീഷ്യയിലേക്ക് പോകുന്നതിനുമുമ്പ് ആറുവയസ്സുവരെ പാരീസിൽ താമസിച്ചു. ചെറുപ്പം മുതലേ കലയോട് അഭിനിവേശമുള്ള അവർ പതിനാറാമത്തെ വയസ്സിലാണ് കല ശരിക്കും അവരുടെ തൊഴിലാക്കി മാറ്റാൻ തീരുമാനിച്ചത്. ബെൻ അമരയുടെ പിതാവ് ഹൈസ്കൂൾ പഠനകാലത്ത് അസുഖബാധിതനായിരുന്നു. പക്ഷേ അവർ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടി. തുടർന്ന് ലാ മനൗബയിലെ ഹയർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മൾട്ടിമീഡിയ ആർട്സിൽ പഠിച്ചു. അവിടെ അവർക്ക് ഓഡിയോവിഷ്വൽ ഡിപ്ലോമ ലഭിച്ചു. അവർ ഒരു സംവിധായകയാകാൻ പരിശീലനം നേടിയെങ്കിലും തന്റെ സീനിയർ പ്രോജക്റ്റ് മുതൽ അഭിനയത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു. &lt;ref name=&quot;tunivisions&quot;&gt;{{cite web |title=Souhir Ben Amara (album photos) |url=http://www.tunivisions.net/42783/564/548/souhir-ben-amara-album-photos.html |website=Tunivisions |accessdate=11 November 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130518072406/http://www.tunivisions.net/42783/564/548/souhir-ben-amara-album-photos.html |archivedate=18 May 2013 |language=French |date=12 April 2013}}&lt;/ref&gt;

2008 ൽ മക്തൂബ്, ചൗഫ്ലി ഹാൽ പരമ്പരകളിലൂടെയാണ് ടെലിവിഷനിൽ അവരുടെ കരിയർ ആരംഭിച്ചത്. 2010 ൽ മിൻ അയം മിലിഹയിൽ മലീഹയായി അഭിനയിച്ചു. റിധാ ബഹി സംവിധാനം ചെയ്ത ആൽവേസ് ബ്രാൻഡോ (2011) എന്ന സിനിമയിലൂടെയാണ് ബെൻ അമര സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. അവർ പ്രതീകാത്മക വേഷമായ സെന ചെയ്തു. അവസാന നിമിഷം ആ വേഷത്തിന്റെ അഭിനയത്തിന് തിരഞ്ഞെടുത്ത നടിയെ സംവിധായകന് ഇഷ്ടപ്പെടാത്തതിനാൽ ബെൻ അമരക്ക് അഭിനയിക്കാൻ അവസരം ലഭിച്ചു. &lt;ref name=&quot;tunivisions&quot; /&gt;  2012 ൽ, ബെൻ അമര ഹിജാബിലെ പ്രശ്നങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന നൂറി ബൗസിദ് സംവിധാനം ചെയ്ത മില്ലെഫ്യൂയിൽ എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഐച്ചയായി അഭിനയിച്ചു. &lt;ref&gt;{{cite news |last1=Luciani |first1=Noémie |title=&quot;Millefeuille&quot; : le voile, sans trop de débat |url=https://www.lemonde.fr/culture/article/2013/06/04/millefeuille-le-voile-sans-trop-de-debat_3422853_3246.html |accessdate=11 November 2020 |work=[[Le Monde]] |date=4 June 2013 |language=French}}&lt;/ref&gt;

2013 ൽ, യവ്‌മിയത്ത് ഇമ്രാ എന്ന മിനിസിരീസിൽ അവർ ഡോണിയയുടെ വേഷം ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{cite news |title=Souhir Ben Amara: La femme et l'actrice se livre au HuffPost Tunisie |url=https://tn24.tn/ar/article/souhir-ben-amara-la-femme-et-l-actrice-se-livre-au-huffpost-tunisie-8283 |accessdate=11 November 2020 |work=TN24 |date=20 August 2018 |language=French}}&lt;/ref&gt; 2019 ൽ ബെൻ അമര ചരിത്രപരമായ സോപ്പ് ഓപ്പറ കിംഗ്ഡംസ് ഓഫ് ഫയർ എന്ന ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ചു. &lt;ref&gt;{{cite web |title=Le feuilleton &quot;Kingdoms of fire&quot; en tournage en Tunisie |url=http://kapitalis.com/tunisie/2019/02/13/le-feuilleton-kingdoms-of-fire-en-tournage-en-tunisie/ |website=Kapitalis |accessdate=11 November 2020 |language=French |date=13 February 2013}}&lt;/ref&gt; അല എഡ്ഡിൻ സ്ലിം സംവിധാനം ചെയ്ത സോർട്ടിലേജ് (2019) എന്ന ചിത്രത്തിൽ അവർക്ക് ഒരു പ്രധാന വേഷം ഉണ്ടായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite news |title=Ala Eddine Slim, Souhir Ben Amara présentent &quot; Sortilège &quot; : un voyage hypnotique au coeur du désert tunisien |url=https://culture.tv5monde.com/cinema/l-invite/ala-eddine-slim-souhir-ben-amara-presentent-sortilege-un-voyage-hypnotique-au-coeur |accessdate=11 November 2020 |work=TV5Monde |date=15 February 2020 |language=French |archive-date=2023-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231209045604/https://culture.tv5monde.com/cinema/l-invite/ala-eddine-slim-souhir-ben-amara-presentent-sortilege-un-voyage-hypnotique-au-coeur |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; അതിന്റെ തിരക്കഥയിൽ അവർ ആകർഷിക്കപ്പെട്ടു, ഒരു വനത്തിൽ നിന്ന് മാറിയതിനുശേഷം അവളുടെ കഥാപാത്രം സൈനികനെ കണ്ടുമുട്ടുന്നു. കാൻ ചലച്ചിത്രമേളയിൽ ഈ സിനിമ പ്രദർശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. അവർ സിനിമയെ സിനിമ ഓഫ് പെർസെപ്ഷൻ എന്ന് വിളിച്ചു. &lt;ref name=&quot;kheder&quot;&gt;{{cite news |last1=Kheder |first1=Raouia |title=Femme du mois: Souhir Ben Amara : &quot; Je suis réalisatrice de formation, mais l’actrice en moi s’est imposée d’elle-même&quot; |url=https://femmesdetunisie.com/femme-du-mois-souhir-ben-amara-je-suis-realisatrice-de-formation-mais-lactrice-en-moi-sest-imposee-delle-meme/ |accessdate=11 November 2020 |work=Femmes de Tunisie |date=22 November 2019 |language=French |archive-date=2021-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019043033/https://femmesdetunisie.com/femme-du-mois-souhir-ben-amara-je-suis-realisatrice-de-formation-mais-lactrice-en-moi-sest-imposee-delle-meme/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ബെൻ അമര [[അറബ് വസന്തം|അറബ് വസന്തത്തെ]] പിന്തുണയ്ക്കുകയും പങ്കെടുക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{cite web |title=Souhir Ben Amara : &quot; Les politiques ont volé le rêve des Tunisiens &quot; |url=https://www.elle.fr/Societe/Interviews/Souhir-Ben-Amara-Les-politiques-ont-vole-le-reve-des-Tunisiens-2458117 |accessdate=11 November 2020 |work=[[Elle (magazine)|Elle]] |language=French}}&lt;/ref&gt;കഞ്ചാവ് നിയമവിധേയമാക്കുന്നതിനെ അവർ എതിർക്കുന്നു. പക്ഷേ അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പിഴകൾ കുറയ്ക്കുന്നതിനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. തന്റെ അനുയോജ്യമായ വേഷം ഒരു ടോംബോയ് കഥാപാത്രമായിരിക്കുമെന്ന് അവർ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;tunivisions&quot; /&gt;

==അവലംബം==
{{Reflist}}

==പുറംകണ്ണികൾ==
*[https://www.imdb.com/name/nm4060983/ Souhir Ben Amara] at the [[Internet Movie Database]]
*[http://www.souhir-benamara.com/EN/ Official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220808112640/http://www.souhir-benamara.com/EN/ |date=2022-08-08 }}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1985-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ടുണീഷ്യൻ ചലച്ചിത്രനടിമാർ]]</text>
      <sha1>mv5l9qibryrx3vged1oj2gfxphckx87</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഹിന്ദുമതം സിംഗപ്പൂരിൽ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>558950</id>
    <revision>
      <id>4611800</id>
      <parentid>4587225</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T21:04:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611800</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30982" sha1="6seqad36aorm11kulhciq7vwcel4pc5" xml:space="preserve">{{PU|Hinduism in Singapore}}
[[പ്രമാണം:Sri_Mariamman_Temple_Singapore_3_amk.jpg|ലഘുചിത്രം|411x411ബിന്ദു| [[ശ്രീ മാരിയമ്മൻ കോവിൽ, സിംഗപ്പൂർ|സിംഗപ്പൂരിലെ ശ്രീ മാരിയമ്മൻ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ]] ''ഗോപുരത്തിൽ''  ദ്രാവിഡ ഹിന്ദു കലയുടെ ചിത്രീകരണം.]]
[[സിംഗപ്പൂർ|സിംഗപ്പൂരിലെ]] [[ഹിന്ദുമതം|ഹിന്ദു]] മതവും സംസ്‌കാരവും എഡി ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ, ടെമാസെക് ഹിന്ദു-ബുദ്ധ [[ശ്രീവിജയ സാമ്രാജ്യം|ശ്രീവിജയ]] സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഒരു വ്യാപാര കേന്ദ്രമായിരുന്ന കാലം മുതലാണ് തുടങ്ങുന്നത്. &lt;ref name=&quot;MC&quot;&gt;Marshall Cavendish, ''The World and Its Peoples: Malaysia, Philippines, Singapore, and Brunei'', {{ISBN|978-0761476429}}, pp. 1287-1288.&lt;/ref&gt; ഒരു സഹസ്രാബ്ദത്തിനു ശേഷം, [[ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യ കമ്പനി|ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയും]] കൊളോണിയൽ ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യവും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ]] നിന്നുള്ള കുടിയേറ്റക്കാരുടെ ഒരു ഒരു വലിയ സംഖ്യയെ കൂലികളും അവിദഗ്ധ തൊഴിലാളികളും ആയി [[സിംഗപ്പൂർ|സിംഗപ്പൂരിലേക്ക്]] കൊണ്ടുവന്നു.&lt;ref&gt;Edwin Lee (2008), ''Singapore: The Unexpected Nation'', Institute of Southeast Asian Studies, {{ISBN|978-9812307965}}, pp. 34-35.&lt;/ref&gt; [[മലയ് ഉപദ്വീപ്|മലായ് ഉപദ്വീപിലെന്നപോലെ]], ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകൂടം പ്രാദേശിക തോട്ടങ്ങളിലും വ്യാപാര പ്രവർത്തനങ്ങളിലും വിശ്വസനീയമായ തൊഴിലാളികളെ സ്ഥിരപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിച്ചു; കുടിയേറ്റത്തിന്റെ [[കങ്കാണി സമ്പ്രദായം|കങ്കാണി സമ്പ്രദായത്തിലൂടെ]] കുടുംബത്തെ കൊണ്ടുവരാനും കുടിയേറാനും ക്ഷേത്രങ്ങൾ പണിയാനും ഹിന്ദുക്കളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും പിന്നീട് ലിറ്റിൽ ഇന്ത്യയായി അറിയപ്പെട്ട ഒരു സമൂഹമായി അതിനെ വേറിട്ട് നിർത്തുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Lee&quot;&gt;Edwin Lee (2008), ''Singapore: The Unexpected Nation, Institute of Southeast Asian Studies'', {{ISBN|978-9812307965}}.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Abshire&quot;&gt;Jean Abshire (2011), ''The History of Singapore'', {{ISBN|978-0313377426}}, pp. 66-78.&lt;/ref&gt;

നിലവിൽ സിംഗപ്പൂരിൽ മുപ്പതോളം പ്രധാന ഹിന്ദു ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. 2020 ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം സിംഗപ്പൂരിൽ ആകെ 172,963 ഹിന്ദുക്കൾ ഉണ്ടെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് സിംഗപ്പൂരിലെ ജനസംഖ്യയുടെ 5.0% ആണ്. &lt;ref name=&quot;Singapore Census 2020&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.singstat.gov.sg/-/media/files/visualising_data/infographics/c2020/c2020-religion.pdf|title=Census of Population 2020: Religion|access-date=25 June 2021|date=16 June 2021|website=Department of Statistics Singapore|archive-date=2022-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20221022053824/http://www.singstat.gov.sg/-/media/files/visualising_data/infographics/c2020/c2020-religion.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;2020Census&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.singstat.gov.sg/publications/reference/cop2020/cop2020-sr1/census20_stat_release1|title=&quot;Religion by Ethnic in Singapore 2020&quot;|access-date=2021-06-18|archive-url=https://archive.today/20210617123031/https://www.singstat.gov.sg/publications/reference/cop2020/cop2020-sr1/census20_stat_release1|archive-date=2021-06-17}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[http://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-numbers/ Table: Religious Composition by Country, in Numbers] Pew Research Center (2012)&lt;/ref&gt; സിംഗപ്പൂരിലെ മിക്കവാറും എല്ലാ ഹിന്ദുക്കളും വംശീയ ഇന്ത്യക്കാരാണ് (99%), ചിലർ ഹിന്ദു കുടുംബങ്ങളെ വിവാഹം കഴിച്ചവരാണ്. 1931 ൽ മൊത്തം ജനസംഖ്യയുടെ 5.5% ഹിന്ദുക്കളായിരുന്നു. &lt;ref&gt;Lai Ah Eng, [https://books.google.co.nz/books?id=9MmNaNebFD8C&amp;pg=PA39&amp;lpg=PA39&amp;dq=singapore+2000+hinduism&amp;source=bl&amp;ots=RNiE0s7PLC&amp;sig=Kz423FgZ2WjRCd3-Q_Xwy9ftoBs&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=odWQVYGjJYfLmAXW-YbADw&amp;ved=0CDwQ6AEwBw#v=onepage&amp;q=1980&amp;f=false ''Religious Diversity in Singapore''], Institute of Southeast Asian Studies, 2008.&lt;/ref&gt;

സിംഗപ്പൂരിൽ, ഹിന്ദു ഉത്സവമായ [[ദീപാവലി]] ദേശീയ പൊതു അവധിയായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ചില ഇന്ത്യക്കാരല്ലാത്തവർ, സാധാരണയായി ബുദ്ധ ചൈനക്കാർ, വിവിധ ഹിന്ദുമത പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നു. [[മലേഷ്യ|മലേഷ്യയിലെയും]] [[ഇന്തോനേഷ്യ|ഇന്തോനേഷ്യയിലെയും]] വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, സിംഗപ്പൂർ ഹിന്ദുക്കളുടെ മതസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് യാതൊരു നിയന്ത്രണവും ഏർപ്പെടുത്തുന്നില്ല.

== ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!'''വർഷം'''
! '''ശതമാനം'''
! '''വർധന'''
|-
| '''1849'''
| '''2.8%'''
| '''-'''
|-
| '''1911'''
| '''5.0%'''
| style=&quot;background: #00A300&quot; | '''+2.2%'''
|-
| '''1921'''
| '''4.6%'''
| style=&quot;background: pink&quot; | '''-0.4%'''
|-
| '''1931'''
| '''5.5%'''
| style=&quot;background: lightgreen&quot; | '''+0.9%'''
|-
| '''1980'''
| '''3.6%'''
| style=&quot;background: red&quot; | '''-1.9%'''
|-
| '''1990'''
| '''3.7%'''
| style=&quot;background: lightgreen&quot; | '''+0.1%'''
|-
| '''2000'''
| '''4.0%'''
| style=&quot;background: lightgreen&quot; | '''+0.3%'''
|-
| '''2010'''
| '''5.1%'''
| style=&quot;background: #2EB82E&quot; | '''+1.1%'''
|-
| '''2015'''
| '''4.96%'''
| style=&quot;background: pink&quot; | '''-0.14%'''
|-
| '''2020'''
| '''5.0%'''
| style=&quot;background: lightgreen&quot; | '''+0.04%'''
|}
2020 ൽ ഹിന്ദുക്കളായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത റസിഡന്റ് വംശീയ വിഭാഗത്തിന്റെ ജനസംഖ്യ. &lt;ref name=&quot;2020Census&quot;/&gt; സിംഗപ്പൂർ സെൻസസ് പാകിസ്ഥാൻ, ബംഗ്ലാദേശികൾ, ശ്രീലങ്കൻ തുടങ്ങിയവരെ വംശീയ ഇന്ത്യൻ വിഭാഗത്തിന് കീഴിൽ കണക്കാക്കുന്നതിനാൽ ഇസ്ലാം, ക്രിസ്തുമതം, ബുദ്ധമതം എന്നിവ പിന്തുടരുന്ന ഇന്ത്യക്കാരുടെ അനുപാതം താരതമ്യേന കൂടുതലാണ്. 
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വംശീയ ഗ്രൂപ്പ്
! ഹിന്ദുക്കളായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിട്ടുള്ള റസിഡന്റ് എത്‌നിക് ഗ്രൂപ്പിലെ ജനസംഖ്യ
! ഹിന്ദുക്കളായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിട്ടുള്ള റസിഡന്റ് എത്‌നിക് ഗ്രൂപ്പ് ശതമാനം
! റസിഡന്റ് പോപ്പുലേഷൻ ശതമാനം
! എത്‌നിക് ഗ്രൂപ്പിലെ മൊത്തം റസിഡന്റ് പോപ്പുലേഷൻ
|-
| ചൈനീസ്
| 458
| 0.018%
| 75.36%
| 2,606,881
|-
| മലയ്
| 223
| 0.05%
| 12.94%
| 447,747
|-
| ഇന്ത്യക്കാർ
| 171,326
| 57.29%
| 8.65%
| 299,056
|-
| മറ്റുള്ളവ
| 956
| 0.91%
| 3.05%
| 105,410
|-
| '''മൊത്തത്തിൽ'''
| '''172,963'''
| '''5.00%'''
| '''100%'''
| '''3,459,093'''
|}
2015-ൽ ഹിന്ദുക്കളായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത റസിഡന്റ് വംശീയ വിഭാഗത്തിന്റെ ജനസംഖ്യ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.singstat.gov.sg/publications/publications-and-papers/GHS/ghs2015content/|title=&quot;Religion by Ethnic in Singapore 2015&quot;|access-date=2017-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20170813225306/http://www.singstat.gov.sg/publications/publications-and-papers/GHS/ghs2015content/|archive-date=2017-08-13}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വംശീയ ഗ്രൂപ്പ്
! ഹിന്ദുക്കളായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിട്ടുള്ള റസിഡന്റ് എത്‌നിക് ഗ്രൂപ്പിലെ ജനസംഖ്യ
! ഹിന്ദുക്കളായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിട്ടുള്ള റസിഡന്റ് എത്‌നിക് ഗ്രൂപ്പ് ശതമാനം
! റസിഡന്റ് പോപ്പുലേഷൻ ശതമാനം
! എത്‌നിക് ഗ്രൂപ്പിലെ മൊത്തം റസിഡന്റ് പോപ്പുലേഷൻ
|-
| ചൈനീസ്
| 300
| 0.012%
| 76.84%
| 2,517,580
|-
| മലയ്
| 100
| 0.03%
| 11.88%
| 389,090
|-
| ഇന്ത്യക്കാർ
| 161,800
| 59.88%
| 8.25%
| 270,220
|-
| മറ്റുള്ളവ
| 400
| 0.403%
| 3.03%
| 99,300
|-
| '''മൊത്തത്തിൽ'''
| '''162,600'''
| '''4.964%'''
| '''100%'''
| '''3,276,190'''
|}

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:Sri_Srinivasa_Perumal_Temple,_Sep_06.JPG|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു| ശ്രീ ശ്രീനിവാസ പെരുമാൾ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രവേശന കവാടം.]]
[[സിംഗപ്പൂർ|സിംഗപ്പൂരിലെ]] [[ഹിന്ദുമതം|ഹിന്ദു]] മതവും സംസ്‌കാരവും തെമാസെക് ഒരു ചെറിയ വ്യാപാര കേന്ദ്രമായിരുന്ന 7-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഹിന്ദു ശ്രീവിജയ സാമ്രാജ്യ കാലം മുതൽ കണ്ടെത്താൻ കഴിയും. &lt;ref name=&quot;MC&quot;/&gt; പത്താം നൂറ്റാണ്ടോടെ [[തമിഴർ|തമിഴ്]] [[ചോളസാമ്രാജ്യം|ചോള]] സ്വാധീനം എത്തി. 14 മുതൽ 17-ആം നൂറ്റാണ്ട് വരെ ഈ മേഖലയിലെ ഇസ്‌ലാമിന്റെ വികാസത്തോടെ, സിംഗപ്പൂരിലും പരിസരങ്ങളിലും ഹിന്ദു-ബുദ്ധമത സ്വാധീനം മങ്ങി. കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടം ഈ പ്രദേശത്തെ അധികാരസ്ഥാനങ്ങളിലും മതപരമായ സ്വാധീനത്തിലും വലിയ മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നു. &lt;ref name=&quot;Lee&quot;/&gt;

[[ദക്ഷിണേന്ത്യ|പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ]] [[സിംഗപ്പൂർ|നിന്ന് സിംഗപ്പൂരിലേക്ക്]] ധാരാളം ഹിന്ദുക്കൾ കുടിയേറി, കൂടുതലും [[തമിഴർ]]. [[സിംഗപ്പൂർ|സിംഗപ്പൂരിലെ]] [[ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യ കമ്പനി|ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി]] അവരെ കൂലികളായും തൊഴിലാളികളായും ജോലിക്ക് കൊണ്ടുവന്നതാണ്. &lt;ref name=&quot;Lee&quot;/&gt; ഈ കുടിയേറ്റക്കാർ അവരുടെ മതവും സംസ്കാരവും ഒപ്പം കൊണ്ടുവന്നു. അവരുടെ വരവ് [[ദ്രാവിഡ വാസ്തുവിദ്യ|ദ്രാവിഡ വാസ്തുവിദ്യയിൽ]] ദ്വീപിലുടനീളം ക്ഷേത്രങ്ങൾ പണിയുന്നതിനും ഊർജ്ജസ്വലമായ ഒരു ഹൈന്ദവ സംസ്കാരത്തിന്റെ തുടക്കത്തിനും കാരണമായി.

തങ്ങളുടെ പുതിയ വീട്ടിൽ സ്വന്തം മതം ആചരിക്കുന്നതിനും സംരക്ഷിക്കുന്നതും മാത്രമായിരുന്നു ആദ്യകാലത്ത് ചെയ്തുവന്നിരുന്നത്. പിൽക്കാലത്ത്, സമ്പന്നരായ ഹിന്ദു വ്യാപാരികൾ ആരാധനാലയമായി വർത്തിക്കുന്ന താൽക്കാലിക കുടിലുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിന് പണം സംഭാവനയായി നൽകി. ദൂരെ അന്യനാട്ടിൽ താമസിക്കുന്നവർക്ക് ആശ്വാസമായി, സമൂഹത്തെ ഒരുമിച്ച് നിർത്താനും ക്ഷേത്രങ്ങൾ സഹായിച്ചു.

== ആദ്യത്തെ ഹിന്ദു ക്ഷേത്രം ==
[[പ്രമാണം:Sri_Mariamman_Temple_2,_Dec_05.JPG|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|267x267ബിന്ദു| [[ശ്രീ മാരിയമ്മൻ കോവിൽ, സിംഗപ്പൂർ|ശ്രീ മാരിയമ്മൻ ക്ഷേത്രം]], സിംഗപ്പൂർ]]
1827-ൽ [[സ്റ്റാംഫോർഡ് റഫ്ൾസ്|സർ സ്റ്റാംഫോർഡ് റാഫിൾസിന്റെ]] ഗുമസ്തനായിരുന്ന നാരായണപിള്ളയാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള സിംഗപ്പൂരിലെ ആദ്യ ഹിന്ദു ക്ഷേത്രമായ ചൈനാ ടൗണിലെ [[ശ്രീ മാരിയമ്മൻ കോവിൽ, സിംഗപ്പൂർ|ശ്രീ മാരിയമ്മൻ ക്ഷേത്രം]] നിർമ്മിച്ചത്. 1823-ൽ വാങ്ങിയ ഈ സ്ഥലത്ത് അദ്ദേഹം ആദ്യമായി ഒരു തടി, ഓല മേഞ്ഞ ഒരു കുടിൽ സ്ഥാപിച്ചു. ഇന്നത്തെ ക്ഷേത്രം 1863-ൽ പൂർത്തിയായി.

[[ശ്രീ മാരിയമ്മൻ കോവിൽ, സിംഗപ്പൂർ|ശ്രീ മാരിയമ്മൻ ക്ഷേത്രവും]] ശ്രീ ശ്രീനിവാസ പെരുമാൾ ക്ഷേത്രവും ശ്രീ ദണ്ഡായുധപാണി ക്ഷേത്രവും സിംഗപ്പൂരിലെ ദേശീയ സ്മാരകങ്ങളാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://roots.sg/learn/places?place=0835292fb9ae4cc4b86ac3d75b7fee3c&amp;tabView=List&amp;sortBy=name_asc|title=404|access-date=2021-11-16|archive-date=2020-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20200717042436/https://www.roots.sg/learn/places?place=0835292fb9ae4cc4b86ac3d75b7fee3c&amp;tabView=List&amp;sortBy=name_asc|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== വാസ്തുവിദ്യ ==
സിംഗപ്പൂരിലെ ഹിന്ദു ക്ഷേത്രങ്ങൾ ദ്രാവിഡ ശൈലിയിലാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്, പ്രധാനമായും [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്ടിൽ]] കാണപ്പെടുന്ന തമിഴ് ശൈലിയിലാണ് അവയുള്ളത്. ഈ ശൈലി അതിന്റെ ഗംഭീരമായ ' ഗോപുരങ്ങൾ ' അല്ലെങ്കിൽ പ്രവേശന കവാടങ്ങൾ, സങ്കീർണ്ണമായ [[ശില്പകല|കൊത്തുപണികൾ]], ചുവരുകളിലും മേൽക്കൂരകളിലും നിർമ്മിച്ച [[ചിത്രകല|പെയിന്റിംഗുകൾ]] അല്ലെങ്കിൽ [[ചുമർചിത്രകല|ചുവർചിത്രങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പേരുകേട്ടതാണ്.]]

== ഇന്ന് ==
നിലവിൽ സിംഗപ്പൂരിൽ മുപ്പതോളം പ്രധാന ഹൈന്ദവ ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. ഇന്ന്, ഹിന്ദു എൻഡോവ്‌മെന്റ് ബോർഡ്, ഹിന്ദു മഹാജന സംഘം, ഹിന്ദു ഉപദേശക ബോർഡ് എന്നീ സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങൾ എല്ലാ ഹിന്ദുമത കാര്യങ്ങളും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു.

പ്രായപൂർത്തിയായ സ്ഥിരതാമസക്കാരായ സിംഗപ്പൂർ പൗരന്മാരിൽ 5.1% (2010 സെൻസസ്) ഹിന്ദുക്കളാണ്. സിംഗപ്പൂരിലെ 2010 ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം 15 വയസോ അതിൽ കൂടുതലോ പ്രായമുള്ള ജനസംഖ്യയിൽ ഏകദേശം 158,000 ഹിന്ദുക്കൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; സിംഗപ്പൂരിലെ 37% ഹിന്ദുക്കളും വീട്ടിൽ തമിഴ് സംസാരിക്കുന്നു, 42% ഇംഗ്ലീഷ് സംസാരിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;[http://www.singstat.gov.sg/publications/publications_and_papers/cop2010/census_2010_release1/cop2010sr1.pdf Census of population 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131113154937/http://www.singstat.gov.sg/publications/publications_and_papers/cop2010/census_2010_release1/cop2010sr1.pdf|date=2013-11-13}} Singapore Department of Statistics (2011)&lt;/ref&gt; സിംഗപ്പൂരിലെ ഹിന്ദുക്കളിൽ ബഹുഭൂരിപക്ഷവും ദക്ഷിണേന്ത്യൻ വംശജരാണ്. ഹിന്ദു കുടുംബങ്ങൾ ദത്തെടുക്കുകയോ വിവാഹം കഴിക്കുകയോ ചെയ്ത ചൈനീസ്, മലായ് സ്ത്രീകളാണ് ഇന്ത്യക്കാരല്ലാത്ത ഹിന്ദുക്കൾ.
[[പ്രമാണം:RamakrishnaSg.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു| [[രാമകൃഷ്ണ മിഷൻ]], സിംഗപ്പൂർ]]
മറ്റ് സമുദായങ്ങളുടെ മതപരമായ അവധി ദിനങ്ങൾക്കൊപ്പം ഹിന്ദു ഉത്സവമായ [[ദീപാവലി]] സിംഗപ്പൂരിൽ ദേശീയ പൊതു അവധിയായി ആഘോഷിക്കുന്നു. മുമ്പ്, രണ്ട് ഹിന്ദു ക്ഷേത്രങ്ങൾ സിംഗപ്പൂരിന്റെ ദേശീയ സ്മാരകങ്ങളായി ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ശ്രീ മാരിയമ്മൻ കോവിൽ, സിംഗപ്പൂർ|ശ്രീ മാരിയമ്മൻ ക്ഷേത്രവും]] ശ്രീ ശ്രീനിവാസ പെരുമാൾ ക്ഷേത്രവുമാണ് അവ. 2014-ൽ, ദേശീയ പൈതൃക ബോർഡ് ശ്രീ ദണ്ഡായുധപാണി ക്ഷേത്രത്തെ ദേശീയ സ്മാരകമായി ഗസറ്റ് ചെയ്തു, ദേശീയ സ്മാരക പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ ക്ഷേത്രമാണിത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/world-news/century-old-hindu-temple-is-singapores-67th-national-monument-682277|title=Century-Old Hindu Temple is Singapore's 67th National Monument}}&lt;/ref&gt; സിംഗപ്പൂരിലെ പല ഹിന്ദു ക്ഷേത്രങ്ങളെയും പോലെ, ഇവയും ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ദ്രാവിഡ ശൈലിയിൽ നിർമ്മിച്ചതാണ്.
[[പ്രമാണം:Little_India-_Serangoon_Road_Singapore_Diwali_2009.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|260x260ബിന്ദു| [[ദീപാവലി|സിംഗപ്പൂരിലെ ദീപാവലി]] അലങ്കാരങ്ങൾ.]]
സിംഗപ്പൂരിൽ വിവിധ സമൂഹങ്ങൾ സ്വന്തമായി ക്ഷേത്രങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്, ശ്രീലങ്കൻ തമിഴ് സമൂഹം സിലോൺ റോഡിൽ ശ്രീ സെമ്പക വിനായകർ ക്ഷേത്രവും [[ചെട്ടിയാർ]] സമുദായം ടാങ്ക് റോഡിൽ ശ്രീ ദണ്ഡായുധപാണി ക്ഷേത്രവും സ്ഥാപിച്ചു. ഉത്തരേന്ത്യൻ ശൈലിയിൽ നിർമ്മിച്ച ശ്രീ ലക്ഷ്മിനാരായണ ക്ഷേത്രം [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] സമൂഹം സ്ഥാപിച്ചതാണ്.

സിംഗപ്പൂരിൽ, ബുദ്ധമതക്കാരായ ചൈനക്കാരെപ്പോലുള്ള നിരവധി ഇന്ത്യക്കാരല്ലാത്തവർ, ഹിന്ദു ദേവതകളോട് പ്രാർത്ഥിക്കുക, ക്ഷേത്ര ഫണ്ടുകളിലേക്ക് പണം സംഭാവന ചെയ്യുക, [[ദീപാവലി]], [[തീ നടത്തം|തീ നടത്ത]] ചടങ്ങ്, [[തൈപ്പൂയം]] തുടങ്ങിയ ഹൈന്ദവ ആഘോഷങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുക എന്നിവയുൾപ്പെടെ വിവിധ ഹൈന്ദവ ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നു. വാട്ടർലൂ സ്ട്രീറ്റിലെ ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം അല്ലെങ്കിൽ യിഷൂനിലെ ചില ഹിന്ദു ക്ഷേത്രങ്ങൾ പോലുള്ള ചില ക്ഷേത്രങ്ങൾ ചൈനീസ് സമൂഹത്തിനിടയിൽ ഗണ്യമായ അനുയായികളെ സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്, അവർ പലപ്പോഴും സമീപത്തുള്ള ചൈനീസ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ ഈ ക്ഷേത്രങ്ങൾ സന്ദർശിക്കാറുണ്ട്.

=== അവധി ===
സിംഗപ്പൂരിൽ, [[ദീപാവലി]] മാത്രമാണ് ഹിന്ദുമതവുമായിബന്ധപ്പെട്ട ഔദ്യോഗിക അവധി. [[തൈപ്പൂയം]] അവധിയല്ല. ക്രിസ്ത്യാനികൾക്കും മുസ്ലീങ്ങൾക്കും രണ്ട് അവധികൾ വീതവും ഹിന്ദുക്കൾക്ക് സിംഗപ്പൂരിന്റെ 1966 ലെ അവധിക്കാല നിയമപ്രകാരം ഒരു പൊതു അവധിയും മാത്രമാണ് നൽകിയിരുന്നത്. &lt;ref&gt;https://sso.agc.gov.sg/Bills-Supp/54-1966/Published/19661207?DocDate=19661207&lt;/ref&gt; ഇതിന് പിന്നാലെ തൈപ്പൂയം പൊതു അവധിയായി പുനഃസ്ഥാപിക്കണമെന്ന ആവശ്യം ഹിന്ദുക്കളിൽ നിന്ന് ഉയർന്നിട്ടുണ്ട്. 2015-ൽ, അദ്ധ്യാപിക സംഗീത തണപാൽ ആരംഭിച്ച ഒരു നിവേദനം ഏകദേശം 20,000 ഒപ്പുകൾ നേടി. ഹോങ് ലിം പാർക്കിൽ റാലി നടത്താൻ പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നെങ്കിലും പോലീസ് അത് റദ്ദാക്കി. &lt;ref name=&quot;asiaone.com&quot;&gt;[http://www.asiaone.com/singapore/mom-bid-make-festival-public-holiday-will-stir-competing-claims AsiaOne.com]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sg.news.yahoo.com/why-thaipusam-is-no-longer-a-public-holiday-in-singapore-050043065.html|title=Why Thaipusam is no longer a public holiday in Singapore}}&lt;/ref&gt;

== ഹിന്ദു മത ആഘോഷങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Thaipusam8.jpg|ലഘുചിത്രം|267x267ബിന്ദു| ഒരു [[തൈപ്പൂയം]] വിശ്വാസി.]]
എല്ലാ വർഷവും ആഘോഷിച്ചുവരുന്ന ചില ഹൈന്ദവ ഉത്സവങ്ങളിൽ ''[[ദീപാവലി]],'' ''[[തൈപ്പൂയം]]'', ''[[പൊങ്കൽ|പൊങ്കൽ]]'', ''തമിഴ് പുതുവർഷം'' അല്ലെങ്കിൽ വർഷ പിറപ്പു, [[ഹോളി|ഹോളി]], തിമിഥി അല്ലെങ്കിൽ തീ നടത്തം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.

സിംഗപ്പൂരിൽ [[ദീപാവലി]] പൊതു അവധിയാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mom.gov.sg/newsroom/press-releases/2017/0405-singapore-public-holidays-2018|title=Singapore Public Holidays 2018|access-date=2021-11-16|archive-date=2021-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20211116053936/https://www.mom.gov.sg/newsroom/press-releases/2017/0405-singapore-public-holidays-2018|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ക്രിസ്ത്യാനികൾക്കും മുസ്ലീങ്ങൾക്കും രണ്ട് പൊതു [[തൈപ്പൂയം|അവധികൾ]] ഉള്ളതിനാൽ തൈപ്പൂയവും പൊതു അവധിയാക്കണമെന്ന് ഹിന്ദുക്കൾ സർക്കാരിനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;asiaone.com&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://theindependent.sg/declare-thaipusam-as-a-holiday/|title=Declare Thaipusam as a Holiday|date=31 January 2017|access-date=2021-11-16|archive-date=2021-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20211116053934/https://theindependent.sg/declare-thaipusam-as-a-holiday/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ഇതും കാണുക ==

* സന്ദർഭം
** 1915 സിംഗപ്പൂർ കലാപം
** [[ബൃഹദ് ഭാരതം]]
** തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യയിലെ ഇന്ത്യൻ സ്വാധീനത്തിന്റെ ചരിത്രം
** സിംഗപ്പൂർ ഇന്ത്യക്കാരുടെ ചരിത്രം
** ഇന്ത്യൻ ഡയസ്‌പോറ
** ഇന്ത്യാവൽക്കരണം
** സിംഗപ്പൂരിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ ആർമി
** തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യയിലെ ഹിന്ദുമതം

* സിംഗപ്പൂരിലെ ഇന്ത്യൻ വംശജരായ മതങ്ങളും ആളുകളും:
** സിംഗപ്പൂരിലെ ആര്യസമാജം
** സിംഗപ്പൂരിലെ ജൈനമതം
** ഇന്ത്യൻ സിംഗപ്പൂരുകാർ
** സിംഗപ്പൂരിലെ ഹിന്ദു ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ പട്ടിക
** രാജ്യം തിരിച്ചുള്ള ഹിന്ദു ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ പട്ടിക
** സിംഗപ്പൂരിലെ ഇന്ത്യൻ സംഘടനകളുടെ പട്ടിക

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==

* [https://web.archive.org/web/20070606204748/http://heb.gov.sg/index.html ഹിന്ദു എൻഡോവ്‌മെന്റ് ബോർഡ്] - സർക്കാർ സ്ഥാപനം
[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദുമതം രാജ്യം തിരിച്ച്]]</text>
      <sha1>6seqad36aorm11kulhciq7vwcel4pc5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഹായ്ലിയോട്ട് സുമ്‍നേ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>558954</id>
    <revision>
      <id>4611792</id>
      <parentid>4286976</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T20:06:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6883" sha1="32tmyqlwewl9z9wvr8e6eimiqr8v89n" xml:space="preserve">{{prettyurl|Hailliote Sumney}}
കനേഡിയൻ വംശജയായ [[ഘാന]] നടിയും ബ്രാൻഡ് സ്വാധീനവും ടിവി വ്യക്തിത്വവുമാണ് '''ഹായ്ലിയോട്ട് സുമ്‍നേ'''. നടൻ ബോറിസ് കോഡ്‌ജോ, മൈക്കൽ ബ്ലാക്ക്‌സൺ, ബെക്ക, സ്റ്റോൺബോയ് തുടങ്ങിയ പ്രമുഖരെ അവർ അഭിമുഖം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. പുരുഷ അംബാസഡറായ സ്റ്റോൺബോയ്‌ക്കൊപ്പം ലണ്ടൻ ആസ്ഥാനമായുള്ള ഷൂ ബ്രാൻഡായ ജെസു സെഗൂണിന്റെ വനിതാ ബ്രാൻഡ് അംബാസഡറാണ് അവർ. 2019-ൽ 4സൈറ്റ് ടിവിയുടെ BET അവാർഡ് റെഡ് കാർപെറ്റിന്റെ അവതാരകയായി അവരെ തിരഞ്ഞെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.myjoyonline.com/entertainment/2019/June-21st/ghanaian-tv-personality-to-host-2019-betawards-red-carpet.php|title=Ghanaian TV personality to host 2019 BET Awards red carpet|website=www.myjoyonline.com|access-date=2019-10-25|archive-date=2019-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20191025213207/https://www.myjoyonline.com/entertainment/2019/June-21st/ghanaian-tv-personality-to-host-2019-betawards-red-carpet.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://yen.com.gh/129540-meet-hailliote-sumney-tv-star-reportedly-hosted-2019-bet-awards-red-carpet-photos.html|title=5 photos of Ghanaian TV star said to have hosted 2019 BET Awards red carpet|last=Quartey|first=Daniel|date=2019-06-25|website=Yen.com.gh - Ghana news.|language=en|access-date=2019-10-25}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂലൈ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.graphic.com.gh/showbiz/features/haillie-host-of-2019-bet-awards-red-carpet.html#&amp;ts=undefined|title=Haillie, host of 2019 BET Awards red carpet|last=|first=|date=|website=www.graphic.com.gh|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2019-10-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/news/201906/385528.php|title=Ghanaian TV Personality, Haillie Sumney Never Hosted The 2019 BET Awards Red Carpet – What Happened?|last=Online|first=Peace FM|website=www.peacefmonline.com|access-date=2019-10-25|archive-date=2019-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20191025213204/https://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/news/201906/385528.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
== ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും ==
[[കാനഡ]]യിൽ ഡോ. കോഡ്‌ജോ സംനിയുടെയും ഡോ. അക്കോസുവാ സംനിയുടെയും മകളായി സുമ്‍നേ ജനിച്ചെങ്കിലും അവർക്ക് രണ്ട് വയസ്സുള്ളപ്പോൾ അമേരിക്കയിലേക്ക് മാറി.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://beachfmonline.com/haillie-sumney-becomes-the-first-ghanaian-tv-personality-to-host-bet-red-carpet/|title=HAILLIE SUMNEY BECOMES THE FIRST GHANAIAN TV PERSONALITY TO HOST BET RED CARPET.|website=BeachFM|language=en|access-date=2019-10-25}}&lt;/ref&gt; കാലിഫോർണിയയിലെ റിവർസൈഡിലുള്ള കാലിഫോർണിയ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ അവരുടെ തൃതീയ വിദ്യാഭ്യാസം നേടി.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://ameyawdebrah.com/ghanaian-tv-personality-hailliote-sumney-to-host-2019-bet%e2%80%88awards-red-carpet/|title=Ghanaian TV personality, Hailliote Sumney, to host 2019 BET Awards red carpet|last=Issahaku|first=Zeinat Erebong|date=2019-06-21|website=AmeyawDebrah.com|language=en-US|access-date=2019-10-25|archive-date=2020-11-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128191207/https://ameyawdebrah.com/ghanaian-tv-personality-hailliote-sumney-to-host-2019-bet%E2%80%88awards-red-carpet/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Ghanaian-TV-personality-to-host-2019-BET-Awards-red-carpet-757021|title=Ghanaian TV personality to host 2019 BET Awards red carpet|website=www.ghanaweb.com|language=en|access-date=2019-10-26|archive-date=2019-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20191026061907/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Ghanaian-TV-personality-to-host-2019-BET-Awards-red-carpet-757021|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
== കരിയർ ==
സുമ്‍നേ അമേരിക്കയിലെ റിവർസൈഡ് ഹോസ്പിറ്റലിലെ നഴ്‌സായി ജോലി ഉപേക്ഷിച്ച് ആഫ്രിക്കയിൽ അഭിനയം തുടർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/African-celebrities-are-prone-to-STDs-and-HIV-Actress-Haillie-Sumney-says-737344|title=African celebrities are prone to STDs and HIV – Actress, Haillie Sumney says|website=www.ghanaweb.com|language=en|access-date=2019-10-25}}&lt;/ref&gt; യുവോൺ നെൽസൺ നിർമ്മിച്ച ഹീൽസ് ആൻഡ് സ്‌നീക്കേഴ്‌സ് എന്ന ടിവി സീരീസിൽ അഭിനയിച്ചാണ് അവർ തന്റെ അഭിനയ അരങ്ങേറ്റം നടത്തിയത്. മൈക്ക് എസുറോണി നിർമ്മിച്ച ലാഗോസ് ഫേക്ക് ലൈഫിലും ഇതുവരെ റിലീസ് ചെയ്യാത്ത ടിവി സീരീസായ ഈഡനിലും അവർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;അവർ നിലവിൽ 4സൈറ്റ് ടിവിയിൽ അവതാരകയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;
== പ്രവർത്തനങ്ങൾ ==

*     അലക്‌സ് എകുബോ, ഐകെ ഒഗ്‌ബോണ എന്നിവരെയും മറ്റും അവതരിപ്പിക്കുന്ന എ വേ ബാക്ക് ഹോം എന്ന സിനിമയിൽ അവർ ജോലി ചെയ്യുന്നതായി അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}

{{authority control}}

[[വർഗ്ഗം:ഘാനയിലെ നടിമാർ]]</text>
      <sha1>32tmyqlwewl9z9wvr8e6eimiqr8v89n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഹർനാസ് സന്ധു</title>
    <ns>0</ns>
    <id>561249</id>
    <revision>
      <id>4611811</id>
      <parentid>4587710</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T23:53:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18723" sha1="stbh5i7eqaj05hytqop4gtitfyo1up1" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Harnaaz Sandhu}}
[[Category:Articles with hCards]]
{{Infobox pageant titleholder
| name         = ഹർനാസ് സന്ധു
| caption      = 
| title        = [[Femina Miss India|Femina Miss India Punjab 2019]]&lt;br&gt;[[Miss Diva 2021|Miss Diva Universe 2021]]&lt;br&gt;[[Miss Universe 2021]]
| nationalcompetition = [[Femina Miss India 2019]]&lt;br&gt;(Top 12)&lt;br&gt;[[Miss Diva 2021|Miss Diva Universe 2021]]&lt;br&gt;(Winner)&lt;br&gt;[[Miss Universe 2021]]&lt;br&gt;(Winner)
| birth_date   = {{birth date and age|2000|03|03|df=yes}}
| birth_name   = ഹർനാസ് കൗർ സന്ധു
| birth_place  = [[ചണ്ഡീഗഢ്]], ഇന്ത്യ
| height       = {{height|m=1.76}}
| hair_color   = [[Black hair|Black]]
| eye_color    = [[Eye color#Brown|Brown]]
| occupation   = {{hlist|Actress|model}}
|image= File:Miss-Universe-Harnaaz-Sandhu-returns-to-India (1) (cropped).jpg}}
ഇന്ത്യക്കാരിയായ മോഡലും, [[മിസ്സ് യൂണിവേഴ്സ് 2021|മിസ് യൂണിവേഴ്സ് 2021]] സൗന്ദര്യമത്സരത്തിൽ കിരീടം നേടിയ വ്യക്തിയുമാണ് '''ഹർനാസ് സന്ധു''' ( ജനനം: 3 മാർച്ച് 2000). മിസ് യൂണിവേഴ്‌സ് (വിശ്വസുന്ദരി പട്ടം) നേടുന്ന ഇന്ത്യയിൽ നിന്നുള്ള മൂന്നാമത്തെ{{സൂചിക|൧}} വനിതയാണ് ഇവർ. മുൻപ് സന്ധു [[മിസ്സ് ദിവ യൂണിവേഴ്‌സ് 2021]] കിരീടം നേടിയിരുന്നു. കൂടാതെ  2019-ലെ  [[ഫെമിന മിസ്സ് ഇന്ത്യ|ഫെമിന മിസ് ഇന്ത്യ]] പഞ്ചാബ് ആയി കിരീടം നേടിയ സന്ധു, [[ഫെമിന മിസ് ഇന്ത്യ 2019]]-ൽ സെമിഫൈനലിസ്റ്റായും ഇടം നേടി

== ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും ==
[[ചണ്ഡീഗഢ്|ചണ്ഡീഗഢിൽ]] ഒരു [[സിഖ്]] കുടുംബത്തിലാണ് സന്ധു ജനിച്ചതും വളർന്നതും. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.timesnowhindi.com/entertainment/celebrity-news/article/exclusive-miss-diva-2021-winner-harnaaz-sandhu-and-finalist-rititka-khatani-and-sonal-kukreja-reveals-their-preparation/367440|title=मिस यूनिवर्स के लिए ऐसे तैयारी कर रही हैं हरनाज संधू, तीनों ही स्टार्स ने खोले जिंदगी के राज|date=11 October 2021|website=Times Now|language=Hindi}}&lt;/ref&gt; ചണ്ഡീഗഡിലെ ശിവാലിക് പബ്ലിക് സ്‌കൂളിലും പെൺകുട്ടികൾക്കായുള്ള ബിരുദാനന്തര സർക്കാർ കോളേജിലും  പഠിച്ചു. മിസ് യൂണിവേഴ്‌സ് ആകുന്നതിന് മുമ്പ് സന്ധു പബ്ലിക് അഡ്മിനിസ്‌ട്രേഷനിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടിയിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/lifestyle/fashion/who-is-harnaaz-sandhu-the-miss-universe-2021-from-india-101639366116269.html|title=Who is Harnaaz Sandhu? The Miss Universe 2021 from India|date=13 December 2021|website=Hindustan Times}}&lt;/ref&gt;

== സൗന്ദര്യമത്സരങ്ങളിൽ ==
തന്റെ ടീനേജ് കാലത്തു തന്നെ സൗന്ദര്യ മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തു തുടങ്ങിയ  സന്ധു 2017-ൽ  മിസ്സ് ചണ്ഡിഗഡ് , 2018-ൽ  മിസ് മാക്സ് എമർജിങ് സ്റ്റാർ ഇന്ത്യ 2018 എന്നീ പട്ടങ്ങൾ നേടി &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thetealmango.com/latest/harnaaz-sandhu-everything-about-the-winner-of-liva-miss-diva-universe-2021/|title=Harnaaz Sandhu: Everything About the Winner of LIVA Miss Diva Universe 2021|website=thetealmango.com|access-date=2021-12-13|archive-date=2023-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230520140245/https://www.thetealmango.com/latest/harnaaz-sandhu-everything-about-the-winner-of-liva-miss-diva-universe-2021/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[ഫെമിന മിസ്സ് ഇന്ത്യ 2019|ഫെമിന മിസ് ഇന്ത്യ പഞ്ചാബ് 2019]] കിരീടം നേടിയ ശേഷം, സന്ധു [[ഫെമിന മിസ്സ് ഇന്ത്യ 2019|ഫെമിന മിസ് ഇന്ത്യയിൽ]] മത്സരിച്ചു, അവിടെ അവൾ ആത്യന്തികമായി ടോപ്പ് 12 ൽ ഇടം നേടി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/news/crowning-the-winners-of-miss-india-north-2019/articleshow/68286172.cms|title=Crowning the winners of Miss India North 2019|website=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-india/contestants/miss-india-2019/contestantslist/68175725.cms|title=Miss India 2019 Contestants|website=beautypageants.indiatimes.com|access-date=2021-12-13|archive-date=2023-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230529053337/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-india/contestants/miss-india-2019/contestantslist/68175725.cms|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== മിസ് ദിവ 2021 ===
2021 ഓഗസ്റ്റ് 16-ന്, മിസ് ദിവ 2021- ലെ മികച്ച 50 സെമിഫൈനലിസ്റ്റുകളിൽ ഒരാളായി സന്ധുവിനെ ഷോർട്ട്‌ലിസ്റ്റ് ചെയ്തു. പിന്നീട് ഓഗസ്റ്റ് 23-ന്, ടെലിവിഷൻ [[മിസ്സ് ദീവ|മിസ് ദിവ]] മത്സരത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ടോപ്പ് 20 ഫൈനലിസ്റ്റുകളിൽ ഒരാളായി അവർ സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ടു. സെപ്തംബർ 22-ന് നടന്ന പ്രാഥമിക മത്സരത്തിൽ, മിസ് ബ്യൂട്ടിഫുൾ സ്കിൻ അവാർഡ് നേടിയ സന്ധു, മിസ് ബീച്ച് ബോഡി, മിസ് ബ്യൂട്ടിഫുൾ സ്മൈൽ, മിസ് ഫോട്ടോജെനിക്, മിസ് ടാലന്റഡ് എന്നിവയുടെ ഫൈനലിസ്റ്റായി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://beautypageants.indiatimes.com/Unveiling-of-LIVA-Miss-Diva-2021-Top-50-Contestants/Unveiling-of-LIVA-Miss-Diva-2021-Top-50-Contestants/eventshow/85359645.cms|title=Unveiling of LIVA Miss Diva 2021 Top 50 Contestants!|website=beautypageants.indiatimes.com|access-date=2021-12-13|archive-date=2021-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20211213034857/https://beautypageants.indiatimes.com/Unveiling-of-LIVA-Miss-Diva-2021-Top-50-Contestants/Unveiling-of-LIVA-Miss-Diva-2021-Top-50-Contestants/eventshow/85359645.cms|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-diva/presenting-the-winners-of-liva-miss-diva-2021-sub-contest/eventshow/86489864.cms|title=Presenting the winners of LIVA Miss Diva 2021 sub-contest|website=beautypageants.indiatimes.com|access-date=2021-12-13|archive-date=2021-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20211213034805/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-diva/presenting-the-winners-of-liva-miss-diva-2021-sub-contest/eventshow/86489864.cms|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ഗ്രാൻഡ് ഫിനാലെയ്ക്കിടെ മിസ് ദിവ 2021 മത്സരത്തിന്റെ ഓപ്പണിംഗ് സ്റ്റേറ്റ്‌മെന്റ് റൗണ്ടിൽ, മികച്ച 10 സെമിഫൈനലിസ്റ്റുകളിൽ ഒരാളായി സന്ധു പറഞ്ഞു:
{{quote|പീഡനവും ബോഡി ഷെയ്മിങ്ങും നേരിട്ട ദുർബലമായ മാനസികാരോഗ്യമുള്ള പെൺകുട്ടി മുതൽ ഒരു ഫീനിക്സ് പക്ഷിയെപ്പോലെ ഉയർന്നുവന്ന ഒരു സ്ത്രീ വരെ, ഒരു കാലത്ത് സ്വന്തം അസ്തിത്വത്തെ സംശയിച്ച ഒരു വ്യക്തിയിൽ നിന്ന് യുവാക്കളെ പ്രചോദിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഒരു സ്ത്രീ വരെ, ഒരു ലക്ഷ്യത്തോടെ ജീവിതം നയിക്കാനും ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു പൈതൃകം അവശേഷിപ്പിക്കാനും തയ്യാറുള്ള ധീരയും ചടുലതയും അനുകമ്പയും ഉള്ള ഒരു സ്ത്രീയായി ഞാൻ പ്രപഞ്ചത്തിന് മുന്നിൽ അഭിമാനത്തോടെ നിൽക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/life-style/want-to-make-india-proud-at-miss-universe-2021-harnaaz-sandhu-7565377/lite/|title='Want to make India proud at Miss Universe 2021': Harnaaz Sandhu|date=11 October 2021|work=The Indian Express}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Harnaaz_Tribunal&gt;{{cite web | url=https://m.tribuneindia.com/news/chandigarh/chandigarhs-harnaaz-sandhu-crowned-winner-of-liva-miss-diva-universe-2021-318777| title=Chandigarh's Harnaaz Sandhu crowned winner of LIVA Miss Diva Universe 2021| date= 1 October 2021 | accessdate=8 December 2021|work=The Tribunal}}&lt;/ref&gt;}}


മത്സരത്തിന്റെ തുടർന്നുള്ള റൗണ്ടിലേക്ക് അവൾ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.  അവസാന ചോദ്യോത്തര റൗണ്ടിൽ, മികച്ച 5 മത്സരാർത്ഥികൾക്ക് സംസാരിക്കാൻ വ്യത്യസ്ത വിഷയങ്ങൾ നൽകി, സംസാരിക്കുന്നതിനുള്ള വിഷയം മത്സരാർത്ഥികൾ തന്നെ നറുക്കെടുപ്പിലൂടെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. സന്ധു &quot;ആഗോള താപനവും കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും&quot; തിരഞ്ഞെടുത്തു,  അതിലവർ ഇങ്ങനെ  അഭിപ്രായപ്പെട്ടു:
{{quote|text=&quot;ഒരു ദിവസം, ജീവിതം നിങ്ങളുടെ കൺമുന്നിൽ മിന്നിമറയും, അത് കാണേണ്ടതാണെന്ന് ഉറപ്പാക്കുക. എന്നിരുന്നാലും, നിങ്ങൾ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ജീവിതം ഇതല്ല, ഇവിടെ കാലാവസ്ഥ മാറുകയും പരിസ്ഥിതി മരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. മനുഷ്യരായ നമ്മൾ പരിസ്ഥിതിയോട് ചെയ്ത പരാജയങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്. നമ്മുടെ നിരുത്തരവാദപരമായ പെരുമാറ്റം തിരുത്താൻ ഇനിയും സമയമുണ്ടെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു. ഭൂമിയാണ് നമുക്ക് പൊതുവായുള്ളത്, വ്യക്തികൾ എന്ന നിലയിൽ നമ്മുടെ ചെറിയ പ്രവൃത്തികൾ കോടിക്കണക്കിന് ഗുണിക്കുമ്പോൾ ലോകത്തെ മുഴുവൻ രൂപാന്തരപ്പെടുത്തും. ഇപ്പോൾ ആരംഭിക്കുക, ഇന്ന് രാത്രി മുതൽ, ഉപയോഗത്തിലില്ലാത്തപ്പോൾ ആ അധിക ലൈറ്റുകൾ ഓഫ് ചെയ്യുക. നന്ദി.&lt;ref name=Indiatimes/&gt;}}

ഇവന്റിന്റെ അവസാനം, ഔട്ട്‌ഗോയിംഗ് ടൈറ്റിൽ ഹോൾഡർ [[ഏഡ്‌ലിൻ കാസ്റ്റെലീനൊ|അഡ്‌ലൈൻ കാസ്റ്റലിനോയാണ്]] സന്ധുവിനെ വിജയിയായി കിരീടമണിയിച്ചത്. &lt;ref name=&quot;Indiatimes&quot;&gt;{{Cite web|url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-diva/exclusive-chandigarhs-harnaaz-sandhu-crowned-liva-miss-diva-universe-2021/articleshow/86658338.cms?from=mdr|title=Chandigarh's Harnaaz Sandhu crowned LIVA Miss Diva Universe 2021|website=beautypageants.indiatimes.com|access-date=2021-12-13|archive-date=2021-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20211005222250/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-diva/exclusive-chandigarhs-harnaaz-sandhu-crowned-liva-miss-diva-universe-2021/articleshow/86658338.cms?from=mdr|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== മിസ്സ് യൂണിവേഴ്സ് 2021 ===
മിസ് ദിവ 2021 എന്ന നിലയിൽ, 12 ഡിസംബർ 2021 ന് ഇസ്രായേലിലെ  എയിലറ്റിൽ വെച്ച് നടന്ന [[മിസ്സ് യൂണിവേഴ്സ് 2021|മിസ് യൂണിവേഴ്സ് 2021]]  മത്സരത്തിൽ, ഇന്ത്യയെ പ്രതിനിധീകരിക്കാനുള്ള അവകാശം സന്ധുവിന് ലഭിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.latestly.com/socially/lifestyle/harnaaz-sandhu-is-miss-universe-india-2021-ritika-khatnani-wins-miss-diva-supranational-2022-title-check-final-results-of-beauty-pageant-2905098.html|title=Harnaaz Sandhu Is Miss Universe India 2021, Ritika Khatnani Wins Miss Diva Supranational 2022 Title|website=latestly.com}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/celebrities/2021/07/20/miss-universe-2021-israel-steve-harvey-return-host/8024225002/|title=Miss Universe 2021 to be held in Israel, Steve Harvey to return as host|access-date=20 July 2021|date=20 July 2021|website=[[USA Today]]}}&lt;/ref&gt; 80 മത്സരാർത്ഥികളുള്ള പ്രാരംഭ പൂളിൽ നിന്ന് ആദ്യ പതിനാറിലേക്ക് മുന്നേറിയ സന്ധു പിന്നീട് ആദ്യ പത്ത്, ആദ്യ അഞ്ച്, ആദ്യ മൂന്ന് സ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് മുന്നേറി, വിജയിയായി കിരീടം ചൂടി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://cnnphilippines.com/lifestyle/2021/12/13/70th-Miss-Universe-2021-coronation-live-updates.html|title=LIVE UPDATES: 70th Miss Universe coronation|access-date=2021-12-13|last=|first=|date=2021-12-13|website=[[CNN|CNN Philippines]]|archive-date=2021-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212231811/https://cnnphilippines.com/lifestyle/2021/12/13/70th-Miss-Universe-2021-coronation-live-updates.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cnn.com/style/article/miss-universe-india-harnaaz-sandhu-intl-hnk/index.html|title=India's Harnaaz Sandhu is crowned Miss Universe 2021|date=12 December 2021|website=[[CNN]]}}&lt;/ref&gt; വിജയത്തിന് ശേഷം മിസ് യൂണിവേഴ്സ് കിരീടം നേടുന്ന മൂന്നാമത്തെ ഇന്ത്യൻ വനിതയായി അവർ മാറി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.philstar.com/entertainment/2021/12/13/2147681/indias-harnaaz-sandhu-wins-miss-universe-2021|title=India's Harnaaz Sandhu wins Miss Universe 2021|date=13 December 2021|website=[[Philippine Star]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sfchronicle.com/entertainment/article/Harnaaz-Sandhu-of-India-named-70th-Miss-Universe-16696891.php|title=Harnaaz Sandhu of India named 70th Miss Universe|date=12 December 2021|website=[[San Francisco Chronicle]]|access-date=2021-12-13|archive-date=2021-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20211213052301/https://www.sfchronicle.com/entertainment/article/Harnaaz-Sandhu-of-India-named-70th-Miss-Universe-16696891.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/india-news/harnaaz-sandhu-miss-universe-2021-indias-harnaaz-sandhu-miss-universe-2021-crown-comes-home-after-21-years-2648220|title=India's Harnaaz Sandhu Brings Home Miss Universe Crown After 21 Years|access-date=13 December 2021|website=NDTV.com}}&lt;/ref&gt;

==കുറിപ്പുകൾ==
{{കുറിപ്പ്|൧|}} [[സുസ്മിത സെൻ]] (1994-ൽ),  [[ലാറ ദത്ത]] (2000-ൽ) എന്നിവരാണ് ഇതിന് മുൻപ് വിശ്വസുന്ദരി പട്ടം നേടിയ ഇന്ത്യക്കാർ

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist|2}}

== പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ ==

* {{Instagram|harnaazsandhu_03}}
{{S-start}}
{{S-ach}}
{{S-bef}}
{{s-ttl|title=[[Femina Miss India|Femina Miss India Punjab]]|years=[[Femina Miss India 2019|2019]]}}
{{S-aft}}
{{S-bef}}
{{s-ttl|title=[[Miss Diva|Miss Diva Universe]]|years=[[Miss Diva 2021|2021]]}}
{{S-inc}}
{{S-bef}}
{{s-ttl|title=[[Miss Universe]]|years=[[Miss Universe 2021|2021]]}}
{{S-inc}}
{{S-end}}
{{Miss Universe 2021 delegates}}{{Miss India winners in the Big Four pageants}}{{Big Four Pageants titleholders|Year=2021|Miss World={{TBD}}|Miss Universe={{flagicon|IND}} [[Harnaaz Sandhu]]|Miss Earth={{flagicon|BLZ}} [[Destiny Wagner]]}}
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ സിഖുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:2000-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ലോക സുന്ദരി പട്ടം നേടിയവർ]]</text>
      <sha1>stbh5i7eqaj05hytqop4gtitfyo1up1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സ്വാസിക</title>
    <ns>0</ns>
    <id>567380</id>
    <revision>
      <id>4611775</id>
      <parentid>4586219</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T17:59:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17576" sha1="94qajk5zx4l9r7hm38khe64esix0wbg" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = സ്വാസിക
| image              = Swasikavijay.jpg
| birth_name         = പൂജ വിജയ്&lt;ref name = times/&gt;
| birth_date         = {{Birth date and age|1991|11|05|df=y}}
| spouse             = {{marriage|പ്രേം ജേക്കബ്|2024}}
| birth_place        = [[കീഴില്ലം]], [[Ernakulam district|എറണാകുളം]], [[കേരളം]], ഇന്ത്യ
| nationality        = &lt;!-- nationality: &quot;Should only be used if nationality cannot be inferred from the birthplace.&quot; --&gt;
| parents            = &lt;!-- parents: include only if they are independently notable or particularly relevant. --&gt;
| other_names        = 
| occupation         = {{hlist|നടി|നർത്തകി|[[Model (person)|മോഡൽ]]|[[ടെലിവിഷൻ അവതാരിക]]}}
| website            = 
| years_active       = 2009–തുടരുന്നു
}}

ഒരു ഇന്ത്യൻ നടിയും നർത്തകിയും ടെലിവിഷൻ അവതാരികയുമാണ് '''സ്വാസിക''' എന്ന പൂജ വിജയ് (ജനനം: നവംബർ 5, 1991). പൂജ വിജയ് എന്നാണ് അവരുടെ യഥാർത്ഥ പേരിനു പകരം അഭിനയരംഗത്ത് സ്വീകരിച്ച പേരാണ് സ്വാസിക എന്നുള്ളത്. പ്രധാനമായും മലയാളം സിനിമകളിലും ടെലിവിഷൻ ഷോകളിലും പ്രവർത്തിക്കുന്ന അവർ കൂടാതെ കുറച്ച് തമിഴ്, തെലുങ്ക് സിനിമകളിലും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;times&quot;&gt;{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/others/news-interviews/Swasika-goes-back-to-her-roots/articleshow/12315073.cms|title=Swasika goes back to her roots|access-date=14 July 2016|last=Prakash|first=Asha|date=18 March 2012|work=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131110020535/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-18/news-interviews/31207120_1_mollywood-malayalam-film-industry-tamil|archive-date=10 November 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/entertainment/vasanthi-movie-review-when-the-writing-of-the-woman-is-the-weak-spot-in-a-woman-centric-film-9382291.html|title=Vasanthi movie review: When the writing of the woman is the weak spot in a 'woman-centric' film|access-date=21 August 2023|date=5 March 2021|website=Firstpost|language=en}}&lt;/ref&gt; ''വാസന്തി'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിന് 2019-ലെ മികച്ച സ്വഭാവനടിക്കുള്ള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്ക്കാരം നേടി.&lt;ref&gt; https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema/kerala-state-film-awards-2019-winners-kani-kusruthi-suraj-vejaramoodu-win-top-honors-656547&lt;/ref&gt;

== വ്യക്തിജീവിതം ==
ആറ്റുപുറത്ത് വിജയകുമാറിന്റെയും (ബഹ്‌റൈനിൽ അക്കൗണ്ടന്റ്) ഗിരിജയുടെയും മകളായി ജനിച്ച സ്വസിക (പൂജ വിജയ്) കേരളത്തിലെ എറണാകുളം ജില്ലയിലെ പെരുമ്പാവൂരിൽ നിന്നാണ്. അവർക്ക് ആകാശ് എന്ന ഒരു സഹോദരനുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Nakul|first1=V. G.|title=Depressed with career, actress Swasika once wanted to end life|url=https://english.manoramaonline.com/entertainment/interview/2018/11/19/swasika-on-depression-career-movies-and-more.html|access-date=28 September 2019|work=[[Malayala Manorama]]|date=19 November 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|script-title=ml:ആത്മഹത്യ അല്ലാതെ മറ്റൊരു വഴിയും അന്നു മുന്നിൽ കണ്ടില്ല! പ്രിയപ്പെട്ട 'തേപ്പുകാരി'യുടെ വേദനിപ്പിക്കുന്ന കഥ|trans-title=There was no other way than suicide! The painful story of the beloved 'Teppukari'|url=https://www.vanitha.in/celluloid/movies/swasika-interview-special.html|access-date=28 September 2019|work=[[Vanitha]]|language=ml}}&lt;/ref&gt; സാഹിത്യത്തിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടിയ ശേഷം നൃത്ത പഠനത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=തേപ്പുകാരി എന്ന വിളി സന്തോഷം: സ്വാസിക|url=https://www.manoramaonline.com/movies/interview/chat-with-actress-swasika.html|access-date=28 September 2019|work=[[Malayala Manorama]]|language=ml}}&lt;/ref&gt; 2024 ജനുവരി 26 ന് ടെലിവിഷൻ താരവും മോഡലുമായ പ്രേം ജേക്കബിനെ വിവാഹം കഴിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Swasika Vijay What do the locals see? Twist on the spot for Swasika who touched her husband's feet and saluted; The fans clapped|url=https://malayalam.news18.com/photogallery/buzz/swasika-vijay-touches-the-feet-of-husband-prem-and-he-reciprocates-mm-651933.html|access-date=28 January 2024|work=Celtalks|date=26 January 2024}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ഇരുവരുടേതും പ്രണയവിവാഹമാണ്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2024/01/16/serial-actor-prem-jacob-to-marry-swasika-vijay-on-this-date.html|title=നടി സ്വാസിക വിവാഹിതയാകുന്നു; വരൻ ടെലിവിഷൻ താരം|access-date=2024-01-16|language=ml}}&lt;/ref&gt;

==അഭിനിയിച്ച സിനിമകൾ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Year !! Title !! Role !! Language !! class=&quot;unsortable&quot; | Notes
|-
| 2009 || ''വൈഗൈ'' || ഉമ || തമിഴ് || Credited as Vishaka
|-
| rowspan=&quot;2&quot;|2010 || ''ഫിഡിൽ'' || ഗായത്രയുടെ സുഹൃത്ത് || മലയാളം ||
|-
|| ''ഗോരിപാളയം'' || പാർവ്വചി || rowspan=&quot;2&quot; |തമിഴ് ||
|-
| rowspan=&quot;2&quot;|2011 || ''മൈതാനം'' || ശാന്തി ||
|-
|| ''കാറ്റു പറഞ്ഞ കഥ'' ||  || rowspan=&quot;2&quot;| മലയാളം ||
|-
| rowspan=&quot;7&quot;|2012 || ''സിനിമാ കമ്പനി'' || റീന ||
|-
|| ''സാട്ടൈ'' || ശ്രീമതി ദയാളൻ || തമിഴ് ||
|-
|| ''അയാളും ഞാനും തമ്മിൽ'' || നീതു || rowspan=&quot;3&quot; |മലയാളം ||
|-
|| ''ബാങ്കിംഗ് അവേർസ് 10 ടു 4'' || അപർണ്ണ ശേഖർ ||
|-
|| ''പ്രഭുവിന്റെ മക്കൾ'' || ദേവിക ||
|-
|| ''കണ്ടതും കാണാത്തതും'' || കവിത || തമിഴ് ||
|-
|| ''എതു ചുസിന നുവ്വേ''&lt;ref name=&quot;indiatimes&quot;&gt;{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-reviews/etu-chusina-nuvve/movie-review/17178616.cms |title=Etu Chusina Nuvve Movie Review, Trailer, &amp; Show timings at Times of India |first=Ch Sushil |last=Rao |date=11 November 2012 |work=[[The Times of India]] |access-date=14 July 2016}}&lt;/ref&gt; || രേണു || തെലുങ്ക് ||
|-
| rowspan=&quot;2&quot;|2013 || ''ഒറീസ'' || ദാക്ഷായണി || മലയാളം ||
|-
|| ''സൊക്കാലി'' || മലർ|| തമിഴ് ||
|-
| rowspan=&quot;4&quot;|2014 || ''പറയാൻ ബാക്കി വെച്ചത്'' || കരിമണി || മലയാളം ||
|-
|| ''പാണ്ടുവം'' || Madhivadhani || rowspan=&quot;2&quot;|തമിഴ് ||
|-
|| ''അപ്പുച്ചി ഗ്രാമം'' || സെൽവി ||
|-
|| ''അറ്റ് വൺസ്'' || സറീന || rowspan=&quot;8&quot; | മലയാളം ||
|-
| rowspan=&quot;3&quot;|2016 || ''കാറ്റും മഴയും'' ||  ||
|-
|| ''സ്വർണ്ണ കടുവ'' || റിയ ||
|-
|| ''കട്ടപ്പനയിലെ ഹൃതിക് റോഷൻ'' || നീതു ||
|-
| rowspan=&quot;5&quot;|2018 || ''കുട്ടനാടൻ മാർപ്പാപ്പ'' || ജിനു ||
|-
|| ''നീലി'' || Dancer || Special appearance in the song ''Poomigaroo''
|-
|| ''ഒരു കുട്ടനാടൻ ബ്ലോഗ്'' || സുജാത ||
|-
|| ''കൂദാശ'' || സൌമ്യ ||
|-
|| ''പ്രഭ''|| പ്രഭ || തമിഴ് ||
|-
| rowspan=&quot;6&quot;|2019 || ''സ്വർണ്ണ മത്സങ്ങൾ'' || || rowspan=&quot;19&quot; |മലയാളം ||
|-
|| ''സൂത്രക്കാരൻ'' || CI Laura ||
|-
|| ''ഇഷ്ക്'' || കുഞ്ഞേച്ചി ||
|-
|| ''ശുഭരാത്രി'' ||Sulnama ||
|-
|| ''പൊറിഞ്ചു മറിയം ജോസ്'' ||ലിസി ||
|-
|| ''ഇട്ടിമാണി: മെയ്ഡ് ഇൻ ചൈന'' ||ബെറ്റി ||
|-
| 2020 || ''വാസന്തി'' || വാസന്തി||
|-
| 2021 || ''കേശു ഈ വീടിന്റേ നാഥൻ'' || സുമ||
|-
| rowspan=&quot;8&quot;|2022 || ''ആറാട്ട്'' || Balan's Daughter|| &lt;ref name=&quot;soman2021&quot;&gt;{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/aarattu-to-hit-theatres-on-august-12/articleshow/80433727.cms |title='Aarattu' to hit theatres on August 12 |last=Soman |first=Deepa |date=24 January 2021 |work=[[The Times of India]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210124101240/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/aarattu-to-hit-theatres-on-august-12/articleshow/80433727.cms |archive-date=24 January 2021}}&lt;/ref&gt;
|-
||''CBI 5''||മെർലിൻ||
|-
||''പത്താം വളവ്''||സുജ||
|-
||''കുടുക്ക് 2025''||ജ്വാല||
|-
|''മോൺസ്റ്റർ''||ഡയാന||
|-
||''കുമാരി''|| ലക്ഷ്മിക്കുട്ടി ||
|-
||''ഓട്ടോറിക്ഷക്കാരന്റെ ഭാര്യ''|| ലില്ലി പോൾ ||
|-
||''ചതുരം''|| സെലിന ||
|-
| rowspan=5| 2024 || ''വിവേകാനന്ദൻ വിരലാണ്'' || സിത്താര ||&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 January 2024 |title=Malayalam Film Vivekanandan Viralanu's Release Date Announced |url=https://www.news18.com/movies/malayalam-film-vivekanandan-viralanus-release-date-announced-8735222.html |access-date=30 January 2024 |website=News18 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''DNA'' || Merlin Charlie||&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Features |first=C. E. |date=11 May 2024 |title=Raai Laxmi's DNA gets a release date |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2024/May/11/raai-laxmis-dna-gets-a-release-date |access-date=11 May 2024 |website=Cinema Express |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''നുണക്കുഴി'' || Maya ||&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Features |first=C. E. |date=20 July 2024 |title=Nunakuzhi Teaser: Basil Joseph gets caught in a comedy of errors |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2024/Jul/20/nunakuzhi-teaser-basil-joseph-gets-caught-in-a-comedy-of-errors |access-date=20 August 2024 |website=Cinema Express |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''Lubber Pandhu'' || Yasodhai || തമിഴ് ||&lt;ref&gt;{{cite web |date=3 March 2023 |title=Harish Kalyan &amp; Sanjana pair up in 'Lubber Pandhu' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/harish-kalyan-sanjana-pair-up-in-lubber-pandhu/articleshow/98384992.cms |access-date=17 September 2023 |website=[[The Times of India]] |archive-date=3 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230303115501/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/harish-kalyan-sanjana-pair-up-in-lubber-pandhu/articleshow/98384992.cms |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''ഒരു അന്വേഷണത്തിന്റെ തുടക്കം'' ||ACP Sreya IPS || rowspan=&quot;2&quot; | മലയാളം || &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/reviews/malayalam/oru-anweshanathinte-thudakkam-a-satisfactory-watch-despite-its-longwound-storytelling-review-115092770|title=Oru Anweshanathinte Thudakkam: A Satisfactory Watch Despite Its Long-Wound Story-telling|date=November 8, 2024|website=Times Now}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;6&quot; |2025
| ''രണ്ടാം യാമം''
| Sofiya
|&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/02/19/watch-randaam-yaamam-trailer-swasika-vijay.html&lt;/ref&gt;
|-
| ''റെട്രോ'' || Sandhya Thilagan || rowspan=&quot;2&quot; | തമിഴ് ||
|-
| ''മാമൻ''|| Girija Ravi || &lt;ref&gt;{{Cite news |date=2025-01-18 |title='Maaman' First Look: Soori promises a versatile role |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/maaman-first-look-soori-promises-a-versatile-role/articleshow/117351919.cms |access-date=2025-02-02 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''തമ്മുഡു'' || Gutti || തെലുങ്ക് ||&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Devulapally |first=Aditya |date=2025-06-11 |title=Thammudu trailer: Nithiin-Laya play estranged siblings in this emotional action drama |url=https://www.cinemaexpress.com/telugu/news/2025/Jun/11/thammudu-trailer-nithiin-laya-play-estranged-siblings-in-this-emotional-action-drama |access-date=2025-08-06 |website=Cinema Express |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''Bhoghee'' || || തമിഴ് ||&lt;ref&gt;{{Cite web |last=தினத்தந்தி |date=2025-07-19 |title=உண்மை சம்பவத்தை வைத்து உருவாகி இருக்கும் &quot;போகி&quot; திரைப்படம் |url=https://www.dailythanthi.com/cinema/cinemanews/the-movie-bhoghee-is-based-on-a-true-story-1169437 |access-date=2025-07-30 |website=www.dailythanthi.com |language=ta}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Pending film|[[Karuppu (film)|Karuppu]]}} || {{TBA}} 
|തമിഴ്|| &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kumar |first=Akshay |date=2024-11-30 |title=Swasika confirms she is part of Suriya 45 |url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Nov/30/swasika-confirms-she-is-part-of-suriya-45 |access-date=2024-11-30 |website=Cinema Express |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

