വിക്കിപീഡിയ mlwiki https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A7%E0%B4%BE%E0%B4%A8_%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B5%BE MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter മീഡിയ പ്രത്യേകം സംവാദം ഉപയോക്താവ് ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം വിക്കിപീഡിയ വിക്കിപീഡിയ സംവാദം പ്രമാണം പ്രമാണത്തിന്റെ സംവാദം മീഡിയവിക്കി മീഡിയവിക്കി സംവാദം ഫലകം ഫലകത്തിന്റെ സംവാദം സഹായം സഹായത്തിന്റെ സംവാദം വർഗ്ഗം വർഗ്ഗത്തിന്റെ സംവാദം കവാടം കവാടത്തിന്റെ സംവാദം കരട് കരട് സംവാദം TimedText TimedText talk ഘടകം ഘടകത്തിന്റെ സംവാദം Event Event talk 0 6382 4614270 4607954 2026-04-19T17:06:37Z Vishalsathyan19952099 57735 /* വിശേഷ ദിവസങ്ങൾ */ 4614270 wikitext text/x-wiki {{Infobox Mandir |name = തൃശ്ശിവപേരൂർ വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രം |image = Thrissur vatakkunnatha temple.JPG |image size = 250px |alt = |caption = കിഴക്കേ ക്ഷേത്രഗോപുരം |pushpin_map = Kerala |map= Thrissur.jpg |latd = 10 | latm = 27 | lats = 5 | latNS = N |longd= 76 | longm= 14 | longs = 5 | longEW = E |map_caption = ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സ്ഥാനം |mapsize = 70 |other_names = |devanagari = |sanskrit_transliteration = |tamil = |marathi = |bengali = |script_name = [[മലയാളം]] |script = |country = [[ഇന്ത്യ]] |state/province = [[കേരളം]] |district = [[തൃശ്ശൂർ]] |locale = [[തൃശ്ശൂർ]] |primary_deity = [[പരമശിവൻ|വടക്കുംനാഥൻ]] ([[ശിവൻ]])<br /> [[പാർവതി]]<br /> [[ശ്രീരാമൻ]] ([[വിഷ്ണു]])<br /> [[ശങ്കരനാരായണൻ]]<br /> [[ഗണപതി]] |important_festivals= [[തൃശ്ശൂർ പൂരം]] (മേടം)<br /> [[മഹാശിവരാത്രി]]<br /> [[തിരുവാതിര ആഘോഷം|തിരുവാതിര]], [[നവരാത്രി]], സ്വർഗ്ഗവാതിൽ ഏകാദശി, [[രാമനവമി]] |architectural_styles= കേരള-ദ്രാവിഡ പരമ്പരാഗത ശൈലി |number_of_temples= 3 |number_of_monuments= |inscriptions= |date_built= എ.ഡി. 700 (പുനഃനിർമ്മാണം) |creator = |temple_board =[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]] |Website = https://sreewadakkunathantemple.org }} {{തൃശ്ശൂർ പൂരം}} [[തൃശ്ശൂർ (നഗരം)|തൃശ്ശൂർ നഗരഹൃദയത്തിലുള്ള]] ([[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]]) ചെറിയ കുന്നായ, [[തേക്കിൻ‌കാട് മൈതാനം|തേക്കിൻകാട് മൈതാനത്തിന്റെ]] മദ്ധ്യത്തിലാണ് ദക്ഷിണ കൈലാസം എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''ശ്രീ വടക്കുംനാഥ ക്ഷേത്രം''' സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ|108 ശിവാലയ സ്തോത്രത്തിൽ]] ഒന്നാം സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥ ക്ഷേത്രത്തെ '''ശ്രീമദ്ദക്ഷിണകൈലാസം''' എന്നാണ് അതിൽ പ്രതിപാദിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. [[ശിവൻ]] (വടക്കുംനാഥൻ), [[പാർവ്വതി]], [[ശ്രീരാമൻ]] ([[വിഷ്ണു]]), [[ശങ്കരനാരായണൻ]], [[ഗണപതി|മഹാഗണപതി]] എന്നിവരാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠകൾ.<ref name="S. C. Bhatt, Gopal 2006">{{Cite book | title = Land and People of Indian States and Union Territories:a | last = S. C. Bhatt, Gopal | first = K. Bhargav | publisher = Gyan Publishing House, | year = 2006 | isbn = | location = | pages = }}</ref><ref>{{Cite book | title = A Social History of India | last = സദാശിവൻ | first = എസ്. എൻ. | publisher = എ.പി.എച്ച്. പബ്ലിക്കേഷൻസ് | year = 2000 | isbn = | location = | pages = }} {{തൃശ്ശൂർ പൂരം}} </ref> ശ്രീ വടക്കുന്നാഥൻ ക്ഷേത്രത്തിനു തൃശ്ശൂരുമായി വളരെ അധികം ചരിത്ര പ്രധാനമായ ബന്ധമാണുള്ളത്. [[ശക്തൻ തമ്പുരാൻ|ശക്തൻ തമ്പുരാന്റെ]] കാലഘട്ടത്തിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം ഇന്നത്തെ രീതിയിൽ പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ടത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ മതിൽക്കെട്ട് ഉള്ള വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രം 20 ഏക്കർ വിസ്താരമേറിയതാണ്. നാലുദിക്കുകളിലുമായി നാലു മഹാഗോപുരങ്ങൾ ഇവിടെ പണിതീർത്തിട്ടുണ്ട്. വടക്കുംനാഥന്റെ മഹാപ്രദക്ഷിണ വഴിയാണ് [[സ്വരാജ് റൗണ്ട്]] എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. അതിനാൽ തൃശ്ശൂർ നഗരത്തിൽ വരുന്ന ഒരാൾക്കും വടക്കുന്നാഥ ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലൂടെയല്ലാതെ കടന്നുപോകാൻ കഴിയില്ല.<ref>കുഞ്ഞികുട്ടൻ ഇളയതിൻറെ “[[108 ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ]]“</ref> ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]] (ഗോശാലകൃഷ്ണഭാവത്തിൽ), [[അയ്യപ്പൻ]], [[നരസിംഹം]] (ചിത്രരൂപത്തിൽ), [[ഹനുമാൻ]] (സങ്കല്പം), [[വേട്ടേയ്ക്കരൻ]], [[നന്ദികേശ്വരൻ]], [[പരശുരാമൻ]], [[സിംഹോദരൻ]], [[ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], [[ഋഷഭൻ]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]] എന്നിവരും കുടികൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ, മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്ത് പ്രത്യേകം ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ|സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയും]] ഗണപതിഭഗവാനും പ്രതിഷ്ഠകളായുണ്ട്. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[ശിവരാത്രി]]യും [[ധനു]]മാസത്തിലെ [[തിരുവാതിര ആഘോഷം|തിരുവാതിര]]യും ഒഴിച്ചുനിർത്തിയാൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ ആണ്ടുവിശേഷദിവസങ്ങളില്ല. എന്നാൽ, [[മേടം|മേടമാസത്തിലെ]] [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] നാളിൽ നടത്തപ്പെടുന്ന വിശ്വപ്രസിദ്ധമായ [[തൃശ്ശൂർ പൂരം]] നടത്തപ്പെടുന്നത് വടക്കുംനാഥക്ഷേത്രത്തിൽ വച്ചാണ്. ഇതുമൂലം, തൃശ്ശൂർ പൂരം വടക്കുംനാഥന്റെ ഉത്സവമാണെന്ന് തെറ്റിദ്ധരിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.[[File:Plan of the Hindu temple at Trichur.jpg|thumb|ക്ഷേത്രത്തിന്റെ രേഖാചിത്രം]] == ഐതിഹ്യം == ഇരുപത്തൊന്ന് വട്ടം [[ക്ഷത്രിയൻ|ക്ഷത്രിയരെ]] കൂട്ടക്കൊല ചെയ്തതിന്റെ പ്രായശ്ചിത്തമായി പരശുരാമൻ തനിയ്ക്ക് ലഭിച്ച ഭൂമിയെല്ലാം [[ബ്രാഹ്മണൻ|ബ്രാഹ്മണർക്ക്]] ദാനം ചെയ്തു. അവിടങ്ങളിലെല്ലാം അദ്ദേഹം അവർക്ക് ആരാധന നടത്താൻ ക്ഷേത്രങ്ങളും നിർമ്മിച്ചുകൊടുത്തു. കൂട്ടത്തിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടതായിരുന്നു അദ്ദേഹം തന്നെ മഴുവെറിഞ്ഞ് സൃഷ്ടിച്ച കേരളഭൂമി. കേരളത്തിലെ ബ്രാഹ്മണർക്ക് ആരാധന നടത്താനായി പരശുരാമൻ നൂറ്റെട്ട് ശിവക്ഷേത്രങ്ങളും നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളും അഞ്ച് ശാസ്താക്ഷേത്രങ്ങളും ഏതാനും വിഷ്ണുക്ഷേത്രങ്ങളും നിർമ്മിച്ചുകൊടുത്തു. അവയിൽ നൂറ്റെട്ട് ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാം സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന തൃശ്ശൂർ വടക്കുംനാഥക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉത്ഭവത്തിനുപിന്നിൽ ഒരു ഐതിഹ്യമുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഒരുദിവസം [[കൈലാസം|കൈലാസത്തിലെത്തിയ]] പരശുരാമൻ താൻ പുതുതായി നിർമ്മിച്ച ഭൂമിയെക്കുറിച്ച് ശിവഭഗവാനോട് സംസാരിയ്ക്കുകയും അവിടെ വാണരുളണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ ആദ്യം ശിവൻ വിസമ്മതിച്ചു. പിന്നീട് പാർവ്വതീദേവി അഭ്യർത്ഥിച്ചപ്പോൾ മാത്രമാണ് ഭഗവാൻ സമ്മതം മൂളിയത്. ഉടനെത്തന്നെ ശിവപാർഷദന്മാരായ നന്ദികേശ്വരൻ, സിംഹോദരൻ, [[ഭൃംഗീരടി]] തുടങ്ങിയവരും ശിവപുത്രന്മാരായ ഗണപതിയും സുബ്രഹ്മണ്യനും അടക്കം കൈലാസവാസികളെല്ലാവരും കൂടി ഭാർഗ്ഗവഭൂമിയിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. അവർ ഭാർഗ്ഗവഭൂമിയിൽ ഒരു സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടെന്നൊരു സ്ഥലത്തുവച്ച് യാത്ര നിന്നു. അവിടെ ഒരു ഉഗ്രതേജസ്സ് കണ്ട പരശുരാമൻ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് ഏറ്റവും ഉചിതമായ സ്ഥലം അതുതന്നെയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി. ഉടനെത്തന്നെ അദ്ദേഹം ശിവനോട് അവിടെ കുടികൊള്ളണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിച്ചു. ശിവൻ ഉടനെത്തന്നെ പാർവ്വതീസമേതം അങ്ങോട്ട് എഴുന്നള്ളി. ആ സമയത്ത് അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട മഹാവിഷ്ണുവിനോട് തന്റെ തെക്കുഭാഗത്തിരിയ്ക്കാൻ പറഞ്ഞ ശിവൻ സ്വയം ഒരു ജ്യോതിർലിംഗമായി മാറി വടക്കുഭാഗത്ത് കുടികൊണ്ടു. അങ്ങനെയാണ് പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് വടക്കുംനാഥൻ എന്ന പേരുണ്ടായത്. ക്ഷേത്രമതിൽക്കെട്ടിനുപുറത്ത് വടക്കുപടിഞ്ഞാറായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു [[ആൽമരം|ആൽമരത്തിന്റെ]] തറയിലാണ് ഇത് സംഭവിച്ചതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഇന്ന് അവിടം '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്ത് ഇന്നും ദിവസവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. തുടർന്ന് ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തുനിന്നും ശൈവവൈഷ്ണവതേജസ്സുകളെ ആവാഹിച്ച് പരശുരാമൻ തന്നെ ഇന്നത്തെ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അതിനുശേഷം യഥാവിധി പൂജകൾ കഴിച്ച അദ്ദേഹം തുടർന്ന് തൃശ്ശൂർ ഗ്രാമക്കാരായ [[നമ്പൂതിരി]]മാരെ ക്ഷേത്രഭരണം ഏല്പിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ അന്തർദ്ധാനം ചെയ്തു. ഇന്നും അവിടെ പരശുരാമസ്മരണയിൽ ദീപപ്രതിഷ്ഠ നടത്തുന്നുണ്ട്. == ചരിത്രം == [[File:55Trichur Temple Main Entrance.jpg|thumb|right|250px|1913-ലെ ചിത്രം]] വടക്കുംനാഥക്ഷേത്ര നിർമ്മാണം [[പന്തിരുകുലം|പന്തിരുകുലത്തിലെ]] [[പെരുന്തച്ചൻ|പെരുന്തച്ചൻറെ]] കാലത്ത് നടന്നതാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. പെരുന്തച്ചൻറെ കാലം ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിലാകയാൽ ക്ഷേത്രത്തിനും [[കൂത്തമ്പലം|കൂത്തമ്പലത്തിനും]] 1300 വർഷത്തെ പഴക്കം ഉണ്ടാകുമെന്ന് കരുതുന്നു.<ref>കുഞ്ഞികുട്ടൻ ഇളയതിൻറെ “കേരളത്തിലെ പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങളിലൂടെ”</ref>. ചരിത്രകാരനായ [[വി.വി.കെ. വാലത്ത്|വി.വി.കെ. വാലത്തിന്റെ]] അഭിപ്രായത്തിൽ വടക്കുംനാഥക്ഷേത്രം ആദിദ്രാവിഡക്ഷേത്രമായ കാവുകളിൽ ഒന്നായിരുന്നു. പിന്നീട് [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധ]]-[[ജൈനമതം|ജൈന]] പാരമ്പര്യം നിലനിൽക്കുകയും അതിനുശേഷം [[ശൈവമതം|ശൈവ]]-[[വൈഷ്ണവം|വൈഷ്ണവ]] സ്വാധീനത്തിലമരുകയും ചെയ്തു. എസ്.സി. ഭട്ടും ബാർഗവയും 36 വാല്യങ്ങളിലായി എഴുതിയ ചരിത്രഗ്രന്ഥത്തിൽ ഈ ക്ഷേത്രവും പറുവശ്ശേരി ദുർഗ്ഗശ്ശേരി ഭഗവതി ക്ഷേത്രവും [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രവും]] ആദ്യകാല ബുദ്ധചൈത്യങ്ങളായിരുന്നു എന്നു പറയുന്നു.<ref name="S. C. Bhatt, Gopal 2006"/> ഇപ്പോൾ വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് തൃശ്ശൂർ നഗരത്തിൽ തന്നെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രസിദ്ധ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ [[പാറമേക്കാവ് ക്ഷേത്രം|പാറമേക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിലെ]] ഭഗവതിയും ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ തന്നെയായിരുന്നു പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്. പഴക്കത്തിൽ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം, [[ഊരകം അമ്മത്തിരുവടി ക്ഷേത്രം]], [[കൂടൽമാണിക്യം ക്ഷേത്രം]] എന്നിവയോളം വടക്കുംനാഥക്ഷേത്രത്തിനു പഴക്കമില്ല എന്നു ക്ഷേത്രസ്തോത്രമാലയിൽ നിന്നും മനസ്സിലാവുന്നു {{Ref|sthothramala}}. === യോഗാതിരിമാർ === തൃശ്ശുർ വടക്കുംനാഥക്ഷേത്ര ഭരണച്ചുമതല വഹിച്ചിരുന്ന [[നമ്പൂതിരി]]മാരാണ് യോഗാതിരിമാർ എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] നമ്പൂതിരിമാർ ആധിപത്യം സ്ഥാപിച്ചതോടെ വടക്കുംനാഥൻ ക്ഷേത്രം [[തൃശ്ശൂർ]] ഗ്രാമക്കാരായ നമ്പൂതിരിമാരുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായി. തൃശ്ശൂർ യോഗസങ്കേതത്തിൽനിന്നും തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നയാളായ യോഗാതിരിപ്പാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൻറെ ഭരണാധികാരിയായിരുന്നത്. യോഗാതിരിമാരുടെ കാലത്ത് ക്ഷേത്രത്തിൽ കുറ്റവിചാരണയ്ക്കും ശിക്ഷയ്ക്കും വരെ അധികാരമുണ്ടായിരുന്നു. [[ശക്തൻ തമ്പുരാൻ|ശക്തൻ തമ്പുരാന്റെ]] കാലത്തിനു മുൻപ് യോഗാതിരി അവരോധം അവസാനിപ്പിച്ചു. പിന്നീട് [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചിരാജാവ്]] നേരിട്ട് ക്ഷേത്രഭരണം ഏറ്റെടുക്കുകയും നിരവധി ക്ഷേത്രാചാര പരിഷ്കാരങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കുകയും ചെയ്തു. ഇന്ന് കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിൻറെ കീഴിലാണ് ക്ഷേത്രഭരണം നടക്കുന്നത്. === പടയോട്ടം === [[മൈസൂർ]] സുൽത്താനായിരുന്ന [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ|ടിപ്പുവിന്റെ]] [[പടയോട്ടം|പടയോട്ടകാലത്ത്]] വടക്കുംനാഥൻ ക്ഷേത്രത്തിനു കാര്യമായ നാശനഷ്ടങ്ങൾ സംഭവിച്ചതായി ചരിത്രം പറയുന്നില്ല. അതിൽ നിന്നും മനസ്സിലാവുന്നത് നിരവധിക്ഷേത്രങ്ങൾ നശിപ്പിച്ച ടിപ്പു, തൃശ്ശൂർ കടന്നു പോയിട്ടും ക്ഷേത്രേശബഹുമാനാർത്ഥം നശീകരണ പ്രവൃത്തികളിൽ നിന്നും മാറിനിന്നിരുന്നുവെന്നാണ്. തൃശ്ശൂരിലെ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളിലെ നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഈ പടയോട്ടത്തിൽ പൂർണ്ണമായോ ഭാഗികമായോ നശിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട് <ref>ഡോ. എ. ശ്രീധരമേനോൻ -- കേരളശില്പികൾ -- നാഷണൽ ബുക്ക് സ്റ്റാൾ, കോട്ടയം</ref>. === ജൈനക്ഷേത്രം === ക്ഷേത്രം ജൈനസങ്കേതമായിരുന്നു എന്നൊരു വാദഗതിയുണ്ട്. ഉപദേവനായ [[ഋഷഭൻ]] ജൈന തീർത്ഥങ്കരനായ [[ഋഷഭദേവൻ|ഋഷഭദേവനാണ്]] എന്നാണ് ഒരു നിഗമനം. ജൈനർ തത്ത്വചിന്തയിൽ പരാജയപ്പെട്ടപ്പോൾ വൈഷ്ണവർക്കും ശൈവർക്കും തുല്യ പ്രാധാന്യം നൽകി ഒരു ഹിന്ദുക്ഷേത്രമായി രൂപപ്പെടുകയാണ് ചെയ്തത്. ഋഷഭനെ തൊഴുമ്പോൾ ഭക്തന്മാർ തങ്ങളുടെ വസ്ത്രത്തിൽ നിന്നും ഒരു നൂലിഴ എടുത്ത് പ്രതിഷ്ഠാമൂർത്തിയുടെ സന്നിധിയിൽ സമർപ്പിച്ച് തൊഴുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഇത് പ്രതിഷ്ഠാമൂർത്തിയുടെ നഗ്നത മറയ്ക്കാൻ എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ്. ജൈനമുനി ദിഗംബരനായതു കൊണ്ടാണ് ഈ ആചാരം ഉടലെടുത്തത് എന്ന വാദഗതിയുമുണ്ട്.<ref>പി.ജി.രാജേന്ദ്രൻ രചിച്ച “ക്ഷേത്ര വിജ്ഞാനകോശം"</ref> === സാമൂതിരിയുടെ കീഴിൽ === ക്രി.വ. 1750 മുതൽ 1762 വരെ [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരും]], വടക്കുന്നാഥൻ ക്ഷേത്രവും [[സാമൂതിരി]]യുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു. സാമൂതിരി നടത്തിയ ഒരു [[തുലാഭാരം|തുലാഭാരത്തിന്റെ]] കരിങ്കൽത്തൂണ് ഒരു ചരിത്രസ്മാരകമായി ക്ഷേത്രമതിൽക്കെട്ടിനകത്ത് കാണാൻ സാധിക്കും. വടക്കേക്കര കോവിലകത്താണ്‌ (ഇന്നത്തെ [[ശക്തൻ തമ്പുരാൻ]] കോവിലകം) സാമൂതിരിയും സൈന്യവും അന്ന് പാർത്തിരുന്നത്. [[തലപ്പിള്ളി|തലപ്പിള്ളി രാജാക്കന്മാർ]], [[ചെങ്ങഴി നമ്പ്യാന്മാർ]] മുതലായവർ സാമൂതിരിയെ അന്ന് പിന്തുണച്ചിരുന്നു. 