==പുരസ്കാരങ്ങൾ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! അവാർഡ് !! വർഷം !! വിഭാഗം  !! ചിത്രം !! ഫലം
|-
|[[കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം]]||2019||മികച്ച സ്വഭാവനടി || ''വാസന്തി''||{{Won}}&lt;ref name=&quot;manoramaonline2020-10-13&quot;&gt;{{Cite web |script-title=ml:മികച്ച നടൻ സുരാജ്, നടി കനി, സ്വഭാവ നടൻ ഫഹദ്, ലിജോ സംവിധായകൻ |trans-title=Best Actor Suraj, Best Actress Kani, Best Actor Fahad and Lijo Director |url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2020/10/13/kerala-state-film-awards-2020-winners-list.html |date=13 October 2020 |access-date=13 October 2020 |website=ManoramaOnline |language=ml}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[കേരള ഫിലിം ക്രിട്ടിക്സ് അസോസിയേഷൻ അവാർഡ്]]||2019||മികച്ച സഹനടി ||''വാസന്തി''||{{Won}}&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://english.mathrubhumi.com/mobile/movies-music/movie-news/kerala-film-critics-award-2019-nivin-pauly-manju-warrier-bag-top-honours-1.5145037?amp_js_v=a6&amp;amp_gsa=1&amp;usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16260782330590&amp;referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp;amp_tf=From%20%251%24s&amp;ampshare=https%3A%2F%2Fenglish.mathrubhumi.com%2Fmovies-music%2Fmovie-news%2Fkerala-film-critics-award-2019-nivin-pauly-manju-warrier-bag-top-honours-1.5145037 |title=Swasika wins the Kerala Film Critics Awards for best supporting actress }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|-

|രാമു കാര്യാട്ട് പുരസ്കാരം || 2019 || മികച്ച സഹനടി || ''ഇട്ടിമാണി – മെയ്ഡ് ഇൻ ചൈന''||{{Won}}
|-
|ഫ്ളവർ ടിവി അവാർഡ്സ് || 2017 || മികച്ച നടി ||''ചിന്താവിഷ്ടയായ സീത''||{{Won}}
|-
|അടൂർ ഭാസി ടെലിവിഷൻ അവാർഡ്സ് ||2017|| മികച്ച നടി || ''സീത''||{{Won}}&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://youtube.com/watch?v=0qcbajbsIR0 |title=Announcement of 2017 Adoor Bhashi Television Awards.}}&lt;/ref&gt;
|-
|6-ആമത് ശാന്താദേവി പുരസ്കാരം||2017 || മികച്ച നടി ||സീത||{{Won}}
|-
|ദൃശ്യ ടിവി അവാർഡ്സ് ||2015|| മികച്ച പുതുമുഖം||“ദത്തുപുത്രി“||{{Won}}
|}

==അവലംബം==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടിമാർ]]</text>
      <sha1>94qajk5zx4l9r7hm38khe64esix0wbg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അഡെകുൻലെ ഒ. ഒഡുൻസി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>589410</id>
    <revision>
      <id>4611840</id>
      <parentid>4526012</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T06:49:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7118" sha1="foycba7zzkb0illiv2dp26l3jcyk8sx" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox academic
| name          =കുൻലെ ഒഡുൻസി
| image          =
| image_size    = 230px 
| caption       =
| birth_date    =
| birth_place   =Nigeria
| death_date    =
| education     =BS, Health Sciences, 1981, MD, 1984, [[Obafemi Awolowo University|University of Ife]] &lt;br&gt; PhD, Immunogenetics, 1995, [[Weatherall Institute of Molecular Medicine]]
| thesis_title   =
| thesis_year     =
| spouse        =
| children      = 
| awards        = 
| workplaces    =[[ഷിക്കാഗോ സർവ്വകലാശാല കോംപ്രിഹെൻസിവ് കാൻസർ സെന്റർ]] &lt;br&gt; [[റോസ്വെൽ പാർക്ക് കോംപ്രിഹെൻസിവ് കാൻസർ സെന്റർ]]
}}ഒരു [[അമേരിക്ക]]ൻ ഗൈനക്കോളജിക്കൽ ഓങ്കോളജിസ്റ്റാണ് '''അഡെകുൻലെ ഒ. ഒഡുൻസി''' . 2020-ൽ ഒഡുൻസിയെ ഷിക്കാഗോ സർവ്വകലാശാലയുടെ സമഗ്ര കാൻസർ സെന്ററിന്റെ ഡയറക്ടറായി നിയമിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Staff |title=Dr. Adekunle Odunsi Named New Director of Comprehensive Cancer Center {{!}} BSD Diversity |url=https://voices.uchicago.edu/bsddiversity/2020/12/17/dr-adekunle-odunsi-named-new-director-of-comprehensive-cancer-center/ |work=voices.uchicago.edu |date=December 17, 2020 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും ==
നൈജീരിയയിൽ വളർന്ന,&lt;ref name=&quot;Drury&quot;&gt;{{cite news |last1=Drury |first1=Tracey |title=Buffalo was 'love at first sight' |url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2016/04/22/buffalo-was-love-at-first-sight.html |access-date=May 28, 2021 |publisher=Buffalo Business First |date=April 22, 2016 |archive-url=https://archive.today/20210528221425/https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2016/04/22/buffalo-was-love-at-first-sight.html#selection-1875.9-1875.14 |archive-date=May 28, 2021}}&lt;/ref&gt; ഒഡുൻസി തന്റെ ബാച്ചിലർ ഓഫ് സയൻസ് ബിരുദത്തിനും മെഡിക്കൽ ബിരുദത്തിനുമായി ഇഫെ സർവകലാശാലയിൽ ചേർന്നു. ഇതിനെ തുടർന്ന് വെതറോൾ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മോളിക്യുലാർ മെഡിസിനിൽ ഇമ്മ്യൂണോജെനെറ്റിക്സിൽ പിഎച്ച്ഡി പൂർത്തിയാക്കി&lt;ref&gt;{{cite web |title=Adekunle O. Odunsi MD, PhD |url=http://medicine.buffalo.edu/faculty/profile.html?ubit=aoodunsi |website=medicine.buffalo.edu |access-date=May 28, 2021}}&lt;/ref&gt;
== കരിയർ ==
യേൽ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ ഒബ്‌സ്റ്റെട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിയിൽ റെസിഡൻസി പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, ഒഡുൻസി റോസ്‌വെൽ പാർക്ക് കോംപ്രിഹെൻസീവ് കാൻസർ സെന്ററിൽ ഗൈനക്കോളജിക് ഓങ്കോളജിയിൽ ഫെലോ ആയി ചേർന്നു. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം സ്ഥാപനത്തിലെ ഫാക്കൽറ്റിയായിത്തീർന്നു. അണ്ഡാശയ ക്യാൻസറിലെ ട്യൂമർ ആന്റിജനുകളുടെ തന്മാത്രാ തിരിച്ചറിയൽ, രോഗത്തിനുള്ള വാക്സിൻ തെറാപ്പി വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള അവയുടെ പ്രയോഗം എന്നിവയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗവേഷണം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Chair&quot;&gt;{{cite web |title=Dr. Kunle Odunsi Named Chair of Gynecologic Oncology at Roswell Park Comprehensive Cancer Center |url=https://www.roswellpark.org/newsroom/201006-dr-kunle-odunsi-named-chair-gynecologic-oncology-roswell-park-comprehensive-cancer-center |website=roswellpark.org |access-date=May 28, 2021 |date=June 24, 2010 |archive-date=2023-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230126101353/https://www.roswellpark.org/newsroom/201006-dr-kunle-odunsi-named-chair-gynecologic-oncology-roswell-park-comprehensive-cancer-center |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2005 മുതൽ 2011 വരെ, കാൻസർ വാക്‌സിൻ സഹകരണത്തിന്റെ യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്‌സ് ഡയറക്‌ടറായിരിക്കെ ഒഡുൻസി ഇമ്മ്യൂണോളജിസ്റ്റ് ലോയ്ഡ് ജെ ഓൾഡുമായി സഹകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Dr. Kunle Odunsi Earns Team Science Award for Work With World-Renowned Immunologist |url=https://www.roswellpark.org/newsroom/202011-dr-kunle-odunsi-earns-team-science-award-work-world-renowned-immunologist |website=roswellpark.org |access-date=May 28, 2021 |date=November 14, 2020}}&lt;/ref&gt; 2010 ജൂലൈ 1-ന്, റോസ്വെൽ പാർക്ക് കോംപ്രിഹെൻസീവ് കാൻസർ സെന്ററിന്റെ ഗൈനക്കോളജിക് ഓങ്കോളജി വിഭാഗത്തിന്റെ ചെയർ ആയി ഒഡുൻസി നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Chair&quot;/&gt;  ഈ റോളിൽ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുമ്പോൾ, &quot;വെസ്റ്റേൺ ന്യൂയോർക്കിലെ ഹെൽത്ത് കെയർ പ്രൊഫഷനിൽ കാര്യമായ സംഭാവനകൾ നൽകിയ വ്യക്തി&quot; എന്ന നിലയിൽ 2012 ഡി'യൂവില്ലെ കോളേജ് അച്ചീവ്മെന്റ് ഇൻ ഹെൽത്ത് കെയർ അവാർഡും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |title=2 Roswell Park Faculty Receive Prestigious Awards; Colleagues Named to Professional Association Board |url=https://www.roswellpark.org/newsroom/201202-2-roswell-park-faculty-receive-prestigious-awards-colleagues-named-professional |website=roswellpark.org |access-date=May 28, 2021 |date=February 10, 2012 |archive-date=2023-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230126101353/https://www.roswellpark.org/newsroom/201202-2-roswell-park-faculty-receive-prestigious-awards-colleagues-named-professional |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==
{{Reflist}}

==External links==
{{Google Scholar id | UvBdM1wAAAAJ}}</text>
      <sha1>foycba7zzkb0illiv2dp26l3jcyk8sx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ആൻഡ്രൂ വിക്ടർ ബിയാൻകിൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>591099</id>
    <revision>
      <id>4611793</id>
      <parentid>4078585</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T20:30:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>756</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;Andrew_Biankin_Headshot.jpg&quot; നീക്കം ചെയ്യുന്നു, [[c:User:Polarlys|Polarlys]] എന്ന കാര്യനിർവ്വാഹകൻ അത് കോമൺസിൽ നിന്നും നീക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. കാരണം: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Andrew Biankin Headshot.jpg|]].</comment>
      <origin>4611793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5884" sha1="qz07quimlf8p0s8ml4sbibqiipzp76j" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox person
| honorific_prefix   = AO
| name               = Andrew Victor Biankin
| image              =
| birth_date         = 1966
| birth_place        = Sydney, Australia
| years_active       = 1990s-Now
}}
സ്കോട്ട്‌ലൻഡ് ആസ്ഥാനമായുള്ള ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ക്ലിനിക്ക്-സയന്റിസ്റ്റാണ് '''ആൻഡ്രൂ വിക്ടർ ബിയാൻകിൻ എഒ.'''  പുതിയ ചികിത്സാ തന്ത്രങ്ങൾ ത്വരിതപ്പെടുത്തുന്നതിന് കണ്ടെത്തൽ, പ്രീക്ലിനിക്കൽ, ക്ലിനിക്കൽ വികസനം എന്നിവ സമന്വയിപ്പിച്ച് ആരോഗ്യസംരക്ഷണ സംവിധാനങ്ങൾ പഠിക്കുന്നതിൽ കൃത്യമായ ഓങ്കോളജി പ്രാപ്തമാക്കുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനത്തിന് പ്രശസ്തനാണ്. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ആരോഗ്യ സംരക്ഷണ സംവിധാനങ്ങളുടെയും ഗവേഷകരുടെയും ഉപയോഗത്തിനായി സ്റ്റാൻഡേർഡ് പാൻ-ക്യാൻസർ പരിശോധനകൾ വികസിപ്പിക്കുന്നു.

ഗ്ലാസ്‌ഗോ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിലെ റീജിയസ് സർജറി പ്രൊഫസറായി ജോലി ചെയ്യുന്ന ബിയാൻകിൻ, ഒരു ക്ലിനിക്ക്-സയന്റിസ്റ്റ് എന്ന നിലയിൽ മെഡിക്കൽ ഗവേഷണത്തിനും പാൻക്രിയാറ്റിക് ക്യാൻസർ ചികിത്സയ്ക്കുമുള്ള വിശിഷ്ട സേവനത്തിന് 2019-ലെ രാജ്ഞിയുടെ ജന്മദിന ബഹുമതി പട്ടികയിൽ ഓർഡർ ഓഫ് ഓസ്‌ട്രേലിയയുടെ (AO) ഓഫീസറായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref&gt;Goodyer, Paula (24 August 2006) [https://www.smh.com.au/lifestyle/health-and-wellness/the-hidden-killer-20060824-gdo8oc.html The hidden killer], ''[[The Sydney Morning Herald]]'', [[Nine Entertainment Co.]] Retrieved 12 June 2019.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Hall, Ashley (15 April 2010) [https://www.abc.net.au/am/content/2010/s2873263.htm Australian researchers release first genetic road maps for pancreatic cancer], ''[[AM (Australian radio series)|AM]]'', [[Australian Broadcasting Corporation]]. Retrieved 12 June 2019.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;(25 October 2012) [https://www.news.com.au/national/aussies-make-pancreatic-cancer-find/news-story/6b56ec19325dbf721b87079711206f39 Aussies crack pancreatic cancer genetic mystery], ''[[news.com.au]]'', [[News Corp Australia]]. Retrieved 12 June 2019.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Grimm, Nick (26 February 2015) [https://www.abc.net.au/worldtoday/content/2015/s4187399.htm Medical breakthrough: Australian researchers map the genome for pancreatic cancer], ''[[The World Today (Australian radio program)|The World Today]]'', Australian Broadcasting Corporation. Retrieved 12 June 2019.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Campsie, Alison (13 May 2016) [https://www.scotsman.com/news-2-15012/meet-scotland-s-top-scientists-fighting-world-s-worst-diseases-1-4127626 Meet Scotland's top scientists fighting world's worst diseases], ''[[The Scotsman]]'', [[JPIMedia]]. Retrieved 12 June 2019.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Munro, Alistair (24 March 2017) [https://www.scotsman.com/news-2-15012/glasgow-scientists-leading-in-pancreatic-cancer-treatment-1-4402116 Glasgow scientists leading pancreatic cancer treatment], ''The Scotsman'', JPIMedia. Retrieved 12 June 2019.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Reporter, Scotsman (25 December 2018) [https://www.scotsman.com/regions/glasgow-strathclyde/glasgow-experts-lead-uk-pancreatic-cancer-research-1-4848626 Glasgow experts lead UK pancreatic cancer research], ''The Scotsman'', JPIMedia. Retrieved 12 June 2019.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Summers, Lisa (25 April 2019) [https://www.bbc.com/news/uk-scotland-48043186 Cancer test treats patients with precision], ''[[BBC News]]'', [[British Broadcasting Corporation]]. Retrieved 12 June 2019.&lt;/ref&gt; 

എഡിൻബറോയിലെ റോയൽ സൊസൈറ്റിയുടെ ഫെലോയും അക്കാദമി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസിന്റെ ഫെല്ലോയുമാണ് ബിയാങ്കിൻ.&lt;ref&gt;[https://www.rse.org.uk/fellow/andrew-biankin Fellow: Andrew Biankin], [[Royal Society of Edinburgh]]. Accessed 12 June 2019.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://acmedsci.ac.uk/fellows/fellows-directory/ordinary-fellows/fellow/Professor-Andrew-Biankin-0019226 Fellow: Andrew Biankin], [[Academy of Medical Sciences, United Kingdom|Academy of Medical Sciences]]. Accessed 12 June 2019.&lt;/ref&gt;[[കാൻസർ]], ജീനോമിക്സ്, പ്രിസിഷൻ മെഡിസിൻ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പ്രധാന മെഡിക്കൽ ജേണലുകളിൽ 160-ലധികം ലേഖനങ്ങൾ അദ്ദേഹം എഴുതിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[https://www.gpol.org/the-research-team/andrew-biankin Team: Andrew Biankin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230131232333/https://www.gpol.org/the-research-team/andrew-biankin/ |date=2023-01-31 }}, [[Glasgow Precision Oncology Laboratory]]. Accessed 12 June 2019.&lt;/ref&gt;

== അവലംബം==
{{reflist}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1966-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>qz07quimlf8p0s8ml4sbibqiipzp76j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അപ്പോൺ ദ മാജിക് റോഡ്‌സ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>592737</id>
    <revision>
      <id>4611887</id>
      <parentid>3940675</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T11:16:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9070" sha1="47mo9xuwwwolo7r0owotmt4njqhkbku" xml:space="preserve">{{cleanup|reason=യാന്ത്രികവിവർത്തനത്തിന്റെ പ്രശ്നങ്ങൾ|date=2023 ജൂലൈ}}
{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox film
| name           = Upon the Magic Roads
| image          = Upon_The_Magic_Roads_Film_Poster.jpg
| caption        = Theatrical release poster
| director       = [[Oleg Pogodin]]
| producer       = {{Plainlist|
* Anton Zlatopolskiy ([[:ru:Златопольский, Антон Андреевич|ru]])
* Sergey Selyanov ([[:ru:Сельянов, Сергей Михайлович|ru]])
* Aleksandr Gorokhov
* Natalya Smirnova
}}
| writer         = 
| screenplay     = {{Plainlist|
* Aleksey Borodachyov
* [[Oleg Pogodin]]
}}
| story          = Pyotr Yershov
| based_on       = {{based on|''[[The Humpbacked Horse]]''|Pyotr Yershov}}
| starring       = {{Plainlist|
* [[Anton Shagin]]
* Pavel Derevyanko
* [[Paulina Andreeva]]
* [[Mikhail Yefremov (actor)|Mikhail Yefremov]]
* [[Yan Tsapnik]]
* [[Oleg Taktarov]]
* [[Lyasan Utiasheva]]
* Aleksandr Semchev 
}}
| music          = {{Plainlist|
* Ivan Burlyaev
* Dmitry Noskov
* Konstantin Kupriyanov
* Aleksandr Shevchenko
}}
| cinematography = Vladimir Bashta ([[:ru:Башта, Владимир Владимирович|ru]])
| editing        = Serik Beiseu
| studio         = {{plainlist|
* CTB Film Company
* [[Russia-1]]
* CGF Company
* [[Cinema Foundation of Russia|Cinema Fund]]
* [[Columbia Pictures]]
}}
| distributor    = [[Sony Pictures Releasing]]
| released       = {{Film date|2021|2|18|[[Russia]]}}
| runtime        = 111 minutes
| country        = Russia
| language       = Russian
| budget         = {{plainlist|
* {{RUB}}600 million&lt;ref&gt;{{Cite web|language=ru|url=https://www.proficinema.ru/picture-making/detail.php?ID=226271|title=Конек-Горбунок|website=www.proficinema.ru|accessdate=2021-03-01}}&lt;/ref&gt;
* $7.7 million
}}
| gross          = {{plainlist|
* {{RUB}}1.176 billion&lt;ref&gt;[https://ekinobilet.fond-kino.ru/films/detail/111001321/ Box Office], [[Russian Cinema Fund]]`s Analytics (RCFA)&lt;/ref&gt;
* ~$19 million&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.the-numbers.com/movie/Konyek-Gorbunok-(2021-Russia)/Russia-(CIS)|title=Konyek Gorbunok - Financial Information Russia (CIS)|website=The Numbers|access-date=2021-04-13|archive-date=2021-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210413015223/https://www.the-numbers.com/movie/Konyek-Gorbunok-(2021-Russia)/Russia-(CIS)|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
}}
}}അലക്‌സി ബോറോഡാച്ചിയോവിന്റെ തിരക്കഥയിൽ നിന്ന് ഒലെഗ് പോഗോഡിൻ സംവിധാനം ചെയ്‌ത 2021 ലെ റഷ്യൻ തത്സമയ-ആക്ഷൻ/കമ്പ്യൂട്ടർ-ആനിമേറ്റഡ് ഫെയറി ടെയിൽ ഫാന്റസി ചിത്രമാണ് '''അപ്പോൺ ദ മാജിക് റോഡ്‌സ്'''. CTB ഫിലിം കമ്പനി, റഷ്യ-1, CGF കമ്പനി എന്നിവർ ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ച ഈ ചിത്രം, 1850-കളിലെ റഷ്യൻ യക്ഷിക്കഥയായ പ്യോട്ടർ പാവ്‌ലോവിച്ച് യെർഷോവിന്റെ ദി ഹംപ്ബാക്ക്ഡ് ഹോഴ്‌സിന്റെ (റു) സ്ലാവിക് നാടോടി കഥകളുടെ  ഒരു രൂപാന്തരമാണ്. സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ ചിത്രീകരിച്ച1941-ലെ ലൈവ്-ആക്ഷൻ ഫീച്ചർ-ലെംഗ്ത്ത് ഫിലിം,  അതേ പേരിൽ തന്നെയുള്ള 1947-ലെ ആനിമേറ്റഡ് സിനിമയുൾപ്പെടെ യക്ഷിക്കഥയുടെ മറ്റ് അഡാപ്റ്റേഷനുകളെ ഈ സിനിമ പിന്തുടരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.proficinema.ru/questions-problems/articles/detail.php?ID=230610 |title=Пришедшие с мечом: В прокат выходит российский &quot;Последний богатырь&quot; от Disney |language=Russian |trans-title=Those who came with a sword: Russian ''[[The Last Warrior (2017 film)|The Last Warrior]]'' from Disney is released |last=Latysheva |first=Marina |date=October 16, 2017 |work=ProfiCinema |access-date=February 9, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://rg.ru/2021/01/24/rg-sostavila-spisok-samyh-ozhidaemyh-filmov-2021-goda.html Кино с чернобыльским акцентом]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://tass.ru/kultura/9733191 |title=В Северной Америке частично возобновился российский кинопрокат |language=Russian |trans-title=Russian film distribution has partially resumed in North America |work=[[TASS]] |date=October 16, 2020 |access-date=February 9, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://daily.afisha.ru/news/45106-mihail-efremov-sidit-na-trone-v-treylere-skazki-konek-gorbunok/ |title=Михаил Ефремов сидит на троне в трейлере сказки &quot;Конек-горбунок&quot; |language=Russian |trans-title=Mikhail Efremov sits on the throne in the trailer for the fairy tale ''Upon the Magic Roads'' |last=Zornichenko |first=Konstantin |date=December 15, 2020 |work=Afisha Daily |access-date=February 9, 2021}}&lt;/ref&gt;ആന്റൺ ഷാഗിൻ ഇവാൻ ദി ഫൂളായും ഇതിൽ പൗളിന ആൻഡ്രീവ ദി സാർ മെയ്ഡനായും പാവൽ ഡെറെവ്യാങ്കോ, ലിയാസൻ ഉതിയാഷേവ, അലക്‌സാണ്ടർ സെംചേവ് എന്നിവരുടെ ശബ്ദത്തിൽ അഭിനയിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.vokrug.tv/article/show/mihail_efremov_i_paulina_andreeva_ispolnyat_glavnye_roli_v_otechestvennom_animatsionnom_blokbastere_konekgorbunok_66125/ |title=Михаил Ефремов и Паулина Андреева исполнят главные роли в отечественном анимационном блокбастере &quot;Конек-Горбунок&quot; |language=Russian |trans-title=Mikhail Efremov and Paulina Andreeva will play the main roles in the national animated blockbuster ''Upon the Magic Roads'' |last=Entyakova |first=Anna |date=April 17, 2018 |work=Around TV |access-date=February 9, 2021}}&lt;/ref&gt;

2018-ൽ സെന്റ് പീറ്റേഴ്‌സ്ബർഗിന് സമീപമാണ് പ്രധാന ഫോട്ടോഗ്രാഫി നടന്നത്.&lt;ref name=&quot;:17&quot;&gt;{{cite web |url=https://tricolortvmag.ru/article/movies/v-peterburge-zavershayutsya-semki-filma-skazki-konek-gorbunok-25-08-2018/ |title=Все звезды будут здесь: в Петербурге завершаются съемки сказочного фильма &quot;Конек-Горбунок&quot; |language=Russian |trans-title=All the stars will be here: shooting of the fairy-tale film ''Upon the Magic Roads'' is nearing completion in St. Petersburg |date=August 25, 2018 |work=TV Mag |access-date=February 10, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:18&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.metronews.ru/novosti/peterbourg/reviews/film-konek-gorbunok-udivit-kostyumami-peterburzhcev-1445114/ |title=Фильм &quot;Конёк-горбунок&quot; удивит костюмами петербуржцев |language=Russian |trans-title=The film ''Upon the Magic Roads'' will surprise Petersburgers with costumes |last=Bobrovich |first=Alena |date=August 13, 2018 |work=Metro Moscow |access-date=February 10, 2021}}&lt;/ref&gt;കോസ്റ്റ്യൂം ഡിസൈനർമാരുടെയും സെറ്റ് ഡിസൈനർമാരുടെയും ഒരു പ്രൊഡക്ഷൻ ടീം, പശ്ചാത്തല വിഷ്വൽ ഇഫക്‌റ്റുകളുള്ള സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയർമാർ, അഭിനേതാക്കൾ, നടിമാർ, ക്യാമറാമാൻമാർ എന്നിവരുടെയും പ്രൊഫഷണൽ സഹായം ആവശ്യമുള്ള ഒരു ഫിലിം മേക്കിംഗ് എക്സിബിഷനായിരുന്നു ഈ ചിത്രം. യക്ഷിക്കഥ നഗരത്തിന്റെ കൃത്യമായ പകർപ്പിൽ യെർഷോവ് ചിത്രീകരിച്ചുകൊണ്ട് സെറ്റ് പീസുകൾ ഫാന്റസി ലോകത്തെ പുനർനിർമ്മിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
== അവലംബം==
{{reflist}}

== External links ==
* {{IMDb title|id=11390180}}
{{Portal bar|Film|Russia|Children's literature}}

[[വർഗ്ഗം:2021-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>47mo9xuwwwolo7r0owotmt4njqhkbku</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സൊന്നാലി സെയ്ഗാൾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>601642</id>
    <revision>
      <id>4611741</id>
      <parentid>4106313</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T14:18:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6834" sha1="azpxm24gq6z9ijwwfny91btk8sagf8n" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = Sonnalli A Sajnani
| image              = Sonnalli Seygall, 6th Nykaa Femina Beauty Awards 2020 (2) (cropped).jpg
| caption            = Seygall in 2020
| birth_name         = Sonnali Seygall
| birth_date         = {{birth date and age|df=y|1989|05|01}}
| birth_place        = [[Calcutta]], [[West Bengal]], India
| death_date         = 
| death_place        = 
| nationality        = 
| occupation         = Actress
| years_active       = 2011–present
| height             = 
| spouse             = {{Marriage|Ashesh L Sajnani|2023}}
}}
'''സൊന്നാലി എ സജ്‌നാനി''' (ജനനം 1 മെയ് 1989) &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://hindi.news18.com/news/entertainment/bollywood-interesting-facts-about-actress-sonnalli-seygall-on-her-birthday-4225976.html|title=Sonnalli Seygall Birthday Special: सोनाली सहगल को योग-फिटनेस से है बेहद प्यार, जानें एक्ट्रेस की खास बातें|access-date=14 August 2022|date=1 May 2022|website=News18 हिंदी|language=hi|archive-date=2022-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20220814103018/https://hindi.news18.com/news/entertainment/bollywood-interesting-facts-about-actress-sonnalli-seygall-on-her-birthday-4225976.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/sonnalli-seygall-i-am-trying-my-best-to-stay-sane-101619867572975.html|title=Sonnalli Seygall : I am trying my best to stay sane|access-date=14 August 2022|date=1 May 2021|website=Hindustan Times|language=en}}&lt;/ref&gt; ഒരു ഇന്ത്യൻ നടിയാണ്. 2011-ൽ ലവ് രഞ്ജൻ സംവിധാനം ചെയ്ത ''പ്യാർ കാ പഞ്ച്‌നാമ എന്ന'' ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് അവരുടെ സിനിമാ അരങ്ങേറ്റം. വിക്രാന്ത് ചൗധരിയുടെ വേഷത്തിൽ റയോ ബഖിർത്തയ്‌ക്കൊപ്പം റിയയായി അഭിനയിച്ചു. ''പ്യാർ കാ പഞ്ച്‌നാമ 2'', ''വെഡ്ഡിംഗ് പുള്ളവ്'' എന്നിവയിലും സൊന്നാലി അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ ദിവസം (ഒക്‌ടോബർ 16) റിലീസ് ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.asianage.com/bollywood/i-shot-non-stop-106-hours-480|title='I shot non-stop for 106 hours'- Sonnalli Seygall|access-date=15 October 2012|date=6 October 2015|publisher=Asian Age|archive-date=2015-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20151008040431/http://www.asianage.com/bollywood/i-shot-non-stop-106-hours-480|url-status=dead}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.asianage.com/bollywood/i-shot-non-stop-106-hours-480 &quot;'I shot non-stop for 106 hours'- Sonnalli Seygall&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151008040431/http://www.asianage.com/bollywood/i-shot-non-stop-106-hours-480 |date=2015-10-08 }}. Asian Age. 6 October 2015&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;15 October&lt;/span&gt; 2012&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; അടുത്തിടെ [[സൽമാൻ ഖാൻ|സൽമാൻ ഖാനൊപ്പം]] തംസ് അപ്പിന്റെ പരസ്യത്തിൽ അഭിനയിച്ചിരുന്നു.

''[[ഫെമിന മിസ്സ് ഇന്ത്യ|മിസ് ഇന്ത്യ വേൾഡ് വൈഡ്]]'' മത്സരത്തിൽ ഭാഗ്യം പരീക്ഷിക്കാൻ തീരുമാനിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് അവർ ഒരു റാംപ് മോഡലായിരുന്നു.  കനേഡിയൻ ഗായകനായ പ്രേമിന്റെയും ( [[ദ ടൈംസ് ഗ്രൂപ്പ്|ടൈംസ്]] ) ഡോ. സിയൂസിന്റെയും (സ്റ്റുഡിയോ വൺ) സംഗീത വീഡിയോകളിൽ അവർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. റീബോക്ക്, കാസ്ട്രോൾ, ഇന്ത്യടൈംസ്, ഫിലിംഫെയർ, [[ദ ടൈംസ്‌ ഓഫ്‌ ഇന്ത്യ|ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ]], ദാദാഗിരി (റിയാലിറ്റി ഷോ) എന്നിവയുടെ തത്സമയ പരിപാടികളിൽ അവതാരകയായി പ്രവർത്തിച്ച അവർ റഷ്യയിലെ ഇന്ത്യൻ എംബസിയിലും അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

നവജ്യോത് ഗുലാത്തി സംവിധാനം ചെയ്ത സണ്ണി സിംഗ്, [[സുപ്രിയ പഥക്|സുപ്രിയ പതക്]], [[പൂനം ദില്ലൺ|പൂനം ദില്ലൻ എന്നിവർ]] അഭിനയിച്ച ''ജയ് മമ്മി ഡി'' എന്ന റൊമാന്റിക് കോമഡിയിലും സോന്നാലി പ്രധാന വേഷം ചെയ്തു. ഈ ചിത്രം 2020 ജനുവരിയിൽ റിലീസ് ചെയ്തു.

== സ്വകാര്യ ജീവിതം ==
2023 ജൂണിൽ, റെസ്റ്റോറേറ്റർ ആഷേഷ് എൽ സജ്‌നാനിയുമായി അവർ വിവാഹിതയായി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/sonnalli-seygall-first-day-after-marriage-with-husband-101686233049190.htm|title=Sonnalli Seygall shares pics from first day after marriage, sips coffee with husband in varmala|access-date=9 June 2023|date=8 June 2023|website=Hindustan Times}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://m.timesofindia.com/entertainment/hindi/bollywood/news/sonnalli-seygall-ties-the-knot-with-restaurateur-ashesh-l-sajnani/articleshow/100823636.cms|title=Sonnalli Seygall ties the knot with restaurateur Ashesh L Sajnani|access-date=9 June 2023|date=8 June 2023|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==

[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:മേയ് 1-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1989-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കൊൽക്കത്തയിൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>azpxm24gq6z9ijwwfny91btk8sagf8n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>602971</id>
    <revision>
      <id>4611769</id>
      <parentid>4460363</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T17:40:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32389" sha1="1nvk077upptrqa8ge31pz1ra4kpscrb" xml:space="preserve">{{pu|Free trade agreement}}
സഹകരിക്കുന്ന [[രാഷ്ട്രം|രാഷ്ട്രങ്ങൾക്കിടയിൽ]] ഒരു സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര മേഖല രൂപീകരിക്കുന്നതിനുള്ള [[അന്താരാഷ്ട്ര നിയമം|അന്താരാഷ്ട്ര നിയമമനുസരിച്ചുള്ള]] ഒരു കരാറാണ് '''സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാർ'''. ബൈലാറ്ററൽ (ഉഭയകക്ഷി), മൾട്ടിലാറ്ററൽ (ബഹുമുഖം) എന്നിങ്ങനെ രണ്ടുതരത്തിലുള്ള വ്യാപാര കരാറുകളുണ്ട്: രണ്ട് രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വ്യാപാര നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാൻ സമ്മതിക്കുമ്പോഴാണ് ബൈലാറ്ററൽ വ്യാപാര കരാറുകൾ ഉണ്ടാകുന്നത്. മൂന്നോ അതിലധികമോ രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള കരാറുകളാണ് മൾട്ടിലാറ്ററൽ കരാറുകൾ, അവ ചർച്ച ചെയ്യാനും അംഗീകരിക്കാനും ഏറ്റവും ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. &lt;ref&gt;[https://www.edumaritime.net/icc-academy/free-trade-agreement-certificate-ftac-online Free Trade Agreement, ICC Academy]&lt;/ref&gt;

വ്യാപാര ഉടമ്പടികളുടെ ഒരു രൂപമായ സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാറുകൾ, വ്യാപാര തടസ്സങ്ങൾ കുറയ്ക്കുകയോ ഇല്ലാതാക്കുകയോ ചെയ്യുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ രാജ്യങ്ങൾ ഇറക്കുമതിയിലും കയറ്റുമതിയിലും ചുമത്തുന്ന താരിഫുകളും തീരുവകളും നിർണ്ണയിക്കുന്നു, അങ്ങനെ [[അന്താരാഷ്ട്രവാണിജ്യം|അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാരം]] പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;The Balance&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thebalance.com/free-trade-agreement-types-and-examples-3305897|title=3 Types of Free Trade Agreements and How They Work|access-date=2019-03-24|website=The Balance|archive-date=2017-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20170131030921/https://www.thebalance.com/free-trade-agreement-types-and-examples-3305897|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; അത്തരം കരാറുളിൽ സാധാരണയായി നിക്ഷേപം, [[ബൗദ്ധികസ്വത്തവകാശം|ബൗദ്ധിക സ്വത്ത്]], സർക്കാർ സംഭരണം, സാങ്കേതിക മാനദണ്ഡങ്ങൾ, സാനിറ്ററി, ഫൈറ്റോസാനിറ്ററി പ്രശ്നങ്ങൾ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ വ്യാപാര സുഗമമാക്കലും നിയമനിർമ്മാണവും സംബന്ധിച്ച വ്യവസ്ഥകളും ഉൾപ്പെടുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://trade.ec.europa.eu/tradehelp/free-trade-agreements|title=Rules of origin under free-trade agreements|access-date=2019-06-06|website=EC Trade Helpdesk|archive-url=https://web.archive.org/web/20180507101515/https://trade.ec.europa.eu/tradehelp/free-trade-agreements|archive-date=2018-05-07}}&lt;/ref&gt;

കസ്റ്റംസ് യൂണിയനുകളും സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര മേഖലകളും തമ്മിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട വ്യത്യാസങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്. രണ്ട് തരത്തിലുള്ള ട്രേഡിംഗ് ബ്ളോക്കിനും ആന്തരിക ക്രമീകരണങ്ങളുണ്ട്, അത് വ്യാപാരം ഉദാരവൽക്കരിക്കുന്നതിനും പരസ്പരം വ്യാപാരം സുഗമമാക്കുന്നതിനുമായി സഹായിക്കുന്നു. കസ്റ്റംസ് യൂണിയനുകളും സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര മേഖലകളും തമ്മിലുള്ള നിർണായക വ്യത്യാസം [[wiktionary:third party|മൂന്നാം കക്ഷികളോടുള്ള]] അവരുടെ സമീപനമാണ്. ഒരു കസ്റ്റംസ് യൂണിയൻ എല്ലാ കക്ഷികളും നോൺ-പാർട്ടികളുമായുള്ള വ്യാപാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഒരേ തരത്തിലുള്ള ബാഹ്യ താരിഫുകൾ സ്ഥാപിക്കുകയും നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുമ്പോൾ, ഒരു സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര മേഖലയിലെ കക്ഷികൾ അത്തരമൊരു ആവശ്യകതയ്ക്ക് വിധേയമല്ല. പകരം, അവർ ആവശ്യമെന്ന് കരുതുന്ന, കക്ഷികളല്ലാത്തവരിൽ നിന്നുള്ള ഇറക്കുമതികൾക്ക് ബാധകമാകുന്ന ഏത് താരിഫ് വ്യവസ്ഥയും സ്ഥാപിക്കുകയും പരിപാലിക്കുകയും ചെയ്യാം. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Krueger|first=Anne|date=1995|title=Free Trade Agreements versus Customs Unions|url=https://www.nber.org/papers/w5084.pdf|journal=NBER Working Paper No. 5084}}&lt;/ref&gt; യോജിച്ച ബാഹ്യ താരിഫുകളില്ലാത്ത ഒരു സ്വതന്ത്ര-വ്യാപാര മേഖലയിൽ, വ്യാപാര വ്യതിചലനത്തിന്റെ അപകടസാധ്യത ഇല്ലാതാക്കാൻ, കക്ഷികൾ റൂൾസ് ഓഫ് ഒറിജിൻ നിയമങ്ങൾ സ്വീകരിക്കും. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://findrulesoforigin.org/glossary/glossary_roo|title=Rules of Origin Facilitator|access-date=2019-06-06|website=ITC|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623041241/http://findrulesoforigin.org/Glossary/Glossary_Roo|archive-date=2019-06-23}}&lt;/ref&gt;

[[ഗാട്ട് കരാർ]] (GATT 1994) യഥാർത്ഥത്തിൽ [[ചരക്ക്|ചരക്കുകളിലെ]] സ്വതന്ത്ര വ്യാപാരം മാത്രം ഉൾപ്പെടുത്താൻ നിർവചിച്ചതാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.wto.org/english/tratop_e/region_e/regatt_e.htm|title=The basic rules for goods|website=WTO}}&lt;/ref&gt; സമാനമായ ഉദ്ദേശത്തോടെയുള്ള ഒരു ഉടമ്പടി, ഉദാഹരണത്തിന്, സേവനങ്ങളിലെ വ്യാപാരത്തിന്റെ ഉദാരവൽക്കരണം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിന്, &quot;എക്കണോമിക് ഇന്റഗ്രേഷൻ എഗ്രിമെന്റ് (സാമ്പത്തിക സംയോജന ഉടമ്പടി)&quot; എന്ന നിലയിൽ ജനറൽ എഗ്രിമെന്റ് ഓൺ ട്രേഡ് ഇൻ സർവ്വീസ് (GATS) ആർട്ടിക്കിൾ V പ്രകാരം നാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;
{{Cite web|url=https://www.wto.org/english/docs_e/legal_e/26-gats_01_e.htm#articleV|title=General Agreement on Trade in Services|website=WTO}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പ്രായോഗികമായി, ഈ പദം ഇപ്പോൾ രാഷ്ട്രീയ ശാസ്ത്രം, നയതന്ത്രം, സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രം എന്നിവയിൽ ചരക്കുകൾ മാത്രമല്ല സേവനങ്ങളും നിക്ഷേപങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന കരാറുകളെ സൂചിപ്പിക്കാൻ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. എഫ്ടിഎ പോലെയുള്ള അന്താരാഷ്‌ട്ര നിക്ഷേപ കരാറുകളിലും പാരിസ്ഥിതിക വ്യവസ്ഥകൾ കൂടുതൽ സാധാരണമായിരിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Condon|first=Madison|date=2015-01-01|title=The Integration of Environmental Law into International Investment Treaties and Trade Agreements: Negotiation Process and the Legalization of Commitments|url=https://scholarship.law.bu.edu/faculty_scholarship/989|journal=Virginia Environmental Law Journal|volume=33|issue=1|pages=102}}&lt;/ref&gt; '''{{Rp|104}}'''

== ചരിത്രം ==
1877-ൽ തന്നെ [[ഓസ്ട്രേലിയയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും ടെറിട്ടറികളും|ഓസ്‌ട്രേലിയൻ കോളനികളെ]] പരാമർശിച്ചുകൊണ്ട് &quot;ഫ്രീ ട്രേഡ് എഗ്രിമെന്റ്&quot; എന്ന പദപ്രയോഗം [[ഓക്സ്ഫഡ് ഇംഗ്ലീഷ് ഡിൿഷ്ണറി|ഓക്സ്ഫഡ് നിഘണ്ടു]] രേഖപ്പെടുത്തുന്നു &lt;ref&gt;
{{Cite OED|free trade}}
&lt;/ref&gt; 

== സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാറുകളുടെ നിയമവശങ്ങൾ ==
ഒരു സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര മേഖലയിലേക്കുള്ള കക്ഷികൾ പരസ്പരം പ്രത്യേകമായി നൽകുന്ന മുൻഗണനകൾ കാരണം [[ലോക വ്യാപാര സംഘടന|വേൾഡ് ട്രേഡ് ഓർഗനൈസേഷന്റെ]] (ഡബ്ല്യുടിഒ) മോസ്റ്റ് ഫേവേട് നേഷൻ (ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട രാഷ്ട്രം) തത്ത്വത്തിന് സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര മേഖലകളുടെ രൂപീകരണം ഒരു അപവാദമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.meti.go.jp/english/report/data/2015WTO/02_01.pdf|title=Most-Favored-Nation Treatment Principle|website=METI}}&lt;/ref&gt; ഗാട്ട് കരാറിന്റെ ആർട്ടിക്കിൾ XXIV ഡബ്ല്യുടിഒ അംഗങ്ങളെ സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര മേഖലകൾ സ്ഥാപിക്കുന്നതിനോ അല്ലെങ്കിൽ അവ സ്ഥാപിക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ ഇടക്കാല കരാറുകൾ സ്വീകരിക്കുന്നതിനോ അനുവദിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, സ്വതന്ത്ര-വ്യാപാര മേഖലകളുമായി അല്ലെങ്കിൽ , അല്ലെങ്കിൽ സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര മേഖലകളുടെ രൂപീകരണത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ഇടക്കാല കരാറുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി വ്യവസ്ഥകൾ ഉണ്ട്.

ഒന്നാമതായി, അത്തരം സ്വതന്ത്ര-വ്യാപാര മേഖല രൂപീകരിക്കുന്ന സമയത്ത് ഒപ്പിട്ട ഓരോ കക്ഷികളും പരിപാലിക്കുന്ന കടമകളും മറ്റ് നിയന്ത്രണങ്ങളും അത്തരം സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര മേഖലയിലെ കക്ഷികളല്ലാത്തവരുമായുള്ള വ്യാപാരത്തിന് പാടില്ല. അതിലെ അംഗങ്ങൾക്കിടയിൽ മുൻഗണനാ പരിഗണന നൽകുന്നതിന് ഒരു സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര മേഖല സ്ഥാപിക്കുന്നത് ഡബ്ല്യുടിഒ നിയമപ്രകാരം നിയമാനുസൃതമാണ്, എന്നാൽ ഒരു സ്വതന്ത്ര-വ്യാപാര മേഖലയിലെ കക്ഷികൾക്ക് പ്രദേശം സ്ഥാപിക്കുന്നതിന് മുമ്പുള്ളതിനേക്കാൾ കുറഞ്ഞ രീതിയിൽ കക്ഷികളല്ലാത്തവരോട് പെരുമാറാൻ അനുവാദമില്ല. ഗാട്ട് ആർട്ടിക്കിൾ XXIV അനുശാസിക്കുന്ന രണ്ടാമത്തെ ആവശ്യകത, സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര മേഖലയ്ക്കുള്ളിലെ എല്ലാ വ്യാപാരത്തിനും താരിഫുകളും മറ്റ് തടസ്സങ്ങളും ഇല്ലാതാക്കണം എന്നതാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.wto.org/english/docs_e/legal_e/gatt47.pdf|title=General Agreement on Tariffs and Trade|website=WTO}}&lt;/ref&gt;

സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര മേഖലകൾ രൂപീകരിക്കുന്ന സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാറുകൾ പൊതുവെ ബഹുമുഖ വ്യാപാര വ്യവസ്ഥകള്ക്ക് പുറത്താണ്. എന്നിരുന്നാലും, പുതിയ സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാറുകൾ അവസാനിപ്പിക്കുമ്പോൾ ഡബ്ല്യുടിഒ അംഗങ്ങൾ സെക്രട്ടേറിയറ്റിനെ അറിയിക്കണം, കൂടാതെ തത്ത്വത്തിൽ സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാറുകൾ പ്രാദേശിക വ്യാപാര കരാറുകളുടെ നിയന്ത്രണത്തിനായുള്ള കമ്മിറ്റിയായ കമ്മിറ്റി ഓൺ റീജിയണൽ ട്രേഡ് എഗ്രിമെന്റസിന് കീഴിൽ അവലോകനത്തിന് വിധേയമാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.wto.org/english/tratop_e/region_e/regcom_e.htm|title=The Committee on Regional Trade Agreements|website=WTO}}&lt;/ref&gt; സ്വതന്ത്ര-വ്യാപാര മേഖലകളിൽ ഉടലെടുക്കുന്ന ഒരു തർക്കം ഡബ്ല്യുടിഒയുടെ തർക്ക പരിഹാരത്തിനുള്ള ഡിസ്പ്യൂട്ട് സെറ്റിൽമെന്റ്  ബോഡിയിൽ വ്യവഹാരത്തിന് വിധേയമല്ല, &quot;ഡബ്ല്യുടിഒ പാനലുകൾ അവ പാലിക്കുമെന്നും ഒരു പ്രത്യേക കേസിൽ അധികാരപരിധി പ്രയോഗിക്കാൻ വിസമ്മതിക്കുമെന്നും യാതൊരു ഉറപ്പുമില്ല&quot;. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Todeschini-Marthe|first=Céline|date=2018|title=Dispute Settlement Mechanisms Under Free Trade Agreements and the WTO: Stakes, Issues and Practical Considerations: A Question of Choice?|url=http://www.kluwerlawonline.com/GTCJ2018044|journal=Global Trade and Customs Journal|volume=13|issue=9|pages=387–403|doi=10.54648/GTCJ2018044}}&lt;/ref&gt;

ഗാട്ട് കരാറിന്റെ ആർട്ടിക്കിൾ XXIV പ്രകാരം  അനുവദനീയമായ ഒരു പരസ്പര ഉടമ്പടിയാണ് സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാർ. അതേസമയം, 1979-ലെ ജനറാള് എഗ്രിമെന്റ് ഓൺ താരിഫ് ആന്റ് ട്രേഡ് (GATT) -ൽ ഒപ്പുവെച്ച രാജ്യങ്ങൾ അംഗീകരിച്ച തീരുമാനം വികസ്വര, വികസിത രാജ്യങ്ങൾക്ക് അനുകൂലമായ സ്വയംഭരണ വ്യാപാര ക്രമീകരണങ്ങൾ അനുവദിച്ചിരിക്കുന്നു. ജനറലൈസ്ഡ് സിസ്റ്റം ഓഫ് പ്രിഫറൻസസിന്റെ (GSP) ഡബ്ല്യുടിഒ യുടെ നിയമപരമായ അടിസ്ഥാനമാണിത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.wto.org/english/docs_e/legal_e/enabling1979_e.htm|title=Enabling Clause 1979|website=WTO}}&lt;/ref&gt; സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാറുകളും പ്രിഫറൻഷ്യൽ ട്രേഡ് എഗ്രിമെന്റുകളും (ഡബ്ല്യുടിഒ നാമകരണം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്) എംഎഫ്എൻ തത്വത്തിനെതിരാണെന്ന് കണക്കാക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://ptadb.wto.org/|title=Database on Preferential Trade Arrangements|website=WTO}}&lt;/ref&gt;

== സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാറുകളുടെ സാമ്പത്തിക വശങ്ങൾ ==

=== വ്യാപാരം വഴിതിരിച്ചുവിടലും വ്യാപാരം സൃഷ്ടിക്കലും ===
പൊതുവേ, ''ട്രേഡ് ഡൈവേർഷൻ'' എന്നതിനർത്ഥം ഒരു സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാർ, പ്രദേശത്തിന് പുറത്തുള്ള കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമായ വിതരണക്കാരിൽ നിന്ന് വ്യാപാരത്തെ മേഖലകൾക്കുള്ളിലെ കാര്യക്ഷമത കുറഞ്ഞവരിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടും എന്നാണ്. അതേസമയം, ''ട്രേഡ് ക്രിയേഷൻ'' എന്നത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ഒരു സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാർ ഏരിയ മറ്റൊരുതരത്തിൽ നിലവിലില്ലാത്ത വ്യാപാരം സൃഷ്ടിക്കുന്നു എന്നാണ്. എല്ലാ സാഹചര്യങ്ങളിലും വ്യാപാരം സൃഷ്ടിക്കുന്നത് ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ ദേശീയ ക്ഷേമം ഉയർത്തും. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://internationalecon.com/Trade/Tch110/T110-2A.php|title=International Trade Theory and Policy|last=Suvanovic|first=Steven|website=Internationalecon}}&lt;/ref&gt;

വ്യാപാരം സൃഷ്ടിക്കലും വ്യാപാരം വഴിതിരിച്ചുവിടലും ഒരു സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാർ സ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ നിർണായകമാണ്. വ്യാപാരം സൃഷ്ടിക്കുന്നത്  ഉയർന്ന വിലയുള്ള നിർമ്മാതാവിൽ നിന്ന് കുറഞ്ഞ വിലയിലേക്ക് ഉപഭോഗം മാറാൻ ഇടയാക്കും, അങ്ങനെ വ്യാപാരം വികസിക്കും. നേരെമറിച്ച്, വ്യാപാരം വഴിതിരിച്ചുവിടുന്നത് പ്രദേശത്തിന് പുറത്തുള്ള കുറഞ്ഞ ചിലവ് ഉൽപ്പാദകരിൽ നിന്ന് എഫ്ടിഎയ്ക്കുള്ളിലെ ഉയർന്ന വിലയിലേക്ക് വ്യാപാരം മാറുന്നതിലേക്ക് നയിക്കും. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sanandres.esc.edu.ar/secondary/economics%20packs/international_economics/page_35.htm|title=Trade creation and trade diversion|access-date=2023-08-14|archive-date=2021-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211020154939/http://www.sanandres.esc.edu.ar/secondary/economics%20packs/international_economics/page_35.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; വിലകുറഞ്ഞ ഇറക്കുമതി സാധനങ്ങൾ വാങ്ങാനുള്ള അവസരം നഷ്‌ടമാകുന്നതിനാൽ എഫ്‌ടിഎയ്‌ക്കുള്ളിലെ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് അത്തരമൊരു മാറ്റം പ്രയോജനപ്പെടില്ല. എന്നിരുന്നാലും, വ്യാപാര വഴിതിരിച്ചുവിടൽ എല്ലായ്‌പ്പോഴും മൊത്തം ദേശീയ ക്ഷേമത്തെ ദോഷകരമായി ബാധിക്കില്ലെന്ന് സാമ്പത്തിക വിദഗ്ധർ പറയുന്നു: വഴിതിരിച്ചുവിട്ട വ്യാപാരത്തിന്റെ അളവ് ചെറുതാണെങ്കിൽ, മൊത്തം ദേശീയ ക്ഷേമം പോലും മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ഇതിന് കഴിയും. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Cheong|first=Juyoung|date=2010|title=Free Trade Area and Welfare:Is A Bigger Trade Diversion More Detrimental|url=http://www.etsg.org/ETSG2010/papers/Cheong.pdf|journal=ETSG 2010 Lausanne Twelfh Annual Conference}}&lt;/ref&gt;

=== സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാറുകൾ പബ്ലിക് ഗുഡ്സ് എന്ന നിലയിൽ ===
സാമ്പത്തിക വിദഗ്ധർ സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാറുകളെ എത്രത്തോളം പബ്ലിക് ഗുഡ്സ് ആയി കണക്കാക്കാം എന്ന് വിലയിരുത്താൻ ശ്രമിച്ചിട്ടുണ്ട്. അന്താരാഷ്‌ട്ര വ്യാപാര തർക്കങ്ങളിൽ മദ്ധ്യസ്ഥരായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന എംബഡഡ് ട്രിബ്യൂണലുകളുടെ സംവിധാനമായ സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാറുകളുടെ ഒരു പ്രധാന ഘടകത്തെ അവർ ആദ്യം അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നു. വ്യാപാര ഉടമ്പടികളിൽ സ്ഥിരീകരിക്കുന്ന നിലവിലുള്ള ചട്ടങ്ങൾക്കും അന്താരാഷ്ട്ര സാമ്പത്തിക നയങ്ങൾക്കും വ്യക്തത നൽകുന്ന ശക്തിയായി ഇവ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Mavroidis|first=Petros|date=2012|title=Free Lunches? WTO as Public Good, and the WTO's View of Public Goods|journal=European Journal of International Law|volume=23|issue=3|pages=731–742|doi=10.1093/ejil/chs055}}&lt;/ref&gt;

=== ഡബ്ല്യുടിഒയുടെ റീജിയണൽ ട്രേഡ് എഗ്രിമെന്റ്സ് ഇൻഫർമേഷൻ സിസ്റ്റം ===
ഡബ്ല്യുടിഒ അംഗങ്ങൾ തങ്ങളുടെ സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാറുകൾ ഡബ്ല്യുടിഒയുടെ സെക്രട്ടേറിയറ്റിനെ അറിയിക്കാൻ ബാധ്യസ്ഥരായതിനാൽ, ഈ ഡാറ്റാബേസ് സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാറുകളെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും ഔദ്യോഗിക വിവരങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത് (ഡബ്ല്യുടിഒ ഭാഷയിൽ റീജിയണൽ ട്രേഡ് എഗ്രിമെന്റ് (പ്രാദേശിക വ്യാപാര കരാർ) എന്ന് വിളിക്കുന്നു). രാജ്യം അല്ലെങ്കിൽ വിഷയം (ചരക്കുകൾ, സേവനങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ ചരക്കുകളും സേവനങ്ങളും) അനുസരിച്ച് ഡബ്ല്യുടിഒയെ അറിയിച്ച വ്യാപാര കരാറുകളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ തേടാൻ ഡാറ്റാബേസ് ഉപയോക്താക്കളെ അനുവദിക്കുന്നു. ഈ ഡാറ്റാബേസ് ഉപയോക്താക്കൾക്ക് പ്രാബല്യത്തിലുള്ള എല്ലാ കരാറുകളുടെയും പുതുക്കിയ ലിസ്റ്റ് നൽകുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, ഡബ്ല്യുടിഒയെ അറിയിക്കാത്തവ ഇതിൽ കാണുകയില്ല. ഈ കരാറുകളുടെ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ അടങ്ങിയ റിപ്പോർട്ടുകൾ, പട്ടികകൾ, ഗ്രാഫുകൾ, പ്രത്യേകിച്ച് മുൻഗണനാ താരിഫ് വിശകലനം എന്നിവയും ഇത് പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://rtais.wto.org/ui/PublicMaintainRTAHome.aspx|title=Regional Trade Agreements Information System|website=WTO}}&lt;/ref&gt;

=== ഐടിസിയുടെ മാർക്കറ്റ് ആക്സസ് മാപ്പ് ===
ബിസിനസുകൾ, സർക്കാരുകൾ, ഗവേഷകർ എന്നിവരെ മാർക്കറ്റ് ആക്‌സസ് പ്രശ്‌നങ്ങളിൽ സഹായിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ ഇന്റർനാഷണൽ ട്രേഡ് സെന്റർ (ഐടിസി) മാർക്കറ്റ് ആക്‌സസ് മാപ്പ് വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. ഓൺലൈൻ ടൂൾ ആയ മാർക്കറ്റ് ആക്‌സസ് മാപ്പിൽ ഉള്ള ഡാറ്റാബേസിൽ, ഡബ്ല്യുടിഒയെ ഔദ്യോഗികമായി അറിയിച്ചിട്ടുള്ളവയിൽ മാത്രം പരിമിതപ്പെടുത്താതെ, എല്ലാ സജീവ വ്യാപാര കരാറുകളിലെയും താരിഫ്, നോൺ-താരിഫ് തടസ്സങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. മുൻഗണനേതര വ്യാപാര കരാറുകളുടെ ഡാറ്റയും ഇത് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. 2019 വരെ, മാർക്കറ്റ് ആക്‌സസ് മാപ്പ് കരാറുകളിലേക്കും അവയുടെ ഉത്ഭവ നിയമങ്ങളിലേക്കും ഡൗൺലോഡ് ചെയ്യാവുന്ന ലിങ്കുകൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.macmap.org/|title=Market Access Map|website=ITC}}&lt;/ref&gt; ഈ വർഷം വരാനിരിക്കുന്ന മാർക്കറ്റ് ആക്‌സസ് മാപ്പിന്റെ പുതിയ പതിപ്പ്, പ്രസക്തമായ കരാർ പേജുകളിലേക്ക് നേരിട്ടുള്ള വെബ് ലിങ്കുകൾ നൽകുകയും മറ്റ് ഐടിസിയുടെ ടൂളുകളിലേക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് റൂൾസ് ഓഫ് ഒറിജിൻ ഫെസിലിറ്റേറ്ററുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും. സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാറുകൾ മനസ്സിലാക്കുന്നതിനും ഈ കരാറുകൾക്ക് കീഴിലുള്ള ആവശ്യകതകൾക്ക് യോഗ്യത നേടുന്നതിനും സംരംഭങ്ങളെ സഹായിക്കുന്ന ഒരു ബഹുമുഖ ഉപകരണമായി ഇത് മാറുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://findrulesoforigin.org/|title=Rules of Origin Facilitator|website=ITC}}&lt;/ref&gt;

== ഇതും കാണുക ==

* സ്വതന്ത്ര വ്യാപാരം
* ബൈലാറ്ററൽ സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാറുകളുടെ പട്ടിക
* മൾട്ടിലാറ്ററൽ സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാറുകളുടെ പട്ടിക
* വ്യാപാര കരാർ

== അവലംബം ==
{{Reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==

* [http://rtais.wto.org/UI/PublicSearchByMemberResult.aspx?MemberCode=918&amp;lang=1&amp;redirect=1 ഡബ്ല്യുടിഒയുടെ RTA ഇൻഫർമേഷൻ സിസ്റ്റം]
* [https://www.macmap.org/Default.aspx ഐടിസിയുടെ മാർക്കറ്റ് ആക്‌സസ് മാപ്പ്]   {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190605163211/https://www.macmap.org/Default.aspx|date=2019-06-05}}&lt;
* [http://findrulesoforigin.org/ ഐടിസിയുടെ റൂൾസ് ഓഫ് ഒറിജിൻ ഫെസിലിറ്റേറ്റർ]
* [https://wits.worldbank.org/gptad.html ലോകബാങ്കിന്റെ ഗ്ലോബൽ പ്രിഫറൻഷ്യൽ ട്രേഡ് ഡാറ്റാബേസ്]
* [http://www.aladi.org/sitioAladi/index.html ലാറ്റിൻ അമേരിക്കൻ ഇന്റഗ്രേഷൻ അസോസിയേഷൻ]   {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201203192754/http://www2.aladi.org/sitioAladi/index.html|date=2020-12-03}}&lt;
* [http://www.bilaterals.org/ ബൈലാറ്ററൽസ്]
* [https://aric.adb.org/fta-country ഏഷ്യൻ റീജിയണൽ ഇന്റഗ്രേഷൻ സെന്റർ]
* [http://www.sice.oas.org/ അമേരിക്കൻ സ്റ്റേറ്റ്സ് ഫോറിൻ ട്രേഡ് ഇൻഫർമേഷൻ സിസ്റ്റം]
{{free trade agreements}}
{{Authority Control}}

[[വർഗ്ഗം:സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാറുകൾ]]</text>
      <sha1>1nvk077upptrqa8ge31pz1ra4kpscrb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2023-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങളുടെ പട്ടിക</title>
    <ns>0</ns>
    <id>603056</id>
    <revision>
      <id>4611819</id>
      <parentid>4607893</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T04:03:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99425" sha1="4bcpwas0av07c1fcit4f3qga8bumxdi" xml:space="preserve">{{s-start}}
{{succession box|title=[[മലയാളചലച്ചിത്രം|മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]|before=[[2022-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങളുടെ പട്ടിക|2022-ലെ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]|after= |years='''2023'''|}}
{{s-end}}

== ജനുവരി – മാർച്ച് ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;unsortable&quot; |പ്രകാശനം 
!ചലച്ചിത്രം
!സംവിധാനം 
!അഭിനേതാക്കൾ 
!നിർമ്മാണ കമ്പനി / സ്റ്റുഡിയോ
!അവലംബം 
|-
| rowspan=&quot;15&quot; style=&quot;text-align:center; background:#AF7AC5; textcolor:#000;&quot; |'''ജ&lt;br /&gt;നു&lt;br /&gt;വ&lt;br /&gt;രി'''
|rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center;background:#D7BDE2;&quot;|'''1'''
|''ചൂട്''
|അരുൺ കിഷോർ
|{{Plain list|
* യമുന ചുങ്കപ്പള്ളി
* [[വിജിലേഷ് കാരയാട്]]
}}
|BG9 ഫിലിം ഹൗസ്
|&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=vinay_ops |title=Choodu on Saina Play |url=https://www.binged.com/streaming-premiere-dates/choodu-streaming-online-watch/ |access-date=2023-01-03 |website=Binged |language=en-US |archive-date=2025-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250423202629/https://www.binged.com/streaming-premiere-dates/choodu-streaming-online-watch/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=www.ayyo.in |title=മോഹത്തിന്റെ കഥ പറയുന്ന 'ചൂട് ' |url=http://ayyo.in/Cinema_more.php?page=508 |access-date=2023-01-03 |website=ayyo.in |archive-date=2023-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230103050314/http://ayyo.in/Cinema_more.php?page=508 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dinesh |first=A. S. |date=2022-12-31 |title=ചൂട് ട്രെയിലർ സൈന പ്ലേയിലൂടെ.. |url=https://www.4starnews.in/choodu-trailer-by-Saina-Play |access-date=2023-01-03 |website=Four star news |language=ml |archive-date=2023-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230103050315/https://www.4starnews.in/choodu-trailer-by-Saina-Play |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;6&quot; style=&quot;text-align:center;background:#D7BDE2;&quot; |'''6'''
|''ജിന്ന്''
|[[സിദ്ധാർഥ് ഭരതൻ]]
|{{Plain list|
* [[സൗബിൻ സാഹിർ]]
* [[ഷറഫുദ്ദീൻ]]
* [[ഷൈൻ ടോം ചാക്കോ]]
* [[ശാന്തി ബാലചന്ദ്രൻ]]
* [[ജാഫർ ഇടുക്കി]]
}}
|സ്ട്രെയ്റ്റ്ലൈൻ സിനിമാസ്
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/djinn-releasing-tomorrow-soubin-shahir-sidharth-bharathan-ro0v2b |title=തടസങ്ങൾ ഒഴിവായി; 'ജിന്ന്' നാളെ മുതൽ |date=5 January 2023 |access-date=5 January 2023 |work=Asianet News}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[എന്നാലും ന്റെളിയാ]]''
| ബാഷ് മുഹമ്മദ്
| {{Plain list|
* [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]]
* ഗായത്രി അരുൺ
* [[സിദ്ദിഖ് (നടൻ)|സിദ്ദിഖ്]]
* [[ലെന]]
}}
| മാജിക്ക് ഫ്രെയിംസ്
| &lt;ref&gt;{{cite news |url=https://m.cinemaexpress.com/malayalam/news/2022/dec/08/suraj-venjaramoodus-ennalum-nte-aliya-gets-release-date-37521.amp |title=Suraj Venjaramoodu's Ennalum Nte Aliya gets release date |date=8 December 2022 |work=Cinema Express |access-date=2 January 2023 |archive-date=2023-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230102052635/https://m.cinemaexpress.com/malayalam/news/2022/dec/08/suraj-venjaramoodus-ennalum-nte-aliya-gets-release-date-37521.amp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ''തേര്''
| എസ്. ജെ. സിനു
| {{Plain list|
* [[അമിത് ചക്കാലക്കൽ]]
* [[കലാഭവൻ ഷാജോൺ]]
* [[ബാബുരാജ്]]
}}
| ബ്ലൂ ഹിൽ നെയ്ൽ കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ്, നൈൽ ആൻഡ് ബ്ലൂ ഹിൽ മോഷൻ പിക്ചേഴ്സ്
| &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/theru-teaser-amith-chakalakkal-starrer-promises-a-pulsating-thriller/articleshow/91703731.cms |title='Theru' teaser: Amith Chakalakkal starrer promises a pulsating thriller |date=21 May 2022 |access-date=2 January 2023 |work=The Times Of India}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''ഇരു''
| ഫാദർ വർഗ്ഗീസ് ലാൽ
| രാജീവ് രാജൻ, നയന എൽസ, ഡെയിൻ ഡേവിസ്, [[രഞ്ജി പണിക്കർ]]
| ഷേക്സ്പിയർ പിക്ചേഴ്സ്
| &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2022/12/26/first-feature-film-kerala-priest-set-for-release.html |title=First feature film by a Kerala priest all set for release |date=26 December 2022 |access-date=2 January 2023 |work=OnManorama}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Othello adaptation Iru is a tale of caste politics |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/jan/06/othello-adaptation-iru-is-a-tale-of-caste-politics-38454.html |access-date=2023-04-10 |website=[[Cinema Express]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ചേയ്സിംഗ് ഡേയ്സ്''
|പോൾ ആന്റോൺ
|ലെയ്സൺ ജോൺ, രഘുനാഥ്, സജീവ് അഷ്ടമി, അഞ്ജലി
|മൈപപ്പ പ്രൊഡക്ഷൻസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Chasing Days (2023) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in kochi - BookMyShow |url=https://in.bookmyshow.com/kochi/movies/chasing-days/ET00349274 |access-date=2023-01-07 |website=in.bookmyshow.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|''സോഫി''
|ജോബി വയലുങ്കൽ
|സ്വാതി ത്യാഗി, ധനുജ റെഡ്ഡി, ഡിബിൻ വി.
|വയലുങ്കൽ ഫിലിംസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sofi (2023) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in kochi - BookMyShow |url=https://in.bookmyshow.com/kochi/movies/sofi/ET00349351 |access-date=2023-01-06 |website=in.bookmyshow.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sofi {{!}} സോഫി: Madeness of Love (2023) - Mallu Release {{!}} Watch Malayalam Full Movies |url=https://www.mallurelease.com/2022/11/sofi-madeness-of-love.html |access-date=2023-01-06 |language=english}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center;background:#D7BDE2;&quot;| '''19'''
| ''[[നൻപകൽ നേരത്ത് മയക്കം]]''
| [[ലിജോ ജോസ് പെല്ലിശ്ശേരി]]
| [[മമ്മൂട്ടി]], [[അശോകൻ (നടൻ)|അശോകൻ]], രമ്യ പാണ്ഡ്യൻ, [[കൈനകരി തങ്കരാജ്]]
| മമ്മൂട്ടി കമ്പനി, ആമേൻ മൂവി മൊണാസ്ട്രി
| &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/mammoottys-film-nanpakal-nerathu-mayakkam-gets-release-date-8366013|title=Mammootty's film Nanpakal Nerathu Mayakkam gets release date |date=6 January 2023 |work=The Indian Express |access-date=13 January 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;5&quot; style=&quot;text-align:center;background:#D7BDE2;&quot; | '''20'''
| ''ആയിഷ''
| ആമീർ പള്ളിക്കൽ
| [[മഞ്ജു വാര്യർ]], [[കൃഷ്ണ ശങ്കർ]], [[രാധിക (നടി)|രാധിക]]
| ഫെതർ ടച്ച് മൂവി ബോക്സ്, ക്രോസ് ബോർഡർ ക്യാമറ, ഇമാജിൻ സിനിമാസ് ലാസ്റ്റ് എക്സിറ്റ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 December 2022 |title= Manju Warrier's 'Ayisha' gets a release date |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2022/dec/10/manju-warriers-ayishagets-a-release-date-2526629.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221224090537/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2022/dec/10/manju-warriers-ayishagets-a-release-date-2526629.html |archive-date=24 December 2022 |access-date=24 December 2022 |website= [[The New Indian Express]] |language=English 
}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''പൂവൻ''
| വിനീത് വാസുദേവൻ
| [[ആന്റണി വർഗീസ്‌]], [[സജിൻ ചെറുകയിൽ]], വിനീത് വാസുദേവൻ, വിനീത് വിശ്വം
| ഷെബിൻ ബാക്കർ പ്രൊഡക്ഷൻസ്, സ്റ്റക്ക് കൗസ്
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/movies/antony-vargheses-upcoming-film-poovans-new-song-palli-medayil-out-now-6658129.html|title=Antony Varghese's Upcoming Film Poovan's New Song Palli Medayil Out Now|access-date=24 December 2022|date=20 December 2022|website=News18 India|language=English|archive-url=https://web.archive.org/web/20221224091633/https://www.news18.com/news/movies/antony-vargheses-upcoming-film-poovans-new-song-palli-medayil-out-now-6658129.html|archive-date=24 December 2022|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
|''പ്രേമിക''
|സജീവ് കിളികുളം
|സജീവ് കിളികുളം
|ജയേന്ദ്രനാഥ് ഫിലിംസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/rewa/movies/premika/ET00350495|title=Premika (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date in rewa-  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://filmgappa.com/premika-malayalam-film-upcoming/|title=Premika - Malayalam Film - Upcoming|date=January 30, 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
|''തേൾ''
|ഷാഫി എസ്.എസ്.
|ഡയാന ഹമീദ്, നന്ദു ആനന്ദ്, സാജൻ പള്ളുരുത്തി
|തൻവീർ ക്രിയേഷൻസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Admin |date=2021-10-23 |title=വിഭ ജയപ്രകാശിൻറെ സ്വരസിദ്ധിയിൽ മറ്റൊരു മെലഡി ഇന്ദ്രജാലം....-Song from the movie Thel |url=https://silma.in/song-from-the-movie-thel/ |access-date=2023-01-21 |website=Silma.in |language=en-US |archive-date=2023-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230121083246/https://silma.in/song-from-the-movie-thel/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.filmibeat.com/movies/thel.html|title=Thel (2023) Movie: കാസ്റ്റ് &amp; ക്രു, റിലീസ് ഡേറ്റ്, ട്രൈലെർ , സോങ്‌സ് , നിരൂപണം, തേൾ വാർത്തകൾ, ഫോട്ടോസ് , വീഡിയോസ് - Filmibeat Malayalam|website=FilmiBeat}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''വനിത''
| റഹീം ഖാദർ
| [[ലെന]], [[സലീം കുമാർ]], [[സീമ ജി. നായർ]], നവാസ് വള്ളിക്കുന്ന്
| ഷട്ടർ സൗണ്ട് എന്റർടൈൻമെന്റ് 
| &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://malayalam.samayam.com/photo-gallery/cinema/actress-lena-new-pics-goes-viral-on-social-media/amp_photoshow/96917475.cms |title=കരിയറിലെ ശക്തമായ കഥാപാത്രം; വീണ്ടും പൊലീസ് വേഷത്തിൽ ലെന |date=12 January 2023 |access-date=13 January 2023 | work=Malayalam Samayam}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background:#D7BDE2;&quot;| '''26'''
| ''[[എലോൺ (മലയാള ചലച്ചിത്രം)|എലോൺ]]''
| [[ഷാജി കൈലാസ്]]
| [[മോഹൻലാൽ]]
| [[ആശിർവാദ് സിനിമാസ്]]
| &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/mohanlals-alone-trailer-out-shaji-kailas-film-to-release-on-january-26-2316126-2023-01-02|title=Mohanlal's Alone trailer out. Shaji Kailas' film to release on January 26 |date=2 January 2023 |access-date=2 January 2023 |work=India Today}}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[തങ്കം (ചലച്ചിത്രം)|തങ്കം]]''
|സഹീദ് അറാഫത്ത്
|[[ബിജു മേനോൻ]], [[വിനീത് ശ്രീനിവാസൻ]], [[അപർണ ബാലമുരളി]], [[ദിലീഷ് പോത്തൻ]]
|വർക്കിംഗ് ക്ലാസ് ഹീറോസ്, ഫഹദ് ഫാസിൽ ആൻഡ് ഫ്രണ്ട്സ്
|&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2023/jan/05/vineeth-sreenivasan-biju-menon-film-thankam-gets-release-date-2534694.amp |title=Vineeth Sreenivasan-Biju Menon film 'Thankam' gets release date |date=5 January 2023 |access-date=6 January 2023 |work=The New Indian Express |archive-date=2023-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230127205940/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2023/jan/05/vineeth-sreenivasan-biju-menon-film-thankam-gets-release-date-2534694.amp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|- February!
| rowspan=&quot;20&quot; style=&quot;text-align:center; background:#5DADE2; textcolor:#000;&quot; |'''ഫെ&lt;br /&gt;ബ്രു&lt;br /&gt;വ&lt;br /&gt;രി'''
| rowspan=&quot;6&quot; style=&quot;text-align:center; background:#AED6F1;&quot; | '''3'''
| ''ഇരട്ട''
| രോഹിത് എം.ജി. 
| [[ജോജു ജോർജ്]], [[അഞ്ജലി (നടി)|അഞ്ജലി]], [[സൃന്ദ അർഹാൻ]], ശ്രീകാന്ത് മുരളി
| അപ്പു പാത്തു പപ്പു പ്രൊഡക്ഷൻസ്, മാർട്ടിൻ പ്രക്കാട്ട് ഫിലിംസ് 
| &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/joju-george-starrer-iratta-to-release-on-february/articleshow/96939514.cms |title=Joju George starrer 'Iratta' to release on February |date=12 January 2023 |work=The Times Of India | access-date=13 January 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[രോമാഞ്ചം]]''
|ജിത്തു മാധവൻ
|[[സൗബിൻ സാഹിർ]], [[ചെമ്പൻ വിനോദ് ജോസ്‌]], [[അർജുൻ അശോകൻ]]
|ജോൺപോൾ ജോർജ്ജ് പ്രൊഡക്ഷൻസ്, ഗപ്പി പ്രൊഡക്ഷൻസ്
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://zeenews.india.com/malayalam/movies/romancham-movie-release-date-announced-soubin-shahir-starrer-movie-set-to-release-on-2023-february-3-123509 |title=Romancham Movie: ഇനി വൈകില്ല!!! സൗബിന്റെ 'രോമാഞ്ചം' തിയേറ്ററുകളിലേക്ക്; റിലീസ് പ്രഖ്യാപിച്ചു |date=21 January 2023 |access-date=3 February 2023 |work=Zee News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Soubin Shahir, Arjun Ashokan-starrer Romancham gets a release date |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/jan/20/soubin-shahir-arjun-ashokan-starrer-romancham-gets-a-release-date-39042.html |access-date=2023-02-03 |website=[[Cinema Express]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|''വാസന്തി''
|ഷിനോസ് റഹ്മാൻ, സജാസ് റഹ്മാൻ
|[[സ്വാസിക]], [[സിജു വിൽസൺ]], [[ശബരീഷ് വർമ്മ]]
|വിൽസൺ പിക്ചേഴ്സ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2019ലെ മികച്ച ചിത്രം റിലീസായത് ഇന്നലെ; വൈകിയത് എന്തുകൊണ്ടെന്നു നായിക പറയുന്നു |url=https://malayalam.indianexpress.com/entertainment/swasika-vijay-says-about-the-delay-to-release-vasanthi-movie-best-feature-film-kerala-state-750551/ |access-date=2023-02-06 |website=Indian Express Malayalam |date=5 February 2023 |language=ml}}&lt;/ref&gt;
|-
|''വെടിക്കെട്ട്''
|[[വിഷ്ണു ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]], [[ബിബിൻ ജോർജ്]]
|[[വിഷ്ണു ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]], [[ബിബിൻ ജോർജ്]], ഐശ്വര്യ അനിൽ കുമാർ, സമദ് സുലൈമാൻ
|ശ്രീ ഗോകുലം മൂവീസ്
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/vedikkettu-trailer-vishnu-unnikrishnan-and-bibin-george-to-lock-horns-in-this-action-drama/articleshow/97242480.cms |title='Vedikkettu' trailer: Vishnu Unnikrishnan and Bibin George to lock horns in this action drama |date=23 January 2023 |access-date=3 February 2023 |work=The Times Of India}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://m.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/jan/15/vishnu-unnikrishnan-bibin-george-starrer-vedikettu-gets-a-release-date-38778.amp |title=Vishnu Unnikrishnan-Bibin George starrer Vedikettu gets a release date |date=15 January 2023 |access-date=3 February 2023 |work=Cinema Express |archive-date=2023-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230203111620/https://m.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/jan/15/vishnu-unnikrishnan-bibin-george-starrer-vedikettu-gets-a-release-date-38778.amp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ''മോമോ ഇൻ ദുബായ്'' 
| അമീൻ അസ്ലം
| [[അനു സിതാര]], [[ജോണി ആന്റണി]], [[അജു വർഗ്ഗീസ്]], [[ഹരീഷ് കണാരൻ]], അനീഷ് ജി. മേനോൻ,
| ഇമാജിൻ സിനിമാസ്, ക്രോസ് ബോർഡർ ക്യാമറ
| &lt;ref&gt;{{cite news |url=https://m.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/jan/05/momo-in-dubai-in-gets-a-release-date-38437.amp |title=Momo in Dubai gets a release date |date=5 January 2023 |access-date=13 January 2023 |work=The Cinema Express |archive-date=2023-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230113140519/https://m.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/jan/05/momo-in-dubai-in-gets-a-release-date-38437.amp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://m.timesofindia.com/videos/entertainment/regional/malayalam/momo-in-dubai-gets-a-release-date/amp_videoshow/96834027.cms |title='Momo in Dubai' gets a release date |date=6 January 2023 |access-date=13 January 2023 |work=The Times Of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ഐപിസി 302''
|ഷാജു ആർ.
|അരിസ്റ്റോ സുരേഷ്, രമേഷ് വലിയശാല
|ഹാഫ്മൂൺ സിനിമാസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ipc-302/ET00351522|title=IPC 302 (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center; background:#AED6F1;&quot;| '''9'''
| ''ക്രിസ്റ്റഫർ''
| [[ബി. ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]]
| [[മമ്മൂട്ടി]], വിനയ് റായ്, [[സ്നേഹ]], [[അമല പോൾ]], [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]], [[ഷൈൻ ടോം ചാക്കോ]]
| ആർഡി ഇല്യൂമിനേഷൻസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Mammootty starrer 'Christopher' gets a release date! - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mammootty-starrer-christopher-gets-a-release-date/articleshow/97514707.cms |access-date=2023-02-01 |website=The Times of India |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center; background:#AED6F1;&quot;| '''10'''
| ''രേഖ''
| ജിതിൻ ഐസക് തോമസ്
| [[വിൻസി അലോഷ്യസ്]], ഉണ്ണി ലാലു
| സ്റ്റോൺ ബെഞ്ച് ഫിലിംസ് ആൻഡ് ഒറിജിനൽസ്
| &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/rekha-teaser-vincy-aloshious-unni-lalus-crackling-chemistry-will-keep-you-hooked/articleshow/97244746.cms |title='Rekha' teaser: Vincy Aloshious - Unni Lalu's crackling chemistry will keep you hooked |date=23 January 2023 |access-date=3 February 2023 |work=The Times Of India}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/vincy-aloshious-movie-rekha-official-teaser-rowa5k |title=കാർത്തിക് സുബ്ബരാജ് അവതരിപ്പിക്കുന്ന 'രേഖ'; രസിപ്പിച്ച് ടീസർ, റിലീസ് ഫെബ്രുവരിയിൽ |date=22 January 2023 |access-date=3 February 2023 |work=Asianet News}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center; background:#AED6F1;&quot;| '''17'''
| ''എങ്കിലും ചന്ദ്രികേ''
| ആദിത്യൻ ചന്ദ്രശേഖരൻ
|[[നിരഞ്ജന അനൂപ്‌]],  [[ബേസിൽ ജോസഫ്]], [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]], [[തൻവി റാം]], [[സൈജു കുറുപ്പ്]]
| ഫ്രൈഡേ ഫിലിം ഹൗസ്
| &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/enkilum-chandrike-release-date-suraj-venjaramoodu-starrer-to-hit-the-big-screens-on-this-date/articleshow/97371980.cms |title='Enkilum Chandrike' release date: Suraj Venjaramoodu starrer to hit the big screens on THIS date |date=27 January 2023 |access-date=3 February 2023 |work=The Times Of India}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://m.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/jan/19/basil-josephs-enkilum-chandrike-gets-a-release-date-38995 |title=Basil Joseph's Enkilum Chandrike gets a release date |date=19 January 2023 |access-date=3 February 2023 |work=Cinema Express }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
| ''ക്രിസ്റ്റി''
| ആൽവിൻ ഹെൻറി
| [[മാളവിക മോഹനൻ]], [[മാത്യു തോമസ്]]
| റോക്കി മൗണ്ടൻ സിനിമാസ്
| &lt;ref&gt;{{Cite web |title='Christy' is not 'Malena', clarifies Malavika Mohanan |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2023/jan/29/christy-is-not-malena-clarifies-malavika-mohanan-2542488.html |access-date=2023-01-29 |website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Teaser of Malavika Mohanan and Mathew Thomas' 'Christy' out! - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/teaser-of-malavika-mohanan-and-mathew-thomas-christy-out/articleshow/97419439.cms |access-date=2023-01-29 |website=The Times of India |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''ഡിയർ വാപ്പി''
| ഷാൻ തുളസീധരൻ
| [[ലാൽ]], നിരഞ്ജൻ രാജു, അനഘ നാരായണൻ
| ക്രൗൺ ഫിലിംസ്
| &lt;ref&gt;{{Cite news |title=Dear VaappiU |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-details/dear-vaappi/movieshow/93347763.cms |access-date=2023-02-18 |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;9&quot; style=&quot;text-align:center; background:#AED6F1;&quot; | '''24'''
| ''പ്രണയ വിലാസം''
| നിഖിൽ മുരളി
| [[അർജുൻ അശോകൻ]], [[അനശ്വര രാജൻ]], [[മമിത ബൈജു]], [[മിയ ജോർജ്ജ്]], മനോജ് കെ.യു.
| ഗ്രീൻ റൂം പ്രൊഡക്ഷൻസ്
| &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/pranaya-vilasam-release-date-anaswara-rajan-starrer-to-hit-the-big-screens-on-this-date/articleshow/97479159.cms |title=Pranaya Vilasam' release date: Anaswara Rajan starrer to hit the big screens on THIS date |date=31 January 2023 |access-date=3 February 2023|work=The Times Of India}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''ബൂമറാങ്''
| മനു സുധാകരൻ
| [[സംയുക്ത മേനോൻ]], [[ഷൈൻ ടോം ചാക്കോ]], [[ചെമ്പൻ വിനോദ് ജോസ്‌|ചെമ്പൻ വിനോദ് ജോസ്]] 
|ഈസി ഫ്ലൈ പ്രൊഡക്ഷൻസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Samyuktha starrer 'Boomerang' gets a release date |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/samyuktha-menon-starrer-boomerang-gets-a-release-date/articleshow/97947932.cms?from=mdr |access-date=2023-02-21 |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ധരണി''
|ബി. ശ്രീവല്ലഭൻ
|രതീഷ് രവി, [[എം.ആർ. ഗോപകുമാർ]]
|പാരലാക്സ് ഫിലിം ഹൗസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=കുട്ടികൾക്കു വേണ്ടി ധരണി |url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/dharani-movie-for-children-1.6082237 |access-date=2023-02-27 |website=Mathrubhumi |date=12 October 2021 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/trivandrum/movies/dharani/ET00353257|title=Dharani (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date in trivandrum-  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''ഓ മൈ ഡാർലിംഗ്''
| ആൽഫ്രഡ് ഡി സാമുവൽ
| അനിഖ സുരേന്ദ്രൻ, മെൽവിൻ ജി. ബാബു
|ആഷ് ട്രീ വെഞ്ചേഴ്സ്
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Anikha Surendran: 'Oh My Darling' does not glamourize the consumption of alcohol - EXCLUSIVE! |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/anikha-surendran-oh-my-darling-does-not-glamourize-the-consumption-of-alcohol-exclusive/articleshow/98187101.cms?from=mdr |access-date=2023-02-25 |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ഏകൻ''
|നെറ്റോ ക്രിസ്റ്റഫർ
|[[മണികണ്ഠൻ ആർ. ആചാരി]], അഞ്ജലി കൃഷ്ണ
|ലാ ഫ്രെയിംസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ekan/ET00353357|title=Ekan (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Daily |first=Keralakaumudi |title=Amidst the big movie rush, Ekan set for February 24th |url=https://keralakaumudi.com/en/news/news.php?id=1007368 |access-date=2023-02-27 |website=Keralakaumudi Daily |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''ന്റിക്കാക്കാക്കൊരു പ്രേമണ്ടാർന്ന്''
| ആദിൽ എം. അഷറഫ്
| [[ഭാവന (നടി)|ഭാവന]], [[ഷറഫുദ്ദീൻ]]
|ബോൺഹോമി എന്റർടൈൻമെന്റ്സ്, ലണ്ടൻ ടാക്കീസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Bhavana starrer 'Ntikkakkakkoru Premandaarnnu' release postponed |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/bhavana-starrer-ntikkakkakkoru-premandaarnnu-release-postponed/articleshow/98000863.cms?from=mdr |access-date=2023-02-21 |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''ഡിവോഴ്സ്''
|മിനി ഐ.ജി
|ഷിബാല ഫാറാഹ്, അഖില നാഥ്, പ്രിയംവത, അശ്വതി 
| [[കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര വികസന കോർപ്പറേഷൻ]]
|&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Nagarajan |first=Saraswathy |date=2023-02-25 |title='Divorce' movie review: A sensitive take on what happens when a spouse turns into a stranger |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/divorce-movie-review-a-sensitive-take-on-what-happens-when-a-spouse-turns-into-a-stranger/article66552427.ece |access-date=2023-02-26 |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''സന്തോഷം''
|അജിത് വി. തോമസ്
|[[അനു സിതാര]], [[മല്ലിക സുകുമാരൻ]], [[കലാഭവൻ ഷാജോൺ]], [[അമിത് ചക്കാലക്കൽ]]
|മിസ്-എൻ-സീൻ എന്റർടൈൻമെന്റ്
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title='Santhosham' trailer: Anu Sithara starrer promises an emotional family entertainer |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/santhosham-trailer-anu-sithara-starrer-promises-an-emotional-family-entertainer/articleshow/97940381.cms?from=mdr |access-date=2023-02-26 |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''പള്ളിമണി''
|അനിൽ കുമ്പഴ
|[[നിത്യ ദാസ്]], കൈലാഷ്, [[ശ്വേത മേനോൻ]]
|എൽഎ പ്രൊഡക്ഷൻസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title='Pallimani' gets a release date |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/pallimani-gets-a-release-date/articleshow/97837078.cms?from=mdr |access-date=2023-02-26 |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;25&quot; style=&quot;text-align:center; background:#26C6DA; textcolor:#000;&quot; |'''മാ&lt;br /&gt;ർ&lt;br /&gt;ച്ച്'''
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;text-align:center;background:#80DEEA;&quot; |'''3'''
| ''പകലും പാതിരാവും''
|അജയ് വാസുദേവ്
|[[കുഞ്ചാക്കോ ബോബൻ]], [[രജീഷ വിജയൻ]], [[ഗുരു സോമസുന്ദരം]]
|ശ്രീ ഗോകുലം മൂവീസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kunchako Boban, Rajisha Vijayan's Pakalum Paathiravum to hit screens on this date |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/feb/13/kunchako-boban-rajisha-vijayan-starrer-pakalum-paathiravum-to-hit-screens-on-this-date-39944.html |access-date=2023-03-03 |website=[[Cinema Express]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|''കൃതി''
|സുരേഷ് യുപിആർഎസ്
|[[ഇർഷാദ്]], [[മീരാ വാസുദേവ്]], അജിൻ ഷാജി
|ദേശികൻ റെയിൻഡ്രോപ്സ് സിനിമാസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/trivandrum/movies/krithi/ET00354042|title=Krithi (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date in trivandrum-  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Krithi (2019) |url=https://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=6066 |access-date=2023-03-06 |website=www.malayalachalachithram.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|''മറിയം''
|ബിബിൻ ജോയ്, ഷിഹ ബിബിൻ
|മൃണാളിനി സൂസൻ ജോർജ്ജ്, ജോസഫ് ചിലമ്പൻ, രേഖ ലക്ഷ്മി
|എഎംകെ പ്രൊഡക്ഷൻസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/trivandrum/movies/mariyam/ET00353941|title=Mariyam (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date in trivandrum-  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mariyam Malayalam Movie Trailer, Mariyam Malayalam Movie Song |url=https://www.thrissurkerala.com/movies2/Mariyam-Malayalam-Movie-Trailer-Songs.html |access-date=2023-03-06 |website=www.thrissurkerala.com }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മാർച്ച് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഇരട്ട സംവിധായകർ ഒരുക്കുന്ന മറിയം പൂർത്തിയായി, ഇത് മറിയത്തിന്റെ കഥ!! |url=https://malayalam.samayam.com/malayalam-cinema/movie-news/shooting-of-the-film-mariyam-compleated/articleshow/88372976.cms |access-date=2023-03-06 |website=Samayam Malayalam |language=ml}}&lt;/ref&gt;
|-
|''പാതിരാക്കാറ്റ്''
|നജീബ് മടവൂർ
|ശ്രീറാം കാർത്തിക്, ആവണി, ഷാരോൺ, [[സാജു നവോദയ]]
|സന നിയ പ്രൊഡക്ഷൻ ഹൗസ് എൽഎൽപി
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/trivandrum/movies/pathirakattu/ET00353976|title=Pathirakattu (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date in trivandrum-  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.doolnews.com/the-shooting-of-pathirakat-has-been-completed-64-116.html|title=ശ്രീറാം കാർത്തിക് നായകനാകുന്ന ഫാമിലി സസ്പെൻഡ് ത്രില്ലർ; പാതിരാകാറ്റിന്റെ ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായി|access-date=2022-08-15|date=2022-12-24}}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[ഉരു (ചലച്ചിത്രം)|ഉരു]]''
|ഇ. എം. അഷ്റഫ്
|[[മാമുക്കോയ]], [[മഞ്ജു പത്രോസ്]]
|സാംസ് പ്രൊഡക്ഷൻ ഹൗസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/uru-2023/ET00353630|title=Uru (2023) (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=UruU |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-details/uru/movieshow/98282498.cms |access-date=2023-03-06 |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''ലൗഫുള്ളി യുവേഴ്സ് വേദ''
|പ്രഗേഷ് സുകുമാരൻ
|[[രജീഷ വിജയൻ]], വെങ്കിടേഷ് വി.പി. [[ശ്രീനാഥ് ഭാസി]]
|ആർ2 എന്റർടെയ്ൻമെന്റ്സ്
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title='Lovefully Yours Veda' trailer: All things campus, politics, and romance |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/lovefully-yours-veda-trailer-all-things-campus-politics-and-romance/articleshow/98211355.cms?from=mdr |access-date=2023-03-03 |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''1921: പുഴ മുതൽ പുഴ വരെ''
|രാമസിംഹൻ
|[[ജോയ് മാത്യു]], [[തലൈവാസൽ വിജയ്]], [[കോഴിക്കോട് നാരായണൻ നായർ]], സന്തോഷ്
|മമധർമ്മ പ്രൊഡക്ഷൻസ്
|&lt;ref&gt;{{Citation |title=1921: Puzha Muthal Puzha Vare (2023) - IMDb |url=https://www.imdb.com/title/tt18233116/ |access-date=2023-03-04 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-02-25 |title=Puzha Muthal Puzhavare To Hit The Silver Screen On March 3 This Year |url=https://www.news18.com/news/movies/ramasimhan-directorial-1921-puzha-muthal-puzhavare-to-release-on-this-date-7166077.html |access-date=2023-03-04 |website=News18 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center;background:#80DEEA;&quot; |'''10'''
| ''[[തുറമുഖം (2023 ചലച്ചിത്രം)|തുറമുഖം]]''
|[[രാജീവ് രവി]]
|[[നിവിൻ പോളി]], [[ഇന്ദ്രജിത്ത് (നടൻ)|ഇന്ദ്രജിത്ത്]], [[ജോജു ജോർജ്]], [[അർജുൻ അശോകൻ]]
|തെക്കേപ്പാട്ട് ഫിലിംസ്, പോളി ജൂനിയർ പിക്ചേഴ്സ്, കളക്ടീവ് ഫേസ് വൺ, ക്വീൻ മേരി മൂവീസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-02-28 |title=After many delays, Nivin Pauly's Thuramukham gets release date |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/after-many-delays-nivin-paulys-thuramukham-gets-release-date-8471022/ |access-date=2023-02-28 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ആളങ്കം''
|ഷാനി ഖാദർ
|ലുക്ക്മാൻ അവറാൻ, [[ജാഫർ ഇടുക്കി]], ശരണ്യ ആർ. നായർ
|സിയാദ് ഇന്ത്യ എന്റർടൈൻമെന്റ്സ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/kochi/movies/aalankam/ET00351854|title=Aalankam (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date in kochi-  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ഖാലി പേഴ്സ് ഓഫ് ബില്യണേഴ്സ്''
|മാക്സ്വെൽ ജോസ്
|[[ധ്യാൻ ശ്രീനിവാസൻ]], [[തൻവി റാം]], [[അജു വർഗ്ഗീസ്]]
|റോയൽ ബഞ്ച എന്റർടൈൻമെന്റ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/khalipurse-of-billionaires/ET00354475|title=Khalipurse of Billionaires (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[മഹേഷും മാരുതിയും]]''
|സേതു
|[[ആസിഫ് അലി]], [[മമ്ത മോഹൻ‌ദാസ്]]
|വിഎസ്എൽ ഫിലിം ഹൗസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Maheshum Maruthiyum' to release on March 10 |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2023/feb/28/maheshum-maruthiyumto-release-on-march-10-2551489.html |access-date=2023-03-01 |website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center;background:#80DEEA;&quot; |'''17'''
| ''ചാണ''
| [[ഭീമൻ രഘു]]
| [[ഭീമൻ രഘു]], മീനാക്ഷി ചന്ദ്രൻ, രാമൻ വിശ്വനാഥ്
|സ്വീറ്റി പ്രൊഡക്ഷൻസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bheeman Raghu's directorial debut Chaana gets a release date |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/mar/09/bheeman-raghus-directorial-debut-chaana-gets-a-release-date-40845.html |access-date=2023-03-15 |website=[[Cinema Express]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/kochi/movies/chaana/ET00354920|title=Chaana (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date in kochi-  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ലൗ റിവഞ്ച്''
|കെ. മെഹമൂദ്
|ബോബൻ ആലുംമൂടൻ, ജിവാനിയോസ് പുല്ലൻ, അജിത്ത് പുല്ലൻ, ബിനു അടിമാലി
|സിൽവർ സ്കൈ പ്രൊഡക്ഷൻസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web |last=S |first=Sneha |date=2022-06-04 |title=മൂന്നാറിൻ്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ത്രില്ലർ ചിത്രം: ലൗ റിവഞ്ച് ഒരുങ്ങുന്നു {{!}} Cinema, General, Indian Cinema, Latest News, Mollywood , Love Revenge, Malayalam film, Munnar |url=https://www.eastcoastdaily.com/movie/2022/06/04/love-revenge-movie-to-release-soon/ |access-date=2023-03-17 |website=East Coast Movies &amp; Entertainments News |language=en-US |archive-date=2023-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230317081847/https://www.eastcoastdaily.com/movie/2022/06/04/love-revenge-movie-to-release-soon/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/kochi/movies/love-revenge/ET00355158|title=Love Revenge (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date in kochi-  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''പുലിയാട്ടം''
|സന്തോഷ് കല്ലാട്ട്
|[[കരമന സുധീർ]], മീരാ നായർ
|സെവൻ മാസ്റ്റേഴ്സ് പ്രൊഡക്ഷൻ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/kochi/movies/puliyattam/ET00355047|title=Puliyattam (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date in kochi-  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''90:00 മിനിറ്റ്സ്''
|നിതിൻ തോമസ്
|ആര്യ ബാബു, അരുൺ കുമാർ, [[സന്തോഷ് കീഴാറ്റൂർ]]
|ഫീനിക്സ് ഇന്റർനാഷണൽ പ്രൊഡക്ഷൻ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/kochi/movies/9000-minutes/ET00341533|title=90:00 Minutes (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date in kochi-  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-09-23 |title=ആര്യ ബാബു ആദ്യമായി നായികയാകുന്ന ചിത്രം '90: 00 മിനിറ്റ്സ്' |url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/arya-babu-debut-as-heroine-in-90-00-minutes-1.6027791 |access-date=2023-04-07 |website=Mathrubhumi |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center;background:#80DEEA;&quot; |'''24'''
| ''പുരുഷ പ്രേതം''
| കൃഷാന്ത്
| [[പ്രശാന്ത് അലക്സാണ്ടർ]], [[ദർശന രാജേന്ദ്രൻ]], ജഗദീഷ് കുമാർ, [[ജിയോ ബേബി]]
|മാൻകൈൻഡ് സിനിമാസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Purusha Pretham Movie Review: Gritty procedural with an even blend of the comic and morbid |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/review/2023/mar/24/purusha-pretham-movie-review-gritty-procedural-with-an-even-blend-of-the-comic-and-morbid-41450.html |access-date=2023-03-24 |website=[[Cinema Express]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|''എക്സ്പെരിമെന്റ് 5''
|മനോജ് താനത്
|മെൽവിൻ താനത്, ദേവി നന്ദ, ഋഷി സുരേഷ്, ശ്രീ പത്മ, മനോജ് താനത്, സോന ഫിലിപ്പ്
|എസ്തെപ് സ്റ്റാർ ക്രിയേഷൻസ്, നമോ പിക്ചേഴ്സ് 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/experiment-5/ET00355480|title=Experiment 5 (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Experiment 5UA |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-details/experiment-5/movieshow/98861741.cms |access-date=2023-04-11 |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ഗ്രാനി''
|കെ. കലാധരൻ
|ശോഭ മോഹൻ, മാസ്റ്റർ നിവിൻ, ബേബി പാർവതി, ജയകൃഷ്ണൻ, [[രഞ്ജി പണിക്കർ]]
|കതോ മൂവി മേക്കേഴ്സ്
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Back with a bang:'Granny' marks the much-awaited return of director Kaladharan |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/back-with-a-banggranny-marks-the-much-awaited-return-of-director-kaladharan/articleshow/97393079.cms?from=mdr |access-date=2023-03-24 |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/kochi/movies/granny/ET00355522|title=Granny (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date in kochi-  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''വെള്ളരി പട്ടണം''
| മഹേഷ് വെട്ടിയാർ
| [[മഞ്ജു വാര്യർ]], [[സൗബിൻ സാഹിർ]], [[സലീം കുമാർ]], [[ശബരീഷ് വർമ്മ]]
| ഫുള്ളോൺ സ്റ്റുഡിയോസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title='Vellaripattanam' movie review: Manju Warrier, Soubin Shahir in a stale political satire |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/vellaripattanam-movie-review-manju-warrier-soubin-shahir-in-a-stale-political-satire/article66656985.ece |access-date=2023-03-24 |website=The Hindu|date=24 March 2023 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;6&quot; style=&quot;text-align:center;background:#80DEEA;&quot; |'''31'''
| ''ഹിഗ്വിറ്റ''
| ഹേമന്ത് ജി. നായർ
| [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]], [[ധ്യാൻ ശ്രീനിവാസൻ]], [[മനോജ് കെ. ജയൻ]]
|സെക്കന്റ് ഹാഫ് പ്രൊഡക്ഷൻസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-03-14 |title=Suraj Venjaramoodu's Higuita gets release date |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/suraj-venjaramoodus-higuita-gets-a-release-date-8496902/ |access-date=2023-03-15 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ലൈക്ക''
|അഷാദ് ശിവരാമൻ
|ബിജു സോപാനം, [[നിഷ സാരംഗ്]]
|വിപിഎസ് ആൻഡ് സൺസ് മീഡിയ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/kochi/movies/laika/ET00355869|title=Laika (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date in kochi-  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[ജവാനും മുല്ലപ്പൂവും]]''
| രഘു മേനോൻ
| സുമേഷ് ചന്ദ്രൻ, [[ശിവദ നായർ]], [[രാഹുൽ മാധവ്]]
| 2 ക്രിയേറ്റീവ് മൈൻഡ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=സുമേഷും രാഹുലും ശിവദയും ഒന്നിക്കുന്ന 'ജവാനും മുല്ലപ്പൂവും'; പുതിയ പോസ്റ്റർ |url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/jawanum-mullappoovum-new-poster-released-jawanum-mullappoovum-relasing-on-march-31-sshivada-1.8367952 |access-date=2023-03-15 |website=Mathrubhumi |date=6 March 2023 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|''തുരുത്ത്''
|സുരേഷ് ഗോപാൽ
|[[സുധീഷ്]], കീർത്തി ശ്രീജിത്ത്
|യെസ് ബേ ക്രിയേറ്റീവ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-03-23 |title='തുരുത്ത് ' മാർച്ച് 31 ന് തിയേറ്ററുകളിലേക്ക് |url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/thuruth-film-releases-on-march-31-sudheesh-1.8416373 |access-date=2023-04-11 |website=Mathrubhumi |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ഒറ്റയാൻ''
|നിഷാദ് കാട്ടൂർ
|ജിനു വൈക്കത്ത്, അഞ്ജു ജിനു, റ്റി.കെ. ബലറാം
|എജി ടാക്കീസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2023/03/30/ottayan-movie-release.html|title=കുവൈത്തിൽ ചിത്രീകരിച്ച സസ്പെൻസ് ത്രില്ലർ: ഒറ്റയാൻ 31 ന് തിയറ്ററിൽ|website=ManoramaOnline}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''കള്ളനും ഭഗവതിയും''
| [[ഈസ്റ്റ് കോസ്റ്റ് വിജയൻ]]
| [[വിഷ്ണു ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]], മോക്ഷ, [[അനുശ്രീ]]
| ഈസ്റ്റ് കോസ്റ്റ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ്
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Vishnu Unnikrishnan starrer 'Kallanum Bhagavathiyum' gets a release date |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/vishnu-unnikrishnan-starrer-kallanum-bhagavathiyum-gets-a-release-date/articleshow/99110058.cms |access-date=2023-03-31 |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;
|}

== ഏപ്രിൽ – ജൂൺ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;unsortable&quot; | പ്രകാശനം
!ചലച്ചിത്രം
!സംവിധാനം
!അഭിനേതാക്കൾ 
!നിർമ്മാണ കമ്പനി / സ്റ്റുഡിയോ 
!അവലംബം
|-
| rowspan=&quot;19&quot; style=&quot;text-align:center; background:#EC407A; textcolor:#000;&quot; |'''ഏ&lt;br /&gt;പ്രി&lt;br /&gt;ൽ'''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background:#F48FB1;&quot; |'''6'''
| ''കൊറോണ പേപ്പേഴ്സ്''
| [[പ്രിയദർശൻ]]
| [[ഷെയിൻ നിഗം]], [[സിദ്ദിഖ് (നടൻ)|സിദ്ദിഖ്]], [[ഷൈൻ ടോം ചാക്കോ]], [[ഗായത്രി ശങ്കർ|ഗായത്രി]]
| ഫോർ ഫ്രെയിംസ് സൗണ്ട് കമ്പനി
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title='Corona Papers' censored with a U/A certificate; Film to release on April 6 |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/corona-papers-censored-with-a-u/a-certificate-film-to-release-on-april-6/articleshow/99111339.cms |access-date=2023-03-30 |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[ബി 32 മുതൽ 44 വരെ]]''
|[[ശ്രുതി ശരണ്യം]]
|[[രമ്യ നമ്പീശൻ]], [[അനാർക്കലി മരിക്കാർ]], അശ്വതി ബാബു
| [[കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര വികസന കോർപ്പറേഷൻ]]
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/b-32-muthal-44-vare/ET00356303|title=B 32 Muthal 44 Vare (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background:#F48FB1;&quot; |'''7'''
|''കൈപ്പോല''
|കെ.ജി. ഷൈജു
|[[ഇന്ദ്രൻസ്]], [[കലാഭവൻ ഷാജോൺ]], അഞ്ജു കൃഷ്ണ
|വി.എം.ആർ. ഫിലിംസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/kochi/movies/kaipola/ET00356462|title=Kaipola (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date in kochi-  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-03-28 |title=Malayalam Film Kaipola To Release On This Date; Watch The Indrans-Starrer's Trailer |url=https://www.news18.com/movies/malayalam-film-kaipolas-trailer-promises-an-emotional-sports-drama-watch-it-here-7406851.html |access-date=2023-04-06 |website=News18 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|''നന്നായിക്കൂടെ''
|ജാനറ്റ് ജെ. ബിജു
|[[സൂരജ് തേലക്കാട്]], ആരതി ബിജു, മെജോ ജോസഫ്, പ്രിയ മരിയ
|ദൈവിക് പ്രൊഡക്ഷൻസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/trivandrum/movies/nannaikoode/ET00356620|title=Nannaikoode (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date in trivandrum-  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;background:#F48FB1;&quot; |'''8'''
| ''എന്താടാ സജി''
| ഗോഡ്ഫി സേവ്യർ ബാബു 
| [[നിവേദ തോമസ്]], [[കുഞ്ചാക്കോ ബോബൻ]], [[ജയസൂര്യ]]
| മാജിക്ക് ഫ്രെയിംസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Jayasurya-Kunchacko Boban film Enthada Saji censored |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/apr/03/jayasurya-kunchacko-boban-film-enthada-saji-censored-41872.html |access-date=2023-04-06 |website=[[Cinema Express]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|''പൂക്കാലം''
|ഗണേഷ് രാജ്
|[[വിജയരാഘവൻ]], [[കെ.പി.എ.സി. ലീല]], [[വിനീത് ശ്രീനിവാസൻ]], [[ബേസിൽ ജോസഫ്]], അന്നു ആന്റണി
|സി.എൻ.സി. സിനിമാസ്, തോമസ് തിരുവല്ല ഫിലിംസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/kochi/movies/pookkaalam/ET00355010|title=Pookkaalam (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date in kochi-  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''സെക്ഷൻ 306 ഐ.പി.സി''
|ശ്രീനാഥ് ശിവ
|[[രാഹുൽ മാധവ്]], [[രഞ്ജി പണിക്കർ]], [[ശാന്തി കൃഷ്ണ]]
|ശ്രീ വർമ്മ പ്രൊഡക്ഷൻസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/section-306-ipc/ET00355453|title=Section 306 IPC (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;6&quot; style=&quot;text-align:center;background:#F48FB1;&quot; |'''14'''
|''അടി''
| പ്രശോഭ് വിജയൻ
| [[ഷൈൻ ടോം ചാക്കോ]], [[അഹാന കൃഷ്ണ]]
| വേഫാറർ ഫിലിംസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title='Adi' teaser out, Ahaana Krishna-Shine Tom Chacko starrer to hit the big screens on April 14 |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/adi-teaser-out-ahaana-krishna-shine-tom-chacko-starrer-to-hit-the-big-screens-on-april-14/articleshow/99080163.cms?from=mdr |access-date=2023-03-30 |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;
|-
|''താരം തീർത്ത കൂടാരം''
|ഗോകുൽ രാമകൃഷ്ണൻ
|കാർത്തിക് രാമകൃഷ്ണൻ, നൈനിത മരിയ, [[മാല പാർവ്വതി]]
|ടു ഫ്രെണ്ട്സ് പ്രൊഡക്ഷൻസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/thaaram-theertha-koodaram/ET00356713|title=Thaaram Theertha Koodaram (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ഉപ്പുമാവ്''
|ശ്യാം ശിവരാജൻ
|കൈലാഷ്, [[സരയു മോഹൻ]], [[ശിവജി ഗുരുവായൂർ]], [[സീമ ജി. നായർ]]
|കാട്ടൂർ ഫിലിംസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/uppumaavu/ET00357286|title=Uppumaavu (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ഉസ്ക്കൂൾ''
|പി.എം. തോമസ് കുട്ടി
|അഭിജിത്ത് രവി, അർച്ചന വിനോദ്
|ബോധി മൂവി വർക്ക്സ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/uschool/ET00357309|title=Uschool (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[മദനോത്സവം (2023 ലെ ചലച്ചിത്രം)|മദനോത്സവം]]''
| സുധീഷ് ഗോപിനാഥ്
| [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]], രാജേഷ് മാധവൻ, [[ബാബു ആന്റണി]]
|സൈന മൂവീസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=New single from Suraj Venjaramoodu's Madanolsavam out |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/apr/05/new-single-from-suraj-venjaramoodus-madanolsavam-out-41983.html |access-date=2023-04-11 |website=[[Cinema Express]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''മെയ്ഡ് ഇൻ കാരവൻ''
| ജോമി കുര്യാക്കോസ്
| അന്നു ആന്റണി, ആൻസൺ പോൾ , മിഥുൻ രമേഷ്, [[ഇന്ദ്രൻസ്]]
| സിനിമ കഫെ പ്രൊഡക്ഷൻസ്
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/made-in-caravan-movie-got-u-certificate-annu-antony-movie-1.8410502|title=മെയ്ഡ് ഇൻ കാരവാന് ക്ലീൻ യു, ചിത്രം വിഷു റിലീസ്|date=March 21, 2023|website=Mathrubhumi}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center;background:#F48FB1;&quot;|'''20'''
|''[[നീലവെളിച്ചം (ചലച്ചിത്രം)|നീലവെളിച്ചം]]''
| [[ആഷിഖ് അബു]]
| [[ടൊവിനോ തോമസ്]], [[റിമ കല്ലിങ്കൽ]], [[റോഷൻ മാത്യു]], [[ഷൈൻ ടോം ചാക്കോ]]
| ഒ.പി.എം. സിനിമാസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Aashiq Abu's 'Neelavelicham' gets a release date |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/aashiq-abus-neelavelicham-gets-a-release-date/articleshow/99083475.cms |access-date=2023-03-30 |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;background:#F48FB1;&quot; |'''21'''
|''അയൽവാശി''
| ഇർഷാദ് പരാരി
| [[സൗബിൻ സാഹിർ]], [[ബിനു പപ്പു]], [[നിഖില വിമൽ]], നസ്ലെൻ
|ആഷിഷ് ഉസ്മാൻ പ്രൊഡക്ഷൻസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Soubin Shahir's Ayalvaashi gets a release date |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/feb/21/soubin-shahirs-ayalvaashi-gets-a-release-date-40218.html |access-date=2023-03-15 |website=[[Cinema Express]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|''കഠിന കഠോരമീ അണ്ഡകടാഹം''
|മുഹഷിൻ നാലകത്ത്
|[[ബേസിൽ ജോസഫ്]], ഫാറാ ഷിബ്ല
|നൈസാം സലാം പ്രൊഡക്ഷൻസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/kadina-kadoramee-andakadaham/ET00357517|title=Kadina Kadoramee Andakadaham (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''സുലൈഖ മൻസിൽ''
|അഷ്റഫ് ഹംസ
|ലുക്ക്മാൻ അവറാൻ, [[ചെമ്പൻ വിനോദ് ജോസ്‌]], [[അനാർക്കലി മരിക്കാർ]]
|ചെമ്പോസ്ക്കി മോഷൻ പിക്ചേഴ്സ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/sulaikha-manzil/ET00357432|title=Sulaikha Manzil (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background:#F48FB1;&quot; |'''28'''
|''മാക്കൊട്ടൻ''
|രാജീവ് നടുവനാട്
|[[ബിജുക്കുട്ടൻ]], പ്രാർത്ഥന നായർ
|രമ്യം ക്രിയേഷൻ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/makkottan/ET00358210|title=Makkottan (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Daily |first=Keralakaumudi |title=ബിജുക്കുട്ടൻ നായകനാവുന്ന മാക്കൊട്ടൻ |url=https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=1048452 |access-date=2023-04-28 |website=Keralakaumudi Daily |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[പാച്ചുവും അത്ഭുത വിളക്കും]]''
| അഖിൽ സത്യൻ
| [[ഫഹദ് ഫാസിൽ]], [[അഞ്ജന ജയപ്രകാശ്]], [[മുകേഷ് (നടൻ)|മുകേഷ്]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[വിനീത്]], [[ഇന്ദ്രൻസ്]]
| ഫുൾമൂൺ സിനിമാസ്, അഖിൽ സത്യൻ ഫിലിംസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Fahadh Faasil starrer 'Paachuvum Albhuthavilakkum' gets a release date! |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/fahadh-faasil-starrer-paachuvum-albhuthavilakkum-gets-a-release-date/articleshow/97937906.cms |access-date=2023-03-15 |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;14&quot; style=&quot;text-align:center; background:#FF8F00;&quot; |'''മെ&lt;br /&gt;യ്'''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background:#FFCA28;&quot;|'''5'''
|''[[2018: എവരിവൺ ഇസ് എ ഹീറോ|2018]]''
| [[ജൂഡ് ആന്തണി ജോസഫ്]]
| [[കുഞ്ചാക്കോ ബോബൻ]], [[ടൊവിനോ തോമസ്]], [[ആസിഫ് അലി]], [[വിനീത് ശ്രീനിവാസൻ]], [[അപർണ ബാലമുരളി]]
| കാവ്യ ഫിലിം കമ്പനി, പി.കെ. പ്രൈം പ്രൊഡക്ഷൻ
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Jude Anthany Joseph's 2018 release postponed to this date |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/apr/10/jude-anthany-josephs-2018-release-postponed-to-this-date-42161.html |access-date=2023-04-20 |website=[[Cinema Express]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''അനുരാഗം''
| ഷഹാദ്
| അശ്വിൻ ജോസ്, ഗൗരി ജി. കിഷൻ, ഗൗതം വാസുദേവ് മേനോൻ, ദേവയാനി
| ലക്ഷ്മിനാഥ് ക്രിയേഷൻസ്&lt;br&gt;സത്യം സിനിമാസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-04-26 |title=Gautham Vasudev Menon's Malayalam Film Anuragam To Be Released On This Date |url=https://www.news18.com/entertainment/regional-cinema/gautham-vasudev-menons-malayalam-film-anuragam-to-be-released-on-this-date-7646269.html |access-date=2023-04-30 |website=News18 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;background:#FFCA28;&quot;|'''12'''
| ''നെയ്മർ''
| സുധി മാഡിസൺ
| [[മാത്യു തോമസ്]], നസ്ലെൻ കെ. ഗഫൂർ, [[ജോണി ആന്റണി]], [[ഷമ്മി തിലകൻ]], [[വിജയരാഘവൻ]]
| വി സിനിമാസ് ഇന്റർനാഷണൽ
| &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/mathew-thomas-naslen-k-gafoor-latest-film-neymar-8591967 |title=Hit duo Mathew Thomas and Naslen K Gafoor set to return with Neymar |date=4 May 2023 |access-date=7 May 2023 |work=The Indian Express}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''ജാനകി ജാനേ''
| അനീഷ് ഉപാസന
| [[സൈജു കുറുപ്പ്]], [[നവ്യ നായർ]], [[ജോണി ആന്റണി]], [[ഷറഫുദ്ദീൻ]]
| ഗൃഹലക്ഷ്മി പ്രൊഡക്ഷൻസ്, എസ് ക്യൂബ് ഫിലിംസ്
| &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/navya-nair-saiju-kurup-starrer-janaki-jaane-gets-a-release-date/articleshow/99812046.cms |title=Navya Nair - Saiju Kurup starrer 'Janaki Jaane' gets a release date |date=27 April 2023 |access-date=7 May 2023 |work=The Times Of India}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''ചതി''
| ശരത്ചന്ദ്രൻ വയനാട്
| [[ജാഫർ ഇടുക്കി]], അഖിൽ പ്രഭാകരൻ, അഖിൽ നാഥ്, അബ്ദുൾ സലീം, [[ലാൽ ജോസ്]]
|ഡബ്ലൂഎം മൂവീസ്
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://malayalam.samayam.com/malayalam-cinema/movie-news/chathi-movie-hits-theaters-this-month/articleshow/96791478.cms |title=പ്രണയവും പ്രതികാരവും നിറച്ച് 'ചതി'; ചിത്രം ഈ മാസം തീയേറ്ററുകളിലേക്ക് |date=6 January 2023 |access-date=7 May 2023 |work=Samayam News}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background:#FFCA28;&quot; |'''19'''
| ''ചാൾസ് എന്റർപ്രൈസസ്''
| സുഭാഷ് ലളിത സുബ്രഹ്മണ്യൻ
| [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]], ബാലു വർഗ്ഗീസ്, [[ഗുരു സോമസുന്ദരം]]
| ജോയ് മൂവി പ്രൊഡക്ഷൻസ് 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Charles Enterprises gets a new release date |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/may/02/charles-enterprises-gets-a-new-release-date-42949.html |access-date=2023-05-05 |website=[[Cinema Express]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''ജാക്സൺ ബസാർ യൂത്ത്''
| ഷമാൽ സുലൈമാൻ
| ലുക്ക്മാൻ അവറാൻ, [[ജാഫർ ഇടുക്കി]], [[ഇന്ദ്രൻസ്]], ചിന്നു ചാന്ദിനി, ഫാഹിം സഫർ
| ക്രോസ് ബോർഡർ ക്യാമറ, ഇമാജിൻ സിനിമ
| &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/jackson-bazar-youth-release-date-announced-lukman-avaran-movie-1.8526635 |title=മെയ്‌ 19-ന് തിയേറ്ററുകളിൽ ബാൻഡ്‌ മേളം; ജാക്സൺ ബസാർ യൂത്ത് റിലീസ് തീയതി പ്രഖ്യാപിച്ചു |date=3 May 2023 |access-date=6 May 2023 |work=Mathrubhumi News}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;text-align:center;background:#FFCA28;&quot; |'''26'''
|''ബൈനറി''
|ജാസിക് അലി
|[[ജോയ് മാത്യു]], [[സിജോയ് വർഗീസ്‌]]
|വിഒസി മീഡിയ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/binary/ET00360479|title=Binary (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ഗോഡ്സ് ഓൺ പ്ലെയേഴ്സ്''
|എ.ബി.കെ. കുമാർ
|എ.ബി.കെ. കുമാർ
|എ.ബി.കെ. മൂവീസ് ഇന്റർനാഷണൽ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/gods-own-players/ET00360670|title=God`s Own Players (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ലൈവ്''
| [[വി.കെ. പ്രകാശ്]]
| [[മമ്ത മോഹൻ‌ദാസ്]], [[പ്രിയ പ്രകാശ് വാര്യർ]], [[സൗബിൻ സാഹിർ]], [[ഷൈൻ ടോം ചാക്കോ]]
| ഫിലിംസ്24
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=First look of VK Prakash's Live out |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2023/mar/16/first-look-of-vk-prakashs-live-out-2556365.html |access-date=2023-03-23 |website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;
|-
|''മിസ്സിംഗ് ഗേൾ''
|അബ്ദുൾ റഷീദ്
|സഞ്ജു സോമനാഥ്, അഷിക അശോകൻ, അഫ്സൽ അസീസ്
|ഫൈൻ ഫിലിംസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/missing-girl/ET00359060|title=Missing Girl (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''പിക്കാസോ''
|സുനിൽ കാര്യാട്ടുകര
|സിദ്ധാർത്ഥ് രാജൻ, കൃഷ്ണ
|ആയാന ഫിലിംസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/picasso/ET00360106|title=Picasso (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ദ ഗ്രേറ്റ് എസ്കേപ്പ്''
|സന്ദീപ് ജെ.എൽ.
|[[ബാബു ആന്റണി]], കാരെൻ ഡാമർ, സമ്പത്ത് റാം
|സൗത്ത് ഇന്ത്യൻ യുഎസ് ഫിലിംസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/the-great-escape/ET00360294|title=The Great Escape (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|- 
| ''തൃശങ്കു''
| അച്ച്യുത് വിനായക്
| [[അർജുൻ അശോകൻ]], [[അന്ന ബെൻ]]
| മാച്ച്ബോക്സ് ഷോട്ട്സ്, ലാക്കുന പിക്ചേഴ്സ്, ക്ലോക്ക്ടവർ പിക്ചേഴ്സ് ആൻഡ് കോ.
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Panjimittai song from Thrishanku is out |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/may/24/panjimittaisong-fromthrishankuis-out-43802.html |access-date=2023-05-25 |website=[[Cinema Express]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;21&quot; style=&quot;text-align:center; background:#00E676; textcolor:#000;&quot; |'''ജൂ&lt;br /&gt;ൺ'''
| rowspan=&quot;9&quot; style=&quot;text-align:center;background:#69F0AE;&quot; |'''2'''
|''നീരജ''
|രാജേഷ് രാമൻ
|[[ഗുരു സോമസുന്ദരം]], ശ്രുതി രാമചന്ദ്രൻ
|സുരാജ് പ്രൊഡക്ഷൻ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/neeraja/ET00359358|title=Neeraja (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ചാക്കാല''
|ജെയിൻ ക്രിസ്റ്റഫർ
|പ്രമോദ് വെളിയനാട്, ഷാജി മാവേലിക്കര
|ഐ.ഡി.എ.എം. തീയേറ്റർ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/chakkala/ET00359647|title=Chakkala (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ഡാർക്ക് ഷെയ്ഡ്സ് ഓഫ് എ സീക്രട്ട്''
|വിദ്യ മുകുന്ദൻ
|രാജീവൻ വെല്ലൂർ, നെബുല എം.പി., വിദ്യ മുകുന്ദൻ
|സാഗാ ഇന്റർനാഷണൽ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/dark-shades-of-a-secret/ET00360698|title=Dark Shades Of A Secret (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''നൊമ്പരക്കൂട്''
|ജോഷി മാത്യൂ
|സോമു മാത്യൂ, ഹർഷിത പിഷാരടി, ദേവാനന്ദിനി കൃഷ്ണ
|സിവിലിയൻ എക്സ് പ്രൊഡക്ഷൻസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/nombarakoodu/ET00361015|title=Nombarakoodu (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[വിത്തിൻ സെക്കന്റ്സ്]]''
|വിജേഷ് പി. വിജയൻ
|[[ഇന്ദ്രൻസ്]], [[സരയു മോഹൻ]]
|ബോൾ എന്റർടെയ്ൻമെന്റ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/within-seconds/ET00358963|title=Within Seconds (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''സ്നേഹാമ്പരം''
|ജോൺസൺ മാഷ് ഏങ്ങണ്ടിയൂർ
|[[നീന കുറുപ്പ്]]
|പുലിക്കൂട്ടിൽ ഫിലിംസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/snehambaram/ET00361106|title=Snehambaram (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''പപ്പ''
|ഷിബു ആൻഡ്രൂസ്
|അനിൽ ആന്റോ, ഷാരോൾ സണ്ണി, നൈഗ സനു
|വിൻ വിൻ എന്റർടെയ്ൻമെന്റ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/pappa/ET00361055|title=Pappa (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''സീൻ നമ്പർ 36 മാളവിക വീട്''
|സുരേഷ് സോപാനം
|[[അപ്പാനി ശരത്]], വാമിക സുരേഷ്
|മഞ്ജു സുരേഷ് ഫിലിംസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/scene-number-36-malavika-veedu/ET00360989|title=Scene Number 36 Malavika Veedu (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''മിയ കുൽപ്പ''
|നവാസ് അലി
|അപ്പാനി ശരത്, കൈലാഷ്, റ്റീന സുനിൽ
|എ.എം.എ. ഗ്രൂപ്പ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mallurelease.com/2021/03/mea-culpa-through-my-fault.html|title=Mea Culpa {{!}} മിയ കുൽപ്പ: Through My Fault (2023) - Mallu Release {{!}} Watch Malayalam Full Movies|access-date=2023-06-05|last=|language=english}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Mea Culpa - Official Trailer |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/regional/malayalam/mea-culpa-official-trailer/videoshow/100063581.cms |access-date=2023-06-05 |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;background:#69F0AE;&quot; |'''9'''
|''[[കൊള്ള]]''
|സുരാജ് വർമ്മ
|[[രജീഷ വിജയൻ]], [[പ്രിയ പ്രകാശ് വാര്യർ]], [[വിനയ് ഫോർട്ട്]]
|രവി മാത്യൂ പ്രൊഡക്ഷൻസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/kolla/ET00361323|title=Kolla (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''അഴക് മച്ചാൻ''
|ജെ. ഫ്രാൻസിസ് രാജ
|കൊല്ലം സിറാജ്, ആൻസി വർഗ്ഗീസ്
|സുദേവ് ആൻഡ് സൂര്യ എന്റർടെയ്ൻമെന്റ്സ് 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/azhaku-machan/ET00361565|title=Azhaku Machan (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[ഒ.ബേബി]]''
|[[രഞ്ജൻ പ്രമോദ്]]
|[[ദിലീഷ് പോത്തൻ]], [[രഘുനാഥ് പലേരി]]
|ടർട്ടിൽ വൈൻ പ്രൊഡക്ഷൻസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/obaby/ET00361266|title=O.Baby (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center;background:#69F0AE;&quot; |'''16'''
|''അമല''
|നിഷാദ് ഇബ്രാഹിം
|[[ശ്രീകാന്ത് (നടൻ)|ശ്രീകാന്ത്]], [[അനാർക്കലി മരിക്കാർ]], [[രജീഷ വിജയൻ]], [[അപ്പാനി ശരത്]]
|മാസ്കോട്ട് പ്രൊഡക്ഷൻസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/amala/ET00358424|title=Amala (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ഫ്ലഷ്''
|ആയിഷ സുൽത്താന
|പ്രണവ് പ്രശാന്ത്, ഡിംപിൾ പോൾ
|ബീന കാസിം പ്രൊഡക്ഷൻസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/flush/ET00362016|title=Flush (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''മധുര മനോഹര മോഹം''
|സ്റ്റെഫി സേവ്യർ
|[[ഷറഫുദ്ദീൻ]], [[രജീഷ വിജയൻ]], ആർഷ ചാന്ദിനി ബൈജു, [[സൈജു കുറുപ്പ്]]
|ബി3എം ക്രിയേഷൻസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/madhura-manohara-moham/ET00361737|title=Madhura Manohara Moham (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[പെൻഡുലം (ചലച്ചിത്രം)|പെൻഡുലം]]''
|റെജിൻ എസ്. ബാബു
|[[വിജയ് ബാബു]], [[ഇന്ദ്രൻസ്]], [[അനുമോൾ]], [[രമേഷ് പിഷാരടി]]
|ലൈറ്റ്സ് ഓൺ സിനിമാസ്, ബാറ്റ് ബ്രോസ് ഇന്റർനാഷണൽ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/pendulum/ET00361564|title=Pendulum (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background:#69F0AE;&quot; |'''23'''
|''ആദിയും അമ്മുവും''
|വിൽസൺ തോമസ്
|ആദി എസ്., ആവണി അഞ്ജലി, [[ജാഫർ ഇടുക്കി]], [[മധുപാൽ]]
|അഖിൽ ഫിലിംസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/aadiyum-ammuvum/ET00362371|title=Aadiyum Ammuvum (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ധൂമം''
|പവൻ കുമാർ
|[[ഫഹദ് ഫാസിൽ]], [[അപർണ ബാലമുരളി]], [[റോഷൻ മാത്യു]]
|ഹോമബിൾ ഫിലിംസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/dhoomam/ET00341470|title=Dhoomam (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;background:#69F0AE;&quot; |'''30'''
|''[[നല്ല നിലാവുള്ള രാത്രി]]''
|മർഫി ദേവസ്സി
|[[ബാബുരാജ്]], [[ചെമ്പൻ വിനോദ് ജോസ്‌]], [[ജിനു ജോസഫ്]], [[ബിനു പപ്പു]]
|സാന്ദ്ര തോമസ് പ്രൊഡക്ഷൻസ്, മില്യൺ ഡ്രീംസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/nalla-nilaavulla-rathri/ET00362557|title=Nalla Nilaavulla Rathri (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ഞാനും പിന്നൊരു ഞാനും''
|[[രാജസേനൻ]]
|രാജസേനൻ, [[ഇന്ദ്രൻസ്]], മീര നായർ
|ക്ലാപ്പിൻ മൂവി മേക്കേഴ്സ് 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/kochi/movies/njanum-pinnoru-njanum/ET00362750|title=Njanum Pinnoru Njanum (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date in kochi-  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rajasenan's bold transformation shocks audience on film's release day |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2023/07/01/director-rajasenan-njanum-pinnoru-njanum-movie-transformation.html |access-date=2023-07-04 |website=OnManorama}}&lt;/ref&gt;
|-
|''സാൽമൺ''
|ഷാലിൽ കല്ലൂർ
|[[വിജയ് യേശുദാസ്]], ജോണിറ്റ ഡോഡ
|എം.ജെ.എസ്. മീഡിയ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/salmon-3d/ET00341368|title=Salmon (3D) (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|}

== ജൂലൈ – സെപ്റ്റംബർ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;unsortable&quot; |പ്രകാശനം 
!ചലച്ചിത്രം
!സംവിധാനം
!അഭിനേതാക്കൾ
!നിർമ്മാണ  കമ്പനി / സ്റ്റുഡിയോ
!അവലംബം
|-
| rowspan=&quot;13&quot; style=&quot;text-align:center; background:#eef003; textcolor:#000;&quot; |'''ജൂ&lt;br /&gt;ലൈ'''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background:#FFFF99;&quot; |'''7'''
|''[[ജേർണി ഓഫ് ലവ് 18+]]''
|അരുൺ ഡി. ജോസ്
|നസ്ലെൻ കെ. ഗഫൂർ, മീനാക്ഷി ദിനേഷ്, [[മാത്യു തോമസ്]]
|ഫലൂഡ എന്റർടെയ്ൻമെന്റ്സ് 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/journey-of-love-18/ET00363669|title=Journey of Love 18+ (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ഹണിമൂൺ ട്രിപ്പ്''
|സത്യദാസ് കാഞ്ഞിരംകുളം
|ജീൻ ആന്റോ, അക്ഷയ, ദേവിക, വിസ്മയ, ലിജോ ജോസഫ്
|മാതാ ഫിലിംസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/honeymoon-trip/ET00363840|title=Honeymoon Trip (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-06-28 |title=K Sathyadas Kanjiramkulam's Psycho-thriller Honeymoon Trip To Hit Cinemas On July 7 |url=https://www.news18.com/movies/k-sathyadas-kanjiramkulams-psycho-thriller-honeymoon-trip-to-hit-cinemas-on-july-7-8196223.html |access-date=2023-07-07 |website=News18 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center;background:#FFFF99;&quot; |'''14'''
|''[[പദ്മിനി (ചലച്ചിത്രം)|പദ്മിനി]]''
|[[സെന്ന ഹെഗ്ഡെ]]
|[[കുഞ്ചാക്കോ ബോബൻ]], [[മഡോണ സെബാസ്റ്റ്യൻ]], [[അപർണ ബാലമുരളി]], [[വിൻസി അലോഷ്യസ്]]
|ലിറ്റിൽ ബിഗ് ഫിലിംസ്
|&lt;ref&gt;Padmini release | 'പദ്മിനി' വരുന്ന തിയതി കുറിച്ചു; കുഞ്ചാക്കോ ബോബൻ ചിത്രം റിലീസ് ചെയ്യുക ഈ ദിവസം | Release of Kunchacko Boban movie announced after its was postponed earlier – News18 Malayalam&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;5&quot; style=&quot;text-align:center;background:#FFFF99;&quot; |'''21'''
|''അഭ്യൂഹം''
|അഖിൽ ശ്രീനിവാസ്
|[[അജ്മൽ അമീർ]], [[രാഹുൽ മാധവ്]], [[ആത്മീയ രാജൻ]]
|മൂവി വാഗൺ പ്രൊഡക്ഷൻസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/abhyuham/ET00364410|title=Abhyuham (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ആകാശം കടന്ന്'' 
|സിദ്ദിഖ് കൊടിയത്തൂർ
|മഖ്ബൂൽ സൽമാൻ, ഭുവനേശ്വരി ബിജു, പ്രിയ ശ്രീജിത്ത്
|ഡോൺ സിനിമാസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/akasham-kadann/ET00364475|title=Akasham Kadann (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ഭഗവാൻ ദാസന്റെ രാമരാജ്യം''
|റഷീദ് പറമ്പിൽ
|[[ടി.ജി. രവി]], അക്ഷയ് രാധാകൃഷ്ണൻ, നന്ദന രാജൻ, [[ഇർഷാദ്]]
|റോബിൻ റീൽസ് പ്രൊഡക്ഷൻസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/bhagavan-dasante-ramarajyam/ET00364767|title=Bhagavan Dasante Ramarajyam (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''കിർക്കൻ''
|ജോഷ് ബാൽ
|[[കനി കുസൃതി]], [[അനാർക്കലി മരിക്കാർ]], മഖ്ബൂൽ സൽമാൻ
|മാമ്പ്ര സിനിമാസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/kirkkan/ET00364630|title=Kirkkan (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''വാലാട്ടി''
|ദേവൻ ജയകുമാർ
|[[വിജയ് ബാബു]], [[രോഹിണി (നടി)|രോഹിണി]]
|ഫ്രൈഡേ ഫിലിം ഹൗസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/valatty/ET00361166|title=Valatty (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center;background:#FFFF99;&quot; |'''27'''
|''[[കുറുക്കൻ (ചലച്ചിത്രം)|കുറുക്കൻ]]''
|ജയലാൽ ദിവാകരൻ
|[[വിനീത് ശ്രീനിവാസൻ]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ഷൈൻ ടോം ചാക്കോ]]
|വർണ്ണചിത്ര
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-07-22 |title=Kurukkan movie {{!}} ശ്രീനിവാസനും വിനീത് ശ്രീനിവാസനും; കുറുക്കന് ക്ലീൻ U; റിലീസ് തിയതിയും പ്രഖ്യാപിച്ചു |url=https://malayalam.news18.com/news/film/movies-kurukkan-movie-of-sreenivasan-and-vineeth-sreenivasan-gets-a-release-date-mm-615169.html |access-date=2023-07-27 |website=News18 Malayalam |language=ml }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center;background:#FFFF99;&quot; |'''28'''
|''ആർട്ടിക്കിൾ 21''
|ലെനിൻ ബാലകൃഷ്ണൻ 
|[[അജു വർഗ്ഗീസ്]], [[ലെന]]
|വാക്ക് വിത്ത് സിനിമ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/article-21/ET00365289|title=Article 21 (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Article 21U |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-details/article-21/movieshow/102165937.cms |access-date=2023-07-27 |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ഞാൻ ഇപ്പൊ എന്താ ചെയ്യാ''
|വിജയ് മേനോൻ
|അഭിമന്യു ഗൗതം, ദീപ തോമസ്
|മേനോൻ സ്റ്റോറീസ് 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-07-25 |title=Malayalam director Vijay Menon: ‘Njaan Ippo Entha Cheyya’ is about urban angst |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/director-vijay-menon-on-his-movie-njaan-ippo-entha-cheyya/article67109051.ece |access-date=2023-07-31 |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vijay Menon’s Njaan Ippo Entha Cheyya is about urban angst |url=https://www.indulgexpress.com/entertainment/cinema/2023/jul/28/vijay-menons-njaan-ippo-entha-cheyya-is-about-urban-angst-51496.html |access-date=2023-07-31 |website=www.indulgexpress.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ഷീല''
|ബാലു നാരായണൻ
|രാഗിണി ദ്വിവേദി, [[റിയാസ് ഖാൻ]], ചിത്ര ഷേണായി
|പ്രിയ ലക്ഷ്മി മീഡിയ
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-07-27 |title=Sheela Marks Ragini Dwivedi's Return To Malayalam Cinema After 11 Years, Trailer Out |url=https://www.news18.com/movies/sheela-marks-ragini-dwivedis-return-to-malayalam-cinema-after-11-years-trailer-out-8436301.html |access-date=2023-07-27 |website=News18 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|''വോയിസ് ഓഫ് സത്യനാഥൻ''
|[[റാഫി മെക്കാർട്ടിൻ|റാഫി]]
|[[ദിലീപ്]], വീണ നന്ദകുമാർ, [[ജോജു ജോർജ്]]
|പെൻ ആൻഡ് പേപ്പർ ക്രിയേഷൻസ്, ബാദുഷ സിനിമാസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-07-26 |title='വോയിസ് ഓഫ് സത്യനാഥൻ' ജൂലൈ 28ന് തിയേറ്ററുകളിലേക്ക് |url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/voice-of-sathyanathan-to-release-on-july-28-dileep-joju-george-film-veena-nandakumar-1.8763351 |access-date=2023-07-27 |website=Mathrubhumi |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;21&quot; style=&quot;text-align:center;background:#48C9B0; textcolor:#000;&quot; |'''ഓ&lt;br /&gt;ഗ&lt;br /&gt;സ്&lt;br /&gt;റ്റ്'''
| rowspan=&quot;8&quot; style=&quot;text-align:center; background:#A3E4D7;&quot; |'''4'''
|''അനക്ക് എന്തിന്റെ കേടാ''
|ഷമീർ ഭരതന്നൂർ
|അഖിൽ പ്രഭാകർ, സ്നേഹ അജിത്ത്, വീണ നായർ
|ബി.എം.സി. ഫിലിംസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/anakku-enthinte-keda/ET00365394|title=Anakku Enthinte Keda (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ഡെസ്ക് |first=വെബ് |date=2023-08-02 |title='അനക്ക് എന്തിന്റെ കേടാ' ആഗസ്റ്റ് നാലിന് തിയറ്ററുകളിലേക്ക് {{!}} Madhyamam |url=https://www.madhyamam.com/entertainment/movie-news/anakku-enthinte-keda-movie-released-on-august-4-1187772 |access-date=2023-08-03 |website=www.madhyamam.com |language=ml}}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[കൊറോണ ധവാൻ]]''
|നിതിൻ സി.സി.
|ലുക്ക്മാൻ അവറാൻ, [[ശ്രീനാഥ് ഭാസി]], ശ്രുതി ജയൻ
|ജെയിംസ് ആൻഡ് ജെറോം പ്രൊഡക്ഷൻസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/corona-dhavan/ET00365979|title=Corona Dhavan (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''കെങ്കേമം''
|ഷാമോൻ ബി. പരേലിൽ
|[[ഭഗത് മാനുവൽ]], [[സലീം കുമാർ]]
|ഓൺ ഡിമാന്റ്സ് ഇൻ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/kenkemam/ET00318629|title=Kenkemam (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''നിള''
|ഇന്ദു ലക്ഷ്മി
|[[വിനീത്]], [[മാമുക്കോയ]], [[ശാന്തി കൃഷ്ണ]]
|[[കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര വികസന കോർപ്പറേഷൻ]]
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/nila/ET00365406|title=Nila (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ഓളം''
|വി.എസ്. അഭിലാഷ്
|[[അർജുൻ അശോകൻ]], [[ലെന]]
|പുനത്തിൽ പ്രൊഡക്ഷൻസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/olam/ET00365521|title=Olam (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''പർപ്പിൾ പോപ്പിൻസ്''
|എം.ബി.എസ്. ഷൈൻ
|നിസ്സ സുമൈ, എം.ബി.എസ്. ഷൈൻ, തപൻ ദേവ്
|സിയറാം പ്രൊഡക്ഷൻസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/purple-poppins/ET00363736|title=Purple Poppins (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''പുള്ള്''
|പ്രവീൺ കേളിക്കോടൻ
|റെയ്ന മരിയ
|ഫസ്റ്റ് ക്ലാപ്പ് ഫിലിംസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/pullu/ET00366180|title=Pullu (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[പാപ്പച്ചൻ ഒളിവിലാണ്]]''
|സിന്റോ സണ്ണി
|[[സൈജു കുറുപ്പ്]], [[സൃന്ദ അർഹാൻ]], [[വിജയരാഘവൻ]], [[അജു വർഗ്ഗീസ്]]
|തോമസ് തിരുവല്ല ഫിലിംസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/pappachan-olivilanu/ET00363949|title=Pappachan Olivilanu (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;5&quot; style=&quot;text-align:center;background:#A3E4D7;&quot; |'''11'''
|''ബാക്കി വന്നവർ''
|അമൽ പ്രാസി
|സൽമാനുൽ, അനേക് ബോസ്, മിർഷൻ ഖാൻ, നിതിൻ ബാബു
|ബ്ലൂ കോളർ സിനിമാസ്, കളക്ടീവ് ഫേസ് വൺ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/baakki-vannavar/ET00366879|title=Baakki Vannavar (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[ജലധാര പമ്പ് സെറ്റ് സിൻസ് 1962]]''
|ആഷിഷ് ചിന്നപ്പ
|[[ഇന്ദ്രൻസ്]], [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]]
|വണ്ടർഫ്രെയിംസ് ഫിലിംലാൻഡ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/jaladhara-pumpset-since-1962/ET00366398|title=Jaladhara Pumpset Since 1962 (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[കുഞ്ഞമ്മിണീസ് ഹോസ്പിറ്റൽ]]''
|സനൽ വി. ദേവൻ
|[[ഇന്ദ്രജിത്ത് (നടൻ)|ഇന്ദ്രജിത്ത്]], [[നൈല ഉഷ]], [[സരയു മോഹൻ]], [[ബാബുരാജ്]]
|വൗ സിനിമാസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/kunjamminis-hospital/ET00365209|title=Kunjamminis Hospital (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''മുന്ന''
|സുരേന്ദ്രൻ കല്ലൂർ
|[[ജഗദീഷ്]], [[ഇന്ദ്രൻസ്]]
|ചന്ദ്രോത്ത് വീട്ടിൽ ഫിലിംസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/munna/ET00366310|title=Munna (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
|''സമാറ''
|ചാൾസ് ജോസഫ്
|[[റഹ്‌മാൻ (നടൻ)|റഹ്മാൻ]], [[ഭരത് (നടൻ)|ഭരത്]]
|പീകോക്ക് ആർട്ട് ഹൗസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/samara/ET00366005|title=Samara (2023) - Movie &amp;#124; Reviews, Cast &amp; Release Date -  BookMyShow}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;5&quot; style=&quot;text-align:center;background:#A3E4D7;&quot; |'''18'''
|''ഓഗസ്റ്റ് 27''
|അജിത്ത് രവി
|ഷിജു അബ്ദുൾ റഷീദ്, സുഷ്മിത ഗോപിനാഥ്, ജസീല പർവീൺ
|പെഗാസസ് ഗ്ലോബൽ പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/august-27/ET00366930|title=August 27 (2023) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date|access-date=2023-08-20|website=in.bookmyshow.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ഡിജിറ്റൽ വില്ലേജ്'' 
|ഉത്സവ് രാജീവ് 
|ഋഷികേശ്, അമൃത്, വൈഷ്ണവ്
|യുലിൻ പ്രൊഡക്ഷൻസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/digital-village/ET00367000|title=Digital Village (2023) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date - BookMyShow|access-date=2023-08-20|website=in.bookmyshow.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[ജയിലർ (മലയാള ചലച്ചിത്രം)|ജയിലർ]]''
|സക്കീർ മഠത്തിൽ 
|[[ധ്യാൻ ശ്രീനിവാസൻ]], [[മനോജ് കെ. ജയൻ]], [[ദിവ്യ പിള്ള]]
|ഗോൾഡൻ വില്ലേജ് പ്രൊഡക്ഷൻ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/jailer-malayalam/ET00365786|title=Jailer (Malayalam) (2023) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date - BookMyShow|access-date=2023-08-20|website=in.bookmyshow.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ശശിയും ശകുന്തളയും''
|ബിച്ചൽ മുഹമ്മദ്
|ഷഹീൻ സിദ്ദിഖ്, ആമി, [[സിദ്ദിഖ് (നടൻ)|സിദ്ദിഖ്]]
|ആമി ഫിലിംസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/sasiyum-sakunthalyum/ET00367037|title=Sasiyum Sakunthalyum (2023) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date - BookMyShow|access-date=2023-08-20|website=in.bookmyshow.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/sasiyum-sakunthalayum-malayalam-film-rs-vimal-1.8333136|title='ശശിയും ശകുന്തളയും' പ്രദർശനത്തിന്|access-date=2023-08-20|date=2023-02-22|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ആയിരത്തൊന്ന് നുണകൾ'' 
|താമർ കെ.വി.
|വിഷ്ണു അഗസ്ത്യ, രമ്യ സുരേഷ്, ഷംല ഹംസ
|അലൻസ് മീഡിയ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/malayalam/kerala/entertainment/movie/aayirathonnu-nunakal-to-stream-on-sonyliv-from-tomorrow/kerala20230817164305267267287|title='ആയിരത്തൊന്ന് നുണകൾ' ; ഒടിടി റിലീസ് നാളെ|access-date=2023-08-20|language=ml}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center;background:#A3E4D7;&quot; |'''24'''
|''[[കിംഗ് ഓഫ് കൊത്ത]]''
|അഭിലാഷ് ജോഷി
|[[ദുൽഖർ സൽമാൻ]], പ്രസന്ന, [[ചെമ്പൻ വിനോദ് ജോസ്‌]], [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]]
|വേഫാറർ ഫിലിംസ്, സീ സ്റ്റുഡിയോസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/dulquer-salmaan-king-of-kotha-is-my-most-expensive-film-to-date/articleshow/102803657.cms|title=Dulquer Salmaan: 'King Of Kotha' is my most expensive film to date!|access-date=2023-08-20|date=2023-08-17|website=[[The Times of India]]|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background:#A3E4D7;&quot; |'''25'''
|''[[രാമചന്ദ്ര ബോസ് ആൻഡ് കോ]]''
|ഹനീഫ് അദേനി
|[[നിവിൻ പോളി]], [[മമിത ബൈജു]], [[ആർഷ ചാന്ദിനി ബൈജു]], [[വിനയ് ഫോർട്ട്]]
|മാജിക്ക് ഫ്രെയിംസ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/nivin-pauly-movie-ramachandra-boss-co-official-trailer-1.8840438|title=രാമചന്ദ്ര ബോസ് ആൻഡ് കോയുടെ ട്രെയിലർ പുറത്തിറങ്ങി; ഓഗസ്റ്റ്‌ 25ന് തീയറ്ററുകളിൽ|access-date=2023-08-22|date=2023-08-21|website=മാതൃഭൂമി}}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[ആർഡിഎക്സ്]]''
|നഹാസ് ഹിദായത്ത്
|[[ആന്റണി വർഗീസ്‌]], [[ഷെയിൻ നിഗം]], [[നീരജ് മാധവ്]], [[മഹിമ നമ്പ്യാർ]]
|വീക്കെൻഡ് ബ്ലോക്ക്ബസ്റ്റേഴ്സ്
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/rdx-malayalam-movie-ott-rights-bagged-by-netflix-shane-nigam-antony-varghese-neeraj-madhav-nsn-rzqeyq|title='ആർഡിഎക്സ്' ഒടിടി അവകാശം നെറ്റ്ഫ്ലിക്സിന്; സ്വന്തമാക്കിയത് വൻ തുകയ്ക്ക്|access-date=2023-08-22|last=|website=ഏഷ്യാനെറ്റ് ന്യൂസ്|language=ml}}&lt;/ref&gt;
|- 
|style=&quot;text-align:center; background:#FF7043; textcolor:#000;&quot; |'''സെ&lt;br /&gt;പ്&lt;br /&gt;റ്റം&lt;br /&gt;ബ&lt;br /&gt;ർ'''
|style=&quot;text-align:center; background:#FF8A65; |'''15'''
|''[[കാസർഗോൾഡ്]]''
|മൃദുൽ നായർ
|[[ആസിഫ് അലി]], [[സണ്ണി വെയ്ൻ]], [[വിനായകൻ]]
|യൂഡ്ലി ഫിലിംസ്, മുഖരീ എന്റർടൈൻമെന്റ് എൽ.എൽ.പി
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/asif-alis-kasargold-all-set-to-unleash-breathtaking-thrills-upon-its-release-on-september-15/articleshow/102234429.cms|title=Asif Ali's 'Kasargold' all set to unleash breathtaking thrills upon its release on September 15|access-date=2023-08-20|date=2023-07-29|website=[[The Times of India]]|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;
|}

== ഒക്ടോബർ – ഡിസംബർ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;unsortable&quot; |പ്രകാശനം 
!ചലച്ചിത്രം
!സംവിധാനം
!അഭിനേതാക്കൾ
!നിർമ്മാണ  കമ്പനി / സ്റ്റുഡിയോ
!അവലംബം
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#AF7AC5; textcolor:#000;&quot;  |'''ന&lt;br /&gt;വം&lt;br /&gt;ബ&lt;br /&gt;ർ'''
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center;background:#D7BDE2;&quot; |'''10'''
|''[[ബാന്ദ്ര]]''
|[[അരുൺ ഗോപി]]
|[[ദിലീപ്]], [[തമന്ന ഭാട്ടിയ]], [[ദിനോ മോറിയ]], [[ലെന]], [[മമ്ത മോഹൻദാസ്]]
|അജിത് വിനായക ഫിലിംസ്
|&lt;ref&gt;{{cite web | last=Nair | first=Aishwarya | title=Malayalam star Dileep announces release date of his next 'Bandra'; Check | website=Asianet News Network Pvt Ltd | date=27 October 2023 | url=https://newsable.asianetnews.com/entertainment/malayalam-star-dileep-announces-release-date-of-his-next-bandra-check-anr-s368wg | access-date=27 October 2023 | archive-date=27 October 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231027053535/https://newsable.asianetnews.com/entertainment/malayalam-star-dileep-announces-release-date-of-his-next-bandra-check-anr-s368wg | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center;background:#D7BDE2;&quot; |'''17'''
|''[[ശേഷം മൈക്കിൽ ഫാത്തിമ]]''
|[[മനു സി കുമാർ]]
|[[കല്യാണി പ്രിയദർശൻ|കല്യാണി]], [[സുധീഷ്]], [[അനീഷ് മേനോൻ]],  [[മാല പാർവ്വതി |മാല പാർവ്വതി]]
|ദി റൂട്ട്,പാഷൻ സ്റ്റൂഡിയോസ്&lt;ref&gt;https://www.asianetnews.com/movie-reviews/sesham-mikeil-fathima-malayalam-movie-review-kalyani-priyadarshan-manu-c-kumar-passion-studios-nsn-s49hfu&lt;/ref&gt;
|}

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

{{Malayalam films}}

[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പട്ടികകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ വർഷം അനുസരിച്ച്]]</text>
      <sha1>4bcpwas0av07c1fcit4f3qga8bumxdi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അനീഷ് ജി. മേനോൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>605495</id>
    <revision>
      <id>4611862</id>
      <parentid>4587426</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T08:16:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12653" sha1="tuqdzc3tjuxoou59pgs50v3y54refmt" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
{{Infobox person
| name               = Aneesh G. Menon
| image              = 
| caption            = 
| birth_date         = {{birth date and age|1985|5|20|df=y}}
| birth_place        = [[Valanchery]], [[Kerala]], India
| occupation         = Actor
| years_active       = 2010–present
| spouse             = Aishwarya Rajan
&lt;ref name=&quot;spouse&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2019/01/18/actor-aneesh-g-menon-wedding-video.html | title=നടൻ അനീഷ് ജി. മേനോൻ വിവാഹിതനായി; വിഡിയോ | date=18 January 2019 | publisher=manoramaonline.com | accessdate=7 September 2019 }}&lt;/ref&gt;
| website            = 
}}
[[Category:Articles with hCards]]

[[മലയാളം]] സിനിമയിൽ അഭിനയിക്കുന്ന ഒരു നടനാണ് '''അനീഷ് ജി. മേനോൻ''' .&lt;ref&gt;{{cite news |title=Being the usual and unusual actor: Aneesh G Menon |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/190917/being-the-usual-and-unusual-actor-aneesh-g-menon.html |work=[[Deccan Chronicle]] |date=19 September 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Length of the character matters to me: Aneesh |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Length-of-the-character-matters-to-me-Aneesh/articleshow/46492733.cms |work=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;   ''[[ദൃശ്യം]]'', ''[[ഒടിയൻ (ചലച്ചിത്രം)|ഒടിയൻ]]'', ''[[ഞാൻ പ്രകാശൻ]]'', [[ഡ്രൈവിംഗ് ലൈസൻസ്|''ഡ്രൈവിംഗ് ലൈസൻസ്'']], ''[[കായംകുളം കൊച്ചുണ്ണി]], മോമോ ഇൻ ദുബായ് എന്നീ'' ചിത്രങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{cite news |last1=James |first1=Anu |title='Sell me the answer:' Actor Aneesh G Menon turns good samaritan for ailing kids; here's how to financially help them |work=[[International Business Times]] |url=https://www.ibtimes.co.in/sell-me-answer-actor-aneesh-g-menon-turns-good-samaritan-ailing-kids-heres-how-financially-683650}}&lt;/ref&gt;

== സ്വകാര്യ ജീവിതം ==
അനീഷ് 2019 ജനുവരി 18 ന് ഐശ്വര്യ രാജനെ വിവാഹം കഴിച്ചു. &lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.mathrubhumi.com/mobile/movies-music/news/actor-aneesh-g-menon-got-married-wedding-video-aishwarya-raja-1.3492938 |title=നടൻ അനീഷ് ജി. മേനോൻ വിവാഹിതനായി; വീഡിയോ കാണാം |date=18 January 2019 |access-date=20 December 2021 |work=Mathrubhumi News }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ഈ ദമ്പതികൾക്ക് ആര്യൻ അനീഷ് എന്ന കുഞ്ഞ് പിറന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://malayalam.filmibeat.com/amphtml/news/aneesh-g-menon-blessed-with-a-baby-boy-056653.html|title=അനീഷ് ജി മേനോൻ അച്ഛനായി! കുഞ്ഞിനൊപ്പമുള്ള ആദ്യ ചിത്രവുമായി താരദമ്പതികൾ, ഫോട്ടോസ് കാണാം |date=23 October 2019 |access-date=20 December 2021 |work=Filmibeat}}&lt;/ref&gt;

== കരിയർ ==
[[കെ.പി.എ.സി.|കേരള പീപ്പിൾസ് ആർട്സ് ക്ലബ്ബിൽ (കെപിഎസി)]] നാടക കലാകാരനായി ആരംഭിച്ച അനീഷ് ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം ആയിരത്തോളം വേദികളിൽ  അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ ==
{{Pending films key}}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Year
!Title
!Role
! class=&quot;unsortable&quot; |Notes
!Ref.
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2010
|''[[അപൂർവരാഗം|അപൂർവ്വരാഗം]]''
|സഹനടൻ
|
|
|-
|''ഒരു നുണക്കഥ''
|
|
|
|-
|''[[ബെസ്റ്റ് ആക്ടർ]]''
|ബിനോഷ്
|
|
|-
|2012
|''ഗ്രാമം''
|കുട്ടൻ
|
|
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2013
|[[അരികിൽ ഒരാൾ]]
|
|
|
|-
|''തീ കുളിക്കും പച്ചൈ മരം''
|വാലീ
|തമിഴ് സനിമ
|
|-
|[[മെമ്മറീസ്]]
|വിജയ്
|
|
|-
|[[ദൃശ്യം]]
|രാജേഷ്
|
|&lt;ref&gt;{{cite news |title=Mohanlal fans treat me like his real life 'aliyan' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Mohanlal-fans-treat-me-like-his-real-life-aliyan/articleshow/39112122.cms |work=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;6&quot; |2014
|[[മംഗ്ലീഷ് (ചലച്ചിത്രം)]]
|സൈമൺ
|
|
|-
|[[ബാല്യകാലസഖി (2014-ലെ ചലച്ചിത്രം)|ബാല്യകാലസഖി]]
|കുരിശു തോമ
|
|
|-
|[[പെരുച്ചാഴി (ചലച്ചിത്രം)]]
|രാഹുൽ ചാക്കപ്പൻ
|
|
|-
|''ടമാർ പടാർ''
|
|
|
|-
|''ഏഞ്ചൽസ്''
|റിഷി
|
|
|-
|''നമ്മ ഗ്രാമം''
|പൊട്ടൻ കുട്ടൻ
|തമിഴ് സനിമ
|
|-
|2015
|[[കെ.എൽ.10 പത്ത്]]
|യൂസഫ്
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2016
|''വള്ളീം തെറ്റി പുള്ളീം തെറ്റി''
|കീരിക്കാടൻ ജോസ്
|
||&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/music/title-song-of-valleem-thetti-pulleem-thetti-released/articleshow/51440209.cms|title=Title song of Valleem Thetti Pulleem Thetti released |date=16 January 2016 |access-date=20 December 2021 |work=The Times Of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[അമീബ (ചലച്ചിത്രം)]]
|
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2017
|''കപ്പൂച്ചിനോ''
|ജീവൻ
|പ്രധാന കഥാപാത്രം
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nowrunning.com/movie/19690/malayalam/cappuccino/9017/review|title=Cappuccino Malayalam Movie Review |date=16 September 2017 |access-date=20 December 2021 |work=Now Running}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ദി ഗ്രേറ്റ്‌ ഫാദർ]]
|ആസിഫ്
|
|
|-
| rowspan=&quot;11&quot; |2018
|''കല്ലൈ എഫ്എം''
|അജു
|
|
|-
|''ഖലീഫ''
|മുനീർ
|
|
|-
|''ക്വീൻ'' 
|മനോജ്
|
|
|-
|[[സുഡാനി ഫ്രം നൈജീരിയ]]
|നിസാർ
|
|
|-
|''കാറൽമാക്സ് ഭക്തനാണ്''
|കോളേജ് ടീച്ചർ
|
|
|-
|''പപ്പു''
|രമേഷ്
|
|
|-
|''കോട്ടയം''
|ജോണി
|
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kottayam-malayalam-movie-makes-it-to-montreal-film-fest/articleshow/65571931.cms|title=Kottayam Malayalam movie makes it to Montreal Film Fest |date=28 August 2018 |access-date=20 December 2021 |work=The Times Of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|''പർപ്പിൾ''
|അഭി
|
|
|-
|[[കായംകുളം കൊച്ചുണ്ണി (2018 ചലച്ചിത്രം)]]
|നൂറഹമ്മദ്
|
|
|-
|[[ഒടിയൻ (ചലച്ചിത്രം)]]
|ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.digit.in/digit-binge/movies/odiyan-767896.html|title=About the movie Odiyan|access-date=20 December 2021|date=14 December 2018|website=Digit.com|archive-date=2021-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211220153300/https://www.digit.in/digit-binge/amp/movies/odiyan-767896/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ഞാൻ പ്രകാശൻ]]
|ബാഹുലേയൻ
|
|
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2019
|[[ഒരു അഡാർ ലവ്]]
|ഷിബു സണ്ണി
|
|&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.thenewsminute.com/article/oru-adaar-love-review-priya-prakash-varier-s-wink-can-t-save-disaster-96721|title='Oru Adaar Love' review: Priya Prakash Varier's wink can't save this disaster |date=14 February 2019 |access-date=20 December 2021 |work=The News Minute}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ലൂസിഫർ (ചലച്ചിത്രം)]]
|സുമേഷ്
|
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/lucifer-makers-unveil-aneesh-g-menons-character-poster/articleshow/68200291.cms|title=Lucifer' makers unveil Aneesh G Menon's character poster |date=28 February 2019 |access-date=20 December 2021 |work=The Times Of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ഡ്രൈവിംഗ് ലൈസൻസ്]]
|സഹീർ
|
|
|-
|''ഒരു കരീബിയൻ ഉഡായിപ്പ്''
|
|
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://m.timesofindia.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/oru-caribbean-udayippu/amp_movie_review/67485815.cms|title=Carebbian Udayipp film review|date=11 January 2019 |access-date=20 December 2021 |work=The Times Of India}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2021
|[[ദൃശ്യം 2]]
|രാജേഷ്
|ആമസോൺ പ്രൈമിൽ റിലീസ്
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.manoramaonline.com/movies/interview/2020/11/05/chat-with-actor-aneesh-g-menon-drishyam-2-movie-and-more.html|title=ഇത്തവണയും ജോർജുകുട്ടിക്കൊപ്പം അളിയനുണ്ട്: അനീഷ് ജി. മേനോൻ പറയുന്നു |date=5 November 2020 |access-date=20 December 2021 |work=Manorama News Online}}&lt;/ref&gt;
|-
|''യുവം''
|സുശാന്ത് നായർ ഐ.എ.എസ്
|
|
|-
|''രണ്ട്''
|
|
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2020/dec/23/shoot-begins-for-vishnu-unnikrishnans-randu-2239791.amp|title=Shoot begins for Vishnu Unnikrishnan's Randu |date=23 December 2020 |access-date=20 December 2021 |work=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;
|-
|2023
|''മോമോ ഇൻ ദുബായ്''
|
|
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/momo-in-dubai-ameen-aslam-unveils-a-first-look-poster-of-his-children-family-entertainer/articleshow/87696922.cms|title='Momo in Dubai': Ameen Aslam unveils a first look poster of his children - family entertainer |date=14 November 2021 |access-date=20 December 2021 |work=The Times Of India}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=4 {{TBA}} || {{Pending film|നാൻസി റാണി}} 
|
|ഇനിവരുന്ന ചലച്ചിത്രം
|
|-
| {{Pending film|ശേഷം മുക്കിൽ ഫാത്തിമ}} 
|
|ചിത്രീകരണം നടക്കുന്നു
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/gokul-suresh-announces-his-next-ambalamukkile-visheshangal-the-young-star-to-play-pappu/articleshow/81583158.cms|title=Gokul Suresh announces his next 'Ambalamukkile Visheshangal'; the young star to play Pappu! |date=19 March 2021 |access-date=20 December 2021 |work=The Times Of India}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Pending film|ബിനാരി}}
|
|പ്രഖ്യാപിച്ചു
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://malayalam.news18.com/news/film/movies-first-look-of-malayalam-movie-binary-released-mm-488651.html|title=Binary first look: മലയാള ചിത്രം 'ബൈനറി' ഫസ്റ്റ് ലുക്ക് ചലച്ചിത്ര താരങ്ങൾ ചേർന്ന് പുറത്തിറക്കി|date=19 December 2021|access-date=20 December 2021|work=News18 Malayalm}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|}

== ടെലിവിഷൻ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വർഷം
! തലക്കെട്ട്
! പങ്ക്
! കുറിപ്പുകൾ
|-
| 2011-2013
| ''എന്റെ പേര് മങ്കമ്മ''
| കൃഷ്ണൻ
| തമിഴ് സീരിയൽ
|-
|}

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* {{Facebook|aneeshofficial}}
* {{IMDb name|4920900}}
[[വർഗ്ഗം:1985-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]</text>
      <sha1>tuqdzc3tjuxoou59pgs50v3y54refmt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കത്തനാർ - ദ വൈൽഡ് സോർസറർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>619027</id>
    <revision>
      <id>4611818</id>
      <parentid>4544946</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T03:37:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20508-77</username>
        <id>216042</id>
      </contributor>
      <origin>4611818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6618" sha1="5k544ein1pk43gobnrfl2pp12rpz5r4" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
{{Infobox film
| name           = കത്തനാർ - ദ വൈൽഡ് സോർസറർ
| image          = 
| caption        = 
| director       = [[റോജിൻ തോമസ്]]
| producer       = ഗോകുലം ഗോപാലൻ 
| writer         = ആർ രാമാനന്ദ് 
| starring       = {{ubl|[[ജയസൂര്യ]]|[[അനുഷ്ക ഷെട്ടി]]|[[പ്രഭുദേവ]]}}
| narrator       = 
| music          = രാഹുൽ സുബ്ര്മണ്യൻ 
| cinematography = നീൽ ഡി' കൻഹ
| editing        = [[റോജിൻ തോമസ്]]
| studio         = ശ്രീ ഗോകുലം മൂവീസ് 
| distributor    = 
| released       = {{Film date|2024|12||df=y}}
| runtime        = 
| country        = ഇന്ത്യ 
| language       = മലയാളം 
| budget         = {{INR}}100 കോടി 
| gross          = 
}}

'''കത്തനാർ – ദി വൈൽഡ് സോർസറർ''', [[റോജിൻ തോമസ്]] സംവിധാനം ചെയ്ത് എഡിറ്റ് ചെയ്ത് ആർ രാമാനന്ദ് എഴുതിയ ഒരു ഇന്ത്യൻ മലയാളം ഫാൻ്റസി ത്രില്ലർ ചിത്രമാണ്. ഈതുവരെ റിലീസ് ചെയ്തിട്ടില്ല. രണ്ട് സിനിമാറ്റിക് ഭാഗങ്ങളിൽ ആദ്യത്തേതാണ് ഇത്. ഒമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ മാന്ത്രിക ശക്തികളുള്ള ഒരു ഐതിഹാസിക ക്രിസ്ത്യൻ പുരോഹിതനായ കടമറ്റത്ത് കത്തനാരുടെ ജീവിതമാണ് കഥ പിന്തുടരുന്നത്. ചിത്രത്തിൽ ജയസൂര്യ ടൈറ്റിൽ റോളിൽ അഭിനയിക്കുന്നു , ഒപ്പം [[അനുഷ്ക ഷെട്ടി|അനുഷ്‌ക ഷെട്ടിയും]] [[പ്രഭുദേവ|പ്രഭുദേവയും]] ഉണ്ട് . ശ്രീ ഗോകുലം മൂവീസിൻ്റെ ബാനറിൽ ഗോകുലം ഗോപാലനാണ് നിർമ്മാണം. 2023 ച്പ്രച്ലിറത്രീകരണം തുടങ്ങിയിരുന്നു.   ഇഷ്‌ടാനുസൃതമായി നിർമ്മിച്ച സ്റ്റുഡിയോയിൽ വെർച്വൽ പ്രൊഡക്ഷൻ സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിച്ചാണ് ചിത്രം ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത് . ഈ സിനിമ 2026 ഓഗസ്റ്റിൽ റിലീസ് ചെയ്യാനാണ് പദ്ധതിയിട്ടിരിക്കുന്നത്.

==അഭിനേതാക്കൾ==
*[[ജയസൂര്യ]] - [[കടമറ്റത്ത് കത്തനാർ]] &lt;ref&gt;{{Cite web |title=INTERVIEW: 'I've never aspired to become a superstar,' says Malayalam star Vineeth |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/aug/13/interview-ive-never-aspired-tobecome-a-superstar-says-malayalam-star-vineeth-2604714.html |access-date=2023-08-31 |website=The New Indian Express |date=13 August 2023 |archive-date=31 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230831155955/https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/aug/13/interview-ive-never-aspired-tobecome-a-superstar-says-malayalam-star-vineeth-2604714.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
*[[അനുഷ്ക ഷെട്ടി]]
*[[പ്രഭുദേവ]]
*വിനീത് 
*സനൂപ് സന്തോഷ്
*ആനന്ദ് മുരളി 
==നിർമ്മാണം==
ഫിലിപ്സ് ആൻഡ് മങ്കിപെൻ, ജോ ആൻഡ് ദ് ബോയ് തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളൊരുക്കിയ റോജിൻ തോമസിന്റെ മൂന്നാമത്തെ ചിത്രമാണിത്.രണ്ട് ഭാഗങ്ങളായാകും ചിത്രം റിലീസിനെത്തുക. രാമാനന്ദന്റെ വർഷങ്ങളായുള്ള ചരിത്ര ഗവേഷണത്തിൽ നിന്നാണ് ചിത്രത്തിന്റെ തിരക്കഥ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നത്.
മലയാളത്തിനകത്തു നിന്ന് രാജ്യാന്തര നിലവാരത്തിൽ ഒരുങ്ങുന്ന ചിത്രം ഫാന്റസി–ത്രില്ലർ ഗണത്തിൽപെടുന്നതാകും. ഫിലിപ്സ് ആൻഡ് മങ്കിപെൻ ടീം വീണ്ടും ഒന്നിക്കുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയും ചിത്രത്തിനുണ്ട്.

ജയസൂര്യയുടെ കരിയറിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രോജക്ട് ആയിരിക്കും ഈ സിനിമ. മിനി സ്ക്രീനുകളിലും നാടകങ്ങളിലും മറ്റും കണ്ട് പരിചയിച്ച കത്തനാരിൽ നിന്നും തീർത്തും വ്യത്യസ്തമായ കഥയും കഥാപാത്രവുമാകും സിനിമയിലേത്. കത്തനാരെ ബിഗ് കാൻവാസിൽ ഒരുക്കാനാണ് അണിയറക്കാർ പദ്ധതിയിടുന്നത്. 

‌

==റിലീസ്==
ചിത്രത്തിന്റെ ആനിമേറ്റഡ് ടീസർ 2020 [[ഫെബ്രുവരി]] 14-ന് റിലീസ് ചെയ്തു.കത്തനാർ ദ് വൈൽഡ് സോർസറർ എന്ന ടൈറ്റിലിലാണ് ടീസർ പുറത്തിറക്കിയത്.[[രമ്യ നമ്പീശൻ|രമ്യ നമ്പീശന്റെ]] ശബ്ദമാണ്  ടീസറിൽ ഉൾപ്പെടെത്തിയത്.
ടീസർ എഡിറ്റ് ചെയ്തിരിക്കുന്നത്
ചിത്രത്തിന്റെ സംവിധായകൻ തന്നെയാണ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}</text>
      <sha1>5k544ein1pk43gobnrfl2pp12rpz5r4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സ്പാഗെട്ടി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>619767</id>
    <revision>
      <id>4611756</id>
      <parentid>4589388</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T15:56:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3463" sha1="h39gm2n7an5kskhjxxz5ssklze91ypk" xml:space="preserve">{{Infobox food|name=Spaghetti|image=Spaghettoni.jpg|image_size=|caption=Spaghetti hung to dry|alternate_name=|country=[[Italy]]|region=|creator=|course=|type=[[Pasta]]|served=|main_ingredient=[[Semolina]] or [[flour]], water|variations=}}

നീളമുള്ളതും കനം കുറഞ്ഞതും കട്ടിയുള്ളതും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലുള്ളതുമായ ഒരു ഭക്ഷ്യ വിഭമാണ് '''സ്പാഗെട്ടി''' പാസ്ത ഇനത്തിൽ വരുന്ന ഭക്ഷ്യ വിഭവമാണിത് . &lt;ref name=&quot;dict&quot;&gt;[http://dictionary.reference.com/browse/spaghetti spaghetti]. Dictionary.com. Dictionary.com Unabridged (v 1.1). Random House, Inc. (accessed: 3 June 2008).&lt;/ref&gt; പഴയകാല ഇറ്റാലിയൻ വിഭവങ്ങളിലെ [[മുഖ്യാഹാരം|പ്രധാന ഭക്ഷണമാണിത്]] . മറ്റ് പാസ്തകളെപ്പോലെ, സ്പാഗെട്ടിയും ഗോതമ്പ് [[ഗോതമ്പ്|,]] വെള്ളം, ചിലപ്പോൾ വിറ്റാമിനുകളും ധാതുക്കളും കൊണ്ട് സമ്പുഷ്ടമാണ് . ഇറ്റാലിയൻ സ്പാഗെട്ടി സാധാരണയായി ഡുറം - ഗോതമ്പ് റവയിൽ നിന്നാണ് നിർമ്മിക്കുന്നത്. &lt;ref name=&quot;nhg&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.bhg.com/recipes/ethnic-food/italian/how-to-make-spaghetti/|title=How to Make Spaghetti|publisher=Better Homes and Gardens|access-date=2024-06-24|archive-date=2016-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20161209081512/http://www.bhg.com/recipes/ethnic-food/italian/how-to-make-spaghetti/|url-status=dead}} Retrieved on 22 December 2014.&lt;/ref&gt; സാധാരണയായി പാസ്ത വെളുത്തതാണ്. ശുദ്ധീകരിച്ച മാവ് ഉപയോഗിക്കുന്നതുകൊണ്ടാണിത്. പരിപ്പുവടയുടെ കട്ടിയുള്ള രൂപമാണ് ''സ്പാഗെട്ടിനി'', അതേസമയം സ്പാഗെട്ടിനി കനം കുറഞ്ഞ രൂപമാണ്. കപെല്ലിനി വളരെ നേർത്ത സ്പാഗെട്ടിയാണ്..

== പദോൽപ്പത്തി ==
[[ഇറ്റാലിയൻ ഭാഷ|ഇറ്റാലിയൻ]] പദമായ ''സ്പാഗെറ്റോ'' ബഹുവചന രൂപമാണ് ''സ്പാഗെട്ടി'', ഇത് 'നേർത്ത സ്ട്രിംഗ്' അല്ലെങ്കിൽ 'ട്വിൻ' എന്നർത്ഥം വരുന്ന ''സ്പാഗോ'' ചുരുക്കമാണ്.&lt;ref name=&quot;dict&quot;/&gt;

== ചരിത്രം ==
[[സിസിലി]] കീഴടക്കിയ സമയത്ത് അറബികൾ പാസ്ത യൂറോപ്പിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നതായി ചില ചരിത്രകാരന്മാർ കരുതുന്നു. . &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theatlantic.com/doc/198607/pasta|title=Pasta|last=Kummer|first=Corby|date=1 July 1986|website=The Atlantic}}&lt;/ref&gt;
[[വർഗ്ഗം:ഇറ്റാലിയൻ പാചകം]]</text>
      <sha1>h39gm2n7an5kskhjxxz5ssklze91ypk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അനുരാ കുമാര ദിസാനായകെ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>623120</id>
    <revision>
      <id>4611863</id>
      <parentid>4560371</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T08:25:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21869" sha1="nmfe9nshvu4zd5k5c64o04skhxzz13l" xml:space="preserve">{{Current related|date=September 2024|2=2024 Sri Lankan presidential election|4=Current election}}{{Infobox officeholder
| honorific-prefix    = [[The Honourable|Hon.]]
| name                = Anura Kumara Dissanayake
| native_name         = {{Nobold|අනුර කුමාර දිසානායක}}&lt;br /&gt;{{Nobold|அநுர குமார திசாநாயக்க}}
| honorific-suffix    = 
| constituency_MP     = 
| parliament          = Sri Lanka
| image               = Minister of External Affairs, Govt. of Bharat, Dr. Subrahmanyam Jaishankar with the President of Sri Lanka Mr. Anura Kumara Dissanayake (cropped).jpg
| caption             = Dissanayake (2024)
| office              = [[Leader of Janatha Vimukthi Peramuna]]
| term_start          = 2 February 2014
| predecessor         = [[Somawansa Amarasinghe]]
| successor           = 
| office8             = [[Ministry of Agriculture (Sri Lanka)|Minister of Agriculture, Land and Livestock]]
| president8          = [[Chandrika Kumaratunga]]
| primeminister8      = [[Mahinda Rajapaksa]]
| term_start8         = April 2004
| term_end8           = June 2005
| office1             = [[Chief Opposition Whip (Sri Lanka)|Chief Opposition Whip]]
| president1          = [[Maithripala Sirisena]]
| primeminister1      = [[Ranil Wickremesinghe]]
| predecessor1        = [[W. D. J. Senewiratne]]
| successor1          = [[Mahinda Amaraweera]]
| term_start1         = 3 September 2015
| term_end1           = 18 December 2018
| office2             = [[National People's Power|Leader of the National People's Power]]
| term_start2         = 2019
| term_end2           = 
| predecessor2        = ''Position established''
| constituency_MP3    = [[Colombo Electoral District|Colombo District]]
| parliament3         = Sri Lankan
| term_start3         = 1 September 2015
| term_end3           = 
| constituency_MP4    = [[Kurunegala Electoral District|Kurunegala District]]
| parliament4         = Sri Lankan
| term_start4         = 1 April 2004
| term_end4           = 8 April 2010
| constituency_MP6    = [[National List Member of Parliament|National List]]
| parliament6         = Sri Lankan
| term_start6         = 22 April 2010
| term_end6           = 17 August 2015
| parliament7         = 
| term_start7         = 18 October 2000
| term_end7           = 7 February 2004
| birth_name          = Dissanayaka Mudiyanselage Anura Kumara Dissanayaka
| birth_date          = {{Birth date and age|df=yes|1968|11|24}}
| birth_place         =  [[Anuradhapura District|Thambuthegama]], [[Dominion of Ceylon]]
| nationality         = Sri Lankan
| party               = [[Janatha Vimukthi Peramuna]]
| otherparty          = [[National People's Power]]
| spouse              = Mallika Dissanayaka
| children            = 1
| residence           = 
| alma_mater          = [[University of Kelaniya]]
| occupation          = 
| profession          = 
| signature           = Anura Kumara Dissanayake Signature.svg
| website             = {{URL|https://www.akd.lk/}}
| footnotes           = 
}}
[[ശ്രീലങ്ക]]യുടെ നിലവിലെയും പത്താമത്തെയും എക്സിക്യുട്ടീവ് പ്രസിഡണ്ടായ ഒരു ശ്രീലങ്കൻ രാഷ്ട്രീയക്കാരനാണ്  '''അനുര കുമാര ഡിസാനായകെ'''. (സിംഹളഃ онур кумар дисанаяк, {{Lang-ta|அநுர குமார திசாநாயக்க}}: анур kumāar тисаянаять) 1968 നവംബർ 24 ന് ജനിച്ച അദ്ദേഹം കൊളംബോ ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള പാർലമെന്റ് അംഗവും 2014 മുതൽ ജനതാ വിമുക്തി പെരമുനയുടെയും 2019 മുതൽ  നാഷണൽ പീപ്പിൾസ് പവറിൻറെയും ഇപ്പോഴത്തെ പാർട്ടി നേതാവാണ്. 2019 ലെ മുൻ പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനാർത്ഥിയായ അദ്ദേഹം 2024 ലെ ശ്രീലങ്കൻ പ്രസിഡന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിനുള്ള നാഷണൽ പീപ്പിൾസ് പവർ പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനാർത്ഥി ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയും അഴിമതി വിരുദ്ധ മുദ്രാവാക്യം ഉയർത്തി പ്രചാരണം നടത്തുകയും ചെയ്തു.

സ്കൂൾ കാലം മുതൽ ജെ. വി. പിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്ന ദിസാനായകെ 1995ൽ ജെ. വി. പി പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ ചേരുന്നതിന് മുമ്പ് സർവകലാശാലയിലെ വിദ്യാർത്ഥി രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമായിരുന്നു. ദേശീയ പട്ടികയിൽ നിന്ന് നിയമിക്കപ്പെടുകയോ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയോ ചെയ്ത അദ്ദേഹം 2000 സെപ്റ്റംബർ മുതൽ പാർലമെന്റ് അംഗമാണ്, 2004 മുതൽ 2005 വരെ കൃഷി, കന്നുകാലി, ഭൂമി, ജലസേചന മന്ത്രിയായും 2015 മുതൽ 2018 വരെ പ്രതിപക്ഷ മുഖ്യ വിപ്പായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. 2014 ഫെബ്രുവരി 2 ന് നടന്ന പാർട്ടിയുടെ 17-ാമത് ദേശീയ കൺവെൻഷനിൽ അദ്ദേഹത്തെ ജെവിപി നേതാവായി തിരഞ്ഞെടുത്തു.&lt;ref&gt;[http://www.dailymirror.lk/news/42454-anura-kumara-dissanayakeis-new-jvp-leader.html Anura Kumara Dissanayake is new JVP leader] &amp; National People's Power Part. Daily Mirror, Retrieved on 3 February 2014.&lt;/ref&gt;

== ആദ്യകാല ജീവിതം, വിദ്യാഭ്യാസം, വിദ്യാർത്ഥി രാഷ്ട്രീയം ==
ശ്രീലങ്കയിലെ വടക്കൻ മദ്ധ്യ പ്രവിശ്യയായ [[അനുരാധപുരം ജില്ല|അനുരാധപുര ജില്ല]]&lt;nowiki/&gt;യിലെ തമ്പുത്തേഗമ ഗ്രാമത്തിൽ 1968 നവംബർ 24നാണ് ദിസാനായകെ മുഡിയൻസെലഗെ അനുരാ കുമാര ദിസാനായകെ ജനിച്ചത്. പിതാവ് ഒരു തൊഴിലാളിയും മാതാവ് വീട്ടമ്മയുമായിരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു സഹോദരിയുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;David&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.jvpsrilanka.com/english/anusha-david-speaks-to-anura-kumara-dissanayake/|title=Anusha David speaks to Anura Kumara Dissanayake|access-date=8 February 2024|last=David|first=Anusha|website=jvpsrilanka.com|publisher=JVP|archive-date=2024-02-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20240208165130/https://www.jvpsrilanka.com/english/anusha-david-speaks-to-anura-kumara-dissanayake/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; തമ്പുത്തേഗമ ഗാമിനി മഹാ വിദ്യാലയത്തിലും തമ്പുത്തേഗാമ സെൻട്രൽ കോളേജിലും വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയ ദിസ്സാനായകെ, കോളേജിൽ നിന്ന് സർവകലാശാലാ പ്രവേശനം നേടുന്ന ആദ്യ വിദ്യാർത്ഥിയായി.&lt;ref name=&quot;David&quot; /&gt; സ്കൂൾ കാലം മുതൽ ജെവിപി പ്രവർത്തനത്തിൽ ഏർപ്പെട്ട ഡിസാനായകെ 1987 ൽ ജെവിപിയുടെ ഭാഗമായി, വിദ്യാർത്ഥി രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമായി, 1987 മുതൽ മുഴുവൻ സമയ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനം ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;David&quot; /&gt; പേരദേനിയ സർവകലാശാലയിൽ പ്രവേശനം നേടിയ അദ്ദേഹം ഏതാനും മാസങ്ങൾക്ക് ശേഷം ഭീഷണികൾ കാരണം പഠനമുപേക്ഷിച്ചു. ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം 1992-ൽ അദ്ദേഹം കെലാനിയ സർവകലാശാലയിലേക്ക് മാറുകയും 1995-ൽ ഫിസിക്കൽ സയൻസിൽ ബാച്ചിലർ ഓഫ് സയൻസ് ബിരുദം നേടുകയും ചെയ്തു.

== രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം ==

=== ജെ. വി. പി പോളിറ്റ് ബ്യൂറോ ===
1995ൽ സോഷ്യലിസ്റ്റ് സ്റ്റുഡന്റ്സ് അസോസിയേഷന്റെ ദേശീയ സംഘാടകനായ അദ്ദേഹം ജെ. വി. പിയുടെ കേന്ദ്ര പ്രവർത്തക സമിതിയിലേക്ക് നിയമിക്കപ്പെട്ടു. 1998ൽ ജെ. വി. പിയുടെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ നിയമിതനായി. സോമവൻസ അമരസിംഘെയുടെ കീഴിൽ മുഖ്യധാരാ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ വീണ്ടും പ്രവേശിച്ച ജെ. വി. പി 1994 ലെ ശ്രീലങ്കൻ പാർലമെന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[ചന്ദ്രിക കുമാരതുംഗ]] പിന്തുണച്ചുവെങ്കിലും താമസിയാതെ കുമാരതുംഗ ഭരണകൂടത്തിന്റെ കടുത്ത വിമർശകനാവുകയും ചെയ്തു.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (September 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

=== ക്യാബിനറ്റ് മന്ത്രി ===
2000 ലെ ശ്രീലങ്കൻ പാർലമെൻ്ററി തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെത്തുടർന്ന് ജെ. വി. പി അംഗമായി പാർലമെന്റിൽ പ്രവേശിച്ച അദ്ദേഹം 2001 ലെ ശ്രീലങ്കൻപാർലമെൻറ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വീണ്ടും തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2004 -ൽ ജെ. വി. പി ശ്രീലങ്ക ഫ്രീഡം പാർട്ടി സഖ്യമുണ്ടാക്കി 2004 -ലെ പാർലമെന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ യുണൈറ്റഡ് പീപ്പിൾസ് ഫ്രീഡം അലയൻസിന്റെ (യു. പി. എഫ്. എ) ഭാഗമായി മത്സരിച്ച് പാർലമെന്റിൽ 39 സീറ്റുകൾ നേടി. യുപിഎഫ്എയിൽ നിന്ന് കുരുണഗല ജില്ല നിന്ന് പാർലമെന്റിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ദിസാനായകെ 2004 ഫെബ്രുവരിയിൽ എസ്എൽഎഫ്പി-ജെവിപി സംയുക്ത സർക്കാരിൽ കൃഷി, കന്നുകാലി, ഭൂമി, ജലസേചന മന്ത്രിയായി പ്രസിഡന്റ് കുമാരതുംഗ നിയമിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://asiantribune.com/news/2004/08/18/agriculture-minister-anura-kumara-dissanayake-will-launch-tomorrow-tank-renovation-s|title=Agriculture Minister Anura Kumara Dissanayake will launch tomorrow Tank renovation scheme at Yapahuwa.}}&lt;/ref&gt; വടക്കൻ, കിഴക്കൻ പ്രവിശ്യകളിൽ സുനാമി ദുരിതാശ്വാസ ഏകോപനത്തിനായി എൽടിടിഇയുമായുള്ള പ്രസിഡന്റ് കുമാരനതുംഗ സർക്കാരിന്റെ വിവാദപരമായ സംയുക്ത സംവിധാനത്തിനെതിരെ യുണൈറ്റഡ് പീപ്പിൾസ് ഫ്രീഡം അലയൻസിൽ നിന്ന് പുറത്തുപോകാനുള്ള ജെവിപി നേതാവ് അമേരസിംഗെയുടെ തീരുമാനത്തെത്തുടർന്ന് 2005 ജൂൺ 16 ന് അദ്ദേഹം മറ്റ് ജെവിപി മന്ത്രിമാർക്കൊപ്പം തന്റെ മന്ത്രിസ്ഥാനം രാജിവച്ചു. 2015 സെപ്റ്റംബർ മുതൽ 2018 ഡിസംബർ വരെ അദ്ദേഹം പ്രതിപക്ഷ വിപ്പായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.parliament.lk/en/chief-opposition-whips|title=Parliament of Sri Lanka - Chief Opposition Whips|access-date=19 September 2024|website=parliament.lk|publisher=[[Parliament of Sri Lanka]]|language=en-gb}}&lt;/ref&gt;

=== ജെ. വി. പി നേതാവ് ===
2014 ഫെബ്രുവരി 2 -ന് ജെവിപിയുടെ 17-ാമത് ദേശീയ കൺവെൻഷനിൽ സോസോമവൻസ അമരസിംഘെയുടെ പിൻഗാമിയായി ഡിസാനായകെ ജെവിപിയുടെ പുതിയ നേതാവായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (September 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

=== രാഷ്ട്രപതി സ്ഥാനാർത്ഥി ===

==== 2019 ലെ പ്രസിഡന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ====
2019 ഓഗസ്റ്റ് 18 -ന് ജെ. വി. പിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള രാഷ്ട്രീയ സംഘടനയായ നാഷണൽ പീപ്പിൾസ് പവർ, 2019 -ലെ പ്രസിഡന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഡിസാനായകെ തങ്ങളുടെ പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനാർത്ഥിയാകുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു. സാധുവായ വോട്ടിന്റെ 3% ആയ 418,553 വോട്ടുകൾ നേടി ഡിസാനായകെ മൂന്നാം സ്ഥാനത്തെത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.colombotelegraph.com/index.php/nppm-declares-jvp-leader-anura-kumara-dissanayake-as-its-2019-presidential-candidate/comment-page-1/|title=NPPM Declares JVP Leader Anura Kumara Dissanayake As Its 2019 Presidential Candidate|access-date=19 August 2019|date=18 August 2019}}&lt;/ref&gt;

==== 2024 ലെ പ്രസിഡന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ====
2024 ൽ ഡിസാനായകെ വീണ്ടും പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനത്തേക്ക് മത്സരിക്കുമെന്ന് 2023 ഓഗസ്റ്റ് 29 ന് എൻപിപി പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dailymirror.lk/opinion/JVP-on-the-track-before-race-is-announced/172-266406|title=JVP on the track before race is announced|access-date=2023-11-06|website=Daily Mirror|language=English}}&lt;/ref&gt;

===== നികുതി പരിഷ്ക്കാരങ്ങൾ =====
അഴിമതിക്കാരായ ഭരണകൂടങ്ങളെ രക്ഷപ്പെടുത്താൻ മാത്രമാണ് ഐഎംഎഫ് ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്ന് അവകാശപ്പെടുന്ന ദിസാനായകെ ശ്രീലങ്കൻ സർക്കാരിനെയും ഐഎംഎഫിനെയും നിശിതമായി വിമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്. പ്രാഥമിക മിച്ച ലക്ഷ്യം കൈവരിക്കുന്നതിനുള്ള ചെലവ് കുറയ്ക്കുമ്പോൾ, ഇത് മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ചവെച്ചതിനാൽ, നിങ്ങൾ സമ്പാദിക്കുന്നതുപോലെ അടയ്ക്കുക പോലുള്ള ചില നികുതികൾ കുറയ്ക്കുന്നത് പോലുള്ള ചില ഐഎംഎഫ് വ്യവസ്ഥകൾ പുനർവിചിന്തനം ചെയ്യേണ്ടതുണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചു. ഭക്ഷണം, ആരോഗ്യ സേവനങ്ങൾ, മെഡിക്കൽ ഉപകരണങ്ങൾ, വിദ്യാഭ്യാസ സേവനങ്ങൾ തുടങ്ങിയ അവശ്യവസ്തുക്കളുടെ [[മൂല്യവർദ്ധിത നികുതി|മൂല്യവർദ്ധിത നികുതികൾ]] ഇല്ലാതാക്കുകയും ജീവിതച്ചെലവ് കുറയ്ക്കുകയും സമ്പന്നരുടെ നികുതി വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും അവരുടെ ബിസിനസുകളെ പിന്തുണയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിനൊപ്പം തന്റെ സർക്കാർ സാമൂഹിക ക്ഷേമ ഗ്രാന്റുകൾ വർദ്ധിപ്പിക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം സൂചിപ്പിച്ചു.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രം ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|+അനുരാ കുമാര ദിസനായകയുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രം
! scope=&quot;col&quot; |തിരഞ്ഞെടുപ്പ്
! scope=&quot;col&quot; |മണ്ഡലം
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; |പാർട്ടി
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; |സഖ്യം
! scope=&quot;col&quot; |വോട്ടുകൾ
! scope=&quot;col&quot; |ഫലം
|-
|2004 ലെ പാർലമെന്റ്
|കുരുണഗല ജില്ല
| rowspan=&quot;6&quot; style=&quot;background:{{party color|Janatha Vimukthi Peramuna}};&quot; |
|ജെ. വി. പി.
| style=&quot;background:{{party color|United People's Freedom Alliance}};&quot; |
|യു. പി. എഫ്. എ.
| align=&quot;right&quot; |{{Number table sorting|153,868}}
|'''തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.'''
|-
|2015 പാർലമെൻ്ററി
|കൊളംബോ ജില്ല
|ജെ. വി. പി.
|
|
| align=&quot;right&quot; |{{Number table sorting|65,966}}
|'''തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.'''
|-
|2019 പ്രസിഡന്റ്
|[[ശ്രീലങ്ക]]
|ജെ. വി. പി.
| style=&quot;background:{{party color|National People's Power}};&quot; |
|എൻ. പി. പി.
| align=&quot;right&quot; |{{Number table sorting|418,553}}
|നഷ്ടമായത് 3
|-
|2020 പാർലമെൻ്റ്
|കൊളംബോ ജില്ല
|ജെ. വി. പി.
| style=&quot;background:{{party color|National People's Power}};&quot; |
|എൻ. പി. പി.
| align=&quot;right&quot; |{{Number table sorting|49,814}}
|'''തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.'''
|-
|2022 പ്രസിഡന്റ്
|[[ശ്രീലങ്ക]]
|ജെ. വി. പി.
| style=&quot;background:{{party color|National People's Power}};&quot; |
|എൻ. പി. പി.
|3 (ഇ. വി. വി.) 
|നഷ്ടമായത് 3
|-
|2024 ലെ പ്രസിഡന്റ്
|[[ശ്രീലങ്ക]]
|ജെ. വി. പി.
| style=&quot;background:{{party color|National People's Power}};&quot; |
|എൻ. പി. പി.
| align=&quot;center&quot; |{{Number table sorting}}
| align=&quot;center&quot; |തീരുമാനമായില്ല
|}

== അവലംബം ==
{{Reflist}}
== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* [http://www.parliament.lk/en/members-of-parliament/directory-of-members/viewMember/112 പാർലമെൻ്റിൻ്റെ പ്രൊഫൈൽ]
*  
{{S-start}}
{{s-ppo}}
{{S-bef}}
{{s-ttl|title=[[Leader of Janatha Vimukthi Peramuna]]|years=2 February 2014–present}}
{{s-inc}}
{{S-bef}}
{{s-ttl|title=[[National People's Power|Leader of National People's Power]]|years=2015–present}}
{{s-inc}}
|-
{{s-off}}
{{S-bef}}
{{s-ttl|title=[[Chief Opposition Whip (Sri Lanka)|Chief Opposition Whip]]|years=3 September 2015–18 December 2018}}
{{S-aft}}
{{s-end}}
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1968-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ശ്രീലങ്കൻ പ്രസിഡണ്ടുമാർ]]</text>
      <sha1>nmfe9nshvu4zd5k5c64o04skhxzz13l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അക്വീനാസ് കോളേജ് ഇടകൊച്ചി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>623960</id>
    <revision>
      <id>4611830</id>
      <parentid>4604969</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T05:31:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7744" sha1="te7a2018xo6x6lb1a8wyc4vnjl62kzo" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
{{Infobox university|name=അക്വീനാസ് കോളേജ് ഇടകൊച്ചി|image=Svg_aquinas.png|image_name=അക്വീനാസ് കോളേജ്|latin_name=കൊളീജിയം അക്വിനാസ്|motto=കടമ ആദ്യം|type=സ്വകാര്യം|established=1981; 43 വർഷം മുമ്പ്|founder=ജോസഫ് കുരീത്തറ|affiliation=ഏം ജി സർവകലാശാല|religious_affiliation=റോമൻ കത്തോലിക കൊച്ചി രൂപത|chairman=കൊച്ചി ബിഷപ്പ്|rector=റവ ഡോ മരിയൻ അറക്കൽ|principal=ലഫ്റ്റനൻ്റ് ഡോ ജോസഫ് ജോൺ|academic_staff=52|undergrad=1247 (2023 വരെ)|postgrad=97 (2023 വരെ)|address=അക്വിനാസ് കോളേജ് ഇടക്കൊച്ചിൻ, കൊച്ചി 682010, എറണാകുളം, കേരളം, 682010, ഇന്ത്യ|location=9.91092°N 76.28906°E|campus=സെമി അർബൻ 2.94 ഏക്കർ (11,900 m2)|website=www.aquinascollege.co.in|logo=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:AC-Logo-Medium.jpg}}{{Reflist}}
[[ഇടക്കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു ആർട്സ് ആൻ്റ് സയൻസ് കോളേജാണ് '''അക്വീനാസ്  കോളേജ്'''. കൊച്ചിൻ ബിഷപ്പ് ജോസഫ് കുരീത്തറ 1981-ൽ സ്ഥാപിച്ച ഈ കോളേജ് [[കൊച്ചി റോമൻ കത്തോലിക്കാ രൂപത|കൊച്ചിൻ റോമൻ കത്തോലിക്കാ രൂപത]]&lt;nowiki/&gt;യുടെ കീഴിലാണ്. കോട്ടയത്തെ മഹാത്മാഗാന്ധി യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയുമായി അഫിലിയേറ്റ് ചെയ്‌തിരിക്കുന്ന ഈ കോളേജ് ഏഴ് ബിരുദാനന്തര ബിരുദങ്ങൾ നൽകുന്നു. പ്രോഗ്രാമുകളും എയ്ഡഡ്, സ്വാശ്രയ സ്ട്രീമിലെ അഞ്ച് ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകളും. നാഷണൽ അസസ്‌മെൻ്റ് ആൻഡ് അക്രഡിറ്റേഷൻ കൗൺസിൽ മൂന്നാം സൈക്കിളിൽ കോളേജിന് അക്രഡിറ്റേഷൻ പ്രക്രിയയിൽ ബി പ്ലസ് ഗ്രേഡ് ലഭിച്ചു. കോളേജ് അതിൻ്റെ സ്ഥാപനത്തിൻ്റെ റൂബി ജൂബിലി 2021-ൽ ആഘോഷിച്ചു.

== സംക്ഷിപ്ത ചരിത്രം ==
1981-ൽ,  അന്തരിച്ച കൊച്ചിൻ ബിഷപ്പ് ജോസഫ് കുരീത്തറയാണ് കോളേജ് സ്ഥാപിച്ചത്. 1981 ഒക്ടോബറിൽ കൊച്ചി രൂപതയ്ക്ക് ഒരു കോളേജ് തുടങ്ങാൻ സർക്കാരിൽ നിന്ന് അനുമതി ലഭിച്ചു. തുടക്കത്തിൽ പ്രീ ഡിഗ്രി കോഴ്സ് മാത്രമായിരുന്നു ഉണ്ടായിരുന്നത്. കോളേജ് ഫോർട്ട്കൊച്ചിയിൽ താൽക്കാലികമായി പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി, പിന്നീട് 1982 ജൂൺ 17-ന് ഇടകൊച്ചിയിലേക്ക് മാറ്റി. 1991-ൽ ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിൽ ബിരുദ കോഴ്‌സും ഗണിതവും സാമ്പത്തികവും, കൊമേഴ്‌സ്, ഇംഗ്ലീഷ് എന്നിവയും ആരംഭിച്ചു.1994-ൽ കോളേജ് അപ്ഗ്രേഡ് ചെയ്തു. 2000-ൽ ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിൽ ആദ്യത്തെ ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് ആരംഭിച്ചു. കോളേജ് 2021 ഒക്ടോബർ 1-ന് റൂബി ജൂബിലി ആഘോഷിച്ചു.

== അക്രഡിറ്റേഷനും മൂല്യനിർണയവും ==
യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാൻ്റ്സ് കമ്മീഷൻ അംഗീകാരം നേടിയ കോളേജ് സർക്കാർ അംഗീകൃത ന്യൂനപക്ഷ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനമാണ്

== കോഴ്‌സുകൾ ==

* ബി.എ ഇംഗ്ലീഷ് മോഡൽ 2 
* ബിഎ ഇക്കണോമിക്സ്
* ബി.കോം മാർക്കറ്റിംഗ്
* ബി.കോം ടാക്സേഷൻ
* ബി.എസ്‌സി ഫിസിക്‌സ്
* ബി.എസ്.സി മാത്തമാറ്റിക്സ്
* ബിഎസ്‌സി ഇലക്‌ട്രോണിക്‌സ്
* എം.കോം ഫിനാൻസ് ആൻഡ് ടാക്‌സേഷൻ
* എം.കോം മാർക്കറ്റിംഗ്
* എം.എസ്.സി ബയോ ടെക്നോളജി
* എം.എസ്.സി സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ്
* എം.എസ്‌സി ഫിസിക്‌സ്

== ശ്രദ്ധേയമായ അലുമിനി ==

* വിനയ് ഫോർട്ട്, നടൻ

== ഗാലറി ==
&lt;gallery&gt;
&lt;/gallery&gt;

== അവലംബം ==
&lt;ref&gt;https://www.careers360.com/colleges/aquinas-college-edacochin&lt;/ref&gt;

&lt;ref&gt;https://www.bing.com/search?q=aquinas+college+edakochi&amp;FORM=HDRSC1&lt;/ref&gt;

&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Aquinas_College_Edacochin&lt;/ref&gt;

&lt;ref&gt;https://collegedunia.com/college/56451-aquinas-college-kochi&lt;/ref&gt;

&lt;ref&gt;https://ernakulam.nic.in/en/public-utility/aquinas-college/&lt;/ref&gt;

&lt;ref&gt;https://www.quickerala.com/ernakulam/edakochi/aquinas-college/118563{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref&gt;https://www.wikidata.org/wiki/Q130633338&lt;/ref&gt;

&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aquinascollege.co.in/|title=AQUINAS COLLEGE - UG &amp; PG Courses, Edakochi, Ernakulam, Kerala, India|access-date=2024-10-17}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mrtruant.com/institution/aquinas-college|title=Aquinas College, Edacochin, Ernakulam|access-date=2024-10-17}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/edugraph/colleges/aquinas-college-cochin-acc/2818|title=}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/aquinas-college-kochi-kerala-40-year-anniversary/article36770175.ece|title=}}&lt;/ref&gt;

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* [https://www.aquinascollege.co.in/ ഔദ്യോഗിക വെബ്‌സൈറ്റ്]


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:1981-ൽ ഇന്ത്യയിൽ സ്ഥാപിതമായത്]]
[[വർഗ്ഗം:മഹാത്മാഗാന്ധി സർവ്വകലാശാലക്കു കീഴിലുള്ള കലാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കൊച്ചി റോമൻ കത്തോലിക്കാ രൂപതയിലെ കലാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ കലാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>te7a2018xo6x6lb1a8wyc4vnjl62kzo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പുലവൃത്തം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>633352</id>
    <revision>
      <id>4611848</id>
      <parentid>4275546</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T07:53:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akhilan</username>
        <id>15667</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:പടയണി]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4611848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4443" sha1="3kzbhqy4rbziqh2xmig8twqxxgpw4wp" xml:space="preserve">{{Needs_Image}}

മധ്യതിരുവിതാംകൂറിലെ ഭഗവതിക്കാവുകളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും പടയണിയോടനുബന്ധിച്ച്  കളിച്ചുവരുന്ന നാടോടി കലാരൂപമാണ് '''പുലവൃത്തം'''.&lt;ref&gt;{{cite web |title=പുലവൃത്തവും പുലയൻ പുറപ്പാടും |url=https://www.deshabhimani.com/special/news-13-05-2018/724531 |website=Deshabhimani |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=പുലവൃത്തം തുള്ളി, കോട്ടാങ്ങൽ പടയണി സമാപിച്ചു |url=https://pathanamthittamedia.com/kottangal-padayani-15/ |website=Pathanamthitta Media |date=30 ജനുവരി 2023}}&lt;/ref&gt;

== അവതരണം ==
കൊയ്ത്ത്‌ കഴിഞ്ഞ പുലങ്ങളിൽ കർഷകർ നടത്തിയ നൃത്തമാണ് പുലനൃത്തം എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടുന്ന പുലവൃത്തം.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/district-news/pathanamthitta/2023/12/23/pathanamthitta-padayani-festival-at-tellyoorkav-bhagavathy-temple.html|title=പുലവൃത്തമാടി തെള്ളിയൂർക്കാവ്; പടയണിക്കളം നിറഞ്ഞ് ഭക്തർ|access-date=2024-12-19|language=ml}}&lt;/ref&gt;

പുലയവിഭാഗക്കാരാണ് ഈ നൃത്തം അവതരിപ്പിക്കുന്നത്.{{തെളിവ്}} ജാതീയ അതിക്രമത്തിനെതിരെയുള്ള പ്രതിരോധമായിട്ടാണ് നൃത്താവതരണം.{{തെളിവ്}} ക്ഷേത്രമുറ്റങ്ങളിളിൽ, നടയ്ക്കുനേരെ മര ഉരലിന് മുകളിൽ വെച്ചിട്ടുള്ള കത്തുന്ന വിളക്കിനുചുറ്റുമായിട്ടാണ് നൃത്തമവതരിപ്പിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;  കാർഷികവൃത്തിയെ അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്ന അംഗചലനങ്ങളോടെയാണ് അവതരണം. നിലം ഒരുക്കൽ, വിത്തുവിതയ്ക്കൽ, കൊയ്ത്ത്, മെതി, പൊലിയളക്കൽ തുടങ്ങിയ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ താളബദ്ധമായചലനങ്ങൾ ഇതിൽക്കാണാം. പശ്ചാത്തലമായി, പുലയമാഹാത്മ്യവും വേദാന്തവും അദ്വൈതവും പുരാണവും പ്രാദേശികചരിത്രവുമെല്ലാം കോർത്തിണക്കിയ പാട്ട് പാടുന്നു. പാട്ടുരീതിയും ചുവടും വേഷവും ഓരോ കരയേയും ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. വെളുത്തമുണ്ടും തോർത്തുമാണ് സാധാരണ കാണപ്പെടുന്ന വേഷം. എന്നാൽ, ചിലപ്രദേശങ്ങളിൽ, മുണ്ടിനു മുകളിൽ ചുവന്നപട്ടു ചുറ്റുന്നു. തൊപ്പിപ്പാളവച്ച് പുലയവേഷത്തിൽതന്നെ കളിക്കാർ  കളത്തിലിറങ്ങുന്നതും കാണാറുണ്ട്. ഒറ്റ, ഇരട്ട, മുക്കണ്ണി, വല്യമുക്കണ്ണി, പിടിച്ചുമുക്കണ്ണി, കോതുകാൽ  എന്നിങ്ങനെയുള്ള ചുവടുകളിലും താളങ്ങളിലും നൃത്തം തുടരുന്നു. ഒരു മണിക്കൂറിലധികം എടുത്താണ് പുലവൃത്തം പൂർത്തിയാക്കുന്നത്.

==അവലംബം==
{{RL}}

[[വർഗ്ഗം:ചിത്രം ആവശ്യമുള്ള ലേഖനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പടയണി]]</text>
      <sha1>3kzbhqy4rbziqh2xmig8twqxxgpw4wp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അനോന</title>
    <ns>0</ns>
    <id>650509</id>
    <revision>
      <id>4611864</id>
      <parentid>4524953</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T08:36:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28191" sha1="tonn4r3qdldn74fgl20fg5jxcul31ri" xml:space="preserve">{{Automatic taxobox
|fossil_range = {{Fossil range |70.6|0}}&lt;small&gt;[[Late Cretaceous]] – [[Holocene|present]]&lt;/small&gt;
|image = Sugar apple with cross section.jpg
|image_caption = ''[[Annona squamosa]]''
|image2 = Soursop, Annona muricata.jpg
|image2_caption = ''[[Annona muricata]]''
|display_parents = 2
|taxon = Annona
|authority = [[Carl Linnaeus|L.]]&lt;ref name=&quot;NRCS&quot;&gt;{{cite web
 | url = http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ANNON
 | title = PLANTS Profile, ''Annona'' L.
 | access-date = 2008-04-16
 | author = Natural Resources Conservation Service (NRCS)
 | author-link = Natural Resources Conservation Service
 | work = The PLANTS Database
 | publisher = [[United States Department of Agriculture]]
 | archive-date = 2013-06-02
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130602145027/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ANNON
 | url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt;
|subdivision_ranks = Species
|subdivision = Some 169 (see text)
|synonyms = 
*''Guanabanus'' {{small|Mill.}}
*''Raimondia'' {{small|Saff.}}
*''[[Rollinia]]'' {{small|A.St.-Hil.}}
*''Rolliniopsis'' {{small|Saff.}}
|synonyms_ref = &lt;ref name=&quot;powo&quot;/&gt;
|type_species = ''[[Annona muricata]]''
}}
[[സീതപ്പഴം]] ഉൾപ്പെടുന്ന [[അനോനേസീ|അനോനേസി]] കുടുംബത്തിലെ ഒരു [[ജീനസ്|ജനുസ്സാണ്]] '''''അനോന'''''. ''ഗ്വാട്ടേറിയയ്ക്ക്'' &lt;ref name=&quot;ITIS&quot;&gt;{{ITIS |id=18095 |taxon=''Annona'' |access-date=2008-04-16}}&lt;/ref&gt;ശേഷം ഈ കുടുംബത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ രണ്ടാമത്തെ ജനുസ്സായ ഇതിൽ ഏകദേശം 166 സ്പീഷീസ്&lt;ref name=&quot;TFL&quot;&gt;[http://www.theplantlist.org/browse/A/Annonaceae/Annona/ Species of Annona] on [[The Plant List]]. Retrieved 2013-05-28.&lt;/ref&gt; നിയോട്രോപ്പിക്കൽ, ആഫ്രോട്രോപ്പിക്കൽ [[വൃക്ഷം|മരങ്ങളും]] [[കുറ്റിച്ചെടി|കുറ്റിച്ചെടികളും]] ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;FNA&quot;&gt;{{Cite journal |last=Flora of North America |author-link=Flora of North America |title=1. Annona Linnaeus, Sp. Pl. 1: 536. 1753; Gen. Pl. ed. 5, 241, 1754 |url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=101891 |volume=3 |access-date=2008-04-20}}&lt;/ref&gt;

[[ഹിസ്പാനിയോള|ഹിസ്പാനിയോളൻ]] ടൈനോ പദമായ അനോനിൽ നിന്നാണ് ഈ ജനുസ്സിന്റെ പേര് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്.&lt;ref name=&quot;Austin&quot;&gt;{{Cite book |last=Austin |first=Daniel F. |url=https://books.google.com/books?id=eS7lX_rC3GEC |title=Florida Ethnobotany |publisher=CRC Press |year=2004 |isbn=978-0-8493-2332-4 |page=95}}&lt;/ref&gt; മെഡിക്കോട്ടോയിലെ യാറ്റെപെക് നദീതടത്തിൽ ഏകദേശം ബിസി 1000 വർഷം മുമ്പ് അനോന കൃഷി  ചെയ്തിരുന്നതായി പാലിയോഎത്നോബോട്ടാണിക്കൽ പഠനങ്ങളിലൂടെ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;ABP&quot;&gt;{{Cite book |last=Warrington |first=Ian J. Warrington |url=https://books.google.com/books?id=AxbUJntXepEC |title=Apples: Botany, Production and Uses |publisher=[[CAB International|CABI Publishing]] |year=2003 |isbn=0-85199-592-6 |chapter=Annonaceae |access-date=2008-04-20 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=AxbUJntXepEC&amp;pg=PA74}}&lt;/ref&gt; [[സീതപ്പഴം]], [[മുള്ളാത്ത]], [[ചെറിമോയ]] എന്നിവ ഈ ജനുസ്സിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന മറ്റ് സസ്യങ്ങളാണ്.

നിലവിൽ ഏഴ് അനോന [[സ്പീഷീസ്|സ്പീഷീസുകളായ]] ([[ചെറിമോയ|എ.]] [[ചെറിമോയ|ചെറിമോല]], എ. മുറിക്കാറ്റ, [[സീതപ്പഴം|എ. സ്ക്വാമോസ]], [[ആത്ത|എ. റെറ്റികുലാറ്റ]], എ സെനെഗലെൻസിസ്, എ. സ്ക്ലെറോഡെർമ, എ. പർപുറിയ, ഒരു സങ്കരയിനം (അട്ടെമോയ) എന്നിവ ഗാർഹികമോ വാണിജ്യപരമോ ആയ ഉപയോഗത്തിനായി  കൃഷി ചെയ്യുന്നു. മിക്ക ഇനങ്ങളും ഭക്ഷ്യയോഗ്യവും പോഷകസമൃദ്ധവുമായ പഴങ്ങൾക്കുവേണ്ടിയാണ് കൂടുതലും കൃഷിചെയ്യുന്നത്.&lt;ref name=&quot;icuc&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.icuc-iwmi.org/files/News/Resources/Factsheets/annona.pdf|title=Factsheet No. 5. ''Annona''|access-date=2008-04-20|last=University of Southampton|authorlink=University of Southampton|date=March 2002|website=Fruits for the Future|publisher=[[Department for International Development]], [[International Centre for Underutilised Crops]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720053635/http://www.icuc-iwmi.org/files/News/Resources/Factsheets/annona.pdf|archive-date=2011-07-20}}&lt;/ref&gt; ചിലയിനങ്ങൾ പരമ്പരാഗത മരുന്നുകളിൽ വിവിധ രോഗങ്ങളുടെ ചികിത്സയ്ക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും അവയുടെ ഫലപ്രാപ്തി ഇതുവരെ ശാസ്ത്രീയമായി തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. നിരവധി അനോന സ്പീഷീസുകളിൽ വൈവിധ്യമാർന്ന ജൈവ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്ന അസെറ്റോജെനിനുകൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Products&quot;&gt;{{Cite book |last=Pilar Rauter |first=Amélia |url=https://books.google.com/books?id=4rrC7c_6OUoC |title=Natural Products in the New Millennium: Prospects and Industrial Application |last2=A. F. Dos Santos |last3=A. E. G. Santana |publisher=[[Springer Science+Business Media]] |year=2002 |isbn=1-4020-1047-8 |pages=540 pages |chapter=Toxicity of Some species of ''Annona'' Toward ''Artemia Salina'' Leach and ''Biomphalaria Glabrata'' Say |access-date=2008-04-20 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=4rrC7c_6OUoC&amp;pg=PA264}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;biochem&quot;&gt;{{Cite journal |last=Esposti |first=M Degli |author-link=University of Bologna |last2=A Ghelli |last3=M Ratta |last4=D Cortes |last5=E Estornell |date=1994-07-01 |title=Natural substances (acetogenins) from the family Annonaceae are powerful inhibitors of mitochondrial NADH dehydrogenase (Complex I) |journal=The Biochemical Journal |publisher=The [[Biochemical Society]] |volume=301 |issue=Pt 1 |pages=161–7 |doi=10.1042/bj3010161 |pmc=1137156 |pmid=8037664}}&lt;/ref&gt; ഈ ജനുസ്സിൽ ആദ്യമായി ഒരു സമ്പൂർണ്ണ ജീനോം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത് 2021-ൽ അന്നോന മുറിക്കാറ്റ എന്ന സ്പീഷീസിന്റേതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Strijk |first=Joeri S. |last2=Hinsinger |first2=Damien D. |last3=Roeder |first3=Mareike M. |last4=Chatrou |first4=Lars W. |last5=Couvreur |first5=Thomas L. P. |last6=Erkens |first6=Roy H. J. |last7=Sauquet |first7=Hervé |last8=Pirie |first8=Michael D. |last9=Thomas |first9=Daniel C. |last10=Cao |first10=Kunfang |year=2021 |title=Chromosome-level reference genome of the soursop (Annona muricata): A new resource for Magnoliid research and tropical pomology |journal=Molecular Ecology Resources |language=en |volume=21 |issue=5 |pages=1608–1619 |doi=10.1111/1755-0998.13353 |issn=1755-0998 |pmc=8251617 |pmid=33569882 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; ലേറ്റ് ക്രെറ്റേഷ്യസ് കാലഘട്ടത്തിലെ ലാൻസ് ഫോർമേഷനുകളിലാണ് ഈ ജനുസിന്റെ ആദ്യകാല [[ജീവാശ്മം|ഫോസിലുകൾ]] കണ്ടെത്തിയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://paleobiodb.org/classic/basicCollectionSearch?collection_no=34967&amp;is_real_user=1|title=P3855 (Cretaceous of the United States)|website=PBDB.org}}&lt;/ref&gt;

== വിവരണം ==
അനോന സ്പീഷീസുകൾ തായ് വേരുകളുള്ള നിത്യഹരിത അല്ലെങ്കിൽ അർധ ഇലപൊഴിയും ഉഷ്ണമേഖലാമരങ്ങളോ കുറ്റിച്ചെടികളോ ആണ്.&lt;ref name=&quot;FNA&quot;/&gt;അന്തരീക്ഷ താപനില {{Convert|28|F|C}} ഡിഗ്രി ഫാരൻഹീറ്റിൽ താഴെയാകാത്ത പ്രദേശങ്ങളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് [[ക്യൂബ]], [[ജമൈക്ക]], [[മദ്ധ്യ അമേരിക്ക|മധ്യ അമേരിക്ക]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഫിലിപ്പീൻസ്|ഫിലിപ്പൈൻസ്]], കാലാബ്രിയ (തെക്കൻ ഇറ്റലി) എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് ഈ സസ്യങ്ങൾ സാധാരണയായി വളരുന്നത്. എന്നിരുന്നാലും, [[തെക്കേ അമേരിക്ക|തെക്കേ അമേരിക്കയിലെ]] [[ആന്തിസ്|ആൻഡീസ്]] പർവതനിരകളുടെ ചില ഭാഗങ്ങളിലും അതുപോലെ [[ഫ്ലോറിഡ|ഫ്ലോറിഡയിലും]] ഇവയെ കാണാറുണ്ട്.