1762-ഓടെ [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിലെ]] രാജാവായിരുന്ന [[കാർത്തിക തിരുനാൾ രാമവർമ്മ|ധർമ്മരാജാ കാർത്തിക തിരുനാൾ രാമവർമ്മയുടെ]] സഹായത്തോടെ കൊച്ചി രാജാവ് സാമൂതിരിയെ തുരത്തി തൃശ്ശൂരിന്റെ ഭരണം തിരിച്ചു പിടിച്ചുവെന്നു ചരിത്രം. === ശക്തൻ തമ്പുരാൻ === [[പ്രമാണം:Vadakkunnathan Temple- south.JPG|ലഘുചിത്രം|250px|വടക്കുംനാഥ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നട]] വെള്ളാരപ്പിള്ളി കോവിലകത്ത് 1751-ൽ ജനിയ്ക്കുകയും 1769-മുതൽ കൊച്ചിരാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗധേയം നിർണ്ണയിയ്ക്കുന്ന ഇളമുറ തമ്പുരാനായും പിന്നെ 1790-ൽ കൊച്ചിരാജാവായും മാറുകയും ചെയ്ത [[ശക്തൻ തമ്പുരാൻ|രാമവർമ്മ ശക്തൻതമ്പുരാന്റെ]] കാലത്താണ് തൃപ്പൂണിത്തുറയിൽനിന്നും കൊച്ചിയുടെ ഭരണസിരാകേന്ദ്രം തൃശ്ശിവപേരൂർ നഗരത്തിലേക്ക് മാറ്റപ്പെട്ടത്. തമ്പുരാന് തൃശ്ശൂരിനോടും വടക്കുംനാഥക്ഷേത്രത്തോടുമുണ്ടായിരുന്ന ആത്മബന്ധമാണ് ഇതിനൊരു കാരണം. ശക്തൻ തമ്പുരാനാണ് തൃശ്ശിവപേരൂരിന്റെ സാംസ്കാരിക തനിമയിൽ തിലകക്കുറിയായി ശോഭിക്കുന്ന തൃശൂർപൂരം തുടങ്ങിവെച്ചത്. ക്രി. വർഷം 1797 (കൊ.വർഷം 972 മേടം മാസം) ലാണ് ആദ്യമായി തൃശ്ശൂർപൂരമെന്ന മഹോത്സവം വടക്കുന്നാഥ ക്ഷേത്രാങ്കണത്തിൽ അരങ്ങേറുന്നത്.<ref>ശ്രീ പാറമേക്കാവ് ക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യം -- പി.ആർ. രവിചന്ദ്രൻ</ref> അമാനു‌ഷപ്രഭാവനായിരുന്ന ശക്തൻ തമ്പുരാൻ തിരുമനസ്സിലേക്കുറിച്ച് കേട്ടിട്ടില്ലാത്തവരായി കേരളത്തിലാരും തന്നെ ഉണ്ടായിരിയ്ക്കുമെന്നു തോന്നുന്നില്ല എന്നാണ് ഐതിഹ്യമാല കർത്താവായ കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനത്തിലെ ആമുഖത്തിൽ എഴുതിയിരിയ്ക്കുന്നത്. തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിനു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് ഇലഞ്ഞിത്തറയിൽ ഉണ്ടായിരിക്കുമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിനു മുൻപിൽ അരങ്ങേറിയ ചെണ്ടമേളം പിന്നീട് പ്രശസ്തമാവുകയും ഇലഞ്ഞിത്തറമേളം എന്നറിയപ്പെടുകയും ചെയ്തു.<ref>ഐതിഹ്യമാല/കൊച്ചി ശക്തൻതമ്പുരാൻ തിരുമനസ്സുകൊണ്ട് -- കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി -- കറന്റ് ബുക്സ്, കോട്ടയം</ref> == പേരിനു പിന്നിൽ == ശിവപെരുമാളിന്റെ സ്ഥലം എന്നർത്ഥമുള്ള '''തിരു-ശിവ-പേരൂർ''' ആണ് [[തൃശ്ശിവപേരൂർ|തൃശ്ശിവപേരൂരും]] പിന്നീട് തൃശ്ശൂരും ആയിതീർന്നത്. തൃശ്ശൂർ വടക്കുംനാഥക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠാമൂർത്തികൾ നാലാണ്; ശ്രീപരമശിവൻ, ശ്രീ പാർവതി, ശ്രീരാമസ്വാമി, ശങ്കരനാരായണമൂർത്തി. ശിവപാർവതിമാർ ഏറ്റവും വടക്കുഭാഗത്തും ശ്രീരാമൻ തെക്കുഭാഗത്തും ശങ്കരനാരായണസ്വാമി മദ്ധ്യഭാഗത്തും കുടികൊള്ളുന്നു. വടക്കുഭാഗത്തുള്ള ശിവപ്പെരുമാൾക്കാണ് ഇവിടെ ക്ഷേത്രാചാരപ്രകാരം ഏറ്റവും പ്രാധാന്യവും, പ്രശസ്തിയും. വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള ശിവന്റെ പേരിൽ അറിയപ്പെട്ട ക്ഷേത്രം പിന്നീട് വടക്കുംനാഥക്ഷേത്രമായതായും കരുതുന്നു <ref>സ്ഥലനാമ കൗതുകം -- പ്രൊഫ.പി.എ.രാമചന്ദ്രൻ നായർ -- റെയിൻബൊ പബ്ലിഷേസ്</ref> കേരളം ശൈവാധിപത്യത്തിൽ ആയിരുന്നതിനാൽ വടക്കേ അറ്റത്ത് പ്രതിഷ്ഠിച്ച ശിവനാണ് നാഥൻ എന്നു പിന്നീട് സങ്കല്പമുണ്ടായി. “വടക്ക് നാഥൻ“ എന്ന ശൈവ സങ്കല്പം കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കുന്നാഥൻ എന്ന പേർ നേടിക്കൊടുത്തു.<ref>പി.ജി.രാജേന്ദ്രൻ രചിച്ച “ക്ഷേത്ര വിജ്ഞാനകോശം”</ref> ==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി== === ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും === ==== ക്ഷേത്രപരിസരം ==== തൃശ്ശൂർ നഗരത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്ക്, '''ഋഷഭാദ്രി''' എന്ന് പേരുള്ള ഒരു കൊച്ചുകുന്നിന്റെ മുകളിലാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ക്ഷേത്രദർശനം. ഇന്നത്തെ തൃശ്ശൂർ നഗരം മുഴുവൻ പണിതിരിയ്ക്കുന്നത് വടക്കുംനാഥക്ഷേത്രത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയാണ്. '''സ്വരാജ് റൗണ്ട്''' എന്ന് പേരുള്ള നഗരത്തിലെ പ്രധാന വീഥി, ക്ഷേത്രത്തെ വലംവച്ചാണ് കടന്നുപോകുന്നതെന്നതിനാൽ തൃശ്ശൂരിലെത്തുന്ന എല്ലാവരും ക്ഷേത്രത്തെ ഭാഗികമായെങ്കിലും വലംവയ്ക്കുകയാണ്. '''[[തേക്കിൻ‌കാട് മൈതാനം|തേക്കിൻകാട് മൈതാനം]]''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന അതിവിശാലമായ ഒരു മൈതാനം ക്ഷേത്രത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുണ്ട്. നഗരത്തിലെ പല പ്രധാന പരിപാടികളും ഇവിടെയാണ് നടക്കാറുള്ളത്. മൈതാനത്തിന് നടുവിലുള്ള റോഡ് ടാർ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. നിരവധി മരങ്ങൾ ഇവിടെ തഴച്ചുവളരുന്നുണ്ട്. ഈ മൈതാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രദേശം ഒരുകാലത്ത് വൻ കാടായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. വന്യമൃഗങ്ങൾ സ്വൈരവിഹാരം നടത്തിയിരുന്ന ഈ കാട് വെട്ടിത്തെളിച്ചത് ശക്തൻ തമ്പുരാനാണത്രേ. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തും ഗോപുരങ്ങൾ പണികഴിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവയിൽ പടിഞ്ഞാറും കിഴക്കുമുള്ള ഗോപുരങ്ങളിലൂടെ ഭക്തർക്ക് പ്രവേശനം അനുവദിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. തെക്കേ ഗോപുരം, തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിനും ശിവരാത്രിയ്ക്കും മാത്രമേ തുറക്കൂ. താരതമ്യേന ചെറുതും അനാകർഷകവുമായ വടക്കേ ഗോപുരം, ശാന്തിക്കാർക്ക് മാത്രം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ള വഴിയാണ്. വടക്കേ ഗോപുരമൊഴിച്ചുള്ള മൂന്ന് ഗോപുരങ്ങളും റോഡിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ കാണാൻ സാധിയ്ക്കുന്നവയാണ്. പടിഞ്ഞാറും തെക്കുമുള്ള ഗോപുരങ്ങൾക്ക് മൂന്നുനിലകളും, മറ്റുള്ളവയ്ക്ക് രണ്ടുനിലകളും കാണാം. നാല് ഗോപുരങ്ങളും അത്യപൂർവ്വമായ ശില്പങ്ങളാൽ അലംകൃതമാണ്. ===== മൂന്ന് ആൽമരങ്ങൾ ===== പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തുനിന്ന് നഗരത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശിയ്ക്കുന്നവർ ആദ്യം കാണുന്നത് വലിയൊരു [[പേരാൽ]] വൃക്ഷവും, അതിന് ചുവട്ടിലുള്ള കൊച്ചു ഗണപതിക്ഷേത്രവുമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മൂന്ന് പ്രധാന ആൽമരങ്ങളിൽ നടുക്കുള്ളത് എന്ന അർത്ഥത്തിൽ '''നടുവിലാൽ''' എന്ന പേരിലാണ് ഈ പേരാൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. നടുവിലാൽത്തറയിലെ ഗണപതിക്ഷേത്രം ചെറുതാണെങ്കിലും അത്യാകർഷകമാണ്. ഏകദേശം അരയടി മാത്രം ഉയരം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചു ഗണപതിവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനം നൽകുന്ന അപൂർവം ഗണപതിക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണിത്. റോഡിനോട് ചേർന്ന് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതായതിനാൽ ഇവിടെ ഇറങ്ങി വന്ദിയ്ക്കുക അസാധ്യമാണ്. അതിനാൽ, ഇതിന് മുന്നിലൂടെ യാത്ര ചെയ്യുന്ന ഭക്തർ നാണയം വലിച്ചെറിയുകയാണ് പതിവ്. നാളികേരം ഉടയ്ക്കുന്നതാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്. ഇതിനായി പ്രത്യേകസ്ഥലം ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് ഒരുക്കിവച്ചിട്ടുണ്ട്. നടുവിലാൽ കൂടാതെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് '''നായ്ക്കനാൽ''' എന്നും തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് '''മണികണ്ഠനാൽ''' എന്നും പേരുകളിൽ വേറെയും പേരാലുകളുണ്ട്. ഇവയിൽ നായ്ക്കനാൽത്തറയിൽ ദേവപ്രതിഷ്ഠകളില്ല. മണികണ്ഠനാൽത്തറയിൽ മറ്റൊരു ചെറിയ ക്ഷേത്രം പണികഴിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[വള്ളി (പുരാണകഥാപാത്രം)|വള്ളി]], [[ദേവയാനി]] എന്നീ രണ്ട് പത്നിമാരോടുകൂടി [[മയിൽ]]പ്പുറത്തിരിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ള സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയും ഗണപതിയുമാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠകൾ. ഇരുവരും കിഴക്കോട്ട് ദർശനം നൽകുന്നു. മേൽപ്പറഞ്ഞ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളും ഒരു നൂറ്റാണ്ടിൽത്താഴെക്കാലം മാത്രം പഴക്കമുള്ളവയാണ്. ഇപ്പോൾ രണ്ടും വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉപക്ഷേത്രങ്ങളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നായ്ക്കനാലിനും മണികണ്ഠനാലിനും സമീപത്തായി വാഹനങ്ങൾക്ക് പോകാനുള്ള വഴി നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്. പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിന് അടുത്തുതന്നെയാണ് വാഹനപാർക്കിങ് സൗകര്യവും ഒരുക്കിയിരിയ്ക്കുന്നത്. ===== ശ്രീമൂലസ്ഥാനവും പടിഞ്ഞാറേ നടയും ===== ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിന് മുന്നിൽ അല്പം വടക്കോട്ടുമാറി മറ്റൊരു ആൽമരം കാണാം. ഇതാണ് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം'''. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഭഗവാൻ ആദ്യം കുടികൊണ്ട സ്ഥലമായതുകൊണ്ടാണ് ഇവിടം ഈ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്ത് വന്ദിച്ചിട്ടേ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രവേശിയ്ക്കാവൂ എന്നാണ് ചിട്ട. ഇവിടെ നിത്യവും രണ്ടുനേരം വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. ഇവിടെയുള്ള ആൽത്തറയിൽ ഇരിയ്ക്കുന്നതും കിടക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. ഗോപുരത്തിന്റെ നേരെ മുന്നിലായി ഒരു [[അരയാൽ]]മരം കാണാം. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ [[ബ്രഹ്മാവ്|ബ്രഹ്മാവും]] നടുക്ക് വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. തന്മൂലം, അരയാലിനെ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമായി]] കണക്കാക്കിവരുന്നു. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് ഉത്തമമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഗോപുരത്തിനും നടുവിലാലിനും ഇടയിലുള്ള ഭാഗത്താണ് തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിലെ ചെറുപൂരങ്ങൾ (പാറമേക്കാവ്, [[തൃശ്ശൂർ തിരുവമ്പാടി ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|തിരുവമ്പാടി]] എന്നിവയൊഴികെയുള്ള എട്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾ) സമ്മേളിയ്ക്കുന്നത്. ശിവരാത്രിയോടും തിരുവാതിരയോടും അനുബന്ധിച്ച് സ്റ്റേജ് കെട്ടുന്നതും ഇവിടെത്തന്നെയാണ്. പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിന് വടക്കുവശത്ത് ചെരുപ്പ് പാർക്കിങ് കേന്ദ്രം കാണാം; തെക്കുഭാഗത്ത് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന് കീഴിലുള്ള ഒരു 'എ' ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ് വടക്കുന്നാഥൻ ദേവസ്വം. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ തൃശ്ശൂർ ഗ്രൂപ്പ് ആസ്ഥാനവും ഇവിടെത്തന്നെയാണ്. ===== ക്ഷേത്രക്കുളങ്ങളും ആനത്താവളവും മേൽശാന്തിമഠവും ===== ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കേ ഗോപുരത്തിനടുത്താണ് കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന് കീഴിലുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ ആനകളെ പാർപ്പിയ്ക്കുന്നതിനായി നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ള പ്രത്യേക സങ്കേതം. ഇവിടെത്തന്നെയായി വ്യത്യസ്ത വലുപ്പത്തിലുള്ള രണ്ട് ക്ഷേത്രക്കുളങ്ങളും കാണാം. ഇവയിൽ, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തുള്ള ചെറിയ കുളത്തിന് '''സൂര്യപുഷ്കരിണി''' എന്നും കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള വലിയ കുളത്തിന് '''ചന്ദ്രപുഷ്കരിണി''' എന്നും പേരുകളുണ്ട്. സൂര്യപുഷ്കരിണി അഭിഷേകത്തിനും നിവേദ്യത്തിനുമുള്ള ജലം എടുക്കുന്നതിനായാണ് നിർമ്മിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രവളപ്പിൽ [[കിണർ]] കുഴിച്ചിട്ടില്ല. ഭഗവാന്റെ ജട ക്ഷേത്രമതിലകം മുഴുവൻ അഴിഞ്ഞുകിടക്കുകയാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നതുകൊണ്ടാണിത്. ഇതുകൊണ്ടാണ് പുറത്തുനിന്ന് ജലം കൊണ്ടുവരുന്നത്. ചന്ദ്രപുഷ്കരിണിയാണ് ശാന്തിക്കാർക്കും ഭക്തർക്കും കുളിയ്ക്കാനുള്ള കുളം. ഏറെക്കാലം നാശോന്മുഖമായിക്കിടന്ന ഈ കുളങ്ങൾ 2015-ലാണ് ശുദ്ധീകരിച്ചത്. സമീപത്തായിത്തന്നെ മേൽശാന്തിമഠവും കാണാം. [[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമല]], [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂർ]], [[വൈക്കം മഹാദേവക്ഷേത്രം|വൈക്കം]] തുടങ്ങിയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതുപോലെ വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിലും പുറപ്പെടാശാന്തി സമ്പ്രദായമാണ് അനുവർത്തിച്ചുവരുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിൽ നാല് മേൽശാന്തിമാരാണുള്ളത്. ഇവരിൽ ഒരാൾ ശിവപാർവ്വതിമാർക്കും, രണ്ടാമത്തെയാൾ ശങ്കരനാരായണസ്വാമിയ്ക്കും, മൂന്നാമത്തെയാൾ ശ്രീരാമസ്വാമിയ്ക്കും, നാലാമത്തെയാൾ ഗണപതിഭഗവാന്നും പൂജ കഴിയ്ക്കുന്നു. ഇവർ മൂന്നുമാസം കൂടുമ്പോൾ വച്ചുമാറുന്നുണ്ട് എന്നതിനാൽ ഒരാൾക്ക് ഒരു വർഷം എല്ലാവരെയും പൂജിയ്ക്കാനുള്ള അവസരം ലഭിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗം [[തൃശ്ശൂർ കോർപ്പറേഷൻ]] വക [[നെഹ്റു പാർക്ക്|നെഹ്റു പാർക്കിനായി]] വിട്ടുകൊടുത്തിരിയ്ക്കുന്നു. തൃശ്ശൂരിലെ കുട്ടികളുടെ പ്രധാന കളിസ്ഥലമാണ് ഇവിടം. [[ഊഞ്ഞാൽ|ഊഞ്ഞാലുകളും]] [[സ്ലൈഡ്|സ്ലൈഡുകളും]] വാഹനങ്ങളുടെ മാതൃകകളുമൊക്കെയായി നിരവധി ആകർഷണങ്ങൾ ഇവിടെ കാണാം. ഇതിനപ്പുറത്തുള്ള ഭാഗത്താണ് പൂരക്കാലത്ത് വിശേഷാൽ പ്രദർശനം നടത്തുന്നത്. നിരവധി കടകളും സർക്കാർ-അർദ്ധസർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളും ഇതിൽ പങ്കാളികളാകാറുണ്ട്. ==== മതിലകം ==== കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും വലിയ മതിലകമുള്ള ക്ഷേത്രമാണ് തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രം. ഏകദേശം ഇരുപത് ഏക്കർ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഈ മതിലകത്ത് നിരവധി വൃക്ഷങ്ങൾ തഴച്ചുവളരുന്നുണ്ട്. [[അത്തി]], [[ഇത്തി]], അരയാൽ, പേരാൽ, [[ഇലഞ്ഞി]], [[വഞ്ഞി]], [[കടമ്പ്]], [[കൂവളം]], [[നാഗലിംഗം]] തുടങ്ങിയവ അവയിൽ സവിശേഷപ്രാധാന്യം അർഹിയ്ക്കുന്നു. ചെറുതും വലുതുമായ വൃക്ഷലതാദികൾ ക്ഷേത്രാന്തരീക്ഷത്തെ ശുദ്ധീകരിച്ചുകൊണ്ട് നിലകൊള്ളുന്നു. പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിലൂടെ അകത്തുകടക്കുമ്പോൾ ആദ്യം കാണുന്നത് [[ശിവലിംഗം|ശിവലിംഗരൂപത്തിലുള്ള]] ഒരു സ്വയംഭൂശിലയാണ്. '''കലിശില''' എന്നാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്. ഈ ശില എന്നും വളർന്നുകൊണ്ടിരിയ്ക്കുകയാണെന്നും ഇത് പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിന്റെ അത്രയും ഉയരം വച്ചാൽ അന്ന് ലോകം അവസാനിയ്ക്കുമെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ, ക്ഷേത്രദർശനം കഴിഞ്ഞിട്ടേ ഇവിടെ ആൾക്കാർ വന്ദിയ്ക്കാറുള്ളൂ. ഇതിനടുത്തായി ചെറിയൊരു ഇലഞ്ഞിമരം കാണാം. കൂവളം പോലെ ശിവഭഗവാന് ഏറെ പ്രിയപ്പെട്ടതാണ് ഇലഞ്ഞിയും എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന ഇലഞ്ഞിമരം, കാലപ്പഴക്കം കാരണം 2001-ൽ കടപുഴകി വീണു. പകരം വച്ചുപിടിപ്പിച്ച ഇലഞ്ഞി, ഇപ്പോഴും ശൈശവദശ കടന്നിട്ടില്ല. പാറമേക്കാവിലമ്മയുടെ മൂലസ്ഥാനം ഇവിടെയാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ഈ വിശ്വാസത്തിന് ഉപോദ്ബലകമാണ് തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിന് പാറമേക്കാവിലമ്മയുടെ പേരിൽ നടത്തപ്പെടുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഇലഞ്ഞിത്തറമേളം. ഇന്നും പാറമേക്കാവിലെ ദീപാരാധനയുടെ സമയത്ത് ഇവിടെ വിളക്ക് കൊളുത്താറുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊടികയറി ഉത്സവമില്ലാത്തതിനാൽ കൊടിമരം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടില്ല. നാലമ്പലത്തിനകത്തേയ്ക്കുള്ള മൂന്ന് കവാടങ്ങൾക്കും മുന്നിലായി അസാമാന്യ വലുപ്പമുള്ള മൂന്ന് ബലിക്കല്ലുകൾ കാണാം. അകത്തെ ശ്രീകോവിലുകൾക്കുള്ള വലുപ്പത്തെ സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഇവയുടെ ഉയരം. അസാമാന്യ ഉയരം കാരണം പുറത്തുനിന്ന് നോക്കിയാൽ പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാൻ സാധിയ്ക്കില്ല. ====== ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രം ====== ഇലഞ്ഞിത്തറയിൽ തൊഴുതശേഷം മുന്നോട്ട് നടന്നാൽ വടക്കുവശത്ത്, പ്രത്യേക രീതിയിൽ നിർമ്മിച്ച ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിൽ കാണാം. ശ്രീകൃഷ്ണനാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. ഗോശാലകൃഷ്ണനായാണ് സങ്കല്പം. അതിനാൽ, ശ്രീകോവിലും പ്രദക്ഷിണവഴിയും ഒരുമിച്ചാണ് നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഇടുങ്ങിയ ഒരു വഴിയിലൂടെ വേണം ശ്രീകൃഷ്ണശ്രീകോവിലിന് മുന്നിലെത്താൻ. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന മനോഹരമായ ശിലാവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെ ഭഗവാന്. കിഴക്കോട്ടാണ് ദർശനം. ഒരു കയ്യിൽ കാലിക്കോലും മറുകയ്യിൽ ഓടക്കുഴലും പിടിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭാവത്തിലാണ് വിഗ്രഹം. ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ|വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരാണെന്ന്]] വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അതിനുപിന്നിൽ ഒരു കഥയുണ്ട്: ഒരിയ്ക്കൽ, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ ക്ഷേത്രദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ഇപ്പോഴത്തെ ശ്രീകൃഷ്ണശ്രീകോവിലിന്റെ സ്ഥാനത്ത് നിറയെ പശുക്കൾ ഓടിക്കളിച്ചുനടക്കുന്നത് കാണാനിടയായി. എന്താണ് കാരണമെന്ന് അന്വേഷിച്ചുനോക്കിയപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് കാണാൻ സാധിച്ചത് പശുക്കൾക്ക് നടുവിലിരുന്ന് ഓടക്കുഴലൂതുന്ന ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാനെയാണ്! ഈ ദർശനത്തിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കാണ് അദ്ദേഹം ഇവിടെ ശ്രീകൃഷ്ണപ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഗോക്കളോടൊപ്പം കണ്ടതിനാൽ സങ്കല്പം ഗോശാലകൃഷ്ണനായി. [[അഷ്ടമിരോഹിണി]]ദിവസം ഇവിടെ പ്രത്യേകം പൂജകൾ നടത്താറുണ്ട്. ====== കൂത്തമ്പലം ====== ശ്രീകൃഷ്ണശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്തായി പ്രസിദ്ധമായ [[കൂത്തമ്പലം]] പണികഴിപ്പിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. കേരളത്തിൽ ഇന്നുള്ളവയിൽ വച്ച് ഏറ്റവും വലുതും ലക്ഷണമൊത്തതുമായ കൂത്തമ്പലമാണിത്. ദീർഘചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത കൂത്തമ്പലത്തിന് ഏകദേശം 23½ അടി നീളവും 17½ അടി വീതിയും കാണും. ഇതിന്റെ മേൽക്കൂര പൂർണ്ണമായും ചെമ്പുമേഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ, ഇപ്പോൾ ഇതിൽ [[ക്ലാവ്]] പിടിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. മൂന്ന് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടങ്ങൾ ഇതിനുമുകളിൽ തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ആദ്യരൂപം പെരുന്തച്ചൻ നിർമ്മിച്ചതാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. പിന്നീട് പലകാലത്തായി ഇത് പുതുക്കിപ്പണിതെങ്കിലും നിർമ്മാണകാലഘട്ടം സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്ന ഒരു ശിലാഫലകം ഇന്നും കൂത്തമ്പലത്തിന് അടിയിൽ കാണാൻ സാധിയ്ക്കും. കൂത്തമ്പലത്തിനകത്ത് ഏകദേശം പതിനാറ് വലിയ തൂണുകൾ കാണാം. മനോഹരമായ ചുവർച്ചിത്രങ്ങളും ദാരുശില്പങ്ങളും കൊണ്ട് അവ അലങ്കരിച്ചുവച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ഒത്ത നടുവിൽ രംഗപീഠം. [[കൂത്ത്|കൂത്തിന്]] ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന [[മിഴാവ്|മിഴാവും]] ഒരു വലിയ നിലവിളക്കും ഇവിടെ കാണാം. വിശേഷദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കൂത്തും [[കൂടിയാട്ടം|കൂടിയാട്ടവും]] പതിവുണ്ട്. നിരവധി പ്രശസ്ത കലാകാരന്മാർ ഇവിടെ വന്ന് കൂത്തും കൂടിയാട്ടവും അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ===== വിൽക്കുഴിയും ശിവപ്രതിമയും പരശുരാമനും ===== വടക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ എപ്പോഴും വെള്ളം നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ഒരു കുഴിയുണ്ട്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം, [[കിരാതമൂർത്തി]]യായ പരമശിവനുമായുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലിനിടെ [[അർജ്ജുനൻ|അർജ്ജുനന്റെ]] വില്ലായ [[ഗാണ്ഡീവം]] തട്ടിയുണ്ടായതാണ് ഈ കുഴി. തന്മൂലം, ഇതിന് '''വിൽക്കുഴി''' എന്ന പേരുവന്നു. ഇവിടെ കാലുകഴുകി വേണം ശ്രീകൃഷ്ണനെ വന്ദിയ്ക്കാൻ എന്നാണ് ചിട്ട. എന്നാൽ, ഇന്നിത് പ്രായോഗികമാകാറില്ല. കാലാവസ്ഥാഭേദമില്ലാതെ തുല്യമായ അളവിൽ ഇവിടെ വെള്ളമുണ്ടാകും എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. വടക്കേ ഗോപുരത്തിനടുത്ത്, മരങ്ങൾക്ക് നടുവിലായി ഒരു ജലധാരയും, അതിന്റെയും നടുവിലായി ശിവഭഗവാന്റെ ഒരു ചെറിയ പളുങ്കുശില്പവും കാണാം. ഇവയ്ക്ക് അധികം പഴക്കമില്ല. ശിവപ്രതിമയിൽ നിന്ന് യന്ത്രസഹായത്തോടെ ജലം ഒഴുക്കി താഴെയുള്ള ജലധാരയിൽ പതിപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഇവിടെയുള്ള രീതി. പിന്നെയും മുന്നോട്ട് നടന്നാൽ ചെറിയൊരു തറ കാണാം. ഇത് പരശുരാമസങ്കല്പമുള്ള തറയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം, ക്ഷേത്രപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കുശേഷം ഇവിടെ വച്ചാണ് പരശുരാമൻ അന്തർദ്ധാനം ചെയ്തത്. എന്നാൽ, ഇന്നും ഇവിടെ പരശുരാമസാന്നിദ്ധ്യമുണ്ടെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന്റെ ഉപോദ്ബലകമായി ഇവിടെ നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. പരശുരാമൻ [[ക്ഷത്രിയൻ|ക്ഷത്രിയവിരോധിയായതിനാൽ]] ഇവിടെ ക്ഷത്രിയർക്ക് പ്രവേശനമില്ല. ===== സിംഹോദരനും കാശീവിശ്വനാഥനും ===== പരശുരാമനെ തൊഴുത് വീണ്ടും മുന്നോട്ട് നടന്നാൽ ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനോടുചേർന്ന് കിഴക്കുഭാഗത്ത് ഇരുനിലകളോടുകൂടിയ ഒരു കൊച്ചുശ്രീകോവിൽ കാണാം. ശിവഭൃത്യനായ സിംഹോദരനാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിന്റെ നിർമ്മാണച്ചുമതല ഏറ്റെടുത്ത സിംഹോദരൻ, ഏറെസമയം കഴിഞ്ഞും കൈലാസത്തിൽ മടങ്ങിയെത്താതായപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തെ അന്വേഷിച്ചുപോയ ശിവപാർവ്വതിമാർ, തങ്ങൾക്ക് നിർമ്മിച്ച ശ്രീകോവിലിൽ സിംഹോദരനെ കണ്ടെത്തുകയും കോപിഷ്ഠനായ ഭഗവാൻ, സിംഹോദരനെ ചവിട്ടുകയും അടുത്തുള്ള കുഴിയിൽ ചെന്നുവീണ സിംഹോദരനോട് തുടർന്ന് എന്നും അവിടെത്തന്നെ നിലകൊള്ളാൻ പറയുകയുമായിരുന്നത്രേ! അങ്ങനെയാണ് ഇവിടെ ഈ പ്രതിഷ്ഠ വന്നത്. അരണ്ട ഒരു വിളക്കുള്ള ഇവിടെ വിഗ്രഹരൂപം വ്യക്തമല്ലെങ്കിലും ദേവന്റെ പേര് അന്വർത്ഥമാക്കും വിധം വയർ ഭാഗത്ത് ഒരു സിംഹത്തിന്റെ രൂപം കൊത്തിവച്ചിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം. സിംഹോദരന് നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ടെന്നല്ലാതെ വഴിപാടുകൾ ഒന്നും തന്നെയില്ല. സിംഹോദരനെ തൊഴുത് വടക്കോട്ട് നടന്നുപോകുന്ന ഭക്തർ, അതിനടുത്തായി നാലമ്പലച്ചുവരിൽ കാണുന്ന, ത്രികോണാകൃതിയിലുള്ള ദ്വാരത്തിലൂടെ വടക്കുന്നാഥന്റെ താഴികക്കുടം കണ്ടുതൊഴുന്നു. തുടർന്ന് വീണ്ടും നടന്നുപോയി ഒരു ബലിക്കല്ലിനടുത്തെത്തുമ്പോൾ, അവിടെനിന്ന് വടക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞുനിന്ന് [[കാശി വിശ്വനാഥക്ഷേത്രം|കാശീവിശ്വനാഥനെ]] വന്ദിയ്ക്കുന്നു. കാശീവിശ്വനാഥൻ തന്നെയാണ് വടക്കുന്നാഥൻ എന്ന വിശ്വാസത്തെ അനുസ്മരിപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ ആചാരം. പണ്ടുകാലത്ത് കാശിയിൽ പോയാൽ മടങ്ങിവരില്ല എന്നൊരു വിശ്വാസമുണ്ടായിരുന്നതിനാൽ ഇവിടെനിന്ന് തിരിച്ചുനടക്കരുതെന്നാണ് ചിട്ട. എന്നാൽ, ഇന്ന് ഇത് അധികം പേരും പാലിയ്ക്കുന്നില്ല. ഇവിടെ കാശീവിശ്വനാഥസാന്നിദ്ധ്യം വന്നതിനുപിന്നിൽ ഒരു കഥയുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: പണ്ട്, ഇവിടെ ഭജനമിരുന്ന ഭക്തനായ ദേശമംഗലം നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് കാശിയിൽ പോകണമെന്ന അതിയായ ആഗ്രഹം തോന്നിയപ്പോൾ തന്റെ ശ്രീകോവിലിന് പുറകിലുള്ള ഒരു വഴിയിലൂടെ ഭഗവാൻ അതിന് വഴി അനുവദിച്ചുകൊടുക്കുകയും, അതനുസരിച്ച് കാശിയിൽ പോയ അദ്ദേഹം ഗംഗാസ്നാനവും വിശ്വനാഥദർശനവും നടത്തി ഏതാനും മണിക്കൂറുകൾക്കുള്ളിൽ തിരിച്ചുവരികയും ചെയ്തു! സിംഹോദരന്റെ ശ്രീകോവിലിനടുത്തുള്ള ബലിക്കല്ലിരിയ്ക്കുന്ന വഴിയിലൂടെയാണ് നമ്പൂതിരി കാശിയ്ക്ക് പോയത്. തുടർന്ന് ആ വഴി അടച്ചു. ഈ വഴിയിലൂടെ ഗംഗയും ശ്രീലകത്ത് വരുമെന്ന് പാർവ്വതിയ്ക്ക് തോന്നിയതുമൂലമാണത്രേ ഈ വഴി അടച്ചതെന്ന് വിശ്വാസമുണ്ടായിരുന്നു. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി ആ ബലിക്കല്ല് കല്ലുകൊണ്ട് അടച്ചിടുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. 2006-ൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന ദേവപ്രശ്നത്തെത്തുടർന്ന് ഇത് നിരോധിച്ചെങ്കിലും ഇന്നും ഇത് ചില ഭക്തർ ചെയ്യാറുണ്ട്. ===== ചിദംബരനടരാജനും രാമനാഥസ്വാമിയും ===== സിംഹോദരനെയും കാശീവിശ്വനാഥനെയും തൊഴുത് പ്രധാന വഴിയിലൂടെ പ്രദക്ഷിണം വച്ചുവരുമ്പോൾ തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ ഒരു ചെറിയ തറ കാണാം. ''ശംഭുത്തറ'' എന്നാണ് ഇതിന്റെ പേര്. ഇവിടെ കയറിനിന്ന് വടക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞുനിന്ന് [[ചിദംബരം നടരാജക്ഷേത്രം|ചിദംബരനടരാജനെയും]] കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞുനിന്ന് [[രാമേശ്വരം|രാമേശ്വരത്തെ]] രാമനാഥസ്വാമിയെയും വന്ദിയ്ക്കുന്നു. [[തമിഴ്നാട്|തമിഴ്നാട്ടിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ശിവക്ഷേത്രങ്ങളാണ് [[ചിദംബരം|ചിദംബരവും]] രാമേശ്വരവും. [[നടരാജൻ|നടരാജഭാവത്തിൽ]] ശിവൻ കുടികൊള്ളുന്ന അപൂർവ്വം ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നായ ചിദംബരം ക്ഷേത്രം, പ്രതിഷ്ഠാമൂർത്തി തന്നെ ശീവേലിമൂർത്തിയായും വരുന്ന ഏക ക്ഷേത്രം കൂടിയാണ്. പ്രസിദ്ധമായ പഞ്ചഭൂതലിംഗസ്ഥാനങ്ങളിൽ അവസാനത്തേതായ ആകാശലിംഗപ്രതിഷ്ഠയുള്ള ക്ഷേത്രം കൂടിയാണ് ഇവിടം. രാമേശ്വരം ക്ഷേത്രമാണെങ്കിൽ, ഐതിഹ്യപ്രകാരം [[രാവണൻ|രാവണവധത്തെത്തുടർന്നുണ്ടായ]] ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം തീർക്കാൻ ശ്രീരാമൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ക്ഷേത്രമാണ്. പ്രസിദ്ധമായ പന്ത്രണ്ട് [[ജ്യോതിർലിംഗം|ജ്യോതിർലിംഗങ്ങളിൽ]] ഒന്നുകൂടിയാണ് രാമേശ്വരം. ഇരുക്ഷേത്രങ്ങളിലേയ്ക്കും നോക്കി വന്ദിയ്ക്കുന്നതിനുള്ള സൗകര്യം ഇവിടെ വന്നതിനുപിന്നിലും ഒരു കഥയുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഒരിയ്ക്കൽ, സർപ്പരാജാവായ [[അനന്തൻ]] നന്ദിയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഇവിടെത്തുകയും ഈ തറയിലിരുന്ന് താണ്ഡവനൃത്തം ദർശിയ്ക്കുകയും ചെയ്തുവെന്ന് ഐതിഹ്യമുണ്ട്. വടക്കോട്ട് നോക്കിയപ്പോൾ ചിദംബരത്ത് ആനന്ദതാണ്ഡവമാടുന്ന പരമശിവനെ കണ്ട അനന്തൻ, തുടർന്ന് കിഴക്കോട്ട് നോക്കിയപ്പോൾ രാമേശ്വരത്തും സമാനമായ കാഴ്ച കാണുകയുണ്ടായി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ഇന്നും ഭക്തർ ഇവിടങ്ങളിലേയ്ക്ക് നോക്കി ദർശിയ്ക്കുന്നത്. മുന്നിലുള്ള പടിക്കെട്ടുകളിലൂടെ ശംഭുത്തറയിൽ കയറി ഇരുപ്രതിഷ്ഠകളെയും വന്ദിച്ചശേഷം വലതുവശത്തെ പടിക്കെട്ടുകളിലൂടെ ഇറങ്ങണമെന്നാണ് ആചാരം. ===== ഊരകത്തമ്മയും കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മയും കൂടൽമാണിക്യസ്വാമിയും ===== ചിദംബരനടരാജനെയും രാമനാഥസ്വാമിയെയും വന്ദിച്ച് ശംഭുത്തറയിൽ നിന്നിറങ്ങി പ്രദക്ഷിണമായി വന്ന് തെക്കേ ഗോപുരത്തിനടുത്തെത്തുമ്പോൾ അവിടെനിന്ന് തെക്കോട്ട് നോക്കി കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മയെ വന്ദിയ്ക്കുന്ന പതിവുണ്ട്. കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രം എന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്ന കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതിക്ഷേത്രം, തൃശ്ശൂരിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 42 കിലോമീറ്റർ തെക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 64 ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങളുടെ മൂലസ്ഥാനം കൊടുങ്ങല്ലൂരാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മയെ തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണമായി വന്നാൽ, അടുത്തുള്ള തറയിൽ കയറിനിന്ന് തെക്കോട്ടുതന്നെ നോക്കി കൂടൽമാണിക്യസ്വാമിയെയും ഊരകത്തമ്മത്തിരുവടിയെയും വന്ദിയ്ക്കുന്നതും പതിവാണ്. ഭാരതത്തിലെ തന്നെ അപൂർവം [[ഭരതൻ|ഭരതക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നായ]] [[ഇരിഞ്ഞാലക്കുട]] കൂടൽമാണിക്യം ക്ഷേത്രം, തൃശ്ശൂരിൽ നിന്ന് 24 കിലോമീറ്റർ തെക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; കേരളത്തിലെ പുരാതനമായ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഒന്നാം സ്ഥാനത്ത് വരുന്ന ഊരകത്തമ്മത്തിരുവടിക്ഷേത്രം, തൃശ്ശൂരിൽ നിന്ന് ഇരിഞ്ഞാലക്കുടയ്ക്കും കൊടുങ്ങല്ലൂർക്കും പോകുന്ന വഴിയിൽ തൃശ്ശൂരിൽ നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ തെക്കുമാറിയും. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് [[ചെന്നൈ]]യ്ക്കടുത്ത് [[കാഞ്ചീപുരം|കാഞ്ചീപുരത്തുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ [[കാഞ്ചി കാമാക്ഷി ക്ഷേത്രം|കാമാക്ഷി അമ്മൻ ക്ഷേത്രത്തിലെ]] അതേ പ്രതിഷ്ഠയാണ് ഊരകത്തുമുള്ളത്. ഊരകത്തമ്മത്തിരുവടിയുടെ കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിൽ കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മയ്ക്ക് സാന്നിദ്ധ്യമുണ്ടെന്ന് വിശ്വാസമുള്ളതുകൊണ്ടാകണം ഇവിടെ ഇരുദേവിമാർക്കും ഒരുമിച്ച് സാന്നിദ്ധ്യം വന്നത്. കൂടൽമാണിക്യസ്വാമിയെയും ഊരകത്തമ്മയെയും വന്ദിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ അതേ തറയിൽ തന്നെ വടക്കോട്ട് നോക്കി പ്രധാന ശ്രീകോവിലുകളുടെ താഴികക്കുടങ്ങളെയും വന്ദിയ്ക്കുന്നു. മൂന്ന് താഴികക്കുടങ്ങളും ഒരുമിച്ച് കാണാൻ കഴിയുന്ന രണ്ട് സ്ഥലങ്ങളിലൊന്ന് ഇതാണ്. ===== കുമാരനല്ലൂരമ്മ ===== മേല്പറഞ്ഞ മൂന്ന് സാന്നിദ്ധ്യങ്ങൾ കൂടാതെ തെക്കേ ഗോപുരത്തിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പം കൂടിയുണ്ട്. അത് [[കോട്ടയം|കോട്ടയത്തെ]] പ്രസിദ്ധമായ [[കുമാരനല്ലൂർ ദേവീക്ഷേത്രം|കുമാരനല്ലൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ]] മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ കാർത്ത്യായനീഭഗവതിയുടേതാണ്. കുമാരനല്ലൂരമ്മ വടക്കുന്നാഥന്റെ പത്നീസ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]] ദിവസം വടക്കുന്നാഥന് ഉഷഃപൂജ നടക്കുന്നത് തെക്കേ ഗോപുരത്തിൽ വച്ചാണ്. ഇതിനുപിന്നിലും ഒരു ഐതിഹ്യമുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഒരു തൃക്കാർത്തിക ദിവസം, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിനെത്തി. എന്നാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് ശ്രീലകത്ത് ഭഗവാനെ കാണാൻ സാധിച്ചില്ല. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ഭഗവാനെ അന്വേഷിച്ച് ക്ഷേത്രം മുഴുവൻ ചുറ്റിനടന്നു. അങ്ങനെ വരുമ്പോൾ തെക്കേ ഗോപുരത്തിനടുത്തുള്ള മതിലിൽ തെക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞിരിയ്ക്കുന്ന ഭഗവാനെ അദ്ദേഹത്തിന് കാണാനിടയായി. എന്താണ് കാരണമെന്ന് സ്വാമിയാർ ചോദിച്ചപ്പോൾ, തന്റെ പത്നിയായ കുമാരനല്ലൂർ ഭഗവതി, തൃക്കാർത്തിക നാളിലെ ആറാട്ട് കഴിഞ്ഞ് സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി പിടിയാനപ്പുറത്ത് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണുകയാണെന്നായിരുന്നു ഭഗവാന്റെ മറുപടി. ഈ സംഭവത്തെ അനുസ്മരിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഇന്നും തൃക്കാർത്തിക ദിവസം വടക്കുന്നാഥന് തെക്കേ ഗോപുരത്തിനടുത്തുവച്ച് ഉഷഃപൂജ കഴിയ്ക്കുന്നത്. ക്ഷേത്രം തന്ത്രിയാണ് ഈ പൂജ നടത്തുന്നത്. ശ്രീകോവിലിന് പുറത്ത് ഭഗവാന് പൂജ നടത്തുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. ===== വ്യാസശിലയും അയ്യപ്പനും മൃതസഞ്ജീവനിത്തറയും ===== ഊരകത്തമ്മയെയും കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മയെയും കൂടൽമാണിക്യസ്വാമിയെയും പ്രധാന ശ്രീകോവിലുകളുടെ താഴികക്കുടങ്ങളെയും വണങ്ങി പ്രദക്ഷിണം തുടർന്നുവരുമ്പോൾ തെക്കുപടിഞ്ഞാറായി വലിയൊരു ആൽമരവും അതിന് ചുവട്ടിൽ ഒരു ചെറിയ ശിലയും കാണാം. ഇതിഹാസകാവ്യമായ [[മഹാഭാരതം|മഹാഭാരതത്തിന്റെയും]] പതിനെട്ട് [[പുരാണങ്ങൾ|മഹാപുരാണങ്ങളുടെയും]] കർത്താവായ [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസന്റെ]] സാന്നിദ്ധ്യമുള്ള ശിലയാണ് ഇതെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. മഹാഗുരുവായ വ്യാസനെ സങ്കല്പിച്ചുതൊഴുതശേഷം ഇവിടെ ''ഓം ഹരിശ്രീ ഗണപതയേ നമഃ'' എന്ന വിദ്യാരംഭമന്ത്രം മോതിരവിരൽ കൊണ്ട് എഴുതുന്നു. ഇതിനുശേഷം പ്രദക്ഷിണമായി വടക്കോട്ട് നടക്കുമ്പോൾ മുഖപ്പോടുകൂടിയ ചെറിയൊരു ശ്രീകോവിൽ കാണാം. ഹരിഹരപുത്രനായ അയ്യപ്പസ്വാമിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. ശബരിമലയിലെ വിഗ്രഹവുമായി നല്ല രൂപസാദൃശ്യമുള്ള വിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെയുള്ള ശിലാവിഗ്രഹം. ഏകദേശം ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ഈ വിഗ്രഹം കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. അയ്യപ്പന്റെ നടയിൽ പ്രത്യേകമായി വഴിപാട് കൗണ്ടർ പണിതിട്ടുണ്ട്. എള്ളുതിരി കത്തിയ്ക്കുന്നതാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്. ശബരിമലയ്ക്ക് പോകുന്ന ഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതും ഇവിടെ വച്ചാണ്. അയ്യപ്പനെ തൊഴുതുകഴിഞ്ഞ് പ്രദക്ഷിണമായി വരുമ്പോൾ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടുപുറകിലായി ചെറിയൊരു തറ കാണാം. ''മൃതസഞ്ജീവനിത്തറ'' എന്നാണ് ഇതിന്റെ പേര്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം, രാമ-രാവണയുദ്ധത്തിനിടയിൽ, രാവണപുത്രനായ [[ഇന്ദ്രജിത്ത്|ഇന്ദ്രജിത്തിന്റെ]] അസ്ത്രമേറ്റ് അതീവഗുരുതരാവസ്ഥയിലായ [[ലക്ഷ്മണൻ|ലക്ഷ്മണന്റെ]] ജീവൻ രക്ഷിയ്ക്കുന്നതിനായി ഹനുമാൻ മൃതസഞ്ജീവനിയുമേന്തി വരുന്നതിനിടയിൽ, അതിന്റെ ഒരുഭാഗം അടർന്നുവീണുണ്ടായതാണ് ഈ തറ. ഇവിടെ നിത്യവും ഒരു ഔഷധച്ചെടി വളർന്നുവരുന്നുണ്ട്. ഇതെടുത്ത് തലയിൽ ചൂടിയാൽ ഒരു വർഷത്തേയ്ക്ക് മരണമുണ്ടാകില്ലെന്നാണ് വിശ്വാസം. എത്ര എടുത്തുമാറ്റിയാലും വീണ്ടും അവിടെ ചെടി പ്രത്യക്ഷപ്പെടും എന്നൊരു അദ്ഭുതം കൂടി ഈ തറയ്ക്കുണ്ട്. ഹനുമാൻ സ്വാമി ഇന്നും ഈ തറയിൽ കുടികൊള്ളുന്നുണ്ടെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. തന്മൂലം, ഇവിടെ നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. ===== വേട്ടേയ്ക്കരൻ സ്വാമിയും നാഗദൈവങ്ങളും ===== അയ്യപ്പനെയും ഹനുമാനെയും വന്ദിച്ച് വീണ്ടും പ്രദക്ഷിണമായി വരുമ്പോൾ തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി താരതമ്യേന പുതിയ ഒരു ശ്രീകോവിൽ കാണാം. ശിവന്റെ രൂപഭേദമായ വേട്ടേയ്ക്കരൻ സ്വാമിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിരാതമൂർത്തിയായ ശിവനാണ് വേട്ടേയ്ക്കരൻ എന്നാണ് വിശ്വാസം. കേരളത്തിലെ ക്ഷത്രിയർ ശത്രുദോഷം തീർക്കാൻ പുരാതനകാലത്ത് ഉപാസിച്ചിരുന്ന മൂർത്തിയാണ് വേട്ടേയ്ക്കരൻ. കേരളത്തിൽ പലയിടത്തും വേട്ടേയ്ക്കരൻ സാന്നിദ്ധ്യങ്ങളുണ്ട്. കൂടുതലും, [[മലബാർ]] മേഖലയിലാണ്. വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിലെ വേട്ടേയ്ക്കരപ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അധികം പഴക്കമില്ല. ഇവിടെ ഈ പ്രതിഷ്ഠ വന്നിട്ട് ഏകദേശം ഇരുന്നൂറു വർഷമേ ആയിട്ടുള്ളൂ എന്നാണ് സങ്കല്പം. ആദ്യകാലത്ത് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുഭാഗത്ത് തെക്കോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊണ്ടിരുന്ന വേട്ടേയ്ക്കരനെ, 2006-ൽ നടന്ന ദേവപ്രശ്നത്തിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തെ സ്ഥാനത്തേയ്ക്ക് മാറ്റിയത്. രണ്ടടി ഉയരം വരുന്ന ചെറിയ ശിവലിംഗമാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ശംഖാഭിഷേകം, ധാര, നാളികേരമുടയ്ക്കൽ എന്നിവയാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. വേട്ടേയ്ക്കരനെ തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണമായി വന്നാൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്ന നാഗത്തറ കാണാം. നാഗരാജാവായ [[വാസുകി]]യും നാഗയക്ഷിയും ചിത്രകൂടവും അടക്കമുള്ള സാമാന്യം വലിയൊരു തറ തന്നെയാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. എല്ലാമാസവും [[ആയില്യം]] നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും [[കന്നി]]മാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും നടത്തപ്പെടുന്നുണ്ട്. ===== ആദിശങ്കരാചാര്യ സമാധിയും പ്രതിഷ്ഠയും ===== നാഗദൈവങ്ങളെ തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണമായി വരുമ്പോൾ ഒരുവശത്തുവച്ച് വീണ്ടും കിഴക്കോട്ട് തിരിയുന്നു. ഇവിടെ ഒരു സ്ഥലത്ത് ശംഖചക്രങ്ങളുടെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. ശൈവദേവാലയമായ വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിലെ വൈഷ്ണവസാന്നിദ്ധ്യത്തിന്റെ പ്രതീകങ്ങളായി ഇവയെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. അദ്വൈതവേദാന്തത്തിന്റെ മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ആദിശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യരുടെ]] സമാധിസ്ഥാനവും ഇവിടെയാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ശങ്കരനാരായണന്റെയും ശ്രീരാമന്റെയും ശ്രീകോവിലുകൾക്ക് ഏതാണ്ട് മധ്യത്തിലായാണ് ഈ സ്ഥാനം. വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രവുമായി ഏറെ ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നതാണ് ശങ്കരാചാര്യരുടെ ജീവിതം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാപിതാക്കൾക്ക് അദ്ദേഹത്തെ ലഭിച്ചതുതന്നെ ഇവിടെയുള്ള പ്രാർത്ഥനകൾ മൂലമാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. പിന്നീട് പലതവണ അദ്ദേഹം ഇവിടെ വരികയും ദർശനം നടത്തുകയുമുണ്ടായി. അദ്ദേഹം തൃശ്ശൂരിൽ നാല് മഠങ്ങൾ സ്ഥാപിയ്ക്കുകയും അവ തന്റെ നാല് പ്രധാന ശിഷ്യന്മാരെ ഏല്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു എന്നാണ് വിശ്വാസം. അവ തെക്കേ മഠം, നടുവിൽ മഠം, ഇടയിൽ മഠം, വടക്കേ മഠം (ബ്രഹ്മസ്വം മഠം) എന്നിവയാണ്. ഇവയിൽ മൂന്നെണ്ണം ഇപ്പോഴും തൃശ്ശൂരിൽ തന്നെയുണ്ട്; അവയിൽ രണ്ടെണ്ണം സന്ന്യാസിമഠങ്ങളായിത്തന്നെ തുടരുന്നു. അതേ സമയം, ശങ്കരാചാര്യരുടെ സമാധി ഇവിടെയല്ലെന്നും ഉത്തരഭാരതത്തിലെ [[കേദാർനാഥ് ക്ഷേത്രം|കേദാർനാഥിലാണെന്നും]] അതുമല്ല, കാഞ്ചീപുരത്താണെന്നും കഥകളുണ്ട്. സംഗതി എന്തായാലും ഇവിടെ ചില പ്രത്യേക പൂജകൾ നടത്തിവരാറുണ്ട്. [[ശങ്കരജയന്തി]]ദിവസം ഈ സമാധിയിൽ അഞ്ചുപൂജകൾ നടത്തപ്പെടുന്നു. ഇവിടെനിന്ന് അല്പം മാറി ശങ്കരാചാര്യരുടെ പ്രതിഷ്ഠയോടുകൂടിയ ഒരു ശ്രീകോവിലുമുണ്ട്. ഇത് ഇവിടെ വന്നിട്ട് ഒരുപാടുകാലമായിട്ടില്ല. നാലടിയോളം ഉയരം വരുന്ന ശങ്കരാചാര്യരുടെ ഒരു