മരങ്ങൾക്ക് നേർത്ത പുറംതൊലിയാണുള്ളത്. അതിനു പുറത്തായി അധികം വലിപ്പമില്ലാത്തതും ആഴം കുറഞ്ഞതുമായ കുഴികളും വിള്ളലുകളും ഉണ്ട്. സിലിണ്ടറിന്റെ ആകൃതിയിൽ  കൂർത്ത അഗ്രങ്ങളുള്ള ശിഖരങ്ങൾ വണ്ണം കുറഞ്ഞ് ദൃഢതയുള്ളതും ഉയർന്നു നിൽക്കുന്ന സുഷിരങ്ങളും പുറത്തുകാണാവുന്ന തരത്തിലുള്ള മുകുളങ്ങളോടെയുമുള്ളവയാണ്.&lt;ref name=&quot;FNA&quot; /&gt;ഇലകളുടെ ഉപരിതലങ്ങൾ കട്ടിയുള്ളതോ നേർത്തതോ മൃദുവായതോ അല്ലെങ്കിൽ രോമമുള്ളതോ ഇല്ലാത്തതോ ഒക്കെയാകാം. &lt;ref name=&quot;FNA&quot; /&gt;

പൂഞെട്ടുകൾ ഇലകളും ശിഖിരവും തമ്മിൽച്ചേരുന്ന ഭാഗത്തു നിന്നോ അല്ലെങ്കിൽ ഇടയ്ക്കിടെ വലുതോ പ്രായമായതോ ആയ ശിഖരങ്ങളിൽ നിന്നോ ആണ് ഒറ്റക്കോ ചെറിയ കൂട്ടമായോ പൂക്കൾ ഉണ്ടാകുന്നത്. സാധാരണയായി, മൂന്നോ നാലോ പൊഴിഞ്ഞുപോകുന്ന [[വിദളം|വിദളങ്ങൾ]] പൂമൊട്ടായിരിക്കുമ്പോൾ ഒന്ന് മറ്റൊന്നിന്റെ മുകളിലേക്ക് ക്രമീകരിച്ച രീതിയിൽ അല്ലാതെ ക്രമീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന പുറമേയുള്ള ദളങ്ങളേക്കാൾ ചെറുതാണ് പിന്നീട് കൊഴിഞ്ഞുപോകുന്ന 3-4 വിദളങ്ങൾ. ആറ് മുതൽ എട്ട് വരെ മാംസള ദളങ്ങൾ രണ്ട് പുഷ്പമണ്ഡലങ്ങളിലായാണ് ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇതിൽ പുറത്തെ ദളങ്ങൾ വലുതും പരസ്പരം ഒന്ന് മറ്റൊന്നിന്റെ മുകളിൽ ക്രമീകരിച്ച രീതിയിൽ അല്ലാത്തതും അകത്തെ ദളങ്ങൾ ചെറുതും ഇരുണ്ട നിറമുള്ള നെക്റ്റർ ഗ്ലാന്റുകൾ ഉള്ളവയുമാണ് . [[കേസരം|കേസരങ്ങൾ]]  (stamens) പന്തുപോലെയോ ഗദപോലെയോ ഉള്ളതോ അല്ലെങ്കിൽ വളഞ്ഞതോ ഫണത്തിന്റെ  ആകൃതിയുള്ളതോ പരാഗകേസരസഞ്ചിക്ക് (anther sac) അപ്പുറത്തേക്ക്  നീണ്ടുനിൽക്കുന്നവയുമാണ്. [[ജനിപുടം|സ്ത്രീകേസരങ്ങൾ]] (pistils) പരാഗസ്ഥലവുമായി (stigma) ഭാഗികമായി സംയോജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.  ഓരോ സ്ത്രീകേസരത്തിലും ഒന്നോ രണ്ടോ അണ്ഡങ്ങൾ ഉണ്ട്. പരാഗസ്ഥലവും സ്റ്റൈലും ഗദയുടേയോ ആകൃതിയിൽ ഉള്ളതോ ചെറുതായി കോണാകൃതിൽ ഉള്ളതോ ആയിരിക്കും.&lt;ref name=&quot;FNA&quot;/&gt;

ഓരോ പൂവിൽനിന്നും ഒരു മാംസളമായ അണ്ഡാകൃതിയിലോ ഗോളാകൃതിയിലോഉള്ള ഫലം ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഓരോ വിത്ത് വീതമുള്ള ഓരോ സ്ത്രീകേസരം അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന നിരവധി സിൻകാർപ്പുകൾ അല്ലെങ്കിൽ ചെറിയ പഴങ്ങൾ ചേർന്നതാണ് ഓരോ ഫലവും. വിത്തുകൾ ബീൻസ് പോലെയാണ്, കട്ടിയുള്ള പുറംതോടോടുകൂടിയതും പയർ വിത്തുകളോടു സാമ്യമുള്ളതുമായ വിത്തുകൾ വിഷമുള്ളവയാണ്. &lt;ref name=&quot;FNA&quot;/&gt;

ഡൈനാസ്റ്റിഡ് സ്കാർബ് വണ്ടുകളിലൂടെയാണ് പരാഗണം നടക്കുന്നത്. അനോനയുടെ ചില ഇനങ്ങളും അതുപോലെ തന്നെ എല്ലാ ''റോളിനിയ'' സ്പീഷീസുകളിലും നൈറ്റിഡുലിഡേ അല്ലെങ്കിൽ സ്റ്റാഫൈലിനിഡേ പോലുള്ള ചെറിയ വണ്ടുകളാണ് പരാഗണം നടത്തുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Systematics&quot;&gt;{{cite journal
  | last =Gottsberger
  | first =Gerhard
  | author-link =University of Giessen
  | title =Comments on flower evolution and beetle pollination in the genera ''Annona'' and ''Rollinia'' (Annonaceae)
  | journal =Plant Systematics and Evolution
  | volume =167
  | issue =3–4
  | pages =189–194
  | publisher =[[Springer Science+Business Media]]
  | date =28 April 1988
  | doi =10.1007/BF00936405
  | s2cid =40889017
 }}&lt;/ref&gt;

==ടോക്സിക്കോളജി==
[[File:Annonacin.svg|thumb|right|അനോനസിൻ എന്നത് ''[[Annona muricata]]''യുടെ 
വിത്തിൽക്കാണപ്പെടുന്ന ഒരു ന്യറോടോക്സിനാണ്]]
അനോനേസീ സസ്യകുടുംബത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന അനോന മ്യൂരിക്കേറ്റ പോലെയുള്ള സസ്യങ്ങളുടെ വിത്തുകളിലും പഴങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന അനോനസിൻ അസെറ്റോജെനിന്റെ വിഭാഗത്തിലാണ് ഉൾപ്പെടുന്നത്. ന്യൂറോടോക്സിനായ ഇത് പാർക്കിൻസണ് സമാനമായ ഒരു ന്യൂറോഡീജനറേറ്റീവ് രോഗത്തിന് കാരണമാകുന്നു. കരീബിയൻ ദ്വീപായ ഗ്വാദെലൂപിലെ ആളുകളിൽ മാത്രമാണ് ഈ രോഗം ബാധിക്കുന്നതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുള്ളത്. അനോനസിൻ അടങ്ങിയിട്ടുള്ള സസ്യങ്ങൾ കഴിക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഈ രോഗം അവരെ ബാധിക്കുന്നത്. തലച്ചോറിൽ റ്റൗ പ്രോട്ടിൻ അടിഞ്ഞുകൂടുന്നതാണ് രോഗബാധിതരിൽ സംഭവിക്കുന്നത്. 2007ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പരീക്ഷണഫലങ്ങളാണ് അനോനസിനാണ് രോഗബാധിതരിലെ ഈ അവസ്ഥയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നതായി ആദ്യമായി തെളിയിച്ചത്.&lt;ref&gt;Informationsdienst Wissenschaft: ''[http://idw.tu-clausthal.de/pages/de/news207375 Tauopathie durch pflanzliches Nervengift] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070613202624/http://idw.tu-clausthal.de/pages/de/news207375 |date=June 13, 2007 }}'', 4. Mai 2007&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുത്ത സ്പീഷീസുകൾ ==
പ്ലാന്റ്സ് ഓഫ് ദി വേൾഡ് ഓൺലൈൻ അനുസരിച്ച്, 2021 ഏപ്രിൽ വരെ, 169 അംഗീകൃത അനോന സ്പീഷീസുകൾ ഉണ്ട്.&lt;ref name=&quot;powo&quot;&gt;{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1966-1|tit  le=Annona L.|access-date=9 April 2021|website=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew}}&lt;/ref&gt;
&amp;nbsp;
{{div col|colwidth=22em}}
*''[[Annona acuminata]]''
*''[[Annona acutiflora]]''
*''[[Annona ambotay]]''
*''[[Annona angustifolia]]''
*''[[Annona asplundiana]]''
*''[[Annona atabapensis]]''
*''[[Annona aurantiaca]]''
*''[[Annona bullata]]''
*''[[Annona cacans]]''&amp;nbsp;&amp;ndash; araticum-cagão
*''[[Annona cascarilloides]]''
*''[[Annona cherimola]]''&amp;nbsp;&amp;ndash; cherimoya
*''[[Annona chrysophylla]]''&amp;nbsp;&amp;ndash; graines
*''[[Annona conica]]''
*''[[Annona cordifolia]]''
*''[[Annona coriacea]]''
*''[[Annona cornifolia]]''
*''[[Annona crassiflora]]''&amp;nbsp;&amp;ndash; araticum do cerrado, marolo
*''[[Annona crassivenia]]''
*''[[Annona cristalensis]]''
*''[[Annona cubensis]]''
*''[[Annona deceptrix]]''
*''[[Annona deminuta]]''
*''[[Annona dioica]]''
*''[[Annona diversifolia]]''
*''[[Annona dolichophylla]]''
*''[[Annona ecuadorensis]]''
*''[[Annona ekmanii]]''
*''[[Annona foetida]]''
*''[[Annona fosteri]]''
*''[[Annona glabra]]''&amp;nbsp;&amp;ndash; pond apple, alligator apple, monkey apple
*''[[Annona globiflora]]''
*''[[Annona haematantha]]''
*''[[Annona haitiensis]]''
*''[[Annona hypoglauca]]''
*''[[Annona hystricoides]]''
*''[[Annona jahnii]]''
*''[[Annona jamaicensis]]''
*''[[Annona longiflora]]''
*''[[Annona macrocarpa]]'' &lt;small&gt;auct.&lt;/small&gt;
*''[[Annona macroprophyllata]]''
*''[[Annona manabiensis]]''
*''[[Annona moaensis]]''
*''[[Annona montana]]'' &lt;small&gt;Macfad.&lt;/small&gt;&amp;nbsp;&amp;ndash; mountain soursop
*''[[Annona muricata]]''&amp;nbsp;&amp;ndash; soursop, graviola
*''[[Annona nitida]]''
*''[[Annona nutans]]''
*''[[Annona oligocarpa]]''
*''[[Annona paludosa]]''
*''[[Annona papilionella]]''
*''[[Annona pittieri]]''
*''[[Annona praetermissa]]''
*''[[Annona purpurea]]''&amp;nbsp;&amp;ndash; soncoya
*''[[Annona reticulata]]''&amp;nbsp;&amp;ndash; custard apple, bullock's heart
*''[[Annona rigida]]''
*''[[Annona rosei]]''&lt;ref&gt;{{cite iucn |author=Timyan, J. |year=2020 |title=''Annona rosei'' |volume=2020 |page=e.T141033297A176438833 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T141033297A176438833.en |access-date=7 April 2022}}&lt;/ref&gt;
*''[[Annona salzmannii]]''&amp;nbsp;&amp;ndash; beach sugar apple
*''[[Annona scleroderma]]''&amp;nbsp;&amp;ndash; poshe-te, cawesh, wild red custard apple
*''[[Annona sclerophylla]]''
*''[[Annona senegalensis]]''&amp;nbsp;&amp;ndash; African custard apple
*''[[Annona sericea]]''
*''[[Annona spraguei]]''
*''[[Annona squamosa]]''&amp;nbsp;&amp;ndash; sugar apple, sweetsop
*''[[Annona stenophylla]]''
*''[[Annona tenuiflora]]''
*''[[Annona tomentosa]]''
*''[[Annona trunciflora]]''
{{div col end}}
=== സങ്കരയിനങ്ങൾ ===

* അന്നോന × അട്ടെമോയ-അട്ടെമോയാ&amp;nbsp;

== ബാധിക്കുന്ന പ്രാണികളും രോഗങ്ങളും ==
അനോനയിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന സ്പീഷീസുകളിൽ രോഗങ്ങൾ അങ്ങനെ ബാധിക്കാറില്ല. എന്നാൽ ചില ഫംഗസുകൾ അവയെ ബാധിക്കാറുണ്ട്. ഉറുമ്പുകൾ കാരണം പഴങ്ങളെ മീലിമൂട്ടകൾ ബാധിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;vcc&quot;&gt;{{Cite web|url=http://ucce.ucdavis.edu/counties/ceventura/Agriculture265/Cherimoya.htm|title=Cherimoya|access-date=2008-04-20|last=Robert Vieth|authorlink=University of California, Davis|website=Minor subtropicals|publisher=[[University of California Division of Agriculture and Natural Resources|Ventura County Cooperative Extension]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20070806030013/http://ucce.ucdavis.edu/counties/ceventura/Agriculture265/Cherimoya.htm|archive-date=2007-08-06}}&lt;/ref&gt;

; പ്രാണികൾ.&amp;nbsp;
{{colbegin}}
*''[[Braephratiloides cubense]]'' (annona seed borer)
*''[[Bepratelloides cubense]]'' (annona seed borer)&lt;ref name=&quot;Crops&quot;&gt;{{cite web
 | url = http://edis.ifas.ufl.edu/pdffiles/IG/IG07900.pdf
 | title = Insect Pests of Annona Crops
 | access-date = 2008-04-19
 |author1=Jorge Pena |author2=Freddie Johnson | author-link = Florida Cooperative Extension Service
 |date=October 1993
 | work = Other Fruits With Insecticides Known to Have Labels for Use
 | publisher = Department of Entomology, [[University of Florida]]
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Landscape&quot;&gt;{{cite web
 | url = http://edis.ifas.ufl.edu/MG330
 | title = Sugar Apple Growing in the Florida Home Landscape
 | access-date = 2008-04-19
 |author1=Jonathan H. Crane |author2=Carlos F. Balerdi |author3=Ian Maguire | author-link = Florida Cooperative Extension Service
 |date=April 1994
 | work = Fact Sheet HS38
 | publisher = Institute of Food and Agricultural Sciences, [[University of Florida]]
| archive-url= https://web.archive.org/web/20080411111708/http://edis.ifas.ufl.edu/MG330| archive-date= 11 April 2008 | url-status= live}}&lt;/ref&gt;
*''[[Morganella longispina]]'' (plumose scale)
*''[[Philephedra]]'' n.sp. (Philephedra scale)
*''[[Pseudococcus]]'' sp. (mealybugs)
*''[[Xyleborus (beetle)|Xyleborus]]'' sp. (ambrosia beetles)&lt;ref name=&quot;Crops&quot;/&gt;
*''[[Ammiscus polygrophoides]]''
*''[[Anastrepha atrox]]''
*''[[Anastrepha barandianae]]''
*''[[Anastrepha bistrigata]]''
*''[[Anastrepha chiclayae]]''
*''[[Anastrepha disticta]]''
*''[[Anastrepha extensa]]''
*''[[Anastrepha fraterculus]]''
*''[[Anastrepha oblicua]]''
*''[[Anastrepha serpentina]]''
*''[[Anastrepha striata]]''
*''[[Anastrepha suspensa]]''
*''[[Apate monachus]]''
*''[[Bactrocera]]'' spp.
*''[[Bephrata maculicollis]]''
*''[[Brevipalpus]]'' spp.
*''[[Ceratitis capitata]]''
*''[[Cerconota anonella]]''
*''[[Coccoidea]]'' spp.
*''[[Coccus viridis]]'' (green scale)
*''[[Emanadia flavipennis]]''
*''[[Gelwchiidae]]'' spp.
*''[[Heliothrips haemorphoidalis]]''
*''[[Leosynodes elegantales]]''
*''[[Lyonetia]]'' spp.
*''[[Oiketicus kirby]]''
*''[[Orthezia olivicola]]''
*''[[Phyllocnistis]]'' spp.
*''[[Pinnaspis aspidistrae]]''
*''[[Planococcus citri]]''
*''[[Saissetia nigra]]''
*''[[Talponia]]'' spp.
*''[[Tenuipalpidae]]''
*''[[Tetranynchus]]'' spp.
*''[[ഇലപ്പേൻ|ഇലപ്പേൻ (Thrips)]]''&lt;ref name=&quot;Bridg&quot;&gt;{{cite thesis
 | url = http://edoc.hu-berlin.de/dissertationen/bridg-hannia-2000-03-24/HTML/brigd-ch1.html
 | title = Micropropagation and Determination of the in vitro Stability of ''Annona cherimola'' Mill. and ''Annona muricata'' L.
 | access-date = 2008-04-20
 | last = Bridg
 | first = Hannia
 | date = 2001-05-03
 | publisher = Zertifizierter Dokumentenserver der [[Humboldt University of Berlin|Humboldt-Universität zu Berlin]]
| doi = 10.18452/14481
 | archive-url= https://web.archive.org/web/20080424065428/http://edoc.hu-berlin.de/dissertationen/bridg-hannia-2000-03-24/HTML/brigd-ch1.html| archive-date= 24 April 2008 | url-status= live}}&lt;/ref&gt;
{{colend}}
----
; ഫംഗസുകൾ&amp;nbsp;
{{colbegin}}
*''[[Armillaria]]'' (oak root fungus)
*''[[Ascochyta cherimolaer]]''
*''[[Athelia rolfsii]]''
*''[[Botryodiplodia theobromae]]''
*''[[Cercospora annonaceae]]''
*''[[Cladosporium carpophilum]]''
*''[[Colletotrichium]]'' spp
*''[[Colletotrichium annonicola]]''
*''[[Colletotrichum gloeosporioides]]''
*''[[Diplodia]] natalensis'' (dry fruit rot)
*''[[Erythricium salmonicolor]]''
*''[[Fumagina]]'' spp
*''[[Fusarium solani]]''
*''[[Gloeosporium]]'' spp
*''[[Glomerella cingulata]]''
*''[[Isariopsis anonarum]]''
*''[[Monilinia|Monilia]]'' spp
*''[[Nectria episphaeria]]''
*''[[Oidium (genus)|Oidium]]'' spp
*''[[Phakopsora cherimolae]]''
*''[[Phomopsis]]'' spp
*''[[Phomopsis annonacearum]]''
*''[[Phyllosticta]]'' spp
*''[[Phythium]]'' spp
*''[[Phytophtora palmivora]]''
*''[[Phytophtora parasitica]]''
*''[[Rhizoctonia noxia]]''
*''[[റൈസോക്‌ടോണിയ സൊളാനി]]''
*''[[Rhizoctonia]]'' spp
*''[[Rhizopus nigricans]]''
*''[[Rhizopus stolonifer]]''
*''[[Salssetia oleare]]''
*''[[Uredo cherimola]]''
*''[[Verticillium]]'' spp (wilt)
*''[[Zignoella annonicola]]''&lt;ref name=&quot;vcc&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Bridg&quot;/&gt;
{{colend}}
----
; നെമറ്റോഡുകൾ&amp;nbsp;
{{colbegin}}
*''[[Cephalobidae]]'' spp.
*''[[Dorylaimidae]]'' spp.
*''[[Gracilacus]]'' spp.
*''[[Helicotylenchus]]'' spp.
*''[[Hemicycliophora]]'' spp.
*''[[Hoplolaimidae]]'' spp.
*''[[Meloidogyne incognita]]'' spp.
*''[[Pratylenchus]]'' spp.
*''[[Paratylenchus micoletzky. Rhabditis]]'' spp.
*''[[Tylenchorhynchus]]'' spp.
*''[[Xiphinema americanum]]''&lt;ref name=&quot;Bridg&quot;/&gt;
{{colend}}
----
; ആൽഗ
*''[[Cephaleuros virescens]]''
*''[[Cephalosporium]]'' spp.
*''[[Paecilomyces]]'' spp.&lt;ref name=&quot;Bridg&quot;/&gt;
----
; രോഗങ്ങൾ
* ഫ്രൂട്ട് റോട്ട്&lt;ref name=&quot;Crops&quot;/&gt;

== അവലംബം ==
{{Reflist|2}}

== പുറംകണ്ണികൾ ==

* {{Commons category-inline}}
* {{Wikispecies-inline|Annona (Annonaceae)|Annona}}
* [https://web.archive.org/web/20071203144834/http://www.botanik.univie.ac.at/annonaceae/indices/neotropics/typetaxa/annona.htm നിയോട്രോപ്പിക്കൽ അനോണേസീ-അനോണയുടെ ടൈപ്പ് ശേഖരങ്ങളിൽ ഇവയെയും മറ്റ് അനോണയുടെ ഇനങ്ങളെയും കുറിച്ചുള്ള ചിത്രങ്ങളും വിശദാംശങ്ങളും ഉണ്ട്.&amp;nbsp;&amp;nbsp;]

[[വർഗ്ഗം:സസ്യജനുസുകൾ]]</text>
      <sha1>tonn4r3qdldn74fgl20fg5jxcul31ri</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഗണപതിക്കോലം (പടയണി)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>651262</id>
    <revision>
      <id>4611854</id>
      <parentid>4460067</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T08:01:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akhilan</username>
        <id>15667</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4611854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6944" sha1="4mmg3o7m7p8f6s3q56rbx5l6bfy7p5v" xml:space="preserve">പടയണിയിലെ ഒരു പാളക്കോലമാണ് '''ഗണപതിക്കോലം.'''. പിശാചുകോലം എന്നും വിളിക്കാറുണ്ട്. പടയണിയിലെ ഗണപതിക്കോലം പുരാണത്തിലെ ഗണപതിയെയല്ല പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. കോലം തുളളലിൽ ആദ്യം കളത്തിലെത്തുന്ന കോലം എന്ന നിലയിലാണ് ഗണപതി എന്നു വിളിക്കുന്നത്. 

[[File:Pattazhy Ganapathy kolam 2025 02.jpg|thumb|ഗണപതിക്കോലം]]

പടയണിയിലെ കോലങ്ങളിൽ ആദ്യം തുളുന്നത് ഗണപതിയാണ്. തുടർന്ന് എല്ലാ ദിവസവും ഗണപതിയുണ്ടായിരിക്കും. ആദ്യത്തെ കുറേ ദിവസം ഗണപതിയെത്തുടർന്ന് ഒന്നോ രണ്ടോ കോലങ്ങളേ ഉണ്ടാകാറുള്ളൂ. കോലങ്ങളുടെ എണ്ണം ക്രമേണ വർദ്ധിക്കുന്നു.  ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ ആദ്യം വരുന്ന പിശാചുകോലത്തിന് ഗണപതിക്കോലം എന്നു പറയുന്നു. കോലങ്ങളുടെ രൂപത്തിലും തുളളലിലും പാട്ടിലും വ്യത്യാസമുണ്ട്. ഗണപതിക്കോലത്തിന്റെ പാട്ട് ശിവസ്തുതിപരമാണ്. സമ്പൽസമൃദ്ധിക്കും സമാധാനത്തിനുമായാണു പിശാചുകോലം തുള്ളുന്നത്‌. നന്മയുണ്ടാവാൻ മനുഷ്യൻ ആരാധന നടത്തുന്ന സങ്കൽപ്പമാണു ഗണപതിക്കോലമായി എത്തുന്ന പിശാചുകോലത്തിൻറെ പിന്നിൽ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=പടയണിക്കോലങ്ങൾ |url=https://malayalam.webdunia.com/article/heritage-in-malayalam/%E0%B4%AA%E0%B4%9F%E0%B4%AF%E0%B4%A3%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%8B%E0%B4%B2%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E2%80%8D-108092500037_4.html |website=malayalam.webdunia.com |language=ml}}&lt;/ref&gt; ഗണപതിക്കോലത്തിനു കാപ്പൊലി ഉണ്ടാകും. കരക്കാർ ഇരു വശത്തു നിരന്നു നിന്ന് ചൂട്ടു കറ്റകൾ ഉയർത്തി ആർപ്പു വിളികളോടെ കോലത്തെ വരവേറ്റു കളത്തിലേക്ക് കൊണ്ട് വരുന്നതിനാണ് കാപ്പൊലി എന്ന് പറയുന്നത്. വിനോദം ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള അവതരണമാണ് ഗണപതിക്കോലത്തിന്റെ പ്രത്യേകത.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Daily |first1=Keralakaumudi |title=കോട്ടാങ്ങൽ പടയണി , ആവേശമായി കൂളത്തൂർക്കരയുടെ ഗണപതിക്കോലം |url=https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=1471512&amp;u=local-news-pathanamthitta |website=Keralakaumudi Daily |language=ml}}&lt;/ref&gt;

&lt;poem&gt;
കൈലാസമാമാലമേലുമയിരുന്തകാലമേ
ഉമയാൾ ഭഗവതിയ്ക്ക് പീണിപ്പാടായ്കിടന്നരുളും
വിരിപ്പുടത്തിൽ തടിപോലെ
കിടന്നരുളും ദേവതയ്ക്ക്
ഓരാണ്ട് പാൽകുടിയാഞ്ഞാ
രുനെല്ലിന്റന്നും ചെല്ലാഞ്ഞ്
ആറുപോലെ തോടുവെട്ടി
തോട്ടകത്തൊരിലയുമിട്ട്
കുന്നുപോലെ ചോറു കൂട്ടി
കൂട്ടത്തോടെ നെയ്യൊഴിച്ച്
നിനക്കിട്ട് ചോറ്റു കുന്നിൽ
എന്തെല്ലാം താണുവായ
ആടുതന്റെ തലയുമുണ്ട്.
ഇളമാൻ തന്റെ ശിരസ്സുമുണ്ട്
കോഴി തന്റെ കരളെചൊല്ലി
കൊണ്ടാടുന്നേൻ പിശാ
ഊട്ടുവാൻ ഞാൻ നിന്നെയിപ്പോൾ
ഉണ്ടാഴിക പേപിശാ
കാട്ടുവാൻ ഞാൻ നിന്നെയിപ്പോൾ
കണ്ടൊഴിക പേപിശാചേ
ഉണ്ടാഴിക കണ്ടൊഴിക
വൻപിണിയോ തീർന്നൊഴിക
പോകുന്നേൻ പോകുന്നനോ
ഞാനോ ഞാൻ പോകുന്നനോ
ചൊല്ലെഴും പനമിറ്റത്തു ദേവിയേ
കൈതൊഴുന്നേൻ
&lt;/poem&gt; എന്നിങ്ങനെയാണ് ഗണപതിക്കോലത്തിന്റെ പാട്ടു പോകുന്നത്. 

&lt;poem&gt;
നിനക്കിട്ട ചാറ്റിനക
ന്തുണ്ടന്റെ കൊതിപ്പിശാചേ
നിനക്കിട്ട ചോറ്റിനക
താമയുടെ തലയുമുണ്ട്
ആമയുടെ തലയുമുണ്ട്
കാളിതന്റെ കുടലുമുണ്ട്
കോളിതന്റെ കുടലേച്ചൊല്ലി
ക്കൊണ്ടാടുന്നെൻ പേഷണങ്ങൾ
ആമയും വരാലുമായി
ട്ടഴകിനൊടേയുട്ടുവൻ ഞാൻ
ഊട്ടുവൻ ഞാൻ നിന്നെയെടാ 
ഉണ്ടാഴികാ എരിപ്പിശാ
&lt;/poem&gt;


&lt;poem&gt;
ആമ്പിശാചും പോന്നൊഴിക
പെമ്പിശാചും പോന്നൊഴിക
അള്ളുപിശാചും പോന്നൊഴിക്കാ
മുള്ളുപിശാചും പോന്നൊഴിക
എരിപ്പിശാചും പോന്നൊഴിക
മരപ്പിശാചും പോന്നൊഴിക്കാ&quot;
വരികളുടെ അവസാനം  പോന്നൊഴിക്കാ എന്നു പ്രാസപ്പെടുന്നതു കാണാം. 
&lt;/poem&gt;


==അവലംബം==

&lt;references /&gt;

{{പടയണി}}

{{ഗ്രന്ഥശാല|ഗണപതിക്കോലം}}

[[വർഗ്ഗം:പടയണി]]</text>
      <sha1>4mmg3o7m7p8f6s3q56rbx5l6bfy7p5v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കാലൻകോലം (പടയണി)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>651264</id>
    <revision>
      <id>4611857</id>
      <parentid>4460016</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T08:07:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akhilan</username>
        <id>15667</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4611857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7655" sha1="9rlvbo5rev6cihf981bc93vt7c5wfuj" xml:space="preserve">പടയണിയിലെ ഒരു പാളക്കോലമാണ് '''കാലൻകോലം.'''


[[File:Pattazhi Kalan kolam 2025 02.jpg|thumb|കാലൻകോലം]]

മാർക്കണ്ഡേയ ചരിത്രമാണ് കാലൻകോലം തുള്ളുന്ന പാട്ടിൻറെ ഇതിവൃത്തം. കാലൻ കോലത്തിൻറെ തളരാത്ത കായബലവും ചടുലതയും മേളത്തിൻറെയും ആർപ്പിൻറെയും അകമ്പടിയും ഭീതിജനകമായ അന്തരീക്ഷമാണ് സൃഷ്ടിക്കുക.
നെഞ്ചുമാലയും അരമാലയും ധരിച്ച് മുഖമാകെ എണ്ണയിൽ ചാലിച്ച കരിപൂശി തലയിൽ കിരീടം പോലെ കോലം ധരിച്ച് വലം കൈയിൽ വാളും ഇടം കൈയിൽ പന്തവും പാശവുമായാണ് കാലൻ കോലം കളത്തിലെത്തുക.
പടയണിയിലെ തുള്ളൽ സമ്പ്രദായങ്ങളെല്ലാം സ്വായത്തമാക്കിയ കലാകാരന്മാരാണ് കാലൻ കോലം തുള്ളുക. കലാകാരൻറെ അഭ്യാസപാടവവും അനുപമമായ കലാബോധവും സവിശേഷമായ കായശേഷിയും കാലൻ കോലത്തിൽ ഒന്നിക്കുന്നു.
ദ്രുതചലനത്തിൻറെ ശക്തിയിൽ പന്തം അണയാനിടവന്നാൽ രണ്ടാം വേഷക്കാരൻ കത്തിച്ചുകൊടുക്കും. രണ്ടാം വേഷക്കാരൻ കാലം കോലത്തിൻറെ അരപ്പട്ടയിൽ പുറകിൽ നിന്ന് പിടിച്ചിരിക്കും. പന്തത്തിന് വേണ്ടി കാലൻ കോലവും രണ്ടാം വേഷക്കാരനുമായി ബലപ്രയോഗം നടത്തുന്നതും കാണാം. തുള്ളലിനവസാനം കാലപാശം വിട്ടൊഴിയുന്നു എന്ന സങ്കൽപ്പത്തിൽ ഉറഞ്ഞു വീഴുന്ന വേഷക്കാരനെ കോലമഴിച്ചുമാറ്റി എടുത്തുകൊണ്ടു പോവുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web |title=പടയണിക്കോലങ്ങൾ |url=https://malayalam.webdunia.com/article/heritage-in-malayalam/%E0%B4%AA%E0%B4%9F%E0%B4%AF%E0%B4%A3%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%8B%E0%B4%B2%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E2%80%8D-108092500037_3.html |website=malayalam.webdunia.com |language=ml}}&lt;/ref&gt;

കാലൻ കോലത്തിന്റെ പുരാവൃത്തത്തിൽ അനേകം കഥാപാത്രങ്ങളുണ്ടെങ്കിലും അരങ്ങത്ത് ഒരു കോലം മാത്രമേ വരുന്നുള്ളു. ശിവൻ കോലമെന്നും കാലാരിക്കോലമെന്നും പേരുള്ള രണ്ടു കഥാപാത്രങ്ങൾ നേരിയ വ്യത്യാസങ്ങളോടെ ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ തുളളാറുണ്ട്. അതി പ്രാചീനയുഗത്തിൽ ശിവനെ സൃഷ്ടിയുടെയും സംഹാരത്തിന്റെയും മൂർത്തിയെന്ന നിലയ്ക്ക് കാലപുരുഷനായി സങ്കല്പിച്ചു. ഭൂരിഭാഗം സ്ഥലങ്ങളിലും കാലൻ കോലത്തിന് മൂന്ന് മുഖങ്ങളേയുള്ളൂ. എന്നാൽ ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ തുള്ളൽക്കാരന്റെ മുഖം കൂടാതെ നാല് മുഖങ്ങൾ കൂടി വരച്ചു ചേർക്കാറുണ്ട്. പഞ്ചമുഖനായ ശിവനെ പ്രതിനിധീകരിക്കാനാണിത്.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Vinod |first1=A. R. |title=Visual aesthetics of form and colour in Theyyam and Padayani |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/25900 |website=University |language=Other |date=30 ജൂൺ 2003}}&lt;/ref&gt;

ഏകദേശം രണ്ടുരണ്ടര അടിയോളം ഉയരം വരുന്ന കിരീടസമാനമായ കോലമാണ് കാലൻ കോലം. ഇതിന്റെ നിർമ്മാണത്തിന് പതിനഞ്ചുപാള ആവശ്യമായി വരുന്നു. കൂമ്പൻ തൊപ്പി ഘടിപ്പിച്ച ചട്ടത്തിൽ തൊപ്പി മറ, പ്രഭ, രണ്ടുകാത് രണ്ടു നാഗമുഖം, ഒരു കിമ്പിരി, ഒരു പച്ചമുഖം എന്നിവ പ്രത്യേകം എഴുതി ചേർക്കുന്നു. മുഖത്ത് മനയോലയിട്ട് കണ്ണും കുറിയും ദംഷ്ടയും വച്ച് വലതു കയ്യിൽ വാളും ഇടതുകയ്യിൽ പന്തവും പാശവും പിടിച്ചാണ് കോലം കളത്തിലെത്തുന്നത്. കാലൻ കോലത്തിന്റെ മൂന്നുമുഖങ്ങൾ കാലത്തിന്റെ പ്രതിരൂപങ്ങളായിട്ടു കണക്കാക്കുന്നു.


&lt;poem&gt;
ഏറുമൊരു തേരിൽ വിളയാടും ഹരനോട
ങ്ങാദരാൽ വരം വരിച്ചു കൊണ്ടു വിപ്രദേവൻ
ഏറെ മോദമോടു തന്റെ മന്ദിരേ ഗമിച്ചി
ട്ടേക കാര്യമായ് വസിച്ചു ഭാര്യയോടു കൂടി
ആറു ചൂഡൻ തമ്പുരാന്റനുഗ്രഹ പ്രകാരം
ആദരേണ ഗർഭവും ധരിച്ചു ഭാര്യ താനും
വേറൊരാത്മ ചിന്തയന്യേ വേദിയേന്ദ്രനപ്പോൾ
വേഗമോടു പുംസവനാദിക്രിയകൾ ചെയ്തു
പത്തു മാസവും തികഞ്ഞു പത്നി നോവു പൂണ്ടി
ട്ടുത്തമ ദിനത്തിലാശു പെറ്റു ബാലനേയും
ജാതമോദമോടു ജാത കർമ്മവും കഴിച്ചു പിന്നെ
ജ്ഞാതി വർഗ്ഗമൊത്തു മാസമാറു ചെന്ന നാളിൽ
ധന്യ ബാലനിട്ടു പേരു മാർക്കണ്ടേയനെന്ന്
അന്നവും കൊടുത്തുടൻ പ്രസന്നനായ്‌ വളർത്തിനാൻ
&lt;/poem&gt; - എന്നിങ്ങനെയാണു കാലൻകോലത്തിന്റെ പാട്ട്. 

==അവലംബം==
&lt;references /&gt;

{{പടയണി}}
{{ഗ്രന്ഥശാല|കാലൻകോലം}}

[[വർഗ്ഗം:പടയണി]]</text>
      <sha1>9rlvbo5rev6cihf981bc93vt7c5wfuj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഭൈരവിക്കോലം (പടയണി)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>651267</id>
    <revision>
      <id>4611850</id>
      <parentid>4599577</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T07:55:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akhilan</username>
        <id>15667</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4611850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2617" sha1="j3b4mwv97uowjjsy0qtsjs9908umsbu" xml:space="preserve">പടയണിയിലെ ഒരു പാളക്കോലമാണ് '''ഭൈരവിക്കോലം'''. പാളക്കോലങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് ഇതാണ്. 

[[File:Pattazhy Padayani Bhairavi Kolam 2025 29.jpg|thumb|ഭൈരവിക്കോലം]]

മാതൃസങ്കല്പത്തിലാണു ഭൈരവിക്കോലം കെട്ടുന്നത്. കൃഷിനാശങ്ങൾ തടഞ്ഞ്‌ സർവൈശ്വര്യലബ്ധിക്കായി ഭൈരവിക്കോലങ്ങൾ തുള്ളി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. ഭൈരവിക്കോലത്തിനു ചുരുങ്ങിയത്‌ അഞ്ചു മുഖങ്ങൾ ഉണ്ടായിരിക്കും. നിണഭൈരവി, കാഞ്ഞിരമാല, മംഗളക്കോലം എന്നിവയും ഭൈരവിക്കോലത്തിൻറെ മാതൃകയിൽ തന്നെയാണ്‌ വരുക. നെറുകയിൽ പന്തം കുത്തിയാണു ഭൈരവി കളത്തിൽ എത്തുന്നത്‌.16,21,32,51,64,101, എന്നീ ക്രമത്തിലാണു ഭൈരവിക്കോലത്തിനു പാള ഉപയോഗിക്കുന്നത്.ഓതറയിൽ 1001 പാളയിലാണു ഭൈരവിക്കോലം. 1001 പച്ചപ്പാളകൾ ചെത്തിയൊരുക്കി വരച്ചെടുത്ത ഭൈരവിക്കോലം. തടിച്ചക്രങ്ങൾ പിടിപ്പിച്ച ചട്ടത്തിൽ, കമുകിൽ തടിയുടെ ത്രികോണ രൂപത്തിലേക്കാണ് കുരുത്തോലയുടെ ഈർക്കിൽ കൊണ്ട് കോലം തയ്ച്ചെടുക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{cite web |last1=ലേഖകൻ |first1=സ്വന്തം |title=1001 പച്ചപ്പാളകളിൽ മഹാഭൈരവി; ഓതറ പടയണിയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഭൈരവിക്കോലം |url=https://www.manoramanews.com/india/spotlight/2023/03/31/Othara-padayani-bhairavi-kolam.html |website=Manoramanews |date=31 മാർച്ച് 2023}}&lt;/ref&gt;


==അവലംബം==

&lt;references /&gt;

{{പടയണി}}

{{ഗ്രന്ഥശാല|ഭൈരവിക്കോലം}}

[[വർഗ്ഗം:പടയണി]]</text>
      <sha1>j3b4mwv97uowjjsy0qtsjs9908umsbu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611861</id>
      <parentid>4611850</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T08:14:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akhilan</username>
        <id>15667</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4611861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2740" sha1="aukf9eqv0mgogvxs741v6sve1x96ax1" xml:space="preserve">പടയണിയിലെ ഒരു പാളക്കോലമാണ് '''ഭൈരവിക്കോലം'''. പാളക്കോലങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് ഇതാണ്. 

[[File:Pattazhy Padayani Bhairavi Kolam 2025 29.jpg|thumb|ഭൈരവിക്കോലം]]

മാതൃസങ്കല്പത്തിലാണു ഭൈരവിക്കോലം കെട്ടുന്നത്. കൃഷിനാശങ്ങൾ തടഞ്ഞ്‌ സർവൈശ്വര്യലബ്ധിക്കായി ഭൈരവിക്കോലങ്ങൾ തുള്ളി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. ഭൈരവിക്കോലത്തിനു ചുരുങ്ങിയത്‌ അഞ്ചു മുഖങ്ങൾ ഉണ്ടായിരിക്കും. നിണഭൈരവി, കാഞ്ഞിരമാല, മംഗളക്കോലം എന്നിവയും ഭൈരവിക്കോലത്തിൻറെ മാതൃകയിൽ തന്നെയാണ്‌ വരുക. നെറുകയിൽ പന്തം കുത്തിയാണു ഭൈരവി കളത്തിൽ എത്തുന്നത്‌.16,21,32,51,64,101, എന്നീ ക്രമത്തിലാണു ഭൈരവിക്കോലത്തിനു പാള ഉപയോഗിക്കുന്നത്.ഓതറയിൽ 1001 പാളയിലാണു ഭൈരവിക്കോലം. 1001 പച്ചപ്പാളകൾ ചെത്തിയൊരുക്കി വരച്ചെടുത്ത ഭൈരവിക്കോലം. തടിച്ചക്രങ്ങൾ പിടിപ്പിച്ച ചട്ടത്തിൽ, കമുകിൽ തടിയുടെ ത്രികോണ രൂപത്തിലേക്കാണ് കുരുത്തോലയുടെ ഈർക്കിൽ കൊണ്ട് കോലം തയ്ച്ചെടുക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{cite web |last1=ലേഖകൻ |first1=സ്വന്തം |title=1001 പച്ചപ്പാളകളിൽ മഹാഭൈരവി; ഓതറ പടയണിയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഭൈരവിക്കോലം |url=https://www.manoramanews.com/india/spotlight/2023/03/31/Othara-padayani-bhairavi-kolam.html |website=Manoramanews |date=31 മാർച്ച് 2023}}&lt;/ref&gt;


[[File:Valiya Bhairavi Kolam Othera Puthukulangara.jpg|thumb|ഓതറ 1001 പാള ഭൈരവിക്കോലം]]

==അവലംബം==

&lt;references /&gt;

{{പടയണി}}

{{ഗ്രന്ഥശാല|ഭൈരവിക്കോലം}}

[[വർഗ്ഗം:പടയണി]]</text>
      <sha1>aukf9eqv0mgogvxs741v6sve1x96ax1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>യക്ഷിക്കോലം (പടയണി)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>651275</id>
    <revision>
      <id>4611860</id>
      <parentid>4460154</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T08:11:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akhilan</username>
        <id>15667</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4611860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5212" sha1="te5s2ymw6c0v90eic6fx50gfgr0pamt" xml:space="preserve">പടയണിയിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു കൂട്ടം കോലങ്ങളാണ് യക്ഷിക്കോലങ്ങൾ.


[[File:Pattazhy Padayani Yakshi Kolam 2025 04.jpg|thumb|യക്ഷിക്കോലം]]

യക്ഷികളുടെ ഒരു കൂട്ടം തന്നെ കോലംതുള്ളലിലുണ്ട്. സുന്ദരയക്ഷി, അന്തരയക്ഷി, അംബരയക്ഷി, മായയക്ഷി, അരക്കിയക്ഷി, അയലിയക്ഷി, മുയലിയക്ഷി, കോലനയക്ഷി, കൊടിയനയക്ഷി, തൂമൊഴിയക്ഷി, നാഗയക്ഷി, കാലയക്ഷി എന്നിങ്ങനെയാണ് യക്ഷിക്കോലങ്ങളുടെ പേരുകൾ. ഓരോ കോലവും രൂപത്തിലും ഭാവത്തിലും അവതരണരീതിയിലും വ്യത്യസ്തത പുലർത്തുന്നു. പാട്ടുകളിൽ എല്ലാ യക്ഷികളേയും സ്തുതിക്കുന്നുണ്ട്. സ്‌ത്രീരോഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള മുക്‌തിയും ശത്രു സംഹാരവുമാണു യക്ഷിക്കോലങ്ങൾ തുള്ളിക്കുന്നതിനു പിന്നിൽ. കിരീടാകൃതിയിലുള്ള കോല നിർമിതിയാണു യക്ഷിയുടേത്‌. കണ്ണും കുറിയും വളഞ്ഞ പല്ലും കുരുത്തോല നഖങ്ങളും ഉണ്ടാകും. മായയക്ഷിക്കു മുൻഭാഗത്തേക്കു നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന കൊമ്പുകൾ ഉണ്ടാകും. 21 പാളകൾ ഉപയോഗിച്ചെഴുതുന്ന വലിയ കോലമാണു കാലയക്ഷിയുടേത്‌.

''ഒരു കാതം വഴിപെട്ടിട്ടിടം വന്തോരെക്ഷിമാർക്ക് ഒരു ബലിമാല തരാം വന്നുതുളളായിക്കളത്തിൽ'' എന്നും, ''ഒരു കാതം വഴിവിട്ടിട്ടിടം തന്തോരെക്ഷിമാർക്ക്ഒരു ബലിമാലതരാം വന്നു തുളായിക്കളത്തിൽ'' എന്നുമുളള വരികളിൽ ഒന്നിൽ &quot;വഴിപെട്ടിട്ടിടം' എന്നും രണ്ടാമത്തേതിൽ &quot;വഴിവിട്ടിട്ടിടം' എന്നും കാണുന്നു. പ്രാദേശികഭേദമാകാം ഇതിനുകാരണം. ഓരോ പ്രദേശത്തും ഭാഷയ്ക്ക് ചില വ്യത്യാസങ്ങൾ കാണാം. പടയണിപ്പാട്ടുകളിൽ ഈ പ്രത്യേകത ഉടനീളം കാണാം.
&lt;poem&gt;
സുന്ദരിമാർ തന്നുടെ സുന്ദര
രൂപം കണ്ടതി മോദാൽ
മന്ദിരമതിലങ്ങു വസിക്കും
സുന്ദരയക്ഷിഗണങ്ങൾ

ഒരുകാതം വഴിവിട്ടിട്ടിടംതന്തോരെക്ഷിമാർക്ക്
ഒരു ബലിമാലതരാം വന്നുതുമായിക്കളത്തിൽ 
ഇരുകാതം വഴിവിട്ടിട്ടിടം തന്തോരെക്ഷിമാർക്ക് 
ഇരുബലിമാലതരാം വന്നുതുളായിക്കളത്തിൽ 
മുക്കാതം വഴിവിട്ടിട്ടിടംതന്തോരെക്ഷിമാർക്ക്
മുല്ലപ്പൂമണമുണ്ടെന്നറിയാകുന്ന
നാക്കാതം വഴിവിട്ടിട്ടിടംതന്തോരെക്ഷിമാർക്ക് 
നാഗപ്പൂമാല തരാം വന്നുതുളളായിക്കളത്തിൽ 
അയാതം വഴിവിട്ടിട്ടിടം തന്നോരെക്ഷിമാർക്ക്
ആമ്പൽപ്പൂമാല തരാം വന്നുതുള്ളായിക്കളത്തിൽ &lt;/poem&gt;- ഒരുകാതം, ഇരുകാതം, മുക്കാതം, നാക്കാതം, അയ്ക്കാതം എന്നിങ്ങനെയുംസംഖ്യാ പദങ്ങളുടെ സൂചന നാടൻ സംഗീതത്തിൽ സുലഭമാണ്.


==അവലംബം==
[https://www.mgutheses.in/page/?q=T%202299&amp;search=&amp;page=3&amp;rad=#1 പടയണിപ്പാട്ടുകൾ ഭാഷ, ആഖ്യാനം സമൂഹം- പൂർണ്ണിമ അരവിന്ദ് ]
&lt;references /&gt;

{{പടയണി}}

[[വർഗ്ഗം:പടയണി]]</text>
      <sha1>te5s2ymw6c0v90eic6fx50gfgr0pamt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പക്ഷിക്കോലം (പടയണി)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>651276</id>
    <revision>
      <id>4611858</id>
      <parentid>4460153</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T08:09:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akhilan</username>
        <id>15667</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4611858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1896" sha1="346hkhakm6ion5mj7ul3otid4jo86hi" xml:space="preserve">പടയണിയിലെ ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട പാളക്കോലമാണ് '''പക്ഷിക്കോലം.'''

[[File:Mundankavu Padayani 2025 92.jpg|thumb|പക്ഷിക്കോലം]]


പക്ഷിയുടെ ആകൃതിയിലാണ് മുഖാവരണം എഴുതുന്നത്. പച്ചപ്പാളയിൽ ത്തീർത്ത നീണ്ടുവളഞ്ഞ ചുണ്ടും കുരുത്തോലച്ചിറകുകളും പക്ഷിയുടെ അഴകു വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. നെഞ്ചുമാലയും അരമാലയും കോലത്തിനുണ്ടാവും. പക്ഷി കളുടെ നടത്തം, കളികൾ, പോരുകൾ, പറക്കൽ തുടങ്ങിയ വൃത്തികളെ അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്ന ചലനങ്ങളിലൂടെയാണ് പക്ഷിക്കോലം തുള്ളുന്നത്. ഏഴു പാളയിലാണു പക്ഷിക്കോലം എഴുതുന്നത്‌. നീണ്ടുവളഞ്ഞ ചുണ്ടുകളും ചിറകുകളും ഉണ്ടാകും. അസുഖങ്ങളിൽ നിന്നും അകാലമരണങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള കുട്ടികളുടെ മോചനത്തിനായി പക്ഷിക്കോലങ്ങൾ തുള്ളുന്നു. 


==അവലംബം==
[https://www.mgutheses.in/page/?q=T%202299&amp;search=&amp;page=3&amp;rad=#1 പടയണിപ്പാട്ടുകൾ ഭാഷ, ആഖ്യാനം സമൂഹം- പൂർണ്ണിമ അരവിന്ദ് ]
&lt;references /&gt;

{{പടയണി}}
[[വർഗ്ഗം:പടയണി]]</text>
      <sha1>346hkhakm6ion5mj7ul3otid4jo86hi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കുതിരക്കോലം (പടയണി)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>651278</id>
    <revision>
      <id>4611856</id>
      <parentid>4552898</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T08:05:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akhilan</username>
        <id>15667</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4611856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1747" sha1="30xb201zy66n379p9urf1jx4xm7tlzi" xml:space="preserve">പടയണിയിലെ ഒരു കോലമാണ് '''കുതിരക്കോലം.''' 


[[File:Mundankavu Padayani 2025 46.jpg|thumb|കുതിരക്കോലം]]

കുരുത്തോലയാണ് കുതിരമെടയുന്നതിന് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. കുതിരയുടെ മുഖത്തിന്റെ ആകൃതിയിൽ രൂപമുണ്ടാക്കി ഒരു കമ്പിൽ ഉറപ്പിക്കുന്നു. മടലിന്റെ കീറിയ വിളളലിലൂടെ ഒരാൾ കടന്നുകയറി അരയിലുറപ്പിച്ച് താഴോട്ടൂർന്നു പോവാതിരിക്കാൻ രണ്ടംഗങ്ങളിലുമായി കെട്ടിയിട്ടുള്ള നാര് ഇരുതോളിലൂടെ ബന്ധിക്കുന്നു. കുതിരപ്പുറത്തിരിക്കുന്ന രീതിയിലാണ് ഇതിന്റെ പ്രകടനം. കുതിരക്കാരന്റെ തലയിൽ അറബികൾ ധരിക്കുന്നതുപോലെ വെളളമുണ്ടും കൃത്രിമ മീശയും വച്ചിരിക്കും.
==കലാകാരന്മാർ==
* [[മാപ്പിളക്കുനി ബാലൻ]]
==അവലംബം==
[https://www.mgutheses.in/page/?q=T%202299&amp;search=&amp;page=3&amp;rad=#1 പടയണിപ്പാട്ടുകൾ ഭാഷ, ആഖ്യാനം സമൂഹം- പൂർണ്ണിമ അരവിന്ദ് ]
&lt;references /&gt;

{{പടയണി}}

[[വർഗ്ഗം:പടയണി]]</text>
      <sha1>30xb201zy66n379p9urf1jx4xm7tlzi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മറുതക്കോലം (പടയണി)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>651279</id>
    <revision>
      <id>4611853</id>
      <parentid>4460151</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T08:00:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akhilan</username>
        <id>15667</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4611853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1952" sha1="l3jonte5hm9b6c51pk0ebpkq7jg0pd8" xml:space="preserve">പടയണിയിലെ ഒരു കോലമാണ് മറുതക്കോലം.

[[File:Pattazhi Marutha kolam 2025 05.jpg|thumb|മറുതക്കോലം]]

കരിമറുതാ, കാലകേശിമറുത, ഈശാന്തൻ മറുത, പണ്ടാരമറുതാ, പച്ചമറുത, എന്നിങ്ങനെ മറുതാ പലവിധങ്ങളുണ്ട്. ഒറ്റപ്പാളയിൽ മുഖാവരണം പോലെ തീർത്ത ഒരു കോലമാണിത്. മുഖത്ത് എണ്ണയിൽ ചാലിച്ച് കരിതേച്ചിട്ടുണ്ട്. കണ്ണുംകുറിയും, എകിറും പല്ലുമുണ്ട്. നീണ്ടിരുണ്ടമുടി ചിതറിക്കിടക്കുന്നു. രോഗപീഡകളിൽ നിന്നുള്ള മോചനമാണു മറുതാക്കോലം തുള്ളുന്നതിലൂടെ ലക്ഷ്യമാക്കുന്നത്‌.  മറുതാക്കോലം തുളളിക്കുന്നതിലൂടെ വസൂരിരോഗത്തിൽനിന്നും മോചനം നേടുമെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നു. പനി, ഉഷ്‌ണം, വിയർപ്പ്‌, ചൂട്‌ എന്നി വയും പിത്തവും മറുതാക്കോലം തുള്ളിച്ചു ഒഴിവാക്കാമെന്നാണു ഭക്തരുടെ വിശ്വാസം.


==അവലംബം==
[https://www.mgutheses.in/page/?q=T%202299&amp;search=&amp;page=3&amp;rad=#1 പടയണിപ്പാട്ടുകൾ ഭാഷ, ആഖ്യാനം സമൂഹം- പൂർണ്ണിമ അരവിന്ദ് ]
&lt;references /&gt;

{{പടയണി}}

[[വർഗ്ഗം:പടയണി]]</text>
      <sha1>l3jonte5hm9b6c51pk0ebpkq7jg0pd8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>തായ് സു നെയിൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>655263</id>
    <revision>
      <id>4611771</id>
      <parentid>4586266</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T17:41:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20237-63</username>
        <id>216027</id>
      </contributor>
      <comment>ശ്രദ്ധേയമായ</comment>
      <origin>4611771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3425" sha1="n1t8vlkv8rdoyx3ionk6ql2hzv231nu" xml:space="preserve">{{Infobox pageant titleholder
| name       = തായ് സു നെയിൻ&lt;br&gt;Thae Su Nyein
| photo      = Thae Su Nyein.png
| caption    = തായ് സു നെയിൻ (2024)
| birth_date = {{Birth date and age|2007|5|24}}
| birth_place = [[തൗങൂ]], [[ബാഗോ പ്രദേശം]], [[മ്യാന്മാർ]]
| height     = {{height|m=1.71}}
| eye_color  = പച്ച
| hair_color = തവിട്ട്
| title      = മിസ് ഗ്രാൻഡ് മ്യാന്മാർ 2024
| competitions = മിസ് ഗ്രാൻഡ് മ്യാന്മാർ 2024 (വിജയി)&lt;br&gt;മിസ് ഗ്രാൻഡ് ഇന്റർനാഷണൽ 2024 (രണ്ടാം റണ്ണർ-അപ്പ്, പിന്നീട് പിൻവലിച്ചു)
}}

'''തായ് സു നെയിൻ''' (ജനനം: 24 മേയ് 2007) ഒരു മ്യാന്മാറിയൻ മോഡലും സൗന്ദര്യ മത്സര വിജയിയും ആണ്. 2023 ഡിസംബറിൽ **മിസ് ഗ്രാൻഡ് മ്യാന്മാർ 2024** എന്നതിന്റെ താജ് നേടിയതോടെയാണ് അവർ പ്രാദേശിക ശ്രദ്ധ നേടുന്നത്. പിന്നീട് 2024 ഒക്ടോബറിൽ **മിസ് ഗ്രാൻഡ് ഇന്റർനാഷണൽ 2024**ൽ മ്യാന്മാറിനെ പ്രതിനിധീകരിക്കുകയും, രണ്ടാം റണ്ണർ-അപ്പ് സ്ഥാനവും മറ്റു പല സബ്-അവാർഡുകളും നേടുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ, അവളുടെ പ്രകടനം സംബന്ധിച്ച വിവാദത്തെ തുടർന്ന് അവളുടെ റണ്ണർ-അപ്പ് സ്ഥാനം പിന്നീട് പിൻവലിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.pct.com.mm/miss-grand-myanmar-2024-ဆုကို-တောင်ငူအလှမယ်-သ/|title=Miss Grand Myanmar 2024: തായ് സു നെയിൻ വിജയിച്ചു|language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://hoahoctro.tienphong.vn/tan-miss-grand-myanmar-2024-moi-16-tuoi-da-co-man-tra-loi-cau-hoi-ung-xu-thuyet-phuc-post1594651.tpo|title=16 വയസ്സുകാരിയായ തായ് സു നെയിൻ ഉത്തരം നൽകി എല്ലാവരെയും തികച്ചു|language=vi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://news.abs-cbn.com/lifestyle/2024/10/25/india-wins-miss-grand-international-2024-ph-bet-cj-opiaza-is-1st-runner-up-2339|title=Thae Su Nyein is 2nd runner-up at Miss Grand International 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://philstarlife.com/news-and-views/719223-miss-grand-international-myanmar-thae-su-nyein-title-officially-revoked|title=Thae Su Nyein loses Miss Grand International 2nd runner-up title|language=en}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* {{Imdb name|nm17681327}}
* {{Facebook|100041417092778}}
* {{Instagram|thaesunyeinnn}}

{{Bio-stub}}
[[വർഗ്ഗം:2007-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:അപൂർണ്ണ ജീവചരിത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>n1t8vlkv8rdoyx3ionk6ql2hzv231nu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Hithesh Venugopal</title>
    <ns>2</ns>
    <id>658528</id>
    <revision>
      <id>4611757</id>
      <parentid>4610692</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T15:57:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hithesh Venugopal</username>
        <id>142850</id>
      </contributor>
      <origin>4611757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6816" sha1="4j9bbq4sx5ldqs5vl0nwg500o4vsik9" xml:space="preserve">'''Hithesh Venugopal''' is a [[ഇന്ത്യ|Indian]] [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|Carnatic Vocalist]], Devotional Singer and [[പിന്നണി ഗായകർ|Playback Singer]] from Keralam. He is one of the young finest and well-known voices in the realm of Indian music today. Her career spans a dazzling repertoire of concerts and achievements. He is known for his contributions to [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|Carnatic]] [[ഹിന്ദുസ്ഥാനി ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം|classical]] [[സംഗീതം|music]], [[ഹിന്ദുസ്ഥാനി ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം|Hindustani classical music]], [[ഹിന്ദുമതം|devotional compositions]] and [[ഫ്യൂഷൻ സംഗീതം|fusion]] works that blend [[പരമ്പരാഗത പാരിസ്ഥിതിക വിജ്ഞാനം|traditional]] and [[സമകാലീന കല|contemporary styles.]] Hithesh, who comes from a family that has a musical lineage. he Performed has more than 100 Concerts in Keralam, Tamilnadu, Maharashtra, Karnataka, Andhrapradesh etc..., recorded classical songs in various Indian languages including Malayalam, Tamil, Telugu, Konkani, Sanskrit, Hindi and Marathi. He is Primarily Known for a Playback Singer in Tamil, Telugu and Malayalam Film Industry.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |Hithesh Venugopal 
|-
!Birth name
|Hithesh V
|-
!Born
|15 February 2001 (age 24)
[[ചെട്ടികുളങ്ങര|Chettikulangara,]] [[മാവേലിക്കര|Mavelikara]], [[കേരളം|Keralam]], [[ഇന്ത്യ|India]]
|-
!Genres
|[[കർണ്ണാടകസംഗീതം|Carnatic music]], [[പിന്നണി ഗായകർ|Playback singing]]
|-
!Occupation
|Singer
|-
!Instrument
|Vocals
|-
!Years active
|2009–present
|-
!Parents 
|Venugopal Panicker
Vijayalekshmi.J 
|-
!Siblings 
|Vandana Venugopal 
|-
! colspan=&quot;2&quot; |
|-
!Website
|https://allhitheshvenugopal.wordpress.com/
|}
'''&lt;u&gt;Early Life and Education&lt;/u&gt;'''

Hithesh was born in Mavelikara on 15 February 2001, the son of Venugopal Panicker and J.Vijayalekshmi. His Sister Vandana Venugopal. Telugu and Malayalam Film Actress and Classical Dancer Krishnapriya U is a Cousin Sister of Hithesh Venugopal. Hithesh Studied at HSS Chettikulangara and Bishop Hodges HSS Mavelikara, He also completed Radiology and Imaging Technology at Presidency College of Paramedical. Hithesh was born in Chettikulangara, Kerala From a young age, he developed an interest in Carnatic music and began training under prominent gurus, Prof Devikulangara Gangadharan, Sangeethapoornasree Prof Mavelikara P Subramaniam. His early exposure to devotional and classical performances shaped his musical journey. He resides in Kerala and continues to actively perform and promote Carnatic music and Bhajans.

'''&lt;u&gt;Career&lt;/u&gt;'''

Hithesh Venugopal has established himself as a Carnatic vocalist with stage performances across Kerala and India. He is noted for his renditions of kritis, bhajans, and classical compositions, as well as for experimenting with devotional music in innovative styles.

Apart from traditional Carnatic concerts, he has also worked on thematic presentations and devotional albums, some of which include keyboard programming and modern arrangements. He is also Well-known Playback Singer in South Indian Music.

He also working as a Radiology Technologist at VSM Hospital, Mavelikara and NSS Medical Misson Hospital, Pandalam.

'''&lt;u&gt;Film Songs and Albums&lt;/u&gt;'''

● Hithesh made her film chores at a young age with the Malayalam song “Seetharamam Kadhasudharam” from the film Seetha Kalyanam , on 2009&quot; sings with Singers [[അനുരാധ ശ്രീറാം|Anuradha Sriram]] and [[മധു ബാലകൃഷ്ണൻ|Madhu Balakrishnan]]. 

● After a long time Hithesh also sings a Telugu Song &quot;Giripai Sirulolike&quot; from the film &quot;Welcome to Tihar College, on 2020&quot; with music by Praveen Immadi.  

● Hithesh Sings &quot;Thalalu Ooputhu&quot; a beautiful telugu song with singers Manasa Acharya and Sri Latha from the movie Welcome to Tihar College.  

● Hithesh also Sings a Gujarati Song &quot;Tame Aevu Kahi Gaya&quot; Dada music Album.  

● Aesthetic Version of [[എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ|A R Rahman's]] Hit Tamil Song Innisai Sings by Hithesh Venugopal, S Mahathi, [[സൈന്ദവി|Saindhavi]]   

● He Create a Independent Cover Song Bhaja Govindam from Carnatic music lyrics by [[ശങ്കരാചാര്യർ|Sri Adi Shankaracharya]].   

● He Sung by Gurucharanaka is a [[കൊങ്കണി ഭാഷ|Konkani]] Devotional Song Composed by Priya R Pai, Lyrics by Nivedita Prabhu.   

● Hithesh's Sungs Attuthottil Song from Poonilamazha Malayalam Movie (Orginal Credits: [[എം.ജി. ശ്രീകുമാർ|M.G.Sreekumar]], [[കെ.എസ്. ചിത്ര|K.S.Chithra]])&quot;Hits of Hithesh&quot; album   

'''&lt;u&gt;Awards and Recognition&lt;/u&gt;'''

* '''Chembai Sangeetha Puraskaram(Kerala):''' A prestigious award recognizing young vocalists in Kerala. 
* '''M.S. Subbulakshmi Fellowship:''' A fellowship awarded by the Sri Shanmukhananda Fine Arts and Sangeetha Sabha in Mumbai. 
* '''Swathi Thirunal Puraskaram(Kerala):''' Honors contributions to Carnatic music and classical arts.
* '''Chettikulangara Amma Gaanapoornasree Puraskaram(Kerala):''' Temple and cultural trust recognition for musicians.
* '''Maharajapuram Viswanatha Iyer Award:''' Presented to leading Carnatic vocalists.
* '''Yuva Kala Bharathi Award:''' from Bharat Kalachar, Chennai
* '''Best Male Vocalist:''' from Thyaga Brahma Gana Sabha, Vani Mahal, Chennai

'''&lt;u&gt;Musical Style&lt;/u&gt;'''

His singing is characterized by a blend of traditional Carnatic rigor and expressive devotional appeal. Hithesh is known for presenting kritis with clarity, bhava (expression), and melodic improvisation, while also appealing to contemporary listeners.

'''&lt;u&gt;Musical Institution&lt;/u&gt;'''

In 2025, Hithesh Venugopal established a music school 'Himangi School of Music' at Chettikulangara (Mavelikara, Alappuzha) and Pandalam (Pathanamthitta) Offering Online and Offline Classes.

'''&lt;u&gt;References&lt;/u&gt;'''

1.https://allhitheshvenugopal.wordpress.com/

2.https://www.instagram.com/hithesh_venugopal?igsh=MTFkdWhxaWtoZmd2ZQ==

3.https://www.facebook.com/share/1C6AERuMen/

4.https://www.youtube.com/channel/UCj_UbOu1lHj1BP_CddccCqg

5.https://in.linkedin.com/in/hithesh-venugopal-978a701b8

6.https://eifeqyhykrgkneot.quora.com/

7.https://www.datanyze.com/people/Hithesh-Venugopal/12627814136

8.https://www.youtube.com/channel/UC3HKYll8AQITWBsx_JZ_uZg

9.https://open.spotify.com/playlist/3bN1DifLNImo6uscxSqXMd

10.https://open.spotify.com/artist/1lSNTc9vWgEQiOqJTTeRoJ?si=6EVeAtjrTY-aPCTZwkwh8Q</text>
      <sha1>4j9bbq4sx5ldqs5vl0nwg500o4vsik9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611758</id>
      <parentid>4611757</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T16:00:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hithesh Venugopal</username>
        <id>142850</id>
      </contributor>
      <origin>4611758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6822" sha1="s3r9sfn7sh1148lmvtmlvm0za9qv5fd" xml:space="preserve">'''Hithesh Venugopal''' is a [[ഇന്ത്യ|Indian]] [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|Carnatic Vocalist]], Devotional Singer and [[പിന്നണി ഗായകർ|Playback Singer]] from Keralam. He is one of the young finest and well-known voices in the realm of Indian music today. Her career spans a dazzling repertoire of concerts and achievements. He is known for his contributions to [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|Carnatic]] [[ഹിന്ദുസ്ഥാനി ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം|classical]] [[സംഗീതം|music]], [[ഹിന്ദുസ്ഥാനി ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം|Hindustani classical music]], [[ഹിന്ദുമതം|devotional compositions]] and [[ഫ്യൂഷൻ സംഗീതം|fusion]] works that blend [[പരമ്പരാഗത പാരിസ്ഥിതിക വിജ്ഞാനം|traditional]] and [[സമകാലീന കല|contemporary styles.]] Hithesh, who comes from a family that has a musical lineage. he Performed has more than 100 Concerts in Keralam, Tamilnadu, Maharashtra, Karnataka, Andhrapradesh etc..., recorded classical songs in various Indian languages including Malayalam, Tamil, Telugu, Konkani, Sanskrit, Hindi and Marathi. He is Primarily Known for a Playback Singer in Tamil, Telugu and Malayalam Film Industry.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |Hithesh Venugopal 
|-
!Birth name
|Hithesh V
|-
!Born
|15 February 2001 (age 24)
[[ചെട്ടികുളങ്ങര|Chettikulangara,]] [[മാവേലിക്കര|Mavelikara]], [[കേരളം|Keralam]], [[ഇന്ത്യ|India]]
|-
!Genres
|[[കർണ്ണാടകസംഗീതം|Carnatic music]], [[പിന്നണി ഗായകർ|Playback singing]]
|-
!Occupation
|Singer
|-
!Instrument
|Vocals
|-
!Years active
|2009–present
|-
!Parents 
|Venugopal Panicker
Vijayalekshmi.J 
|-
!Siblings 
|Vandana Venugopal 
|-
! colspan=&quot;2&quot; |
|-
!Website
|https://allhitheshvenugopal.wordpress.com/
|}
'''&lt;u&gt;Early Life and Education&lt;/u&gt;'''

Hithesh was born in Mavelikara on 15 February 2001, the son of Venugopal Panicker and J.Vijayalekshmi. His Sister Vandana Venugopal. Telugu and Malayalam Film Actress and Classical Dancer Krishnapriya U is a Elder Cousin Sister of Hithesh Venugopal. Hithesh Studied at HSS Chettikulangara and Bishop Hodges HSS Mavelikara, He also completed Radiology and Imaging Technology at Presidency College of Paramedical. Hithesh was born in Chettikulangara, Kerala From a young age, he developed an interest in Carnatic music and began training under prominent gurus, Prof Devikulangara Gangadharan, Sangeethapoornasree Prof Mavelikara P Subramaniam. His early exposure to devotional and classical performances shaped his musical journey. He resides in Kerala and continues to actively perform and promote Carnatic music and Bhajans.

'''&lt;u&gt;Career&lt;/u&gt;'''

Hithesh Venugopal has established himself as a Carnatic vocalist with stage performances across Kerala and India. He is noted for his renditions of kritis, bhajans, and classical compositions, as well as for experimenting with devotional music in innovative styles.

Apart from traditional Carnatic concerts, he has also worked on thematic presentations and devotional albums, some of which include keyboard programming and modern arrangements. He is also Well-known Playback Singer in South Indian Music.

He also working as a Radiology Technologist at VSM Hospital, Mavelikara and NSS Medical Misson Hospital, Pandalam.

'''&lt;u&gt;Film Songs and Albums&lt;/u&gt;'''

● Hithesh made her film chores at a young age with the Malayalam song “Seetharamam Kadhasudharam” from the film Seetha Kalyanam , on 2009&quot; sings with Singers [[അനുരാധ ശ്രീറാം|Anuradha Sriram]] and [[മധു ബാലകൃഷ്ണൻ|Madhu Balakrishnan]]. 

● After a long time Hithesh also sings a Telugu Song &quot;Giripai Sirulolike&quot; from the film &quot;Welcome to Tihar College, on 2020&quot; with music by Praveen Immadi.  

● Hithesh Sings &quot;Thalalu Ooputhu&quot; a beautiful telugu song with singers Manasa Acharya and Sri Latha from the movie Welcome to Tihar College.  

● Hithesh also Sings a Gujarati Song &quot;Tame Aevu Kahi Gaya&quot; Dada music Album.  

● Aesthetic Version of [[എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ|A R Rahman's]] Hit Tamil Song Innisai Sings by Hithesh Venugopal, S Mahathi, [[സൈന്ദവി|Saindhavi]]   

● He Create a Independent Cover Song Bhaja Govindam from Carnatic music lyrics by [[ശങ്കരാചാര്യർ|Sri Adi Shankaracharya]].   

● He Sung by Gurucharanaka is a [[കൊങ്കണി ഭാഷ|Konkani]] Devotional Song Composed by Priya R Pai, Lyrics by Nivedita Prabhu.   

● Hithesh's Sungs Attuthottil Song from Poonilamazha Malayalam Movie (Orginal Credits: [[എം.ജി. ശ്രീകുമാർ|M.G.Sreekumar]], [[കെ.എസ്. ചിത്ര|K.S.Chithra]])&quot;Hits of Hithesh&quot; album   

'''&lt;u&gt;Awards and Recognition&lt;/u&gt;'''

* '''Chembai Sangeetha Puraskaram(Kerala):''' A prestigious award recognizing young vocalists in Kerala. 
* '''M.S. Subbulakshmi Fellowship:''' A fellowship awarded by the Sri Shanmukhananda Fine Arts and Sangeetha Sabha in Mumbai. 
* '''Swathi Thirunal Puraskaram(Kerala):''' Honors contributions to Carnatic music and classical arts.
* '''Chettikulangara Amma Gaanapoornasree Puraskaram(Kerala):''' Temple and cultural trust recognition for musicians.
* '''Maharajapuram Viswanatha Iyer Award:''' Presented to leading Carnatic vocalists.
* '''Yuva Kala Bharathi Award:''' from Bharat Kalachar, Chennai
* '''Best Male Vocalist:''' from Thyaga Brahma Gana Sabha, Vani Mahal, Chennai

'''&lt;u&gt;Musical Style&lt;/u&gt;'''

His singing is characterized by a blend of traditional Carnatic rigor and expressive devotional appeal. Hithesh is known for presenting kritis with clarity, bhava (expression), and melodic improvisation, while also appealing to contemporary listeners.

'''&lt;u&gt;Musical Institution&lt;/u&gt;'''

In 2025, Hithesh Venugopal established a music school 'Himangi School of Music' at Chettikulangara (Mavelikara, Alappuzha) and Pandalam (Pathanamthitta) Offering Online and Offline Classes.

'''&lt;u&gt;References&lt;/u&gt;'''

1.https://allhitheshvenugopal.wordpress.com/

2.https://www.instagram.com/hithesh_venugopal?igsh=MTFkdWhxaWtoZmd2ZQ==

3.https://www.facebook.com/share/1C6AERuMen/

4.https://www.youtube.com/channel/UCj_UbOu1lHj1BP_CddccCqg

5.https://in.linkedin.com/in/hithesh-venugopal-978a701b8

6.https://eifeqyhykrgkneot.quora.com/

7.https://www.datanyze.com/people/Hithesh-Venugopal/12627814136

8.https://www.youtube.com/channel/UC3HKYll8AQITWBsx_JZ_uZg

9.https://open.spotify.com/playlist/3bN1DifLNImo6uscxSqXMd

10.https://open.spotify.com/artist/1lSNTc9vWgEQiOqJTTeRoJ?si=6EVeAtjrTY-aPCTZwkwh8Q</text>
      <sha1>s3r9sfn7sh1148lmvtmlvm0za9qv5fd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611759</id>
      <parentid>4611758</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T16:02:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hithesh Venugopal</username>
        <id>142850</id>
      </contributor>
      <origin>4611759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6815" sha1="gri91kepakqg5ibsybpcyr6mbqx0bur" xml:space="preserve">'''Hithesh Venugopal''' is a [[ഇന്ത്യ|Indian]] [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|Carnatic Vocalist]], Devotional Singer and [[പിന്നണി ഗായകർ|Playback Singer]] from Keralam. He is one of the young finest and well-known voices in the realm of Indian music today. Her career spans a dazzling repertoire of concerts and achievements. He is known for his contributions to [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|Carnatic]] [[ഹിന്ദുസ്ഥാനി ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം|classical]] [[സംഗീതം|music]], [[ഹിന്ദുസ്ഥാനി ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം|Hindustani classical music]], [[ഹിന്ദുമതം|devotional compositions]] and [[ഫ്യൂഷൻ സംഗീതം|fusion]] works that blend [[പരമ്പരാഗത പാരിസ്ഥിതിക വിജ്ഞാനം|traditional]] and [[സമകാലീന കല|contemporary styles.]] Hithesh, who comes from a family that has a musical lineage. he Performed has more than 100 Concerts in Keralam, Tamilnadu, Maharashtra, Karnataka, Andhrapradesh etc..., recorded classical songs in various Indian languages including Malayalam, Tamil, Telugu, Konkani, Sanskrit, Hindi and Marathi. He is Primarily Known for a Playback Singer in Tamil, Telugu and Malayalam Film Industry.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |Hithesh Venugopal 
|-
!Birth name
|Hithesh V
|-
!Born
|15 February 2001 (age 24)
[[ചെട്ടികുളങ്ങര|Chettikulangara,]] [[മാവേലിക്കര|Mavelikara]], [[കേരളം|Keralam]], [[ഇന്ത്യ|India]]
|-
!Genres
|[[കർണ്ണാടകസംഗീതം|Carnatic music]], [[പിന്നണി ഗായകർ|Playback singing]]
|-
!Occupation
|Singer
|-
!Instrument
|Vocals
|-
!Years active
|2009–present
|-
!Parents 
|Venugopal Panicker
Vijayalekshmi.J 
|-
!Siblings 
|Vandana Venugopal 
|-
! colspan=&quot;2&quot; |
|-
!Website
|https://allhitheshvenugopal.wordpress.com/
|}
'''&lt;u&gt;Early Life and Education&lt;/u&gt;'''

Hithesh was born in Mavelikara on 15 February 2001, the son of Venugopal Panicker and J.Vijayalekshmi. His Sister Vandana Venugopal. Telugu and Malayalam Film Actress and Classical Dancer Krishnapriya U is a Elder Sister of Hithesh Venugopal. Hithesh Studied at HSS Chettikulangara and Bishop Hodges HSS Mavelikara, He also completed Radiology and Imaging Technology at Presidency College of Paramedical. Hithesh was born in Chettikulangara, Kerala From a young age, he developed an interest in Carnatic music and began training under prominent gurus, Prof Devikulangara Gangadharan, Sangeethapoornasree Prof Mavelikara P Subramaniam. His early exposure to devotional and classical performances shaped his musical journey. He resides in Kerala and continues to actively perform and promote Carnatic music and Bhajans.

'''&lt;u&gt;Career&lt;/u&gt;'''

Hithesh Venugopal has established himself as a Carnatic vocalist with stage performances across Kerala and India. He is noted for his renditions of kritis, bhajans, and classical compositions, as well as for experimenting with devotional music in innovative styles.

Apart from traditional Carnatic concerts, he has also worked on thematic presentations and devotional albums, some of which include keyboard programming and modern arrangements. He is also Well-known Playback Singer in South Indian Music.

He also working as a Radiology Technologist at VSM Hospital, Mavelikara and NSS Medical Misson Hospital, Pandalam.

'''&lt;u&gt;Film Songs and Albums&lt;/u&gt;'''

● Hithesh made her film chores at a young age with the Malayalam song “Seetharamam Kadhasudharam” from the film Seetha Kalyanam , on 2009&quot; sings with Singers [[അനുരാധ ശ്രീറാം|Anuradha Sriram]] and [[മധു ബാലകൃഷ്ണൻ|Madhu Balakrishnan]]. 

● After a long time Hithesh also sings a Telugu Song &quot;Giripai Sirulolike&quot; from the film &quot;Welcome to Tihar College, on 2020&quot; with music by Praveen Immadi.  

● Hithesh Sings &quot;Thalalu Ooputhu&quot; a beautiful telugu song with singers Manasa Acharya and Sri Latha from the movie Welcome to Tihar College.  

● Hithesh also Sings a Gujarati Song &quot;Tame Aevu Kahi Gaya&quot; Dada music Album.  

● Aesthetic Version of [[എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ|A R Rahman's]] Hit Tamil Song Innisai Sings by Hithesh Venugopal, S Mahathi, [[സൈന്ദവി|Saindhavi]]   

● He Create a Independent Cover Song Bhaja Govindam from Carnatic music lyrics by [[ശങ്കരാചാര്യർ|Sri Adi Shankaracharya]].   

● He Sung by Gurucharanaka is a [[കൊങ്കണി ഭാഷ|Konkani]] Devotional Song Composed by Priya R Pai, Lyrics by Nivedita Prabhu.   

● Hithesh's Sungs Attuthottil Song from Poonilamazha Malayalam Movie (Orginal Credits: [[എം.ജി. ശ്രീകുമാർ|M.G.Sreekumar]], [[കെ.എസ്. ചിത്ര|K.S.Chithra]])&quot;Hits of Hithesh&quot; album   

'''&lt;u&gt;Awards and Recognition&lt;/u&gt;'''

* '''Chembai Sangeetha Puraskaram(Kerala):''' A prestigious award recognizing young vocalists in Kerala. 
* '''M.S. Subbulakshmi Fellowship:''' A fellowship awarded by the Sri Shanmukhananda Fine Arts and Sangeetha Sabha in Mumbai. 
* '''Swathi Thirunal Puraskaram(Kerala):''' Honors contributions to Carnatic music and classical arts.
* '''Chettikulangara Amma Gaanapoornasree Puraskaram(Kerala):''' Temple and cultural trust recognition for musicians.
* '''Maharajapuram Viswanatha Iyer Award:''' Presented to leading Carnatic vocalists.
* '''Yuva Kala Bharathi Award:''' from Bharat Kalachar, Chennai
* '''Best Male Vocalist:''' from Thyaga Brahma Gana Sabha, Vani Mahal, Chennai

'''&lt;u&gt;Musical Style&lt;/u&gt;'''

His singing is characterized by a blend of traditional Carnatic rigor and expressive devotional appeal. Hithesh is known for presenting kritis with clarity, bhava (expression), and melodic improvisation, while also appealing to contemporary listeners.

'''&lt;u&gt;Musical Institution&lt;/u&gt;'''

In 2025, Hithesh Venugopal established a music school 'Himangi School of Music' at Chettikulangara (Mavelikara, Alappuzha) and Pandalam (Pathanamthitta) Offering Online and Offline Classes.

'''&lt;u&gt;References&lt;/u&gt;'''

1.https://allhitheshvenugopal.wordpress.com/

2.https://www.instagram.com/hithesh_venugopal?igsh=MTFkdWhxaWtoZmd2ZQ==

3.https://www.facebook.com/share/1C6AERuMen/

4.https://www.youtube.com/channel/UCj_UbOu1lHj1BP_CddccCqg

5.https://in.linkedin.com/in/hithesh-venugopal-978a701b8

6.https://eifeqyhykrgkneot.quora.com/

7.https://www.datanyze.com/people/Hithesh-Venugopal/12627814136

8.https://www.youtube.com/channel/UC3HKYll8AQITWBsx_JZ_uZg

9.https://open.spotify.com/playlist/3bN1DifLNImo6uscxSqXMd

10.https://open.spotify.com/artist/1lSNTc9vWgEQiOqJTTeRoJ?si=6EVeAtjrTY-aPCTZwkwh8Q</text>
      <sha1>gri91kepakqg5ibsybpcyr6mbqx0bur</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611761</id>
      <parentid>4611759</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T16:09:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hithesh Venugopal</username>
        <id>142850</id>
      </contributor>
      <origin>4611761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6801" sha1="5r53zodpom3x4d9q81o8lwzkdyojo0s" xml:space="preserve">'''Hithesh Venugopal''' is a [[ഇന്ത്യ|Indian]] [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|Carnatic Vocalist]], Devotional Singer and [[പിന്നണി ഗായകർ|Playback Singer]] from Keralam. He is one of the young finest and well-known voices in the realm of Indian music today. Her career spans a dazzling repertoire of concerts and achievements. He is known for his contributions to [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|Carnatic]] [[ഹിന്ദുസ്ഥാനി ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം|classical]] [[സംഗീതം|music]], [[ഹിന്ദുസ്ഥാനി ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം|Hindustani classical music]], [[ഹിന്ദുമതം|devotional compositions]] and [[ഫ്യൂഷൻ സംഗീതം|fusion]] works that blend [[പരമ്പരാഗത പാരിസ്ഥിതിക വിജ്ഞാനം|traditional]] and [[സമകാലീന കല|contemporary styles.]] Hithesh, who comes from a family that has a musical lineage. he Performed has more than 100 Concerts in Keralam, Tamilnadu, Maharashtra, Karnataka, Andhrapradesh etc..., recorded classical songs in various Indian languages including Malayalam, Tamil, Telugu, Konkani, Sanskrit, Hindi and Marathi. He is Primarily Known for a Playback Singer in Tamil, Telugu and Malayalam Film Industry.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |Hithesh Venugopal 
|-
!Birth name
|Hithesh V
|-
!Born
|15 February 2001 (age 24)
[[ചെട്ടികുളങ്ങര|Chettikulangara,]] [[മാവേലിക്കര|Mavelikara]], [[കേരളം|Keralam]], [[ഇന്ത്യ|India]]
|-
!Genres
|[[കർണ്ണാടകസംഗീതം|Carnatic music]], [[പിന്നണി ഗായകർ|Playback singing]]
|-
!Occupation
|Singer
|-
!Instrument
|Vocals
|-
!Years active
|2009–present
|-
!Parents 
|Venugopal Panicker
Vijayalekshmi.J 
|-
!Siblings 
|Vandana Venugopal 
|-
! colspan=&quot;2&quot; |
|-
!Website
|https://allhitheshvenugopal.wordpress.com/
|}
'''&lt;u&gt;Early Life and Education&lt;/u&gt;'''

Hithesh was born in Mavelikara on 15 February 2001, the son of Venugopal Panicker and J.Vijayalekshmi. His Sister Vandana Venugopal. Hithesh is a Elder Brother of Telugu and Malayalam Film Actress and Classical Dancer Krishnapriya U. He Studied at HSS Chettikulangara and Bishop Hodges HSS Mavelikara, He also completed Radiology and Imaging Technology at Presidency College of Paramedical. Hithesh was born in Chettikulangara, Kerala From a young age, he developed an interest in Carnatic music and began training under prominent gurus, Prof Devikulangara Gangadharan, Sangeethapoornasree Prof Mavelikara P Subramaniam. His early exposure to devotional and classical performances shaped his musical journey. He resides in Kerala and continues to actively perform and promote Carnatic music and Bhajans.

'''&lt;u&gt;Career&lt;/u&gt;'''

Hithesh Venugopal has established himself as a Carnatic vocalist with stage performances across Kerala and India. He is noted for his renditions of kritis, bhajans, and classical compositions, as well as for experimenting with devotional music in innovative styles.

Apart from traditional Carnatic concerts, he has also worked on thematic presentations and devotional albums, some of which include keyboard programming and modern arrangements. He is also Well-known Playback Singer in South Indian Music.

He also working as a Radiology Technologist at VSM Hospital, Mavelikara and NSS Medical Misson Hospital, Pandalam.

'''&lt;u&gt;Film Songs and Albums&lt;/u&gt;'''

● Hithesh made her film chores at a young age with the Malayalam song “Seetharamam Kadhasudharam” from the film Seetha Kalyanam , on 2009&quot; sings with Singers [[അനുരാധ ശ്രീറാം|Anuradha Sriram]] and [[മധു ബാലകൃഷ്ണൻ|Madhu Balakrishnan]]. 

● After a long time Hithesh also sings a Telugu Song &quot;Giripai Sirulolike&quot; from the film &quot;Welcome to Tihar College, on 2020&quot; with music by Praveen Immadi.  

● Hithesh Sings &quot;Thalalu Ooputhu&quot; a beautiful telugu song with singers Manasa Acharya and Sri Latha from the movie Welcome to Tihar College.  

● Hithesh also Sings a Gujarati Song &quot;Tame Aevu Kahi Gaya&quot; Dada music Album.  

● Aesthetic Version of [[എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ|A R Rahman's]] Hit Tamil Song Innisai Sings by Hithesh Venugopal, S Mahathi, [[സൈന്ദവി|Saindhavi]]   

● He Create a Independent Cover Song Bhaja Govindam from Carnatic music lyrics by [[ശങ്കരാചാര്യർ|Sri Adi Shankaracharya]].   

● He Sung by Gurucharanaka is a [[കൊങ്കണി ഭാഷ|Konkani]] Devotional Song Composed by Priya R Pai, Lyrics by Nivedita Prabhu.   

● Hithesh's Sungs Attuthottil Song from Poonilamazha Malayalam Movie (Orginal Credits: [[എം.ജി. ശ്രീകുമാർ|M.G.Sreekumar]], [[കെ.എസ്. ചിത്ര|K.S.Chithra]])&quot;Hits of Hithesh&quot; album   

'''&lt;u&gt;Awards and Recognition&lt;/u&gt;'''

* '''Chembai Sangeetha Puraskaram(Kerala):''' A prestigious award recognizing young vocalists in Kerala. 
* '''M.S. Subbulakshmi Fellowship:''' A fellowship awarded by the Sri Shanmukhananda Fine Arts and Sangeetha Sabha in Mumbai. 
* '''Swathi Thirunal Puraskaram(Kerala):''' Honors contributions to Carnatic music and classical arts.
* '''Chettikulangara Amma Gaanapoornasree Puraskaram(Kerala):''' Temple and cultural trust recognition for musicians.
* '''Maharajapuram Viswanatha Iyer Award:''' Presented to leading Carnatic vocalists.
* '''Yuva Kala Bharathi Award:''' from Bharat Kalachar, Chennai
* '''Best Male Vocalist:''' from Thyaga Brahma Gana Sabha, Vani Mahal, Chennai

'''&lt;u&gt;Musical Style&lt;/u&gt;'''

His singing is characterized by a blend of traditional Carnatic rigor and expressive devotional appeal. Hithesh is known for presenting kritis with clarity, bhava (expression), and melodic improvisation, while also appealing to contemporary listeners.

'''&lt;u&gt;Musical Institution&lt;/u&gt;'''

In 2025, Hithesh Venugopal established a music school 'Himangi School of Music' at Chettikulangara (Mavelikara, Alappuzha) and Pandalam (Pathanamthitta) Offering Online and Offline Classes.

'''&lt;u&gt;References&lt;/u&gt;'''

1.https://allhitheshvenugopal.wordpress.com/

2.https://www.instagram.com/hithesh_venugopal?igsh=MTFkdWhxaWtoZmd2ZQ==

3.https://www.facebook.com/share/1C6AERuMen/

4.https://www.youtube.com/channel/UCj_UbOu1lHj1BP_CddccCqg

5.https://in.linkedin.com/in/hithesh-venugopal-978a701b8

6.https://eifeqyhykrgkneot.quora.com/

7.https://www.datanyze.com/people/Hithesh-Venugopal/12627814136

8.https://www.youtube.com/channel/UC3HKYll8AQITWBsx_JZ_uZg

9.https://open.spotify.com/playlist/3bN1DifLNImo6uscxSqXMd

10.https://open.spotify.com/artist/1lSNTc9vWgEQiOqJTTeRoJ?si=6EVeAtjrTY-aPCTZwkwh8Q</text>
      <sha1>5r53zodpom3x4d9q81o8lwzkdyojo0s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഹേമലത മഹിശ്വർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>665729</id>
    <revision>
      <id>4611806</id>
      <parentid>4610251</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T22:47:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14794" sha1="5poj407v7t3bdoqmfe3c4xyt6lnem5u" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = Hemlata Mahishwar
| image              = Hemlata_Mahishwar_IMG_1175.JPG
| alt                = This person
| native_name        = हेमलता महिश्वर
| native_name_lang   = Hi
| birth_date         = {{birth date and age|1966|11|5|df=y}}
| birth_place        = Balaghat, Madhya Pradesh, India
| education          = ബി. എ., എം എ., ബി. എഡ്, എം. ഫിൽ. , പിഎച്ച്ഡി
| occupation         = Author, writer, academician
}}

ഒരു ഹിന്ദി എഴുത്തുകാരിയും, സാഹിത്യ വിമർശകയും, [[ദളിതർ|ദളിത്]] സാഹിത്യത്തിലും സ്ത്രീപഠനത്തിലും വൈദഗ്ധ്യമുള്ള പണ്ഡിതയുമാണ് ഹേമലതാ മഹിശ്വർ (ജനനംഃ നവംബർ 5,1966).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.forwardpress.in/2020/12/news-manusmriti-hemlata-mahishwar-hindi/|title=मनुस्मृति दहन दिवस की मंगलकामना पर द्विजों को आपत्ति, हेमलता महिश्वर के घर पहुंची पुलिस|access-date=2025-01-25|last=डेस्‍क|first=FP Desk एफपी|date=2020-12-28|website=[[Forward Press]]|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/urdu/articles/cv2np49e1xmo|title=رام چرت ماناس: قدیم ہندو نظم جس نے انڈیا میں سیاسی طوفان برپا کر دیا|access-date=2025-01-25|date=2023-02-09|website=BBC News اردو|language=ur}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lokmat.com/amravati/exploited-women-should-create-counter-culture-said-ambedkarite-thinker-hemalatha-mahishwar-a736/|title=शोषित महिलांनी प्रतिसंस्कृतीची निर्मिती केली पाहिजे : हेमलता महिश्वर|access-date=2025-01-25|last=|date=2022-03-03|website=Lokmat|language=mr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://m.themooknayak.com/article/society/black-day-for-dalit-and-adivasi-communities-activists-and-academics-decry-supreme-court-ruling-on-sc-st-sub-classification/288738c2-c920-41ae-b85a-b079c05693a1|title=SC-ST वर्गों में उपवर्गीकरण: सुप्रीम कोर्ट के फैसले से गुस्साए बहुजन बोले- 2 अप्रैल 2018 का आंदोलन याद है ना?|access-date=2025-01-25|website=www.themooknayak.com|language=hi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Aruna |first=D. |date=2021 |title=Hindi Evam Marathi Dalit Stree Atmakathaon Mein Stree Asmita Ka Prashn |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/405712 |journal=University |language=Hindi}}&lt;/ref&gt;

== ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും ==
1966 നവംബർ 5 ന് മധ്യപ്രദേശിലെ ബാലാഘട്ടിലാണ് ഹേംലത ജനിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.urdu.awazthevoice.in/india-news/gandhi-was-our-past-gandhi-our-present-and-gandhi-our-future-tara-gandhi-25713.html|title=گاندھی ہمارا ماضی تھا، گاندھی ہمارا حال اور گاندھی ہمارا مستقبل: تارا گاندھی|access-date=2025-01-25|website=urdu.awazthevoice.in|language=ur}}&lt;/ref&gt; പിതാവ് രാംപ്രസാദ് മെഷ്റം ഫുഡ് ഇൻസ്പെക്ടറും മാതാവ് പ്രേംലത മെഷ്റാം വീട്ടമ്മയുമായിരുന്നു. അവളുടെ പിതാവ് ഇടയ്ക്കിടെ ചെറിയ ഗ്രാമങ്ങളിലേക്കും പട്ടണങ്ങളിലേക്കും മാറിക്കൊണ്ടിരുന്നതിനാൽ, ഒരിടത്ത് വിദ്യാഭ്യാസം തുടരുന്നത് വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ഹേമലതയുടെ സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസ യാത്ര അവളെ വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിലൂടെ കൊണ്ടുപോയി: ഒന്നാം ക്ലാസ് മുതൽ മൂന്നാം ക്ലാസ് വരെ റായ്പൂരിലും, നാലാമത്തെയും അഞ്ചാമത്തെയും ക്ലാസ് സരായ്പാളിയിലും, ആറാമത്തെയും ഏഴാമത്തെയും ക്ലാസ് ബാലഘട്ടിലും, എട്ടാമത്തെയും ഒമ്പതാമത്തെയും ക്ലാസ് ബസ്തറിലും അവർ പഠിച്ചു..&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sahapedia.org/dalit-literature-and-ambedkar-conversation-hemlata-mahishwar|title=Dalit Literature and Ambedkar: In Conversation with Hemlata Mahishwar|access-date=2025-01-25|website=Sahapedia|language=en}}&lt;/ref&gt; 1983ൽ ബസ്തറിലെ കാലിബാദിയിലെ ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്ന് അവർ ഹയർ സെക്കൻഡറി വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dalitlitfest.org/2019/02/05/press-release-05-feb/|title=प्रेस विज्ञप्ति {{!}} 05 फरवरी 2019 {{!}} दलित साहित्य महोत्सव : देश भर से लगभग 15 भाषाओं से आये प्रसिद्द साहित्यकारों, कलाकारों, और सामाजिक कार्यकर्ताओं ने कई महत्वपूर्ण पहलुओं पर किया विमर्श; लक्ष्मण गायकवाड़, बल्ली सिंह चीमा, मोहन दास नैमिशराय, अब्दुल बिस्मिल्लाह, हेमलता महिश्वर, निर्मला पुतुल, चौथीराम यादव, मेधा पाटकर व कई अन्य हुए शामिल – Dalit Literature Festival|access-date=2025-01-25|website=dalitlitfest.org}}&lt;/ref&gt; റായ്പൂരിലെ ദുർഗ കോളേജിൽ നിന്ന് ഹിന്ദി സാഹിത്യത്തിൽ ബാച്ചിലർ ഓഫ് ആർട്സ് (ബി. എ.), മാസ്റ്റർ ഓഫ് ആർട്സ് (എം എ.)  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindisamay.com/writer/%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%AE%E0%A4%B2%E0%A4%A4%E0%A4%BE-%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%B0-HEMLATA-MAHISHWAR.cspx?id=2124|title=लेखक हेमलता महिश्वर का व्यक्तित्व HEMLATA MAHISHWAR|access-date=2025-01-25|website=www.hindisamay.com}}&lt;/ref&gt; ഒടുവിൽ അവർ ബി. എഡ്, എം. ഫിൽ. , പിഎച്ച്ഡി എന്നിവയും പൂർത്തിയാക്കി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sahityaganga.com/%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%AE%E0%A4%B2%E0%A4%A4%E0%A4%BE-%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%B0/|title=हेमलता महिश्वर — साहित्य गंगा|access-date=2025-01-25|date=2016-01-06|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.swayamsiddhaa.com/post/%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%AE%E0%A4%B2%E0%A4%A4%E0%A4%BE-%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%B0|title=दलित साहित्य की सशक्त हस्ताक्षर हेमलता महिश्वर|access-date=2025-01-25|last=Swayamsiddhaa|website=swayamsiddha|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sahitya-akademi.gov.in/pdf/DalitChetana_28-7-2020.pdf|title=Sahitya Akademi|website=sahitya-akademi}}&lt;/ref&gt;

== ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ==
2010 മുതൽ അവർ [[ന്യൂ ഡെൽഹി|ന്യൂഡൽഹി]] [[ജാമിയ മില്ലിയ ഇസ്ലാമിയ|ജാമിയ മിലിയ ഇസ്ലാമിയ]] ഹിന്ദി വിഭാഗത്തിൽ പ്രൊഫസറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇതിന് മുമ്പ്, 1989 മുതൽ 2010 വരെ അവർ ചത്തീസ്ഗഡിലെ ബിലാസ്പൂരിലെ ഗുരു ഘാസീദാസ് വിശ്വവിദ്യാലയത്തിലെ ഹിന്ദി വകുപ്പിന്റെ തലവിയയിരുന്നു, &lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=UzElAQAAIAAJ&amp;q=Hemlata+Mahishwar |title=Commonwealth Universities Yearbook |date=1997 |publisher=Association of Commonwealth Universities. |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://hindi.newsclick.in/Chaku-samay-mein-Hatheliyan-Stories-of-Women-Searching-for-Democratic-Space|title=चाकू समय में हथेलियां: लोकतांत्रिक स्‍पेस तलाशती स्त्रियों की कहानियां {{!}} न्यूज़क्लिक|access-date=2025-01-25|website=न्यूज़क्लिक|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240830101918/https://hindi.newsclick.in/Chaku-samay-mein-Hatheliyan-Stories-of-Women-Searching-for-Democratic-Space|archive-date=2024-08-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://babuaa.com/news/view/26293|title=सिरपुर में अंतर्राष्ट्रीय बौद्ध महोत्सव का आगाज Babuaa.com, Digital Platform of Sumup Magazine and Sumupmail|access-date=2025-01-25|last=Khan|first=Imran|website=babuaa.com}}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുത്ത സൃഷ്ടികൾ ==

* {{Cite book |last=Mahishwar |first=Hemlata |title=Samkaleen Sahitya Aur Vimarsh |date=1 January 2019 |publisher=GPS Books |isbn=978-8193899502 |edition=1st |location=India |publication-date=2019 |language=Hi}}
* {{Cite book |last=Mahishwar |first=Hemlata |title=Stri Lekhan Aur Samay Ke Sarokar |date=2008 |publisher=Shilpayan, Delhi |isbn=978-8188080083 |edition=1st |location=Delhi |publication-date=2008 |language=Hi}}&lt;ref&gt;{{Cite book |last=हेमलता माहीश्‍वर |url=http://library.cutn.ac.in/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=13931 |title=स्त्री लेखन और समय के सरोकार: Stri Lekhan Aur Samay Ke Sarokar |publisher=Shilpayan, Delhi |isbn=978-81-88080-08-3}}&lt;/ref&gt;
* {{Cite book |last=महिश्वर |first=प्रो. हेमलता |title=Dalit Sahitya Ki Charchit Prem Kahaniya |date=1 January 2019 |publisher=GPS Books |isbn=978-8193899502 |edition=1st |location=Delhi |publication-date=2019 |language=Hi}}
* {{Cite book |last=Mahishwar |first=Hemlata |url=https://samkaleenjanmat.in/the-question-of-communalism-and-dalit-women-poetry-by-bajrang-bihari-tiwari/ |title=Neel Neele Rang Ke |date=2015 |edition=1st |location=India |publication-date=2015 |language=Hi}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.jansatta.com/sunday-column/literature-authorship-year-2015/57217/|title=साहित्य इस बरस|access-date=2025-01-25|date=2015-12-26|website=Jansatta|language=hi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sahapedia.org/%E0%A4%A6%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A4-%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF-%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80%E0%A4%A8-%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A6%E0%A5%83%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%AFdalit-sahitya-ka-samkaleen-paridrishya|title=दलित साहित्य का समकालीन परिदृश्य/Dalit Sahitya ka Samkaleen Paridrishya/|access-date=2025-01-25|website=Sahapedia|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.forwardpress.in/2023/04/dalit-literature-hemlata-mahishwar/|title=हेमलता महिश्वर की दलित चेतना पर प्रश्न चिन्ह लगातीं उनकी कविताएं|access-date=2025-01-25|last=भारती|first=Kanwal bharti कंवल|date=2023-04-24|website=Forward Press|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dbutec5fghzah.cloudfront.net/Images/preview/4052_preview.pdf|title=युद्धरत आम आदमी}}&lt;/ref&gt;
* {{Cite book |last=Mahishwar |first=Hemlata |url=https://srapcollege.co.in/unki-jijivisha-dangarsha |title=Unki Jijivisha Dangarsha |date=2008 |publisher=Samiksha Publication |isbn=978-8190378413 |edition=1st |location=Delhi |publication-date=2008 |language=Hi }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ ==

* രാഷ്ട്രീയ അസ്മിതഃ ഏക് ഭാരതീയ ദൃഷ്ടികോം രാഷ്ട്രിയ അസ്മിതഃ ഏക ഭാരതീയ ദൃഷ്ടികോനെ അനിത, എഡിറ്റർഃ കൃഷ്ണ കിഷോർ. 1 ജൂൺ 2008 [അവലംബം ആവശ്യമാണ്] 
* ഭാഷ ഔർ ഭാഷാഹീന്ത ഭാഷ ഔർ ഭാഷാഹീന്ത കൃതി സംസ്കൃതി സന്ധൻ. 1 ജനുവരി 2005 [അവലംബം ആവശ്യമാണ്] 

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

*  [https://hindi.newsclick.in/The-people-of-the-country-still-remain-subjects-they-have-not-learned-to-be-citizens വാല്മീകി, രാജ് (10 ജൂലൈ 2022). &quot;രാജ്യത്തെ ജനങ്ങൾ ഇപ്പോഴും പ്രജകളായി തുടരുന്നു; അവർ പൗരന്മാരാകാൻ പഠിച്ചിട്ടില്ല.&quot; ന്യൂസ്ക്ലിക്ക്.]
* [https://www.forwardpress.in/author/hemlata-maheshwar/ ഹേംലത മഹിശ്വർ] പ്രസ്ഫോർവേഡ് പ്രസ്സിലെ ഒരു എഴുത്തുകാരൻ.
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ വനിതാ എഴുത്തുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1966-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>5poj407v7t3bdoqmfe3c4xyt6lnem5u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കവാടം:സമകാലികം/2026 മാർച്ച് 25</title>
    <ns>100</ns>
    <id>665955</id>
    <revision>
      <id>4611742</id>
      <parentid>4610324</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T14:20:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aby john vannilam</username>
        <id>586</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ചെറിയതിരുത്ത്</comment>
      <origin>4611742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3916" sha1="ph9vnsw2fqk3g2csomx5qdbp12854t7" xml:space="preserve">===== 2026 മാർച്ച് 25 =====

* യു.എസ്. എഫ്-18 യുദ്ധവിമാനത്തിന് നേരെ ഇറാൻ ആക്രമണം
* സ്വർണ്ണത്തിന് 6,000 രൂപയും വെള്ളിക്ക് 14,000 രൂപയും വില ഉയർന്നു
* കേരളത്തിൽ ബിജെപി അക്കൗണ്ട് തുറക്കില്ലെന്ന് കെ സി വേണുഗോപാൽ 
* കേരളത്തിൽ മത്സരം യുഡിഎഫും എൽഡിഎഫും തമ്മിൽ': ശശി തരൂർ
* ഇസ്രായേൽ യുദ്ധവിമാനത്തിന് നേരെ മിസൈൽ പ്രയോഗിച്ചതായി ഹിസ്ബുൾ
* ഇറാഖിൽ വൻ ആക്രമണം: വ്യോമാക്രമണത്തിൽ 2 സൈനികർ കൊല്ലപ്പെട്ടു, 20 പേർക്ക് പരിക്ക്
* റഷ്യൻ ആക്രമണം യുക്രെയ്നിലെ ചെർണിഹിവിലെ ഊർജ്ജ കേന്ദ്രത്തിന് കേടുപാടുകൾ വരുത്തി
* യുഎസ് താവളങ്ങൾ അടച്ചുപൂട്ടണം, ഹോർമുസ് ഗതാഗതത്തിന് ഫീസ്: വെടിനിർത്തലിന് ഇറാൻ കർശന നിബന്ധനകൾ ഏർപ്പെടുത്തി
* ഇസ്രായേലിനെതിരെ ഇറാൻ വൻ ആക്രമണം നടത്തി, ടെൽ അവീവ് ഉൾപ്പെടെ നിരവധി നഗരങ്ങളിൽ മിസൈൽ-ഡ്രോൺ ആക്രമണം.
* ആം ആദ്മി പാർട്ടി എംഎൽഎ ഹർമീത് സിംഗ് പത്തൻമജ്രയും മൂന്ന് കൂട്ടാളികളും അറസ്റ്റിൽ
* ടെൽ അവീവ് ഉൾപ്പെടെ നിരവധി നഗരങ്ങളെ ലക്ഷ്യമിട്ട് മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ
* 24 അക്ബർ റോഡിലെ മുൻ ആസ്ഥാനം ഒഴിയാൻ കോൺഗ്രസിന് അന്തിമ നോട്ടീസ്
* ആദ്യമായി കാസ്പിയൻ കടലിലേക്ക് മിസൈലുകൾ വിക്ഷേപിച്ചതായി ഇസ്രായേൽ
* കുവൈറ്റ് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ ഡ്രോൺ ആക്രമണം; ഇന്ധന ടാങ്കിന് തീപിടിച്ചു
* ഇറാനിലെ ഇസ്ഫഹാനിലുള്ള ആയുധ നിർമ്മാണ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ വ്യോമാക്രമണം
* മെറ്റയ്ക്ക് 3100 കോടി രൂപ പിഴ ചുമത്തി അമേരിക്കൻ കോടതി
* പശ്ചിമേഷ്യൻ സാഹചര്യം ചർച്ച ചെയ്യാൻ ഇന്ന് ഡൽഹിയിൽ സർവ്വകക്ഷി യോഗം
* ഇസ്രായേലിൽ ഇറാന്റെ ക്ലസ്റ്റർ മിസൈൽ ആക്രമണം; 12 പേർക്ക് പരിക്ക്
* യുക്രെയ്നിലുടനീളം ഡ്രോൺ ആക്രമണം തുടർന്ന് റഷ്യ
* ആംഗ്ലിക്കൻ സഭയുടെ ആദ്യ വനിതാ മേധാവി. കാന്റർബറി ആർച്ച്ബിഷപ്പായി സാറ മുലാലി അഭിഷിക്തയായി
{{തിരുത്തുക|കവാടം:സമകാലികം/2026 മാർച്ച് 25}}</text>
      <sha1>ph9vnsw2fqk3g2csomx5qdbp12854t7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611816</id>
      <parentid>4611742</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T03:21:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aby John Vannilam</username>
        <id>13754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ചെറിയ തിരുത്തൽ</comment>
      <origin>4611816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6205" sha1="mutk26b815s3cbn7l0gq27s8jlovumk" xml:space="preserve">===== 2026 മാർച്ച് 25 =====

* യു.എസ്. എഫ്-18 യുദ്ധവിമാനത്തിന് നേരെ ഇറാൻ ആക്രമണം
* സ്വർണ്ണത്തിന് 6,000 രൂപയും വെള്ളിക്ക് 14,000 രൂപയും വില ഉയർന്നു
* കേരളത്തിൽ ബിജെപി അക്കൗണ്ട് തുറക്കില്ലെന്ന് കെ സി വേണുഗോപാൽ 
* കേരളത്തിൽ മത്സരം യുഡിഎഫും എൽഡിഎഫും തമ്മിൽ': ശശി തരൂർ
* ഇസ്രായേൽ യുദ്ധവിമാനത്തിന് നേരെ മിസൈൽ പ്രയോഗിച്ചതായി ഹിസ്ബുൾ
* ഇറാഖിൽ വൻ ആക്രമണം: വ്യോമാക്രമണത്തിൽ 2 സൈനികർ കൊല്ലപ്പെട്ടു, 20 പേർക്ക് പരിക്ക്
* റഷ്യൻ ആക്രമണം യുക്രെയ്നിലെ ചെർണിഹിവിലെ ഊർജ്ജ കേന്ദ്രത്തിന് കേടുപാടുകൾ വരുത്തി
* യുഎസ് താവളങ്ങൾ അടച്ചുപൂട്ടണം, ഹോർമുസ് ഗതാഗതത്തിന് ഫീസ്: വെടിനിർത്തലിന് ഇറാൻ കർശന നിബന്ധനകൾ ഏർപ്പെടുത്തി
* ഇസ്രായേലിനെതിരെ ഇറാൻ വൻ ആക്രമണം നടത്തി, ടെൽ അവീവ് ഉൾപ്പെടെ നിരവധി നഗരങ്ങളിൽ മിസൈൽ-ഡ്രോൺ ആക്രമണം.
* ആം ആദ്മി പാർട്ടി എംഎൽഎ ഹർമീത് സിംഗ് പത്തൻമജ്രയും മൂന്ന് കൂട്ടാളികളും അറസ്റ്റിൽ
* ടെൽ അവീവ് ഉൾപ്പെടെ നിരവധി നഗരങ്ങളെ ലക്ഷ്യമിട്ട് മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ
* 24 അക്ബർ റോഡിലെ മുൻ ആസ്ഥാനം ഒഴിയാൻ കോൺഗ്രസിന് അന്തിമ നോട്ടീസ്
* ആദ്യമായി കാസ്പിയൻ കടലിലേക്ക് മിസൈലുകൾ വിക്ഷേപിച്ചതായി ഇസ്രായേൽ
* കുവൈറ്റ് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ ഡ്രോൺ ആക്രമണം; ഇന്ധന ടാങ്കിന് തീപിടിച്ചു
* ഇറാനിലെ ഇസ്ഫഹാനിലുള്ള ആയുധ നിർമ്മാണ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ വ്യോമാക്രമണം
* മെറ്റയ്ക്ക് 3100 കോടി രൂപ പിഴ ചുമത്തി അമേരിക്കൻ കോടതി
* പശ്ചിമേഷ്യൻ സാഹചര്യം ചർച്ച ചെയ്യാൻ ഇന്ന് ഡൽഹിയിൽ സർവ്വകക്ഷി യോഗം
* ഇസ്രായേലിൽ ഇറാന്റെ ക്ലസ്റ്റർ മിസൈൽ ആക്രമണം; 12 പേർക്ക് പരിക്ക്
* യുക്രെയ്നിലുടനീളം ഡ്രോൺ ആക്രമണം തുടർന്ന് റഷ്യ
* ആംഗ്ലിക്കൻ സഭയുടെ ആദ്യ വനിതാ മേധാവി. കാന്റർബറി ആർച്ച്ബിഷപ്പായി സാറ മുലാലി അഭിഷിക്തയായി.
* മാൾഡയിലെ വോട്ടർ പട്ടികയിൽ നിന്ന് പേരുകൾ നീക്കം ചെയ്തതിനെതിരെ പ്രതിഷേധിച്ചവർ മൂന്ന് വനിതാ ജഡ്ജിമാർ അടക്കം ഏഴ് ജുഡീഷ്യൽ ഓഫീസർമാരെ ഉപരോധിച്ചു. സ്‌പെഷ്യൽ ഇന്റൻസീവ് റിവിഷന്റെ (എസ്.ഐ.ആർ) ഭാഗമായി എത്തിയ ഇവരെ ബ്ലോക്ക് ഡെവലപ്മെന്റ് ഓഫീസിൽ വൈകുന്നേരം 4 മണി മുതൽ മണിക്കൂറുകളോളം തടഞ്ഞുവെച്ച. മാൾഡയിലെ കാളിയാചക് 2 ബ്ലോക്ക് ഡെവലപ്‌മെന്റ് ഓഫീസിൽ (BDO) ബുധനാഴ്ച വൈകുന്നേരം 4 മണിയോടെയാണ് പ്രതിഷേധം ആരംഭിച്ചത്. വോട്ടർ പട്ടികയിൽ നിന്ന് വൻതോതിൽ പേരുകൾ നീക്കം ചെയ്തതിനെതിരെ പ്രതിഷേധിച്ച ജനക്കൂട്ടം ഉദ്യോഗസ്ഥരുമായി കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്ക് അനുമതി തേടിയെങ്കിലും അത് നിഷേധിക്കപ്പെട്ടു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് പ്രതിഷേധക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ഘരാവോ ചെയ്യുകയായിരുന്നു. ഒമ്പത് മണിക്കൂറോളം നീണ്ട ഉപരോധത്തിനൊടുവിൽ രാത്രി വൈകി പോലീസ് സംഘം എത്തിയാണ് ഇവരെ മോചിപ്പിച്ചത്. ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ഒഴിപ്പിക്കുന്നതിനിടെ പോലീസ് വാഹനങ്ങൾക്ക് നേരെ കല്ലേറുണ്ടാവുകയും വാഹനങ്ങളുടെ ചില്ലുകൾ തകരുകയും ചെയ്തു.
{{തിരുത്തുക|കവാടം:സമകാലികം/2026 മാർച്ച് 25}}</text>
      <sha1>mutk26b815s3cbn7l0gq27s8jlovumk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Hersiaball</title>
    <ns>3</ns>
    <id>665995</id>
    <revision>
      <id>4611763</id>
      <parentid>4611389</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T16:37:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JaredSanashi</username>
        <id>208765</id>
      </contributor>
      <comment>/* yo */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4611763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="225" sha1="thj2dl5unbt2b6x8vwkur02javkbi4w" xml:space="preserve">__NOINDEX__

== yo ==

yo [[ഉപയോക്താവ്:JaredSanashi|JaredSanashi]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:JaredSanashi|സംവാദം]]) 16:37, 2 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>thj2dl5unbt2b6x8vwkur02javkbi4w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഹോ ഭാഷ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>666035</id>
    <revision>
      <id>4611808</id>
      <parentid>4610660</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T23:15:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13192" sha1="np0t1b1s1wrr81i7j5tuhqca70yzdvc" xml:space="preserve">{{short description|കിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിൽ സംസാരിക്കപ്പെടുന്ന ഓസ്ട്രോ-ഏഷ്യാറ്റിൿ ഭാഷയെക്കുറിച്ചാണ്}}
{{about|കിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിൽ സംസാരിക്കപ്പെടുന്ന ഓസ്ട്രോ-ഏഷ്യാറ്റിൿ ഭാഷയെക്കുറിച്ചാണ്|[[ചൈന]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[ലാവോസ്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ 'ഹോ' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ടിബറ്റോ-ബർമൻ ഭാഷയെക്കുറിച്ച് അറിയാൻ|ഹാനി ഭാഷ}}
{{Use dmy dates|date=January 2025}}
{{Infobox language
| name             = &lt;span style=&quot;font-size:100%;line-height:1.85;&quot;&gt;ഹോ&lt;/span&gt;
| altname          = &lt;span style=&quot;font-size:100%;line-height:1.65;&quot;&gt;{{lang|hoc-Wara|𑢹𑣉𑣉 𑣎𑣋𑣜}} , ''ഹോ ജഗർ''&lt;/span&gt;
| nativename       = {{huge|{{lang|hoc-Wara|𑢹𑣉𑣉 𑣎𑣋𑣜}}}}&lt;span style=&quot;font-size:100%;line-height:1.65;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt; {{lang|hoc-Deva|हो जगर}} • {{lang|hoc-Orya|ହୋ ଜାଗାର}}&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;
| pronunciation    = {{IPA|hoc|hoː d͡ʑägär|}}
| image            = howarang.png
| states           = [[ഇന്ത്യ]]
| ethnicity        = [[ഹോ|ഹോകൾ]]
| speakers         = 1,421,418
| date             = 2011 സെൻസസ്
| ref              = &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10191/download/13303/DDW-C16-STMT-MDDS-0000.XLSX
|title=C-16 POPULATION BY MOTHER TONGUE|publisher=Office of the Registrar General &amp; Census Commissioner, India|website=www.censusindia.gov.in|access-date=11 July 2024}}&lt;/ref&gt;
| familycolor      = [[ആസ്ട്രോ-ഏഷ്യാറ്റിക് ഭാഷകൾ|ഓസ്‌ട്രോ-ഏഷ്യാറ്റിൿ]]
| fam2             = [[മുണ്ട ഭാഷകൾ|മുണ്ട]]
| fam3             = വടക്കൻ മുണ്ട
| fam4             = [[ഖേർവാരിയൻ ഭാഷകൾ|ഖേർവാറിയൻ]]
| fam5             = മുണ്ടാറിൿ
| script           = [[വാരാംഗ് ചിതി]] (''മാതൃലിപി'')&lt;br&gt;മറ്റുള്ളവ
*[[ദേവനാഗരി]]
*[[ലത്തീൻ അക്ഷരമാല|ലത്തീൻ]]
*[[ഒഡിയ ലിപി|ഒഡിയ]]
*[[ബംഗാളി ലിപി|ബംഗാളി]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://scriptsource.org/cms/scripts/page.php?item_id=language_detail&amp;key=hoc |title=Scripts of Ho |publisher=Scriptsource.org |date= |access-date=2021-08-26}}&lt;/ref&gt;
| nation           = {{flag|ഇന്ത്യ}}
*[[ഝാർഖണ്ഡ്‌]] (ഔദ്യോഗിക)
| iso3             = hoc
| notice           = IPA
| glotto           = hooo1248
| glottorefname    = Ho
| imagecaption     = &lt;small&gt;''ഹോ ജഗർ'' എന്ന് വാരാംഗ് ചിതി ലിപിയിൽ എഴുതിയിരിക്കുന്നു.&lt;/small&gt;
| map              = Ho language distribution map.svg
| mapcaption       = &lt;center&gt;&lt;small&gt;ഹോ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നവരുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യമുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ കടുംനീല നിറത്തിൽ അടയാളപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.&lt;/center&gt;&lt;/small&gt;
| map2             = Lang Status 80-VU.svg
| mapsize          = 300px
| mapcaption2      = {{center|{{small|യുനെസ്കോയുടെ ലോകത്തെ അപകടഭീഷണി നേരിടുന്ന ഭാഷകളുടെ അറ്റ്ലസിൽ ഹോയിനെ ഒരു 'ദുർബല' ഭാഷയായി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു.}}&lt;ref&gt;{{Cite UNESCO Atlas|pages=46–47}}&lt;/ref&gt;}}
}}

[[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] [[ഛോട്ടാ നാഗ്‌പൂർ പീഠഭൂമി|ഛോട്ടാ നാഗ്പൂർ പീഠഭൂമി]] പ്രദേശത്തെ തദ്ദേശീയരായ [[ഹോ]] [[ആദിവാസി|ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർ]] സംസാരിക്കുന്ന, [[ആസ്ട്രോ-ഏഷ്യാറ്റിക് ഭാഷകൾ|ഓസ്ട്രോ-ഏഷ്യാറ്റിൿ]] ഭാഷാകുടുംബത്തിൽപ്പെട്ട ഒരു [[മുണ്ട ഭാഷകൾ|മുണ്ട ഭാഷയാണ്]] '''ഹോ''' (&lt;small&gt;[[വാരാംഗ് ചിതി]]:&lt;/small&gt; {{lang|hoc|{{script|Wara|𑢹𑣉𑣉 𑣎𑣋𑣜}}}}, [[അന്താരാഷ്ട്ര ശബ്ദലിപി|ഐ.പി.എ.]]: {{IPA|hoc|hoː d͡ʑägär}}{{efn|ഹോ-കാജി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു; [[മുണ്ടാരി ഭാഷ|മുണ്ടാരി]] പോലുള്ള ഭാഷകളിൽ പൊതുവായി ഉപയോഗിക്കുന്ന പദമാണ് 'ജഗർ'.}}&lt;ref name=&quot;ls_Jharkand&quot;&gt;{{cite web|title=Linguistic Survey of India - Jharkhand Report|url=https://language.census.gov.in/eLanguageDivision_VirtualPath/LSI_Reports/pdf/2.pdf|website=censusindia.gov.in|publisher=Registrar General and Census Commissioner of India|page=70-71|date=21 January 2026}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;) 

2001-ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]] ഏകദേശം 22 ലക്ഷം ആളുകൾ (ഇന്ത്യൻ ജനസംഖ്യയുടെ 0.022%) ഈ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നു. [[ഝാർഖണ്ഡ്‌]], [[ഒഡീഷ]], [[പശ്ചിമ ബംഗാൾ]], [[ആസാം]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ [[ഹോ]], [[മുണ്ഡ]], കോൽഹ, കോൽ തുടങ്ങിയ ഗോത്രവിഭാഗങ്ങളാണ് പ്രധാനമായും ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.orissapost.com/tribals-seek-official-tag-for-ho-(𑢹𑣉𑣉)-language/|title=Tribals seek official tag for Ho (𑢹𑣉𑣉) language - OrissaPOST|date=27 October 2018|access-date=16 December 2019}}&lt;/ref&gt; [[ലാക്കോ ബോദ്ര]] വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത [[വാരാംഗ് ചിതി]] ലിപിയാണ് ഈ ഭാഷ എഴുതാൻ തദ്ദേശീയർ കൂടുതലായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്.&lt;ref name=harrison&gt;{{cite web |author=K David Harrison |author2=Gregory Anderson |title=Review of Proposal for Encoding Warang Chiti (Hoorthography) in Unicode|url=http://www.swarthmore.edu/SocSci/langhotspots/Ho/alphabet/Ho_Unicode_review.pdf|access-date=19 March 2015}}&lt;/ref&gt; എങ്കിലും [[ദേവനാഗരി]], [[ലത്തീൻ അക്ഷരമാല|ലത്തീൻ]], [[ഒഡിയ ലിപി|ഒഡിയ]] എന്നീ ലിപികളും ഉപയോഗത്തിലുണ്ട്.&lt;ref name=swarthmore&gt;{{cite web|title=The Warang Chiti Alphabet|url=http://www.swarthmore.edu/SocSci/langhotspots/Ho/alphabet.html|website=Swarthmore.edu|access-date=19 March 2015}}&lt;/ref&gt;

&quot;മനുഷ്യൻ&quot; എന്നർത്ഥമുള്ള ''ഹൂ'' എന്ന തദ്ദേശീയ പദത്തിൽ നിന്നാണ് ''ഹോ'' എന്ന പേരുണ്ടായത്.&lt;ref name=&quot;livingtongues&quot;&gt;{{cite web |title=Ho (𑢹𑣉𑣉) Web Sketch:Ho (𑢹𑣉𑣉) writing |url=http://www.livingtongues.org/pdf/Ho%20Web%20Sketch.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160317100405/http://livingtongues.org/pdf/Ho%20Web%20Sketch.pdf |archive-date=17 March 2016 |access-date=19 March 2015 |website=Livingtongues.org}}&lt;/ref&gt; ഈ ഭാഷയുടെ സഹോദരഭാഷകളായ മുണ്ടാരിയിലെ ''ഹൊറോ'', സന്താലിയിലെ ''ഹോർ'', [[കോർക്കു ഭാഷ|കോർക്കുവിലെ]] ''കോരോ'' എന്നീ സമാനപദങ്ങളും ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്.

ഹോ ഭാഷയ്ക്ക് [[മുണ്ടാരി ഭാഷ|മുണ്ടാരി]], [[സന്താലി ഭാഷ|സന്താലി]] എന്നിവയോട് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ട്. മുണ്ഡാരിയും ഹോയും സഹോദരഭാഷകളായാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.&lt;ref name=livingtongues/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|editor-last1=Anderson|editor-first1=Gregory S.|title=The Munda languages|date=2008|publisher=Routledge|location=London|isbn=978-0-415-32890-6|edition=1. publ.}}&lt;/ref&gt; ഝാർഖണ്ഡിലെ മറ്റു വകഭേദങ്ങളെക്കാൾ മുണ്ടാരിയിലെ ''ഹസദാക്'' ഉപഭാഷയോടാണ് ഹോയ്ക്ക് കൂടുതൽ സാമ്യമുള്ളത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |last=Hoffmann |first=John |title=Encyclopaedia Mundarica |publisher=Superintendent, Government Printing, Bihar and Orissa |year=1932 |location=Patna |pages=1763}}&lt;/ref&gt; വംശീയമായും ഭാഷാപരമായും അടുത്ത ബന്ധം പുലർത്തുമ്പോഴും, ഹോ, മുണ്ടാരി ഭാഷകൾ സംസാരിക്കുന്നവർ തങ്ങളുടേതായ വ്യത്യസ്ത പ്രാദേശിക സ്വത്വങ്ങൾ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു.

== ഇതും കാണുക ==
* [[ഇന്ത്യയിലെ ഭാഷകൾ]]
* [[ഭാരതത്തിലെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ]]

== കുറിപ്പുകൾ ==
{{notelist}}

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist}}

== കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് ==

* Anderson, Gregory D. S., Toshiki Osada and K. David Harrison. ''Ho and the other Kherwarian Languages'' In Gregory Anderson (ed.) ''Munda Languages''. (2008). Routledge. {{ISBN|978-0-415-32890-6}}
* Burrows, L. (1915). ''[https://archive.org/details/hogrammarwithvoc00burruoft Ho grammar: with vocabulary]''.
* Deeney, J. J. (1991). ''Introduction to the Ho language: Learn Ho Quickly and Well''. Chaibasa: Xavier Ho Publications.
* Deeney, J. J. (1975). ''Ho Grammar and Vocabulary''. Chaibasa: Xavier Ho Publications.
* Deeney, J. J. (1978). ''Ho-English Dictionary''. Chaibasa: Xavier Ho Publications.
* Deogam, Chandrabhusan, ''Larka Ho''.
* Hoffmann, Johann [Baptist] &amp; Arthur Van Emelen. 1930-1950. ''Encyclopaedia Mundarica'' [Mundari encyclopaedia]. Patna, Bihar: Superintendent Government Printing, Bihar and Orissa. xv+10+4889+xiipp. (13 vols.)
* Nottrott, A., Fitzgerald, A. G. F. (1905). Grammar of the Kol-language. India: Printed at the G.E.L. Mission Press.
* Perumalsamy P (2021) &quot;Ho language&quot; in Linguistic Survey of India: Jharkhand Volume, Language Division, Office of the Registrar General India: New Delhi pp: 339 – 431. [https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/45248]
* Pucilowski, A. (2013). [https://scholarsbank.uoregon.edu/xmlui/bitstream/handle/1794/13241/Pucilowski_oregon_0171A_10666.pdf Topics in Ho Morphophonology and Morphosyntax] (Doctoral dissertation, University of Oregon).
* Uxbond, F. A. (1928). Munda-Magyar-Maori, an Indian Link Between the Antipodes, New Tracks of Hungarian Origins. Luzac.

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{Incubator|code=hoc}}
* [http://www.swarthmore.edu/SocSci/langhotspots/Ho/ The Ho language webpage by K. David Harrison, Swarthmore College]
* [http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI | RWAAI, Lunds universitet] RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
* {{Cite web|title=Ho(𑢹𑣉𑣉) language|url=https://corpora.humlab.lu.se/ds/asv/;jsessionid=993AE7A4210859D631621012CBFF3FA9?0&amp;openhandle=hdl:10050/00-0000-0000-0003-A6AC-8|access-date=2021-11-05|website=Lund University Humanities Lab Archive|hdl=10050/00-0000-0000-0003-A6AC-8|archive-date=5 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211105153015/https://corpora.humlab.lu.se/ds/asv/;jsessionid=993AE7A4210859D631621012CBFF3FA9?0&amp;openhandle=hdl:10050/00-0000-0000-0003-A6AC-8|url-status=dead}}
* {{Cite web|title=Ho(𑢹𑣉𑣉) |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/45248|website=Census India}}
{{Languages of India|state=collapsed}}
{{Munda languages|state=expanded}}
{{Authority control}}

[[Category:Ho language|𑢹𑣉𑣉 𑢹𑣅𑣖]]
[[Category:Munda languages]]
[[Category:Endangered languages of India]]
[[Category:Languages of Jharkhand]]
[[Category:Languages of Odisha]]
[[Category:Languages written in Devanagari]]</text>
      <sha1>np0t1b1s1wrr81i7j5tuhqca70yzdvc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അനന്തലക്ഷ്മി സദഗോപൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>666038</id>
    <revision>
      <id>4611847</id>
      <parentid>4610633</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T07:49:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4611847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5959" sha1="b0dn05el46sttfkjcg025i1fyq0566d" xml:space="preserve">
ഒരു ഇന്ത്യൻ [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|കർണാടക]] സംഗീതജ്ഞയായിരുന്നു '''അനന്തലക്ഷ്മി സദഗോപൻ''' (28 ഏപ്രിൽ 1928-15 മെയ് 2013) .

== ആദ്യകാല ജീവിതം ==
1928 ഏപ്രിൽ 28 ന് മധുരയിൽ അനന്തലക്ഷ്മി ജനിച്ചു. പിതാവ് എ.ആർ. നാരായണൻ. മാതാവ് അലമേലു. സത്തൂർ എ.ജി. സുബ്രഹ്മണ്യത്തിന്റെ ശിക്ഷണത്തിൽ കർണാടക സംഗീതത്തിൽ പ്രാഥമിക പരിശീലനം നേടി. പിന്നീട് ഗണേശ ഭാഗവതർ, ശെമ്മാങ്കുടി ശ്രീനിവാസ അയ്യർ, നെദുനൂരി കൃഷ്ണമൂർത്തി, വി.വി. സദഗോപൻ എന്നിവരുടെ കീഴിൽ പരിശീലനം നേടി. വാമൻറാവു സദോളിക്കറിൽ നിന്ന് ഹിന്ദുസ്ഥാനിസംഗീതവും അഭ്യസിച്ചു. പത്ത് വയസ്സുള്ളപ്പോൾ മധുരയിൽ അരിയാകുടി രാമാനുജ അയ്യങ്കാറിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ അനന്തലക്ഷ്മി ആദ്യമായി കർണാടക സംഗീത കച്ചേരി നടത്തി..&lt;ref name=hindu&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/carnatic-musician-ananthalaksmi-sadagopan-no-more/article4721647.ece|title=Carnatic musician Ananthalaksmi Sadagopan no more|work=[[The Hindu]]|date=17 May 2013|accessdate=14 March 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210309153827/https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/carnatic-musician-ananthalaksmi-sadagopan-no-more/article4721647.ece|archivedate=9 March 2021}}&lt;/ref&gt;

== സംഗീത യാത്ര ==
ഗ്രാമഫോൺ റെക്കോർഡുകൾക്കായി അനന്തലക്ഷ്മി നിരവധി ഗാനങ്ങൾ ആലപിച്ചിട്ടുണ്ട്. വിവാഹശേഷം അവർ [[ന്യൂ ഡെൽഹി|ന്യൂഡൽഹിയിലേക്ക്]] താമസം മാറുകയും അവിടെ ആകാശവാണിയിൽ കച്ചേരികൾ നടത്തുകയും ചെയ്തു. ആകാശവാണിയുമായുള്ള അവരുടെ ബന്ധം 6 പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ടുനിന്നു. ഒരു പെർഫോമിംഗ് ആർട്ടിസ്റ്റ് എന്നതിനുപുറമെ, ഓഡിഷനുകളുടെ വിധികർത്താവുമായിരുന്നു അവർ.

1960കളിലും 70കളിലും അവർ ചെന്നൈയിൽ താമസിച്ചിരുന്നപ്പോൾ ആകാശവാണിയിലെ കച്ചേരികൾക്ക് പുറമേ സ്റ്റേജ് കച്ചേരികളും നടത്തിയിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;tribute&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dhvaniohio.org/wp-content/uploads/2013/09/tribute-ananthalakshmi.pdf|title=Tribute: Ananthalakshmi Sadagopan|access-date=14 March 2022|last=Arunn Narasimhan and T. T. Narendran|archive-url=https://web.archive.org/web/20211113184858/https://dhvaniohio.org/wp-content/uploads/2013/09/tribute-ananthalakshmi.pdf|archive-date=2021-11-13|url-status=bot: unknown}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFArunn_Narasimhan_and_T._T._Narendran&quot;&gt;Arunn Narasimhan and T. T. Narendran.  &lt;span class=&quot;cs1-format&quot;&gt;(PDF)&lt;/span&gt;. Archived from [https://dhvaniohio.org/wp-content/uploads/2013/09/tribute-ananthalakshmi.pdf the original] &lt;span class=&quot;cs1-format&quot;&gt;(PDF)&lt;/span&gt; on 13 November 2021&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;14 March&lt;/span&gt; 2022&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

മീനാക്ഷി അമ്മൈ പിള്ള തമിഴ്, വില്ലി ഭാരത്, കൃഷ്ണ ലീല തരംഗിണി, കുത്രാല കുറവഞ്ചി എന്നിവരുൾപ്പെടെയുള്ള നൃത്തനാടകങ്ങൾക്ക് അവർ സംഗീതം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.

== പുരസ്കാരങ്ങളും അംഗീകാരങ്ങളും ==

* നാരദ ഗണസഭ അവരെ സീനിയർ മ്യൂസിഷ്യൻ അവാർഡ് നൽകി ആദരിച്ചു.

== കുടുംബജീവിതം ==
മുൻ ആദായനികുതി കമ്മീഷണറായിരുന്ന പി. സദഗോപനായിരുന്നു  ഭർത്താവ്.  മകൾ സുജാത വിജയരാഘവൻ, സംഗീതജ്ഞയും നൃത്തപണ്ഡിതയും എഴുത്തുകാരിയുമാണ്. ആൺമക്കൾ എസ്. ശ്രീനിവാസനും എസ്. നാരായണനുമാണ്.

== മരണം. ==
2013 മെയ് 15ന് അനന്തലക്ഷ്മി സദഗോപൻ അന്തരിച്ചു.

== പരാമർശങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* [https://www.youtube.com/channel/UC4wtaJc1dmeimlGAAwXrYQg അനന്തലക്ഷ്മി സദഗോപൻ ഗാനങ്ങൾ] യൂട്യൂബിൽ
[[വർഗ്ഗം:വനിതാ കർണ്ണാടകസംഗീതജ്ഞർ]]
[[വർഗ്ഗം:2013-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1928-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>b0dn05el46sttfkjcg025i1fyq0566d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കവാടം:സമകാലികം/2026 മാർച്ച് 30</title>
    <ns>100</ns>
    <id>666160</id>
    <revision>
      <id>4611740</id>
      <parentid>4611370</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T14:14:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aby john vannilam</username>
        <id>586</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ചെറിയതിരുത്ത്</comment>
      <origin>4611740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4721" sha1="49kto8jpld269katn27dj995bt59m9z" xml:space="preserve">===== 2026 മാർച്ച് 30 ===== 

* നേപ്പാളിൽ വിദ്യാർത്ഥി രാഷ്ട്രീയത്തിന് വിലക്ക്.
* രണ്ട് ചൈനീസ് കപ്പലുകൾ ഇപ്പോൾ ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് കടന്നു 
* കെപി ശർമ ഒലി, രമേഷ് ലേഖക് എന്നിവർക്ക് നേപ്പാൾ സുപ്രീം കോടതി ജാമ്യം നിഷേധിച്ചു
* ഹോർമുസ് തുറക്കാൻ ഇറാന് യുഎസിന്റെ അന്ത്യശാസനം 
* എഫ്‍സിആർഎ ഭേദഗതി ആശങ്കാജനകമാണെന്ന് ഇന്ത്യൻ ഓർത്തഡോക്സ് സഭാധ്യക്ഷൻ
* പൊതു സംവാദത്തിനുള്ള വി ഡി സതീശൻ്റെ  വെല്ലുവിളി സ്വീകരിച്ച്  പിണറായി വിജയൻ.
* ലഷ്കർ ഭീകരൻ ഷബീർ അഹമ്മദ് ലോൺ ഡൽഹിയിൽ നിന്ന് അറസ്റ്റിലായി
* ബിജെപി അധ്യക്ഷൻ നിതിൻ നബിൻ എംഎൽഎ സ്ഥാനം രാജിവച്ചു
* ഇറാനിയൻ ആക്രമണം; ഇസ്രായേൽ കെമിക്കൽ പ്ലാൻ്റ് തകർന്നു, വാതക ചോർച്ചയ്ക്ക് സാധ്യത
* ഇറാൻ്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യസ്ഥാനങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും തകർത്തെന്ന് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ്
* ഖാർഗ് ദ്വീപ് പിടിച്ചെടുക്കുമെന്നും ഇറാന്റെ എണ്ണ ഏറ്റെടുക്കുമെന്നും ട്രംപ് 
* സൈബർ തട്ടിപ്പുകൾക്കെതിരെ കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ ശക്തമായ നടപടി; 83,000-ത്തിലധികം വാട്ട്‌സ്ആപ്പ് അക്കൗണ്ടുകളും ആപ്പുകളും ബ്ലോക്ക് ചെയ്തു
* അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ-പാകിസ്ഥാൻ അതിർത്തിയിൽ വീണ്ടും സംഘർഷം; ഷെല്ലാക്രമണത്തിൽ ഒരാൾ കൊല്ലപ്പെട്ടു
* യുഎസ്-ഇസ്രായേൽ നേതാക്കളുടെ വീടുകൾ ലക്ഷ്യം വെക്കുമെന്ന് ഇറാന്റെ നേരിട്ടുള്ള ഭീഷണി
* റഷ്യൻ എണ്ണ ടാങ്കർ ക്യൂബയിലേക്ക്; അമേരിക്ക അനുമതി നൽകിയേക്കും 
* തെക്കൻ ലെബനനിൽ ഇസ്രായേലി സൈനികൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു; പ്രധാനമന്ത്രി നെതന്യാഹു ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിച്ചു
* കുവൈറ്റിലെ പവർ, വാട്ടർ ഡിസാലിനേഷൻ പ്ലാന്റുകളിൽ ഇറാന്റെ ആക്രമണം; ഒരു ഇന്ത്യക്കാരൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു
* കേരളത്തിൽ തുടർഭരണം ഉറപ്പെന്ന് സിപിഐ ജനറൽ സെക്രട്ടറി ഡി രാജ
* രാജ്യസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് ഭരണഘടനാപരമായ നിബന്ധനകൾ പാലിച്ച് ബിഹാർ മുഖ്യമന്ത്രി [[നിതീഷ് കുമാർ]] ബിഹാർ ലജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിലിൽ (എംഎൽസി) നിന്ന് രാജിവച്ചു. മാർച്ച് 16ന് പാർലമെന്റിന്റെ ഉപരിസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട നിതീഷ് കുമാർ, ഭരണഘടനയനുസരിച്ച് 14 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ സംസ്ഥാന നിയമസഭയിലെ അംഗത്വം ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു. 

{{തിരുത്തുക|കവാടം:സമകാലികം/2026 മാർച്ച് 30}}</text>
      <sha1>49kto8jpld269katn27dj995bt59m9z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കവാടം:സമകാലികം/2026 മാർച്ച് 31</title>
    <ns>100</ns>
    <id>666161</id>
    <revision>
      <id>4611743</id>
      <parentid>4611371</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T14:21:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aby john vannilam</username>
        <id>586</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ചെറിയതിരുത്ത്</comment>
      <origin>4611743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4473" sha1="heckfcpnabhuoyi3p1rnf5euz9w1npq" xml:space="preserve">
===== 2026 മാർച്ച് 31 =====

* [[ഒറാക്കിൾ കോർപ്പറേഷൻ|ഒറാക്കിൾ]] 30,000 ജീവനക്കാരെ പിരിച്ചുവിട്ടു 
* [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|യുഎസ്]] ടെക് സ്ഥാപനങ്ങളെ ആക്രമിക്കുമെന്ന് ഇറാൻ
* യുഎസ് ആക്രമണം നടത്തിയാൽ ഇറാനെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ റഷ്യൻ അനുകൂല സൈന്യം തയ്യാറാണെന്ന് സ്റ്റേറ്റ് മീഡിയ
* ദുബായ് തീരത്ത് പൂർണമായി ചരക്ക് കയറ്റിയ കുവൈറ്റ് എണ്ണ ടാങ്കർ ഇറാൻ ആക്രമിച്ചു
* ഹോർമുസിൽ ടോൾ പദ്ധതിക്ക് ഇറാൻ അംഗീകാരം നൽകി
* ബിഹാറിലെ നളന്ദയിലെ ശീതള മാതാ ക്ഷേത്രത്തിൽ തിക്കിലും തിരക്കിലും പെട്ട് എട്ട് പേർ മരിച്ചു
* നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്: ഡൽഹി മുഖ്യമന്ത്രി രേഖ ഗുപ്ത ഇന്ന് കേരളത്തിൽ പൊതു റാലിയിൽ സംസാരിക്കും
* ഇറാൻ നേതാക്കൾ കൊല്ലപ്പെട്ടത് അമേരിക്കയെ തെറ്റിദ്ധരിപ്പിച്ചതിനാലെന്ന് വൈറ്റ് ഹൗസ്
* ഇറാൻ്റെ ഇസ്ഫഹാനിലെ ആണവ കേന്ദ്രം ബങ്കർ ബസ്റ്റർ ബോംബ് ആക്രമണത്തിൽ തകർന്നതായി റിപ്പോർട്ട്
* അമേരിക്ക ഉടൻ ലക്ഷ്യം കാണുമെന്ന് മാർക്കോ റൂബിയോയുടെ അവകാശവാദം
* 'ഇറാൻ യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കാൻ സമയപരിധി നിശ്ചയിക്കുന്നില്ല', ഇസ്രായേൽ പ്രധാനമന്ത്രി നെതന്യാഹു
* ദുബായിൽ കുവൈറ്റ് എണ്ണക്കപ്പലിന് നേരെ ഇറാൻ ആക്രമണം; കടലിൽ എണ്ണ ചോർച്ചയ്ക്ക് സാധ്യത
* [[എഫ്.സി.ആർ.എ. നിയമ ഭേദഗതി ബില്ല്|എഫ്.സി.ആർ.എ. നിയമ ഭേദഗതി ബില്ലിൽ]] ആശങ്ക അറിയിച്ച് ക്രൈസ്തവസഭകൾ
* ഇസ്രയേൽ പൗരന്മാരെ കൊലപ്പെടുത്തുന്ന പലസ്തീൻകാരെ തൂക്കിലേറ്റുന്നതിനുള്ള വിവാദ നിയമം ഇസ്രയേൽ പാർലമെന്റ് പാസാക്കി. ‘ഇസ്രയേലിന്റെ നിലനിൽപിനെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന’ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾക്കു മാത്രമേ ഇതു ബാധകമാകൂ. ഈ പ്രത്യേക നിർവചനം മൂലം ഇസ്രയേലിലെ ജൂത പൗരന്മാർക്ക് ഈ ശിക്ഷ ലഭിക്കില്ലെന്നും ഇതു വംശീയ വിവേചനമാണെന്നും മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനകൾ ആരോപിക്കുന്നു. 
* അഴിമതിക്കേസിൽ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ട് ജയിലിൽ കഴിയുന്ന [[മലേഷ്യ|മലേഷ്യയിലെ]] മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി [[നജീബ് തുൻ റസാഖ്|നജീബ് റസാഖ്]], സാമ്പത്തിക ക്രമക്കേടിന് 130 കോടി ഡോളർ (12,220 കോടിയോളം രൂപ) പിഴയടയ്ക്കണമെന്ന് കോടതി ഉത്തരവിട്ടു. 

{{തിരുത്തുക|കവാടം:സമകാലികം/2026 മാർച്ച് 31}}</text>
      <sha1>heckfcpnabhuoyi3p1rnf5euz9w1npq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611774</id>
      <parentid>4611743</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T17:43:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aby John Vannilam</username>
        <id>13754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ചെറിയ തിരുത്തൽ</comment>
      <origin>4611774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4633" sha1="bv19zbpgptr9xmnssradbojtq789rok" xml:space="preserve">
===== 2026 മാർച്ച് 31 =====

* [[ഒറാക്കിൾ കോർപ്പറേഷൻ|ഒറാക്കിൾ]] 30,000 ജീവനക്കാരെ പിരിച്ചുവിട്ടു 
* [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|യുഎസ്]] ടെക് സ്ഥാപനങ്ങളെ ആക്രമിക്കുമെന്ന് ഇറാൻ
* യുഎസ് ആക്രമണം നടത്തിയാൽ ഇറാനെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ റഷ്യൻ അനുകൂല സൈന്യം തയ്യാറാണെന്ന് സ്റ്റേറ്റ് മീഡിയ
* ദുബായ് തീരത്ത് പൂർണമായി ചരക്ക് കയറ്റിയ കുവൈറ്റ് എണ്ണ ടാങ്കർ ഇറാൻ ആക്രമിച്ചു
* ഹോർമുസിൽ ടോൾ പദ്ധതിക്ക് ഇറാൻ അംഗീകാരം നൽകി
* ബിഹാറിലെ നളന്ദയിലെ ശീതള മാതാ ക്ഷേത്രത്തിൽ തിക്കിലും തിരക്കിലും പെട്ട് എട്ട് പേർ മരിച്ചു
* നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്: ഡൽഹി മുഖ്യമന്ത്രി രേഖ ഗുപ്ത ഇന്ന് കേരളത്തിൽ പൊതു റാലിയിൽ സംസാരിക്കും
* ഇറാൻ നേതാക്കൾ കൊല്ലപ്പെട്ടത് അമേരിക്കയെ തെറ്റിദ്ധരിപ്പിച്ചതിനാലെന്ന് വൈറ്റ് ഹൗസ്
* ഇറാൻ്റെ ഇസ്ഫഹാനിലെ ആണവ കേന്ദ്രം ബങ്കർ ബസ്റ്റർ ബോംബ് ആക്രമണത്തിൽ തകർന്നതായി റിപ്പോർട്ട്
* അമേരിക്ക ഉടൻ ലക്ഷ്യം കാണുമെന്ന് മാർക്കോ റൂബിയോയുടെ അവകാശവാദം
* 'ഇറാൻ യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കാൻ സമയപരിധി നിശ്ചയിക്കുന്നില്ല', ഇസ്രായേൽ പ്രധാനമന്ത്രി നെതന്യാഹു
* ദുബായിൽ കുവൈറ്റ് എണ്ണക്കപ്പലിന് നേരെ ഇറാൻ ആക്രമണം; കടലിൽ എണ്ണ ചോർച്ചയ്ക്ക് സാധ്യത
* [[എഫ്.സി.ആർ.എ. നിയമ ഭേദഗതി ബില്ല്|എഫ്.സി.ആർ.എ. നിയമ ഭേദഗതി ബില്ലിൽ]] ആശങ്ക അറിയിച്ച് ക്രൈസ്തവസഭകൾ
* ഇസ്രയേൽ പൗരന്മാരെ കൊലപ്പെടുത്തുന്ന പലസ്തീൻകാരെ തൂക്കിലേറ്റുന്നതിനുള്ള വിവാദ നിയമം ഇസ്രയേൽ പാർലമെന്റ് പാസാക്കി. ‘ഇസ്രയേലിന്റെ നിലനിൽപിനെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന’ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾക്കു മാത്രമേ ഇതു ബാധകമാകൂ. ഈ പ്രത്യേക നിർവചനം മൂലം ഇസ്രയേലിലെ ജൂത പൗരന്മാർക്ക് ഈ ശിക്ഷ ലഭിക്കില്ലെന്നും ഇതു വംശീയ വിവേചനമാണെന്നും മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനകൾ ആരോപിക്കുന്നു. 
* അഴിമതിക്കേസിൽ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ട് ജയിലിൽ കഴിയുന്ന [[മലേഷ്യ|മലേഷ്യയിലെ]] മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി [[നജീബ് തുൻ റസാഖ്|നജീബ് റസാഖ്]], സാമ്പത്തിക ക്രമക്കേടിന് 130 കോടി ഡോളർ (12,220 കോടിയോളം രൂപ) പിഴയടയ്ക്കണമെന്ന് കോടതി ഉത്തരവിട്ടു. 
* യുവനടിയുടെ പീഡന പരാതിയിൽ സംവിധായകൻ [[രഞ്ജിത്ത്]] അറസ്റ്റിൽ. 
{{തിരുത്തുക|കവാടം:സമകാലികം/2026 മാർച്ച് 31}}</text>
      <sha1>bv19zbpgptr9xmnssradbojtq789rok</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2008</title>
    <ns>4</ns>
    <id>666199</id>
    <revision>
      <id>4611725</id>
      <parentid>4611644</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T12:00:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Irshadpp</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <origin>4611725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84762" sha1="0yzvk4i6thzwl0hvmf6pxwow7qelxv2" xml:space="preserve">{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;float: right; background-color:#f9f9f9;margin:1px;border: thin solid red; width: 200px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|+ colspan=&quot;2&quot; style=&quot;margin-left: inherit; background:red; color:#ffffff;text-align:center;&quot;| '''നോട്ടീസ് ബോർഡിലെ&lt;/br&gt;പഴയ സം‌വാദങ്ങൾ'''
|-
!align=&quot;center&quot;|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]&lt;br/&gt;
|-
|
[[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2007|2007]] 
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2008|2008]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2009|2009]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2010|2010]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2011|2011]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2012|2012]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2013|2013]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2014|2014]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2015|2015]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2016|2016]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2017|2017]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2018|2018]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2019|2019]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2020|2020]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2021|2021]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2022|2022]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2023|2023]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2024|2024]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2025|2025]]
|}
==സുഗീഷും,കാലിപ്സോയും പിന്നെ സിമിയും==
('''നോട്ട്:ഈ കുറിപ്പിലെ ചില ഭാഗങ്ങൾക്ക് കാലിക്കൂട്ടർ എന്ന യൂസർ എഴുതുന്ന ഒരു ശൈലി ഉണ്ട്.അതു കാലിക്കൂട്ടർ അല്ല.ഈയുള്ളവൻ തന്നെയാണ്‌ എഴുതിയത്''')

ഇല്ലാത്ത സമയം ഉണ്ടാക്കി വിക്കിപീഡിയയിൽ വന്നു ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുന്നതും,തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നതും ,പ്രതിഫലമോ പ്രശസ്തിയോ പ്രതീക്ഷിച്ചല്ല.എങ്കിലും കണ്ട മാനസിക രോഗികളുടെ ആട്ടും തുപ്പലും കിട്ടരുത് എന്നൊരു ആഗ്രഹവുമുണ്ട്.ഏതൊരാൾക്കും ക്ഷമിക്കാവുന്നതിനു ഒരതിരുണ്ട്.അതിനപ്പുറം കടന്നാൽ ആരും സുഗീഷിനെപ്പോലെ പെരുമാറും.വിക്കിപീഡിയയിൽ സജീവമായി ഉണ്ടായിരുന്ന ഹിരുമോനും,അരയിൽ പി ദാസും,സുഗീഷും ഇവിടെ നിന്നും പോകാൻ കാരണം കാലിപ്സോ,കാലിക്കൂട്ടർ എന്നീ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ആ ഉപയോക്താവു കാരണമാണ്‌.വെറുതെ എന്തിനാ കണ്ട മാനസികരോഗികളുടെ ചീത്ത കേൾക്കുന്നത് എന്നും പറഞ്ഞ്.

അയാൾ പറയുന്നതെല്ലാം തെറ്റോ ശരിയോ എന്നു നോക്കാതെ ചെയ്യുന്ന സിമി നസ്രേത്ത് എന്ന സീസോപ്പും ഉണ്ട്.ഞാൻ അദ്ദേഹത്തെ മാനസിക രോഗിയുടെ മാനേജർ എന്നു വിളിക്കാൻ ആണിഷ്ടപ്പെടുന്നത്.ചള്ളിയാൻ എന്ന യൂസർ സീസോപ്പു പദവിയിൽ നിന്നു കൊണ്ട് ബ്ലോക്കിയ ഒരു സ്പാം ഐ.പിയെ എന്തു കാരണം പറഞ്ഞാണ്‌ സിമി അൺബ്ലോക്ക് ചെയ്തതെന്ന് ഇനിയും വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല.അതു ഒരു വാൻഡലിസം ആണെന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു.സീസോപ്പിനെ ഡീസീസോപ്പ് ചെയ്യാൻ മാത്രം പാകമാത്തിലുള്ള ഒരു വാൻഡലിസം.ഇതിനെ പേരിൽ സിമിയ്ക്കെതിരെ നടപടികൾ എടുക്കണം എന്നു ബ്യൂറോക്രാറ്റുകളോട് ആവശ്യപ്പെടുന്നു.

കാലിക്കൂട്ടർ എന്ന യൂസർ ചെയ്യുന്നതെല്ലാം കയ്യും കെട്ടി നോക്കി നിൽക്കണം എന്നാണ്‌ ബ്യൂറോക്രാറ്റുകളായ സുനിലും,പ്രവീണും(വ്യക്തിപരമായി ചാറ്റിൽ ആണ്‌ പറഞ്ഞത്) എന്നോടു പറഞ്ഞത്.സിമിക്കും ഇതേ അഭിപ്രായം ആണ്‌(ചാറ്റിൽ ആണ്‌ അതും പറഞ്ഞത്{{fact}}.അതു ഇവിടെ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ ആഗ്രഹമില്ല){{fact}}.അതിനവർ പറയുന്ന കാരണം അയാൾ നല്ലൊരു പ്രിവ്യൂ റീഡർ ആണ്‌ എന്നുള്ളതാണ്‌.അപ്പോൾ ഒരു സംശയം ഞാനും ഇതു പോലെ തെറ്റുകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി എഴുതിയവനെ ചീത്ത പറഞ്ഞാൽ പ്രശ്നമില്ലല്ലോ?

പിന്നെ എന്തു കാരണം പറഞ്ഞാണ്‌ സുഗീഷിനെ ഒരു മാസത്തേക്ക് വിക്കിയിൽ നിന്നും വിലക്കിയത്?അതു റിവേർട്ട് ചെയ്യുമ്പോൾ, കാലിപ്സോ ചുരുക്കം എന്നുള്ള ഭാഗത്തു എഴുതിയ കുറിപ്പുകൾ സിമി കണ്ടില്ലെന്നുണ്ടോ?ഡാഷ് മോനെ എന്നു പറഞ്ഞ ഒരു ഉപയോക്താവിനെ ഒരു ആഴ്ചത്തേക്കു വിലക്കിയ സിമി പ വർഗ്ഗത്തിലെ അതിഖരം എന്നു പറഞ്ഞ കാലിപ്സോയെ എന്തു കൊണ്ടാണ്‌ വിലക്കാത്തത്.അല്ല അതു വിക്കിയിൽ പ്രയോഗിക്കാവുന്ന ഒരു ഭാഷയാണോ(വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ച് ഒരു ചുക്കും അറിയാത്തവനാണ്‌ ഈയുള്ളവൻ)?
ഇതിനൊക്കെ ഉള്ള വ്യക്തമായ മറുപടികൾ സിമി നസ്രേത്ത് (അദ്ദേഹത്തിനും മറുപടി പറയാം.അതു എനിക്കു സ്വീകാര്യമല്ല) ഒഴിച്ചുള്ള സീസോപ്പുകളിൽ നിന്നോ,ബ്യൂറോക്രാറ്റുകളിൽ നിന്നോ അറിയാൻ താല്പര്യമുണ്ട്.അതിനു ശേഷമേ ഇനി എഡിറ്റുള്ളൂ--[[ഉപയോക്താവ്:Anoopan|അനൂപൻ]] 09:52, 6 ജനുവരി 2008 (UTC)

:എന്നെ കാര്യനിർ‌വ്വാഹക പദവയിൽ നിന്നും നീക്കണമെങ്കിൽ [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകരുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|ഇവിടെ]] ഒരു വോട്ടെടുപ്പ് ഇടുക. അതിൽ അഭിപ്രായ സമന്വയം ഉണ്ടെങ്കിൽ [http://meta.wikimedia.org/wiki/Requests_for_permissions#Removal_of_access മെറ്റാവിക്കിയിൽ ഒരു കുറിപ്പ്] ഇട്ടാൽ മതിയാവും. ഏതെങ്കിലും സ്റ്റിവാർഡുകൾ അഡ്മിൻ പദവിയിൽ നിന്നും നീക്കിക്കൊള്ളും.

:തൽക്കാലം ഞാൻ അഡ്മിൻ സ്ഥാനത്തിരുന്ന് ചെയ്യുന്ന കാര്യങ്ങൾ നന്നായി ആസ്വദിക്കുന്നു, സ്വമേധയാ ഒഴിയാൻ തോന്നുന്നില്ല. 

:അനോണിമസ് ഐ.പി. അൺബ്ലോക്ക് ചെയ്ത കാര്യം : ഈ അനോണിമസ് ഐ.പി. ചെയ്ത തെറ്റ് എട്ടോ പത്തോ ഉപയോക്താക്കളുടെ സം‌വാദ താളിൽ ഒരു ഇസ്ലാമിക ലേഖനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ലിങ്ക് ഇട്ടു എന്നതാണ്. 1) എട്ടോ പത്തോ ഉപയോക്താക്കളുടെ താളിൽ ഞാൻ പോയി ഹാപ്പി ക്രിസ്തുമസ് എന്ന് ആശംസിച്ചാൽ അതിനു എന്നെ ആരും ശാസിക്കില്ല. 2) സ്പാം ലിങ്ക് ആണെങ്കിൽ കൂടി സുഹൃത്തേ, താങ്കൾ ചെയ്യുന്നത് തെറ്റാണ് എന്നൊരു വാണിങ്ങ് കൊടുക്കാമായിരുന്നു. ഒരു വാണിങ്ങും കൂടാതെ ബ്ലോക്ക് ചെയ്യുന്നത് over activism ആണ്. 3) പല ഉപയോക്താക്കൾക്കും വിക്കിപീഡിയ ഒരു നിഷ്പക്ഷ വിജ്ഞാനകോശം ആണെന്ന് തുടക്കത്തിലേ അറിയില്ല. പലരും അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ തങ്ങളുടെ വീക്ഷണങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിക്കാൻ വിക്കിപീഡിയ ഉപയോഗിക്കാം. മതം / രാഷ്ട്രീയം എന്തും ആവട്ടെ. അത് അറിയാതെ ചെയ്യുന്നതാണോ, അതും ഒരു പുതിയ ഉപയോക്താവിൽ നിന്നും - എന്ന് പരിശോധിക്കാതെ ആക്ഷൻ എടുക്കരുത്. 4) ബ്ലോക്കിങ്ങ് അവസാനപടിയായേ ചെയ്യാവൂ - അല്ലെങ്കിൽ ഇതിന്റെ പങ്കാളിത്ത സ്വഭാവം നഷ്ടപ്പെടും. 

:ബാക്കിയുള്ള ആരോപണങ്ങൾ മറുപടി അർഹിക്കുന്നില്ല. [[ഉപയോക്താവ്:Simynazareth|simy]] 10:21, 6 ജനുവരി 2008 (UTC)

::''സ്വന്തം വാദത്തില് പിടിച്ചുനില്ക്കുന്നയാള് എന്നൊരു ഫീല് ഉണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ട്. പിന്നെ മറ്റൊരാളുടെ സ്റ്റാന്ഡ് എന്താണെന്ന് അറിയാന് ശ്രമിക്കുത്തുമില്ല എന്നെനിക്കു തോന്നുന്നു. വളരെ സമീപകാലത്തായി അത്തരം കാര്യങ്ങള് ഒന്നും ചെയ്തിട്ടില്ല എന്നത് മറക്കുന്നുമില്ല.--പ്രവീൺ'' ചള്ളിയൻ എടുത്തു ചാടി(വെട്ടൊന്ന് മുറി രണ്ട്) .പാപം ചെയ്തവരും കല്ല്ലെറിയുന്നു--[[ഉപയോക്താവ്:Bluemangoa2z|ബ്ലുമാൻ‍ഗോ ക2മ]] 10:45, 6 ജനുവരി 2008 (UTC)
:::അനോണിമസ് ഐപി അണ്ബ്ലോക് ചെയ്തതില് എന്റെ അഭിപ്രായം. ആ തിരുത്തലുകള് സ്പാം ആയി പോലും കണക്കുകൂട്ടാന് സാധിക്കില്ല. സിമി ചെയ്തതില് തെറ്റൊന്നുമില്ല. 
:::ബ്ലൂ മാങോ എന്താണ് ഉദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത് എന്ന് മനസ്സിലാകുന്നില്ല--[[User:Praveenp|പ്രവീൺ]]''':'''[[User talk:Praveenp|&lt;font color=&quot;green&quot;  style=&quot;font-size: 70%&quot;&gt;സംവാദം&lt;/font&gt;]] 03:23, 7 ജനുവരി 2008 (UTC)

ഞാൻ പരിശോധിച്ചതനുസരിച്ച് [[user:Challiyan]] വിലക്കുകയും, [[user:Simynazareth]] വിലക്ക് ഒഴിവാക്കുകയും ചെയ്ത ഉപയോക്താവ് [[user:90.148.215.224]] ആണ്‌. [http://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%87%E0%B4%95%E0%B4%82:Contributions/90.148.215.224 അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവനകൾ] ശ്രദ്ധിക്കുക. അതനുസരിച്ച് ഈ ഐ.പി. കരുതിക്കൂട്ടിയുള്ള വാൻഡലിസം ഒന്നും നടത്തിയിട്ടില്ലെന്ന് കാണാം. അതുകൊണ്ടു തന്നെ ബ്ലോക്കിങ് ആവശ്യമായിരുന്നില്ല.. --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 08:54, 7 ജനുവരി 2008 (UTC)
:revert ചെയ്ത സംഭാവനകൾ പട്ടികയിൽനിന്ന് അപ്രത്യക്ഷമാവും.. ദയവായി ഈ അടിസ്ഥാന വിവരം കാര്യനിർ‌വാഹകർ ഓർത്തിരിക്കുക. ഏതെങ്കിലും കാര്യനിർ‌വാഹകൻ ഒരാളെ ബ്ലോക്കിയാൽ അയാളുമായി ചർച്ച ചെയ്തിട്ട് മാത്രം തിരിച്ച് അൺബ്ലോക്ക് ചെയ്യുക. അല്ലാതെ എന്താണ്‌ വാൻഡലിസം കാണിച്ചതെന്ന് ഒറ്റയ്ക്ക് തിരഞ്ഞുപിടിച്ച് വിധിക്കാൻ ശരിക്കും വിഷമമാണ്‌. ഡിസംബർ അവസാനം വാൻഡലിസം കാണിച്ച ഐ.പി.കളുടെ സംഭാവനകളും ഇപ്പോൾ ശുദ്ധമായി കാണാം. --[[ഉപയോക്താവ്:Jacob.jose|ജേക്കബ്]] 09:25, 7 ജനുവരി 2008 (UTC)
::ജേക്കബ് പറഞ്ഞതു കാര്യമാണ്. മേലിൽ ബ്ലോക്ക് ചെയ്തയാളുമായി ചർച്ച ചെയ്തുമാത്രം അൺബ്ലോക്ക് ചെയ്യാം. എന്നാൽ ഗൂഗ്ല് റ്റാക്കിൽ ചർച്ച പറ്റില്ല. കാര്യനിർ‌വ്വാഹകരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളെക്കുറിച്ച് എന്തെങ്കിലും പരാതി ഉണ്ടെങ്കിൽ സം‌വാദ താളുകളിൽ ചർച്ച ചെയ്തതിനു ശേഷം മാത്രം തുടർന്നടപടികൾ എടുക്കാം.  
::മുൻപ് ചർച്ച ചെയ്യാതെ അൺബ്ലോക്ക് ചെയ്തതിൽ മറ്റ് വിക്കിപീഡിയരോടും ചള്ളിയാനോടും ക്ഷമചോദിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Simynazareth|simy]] 09:47, 7 ജനുവരി 2008 (UTC)
==വാൻഡലിസം==
[http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%81%E0%B4%AE%E0%B4%A4%E0%B4%82&amp;diff=136830&amp;oldid=130926 ഇതൊക്കെ] ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കി നയമനുസരിച്ച് വാർണിംഗ് ഇല്ലാതെ ഒരു വർഷം ബോക്ക് ചെയ്യുന്നതിന്‌ പാകമായ തിരുത്താണ്‌. കാര്യനിർ‌വാഹകർ ശ്രദ്ധിക്കുക. --[[ഉപയോക്താവ്:Jacob.jose|ജേക്കബ്]] 12:32, 7 ജനുവരി 2008 (UTC)
==സന്ദേശസഞ്ചയം==
transwiki-യിൽനിന്ന് commit ചെയ്തപ്പോൾ ബോട്ട് കാണിച്ച പിശകുമൂലമായിരിക്കണം &amp;mdash; ''കാരണം വ്യക്തമല്ല, എന്റെ ബോട്ടല്ല..'' :) &amp;mdash; മലയാളം വിക്കിസം‌രംഭങ്ങളിലെ സന്ദേശങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന &lt;nowiki&gt;{{SITENAME}}&lt;/nowiki&gt; എന്ന വാക്ക് വിക്കിനിഘണ്ടു എന്നായി subst ചെയ്തു മാറ്റപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ആയതിനാൽ കാര്യനിർ‌വാഹകർ താഴെപ്പറയുന്ന കാര്യം ചെയ്താൽ ഉപകാരപ്രദമായിരിക്കും:
#Go to Special:Allmessages
#Search for വിക്കിനിഘണ്ടു
#Translate those &quot;untranslated&quot; message with priority 
ഒരു കാര്യം പ്രത്യേകം സൂചിപ്പിക്കാനുള്ളത് &amp;mdash; &lt;nowiki&gt;{{SITENAME}}&lt;/nowiki&gt; മാറിയിട്ടില്ല, എന്നാൽ &lt;nowiki&gt;{{SITENAME}}&lt;/nowiki&gt; എന്ന വാക്കുപയോഗിക്കുന്ന ചില മീഡിയാവിക്കി സന്ദേശങ്ങളിൽ മാത്രമേ മാറ്റം വന്നിട്ടുള്ളൂ. --[[ഉപയോക്താവ്:Jacob.jose|ജേക്കബ്]] 14:58, 3 ഫെബ്രുവരി 2008 (UTC)


ഒരു സന്ദേശവും മാറ്റണ്ട. കസ്റ്റമൈസ് ചെയ്താൽ പിന്നെ ഓരോ സന്ദേശവും മാറ്റേണ്ടി വരും. ബീറ്റാവിക്കിയിൽ കമ്മിറ്റ് ചെയ്താൽ എല്ലാ വിക്കികലിലും ശരിയായി കൊള്ളും. ഞാൻ മിക്കവാറും ഒക്കെ ഫിക്സ് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.--[[ഉപയോക്താവ്:Shijualex|ഷിജു അലക്സ്]] 15:14, 3 ഫെബ്രുവരി 2008 (UTC)

==മിയമിയ എന്ന ഉപയോക്താവിന്റെ സംഭാവനകൾ==
മുമ്പു സന്തുലിതമായ ഒട്ടേറെ ക്രിസ്തീയ ലേഖനങ്ങളിൽ മിയമിയ എന്ന ഉപയോക്താവ് തന്ത്രപരമായി [[:en:WP:POVPUSH#POV_pushing|POV Pushing]] എന്ന രീതിയിലുള്ള നശീകരണപ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുന്നത് ദയവായി ശ്രദ്ധിക്കുക. ഞാൻ ക്രിസ്തീയ വിഷയത്തിൽ സംഭാവന നൽകുന്ന ഉപയോക്താവാകയാൽ ഇതിൽ എനിക്കു കാര്യനിർ‌വാഹകപദവി ഉപയോഗിച്ചു Dispute Resolution നടത്താനാവില്ല. മറ്റു കാര്യനിർ‌വാഹകർ ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ. --[[ഉപയോക്താവ്:Jacob.jose|ജേക്കബ്]] 19:09, 6 ഫെബ്രുവരി 2008 (UTC)
:[[ഉപയോക്താവ്:മിയമിയ|മിയമിയ]] എന്ന ഉപയോക്താവ് വിക്കിയിൽ നടത്തിയ [http://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%87%E0%B4%95%E0%B4%82:Contributions/%E0%B4%AE%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B4%AE%E0%B4%BF%E0%B4%AF പ്രവർത്തനങ്ങൾ] പരിശോധിച്ച് കാര്യനിർ‌വാഹകർ വേണ്ട നടപടികൾ എടുക്കാൻ അപേക്ഷ--[[ഉപയോക്താവ്:Anoopan|അനൂപൻ]] 18:29, 9 ഫെബ്രുവരി 2008 (UTC)
:ഷിജു അൽകെസ് ചെയ്തതും നോക്കണമെന്ന് കൂട്ടത്തിൽ പറയുന്നു  --[[ഉപയോക്താവ്:മിയമിയ|മിയമിയ]] 18:34, 9 ഫെബ്രുവരി 2008 (UTC)

അതെ ഞാൻ ചെയ്തു എന്താണെന്നോ. 

#സൈറ്റിൽ നിന്നു കോപ്പിയടിച്ച് സ്വന്തം സൃഷ്ടിയാണെന്ന പേരിൽ വിക്കിയിലിടട്ട ഒരു കണ്ടെന്റ് മോഷ്ടാവിനെ പിടിച്ചു.
#ആസ്കിയിലുള്ള ടെക്സ്റ്റ് ഗൂഗിളീൽ സേർച്ച് ചെയ്തു കണ്ടു പിടിക്കാൻ വെല്ലു വിളിച്ച മിയാമിയയുടെ തന്ത്രം പൊളിച്ചു
#ക്രിസ്താനുദേവാനുകരണം, ബോഡെ നിയമം തുടങ്ങിഅയതിൽ നടത്തിയ വാൻഡലിസം ഒഴിവാക്കി 

ബാക്കി പിറകെ. --[[ഉപയോക്താവ്:Shijualex|ഷിജു അലക്സ്]] 18:40, 9 ഫെബ്രുവരി 2008 (UTC)

==MiyaMiya==
[http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%B0%E0%B4%9E%E0%B5%8D%E0%B4%9E%E0%B5%86%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8_%E0%B4%9A%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E2%80%8D&amp;diff=prev&amp;oldid=149708 ഇവിടെ] വ്യാജ ഒപ്പിട്ടതിന്‌ ഈ ഉപയോക്താവിനെ വിലക്കിയിരിക്കുന്നു. ഇതുകൂ‍ടാതെ നിരന്തരമായ ട്രോളിംഗ് തുടരുന്നതിനാൽ ഒരു ദിവസത്തേക്ക് വിലക്കിയിരിക്കുന്നു. മുഖ്യകാര്യനിർ‌വാഹകര് ഈ ഉപയോക്താവിന്റെ വിലക്ക് പുനഃപരിശോധിച്ച് ഉചിതമായവിധം നീട്ടാൻ നിർദേശിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Jacob.jose|ജേക്കബ്]] 14:46, 11 ഫെബ്രുവരി 2008 (UTC)

വിലക്ക് അനന്തകാലത്തേക്ക് നീട്ടിയിട്ടുണ്ട്. നേരത്തേ തടഞ്ഞ ഉപയോക്താവിന്റെ പേരിൽ തന്നെ അക്കൗണ്ട് ഉണ്ടാക്കി, മറ്റൊരു ഉപയോക്താവിന്റെ പേരിൽ കള്ള ഒപ്പിട്ടതിനാണ്‌ ഇത്. --[[ഉപയോക്താവ്:Jyothis|ജ്യോതിസ്]] 16:30, 11 ഫെബ്രുവരി 2008 (UTC)


==മതത്തിന്റെ പേരിലുള്ള സ്വാഗതം==

വിക്കിപീഡിയയിൽ ഇപ്പോൾ മതം നോക്കിയാണു സ്വാഗതം പറച്ചിൽ. അതും സ്പെഷ്യൽ സ്വാഗതം. കാര്യ നിർ‌വാഹകർ ഇതൊക്കെ കാണുന്നുണ്ടല്ലോ അല്ലേ? [http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%89%E0%B4%AA%E0%B4%AF%E0%B5%8B%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%86_%E0%B4%B8%E0%B4%82%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B4%82:Aslamb&amp;curid=30560&amp;diff=150143&amp;oldid=150141 സ്വാഗതം]. സ്വാഗതം അതും ഐപിയുടെ വഹ --[[ഉപയോക്താവ്:Shijualex|ഷിജു അലക്സ്]] 16:34, 12 ഫെബ്രുവരി 2008 (UTC)


==സ്വർഗ്ഗാരോഹണ ഗോവണിക്ക് ചാർത്തിയ POV ഫലകം==

ഈ ലേഖനത്തിന്, എഴുതി 24 മണിക്കൂർ തികയുന്നതിനു മുൻപ്, പേരറിയാത്ത ഒരുപയോക്താവ് രണ്ടുവട്ടം POV ഫലകം ചാർത്തിയിരിക്കുന്നു. ആദ്യത്തെ വട്ടം അതു കണ്ടപ്പോൾ, അതിന്റെ സം‌വാദം വേദിയിൽ സാമാന്യം ദീർഘമായ വിശദീകരണം കൊടുത്തിട്ട് ഞാൻ ഫലകം മാറ്റിയെങ്കിലും ഇപ്പോൾ കാരണമൊന്നും കാണിക്കാതെയും എന്റെ വിശദീകരണത്തിന് മറുപടി പറയാതെയും അത് പുനസ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇത് സംശയമില്ലാത്ത Vandalism ആണ്. കാര്യനിർ‌വാഹകർ വേണ്ടത് ചെയ്യുമെന്നു പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.[[ഉപയോക്താവ്:Georgekutty|Georgekutty]] 15:59, 18 ഫെബ്രുവരി 2008 (UTC)

{{ശരി}} - ഐപ്പി ബ്ലോക്കിയിട്ടുണ്ട്. --[[ഉപയോക്താവ്:Jyothis|ജ്യോതിസ്]] 16:00, 18 ഫെബ്രുവരി 2008 (UTC)
 :ലേഖനം പ്രൊട്ടക്റ്റ് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 03:58, 19 ഫെബ്രുവരി 2008 (UTC)

==തീർത്തും പ്രകോപനപരമായ ഒരു ലേഖനം==
ബങ്കിം ചന്ദ്ര ചാറ്റർജിയുടെ ആനന്ദ മഠം എന്ന നോവലിനെക്കുറിച്ച് തികച്ചും പ്രകോപനപരമായ ഒരു ലേഖനം വിക്കിയിൽ കടന്നു കൂടിയിരിക്കുന്നു. ദുരുദ്ദേശത്തോടെ എഴുതപ്പെട്ടതെന്നേ ഇതിനെക്കുറിച്ച് പറയാനൊക്കൂ. ആ നോവൽ പ്രധാനമല്ല എന്നോ അതിനെക്കുറിച്ച് ലേഖനം വിക്കിയിൽ ലേഖനം വേണ്ട എന്നോ അല്ല. പക്ഷേ ഇങ്ങനെ ഒരെണ്ണം വച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതിനേക്കാൾ ഇല്ലാതിരിക്കുന്നതാണ് നല്ലത്.  ഇത് ഉടനേ മാറ്റണം.[[ഉപയോക്താവ്:Georgekutty|Georgekutty]] 10:53, 25 ഫെബ്രുവരി 2008 (UTC)
==ഒരു ഉപയോക്താവിന്റെ സംഭാവനകൾ==
[[ഉപയോക്താവ്:Ajayalal|അജയ്‌ലാൽ]] എന്ന ഉപയോക്താവ് വിക്കിപീഡിയയിൽ നടത്തിയിട്ടുള്ള [http://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%87%E0%B4%95%E0%B4%82:Contributions/Ajayalal സം‌ഭാവനകളൂം] തിരുത്തലുകളും കാര്യ‌നിർ‌വാഹകർ ശ്രദ്ധിക്കുക. --[[ഉപയോക്താവ്:Anoopan|അനൂപൻ]] 06:43, 11 മാർച്ച് 2008 (UTC)


==തിരച്ചിലിന്റെ ഫലം==
[http://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%87%E0%B4%95%E0%B4%82:Search?search=%E0%B4%95%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95&amp;fulltext=Search ]ഈ താളിൽ Google  തുടങ്ങിയ Options ഇപ്പോൾ കാണാനില്ല, ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിയിൽ MediaWiki Search എന്നതിനുപുറമേ Yahoo, Google എന്നിവ ലഭ്യമാണ്‌[http://en.wikipedia.org/wiki/Special:Search?search=&amp;fulltext=Search] ഇതൊന്ന് ശ്രദ്ധിക്കണേ ----[[ഉപയോക്താവ്:ShajiA|ഷാജി]] 14:39, 2 ഏപ്രിൽ 2008 (UTC)

==മതം സ്വീകരിച്ചവരുടെ പട്ടിക==

ഇത്തരം മൂന്നു ലേഖങ്ങൾ നിലവിൽ വന്നിരിക്കുന്നു. ശ്രദ്ധിക്കണം. ഇനി കൂടുതൽ വരുന്നതിന് മുൻപ് എല്ലാം ഡിലീറ്റുകയാണ് വഴി.[[ഉപയോക്താവ്:Georgekutty|Georgekutty]] 19:54, 13 ഏപ്രിൽ 2008 (UTC)

:വിക്കിയെ വർഗ്ഗീയമായി വിഭജിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നതും വൈജ്ഞാനിക സ്വഭാവം ഇല്ലത്തതുമായ ഇത്തരം പട്ടികകൾ വിക്കിയിൽ നിന്നു എത്രയും പെട്ടെന്നു ഒഴിവാക്കേണ്ടതാകുന്നു. ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിയിൽ ഉള്ള എന്തും മലയാളം വിക്കിയിൽ വരാം എന്നതിലേക്കു മലയാളം വിക്കി അധഃപതിക്കരുത്. 

:അതിഒടൊപ്പം വിക്കിയിൽ മതപരത കൊണ്ടു വന്ന് വിക്കിയെ വർഗ്ഗിയവൽക്കരിക്കുവാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഒരു താക്കിതും കൊടുക്കേണ്ടതാകുന്നു. സം‌ഭവങ്ങൾ ആവർത്തിക്കുന്ന സ്ഥിതിക്കു ഇനി താക്കീതിൽ തിർത്തണം എന്നും തോന്നുന്നില്ല.

:ഇത്തരം സന്ദർഭങ്ങളിൽ ഇടപ്പെട്ട് ഉചിതമായ നയങ്ങൾ രൂപവത്കരിക്കുന്നതിനു വേണ്ടിയാണു നിങ്ങലിൽ കുറച്ച് പേർക്ക് കാര്യനിർ‌വാഹകർ എന്ന സ്ഥാനവും തന്നു ഇരുത്തിയിരിക്കുന്നത്. അതിനാൽ കണ്ണടച്ചു ഇരുട്ടാക്കുന്ന പരിപാടികൾ നിറുത്തി ഈ സന്ദർഭത്തിൽ ഇടപെടലുകൾ നടത്തുക. --[[ഉപയോക്താവ്:Shijualex|ഷിജു അലക്സ്]] 03:46, 14 ഏപ്രിൽ 2008 (UTC)


::പട്ടിക ഉണ്ടാക്കിയവരോ അതോ പട്ടികക്ക് വർഗ്ഗീയതചാർത്തുന്നവരോ ആരാണ് യഥാർത്ഥ കുറ്റം ചെയ്യുന്നവർ. ഒരാൾ സംവാദ താളിൽ എഴുതിയത് നോക്കുക. ''ഇസ്ലാം മതം വിട്ടവരുടെ പട്ടികയോ! എന്താണീ പറയുന്നത്? മതത്യാഗം(Apostacy)(ഇസ്ലാമിൽ നിന്നാണെങ്കിൽ മാത്രം!)മരണശിക്ഷ അർഹിക്കുന്ന കുറ്റമാണെന്ന അഭിപ്രായം എത്ര പ്രബലമാണെന്ന് ഇതെഴുതിയ ആൾ അറിയുന്നുണ്ടോ? അങ്ങനെ ഒരു പട്ടിക പരസ്യപ്പെടുത്തി, കുറേ പാവങ്ങളെ എന്തിന് കുഴയ്ക്കണം?'' [[സംവാദം:ഇസ്ലാം സ്വീകരിച്ചവരുടെ പട്ടിക]].[[ബീഡിവലി നിർത്തിയ പ്രശസ്തരുടെ പട്ടിക]] വേണ്ടേന്ന് ഒരാൾ ചോദിക്കുന്നു.അതും വേണ്ടി വരും അതിലൊന്നും വിക്ഞാന സ്വഭാവം ഇല്ല എന്ന് സങ്കല്പിക്കുന്നു ചിലർ. കാര്യനിർവ്വാഹകർ തീരുമാനിക്കുക.--&lt;!--ഒപ്പ് തുടങ്ങുന്നു--&gt;[[User:Bluemangoa2z|&lt;span style=&quot;background: #006600; color: #FF9700;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;font   face=Karumbi  style=&quot;font-size: 120%&quot;&gt;നീലമാങ്ങ&amp;nbsp;&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Bluemangoa2z|&lt;span style=&quot;background: #EDFFEB; color: #E30000&quot;  title=&quot;എന്നോട്  നേരിട്ട് സ്നേഹ സംവാദം(ചർച്ച) വേണമെങ്കിൽ ഇവിടെ ക്ലിക്ക് ചെയ്യുക&quot;&gt;&lt;font   style=&quot;font-size: 180%&quot;&gt;♥♥✉&amp;nbsp;&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;!--ഒപ്പ് അവസാനിക്കുന്നു--&gt; 04:19, 14 ഏപ്രിൽ 2008 (UTC)

:::കാര്യനിർവാഹകരെ കുറ്റപ്പെടുത്തിയിട്ടു കാര്യമില്ല. ഒരു ലേഖനം വേണ്ടാത്തതാണെങ്കിൽ ഏകപക്ഷീയമായി ഡിലീറ്റ് ചെയ്യുകയാണോ വിക്കിയിലെ പതിവ്?. ഡിലീറ്റ് ചെയ്യാനുള്ള ഫലകങ്ങൾ ചേർക്കുകയല്ലേ ചെയ്യാറ്? അതാരും ചേർത്തുകാണുന്നില്ല!. എല്ലാരും പരസ്പരം ചെളിവാരിയെറിയുന്ന തിരക്കിലാണൊ?--[[ഉപയോക്താവ്:Sadik Khalid|സാദിക്ക്‌ ഖാലിദ്‌]] 07:03, 14 ഏപ്രിൽ 2008 (UTC)

::മതപരമായ ലേഖനങ്ങൾ വിക്കിയിൽ വേണ്ടായെന്നു പറയുന്നതു ശരിയല്ല. അങ്ങനെയാരും പറയുന്നുമില്ല. എന്നാൽ മുകളിൽ സൂചിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ലേഖനങ്ങൾ അവ എഴുതപ്പെട്ട സാഹചര്യങ്ങളും തുടർന്നുണ്ടായ തർക്കങ്ങളും പരിഗണിച്ച് കാര്യനിർ‌വാഹകർ വിവേചനാധികാരം ഉപയോഗിച്ച് ഒറ്റയടിക്ക് ഡിലിറ്റ് ചെയ്യുകയാണുവേണ്ടത്. ബഹുജനാഭിപ്രായം സ്വരൂപിച്ചിട്ട് ഇക്കാര്യങ്ങിൽ തീർപ്പുകല്പ്പിക്കാനിരിക്കുന്നത് വിക്കിപീഡിയയുടെ ചൈതന്യം ഉൾക്കൊണ്ടു പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒട്ടേറെപ്പേരെ ഈ സം‌രംഭത്തിൽനിന്നു പിന്തിരിപ്പിക്കുമെന്നു മാത്രം. മിനിട്ടിൽ നൂറുകണക്കിനു ലേഖനങ്ങൾ പിറക്കുന്ന ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിയിൽ ഇത്തരം പട്ടികകൾ ആരും ശ്രദ്ധിക്കണമെന്നില്ല. കർമ്മോത്സുകരായ ഒട്ടേറെ ഉപയോക്താക്കളുള്ളപ്പോൾ ഇത്തരം പട്ടികാവിദഗ്ദ്ധരുടെ കൈക്രിയകൾക്ക് അവിടെ ചലനം സൃഷ്ടിക്കാനുമാകില്ല. എന്നാൽ നമ്മുടെ ഈ ചെറിയ സം‌രം‌ഭത്തിൽ ലേഖനങ്ങളുടെ നിലവാരം കാത്തുസൂക്ഷിക്കാനും ഹിഡൻ അജൻ‌ഡകളോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ശക്തികളെ നിയന്ത്രിക്കാനും കാര്യനിർ‌വാഹകരുടെ സജീവമായ ഇടപെടലല്ലാതെ മറ്റൊരു പരിഹാരവുമില്ല.--[[ഉപയോക്താവ്:Manjithkaini|മൻ‌ജിത് കൈനി]] 05:27, 16 ഏപ്രിൽ 2008 (UTC)

ഒന്നിന്റെ സ്രഷ്ടാവായ എനിക്ക് മേൽ പറഞ്ഞ അഭിപ്രായത്തിനോട് യോജിപ്പാണ്‌. ഒരു മതത്തിന്റെ മാത്രം പട്ടിയയുണ്ടാക്കി എന്തോ കാര്യംസാധിക്കാനായി ഇറങ്ങിത്തിരിച്ചവരുടെ ശ്രദ്ധക്കായി എഴുതിയെന്നേ ഉള്ളൂ. എനിക്ക് പ്രത്യേകിച്ച് ഹിഡൺ അജണ്ഡ ഇല്ല എന്ന് സൂചിപ്പിക്കട്ടേ.. --[[ഉപയോക്താവ്:Challiyan|ചള്ളിയാൻ ♫  ♫]] 08:25, 16 ഏപ്രിൽ 2008 (UTC)
:മായ്ച്ചതിനോട് എനിക്കും യോജിപ്പാണ്. ചള്ളിയാൻ സൂചിപ്പിച്ച അതേ കാരണത്തിലാണ് ഞാനും ലേഖനം തുടങ്ങിയത്.--[[ഉപയോക്താവ്:Abhishek|അഭി]] 09:07, 16 ഏപ്രിൽ 2008 (UTC)

മായിച്ചതിനോട് പരിപൂർണമായി ഞാനും യോജിക്കുന്നു.--[[ഉപയോക്താവ്:Lijujacobk|ലിജു മൂലയിൽ]] 14:28, 16 ഏപ്രിൽ 2008 (UTC)

ഒരു സംശയവും വേണ്ട ഡിലീഷനോട് യോജിക്കുന്നു. ബീഡിവലി നിര്ത്തിയവരുടെ പട്ടിക :) അതെനിക്കിഷ്ടപ്പെട്ടു, കിടുക്കന്. വിവരമുള്ള അഡ്മിന്‌ വിജയാശംസകള് --[[ഉപയോക്താവ്:Pachapeedika|പച്ച പീടിക]] 15:17, 16 ഏപ്രിൽ 2008 (UTC)
:ഡിലീറ്റ് ചെയ്തതിനോട് യോജിക്കുന്നില്ല--&lt;!--ഒപ്പ് തുടങ്ങുന്നു--&gt;[[User:Bluemangoa2z|&lt;span style=&quot;background: #006600; color: #FF9700;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;font   face=Karumbi  style=&quot;font-size: 120%&quot;&gt;നീലമാങ്ങ&amp;nbsp;&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Bluemangoa2z|&lt;span style=&quot;background: #EDFFEB; color: #E30000&quot;  title=&quot;എന്നോട്  നേരിട്ട് സ്നേഹ സംവാദം(ചർച്ച) വേണമെങ്കിൽ ഇവിടെ ക്ലിക്ക് ചെയ്യുക&quot;&gt;&lt;font   style=&quot;font-size: 180%&quot;&gt;♥♥✉&amp;nbsp;&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;!--ഒപ്പ് അവസാനിക്കുന്നു--&gt; 16:04, 16 ഏപ്രിൽ 2008 (UTC)

==കൊഞ്ഞനം‌കുത്തൽ==
[[സംവാദം:മൈക്രോസോഫ്റ്റ് വിൻഡോസിലെ ഘടകങ്ങളുടെ പട്ടിക|ഈ താളിലെ സം‌വാദം]] ദയവായി ശ്രദ്ധിക്കുക. അതിനോടടുത്ത് നടന്ന ഓപ്പൺ പ്രോക്സി വാൻ‌ഡലുകളെയും. ഇതര ഉപയോക്താക്കൾ എവിടെയെങ്കിലും ഉന്നയിച്ച സം‌വാദങ്ങൾ പെറുക്കിയെടുത്ത് മറ്റു സം‌വാദ താളുകളിൽ നിക്ഷേപിക്കുന്ന ഏർപ്പാട് ആദ്യമായല്ല. ഇതു വാൻ‌ഡലിസമല്ലെങ്കിൽ പിന്നെന്ത്. ബ്ലോക്ക് ചെയ്താലോ തുടങ്ങുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഡിലിറ്റ് ചെയ്താലോ ഉണ്ടായേക്കാവുന്ന ഓപ്പൺ പ്രോക്സി യുദ്ധത്തെ ഭയന്നാണു നടപടികൾ നീട്ടിവയ്ക്കുന്നതെങ്കിൽ അതുകൊണ്ട് ഒരു പ്രയോജനവുമില്ലെന്ന് അനുഭവങ്ങൾ തെളിയിച്ചു കഴിഞ്ഞില്ലേ. ഇക്കാര്യത്തിൽ ശക്തമായ നടപടി പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.--[[ഉപയോക്താവ്:Manjithkaini|മൻ‌ജിത് കൈനി]] 18:37, 16 ഏപ്രിൽ 2008 (UTC)

ഒരുപഭോക്താവ് കഴിഞ്ഞ ഒരു മണിക്കൂറായി, മിനിറ്റിൽ ഒരെഡിറ്റിങ്ങ് വച്ച് നടത്തുന്നു. എന്തിനാണാവോ പുറപ്പാട്? ശ്രദ്ധിക്കണം. 50 മിനിട്ടിൽ 50 എണ്ണം ഞാൻ എണ്ണി.[[ഉപയോക്താവ്:Georgekutty|Georgekutty]] 11:05, 30 ഏപ്രിൽ 2008 (UTC)
:[[User:Sevak]] ഒട്ടനവധി ലേഖനങ്ങളില് അനാവശ്യമായി തെളിവ് ചോദിച്ചിരിക്കുന്നതു കണ്ട് ആദ്യം ബ്ലോക്ക് ചെയ്തെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ അണ്‌ബ്ലോക്ക് ചെയ്തു. അവിടവിടെ ലിങ്ക് ചേര്ക്കാനും ശ്രമിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നതാണ്‌ കാരണം. ഇനിയും അനാവശ്യ തെളിവുകള് ചോദിച്ചാല് ബ്ലോക് (കുറഞ്ഞകാലത്തേക്ക്) ചെയ്യാന് താത്പര്യപ്പെടുന്നു.--[[User:Praveenp|പ്രവീൺ]]''':'''[[User talk:Praveenp|&lt;font color=&quot;green&quot;  style=&quot;font-size: 70%&quot;&gt;സംവാദം&lt;/font&gt;]] 11:25, 30 ഏപ്രിൽ 2008 (UTC)
::{{അനുകൂലം}} --[[ഉപയോക്താവ്:Jacob.jose|ജേക്കബ്]] 11:27, 30 ഏപ്രിൽ 2008 (UTC)
{{support}} --[[ഉപയോക്താവ്:Challiyan|ചള്ളിയാൻ ♫  ♫]] 13:46, 30 ഏപ്രിൽ 2008 (UTC)
{{അനുകൂലം}}- നമ്മുടെ വോട്ടെടുപ്പ് നയത്തിലുള്ള ഒരു പിഴവ് മുതലെടുക്കുന്നതിനുള്ള ശ്രമം ആണൊ ഇതെന്നു സംശയം. '''കുറഞ്ഞത് 100 തിരുത്തലുകൾ എങ്കിലും നടത്തിയിരിക്കണം''' എന്ന നയവും '''7 ദിവസം താളിൽ അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്താം''' എന്ന നയവും മുതലെടുക്കാൻ ഉള്ള ഒരു ശ്രമം ആണെന്നു എനിക്കു തോന്നുന്നു. 7 ദിവസം കൊണ്ട് ആർക്കും ഇങ്ങനെ തെളിവുകൾ ചോദിച്ച് 100 തിരുത്തലുകൾ നടത്താമല്ലോ--[[ഉപയോക്താവ്:Anoopan|അനൂപൻ]] 15:09, 30 ഏപ്രിൽ 2008 (UTC)
:&lt;s&gt;As of now '''എതിര്‌ക്കുന്നു'''. &lt;/s&gt;അങ്ങേരുടെ ഉദ്ദേശം നല്ലതല്ലായിരിക്കാം, പക്ഷേ പല ടാഗുകളും ശരിയാണ്. [http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%95%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E2%80%8D%E2%80%8C%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%BE%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%B4&amp;diff=prev&amp;oldid=174851  കല്പ്പാത്തിപ്പുഴയ്ക്കു] ക്ഷേത്റത്തില് നിന്നോ, അതോ ക്ഷേത്റത്തിന് പുഴയില്നിന്നോ പേരുവന്നതു എന്നും, സൂറ്റ്റ് [http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B8%E0%B5%82%E0%B4%B0%E0%B4%A4%E0%B5%8D&amp;diff=prev&amp;oldid=174863  ഏറ്റവും ക്ലീന് ആയ ജില്ല] എന്നതിനും തെളിവു ചോദിക്കുന്നതില് തെറ്റൊന്നും ഇല്ല. അനാവശ്യമാണോ അല്ലയോ എന്നു നിശ്ചയിക്കേണ്ടതു case-by-case അടിസഥാനത്തിലായിരിക്കണം, അല്ലാതെ തെളിവു ചോദിക്കുന്നതിനു flat ആയ ban പാടില്ല. [[User:Appi_Hippi|അപ്പി ഹിപ്പി]] ([[User_talk:Appi_Hippi|talk]]) 01:59, 1 മേയ് 2008 (UTC)
::ഞാൻ പൊതുവേയുള്ള തത്ത്വം പറഞ്ഞതാണ്‌. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ബാക്കിയുള്ള edit-കൾ വായിച്ചതിൽ നിന്ന് മുകളിൽ പറഞ്ഞത് ഇദ്ദേഹത്തിന് ബാധകമാക്കണോ എന്ന് സംശയം തോന്നുന്നു. [[User:Appi_Hippi|അപ്പി ഹിപ്പി]] ([[User_talk:Appi_Hippi|talk]]) 11:49, 2 മേയ് 2008 (UTC)

വിശദമായി ഒരു വാണിങ്ങ് കൊടുക്കുക. എന്നിട്ട് പിന്നീട് ബാന്നിയാൽ പോരേ?
--[[ഉപയോക്താവ്:Lijujacobk|ലിജു മൂലയിൽ]] 04:13, 1 മേയ് 2008 (UTC)

==ശതാഭിഷേകം==

ഇത് രസമുള്ള കേസാണ്.  സേവകന്റെ പതിമൂന്നാമത്തെ എഡിറങ്ങ് 'ത്രിത്വം' എന്ന ലേഖനത്തിൽ ഏപ്രിൽ 14-ന് നടന്നു. പിന്നെ കണ്ടത്ത് ഏപ്രിൽ 29-ന് വോട്ട് ചെയ്യാനാണ്.  വൊട്ടിങ്ങ് പതിനാലാം എഡിറ്റിങ്ങായി. 100 തികഞ്ഞില്ല എന്ന കാരണത്താൽ വോട്ട് അസാധുവായപ്പോൾ, പെട്ടെന്ന് എഡിറ്റിങ്ങ് കുശലത മിനിറ്റിൻ ഒന്ന് എന്ന റേറ്റിലായി.  ആദ്യം തെളിവ് ചോദ്യമായിരുന്നു. അതിന് മുന്നറിയിപ്പ് കിട്ടിയപ്പോൾ, കർമ്മോൽസുകത മറ്റു വഴികളിലേക്ക് തിരിച്ചു. കേസ് വളരെ കരുണാപൂർവം കൈകാര്യം ചെയ്യേണടത് തന്നെ. സാരമില്ല, ഇനി സേവനം നിർ‍ത്താനും മതി. ഇപ്പോഴത്തെ എന്റെ എണ്ണമനുസരിച്ച് ശതാഭിഷേകവും കഴിഞ്ഞ് നൂറ്റൊന്നിലെത്തിയിരിക്കുന്നു. വോട്ടിങ്ങ് യോഗ്യത പണിപ്പെട്ട് നേടിയ സ്ഥിതിക്ക് ഇനി വിശ്രമിക്കാനും മതി.[[ഉപയോക്താവ്:Georgekutty|Georgekutty]] 10:26, 1 മേയ് 2008 (UTC)

:അങ്ങനെങ്കിലും വർക്കിയല്ലൊ!100 എന്നത് 1000 ആക്കിയാലോ എന്നൊരു അഭിപ്രായമുണ്ട്..... :)--[[ഉപയോക്താവ്:Atjesse|ബിനോ]] 10:30, 1 മേയ് 2008 (UTC)

::[[വിക്കിപീഡിയ_സംവാദം:കാര്യനിർവാഹകരുടെ_തിരഞ്ഞെടുപ്പ്#sevak|ഇത്]] കണ്ടിരുന്നോ?--[[ഉപയോക്താവ്:Sadik Khalid|സാദിക്ക്‌ ഖാലിദ്‌]] 10:39, 1 മേയ് 2008 (UTC)

:ആ ഐ.പി ആരിങ്കോ? എന്തായാലും നമ്മുടെ സേവക് ആശാനെ വെറുതെ വിട്ടേക്ക്...ഐ.പിയെ പിടിച്ചൊ..(രണ്ടും ഒന്നാണൊ എന്നൊരു സംശയം..)--[[ഉപയോക്താവ്:Atjesse|ബിനോ]] 10:41, 1 മേയ് 2008 (UTC)
==ചിത്രങ്ങൾ==
മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്ത ചിത്രങ്ങളിൽ പകർപ്പവകാശം ഇല്ലാത്തവയും ഒരു താളിലും ഉപയോഗിക്കാത്തതുമായ എല്ലാ ചിത്രങ്ങളും ഡിലീറ്റ് ചെയ്യുന്നതിനെ പറ്റി കാര്യനിർവാഹകരുടെ അഭിപ്രായം എന്താണ്?--[[ഉപയോക്താവ്:Anoopan|അനൂപൻ]] 16:48, 8 മേയ് 2008 (UTC)
==ഒരു അൺനോൺ ചങ്ങാതി==
ഒരു അൺനോൺ ചങ്ങാതി നമ്മുടെ ഫൽകങ്ങൾ ഒക്കെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%87%E0%B4%95%E0%B4%82:Contributions/Rich_Farmbrough ഇംഗ്ലീഷിലേക്കാക്കി] . ഇയാൾക്ക് മലയാളം വിക്കിയിൽ അംഗത്വം പോലുമില്ലെന്നു തോന്നുന്നു. ഇതു കോമൺ ലോഗിൻ യൂസർ ആണോ? ഇതൊക്കെ റിവേർട്ടണോ--[[ഉപയോക്താവ്:Anoopan|അനൂപൻ]] 08:37, 22 മേയ് 2008 (UTC)

:അത് ബോട്ട് ഇറക്കുമതി ചെയ്ത കൂട്ടത്തിൽ ഇംഗ്ലീഷിൽ അപ്‌ഡേറ്റ് ആയ ഫലകങ്ങളും ഇറക്കുമതി ചെയ്യും. അങ്ങനെ പറ്റിപ്പോയതാണ്‌. ഞാൻ തിരുത്താം. --[[ഉപയോക്താവ്:Jacob.jose|ജേക്കബ്]] 08:52, 22 മേയ് 2008 (UTC)

::ഇറക്ക്-മതി എന്നു പറയേണ്ടി വരുമോ :-) --[[ഉപയോക്താവ്:Sadik Khalid|സാദിക്ക്‌ ഖാലിദ്‌]] 08:58, 22 മേയ് 2008 (UTC)
:::എന്തേലും പ്രശ്നം കണ്ടാൽ ആ റോൾബാക്ക് അങ്ങു ഞെക്കിയാൽ മതി. :) --[[ഉപയോക്താവ്:Jacob.jose|ജേക്കബ്]] 09:02, 22 മേയ് 2008 (UTC)

==CSS classes==
Please append contents of [[ഉപയോക്താവ്:Tux the penguin/monobook.css]] to [[mediawiki:common.css]]. This will bring some more CSS classes. which are used in templates like [[Template:Unreferenced]] --[[ഉപയോക്താവ്:Tux the penguin|ടക്സ് എന്ന പെൻ‌ഗ്വിൻ]] 10:43, 5 ജൂലൈ 2008 (UTC)

:{{ശരി}}Done. Plz verify it--[[ഉപയോക്താവ്:Anoopan|അനൂപൻ]] 11:05, 5 ജൂലൈ 2008 (UTC)

Verified. thanks--[[ഉപയോക്താവ്:Tux the penguin|ടക്സ് എന്ന പെൻ‌ഗ്വിൻ]] 11:06, 5 ജൂലൈ 2008 (UTC)

==ഉപയോക്താതാളുകൾ റീഡയറ്ക്ട് ചെയ്യുന്നത്==

[[ഉപയോക്താവ്:Nairkd]]. ഇതേ പോലുള്ള റീഡയറക്ടുകൾ തെറ്റാണു. അഡീഷ‌ണൽ അക്കുണ്ട് ഉണ്ടാക്കനംനെകിൽ അതു ഉണ്ടാക്കുകയാണു വേണ്ടതു. അല്ലാതെ റീഡയറക്റ്റ് താളുകൾ ഉണ്ടാക്കുകയല്ല. മറ്റൊരു ഉപയോക്താവിനു പ്രസ്തുത നാമം ഉപയോഗിക്കുന്നതിനുള്ള അവസരമാണു ഇത്തരം റീഡയറക്ടിലൂടെ നഷ്ടപ്പ്ടുന്നത്. മാത്രമല്ല ഇത്തരം ഉപയോക്താക്കൾ, '''ഉപയോക്താക്കളുടെ എണ്ണത്തിൽ''' പെടുകയും ഇല്ല. ഇന്നലെയും ആരോ ഇങ്ങനെ ചെയ്തിരിക്കുന്നത് കണ്ടു. --[[ഉപയോക്താവ്:Shijualex|Shiju Alex&amp;#124;ഷിജു അലക്സ്]] 13:12, 2 ഓഗസ്റ്റ്‌ 2008 (UTC)
:റീഡയരക്ട് ഒഴിവാക്കിയിട്ടുണ്ട്--[[ഉപയോക്താവ്:Anoopan|Anoopan&amp;#124; അനൂപൻ]] 13:49, 2 ഓഗസ്റ്റ്‌ 2008 (UTC)

==നാമാധിനിവേശ അപേക്ഷ==
[[വിക്കിപീഡിയ:എന്റെ പേരു മാറ്റുക/നാമാധിനിവേശം|നാമാധിനിവേശത്തിനു]] വരുന്ന അപേക്ഷകൾ ഏതെങ്കിലും കാര്യനിര്വ്വാഹകർ കാണുന്ന മാത്രയിൽ ആവശ്യമായ കൺഫർമേഷൻ ചോദിച്ചാൽ ബ്യൂറോക്രാറ്റ് ലോഗിൻ ചെയ്യുന്നതു വരയുള്ള കാലതാമസം ഒഴിവാക്കാരുന്നു. ഇന്നലെയൊരപേക്ഷ ഒരു ദിവസം വൈകി :-(--[[User:Praveenp|പ്രവീൺ]]''':'''[[User talk:Praveenp|&lt;font color=&quot;green&quot;  style=&quot;font-size: 70%&quot;&gt;സംവാദം&lt;/font&gt;]] 12:17, 16 ഓഗസ്റ്റ്‌ 2008 (UTC)


==സ്വന്തം ലേഖനങ്ങൾ==
മലയാളം വിക്കിപീഡിഅയയിൽ ഒരാൾ അയാളെക്കുറിച്ച് തന്നെ ലേഖനം തുടങ്ങുന്ന പ്രവണത നല്ലതല്ല. എഴുതുന്ന ആൾ എത്ര പ്രശസ്തനായാലും. ഒരാൾ അയാളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരം യൂസർ പേജിൽ മാത്രെമേ എഴുതാവൂ എന്നും, ആ വ്യക്തിയെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനം വിക്കിയിൽ നിലവിലുണ്ടെങ്കിൽ അതു ഒരു കാരണവശാലും തിരുത്തരുത് എന്നും ഉള്ള സന്ദേശം എവിടെയെങ്കിലും കൊടുക്കണം. അതു വെൽക്കം നോട്ടിൽ സൂചിപ്പിച്ചാലും കുഴപ്പമില്ല. --[[ഉപയോക്താവ്:Shijualex|Shiju Alex&amp;#124;ഷിജു അലക്സ്]] 14:12, 17 ഓഗസ്റ്റ്‌ 2008 (UTC)

{{അനുകൂലം}} വെൽക്കം നോട്ടിലിടണമെന്നാണ്‌ എനിക്കും തോന്നുന്നത്. --[[ഉപയോക്താവ്:Jyothis|ജ്യോതിസ്]] 15:32, 17 ഓഗസ്റ്റ്‌ 2008 (UTC)

==സംവാദം:തോമസ് കുഴിനാപ്പുറത്ത്==
തോമസ് കുഴിനാപ്പുറത്ത് എന്ന ലേഖനത്തെ സംബന്ധിച്ചു ഗുരുതരമായ മൂന്നു വീഴ്ചകകളാണു കാര്യനിർവാകഹരുടെ ഭാഗത്തു നിന്നു ഉണ്ടായിരിക്കുന്നത്.

# ലേഖനം ഇപ്പോ ഡിലീറ്റണ്ട എന്നു അഭിപ്രായപ്പെടുകയും, വേറൊരു ഉപയോക്താവിന്റെ സം‌വാദം വായിച്ചു കഴിഞ്ഞപ്പോൾ പെട്ടെന്നു തന്നെ ഡിലീറ്റണം എന്നു തോന്നുകയും നൊട്ടബിലിറ്റി ടാഗ് ഉള്ള മിക്കവാറും ലേഖനങ്ങൾ ഒഴിവാക്കുകയും ചെയ്തു. അതിൽ ഒരെണ്ണം റീസ്റ്റോർ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. '''തെറ്റ്''': നൊട്ടബിലിറ്റിയുടെ ചർച്ച ഇവിടെ നടന്നു കൊണ്ടിരിക്കുന്ന സമയത്തു അതിൽ സജീവമായി പങ്കെടുക്കാതെ വേറൊരു ഉപയോക്താവിന്റെ അഭിപ്രായം വായിച്ചതിന്റെ പേരിൽ വികാര ധീനനായി പ്രവർത്തിച്ചു.
# ഈ ലേഖനം ഡിലീറ്റ് ചെയ്യുന്നതിനെ പറ്റിയുള്ള ചർച്ചകളീലൂടെ സമയവായം എത്താൻ നോക്കുന്ന സമയത്തു ലെഖനം ഒഴിവക്കാൻ വേണ്ടി വൊട്ടെടുപ്പിനു വച്ചു. തെറ്റ്: വോട്ടെടുപ്പ് എന്നത് സമയവായത്തിലൂടെ തീരുമാനത്തിൽ എത്താൻ കഴിഞ്ഞില്ല എങ്കിൽ അറ്റകൈയ്ക്കു പ്രയോഗിക്കെണ്ട ഒന്നാണു. എന്തിനും ഏതിനും വൊട്ടെടുപ്പിലേക്കു നീങ്ങാൻ വിക്കിപീദിയ ഒരു ജനാധിപത്യ സം‌വിധാനം അല്ല.
# ലെഖനത്തെ കുറിച്ചു ചർച്ച നടന്നു കൊണ്ടിരിക്കുകയും, മറ്റൊരു അഡ്മിൻ അതിനെക്കുറിച്ചുള്ള വൊട്ടെടുപ്പിനു തുടക്കമിടുകയും ചെയ്തു കഴിഞ്ഞപ്പോൾ എന്താണു സം‌ഭവം എന്നു പോലും നോക്കാതെ ലേഖനം തന്നെ ഡിലീറ്റ് ചെയ്തു. ആ പ്രവർത്തി അതിൽ തന്നെ വലിയ തെറ്റാണു.

വിക്കിയിലെ അഡ്മിനുകൾ തമ്മിൽ യാതൊരു കമ്മ്യൂണിക്കേഷനും നടക്കുന്നില്ല എന്നതിനു ഉത്തമ തെളിവാണു മുകളിലെ സംഭവവികാസങ്ങൾ. അഡ്മിനുകൾ തമ്മീൽ വിക്കിയിലോ, ഗ്രൂപ്പ് മെയിലിലോ, അതുമല്ലെങ്കിൽ അഡ്മിനുകൾക്കു വേണ്ടീ മാത്രം ഒരു ഗൂഗിൾ ഗ്രൂപ്പ് ഉണ്ടാക്കി അതിലൂടെയോ തമ്മിൽ സം‌വദിച്ചു ഇത്തരം സം‌ഭവങ്ങൾ ആവർത്തിക്കുന്നില്ല എന്നു ഉറപ്പു വരുത്തേണ്ടതാണു.  --[[ഉപയോക്താവ്:Shijualex|Shiju Alex&amp;#124;ഷിജു അലക്സ്]] 08:47, 8 സെപ്റ്റംബർ 2008 (UTC)

:അല്ലല്ല, അങ്ങനെയല്ല. ഇക്കാര്യത്തിൽ ഒരു വോട്ടെടുപ്പ് തീരെ ആവശ്യമില്ല. ലേഖകന്റെ ഒഴിച്ച് മായ്ക്കുന്നതിനെതിരേ അഭിപ്രായവും ഇല്ലായിരുന്നു. ഹാങോണും ഇല്ലായിരുന്നു. സം‌വദിച്ച് സം‌വദിച്ച് എന്തിനു വെറുതേ വലിച്ചു നീട്ടണം എന്നോർത്തു. അത് ഡിലീറ്റിയിട്ട് വീണ്ടും ക്രിയേറ്റു ചെയ്യാതിരിക്കാൻ പ്രൊട്ടക്റ്റ് ചെയ്യണം എന്നായിരുന്നു ഉദ്ദേശിച്ചത്. ചെയ്തത് തിരിഞ്ഞൂപോയി എന്നത് വേറേ കാര്യം--[[User:Praveenp|പ്രവീൺ]]''':'''[[User talk:Praveenp|&lt;font color=&quot;green&quot;  style=&quot;font-size: 70%&quot;&gt;സംവാദം&lt;/font&gt;]] 12:00, 8 സെപ്റ്റംബർ 2008 (UTC)


==ബ്ലോക്ക്==
[[ഉപയോക്താവ്:Lijorijo|ലിജോറിജോ]] എന്ന ഉപയോക്താവ് ബ്ലോക്കു വാങ്ങേണ്ട വിധം നശീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്തെങ്കിലും നടത്തിയിട്ടുണ്ടോ? അവസാനമായി അങ്ങോർ നടത്തിയ തിരുത്തലുകൾ പലതും തർക്കത്തിനു വക നൽകുന്നുണ്ട്. ഒരു ബ്രൗസറിനെപ്പറ്റിയുള്ള പേജിന്റെ ഇൻഫോബോക്സിൽ അതിന്റെ ഉപയോഗത്തിലിരിക്കുന്ന പതിപ്പിന്റെയാണോ അതോ പരീക്ഷണ ഘട്ടത്തിലുള്ള പതിപ്പിന്റെയാണോ സ്ക്രീൻ ഷോട്ട് നൽകേണ്ടത് എന്നത് ഒരു വിഷയം. അവസാന തിരുത്തൽ അതാണ്‌. ഉപയോഗത്തിലിരിക്കുന്ന പതിപ്പിന്റെയാണെന്ന് എന്റെ അഭിപ്രായം. മറ്റൊന്ന് DRMന്റെ പൂർണ്ണ രൂപം. ഡിജിറ്റൽ റൈറ്റ്സ് മാനേജ്മെന്റ് എന്നു  മൈക്രോസോഫ്റ്റ് ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ഫ്രീ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ വക്താക്കൾ അത് ഡിജിറ്റൽ റെസ്ട്രിക്‌ഷൻസ് മാനേജ്മെന്റ് എന്നായിരിക്കണം എന്നു വാദിക്കുന്നു. വിസ്റ്റ പേജിൽ റൈറ്റ്സ് മാനേജ്മെന്റ് എന്നു മാറ്റിയ ഉപയോക്താവിനു വാണിങ്ങ് നൽകുകയും പിന്നെ ബ്ലൊക്ക് ചെയ്യുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ മലയാളം വിക്കി ഫ്രീ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ഫൗണ്ടേഷന്റെ വക്താക്കളാണെന്നൊരു ധ്വനി വരില്ലേ? ഇനി അങ്ങനെയാണോ? പ്രസ്തുത ഉപയോക്താവിന്റെ സംഭാവനകൾ ഓടിച്ചൊന്നു പരിശോധിച്ചപ്പോൾ ടെക്‌നിക്കൽ വിഷയങ്ങളിൽ ഒരുപക്ഷേ നല്ല സംഭാവനകൾ നൽകാൻ കഴിഞ്ഞേക്കുമെന്നു തോന്നി. ബ്ലോക്കിങ്ങിനുള്ള വിധം എന്തെങ്കിലും ചെയ്തോ എന്നും സംശയം. പരിശോധിക്കുമല്ലോ. [[ഉപയോക്താവ്:Manjithkaini|മൻ‌ജിത് കൈനി]] 10:39, 21 സെപ്റ്റംബർ 2008 (UTC)

:മൻജിത്ത് ഈ വിഷയത്തിൽ യഥാർത്ഥ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാതെയാണ്‌ പ്രതികരിച്ചതെന്ന് തോന്നുന്നു. ലിജോയെ സാദിഖ് ബ്ലോക്ക് ചെയ്യാനുള്ള കാരണം ഞാൻ മനസ്സിലാക്കിയെടുത്തോളം ലേഖനങ്ങളിൽ നിന്നും തുടർച്ചയായി വിവരങ്ങൾ മായ്ചതിനും, മുന്നറിയിപ്പുകൾ അവഗണിച്ചതിനുമാണ്‌. മുന്നറിയിപ്പുകൾ ലിജോയുടെ സം‌വാദം താളിൽ കാണാവുന്നതുമാണ്‌. മോസില്ലയുടെ താളിൽ നിന്നും, വിൻഡോസ് വിസ്റ്റയുടെ താളിൽ നിന്നും വിവരങ്ങൾ മായ്ചതിനും ,അതിനു നൽകിയ മുന്നറിയിപ്പുകൾ ആദ്യം അവഗണിക്കുകയും പിന്നീട് ലോഗിൻ ചെയ്യാതെയും, മി. എക്സ് എന്ന പേരിലൊരു അക്കൗണ്ട് ഉണ്ടാക്കിയും മറ്റും തുടർച്ചയായി വാൻഡലിസം നടത്തിയതിനാണ്‌ അയാളെ തടഞ്ഞത്. എത്ര നല്ല എഡിറ്റുകൾ നടത്തുന്ന വ്യക്തിയാണെങ്കിലും വാൻഡലിസം കാണിച്ചാൽ ബ്ലോക്ക് ചെയ്യണമെന്നാണെന്റെ പക്ഷം. പക്ഷേ ബ്ലോക്ക് കാലാവധി ഇത്രയധികം വേണമോ എന്നതു പരിഗണിക്കപ്പെടേണ്ട വസ്തുതയാണ്‌. --[[ഉപയോക്താവ്:Anoopan|Anoopan&amp;#124; അനൂപൻ]] 13:32, 21 സെപ്റ്റംബർ 2008 (UTC)

ലിജോറിജോയുടെ എഡിറ്റുകളിൽ പലതും രസമാണ്‌. ഇതൊക്കെ നോക്കൂ :)  [http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=വയർലെസ്_ലാൻ&amp;diff=256496&amp;oldid=256488], [http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=ലാപ്‌ടോപ്പ്&amp;diff=256296&amp;oldid=251317], [http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=വയർലെസ്_ആക്സസ്_പോയിന്റ്&amp;diff=256481&amp;oldid=256477], [http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=വയർലെസ്_ലാൻ&amp;diff=256509&amp;oldid=256488].--[[ഉപയോക്താവ്:Jyothis|ജ്യോതിസ്]] 15:07, 21 സെപ്റ്റംബർ 2008 (UTC)

:[[പ്രത്യേകം:Contributions/Lijorijo|ലിജോറിജോയുടെ എഡിറ്റുകളുടെ]] കൂടെ [[പ്രത്യേകം:Contributions/Mr. X]], [[പ്രത്യേകം:Contributions/61.2.207.63]] എന്നിവ കൂടി ചേർത്തു വായിക്കാൻ താത്പര്യം --[[ഉപയോക്താവ്:Sadik Khalid|സാദിക്ക്‌ ഖാലിദ്‌]] 15:42, 21 സെപ്റ്റംബർ 2008 (UTC)

ഉവ്വ്, ഒക്കെ നോക്കി. ഒക്കെയും വാൻഡലിസം എന്നതിനേക്കാൾ കോൺഫ്ലിക്റ്റ് ഓഫ് ഇന്ററസ്റ്റ്സ് ആയിട്ടേ എനിക്കു തോന്നിയുള്ളൂ. ജ്യോതിസിനു രസകരമെന്നു തോന്നിയ എഡിറ്റുകളൊക്കെയും ഒരു പുതുമുഖ ഉപയോക്താവിന്റെ തമാശകളായും. അനൂപൻ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന മുന്നറിയിപ്പുകൾ(അതിൽ മോസില്ലയിലെ മ തിരുത്തൽ അബദ്ധമാകാനേ വഴിയുള്ളൂ) അവഗണിച്ചു എന്നതു ന്യായമായി കണക്കാക്കാം. ഓമല്ലൂർ താളിൽ സൈമൺ ചീക്കനാൽ ചെയ്തതും അതുതന്നെയല്ലേ? പരിചയ സമ്പന്നരായ ഉപയോക്താക്കൾ പത്തും പതിനഞ്ചും ഐഡികളിൽ നിന്നും തനി വാൻഡലിസം കാണിച്ചിട്ടും ബ്ളോക്കു ചെയ്യപ്പെടാത്ത ഇവിടെ ലിജോറിജോയുടെ കാര്യത്തിൽ കാട്ടിയത് ന്യായമാണെന്ന് തോന്നുന്നില്ല. എന്റെ തോന്നലുകൾ അഡ്മിന്മാർ എല്ലാവരും അംഗീകരിക്കണമെന്നല്ല. എന്നാലും ഒരു പന്തിയിൽ രണ്ടു വിളമ്പെന്ന തോന്നൽ ഇല്ലാതാക്കുകയെങ്കിലും ചെയ്താൽ നന്ന്. [[ഉപയോക്താവ്:Manjithkaini|മൻ‌ജിത് കൈനി]] 16:48, 21 സെപ്റ്റംബർ 2008 (UTC)

:ഇതിൽ എന്താണ് അന്യായം! സൈമണെ ബ്ലോക്ക് ചെയ്യാതിരുന്നതോ, അതോ ലിജോറിജോയെ ബ്ലോക്ക് ചെയ്തതോ? ആദ്യത്തെതാണെങ്കിൽ ഇതുപോലൊരു ശ്രദ്ധക്ഷണിക്കൽ കുറിപ്പ് ഇതിനു മുൻപ് വരേണ്ടിയിരുന്നതല്ലേ? --[[ഉപയോക്താവ്:Sadik Khalid|സാദിക്ക്‌ ഖാലിദ്‌]] 18:03, 21 സെപ്റ്റംബർ 2008 (UTC)

COI ഇവിടെ എങ്ങനെ വന്നെന്നു മനസ്സിലായില്ല?--[[ഉപയോക്താവ്:Jyothis|ജ്യോതിസ്]] 18:45, 21 സെപ്റ്റംബർ 2008 (UTC)

:ലിജോ റിജോയുടെ സം‌വാദത്താളിൽ നൽകിയിരിക്കുന്ന 2 എഡിറ്റുകളും അബദ്ധമാകാനാണ്‌ സാധ്യത. ബ്ലോക്ക് ചെയ്യാൻ പര്യാപ്തമായ കാരണങ്ങളായി തോന്നുന്നില്ല. പരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തുന്നതിനുള്ള എഴുത്തുകളരിയെക്കുറിച്ചുള്ള ബോധ്യം ഇല്ലാത്തതിനാലായിരിക്കണം അദ്ദേഹം ഈ അബദ്ധങ്ങൾ ചെയ്തതെന്നു തോന്നുന്നു. അദ്ദേഹത്തെ അൺബ്ലോക്ക് ചെയ്യാൻ താല്പര്യപ്പെടുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 09:56, 22 സെപ്റ്റംബർ 2008 (UTC)

പുതുമുഖങ്ങൾ നടത്തുന്ന (അതും ആദ്യത്തെ ദിവസങ്ങളിൽ) ഇത്തരം തിരുത്തലുകൾ വിക്കിയുടെ പ്രവർത്തനശൈലി മനസ്സിലാക്കാത്തതു കൊണ്ടു വരുന്നതാണു. അതിനാൽ തന്നെ മുന്നറിയിപ്പുകൾ അവഗണിച്ചാൽ ബ്ലൊക്ക് പരമാവധി ഒരു ദിവസത്തിൽ ഒതുക്കണം. അതിനു ശെഷവും വാൻഡലിസം തുടർന്നാൽ മാത്രമെ ബ്ലൊക്ക് കാലാവധി നീട്ടുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കേണ്ടതുള്ളൂ. 

'''എങ്കിലും ദുരുദ്ദേശത്തോടെ ഈ ഉപയോക്താവ് രണ്ടാമതൊരു അക്കൗണ്ട് ഉണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ട് എന്ന കാര്യം വിസ്മരിച്ചു കൂടാ'''. അതിനു പുറമേ ഐപിയിൽ നടത്തിയ വാൻഡലിസം. അതിനാൽ തന്നെ ഇദ്ദേഹത്തിനു പുതുമുഖത്തിന്റെ ആനുകൂല്യം നൽകാമോ എന്നു സം‌ശയമുണ്ട്. 

എങ്കിലും പൊതുവെ പുതുമുഖങ്ങളുടെ ബ്ലോക്കിൽ ഞാൻ മുകളിൽ എഴുതിയ ശൈലി പിന്തുടരുകയാവും നല്ലത്.   --[[ഉപയോക്താവ്:Shijualex|Shiju Alex&amp;#124;ഷിജു അലക്സ്]] 10:16, 22 സെപ്റ്റംബർ 2008 (UTC)

:ചങ്ങാതിമരെ, ഞാൻ തോറ്റു കീഴടങ്ങി. യൂസറെ ബ്ലോക്കുമ്പോൾ അഡ്മിന്മാർക്കുള്ള വിവേചനാധികാരം എപ്രകാരമാണ്‌ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നതെന്നു മനസ്സിലായി. ഈ യൂസർ സ്വന്തം ഐ.ഡിയിൽ നിന്നോ, സോക്ക് ഐഡിയിൽ നിന്നോ നടത്തിയ തിരുത്തലുകൾ ദുഷ്ടലാക്കോടെ അല്ല എന്നുതന്നെയാണ്‌ എന്റെ വിശ്വാസം. സോക്ക് ഐഡിയെ ബ്ലോക്ക് ചെയ്തതിൽ പരാതിയൊട്ടുമില്ല. ഈ രണ്ട് ഐഡികളിൽ നിന്നും അങ്ങോർ എന്തെങ്കിലും നിക്ഷിപ്ത താൽപര്യങ്ങൾ(സ്വന്തം പേരിലൊരു ലേഖനം, വല്യപ്പന്റെയും കാർന്നോന്മാരുടെയും സുഹൃത്തുക്കളുടെയും പേരിൽ ലേഖനം അങ്ങനെയങ്ങനെ) അടിച്ചു ചേർക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നുമില്ല. അങ്ങനെയൊരാളെ ബ്ളോക്കുമ്പോൾ അറിവു കുറവുകൊണ്ടോ അബദ്ധമായോ സംഭവിച്ച എഡിറ്റുകളെ വാൻഡലിസം എന്നു പറഞ്ഞ് ഒറ്റയടിക്ക് ബ്ലൊക്കുന്നതിനു പകരം അയാളുടെ സംഭാവനകളുടെ സ്വഭാവം മൊത്തത്തിൽ വിലയിരുത്താൻ ശ്രമിക്കണമായിരുന്നെന്നേ പറഞ്ഞുള്ളൂ. &lt;small&gt;(സാദിഖേ, ഇതുപോലൊരാളെ ബ്ലോക്കാൻ ഒരു സൂചനയും ആവശ്യമില്ല. സൈമണെ ബ്ലോക്കാൻ ഞാൻ വന്നു കുറിപ്പിടുകയും വേണം അല്ലേ. നല്ല തമാശ.)&lt;/small&gt;  പിന്നെ അഡ്മിന്മാർ എത്ര പരിശ്രമിച്ചാലും താല്പര്യമുള്ള ഉപയോക്താവിനെ ഈ സം‌രംഭത്തിൽ നിന്നും പിൻതിരിപ്പിക്കാനാവില്ലെന്ന് 61.2.207. ശ്രേണിയിലുള്ള ഐ.പി. നിരന്തരം തെളിയിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഇയാളെ അനന്തകാലത്തേക്കു ബ്ലോക്കിയാലും ഇപ്പോൾ പരാതിയില്ല കേട്ടോ :) [[ഉപയോക്താവ്:Manjithkaini|മൻ‌ജിത് കൈനി]] 20:18, 23 സെപ്റ്റംബർ 2008 (UTC)

ശരി അൺബ്ലോക്ക് ചെയ്തേക്കാം. എല്ലാ ബഹുമാനത്തോടും കൂടെ പറയട്ടേ,  തെറ്റ് തെറ്റായി തന്നെ കാണണം. അല്ലാതെ മറ്റു വിക്കിപീഡിയരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ താഴ്തിക്കെട്ടുന്ന വിധത്തിൽ അയാളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ ന്യായീകരിക്കുവാൻ ശ്രമിക്കേണ്ടതില്ല. പിന്നെ അവനു ബ്ലോക്ക് കിട്ടിയില്ല, ഇവനു കിട്ടി എന്നോക്കെ പറയേണ്ടതുണ്ടോ? ഒരോന്നും ന്യായവും അന്യായവും പരിശോധിച്ച് വിധി കല്പിക്കുവാൻ വിക്കിപീഡിയ ഒരു കോടതിയല്ല എന്നത് താങ്കൾകറിയാമെന്ന് കരുതുന്നു. സൈമണിന്റെ കാര്യങ്ങൾ ഇവിടേക്ക് വലിച്ചിഴക്കേണ്ട കാര്യമുണ്ടോ? പുതുമുഖമായതിനാൽ ബ്ലോക്കിന്റെ കാലാവധി കുറക്കെണമെന്ന ഒറ്റവരി കുറിപ്പിട്ടാൽ ഞാൻ തന്നെ ബ്ലോക്ക് കാലാവധി ഒരു ദിവസമാക്കുമായിരുന്നു. അതെങ്ങിനെ ഒറ്റവരി ലേഖനവും ഒരു കിലോമീറ്റർ സംവാദവുമാണല്ലോ വിക്കിയിൽ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുള്ളത്! --[[ഉപയോക്താവ്:Sadik Khalid|സാദിക്ക്‌ ഖാലിദ്‌]] 09:07, 24 സെപ്റ്റംബർ 2008 (UTC)

==മറുപടി==
ഞാൻ ഒരിക്കലും വിക്കിപീഡിയയെ നശിപ്പിക്കുവാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടില്ല. പുതുക്കാൻ മാത്രമേ ശ്രമിച്ചിട്ടള്ളു. ഞാൻ മോസില്ല ഫയർഫോക്സ് എന്ന താളിൽ നിന്നും വിവരങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്തയായി സാദിക്ക് ഖാലിദ് പറഞ്ഞു. ഞാൻ വിവരങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടില്ല. പുതുക്കാൻ മാത്രമേ ശ്രമിച്ചിട്ടള്ളു.{{ഒപ്പുവെക്കാത്തവ|Lijorijo}}

==സാലഡ് വാൻഡലിസം==

[http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%A1%E0%B5%8D&amp;diff=301368&amp;oldid=292230 ഇത്] ആരും കാണുന്നില്ലേ? --[[user:rameshng|'''&lt;span style=&quot;background-color:white; color:blue&quot;&gt; &amp;nbsp;rameshng‍|രമേശ്‌‌&amp;nbsp;&lt;/span&gt;''']][[User talk:rameshng|&lt;span style=&quot;background-color:white;color:DarkGreen&quot;&gt;&amp;nbsp; ► Talk:സംവാദം&amp;nbsp;&lt;/span&gt;]]&lt;/small&gt; 01:55, 25 നവംബർ 2008 (UTC)
 {{ശരി}} -- [http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%87%E0%B4%95%E0%B4%82:Log&amp;type=block&amp;page=%E0%B4%89%E0%B4%AA%E0%B4%AF%E0%B5%8B%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%B5%E0%B5%8D%3A97.116.158.99 ഒരു] ദിവസത്തേക്ക് ബ്ലോക്ക് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. --[[ഉപയോക്താവ്:Anoopan|Anoopan&amp;#124; അനൂപൻ]] 04:48, 25 നവംബർ 2008 (UTC)</text>
      <sha1>0yzvk4i6thzwl0hvmf6pxwow7qelxv2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2009</title>
    <ns>4</ns>
    <id>666200</id>
    <revision>
      <id>4611721</id>
      <parentid>4611645</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T11:59:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Irshadpp</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <origin>4611721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26641" sha1="ogyvastepjxrq2qucmmi9sw99boewlm" xml:space="preserve">{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;float: right; background-color:#f9f9f9;margin:1px;border: thin solid red; width: 200px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|+ colspan=&quot;2&quot; style=&quot;margin-left: inherit; background:red; color:#ffffff;text-align:center;&quot;| '''നോട്ടീസ് ബോർഡിലെ&lt;/br&gt;പഴയ സം‌വാദങ്ങൾ'''
|-
!align=&quot;center&quot;|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]&lt;br/&gt;
|-
|
[[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2007|2007]] 
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2008|2008]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2009|2009]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2010|2010]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2011|2011]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2012|2012]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2013|2013]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2014|2014]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2015|2015]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2016|2016]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2017|2017]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2018|2018]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2019|2019]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2020|2020]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2021|2021]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2022|2022]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2023|2023]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2024|2024]]
. [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2025|2025]]
|}
==ബോട്ട് ഫ്ലാഗ് ഇല്ലാത്ത ബോട്ടുകൾ==
നയപ്രകാരം ആഗോളയന്ത്രങ്ങൾ അനുവദിക്കുന്ന വിക്കിയായി ക്രമീകരിക്കാൻ ''അഭ്യർത്ഥിക്കാൻ'' [[:m:Bot_policy/Implementation#Current_implementation|ഈ പട്ടികയിൽ]] വിക്കിയുടെ പേരു ചേർക്കേണ്ടതാണ്‌. എന്നാൽ ആഗോളയന്ത്ര ഓപ്പറേറ്റർമാർ യന്ത്രം പ്രവർത്തിപ്പിക്കാനുള്ള വിക്കികൾക്കായി നോക്കുന്ന വിക്കിപ്പട്ടികയും ഇതുതന്നെ. അതിനാൽ ഗ്ലോബൽ ബോട്ട് വിക്കി ക്രമീകരണം പൂർത്തിയാകുന്നതുവരെ ബോട്ട് ഫ്ലാഗില്ലാതെ എഡിറ്റ് ചെയ്യുന്ന ബോട്ടുകളോട് അല്പം കാരുണ്യം കാണിക്കണം എന്നഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. എഡിറ്റു ചെയ്യുന്ന ബോട്ട് ഗ്ലോബൽ ബോട്ടാണോ എന്നറിയാൻ [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:GlobalUsers&amp;group=Global_bot ഇവിടെ] നോക്കാവുന്നതാണ്‌.  --[[ഉപയോക്താവ്:Jacob.jose|ജേക്കബ്]] 22:31, 21 ഏപ്രിൽ 2009 (UTC)

ഇ==വിക്കിപീഡിയയുടെ അപരനോ?==
[http://ml.web4all.in/index.php/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A7%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E2%80%8D ഇത്] എന്താണ്?. വിക്കിപീഡിയയുടെ അപരനോ?--[[ഉപയോക്താവ്:Naveen Sankar|Naveen Sankar]] 06:58, 24 ഏപ്രിൽ 2009 (UTC)
:ഈ രണ്ടു വെബ്‌സൈറ്റുകളുംമീഡിയ വിക്കി സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ഉപയോഗിക്കുന്നു എന്നതൊഴിച്ചാൽ വിക്കിപീഡിയയും ഈ സം‌രഭവുമായി ബന്ധമൊന്നുമില്ല. മുകളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന വെബ്‌സൈറ്റ് കേരള ഗവൺമെന്റിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള [http://sarvavijnanakosam.gov.in/ The State Institute of Encyclopaedic Publications] പുറത്തിറക്കുന്ന സർവ്വവിജ്ഞാനകോശത്തിന്റെ വെ‌ബ് എഡിഷൻ ആണ്‌.--[[ഉപയോക്താവ്:Anoopan|Anoopan&amp;#124; അനൂപൻ]] 07:47, 24 ഏപ്രിൽ 2009 (UTC)
:: ഇത് വിക്കി അപരനൊന്നുമല്ല.ഇത് മീഡിയാവിക്കി ഇനത്തിലാണുള്പ്പെടുന്നു. മീഡിയാവിക്കി GPL അനുമതിപത്രത്തിനുവിധേയമായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന ഒരു വിക്കി എഞ്ചിനാണ്. എല്ലാ വിക്കിമീഡിയാ സംരംഭങ്ങളും മറ്റു പല സൈറ്റുകളും മീഡിയാവിക്കി സോഫ്റ്റ്വെയർ ഉപയോഗിക്കുന്നു.

2005-ൽ മീഡിയാവിക്കി പ്രത്യേക പി.എച്.പി. സമ്മാനം എന്ന വിഭാഗത്തിൽ les Trophées du Libre അവാർഡ് നേടുകയുണ്ടായി. 2007-ലെ കണക്കുപ്രകാരം മീഡിയാവിക്കി ധാരാളം സൈറ്റുകളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു. 

വിക്കി സംരഭകര് തന്നെ അനുവദിക്കുന്ന സ്വതന്ത്ര സൈറ്റാണ്. വിക്കി സറ്റൈലില് ആര്ക്കും പണം കൊടുത്ത സ്വതന്ത്രമായ വിജ്ഞാനകോശങ്ങളുണ്ടാക്കാം. അതിന്റെ സ്റ്റൈല് മാത്രമേ വിക്കി മോഡലുണ്ടാവൂ. കണ്ടന്റിനോ മറ്റോ വിക്കിയുമായി ബന്ധമുണ്ടാവില്ല. നിലവില് എട്ട് വിക്കി സോഫ്ട് സൈറ്റുകളാണ് മലയാളത്തിലുള്ളത്.[http://www.mediawiki.org/wiki/Sites_using_MediaWiki/ml%20 ഇവിടെ ]ചെന്നാല് ആ ലേഖനങ്ങളേതെല്ലാമെന്ന് കാണാം. മറ്റുഭാഷകളിലാവട്ടെ ഇത്തരം [http://www.mediawiki.org/wiki/Sites_using_MediaWiki/en ഇംഗ്ലീഷ്]അനേകായിരം സൈറ്റുകളുണ്ട്.--Zuhairali 06:16, 25 മേയ് 2011 (UTC)

==പഞ്ചസ്തംഭം==
പഞ്ചസതംഭങ്ങളിൽ വരുത്തിയ [http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%AA%E0%B4%9E%E0%B5%8D%E0%B4%9A%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%82%E0%B4%AD%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E2%80%8D&amp;curid=6185&amp;diff=373858&amp;oldid=373827 ഈ] മാറ്റം ശ്രദ്ധിക്കുക --[[ഉപയോക്താവ്:Anoopan|Anoopan&amp;#124; അനൂപൻ]] 11:15, 13 മേയ് 2009 (UTC)

:റിവെർട്ട് ചെയ്യുന്നതല്ലെ നല്ലത് --[[User:Jigesh|&lt;font face=&quot;Rage Italic&quot; size=&quot;5&quot; style=&quot;color:#000000;color:black&quot;&gt;&lt;i&gt;Jigesh&lt;/i&gt;&lt;/font&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;font-family:Italic;color:black&quot;&gt;[[user_talk:jigesh|&lt;font face=&quot;Rage Italic&quot; size=&quot;5&quot; style=&quot;color:#000000;color:red&quot;&gt;talk&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt; 11:57, 13 മേയ് 2009 (UTC)

കുഴപ്പമില്ലെന്നു തോന്നുന്നു. വിട്ടുപോയ ചിലതൊക്കെ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. വ്യാകരണവും അല്പംകൂടി നന്നായിട്ടുണ്ട്. റിവേർട്ടുന്നതിനേക്കാൾ നല്ലത് തെറ്റുണ്ടെങ്കിൽ അതുമാത്രം തിരുത്തുന്നതാവും. --[[ഉപയോക്താവ്:Abhishek Jacob|അഭി]] 12:08, 13 മേയ് 2009 (UTC)

:ഇത്തരം താളുകൾ എഡിറ്റ് ചെയ്യുന്നതിനു മുന്നെ ഒരു സം‌വാദം വേണമെന്നു കരുതുന്നു.അ തു പോലെ ഇത്തരം താളുകൾ ഫുൾ പ്രൊട്ടക്ട് ചെയ്യുകയും വേണം--[[ഉപയോക്താവ്:Anoopan|Anoopan&amp;#124; അനൂപൻ]] 13:05, 13 മേയ് 2009 (UTC)

തിരുത്തുകൾ നന്നായിട്ടുണ്ട്. ആദ്യത്തെ സ്തംഭത്തിൽ “ആകര സ്രോതസ്സുകൾ ഇല്ലാത്തവ...” എന്നത് “ഇതര  സ്രോതസ്സുകൾ ഇല്ലാത്തവ...“ എന്നാണെന്ന് തോന്നുന്നു. ഈ സംവാദം [[വിക്കിപീഡിയ_സംവാദം:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] എന്ന താളിലാ‍ണ് കൂടുതൽ ചേരുകയെന്ന് തോന്നുന്നു. വിക്കിപീഡിയ:നിയമസംഹിത എന്നത് ലിങ്കോടുകൂടി വിക്കിപീഡിയ:പെരുമാറ്റച്ചട്ടം എന്നാക്കിയത് ശരിയായില്ല. ഇവ രണ്ടും മാറ്റുന്നുണ്ട് --[[ഉപയോക്താവ്:Sadik Khalid|സാദിക്ക്‌ ഖാലിദ്‌]] 14:15, 13 മേയ് 2009 (UTC)

[[Image:RedPillar.png|35px|left]] '''[[വിക്കിപീഡിയ:എല്ലാ നിയമങ്ങളെയും അവഗണിക്കുക|വിക്കിപീഡിയയ്ക്ക് അചഞ്ചലമായ നിയമങ്ങളില്ല]]''', ഇവിടെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന അഞ്ച് തത്ത്വങ്ങൾ ഒഴികെ. താളുകൾ തിരുത്തുന്നതും, തലക്കെട്ടു മാറ്റുന്നതും, പരിഷ്കരിക്കുന്നതും    [[വിക്കിപീഡിയ:ധൈര്യശാലിയായി താളുകൾ പുതുക്കുക|ധൈര്യമായി]] ചെയ്യുക. തെറ്റുകൾ സംഭവിക്കുമോ എന്ന് ഭയക്കേണ്ടതില്ല. മിക്ക അവസരങ്ങളിലും, ലേഖനങ്ങളുടെ എല്ലാ മുൻതിരുത്തലുകളും സംരക്ഷിച്ചു വെക്കാറുണ്ട്, അതുകൊണ്ട് താങ്കൾ യാദൃച്ഛികമായി താളുകൾ നശിപ്പിക്കുവാനോ വീണ്ടെടുക്കുവാൻ പറ്റാത്ത വിധം താളുകൾ ഇല്ലാതാക്കുവാനോ ഒരു സാധ്യതയുമില്ല.
ഇത് അഞ്ചാമത്തെ സ്തംഭം നവീകരിച്ചതാണ്. ഇതു ചേർക്കാമല്ലോ? --[[ഉപയോക്താവ്:Sadik Khalid|സാദിക്ക്‌ ഖാലിദ്‌]] 15:17, 13 മേയ് 2009 (UTC)

Code of conduct എന്നതിനു് നിയമ സംഹിതയല്ല, പെരുമാറ്റച്ചട്ടം തന്നെയാണ് കൂടുതൽ യോജിക്കുന്നതെന്ന് തോന്നുന്നു. --[[User:Challiyan|'''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;Challiovsky&lt;/span&gt; ''']] [[User talk:Challiyan|&lt;sup&gt; &lt;b&gt;Talkies ♫♫&lt;/sup&gt; &lt;/b&gt;]] 17:04, 13 മേയ് 2009 (UTC)

:ചുവന്നകണ്ണി വരാതിരിക്കുവാനാണ് തത്കാലം അങ്ങനെയിട്ടത്. തലക്കെട്ട് മാറ്റുമ്പോൾ ആവശ്യമായ മാറ്റം പഞ്ചസ്തംഭം താളിലും വരുത്താവുന്നതാണ് --[[ഉപയോക്താവ്:Sadik Khalid|സാദിക്ക്‌ ഖാലിദ്‌]] 06:18, 14 മേയ് 2009 (UTC)
==ലീയുടെ ഒപ്പ്==
ലീ2008 എന്ന ഉപഭോക്താവിന്റെ ഒപ്പ് തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കുന്നതാണ്. പലപ്രാവശ്യം കാര്യങ്ങൾ അറിയിച്ചിട്ടും ലീ ഒപ്പ് മാറ്റാൻ തെയ്യാറുമല്ല. ഇതിന് ഒരു പരിഹാരം ഉണ്ടാക്കേണ്ടതാണ്.--[[User:Jigesh|&lt;font face=&quot;Rage Italic&quot; size=&quot;3&quot; style=&quot;color:#000000;color:black&quot;&gt;&lt;i&gt;Jigesh&lt;/i&gt;&lt;/font&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;font-family:Italic;color:black&quot;&gt;[[user_talk:jigesh|&lt;font face=&quot;Rage Italic&quot; size=&quot;3&quot; style=&quot;color:#000000;color:red&quot;&gt;talk&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt; 09:51, 25 മേയ് 2009 (UTC)
:http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Sign#Transclusion_of_templates --[[ഉപയോക്താവ്:Anoopan|Anoopan&amp;#124; അനൂപൻ]] 09:53, 25 മേയ് 2009 (UTC)
:: off wiki യിൽ ചർച്ച നടന്നത് കൊണ്ടാകാം ഇവിടെ തീരുമാനമാകും മുമ്പ് സാദിക്കും വാസുനും ഒപ്പിൽ വാണ്ടലിസം കാട്ടിയത്. ഇതിന്റെ പേരിൽ എന്തായാലും അഡ്മിനുകൾ ഗുണ്ടായിസം നടത്തി വിക്കിയുടെ ഉള്ള പേർ പോകാതിരിക്കാൻ തൽകാലം ഒപ്പ് മാറ്റി--&lt;small&gt;—ഈ തിരുത്തൽ നടത്തിയത് [[User:lee2008|lee2008]] &lt;/small&gt; 10:23, 25 മേയ് 2009 (UTC)

==ആർ.എസ്.എസ്==

*[http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B8%E0%B4%82%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B4%82:%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B5%80%E0%B4%AF_%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%B5%E0%B4%AF%E0%B4%82%E0%B4%B8%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B4%95_%E0%B4%B8%E0%B4%82%E0%B4%98%E0%B4%82&amp;diff=prev&amp;oldid=414741 ഒന്നു്]

*[http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B8%E0%B4%82%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B4%82:%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B5%80%E0%B4%AF_%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%B5%E0%B4%AF%E0%B4%82%E0%B4%B8%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B4%95_%E0%B4%B8%E0%B4%82%E0%B4%98%E0%B4%82&amp;diff=next&amp;oldid=414741 രണ്ടു്]

*[http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%89%E0%B4%AA%E0%B4%AF%E0%B5%8B%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%86_%E0%B4%B8%E0%B4%82%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B4%82%3AAnoop_menon&amp;diff=415119&amp;oldid=378347 മൂന്നു്]

വിക്കിപീഡിയയിലെ ലേഖനങ്ങളെക്കുറിച്ചോ, വിക്കിയെസംബന്ധിച്ചോ അല്ലാതെയുള്ള ഇത്തരം സം‌വാദങ്ങൾ മുളയിലേ നുള്ളെണ്ടതാണു്.  --[[ഉപയോക്താവ്:Shijualex|Shiju Alex&amp;#124;ഷിജു അലക്സ്]] 11:33, 7 ജൂലൈ 2009 (UTC)

{{കൊള്ളാം}} - പൂർണമായി യോജിക്കുന്നു --[[ഉപയോക്താവ്:BipinSankar|ബിപിൻ]] 13:00, 7 ജൂലൈ 2009 (UTC)

==കവാടം==

സൈറ്റു് നോട്ടീസിൽ ജ്യോതിശാസ്ത്ര കവാടത്തെ കുറിച്ചു് സൂചിപ്പിച്ച് ഒരു കുറിപ്പിടുക. ഇപ്പോൾ തുടങ്ങിയ ജ്യോതിശാസ്ത്ര കവാടം മറ്റുള്ള കവാടങ്ങൾ തുടങ്ങാൻ ഉപയോക്താക്കൾക്കു് ഒരു പ്രേരണ ആയി മാറണം. അതിനായി വിഷയ താല്പര്യം അനുസരിച്ചു് ഉപയോക്താക്കൾ കൂടി ചേരണം. --[[ഉപയോക്താവ്:Shijualex|Shiju Alex&amp;#124;ഷിജു അലക്സ്]] 07:11, 15 ജൂലൈ 2009 (UTC)

{{കഴിഞ്ഞു}} --[[ഉപയോക്താവ്:Sadik Khalid|സാദിക്ക്‌ ഖാലിദ്‌]] 08:19, 15 ജൂലൈ 2009 (UTC)

== ഒപ്പു പ്രശ്നം ==
ഈ 
[[ഉപയോക്താവ്:Bluemangoa2z|BlueMango ☪]]  ഒപ്പ് പ്രശ്നമാണോ ? അവസാനത്തെ ചിഹ്നം ഒരു മതചിഹ്നമല്ലേ ? എന്തെങ്കിലും കുഴപ്പം തോന്നുന്നില്ലെങ്കിൽ ക്ഷമിക്കണം --[[ഉപയോക്താവ്:Neon|Ranjith Siji  Neon IT Public]] 10:22, 22 ജൂലൈ 2009 (UTC)
:ഉപയോക്താവിനോട് ഒപ്പിൽ മാറ്റം വരുത്താൻ ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 10:45, 22 ജൂലൈ 2009 (UTC)
::[[ഉപയോക്താവ്:Bluemangoa2z|BlueMango ☪]] മാറ്റിയിട്ടില്ലെന്നുതോന്നുന്നു --[[ഉപയോക്താവ്:Neon|Neon.]] 08:07, 4 ഓഗസ്റ്റ് 2009 (UTC)
:[http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%89%E0%B4%AA%E0%B4%AF%E0%B5%8B%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%86_%E0%B4%B8%E0%B4%82%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B4%82%3AVssun&amp;diff=429605&amp;oldid=429086 ഇത് ശ്രദ്ധിക്കുക] --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 10:25, 4 ഓഗസ്റ്റ് 2009 (UTC)

ഒപ്പ് (ചന്ദ്രക്കല) ഒരു മതചിഹ്നമാണെന്നു പറയാൻ സാധിക്കില്ല എന്നാണ് എൻറെ അഭിപ്രായം. അതു മാറ്റുകയോ മാറ്റാതെയിരിക്കുകയോ യുക്തം പോലെ ചെയ്യട്ടെ.
[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|മാളികവീട്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 08:18, 14 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)

==ഹാക്കിംഗ്==
ഹാക്കിംഗ് എന്ന ലേഖനത്തിലെയും അതിന്റെ സംവാദ താളിലെ  തിരുത്തലുകളും  117.199.0.126 എന്ന ഐ.പി യും ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലൊ.
ലേഖനത്തിന്റെ ആധികാരികതയുടെ ആവശ്യം ഉൾപ്പെടുത്തിയ ഉടൻ അത് നീക്കം ചെയ്യുകയും സം വാദത്താളിൽ സാക്ഷികൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Noblevmy|noble]] 20:21, 15 ഓഗസ്റ്റ് 2009 (UTC)
==സമദ്==
[[ഉപയോക്താവ്:Samad|Samad]] തുടർച്ചയായി [http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B2%E0%B5%97_%E0%B4%9C%E0%B4%BF%E0%B4%B9%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D&amp;action=historysubmit&amp;diff=504916&amp;oldid=504848 വാണ്ടലിസവും] [http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B8%E0%B4%82%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B4%82%3A%E0%B4%B2%E0%B5%97_%E0%B4%9C%E0%B4%BF%E0%B4%B9%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D&amp;action=historysubmit&amp;diff=504947&amp;oldid=504946 വ്യക്തിആക്രമണങ്ങളും] നടത്തുന്നു. ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ.--&lt;small&gt;—ഈ തിരുത്തൽ നടത്തിയത് [[User:lee2008|lee2008]] &lt;/small&gt; 14:42, 31 ഒക്ടോബർ 2009 (UTC)

[[ഉപയോക്താവ്:lee2008|lee2008]] ന്റെ ലേഖനമെഴുത്തും എഡിറ്റും വർഗീയതും വംശീയതയും വളർത്താൻ ഉപകരിക്കുന്നതും വിഷയത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം മാത്രം എടുത്തുകാട്ടുന്നതും പല വസ്തുതകളും മറച്ചു വെച്ചുള്ളതുമാണ്‌. തെളിവായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചില എഡിറ്റുകൾ ഒഴിച്ചുള്ളവയല്ലാം ഉണ്ട്. ഇത് അഡ്മിന്മാർ ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ--[[ഉപയോക്താവ്:Apibrahimk|Apibrahimk]] 14:51, 31 ഒക്ടോബർ 2009 (UTC)
:Apibrahimk എല്ലാ മേഖലകളിലും ഒരാൾക്ക് തീർച്ചയായും എഡിറ്റാൻ കഴിയില്ല. അത് താങ്കളൂം സമദും നടത്തുന്ന ആക്രമണങ്ങൾക്ക് ഉത്തരമാകുമെങ്കിൽ നമോവാകം. ചില പ്രത്യേക എഡിറ്റുകൾ നടത്തിയതിനാൽ അസഹിഷ്ണുത ഉണ്ടാവേണ്ട കാര്യം ഉണ്ടോ എന്നിക്കറിയില്ല.--&lt;small&gt;—ഈ തിരുത്തൽ നടത്തിയത് [[User:lee2008|lee2008]] &lt;/small&gt; 15:16, 31 ഒക്ടോബർ 2009 (UTC)
==lee2008==
[[ഉപയോക്താവ്:lee2008|lee2008]] എന്ന ഉപയോക്താവ് മറ്റു ഉപയോക്താക്കളെ മാത്രമല്ല ഇതര മതവിഭാഗ്ങ്ങളേയും പലപ്പോഴും അപഹസിക്കുകയും ഇകഴ്ത്തിപറയുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്. ഉദാഹരണമായി ജിഹാദിലെ സം‌വാദത്താളിൽ പറഞ്ഞത്:മുസ്ലിംകൾ പുറത്തുമാത്രം പറയുന്നത് എഴുതാനുള്ള സ്ഥലമല്ല വിക്കിപീഡിയ എന്നത്. രണ്ടാമത്തത് ലൗ ജിഹാദിന്റെ സം‌വാദത്താളിൽ പറഞ്ഞത്: ഹോളോകോസ്റ്റിനെ മുസ്ലികൾ സംഘടനകൾ ഇല്ലാ എന്നു വാദിക്കുന്നു എന്ന ശുദ്ധവിവരക്കേടും മുസ്ലിം വിരോധവും എഴുതിയത്, മൂന്നാമത്തേത് അതേ താളിൽ തന്നെ മുസ്ലിംകളുണ്ടാക്കുന്ന ദലിത് സംഘടനകൾ എന്ന് പറഞ്ഞത്. ഇതൊക്കെയും യാതൊരു അടിസ്ഥനമില്ലാത്തതും വിവരക്കേടും മാത്രമല്ല വം‌ശീയത പ്രസരിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്‌. ഇക്കാര്യത്തിൽ അഡ്മിന്മാർ വേണ്ടത് ചെയ്യണമെന്ന് അഭ്യർഥിക്കുന്നു.--[[ഉപയോക്താവ്:Apibrahimk|Apibrahimk]] 09:44, 3 നവംബർ 2009 (UTC)
==തിരഞ്ഞെടുത്ത ചിത്രം==
ഒരു [[വിക്കിപീഡിയ:തിരഞ്ഞെടുത്ത ചിത്രങ്ങൾ/22-11-2009|ചിത്രം തിരഞ്ഞെടുത്തിട്ടെങ്കിലും]] അത് പ്രധാന താളിൽ വരുന്നില്ല. അതുകൊണ്ട് കൂടുതലൊന്നും ചെയ്യുന്നില്ല. അങ്ങനെ തന്നെ വിടുന്നു--[[User:Praveenp|പ്രവീൺ]]''':'''[[User talk:Praveenp|&lt;font color=&quot;green&quot;  style=&quot;font-size: 70%&quot;&gt;സംവാദം&lt;/font&gt;]] 08:31, 22 നവംബർ 2009 (UTC)</text>
      <sha1>ogyvastepjxrq2qucmmi9sw99boewlm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Carnorex16</title>
    <ns>3</ns>
    <id>666217</id>
    <revision>
      <id>4611732</id>
      <timestamp>2026-04-02T12:27:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4611732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6835" sha1="binjs344ps3w5xetuwveujstermtwam" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Carnorex16 | Carnorex16 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 12:27, 2 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>binjs344ps3w5xetuwveujstermtwam</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Accountable-z2</title>
    <ns>3</ns>
    <id>666218</id>
    <revision>
      <id>4611736</id>
      <timestamp>2026-04-02T13:41:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4611736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6843" sha1="bb9zdokezspzippmoy416s6qj75sjta" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Accountable-z2 | Accountable-z2 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 13:41, 2 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>bb9zdokezspzippmoy416s6qj75sjta</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FEJU AEBY</title>
    <ns>3</ns>
    <id>666219</id>
    <revision>
      <id>4611738</id>
      <timestamp>2026-04-02T13:47:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4611738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6833" sha1="rjjj7m6fgamialqygc9ve8kh0zteq5q" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: FEJU AEBY | FEJU AEBY | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 13:47, 2 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>rjjj7m6fgamialqygc9ve8kh0zteq5q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കവാടം:സമകാലികം/2026 ഏപ്രിൽ 1</title>
    <ns>100</ns>
    <id>666220</id>
    <revision>
      <id>4611747</id>
      <timestamp>2026-04-02T14:34:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aby john vannilam</username>
        <id>586</id>
      </contributor>
      <comment>പുതിയത്</comment>
      <origin>4611747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3661" sha1="99bk3yzokjqiwry09xg506vzflw4z9p" xml:space="preserve">===== 2026 ഏപ്രിൽ 1 =====

* പ്രതിപക്ഷ പ്രതിഷേധം ശക്തമായതോടെ വിദേശ സംഭാവന നിയന്ത്രണ ഭേദഗതി ((എഫ്സിആർഎ) ) ബിൽ തൽക്കാലത്തേക്ക് മാറ്റിവച്ചു.
* 2026 ലെ സെൻട്രൽ ആംഡ് പോലീസ് ഫോഴ്‌സ് (റെഗുലേഷൻ) ബിൽ രാജ്യസഭ പാസാക്കി. സിഎപിഎഫ് നിയന്ത്രണ ബിൽ  പ്രതിപക്ഷം വോട്ടെടുപ്പിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിന്നു. 
* ആന്ധ്രാപ്രദേശിന്റെ തലസ്ഥാനമായി അമരാവതിയെ ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിക്കാനുള്ള ബില്ല് ലോക്‌സഭയിൽ പാസാക്കി. കോൺഗ്രസും ബിജെപിയും ടിഡിപിയും ബില്ലിന് പിന്തുണ അറിയിച്ചതോടെ ബില്ല് ശബ്‌ദവോട്ടിലൂടെ പാസാക്കി
* പൊതുഗതാഗതം ഉപയോഗിക്കാൻ ആഹ്വാനം ചെയ്ത് ഓല്ട്രേലിയ 
* ഹോർമുസ് സ്വതന്ത്രമാകുന്നതുവരെ ടെഹ്‌റാനിൽ ആക്രമണം തുടരുമെന്ന് ട്രംപ്
ഹോർമുസിൽ ഇറാനെതിരായ ആക്രമണങ്ങളിൽ പങ്കുചേരുമെന്ന് യുഎഇ
* ഇറാൻ ഡ്രോൺ ആക്രമണം; ബഹ്‌റൈനിലെ ആമസോൺ ഡാറ്റ സെൻ്ററിൻ്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ ബാധിച്ചു
* ഇറാൻ യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കാൻ നിലവിൽ യാതൊരു കരാറിൻറെയും ആവശ്യമില്ലെന്ന് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ്
* പശ്ചിമേഷ്യൻ യുദ്ധം; ഇറാനിലെ ഷിയ പള്ളിക്ക് നേരെ ഇസ്രായേൽ ആക്രമണം, 3 മരണം
* ലെബനൻ തലസ്ഥാനമായ ബെയ്റൂട്ടിൽ ഇസ്രയേലിൻറെ ശക്തമായ ബോംബാക്രമണം തുടരുന്നു. ബെയ്‌റൂട്ടിൽ ഹിസ്ബുള്ള കമാൻഡർ ഹാഷിം കൊല്ലപ്പെട്ടതായി ഇസ്രായേൽ.  തെക്കൻ ലെബനനിൽ ഇസ്രായേൽ വ്യോമസേനയുടെ ഡ്രോൺ വെടിവെച്ചിട്ട് ഹിസ്ബുള്ള

* പ്രീമിയം പെട്രോൾ വില വർദ്ധിപ്പിച്ച് ഇന്ത്യൻ ഓയിൽ കോർപറേഷൻ
* വാണിജ്യ പാചകവാതക സിലിണ്ടറിന് 195.5 രൂപ വർദ്ധിപ്പിച്ചു
* യുവനടിയുടെ പീഡന പരാതിയിൽ സംവിധായകൻ രഞ്ജിത്ത് അറസ്റ്റിൽ. ലൈംഗികാതിക്രമ കേസിൽ രാവിലെ രഞ്ജിത്തിനെ റിമാൻഡ് ചെയ്തു

{{തിരുത്തുക|കവാടം:സമകാലികം/2026 ഏപ്രിൽ 1}}</text>
      <sha1>99bk3yzokjqiwry09xg506vzflw4z9p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611748</id>
      <parentid>4611747</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T14:34:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aby john vannilam</username>
        <id>586</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>പുതിയത്</comment>
      <origin>4611748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3687" sha1="g62y5r43uqr4sxm6i0z17e1yb3r7c5n" xml:space="preserve">===== 2026 ഏപ്രിൽ 1 =====

* പ്രതിപക്ഷ പ്രതിഷേധം ശക്തമായതോടെ വിദേശ സംഭാവന നിയന്ത്രണ ഭേദഗതി ((എഫ്സിആർഎ) ) ബിൽ തൽക്കാലത്തേക്ക് മാറ്റിവച്ചു.
* 2026 ലെ സെൻട്രൽ ആംഡ് പോലീസ് ഫോഴ്‌സ് (റെഗുലേഷൻ) ബിൽ രാജ്യസഭ പാസാക്കി. സിഎപിഎഫ് നിയന്ത്രണ ബിൽ  പ്രതിപക്ഷം വോട്ടെടുപ്പിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിന്നു. 
* ആന്ധ്രാപ്രദേശിന്റെ തലസ്ഥാനമായി [[അമരാവതി|അമരാവതിയെ]] ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിക്കാനുള്ള ബില്ല് ലോക്‌സഭയിൽ പാസാക്കി. കോൺഗ്രസും ബിജെപിയും ടിഡിപിയും ബില്ലിന് പിന്തുണ അറിയിച്ചതോടെ ബില്ല് ശബ്‌ദവോട്ടിലൂടെ പാസാക്കി
* പൊതുഗതാഗതം ഉപയോഗിക്കാൻ ആഹ്വാനം ചെയ്ത് ഓല്ട്രേലിയ 
* ഹോർമുസ് സ്വതന്ത്രമാകുന്നതുവരെ ടെഹ്‌റാനിൽ ആക്രമണം തുടരുമെന്ന് ട്രംപ്
ഹോർമുസിൽ ഇറാനെതിരായ ആക്രമണങ്ങളിൽ പങ്കുചേരുമെന്ന് യുഎഇ
* ഇറാൻ ഡ്രോൺ ആക്രമണം; ബഹ്‌റൈനിലെ ആമസോൺ ഡാറ്റ സെൻ്ററിൻ്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ ബാധിച്ചു
* ഇറാൻ യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കാൻ നിലവിൽ യാതൊരു കരാറിൻറെയും ആവശ്യമില്ലെന്ന് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ്
* പശ്ചിമേഷ്യൻ യുദ്ധം; ഇറാനിലെ ഷിയ പള്ളിക്ക് നേരെ ഇസ്രായേൽ ആക്രമണം, 3 മരണം
* ലെബനൻ തലസ്ഥാനമായ ബെയ്റൂട്ടിൽ ഇസ്രയേലിൻറെ ശക്തമായ ബോംബാക്രമണം തുടരുന്നു. ബെയ്‌റൂട്ടിൽ ഹിസ്ബുള്ള കമാൻഡർ ഹാഷിം കൊല്ലപ്പെട്ടതായി ഇസ്രായേൽ.  തെക്കൻ ലെബനനിൽ ഇസ്രായേൽ വ്യോമസേനയുടെ ഡ്രോൺ വെടിവെച്ചിട്ട് ഹിസ്ബുള്ള

* പ്രീമിയം പെട്രോൾ വില വർദ്ധിപ്പിച്ച് ഇന്ത്യൻ ഓയിൽ കോർപറേഷൻ
* വാണിജ്യ പാചകവാതക സിലിണ്ടറിന് 195.5 രൂപ വർദ്ധിപ്പിച്ചു
* യുവനടിയുടെ പീഡന പരാതിയിൽ സംവിധായകൻ രഞ്ജിത്ത് അറസ്റ്റിൽ. ലൈംഗികാതിക്രമ കേസിൽ രാവിലെ രഞ്ജിത്തിനെ റിമാൻഡ് ചെയ്തു

{{തിരുത്തുക|കവാടം:സമകാലികം/2026 ഏപ്രിൽ 1}}</text>
      <sha1>g62y5r43uqr4sxm6i0z17e1yb3r7c5n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611781</id>
      <parentid>4611748</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T18:43:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aby John Vannilam</username>
        <id>13754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ചെറിയ തിരുത്തൽ</comment>
      <origin>4611781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3575" sha1="9jn17lyfp73yf54kyprzwwbabgtowo3" xml:space="preserve">===== 2026 ഏപ്രിൽ 1 =====

* പ്രതിപക്ഷ പ്രതിഷേധം ശക്തമായതോടെ വിദേശ സംഭാവന നിയന്ത്രണ ഭേദഗതി ((എഫ്സിആർഎ) ) ബിൽ തൽക്കാലത്തേക്ക് മാറ്റിവച്ചു.
* 2026 ലെ സെൻട്രൽ ആംഡ് പോലീസ് ഫോഴ്‌സ് (റെഗുലേഷൻ) ബിൽ രാജ്യസഭ പാസാക്കി. സിഎപിഎഫ് നിയന്ത്രണ ബിൽ  പ്രതിപക്ഷം വോട്ടെടുപ്പിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിന്നു. 
* ആന്ധ്രാപ്രദേശിന്റെ തലസ്ഥാനമായി [[അമരാവതി|അമരാവതിയെ]] ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിക്കാനുള്ള ബില്ല് ലോക്‌സഭയിൽ പാസാക്കി. കോൺഗ്രസും ബിജെപിയും ടിഡിപിയും ബില്ലിന് പിന്തുണ അറിയിച്ചതോടെ ബില്ല് ശബ്‌ദവോട്ടിലൂടെ പാസാക്കി
* പൊതുഗതാഗതം ഉപയോഗിക്കാൻ ആഹ്വാനം ചെയ്ത് ഓല്ട്രേലിയ 
* ഹോർമുസ് സ്വതന്ത്രമാകുന്നതുവരെ ടെഹ്‌റാനിൽ ആക്രമണം തുടരുമെന്ന് ട്രംപ്
* ഹോർമുസിൽ ഇറാനെതിരായ ആക്രമണങ്ങളിൽ പങ്കുചേരുമെന്ന് യുഎഇ
* ഇറാൻ ഡ്രോൺ ആക്രമണം; ബഹ്‌റൈനിലെ ആമസോൺ ഡാറ്റ സെൻ്ററിൻ്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ ബാധിച്ചു
* ഇറാൻ യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കാൻ നിലവിൽ യാതൊരു കരാറിൻറെയും ആവശ്യമില്ലെന്ന് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ്
* പശ്ചിമേഷ്യൻ യുദ്ധം; ഇറാനിലെ ഷിയ പള്ളിക്ക് നേരെ ഇസ്രായേൽ ആക്രമണം, 3 മരണം
* ലെബനൻ തലസ്ഥാനമായ ബെയ്റൂട്ടിൽ ഇസ്രയേലിൻറെ ശക്തമായ ബോംബാക്രമണം തുടരുന്നു. ബെയ്‌റൂട്ടിൽ ഹിസ്ബുള്ള കമാൻഡർ ഹാഷിം കൊല്ലപ്പെട്ടതായി ഇസ്രായേൽ.  തെക്കൻ ലെബനനിൽ ഇസ്രായേൽ വ്യോമസേനയുടെ ഡ്രോൺ വെടിവെച്ചിട്ട് ഹിസ്ബുള്ള
* പ്രീമിയം പെട്രോൾ വില വർദ്ധിപ്പിച്ച് ഇന്ത്യൻ ഓയിൽ കോർപറേഷൻ
* വാണിജ്യ പാചകവാതക സിലിണ്ടറിന് 195.5 രൂപ വർദ്ധിപ്പിച്ചു
* ലൈംഗികാതിക്രമ കേസിൽ സംവിധായകൻ [[രഞ്ജിത്ത്|രഞ്ജിത്തിനെ]] റിമാൻഡ് ചെയ്തു

{{തിരുത്തുക|കവാടം:സമകാലികം/2026 ഏപ്രിൽ 1}}</text>
      <sha1>9jn17lyfp73yf54kyprzwwbabgtowo3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Hersiaball</title>
    <ns>2</ns>
    <id>666221</id>
    <revision>
      <id>4611764</id>
      <timestamp>2026-04-02T16:42:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JaredSanashi</username>
        <id>208765</id>
      </contributor>
      <comment>'{{db-u1}}' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4611764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9" sha1="owmvm1si0ynhlu7ywa4ykanyt8c73uf" xml:space="preserve">{{db-u1}}</text>
      <sha1>owmvm1si0ynhlu7ywa4ykanyt8c73uf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sonic Robo Blast 2</title>
    <ns>3</ns>
    <id>666222</id>
    <redirect title="ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:המלאך האחד והיחיד" />
    <revision>
      <id>4611767</id>
      <timestamp>2026-04-02T17:23:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neriah</username>
        <id>149242</id>
      </contributor>
      <comment>Neriah എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sonic Robo Blast 2]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:המלאך האחד והיחיד]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: &quot;[[Special:CentralAuth/Sonic Robo Blast 2|Sonic Robo Blast 2]]&quot; എന്ന ഉപയോക്താവിനെ &quot;[[Special:CentralAuth/המלאך האחד והיחיד|המלאך האחד והיחיד]]&quot; എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്.</comment>
      <origin>4611767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="139" sha1="31xugs9v2ddp9ca8dwa0lvayk1e8a4z" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:המלאך האחד והיחיד]]</text>
      <sha1>31xugs9v2ddp9ca8dwa0lvayk1e8a4z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Psicorps</title>
    <ns>3</ns>
    <id>666223</id>
    <revision>
      <id>4611768</id>
      <timestamp>2026-04-02T17:34:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4611768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6831" sha1="olczbor7wztzj1h9ichxn1kxhcjarz3" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Psicorps | Psicorps | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 17:34, 2 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>olczbor7wztzj1h9ichxn1kxhcjarz3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Wichey</title>
    <ns>3</ns>
    <id>666224</id>
    <revision>
      <id>4611772</id>
      <timestamp>2026-04-02T17:42:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4611772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6827" sha1="b37lehbahzhbtnx3o53mlwdl7b11iz9" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Wichey | Wichey | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 17:42, 2 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>b37lehbahzhbtnx3o53mlwdl7b11iz9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫലകം:2026/ഏപ്രിൽ</title>
    <ns>10</ns>
    <id>666225</id>
    <revision>
      <id>4611778</id>
      <timestamp>2026-04-02T18:37:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aby John Vannilam</username>
        <id>13754</id>
      </contributor>
      <comment>പുതിയത്</comment>
      <origin>4611778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="424" sha1="dtqhgdsoqag71jx41duno77pzij1vur" xml:space="preserve">== 2026 ഏപ്രിൽ വാർത്താ നാൾവഴി ==
{{കവാടം:സമകാലികം/2026 ഏപ്രിൽ 1}}
{{കവാടം:സമകാലികം/2026 ഏപ്രിൽ 2}}
{{കവാടം:സമകാലികം/2026 ഏപ്രിൽ 3}}
{{കവാടം:സമകാലികം/2026 ഏപ്രിൽ 4}}

{{തിരുത്തുക|ഫലകം:2026/ഏപ്രിൽ}}</text>
      <sha1>dtqhgdsoqag71jx41duno77pzij1vur</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കവാടം:സമകാലികം/ഏപ്രിൽ 2026</title>
    <ns>100</ns>
    <id>666226</id>
    <redirect title="ഫലകം:2026/ഏപ്രിൽ" />
    <revision>
      <id>4611783</id>
      <timestamp>2026-04-02T18:46:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aby John Vannilam</username>
        <id>13754</id>
      </contributor>
      <comment>പുതിയത്</comment>
      <origin>4611783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="3ts891jtkp0zsld95w44ltpg8snxy3d" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക [[ഫലകം:2026/ഏപ്രിൽ]]</text>
      <sha1>3ts891jtkp0zsld95w44ltpg8snxy3d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ENERGY GRADIENT</title>
    <ns>3</ns>
    <id>666227</id>
    <revision>
      <id>4611784</id>
      <timestamp>2026-04-02T18:53:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4611784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6845" sha1="5a0biqzdzbz6ui9q2n3hky7mb9ncwvq" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: ENERGY GRADIENT | ENERGY GRADIENT | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 18:53, 2 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>5a0biqzdzbz6ui9q2n3hky7mb9ncwvq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:RedMyin 08</title>
    <ns>3</ns>
    <id>666228</id>
    <revision>
      <id>4611786</id>
      <timestamp>2026-04-02T19:15:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4611786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6835" sha1="4bn3ye9v4oce1suhl6fv3n4cpgm4sez" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: RedMyin 08 | RedMyin 08 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 19:15, 2 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>4bn3ye9v4oce1suhl6fv3n4cpgm4sez</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MNWPOWERHOUSEINDUSTRIES</title>
    <ns>3</ns>
    <id>666229</id>
    <revision>
      <id>4611795</id>
      <timestamp>2026-04-02T20:46:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4611795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6861" sha1="0r8jli0fffuuyif9pva80rfboxxer9r" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: MNWPOWERHOUSEINDUSTRIES | MNWPOWERHOUSEINDUSTRIES | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 20:46, 2 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>0r8jli0fffuuyif9pva80rfboxxer9r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jaganathan varma</title>
    <ns>3</ns>
    <id>666230</id>
    <revision>
      <id>4611796</id>
      <timestamp>2026-04-02T20:47:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4611796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6847" sha1="8t4quxjxpyj82z6aelcden1rsa4mvwv" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Jaganathan varma | Jaganathan varma | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 20:47, 2 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>8t4quxjxpyj82z6aelcden1rsa4mvwv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arowmall</title>
    <ns>3</ns>
    <id>666231</id>
    <revision>
      <id>4611801</id>
      <timestamp>2026-04-02T21:27:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4611801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6831" sha1="1b43ph40m2vy4jve1xukkjv9dkbv3k4" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Arowmall | Arowmall | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 21:27, 2 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>1b43ph40m2vy4jve1xukkjv9dkbv3k4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Dreepy</title>
    <ns>3</ns>
    <id>666232</id>
    <revision>
      <id>4611803</id>
      <timestamp>2026-04-02T21:34:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4611803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6827" sha1="byq6ed584sysddbq9cmrhbc0q0649t8" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Dreepy | Dreepy | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 21:34, 2 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>byq6ed584sysddbq9cmrhbc0q0649t8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കവാടം:സമകാലികം/2026 ഏപ്രിൽ 2</title>
    <ns>100</ns>
    <id>666233</id>
    <revision>
      <id>4611817</id>
      <timestamp>2026-04-03T03:26:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aby John Vannilam</username>
        <id>13754</id>
      </contributor>
      <comment>പുതിയത്</comment>
      <origin>4611817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2803" sha1="ntff4bsjdqx0qmwzs4fboodiphhd1lf" xml:space="preserve">===== 2026 ഏപ്രിൽ 2 ===== 

*  യുഎസ്-ഇസ്രായേൽ ആക്രമണങ്ങളിൽ ഇറാനിയൻ ഐആർജിസി പ്രത്യേക യൂണിറ്റിലെ മുതിർന്ന കമാൻഡർ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
*  ഇറാന്റെ ചാർജ് ഡി അഫയേഴ്‌സിനെ അർജന്റീന രാജ്യത്ത് നിന്ന് പുറത്താക്കി.
*  ഹോർമുസിൽ നിന്ന് പുറപ്പെടുന്ന കപ്പലുകൾക്ക് ഉടൻ ഫീസ് ഈടാക്കുമെന്ന് ഇറാൻ മന്ത്രി
*  ഇറാനിൽ യുഎസ്-ഇസ്രായേൽ ആക്രമണം: ബി1 പാലം തകർന്നു, നിരവധി മേഖലകളിൽ വൈദ്യുതി തടസ്സം.'അധികം വൈകും മുമ്പ് ഡീലുണ്ടാക്കൂ'; ബി 1 പാലം തകർത്തതിന് പിന്നാലെ ഭീഷണിയുമായി ട്രംപ്
* ഹോർമുസ് വീണ്ടും തുറക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾക്ക് ഇന്ത്യയെ ക്ഷണിച്ച് യുകെ
*  ഹോർമുസ് വഴി ടാങ്കറുകൾക്ക് നാവികസേന അകമ്പടി സേവിക്കുകയാണെന്ന് രാജ്‌നാഥ് സിംഗ്
*  ആം ആദ്മി പാർട്ടിയുടെ രാജ്യസഭാ ഉപനേതാവ് സ്ഥാനത്ത് നിന്ന് രാഘവ് ഛദ്ദയെ നീക്കി
* വനിതാ സംവരണ ബില്ലിനുള്ള തീയതി നിശ്ചയിച്ച് സർക്കാർ: പാർലമെന്റ് ബജറ്റ് സമ്മേളനം നീട്ടി
* പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ മാൾഡയിൽ വോട്ടർ പട്ടിക പുതുക്കൽ നടപടികൾക്കെത്തിയ ഉദ്യോഗസ്ഥരെ മാർച്ച് 25നു തടഞ്ഞുവെച്ച സംഭവത്തിൽ സംസ്ഥാന സംസ്ഥാന സർക്കാരിനെതിരെ രൂക്ഷവിമർശനവുമായി സുപ്രീം കോടതി. മാൾഡ സംഭവം ബംഗാളിന്റെ പ്രശസ്തിക്ക് കളങ്കം സംഭവിച്ചുവെന്ന് മമത.

{{തിരുത്തുക|കവാടം:സമകാലികം/2026 ഏപ്രിൽ 2}}</text>
      <sha1>ntff4bsjdqx0qmwzs4fboodiphhd1lf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611876</id>
      <parentid>4611817</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T10:45:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aby John Vannilam</username>
        <id>13754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ചെറിയ തിരുത്തൽ</comment>
      <origin>4611876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8294" sha1="kulfsvw0rx9ubqgyipqouf49zuhus7q" xml:space="preserve">===== 2026 ഏപ്രിൽ 2 ===== 
* [[ആർട്ടെമിസ് 2]] മിഷൻ വിക്ഷേപിച്ചു; [[ചന്ദ്രൻ|ചന്ദ്രനെ]] വലംവെക്കാൻ 4 ബഹിരാകാശ സഞ്ചാരികൾ യാത്ര തിരിച്ചു. [[നാസ|നാസയുടെ]] ചരിത്രദൗത്യമായ [[ആർട്ടെമിസ് 2]] (Artemis II) വിക്ഷേപിച്ചു. ഇന്ത്യൻ സമയം പുലർച്ചെ 4.30ഓടെയാണ് കെന്നഡി സ്പേസ് സെന്ററിൽ നിന്ന് ആർട്ടെമിസ് കുതിച്ചത്. നാലുപേരടങ്ങുന്ന സംഘവുമായാണ് ആർട്ടമിസ് II ചന്ദ്രനിലേക്ക് തിരിച്ചത്. റീഡ് വൈസ്മാൻ, വിക്ടർ ഗ്ലോവർ, ക്രിസ്റ്റീന കോച്ച് എന്നീ നാസയുടെ ബഹിരാകാശയാത്രികരും കനേഡിയൻ സ്പേസ് ഏജൻസിയുടെ ബഹിരാകാശയാത്രികനായ ജെറമി ഹാൻസനുമാണ് യാത്രാ സംഘത്തിലുള്ളത്. ചന്ദ്രനിലേക്കുള്ള യാത്രയിൽ പങ്കാളിയാകുന്ന ആദ്യ വനിതയാണ് ക്രിസ്റ്റീന. പത്ത് ദിവസം നീണ്ട ദൗത്യത്തിൽ യാത്രികർ ചന്ദ്രനിൽ ഇറങ്ങില്ല, പകരം ജീവൻരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങളടക്കം പരീക്ഷിക്കുന്നതിനായി ചന്ദ്രനെ വലംവെച്ച ശേഷം സുരക്ഷിതമായി ഭൂമിയിലേക്ക് മടങ്ങും. 
* [[ഇറാൻ|ഇറാനിലെ]] ഞങ്ങളുടെ ദൗത്യം പൂർത്തിയായിക്കഴിഞ്ഞുവെന്ന് [[ഡോണൾഡ് ട്രംപ്|ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ്]].   തെറ്റായ പ്രവർത്തികൾക്ക് ഇറാന് ശിക്ഷ ലഭിച്ചുവെന്നും ഓപ്പറേഷൻ എപ്പിക് ഫ്യൂറി മികച്ച രീതിയിൽ മുന്നോട്ട് പോകുന്നുവെന്നും ട്രംപ് അവകാശപ്പെട്ടു.   
* [[ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ|ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിലെ]] യുഎസ് ബന്ധമുള്ള സ്റ്റീൽ, അലുമിനിയം പ്ലാന്റുകൾ ഇറാൻ ആക്രമിച്ചു.
* ഇറാന്റെ പുതിയ ആക്രമണം; [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|യു.എസ്.]] , [[ഇസ്രയേൽ|ഇസ്രായേൽ]] കേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് നേരെ സ്ട്രൈക്ക്.
*  യുഎസ്-ഇസ്രായേൽ ആക്രമണങ്ങളിൽ ഇറാനിയൻ ഐ.ആർ.ജി.സി. പ്രത്യേക യൂണിറ്റിലെ മുതിർന്ന കമാൻഡർ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
*  ഇറാന്റെ ചാർജ് ഡി അഫയേഴ്‌സിനെ [[അർജന്റീന]] രാജ്യത്ത് നിന്ന് പുറത്താക്കി.
*  [[ഹോർമൂസ് കടലിടുക്ക്|ഹോർമുസിൽ]] നിന്ന് പുറപ്പെടുന്ന കപ്പലുകൾക്ക് ഉടൻ ഫീസ് ഈടാക്കുമെന്ന് ഇറാൻ മന്ത്രി
*  ഇറാനിൽ യുഎസ്-ഇസ്രായേൽ ആക്രമണം: ബി1 പാലം തകർന്നു, നിരവധി മേഖലകളിൽ വൈദ്യുതി തടസ്സം.'അധികം വൈകും മുമ്പ് ഡീലുണ്ടാക്കൂ'; ബി 1 പാലം തകർത്തതിന് പിന്നാലെ ഭീഷണിയുമായി ട്രംപ്
* ഹോർമുസ് വീണ്ടും തുറക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾക്ക് ഇന്ത്യയെ ക്ഷണിച്ച് യു.കെ.
*  ഹോർമുസ് വഴി ടാങ്കറുകൾക്ക് നാവികസേന അകമ്പടി സേവിക്കുകയാണെന്ന് രാജ്‌നാഥ് സിംഗ്
*  [[ആം ആദ്മി പാർട്ടി|ആം ആദ്മി പാർട്ടിയുടെ]] രാജ്യസഭാ ഉപനേതാവ് സ്ഥാനത്ത് നിന്ന് രാഘവ് ഛദ്ദയെ നീക്കി
* [[വനിതാ സംവരണ ബില്ല്|വനിതാ സംവരണ ബില്ലിന്]] തീയതി നിശ്ചയിച്ച് സർക്കാർ; പാർലമെന്റിന്റെ ബജറ്റ് സമ്മേളനം നീട്ടി.[[ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ്|പാർലമെന്റ്]] ഏപ്രിൽ 16 ന് വീണ്ടും സമ്മേളനം ആരംഭിക്കും. ഏപ്രിൽ 17 നും നടപടികൾ തുടരും. ഈ മൂന്ന് പാർലമെന്റ് സമ്മേളനങ്ങളിലും, വനിതാ സംവരണം നടപ്പിലാക്കുന്നതിനുള്ള ഭരണഘടനാ ഭേദഗതി ബിൽ സർക്കാർ പാസാക്കും. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്തെ ഈ നീക്കം മാതൃകാ പെരുമാറ്റച്ചട്ടത്തിന്റെ ലംഘനമാണെന്ന് കോൺഗ്രസ് ചീഫ് വിപ്പ് [[ജയറാം രമേശ്]].
*  [[നിതീഷ് കുമാർ]] ഏപ്രിൽ 10 ന് രാജ്യസഭാ എംപിയായി സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്യും. നിതീഷ് കുമാറിന് ഇസഡ്-പ്ലസ് കാറ്റഗറി സുരക്ഷ ലഭിക്കും; [[ബിഹാർ|ബീഹാർ]] സർക്കാർ വിജ്ഞാപനം പുറപ്പെടുവിച്ചു
* [[പശ്ചിമ ബംഗാൾ|പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ]] [[മാൾഡ|മാൾഡയിൽ]] വോട്ടർ പട്ടിക പുതുക്കൽ നടപടികൾക്കെത്തിയ ഉദ്യോഗസ്ഥരെ മാർച്ച് 25നു തടഞ്ഞുവെച്ച സംഭവത്തിൽ സംസ്ഥാന സംസ്ഥാന സർക്കാരിനെതിരെ രൂക്ഷവിമർശനവുമായി സുപ്രീം കോടതി. മാൾഡ സംഭവം ബംഗാളിന്റെ പ്രശസ്തിക്ക് കളങ്കം സംഭവിച്ചുവെന്ന് മമത.
* എൽ.ഡി.എഫിന്റെയും യുഡിഎഫിന്റെയും വർഷങ്ങളായി തുടരുന്ന ദുർഭരണം കേരളത്തെ പിന്നോട്ടടിച്ചു': [[നരേന്ദ്ര മോദി|മോദിയുടെ]] എക്സ് പോസ്റ്റ്
* എൽ.ഡി.എഫിന്റെ പ്രകടന പത്രിക മുഖ്യമന്ത്രി പിണറായി വിജയൻ പ്രകാശനം ചെയ്തു
* യുഡിഎഫിൻ്റെ പ്രകടന പത്രിക തെലങ്കാന മുഖ്യമന്ത്രി രേവന്ത് റെഢി പ്രകാശനം ചെയ്തു

{{തിരുത്തുക|കവാടം:സമകാലികം/2026 ഏപ്രിൽ 2}}</text>
      <sha1>kulfsvw0rx9ubqgyipqouf49zuhus7q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kateryna deinega</title>
    <ns>3</ns>
    <id>666234</id>
    <revision>
      <id>4611833</id>
      <timestamp>2026-04-03T06:02:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4611833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6847" sha1="9yfog5ji0u5ti57d3hf42osxdak894m" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Kateryna deinega | Kateryna deinega | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 06:02, 3 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>9yfog5ji0u5ti57d3hf42osxdak894m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Lecrion</title>
    <ns>3</ns>
    <id>666235</id>
    <revision>
      <id>4611834</id>
      <timestamp>2026-04-03T06:02:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4611834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6829" sha1="kodsc6grdm0rx87mzsp9sxz9trnmqec" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Lecrion | Lecrion | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 06:02, 3 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>kodsc6grdm0rx87mzsp9sxz9trnmqec</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:W.Debraj.M</title>
    <ns>3</ns>
    <id>666236</id>
    <revision>
      <id>4611837</id>
      <timestamp>2026-04-03T06:18:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4611837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6835" sha1="np3cauarcrzbon1yntm13sxa4m4c3mn" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: W.Debraj.M | W.Debraj.M | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 06:18, 3 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>np3cauarcrzbon1yntm13sxa4m4c3mn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:S.dotgraphics</title>
    <ns>3</ns>
    <id>666237</id>
    <revision>
      <id>4611842</id>
      <timestamp>2026-04-03T07:09:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4611842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6841" sha1="oiic6q7khe210eoslepj6hehh3vaiu4" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: S.dotgraphics | S.dotgraphics | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 07:09, 3 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>oiic6q7khe210eoslepj6hehh3vaiu4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611879</id>
      <parentid>4611842</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T10:50:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <comment>അറിയിപ്പ്: [[തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്]] [[WP:AFD|ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളിലേക്ക്]] ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]])</comment>
      <origin>4611879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10348" sha1="5043ycielaw3k97x9k6nsoy3w7pskr0" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: S.dotgraphics | S.dotgraphics | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 07:09, 3 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)
==  [[:തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്]]  എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം ==
&lt;div class=&quot;floatleft&quot; style=&quot;margin-bottom:0&quot;&gt;[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]&lt;/div&gt;  '''[[:തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ  [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച്  [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ  നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  10:50, 3 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>5043ycielaw3k97x9k6nsoy3w7pskr0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Shahalglide</title>
    <ns>3</ns>
    <id>666238</id>
    <revision>
      <id>4611843</id>
      <timestamp>2026-04-03T07:22:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4611843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6837" sha1="rnn528oi8qgye6kd3s80bljpgk95qgs" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Shahalglide | Shahalglide | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 07:22, 3 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>rnn528oi8qgye6kd3s80bljpgk95qgs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Rajeevanmammili</title>
    <ns>3</ns>
    <id>666240</id>
    <revision>
      <id>4611849</id>
      <timestamp>2026-04-03T07:54:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4611849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6845" sha1="5re52wwt04urt6foj8vl9j4u3r8o809" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Rajeevanmammili | Rajeevanmammili | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 07:54, 3 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>5re52wwt04urt6foj8vl9j4u3r8o809</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vivek kumar shaw5357</title>
    <ns>3</ns>
    <id>666241</id>
    <revision>
      <id>4611855</id>
      <timestamp>2026-04-03T08:02:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4611855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6855" sha1="6gwgew10peg9cyfvamvrm3vt6yzg9jd" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Vivek kumar shaw5357 | Vivek kumar shaw5357 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 08:02, 3 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>6gwgew10peg9cyfvamvrm3vt6yzg9jd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സഹായം:മെയ്തെയ് ലിപി</title>
    <ns>12</ns>
    <id>666242</id>
    <revision>
      <id>4611868</id>
      <timestamp>2026-04-03T09:13:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Symphonicallyu</username>
        <id>155269</id>
      </contributor>
      <comment>'വിക്കിപീഡിയയിലെ ലേഖനങ്ങളിൽ ഉപയോഗിച്ചിട്ടുള്ള മെയ്തെയ് (മണിപ്പൂരി) ഭാഷയിലെ പദങ്ങൾ വായിക്കാൻ നിങ്ങൾക്ക് ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടെങ്കിൽ (അക്ഷരങ്ങൾക്ക് പകരം ചതുരങ്...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4611868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4983" sha1="ezl5r8n5y8buh54ljyq0f1e2m4nq7b7" xml:space="preserve">വിക്കിപീഡിയയിലെ ലേഖനങ്ങളിൽ ഉപയോഗിച്ചിട്ടുള്ള മെയ്തെയ് (മണിപ്പൂരി) ഭാഷയിലെ പദങ്ങൾ വായിക്കാൻ നിങ്ങൾക്ക് ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടെങ്കിൽ (അക്ഷരങ്ങൾക്ക് പകരം ചതുരങ്ങളോ ചോദ്യചിഹ്നങ്ങളോ മറ്റോ കാണുകയാണെങ്കിൽ), നിങ്ങളുടെ ഉപകരണത്തിൽ ആ ഭാഷയ്ക്കുള്ള ഫോണ്ട് (Font) ഇല്ലാത്തതാണ് പ്രധാന കാരണം. ഇത് പരിഹരിക്കാൻ താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുക:

== ഫോണ്ട് ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യുക ==
മെയ്തെയ് ലിപി (Meitei Mayek) ശരിയായി വായിക്കാൻ നിങ്ങളുടെ കമ്പ്യൂട്ടറിലോ മൊബൈലിലോ അനുയോജ്യമായ ഫോണ്ടുകൾ ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. ഇതിനായി ഗൂഗിൾ സൗജന്യമായി നൽകുന്ന മികച്ചൊരു ഫോണ്ടാണ് '''നോട്ടോ സാൻസ് മെയ്തെയ് മയെക് (Noto Sans Meetei Mayek)'''.

* ഫോണ്ട് ഡൗൺലോഡ് ചെയ്യാൻ ഈ ലിങ്ക് സന്ദർശിക്കുക: [https://fonts.google.com/noto/specimen/Noto+Sans+Meetei+Mayek ഗൂഗിൾ ഫോണ്ട്സ് - നോട്ടോ സാൻസ് മെയ്തെയ് മയെക്]
* ലിങ്കിൽ നിന്നും ഡൗൺലോഡ് ചെയ്ത ഫയൽ അൺസിപ്പ് (Unzip) ചെയ്ത ശേഷം നിങ്ങളുടെ കമ്പ്യൂട്ടറിലോ ഫോണിലോ ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യുക. കമ്പ്യൂട്ടർ റീസ്റ്റാർട്ട് ചെയ്തതിന് ശേഷം വിക്കിപീഡിയ സന്ദർശിച്ചാൽ അക്ഷരങ്ങൾ കൃത്യമായി കാണാൻ സാധിക്കും.

== ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റം പിന്തുണ ==
* '''വിൻഡോസ് (Windows):''' പഴയ വിൻഡോസ് പതിപ്പുകളിൽ മെയ്തെയ് ലിപി സ്വതവേ കാണിക്കാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ മുകളിൽ നൽകിയിട്ടുള്ള ഫോണ്ട് ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്.
* '''ആൻഡ്രോയിഡ് (Android):''' പുതിയ ആൻഡ്രോയിഡ് പതിപ്പുകളുള്ള സ്മാർട്ട്ഫോണുകളിൽ മെയ്തെയ് ലിപി സാധാരണയായി വായിക്കാൻ സാധിക്കുന്നതാണ്. കാണാൻ സാധിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ സിസ്റ്റം അപ്‌ഡേറ്റ് ചെയ്യുകയോ അനുയോജ്യമായ ഫോണ്ട് ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുക.
* '''ആപ്പിൾ (macOS/iOS):''' പുതിയ ഐഫോണുകളിലും മാക്കിലും ഈ ലിപിക്ക് പിന്തുണ ലഭ്യമാണ്.

== വിക്കിപീഡിയ തിരുത്തുന്നവർക്ക് ==
ലേഖനങ്ങളിൽ മെയ്തെയ് അക്ഷരങ്ങൾ ചേർക്കുമ്പോൾ അവ എല്ലാ ഉപകരണങ്ങളിലും ബ്രൗസറുകളിലും കൃത്യമായി ദൃശ്യമാകുന്നതിന് ശരിയായ ഭാഷാ ഫലകങ്ങൾ (Language templates) ഉപയോഗിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. 

* '''ഉപയോഗിക്കേണ്ട കോഡ്:''' &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{lang|mni-mtei|നിങ്ങളുടെ മെയ്തെയ് പദം ഇവിടെ നൽകുക}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
* '''ഉദാഹരണത്തിന്:''' &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{lang|mni-mtei|ꯃꯤꯇꯩ ꯃꯌꯦꯛ}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; എന്ന് നൽകിയാൽ അത് ലേഖനത്തിൽ ശരിയായി ദൃശ്യമാകും.

== ഇവ കൂടി കാണുക ==
* [[മണിപ്പൂരി ഭാഷ]]


[[വർഗ്ഗം:വിക്കിപീഡിയ സഹായം]]
[[വർഗ്ഗം:ഭാഷാ സഹായം]]</text>
      <sha1>ezl5r8n5y8buh54ljyq0f1e2m4nq7b7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4611869</id>
      <parentid>4611868</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T09:14:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Symphonicallyu</username>
        <id>155269</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4611869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5025" sha1="e0ys1oqj1u8oa350pgfwj5e7uosjjwo" xml:space="preserve">വിക്കിപീഡിയയിലെ ലേഖനങ്ങളിൽ ഉപയോഗിച്ചിട്ടുള്ള [[മണിപ്പൂരി ഭാഷ|മെയ്തെയ് (മണിപ്പൂരി) ഭാഷയിലെ]] പദങ്ങൾ വായിക്കാൻ നിങ്ങൾക്ക് ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടെങ്കിൽ (അക്ഷരങ്ങൾക്ക് പകരം ചതുരങ്ങളോ ചോദ്യചിഹ്നങ്ങളോ മറ്റോ കാണുകയാണെങ്കിൽ), നിങ്ങളുടെ ഉപകരണത്തിൽ ആ ഭാഷയ്ക്കുള്ള ഫോണ്ട് (Font) ഇല്ലാത്തതാണ് പ്രധാന കാരണം. ഇത് പരിഹരിക്കാൻ താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുക:

== ഫോണ്ട് ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യുക ==
മെയ്തെയ് ലിപി (Meitei Mayek) ശരിയായി വായിക്കാൻ നിങ്ങളുടെ കമ്പ്യൂട്ടറിലോ മൊബൈലിലോ അനുയോജ്യമായ ഫോണ്ടുകൾ ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. ഇതിനായി ഗൂഗിൾ സൗജന്യമായി നൽകുന്ന മികച്ചൊരു ഫോണ്ടാണ് '''നോട്ടോ സാൻസ് മെയ്തെയ് മയെക് (Noto Sans Meetei Mayek)'''.

* ഫോണ്ട് ഡൗൺലോഡ് ചെയ്യാൻ ഈ ലിങ്ക് സന്ദർശിക്കുക: [https://fonts.google.com/noto/specimen/Noto+Sans+Meetei+Mayek ഗൂഗിൾ ഫോണ്ട്സ് - നോട്ടോ സാൻസ് മെയ്തെയ് മയെക്]
* ലിങ്കിൽ നിന്നും ഡൗൺലോഡ് ചെയ്ത ഫയൽ അൺസിപ്പ് (Unzip) ചെയ്ത ശേഷം നിങ്ങളുടെ കമ്പ്യൂട്ടറിലോ ഫോണിലോ ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യുക. കമ്പ്യൂട്ടർ റീസ്റ്റാർട്ട് ചെയ്തതിന് ശേഷം വിക്കിപീഡിയ സന്ദർശിച്ചാൽ അക്ഷരങ്ങൾ കൃത്യമായി കാണാൻ സാധിക്കും.

== ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റം പിന്തുണ ==
* '''വിൻഡോസ് (Windows):''' പഴയ വിൻഡോസ് പതിപ്പുകളിൽ മെയ്തെയ് ലിപി സ്വതവേ കാണിക്കാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ മുകളിൽ നൽകിയിട്ടുള്ള ഫോണ്ട് ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്.
* '''ആൻഡ്രോയിഡ് (Android):''' പുതിയ ആൻഡ്രോയിഡ് പതിപ്പുകളുള്ള സ്മാർട്ട്ഫോണുകളിൽ മെയ്തെയ് ലിപി സാധാരണയായി വായിക്കാൻ സാധിക്കുന്നതാണ്. കാണാൻ സാധിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ സിസ്റ്റം അപ്‌ഡേറ്റ് ചെയ്യുകയോ അനുയോജ്യമായ ഫോണ്ട് ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുക.
* '''ആപ്പിൾ (macOS/iOS):''' പുതിയ ഐഫോണുകളിലും മാക്കിലും ഈ ലിപിക്ക് പിന്തുണ ലഭ്യമാണ്.

== വിക്കിപീഡിയ തിരുത്തുന്നവർക്ക് ==
ലേഖനങ്ങളിൽ മെയ്തെയ് അക്ഷരങ്ങൾ ചേർക്കുമ്പോൾ അവ എല്ലാ ഉപകരണങ്ങളിലും ബ്രൗസറുകളിലും കൃത്യമായി ദൃശ്യമാകുന്നതിന് ശരിയായ ഭാഷാ ഫലകങ്ങൾ (Language templates) ഉപയോഗിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. 

* '''ഉപയോഗിക്കേണ്ട കോഡ്:''' &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{lang|mni-mtei|നിങ്ങളുടെ മെയ്തെയ് പദം ഇവിടെ നൽകുക}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
* '''ഉദാഹരണത്തിന്:''' &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{lang|mni-mtei|ꯃꯤꯇꯩ ꯃꯌꯦꯛ}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; എന്ന് നൽകിയാൽ അത് ലേഖനത്തിൽ ശരിയായി ദൃശ്യമാകും.

== ഇവ കൂടി കാണുക ==
* [[മണിപ്പൂരി ഭാഷ]]


[[വർഗ്ഗം:വിക്കിപീഡിയ സഹായം]]
[[വർഗ്ഗം:ഭാഷാ സഹായം]]</text>
      <sha1>e0ys1oqj1u8oa350pgfwj5e7uosjjwo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്</title>
    <ns>4</ns>
    <id>666243</id>
    <revision>
      <id>4611878</id>
      <timestamp>2026-04-03T10:50:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <comment>പുതിയ ഒഴിവാക്കൽ നിർദ്ദേശ താൾ [[തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]])</comment>
      <origin>4611878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2059" sha1="23et0e17mfecuq21bupm7gdepgflia1" xml:space="preserve">===[[:തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്]]===
{{REMOVE THIS TEMPLATE WHEN CLOSING THIS AfD|?}}

:{{la|തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്}} – (&lt;includeonly&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്|View AfD]]&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ഏപ്രിൽ 2026#{{anchorencode:തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്}}|View log]]&lt;/noinclude&gt;{{int:dot-separator}} &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%A4%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B5%BD_%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%86%E0%B4%9E%E0%B5%8D%E0%B4%9C%E0%B4%95%E0%B4%B3%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%8D Stats]&lt;/span&gt;)
വിജ്ഞാനകോശ സ്വഭാവമില്ല. [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  10:50, 3 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>23et0e17mfecuq21bupm7gdepgflia1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Rathishav</title>
    <ns>3</ns>
    <id>666244</id>
    <revision>
      <id>4611882</id>
      <timestamp>2026-04-03T10:55:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4611882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6833" sha1="ksfvv3224f8em86wxpl1nondstf97gc" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Rathishav | Rathishav | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 10:55, 3 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>ksfvv3224f8em86wxpl1nondstf97gc</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>