പൂർണ്ണകായപ്രതിമയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ടാണ് ദർശനം. ശ്രീകോവിലിനുചുറ്റും ശങ്കരാചാര്യരുടെ ജീവിതകഥകൾ മനോഹരമായി വരച്ചുചേർത്തിട്ടുണ്ട്. ശങ്കരാചാര്യരെ വന്ദിയ്ക്കുന്നതോടെ നാലമ്പലത്തിന് പുറത്തുള്ള പ്രദക്ഷിണം പൂർത്തിയാകുന്നു. ==== ശ്രീകോവിലുകൾ ==== അസാമാന്യ വലുപ്പമുള്ള മൂന്ന് ശ്രീകോവിലുകളാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നത്. ഇവയിൽ രണ്ടെണ്ണം വട്ടശ്രീകോവിലുകളും ഒരെണ്ണം ചതുരശ്രീകോവിലുമാണ്. മൂന്ന് പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠകൾക്കും പ്രാധാന്യം കൊടുത്താണ് ഇവയുടെ നിർമ്മിതി എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. മൂന്ന് ശ്രീകോവിലുകളും കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്തവയും മേൽക്കൂര ചെമ്പുകൊണ്ട് മേഞ്ഞവയുമാണ്. ശിവന്റേത് ഒഴികെയുള്ളവയ്ക്ക് ഈരണ്ടുനിലകളുണ്ട്. ഇവയ്ക്കകത്ത് മുമ്മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ കിഴക്കേ അറ്റത്തുള്ളതാണ് വിഗ്രഹങ്ങൾ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. വടക്കേയറ്റത്തെ ശ്രീകോവിലിൽ പരസ്പരം അനഭിമുഖമായി ശിവനും പാർവ്വതിയും, നടുക്കുള്ള ശ്രീകോവിലിൽ ശങ്കരനാരായണസ്വാമിയും, തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള ശ്രീകോവിലിൽ ശ്രീരാമസ്വാമിയും കുടികൊള്ളുന്നു. പാർവ്വതിയൊഴികെയുള്ളവരുടെ ദർശനം പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ്. വടക്കേ അറ്റത്തെ ശ്രീകോവിലിൽ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ശിവന്നാണ് ആചാരപരമായും നിർമ്മാണപരമായും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഏറ്റവും പ്രാധാന്യം കല്പിയ്ക്കുന്നത്. ഏറ്റവും വലിയ ശ്രീകോവിലും പ്രതിഷ്ഠയുമെല്ലാം ശിവന്റേതാണ്. എന്നാൽ, ക്ഷേത്രത്തിലെ സ്വത്തുക്കൾക്ക് അധികാരി ശങ്കരനാരായണനാണെന്നും വിശ്വാസമുണ്ട്. അതുവഴി ഓരോരുത്തർക്കും അവരവുടേതായ സ്ഥാനം ക്ഷേത്രത്തിൽ കല്പിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ===== ശിവ-പാർവ്വതി ശ്രീകോവിൽ ===== വടക്കേ അറ്റത്തെ വട്ടശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്ന ശിവനെ, തന്മൂലമാണ് '''വടക്കുന്നാഥൻ''' എന്ന് വിളിയ്ക്കുന്നത്. ചിലർ പ്രതിഷ്ഠയുടെ ദർശനം വടക്കോട്ടാണെന്നും അതുകൊണ്ടാണ് അങ്ങനെ വിളിയ്ക്കുന്നതുമെന്ന് തെറ്റിദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്. മറ്റുള്ള ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിലേതുപോലെ ഇവിടെയും ശിവലിംഗം തന്നെയാണ് പ്രതിഷ്ഠ. എന്നാൽ, അനാദികാലം മുതൽ നടന്നുവരുന്ന നെയ്യഭിഷേകം കാരണം അത് ഭക്തർക്ക് ദൃശ്യമല്ല. അഭിഷേകം കഴിഞ്ഞാലും നെയ്യ് നീക്കം ചെയ്യുന്നില്ല എന്നതാണ് കാരണം. പകരം, നെയ്യിന് ബലം വയ്ക്കാൻ ഇളനീരഭിഷേകവും നടത്തിവരുന്നു. അങ്ങനെ നെയ്യും ഇളനീരും കൂടിച്ചേർന്ന് ഭീമാകാരമായ ഒരു മല നിർമ്മിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ഇതാണ് പ്രസിദ്ധമായ '''നെയ്മല'''. ഭഗവാന്റെ വാസസ്ഥാനമായ [[കൈലാസം|കൈലാസപർവ്വതത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നതാണ് നെയ്മല എന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഇതുമൂലമാണ് വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തെ ''ദക്ഷിണകൈലാസം'' എന്ന് വിളിയ്ക്കുന്നത്. നെയ്മലയ്ക്ക് ഏകദേശം ഒമ്പതടി ഉയരവും 25 അടി ചുറ്റളവും കാണും. ഇതിലാണ് ചന്ദ്രക്കലയടക്കമുള്ള അലങ്കാരങ്ങളും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തിവരുന്നത്. ഒരുപാട് നെയ്യ് ശ്രീകോവിലിൽ അടിഞ്ഞുകൂടിയിട്ടും ഇവിടെ [[ഉറുമ്പ്|ഉറുമ്പുകൾ]] കുമിഞ്ഞുകൂടുന്നില്ല എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. കൂടാതെ, അകത്ത് കൊളുത്തിവച്ച ദീപങ്ങളുടെയും പുറത്തെ അന്തരീക്ഷത്തിലെയും കൊടുംചൂടിൽ പോലും ഇത് ഉരുകുന്നില്ല എന്നതും വിസ്മയകരമായ ഒരു പ്രതിഭാസമാണ്. എന്നാൽ, ചില പ്രത്യേകം അവസരങ്ങളിൽ ഇത് ഇടിഞ്ഞുവീഴാറുണ്ട്. അത്തരത്തിൽ ഇടിഞ്ഞുവീണ ദിക്കും വീണ അളവും നോക്കി ആ ഭാഗത്തെ ജനങ്ങൾക്ക് ഗുണമാണോ ദോഷമാണോ എന്ന് തീരുമാനിയ്ക്കുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലഭാവത്തെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് ശ്രീവടക്കുന്നാഥൻ ശ്രീലകത്ത് വാഴുന്നു. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിൽ തന്നെ എതിർവശത്ത്, കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ആദിപരാശക്തിയായ പാർവ്വതീദേവിയുടെ വിഗ്രഹത്തിന് ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരും. [[വരിക്കപ്ലാവ്|വരിക്കപ്ലാവിന്റെ]] തടികൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച വിഗ്രഹമാണ് ഇത്. എന്നാൽ, ഇതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ചതുർബാഹുവായ ഭഗവതിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ മഴുവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ കയർ, താമര എന്നിവയും ധരിച്ച ഭഗവതിയുടെ മുന്നിലെ രണ്ടുകൈകൾ വരദാഭയമുദ്രാങ്കിതമാണ്. ദാരുവിഗ്രഹമായതിനാൽ ഇവിടെ ജലാഭിഷേകം നടത്താറില്ല. പകരം, മഞ്ഞൾപ്പൊടിയാണ് അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നത്. ദേവി ശിവസാന്നിദ്ധ്യത്തിലിരിയ്ക്കുന്നതിനാൽ സർവ്വമംഗളകാരിണിയും ഐശ്വര്യദായിനിയുമായാണ് സങ്കല്പം. ശിവനെ പൂജിയ്ക്കുന്ന അതേ മേൽശാന്തി തന്നെയാണ് ഭഗവതിയേയും പൂജിയ്ക്കുന്നത്. ===== ശങ്കരനാരായണശ്രീകോവിൽ ===== നടുക്കുള്ള ശ്രീകോവിലിലെ ശങ്കരനാരായണസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ സവിശേഷപ്രാധാന്യം അർഹിയ്ക്കുന്നതാണ്. അത്യപൂർവ്വം ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ മാത്രമേ ശങ്കരനാരായണപ്രതിഷ്ഠയുള്ളൂ എന്നതുതന്നെയാണ് കാരണം. മൂന്ന് പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠകളിൽ താരതമ്യേന പുതിയ കാലത്തുണ്ടായതാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ. ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് ശങ്കരാചാര്യരാണെന്നും, അതല്ല [[മേഴത്തോൾ അഗ്നിഹോത്രി]]യാണെന്നും കഥകളുണ്ട്. സംഗതി എന്തായാലും, കേരളത്തിലുണ്ടായ ശൈവ-വൈഷ്ണവ സംഘട്ടനങ്ങൾ അവസാനിപ്പിയ്ക്കുക എന്ന ഉദ്ദേശ്യത്തോടെയാണ് ശൈവ-വൈഷ്ണവ ശക്തികളുടെ സംഗമരൂപമായ ശങ്കരനാരായണനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതെന്നത് ഉറപ്പാണ്. ഏറ്റവും ചെറിയ ശ്രീകോവിലും ശങ്കരനാരായണന്റേതാണ്. മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹമാണ് ഭഗവാന്. ഇതിന്റെ വലത്തെ പകുതി ശിവനെയും ഇടത്തെ പകുതി വിഷ്ണുവിനെയും സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നു. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ത്രിശൂലം, പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖ്, മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ഗദ എന്നിവ ധരിച്ച ഭഗവാന്റെ മുന്നിലെ വലതുകൈ വരദമുദ്രാങ്കിതമാണ്. നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രദക്ഷിണം വയ്ക്കുമ്പോൾ ഏറ്റവും കൂടുതൽ തവണ വന്ദിയ്ക്കുന്നത് ശങ്കരനാരായണസ്വാമിയെയാണ്. അതും ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു വസ്തുതയാണ്. ===== ശ്രീരാമശ്രീകോവിൽ ===== തെക്കേയറ്റത്തെ ശ്രീകോവിലിലെ ശ്രീരാമസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയും സവിശേഷപ്രാധാന്യം അർഹിയ്ക്കുന്നതാണ്. കേരളത്തിൽ താരതമ്യേന കുറവാണ് ശ്രീരാമപ്രതിഷ്ഠകൾ. മറ്റുള്ള ശ്രീകോവിലുകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇത് ചതുരാകൃതിയിലാണ്. ശ്രീരാമൻ എന്ന സങ്കല്പമുണ്ടെങ്കിലും ചതുർബാഹുവായ മഹാവിഷ്ണു തന്നെയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. സാധാരണ വിഷ്ണുവിഗ്രഹങ്ങളിലേതുപോലെത്തന്നെയാണ് ഇവിടെയും വിഗ്രഹരൂപം. നാലടി ഉയരം വരുന്ന അഞ്ജനശിലാവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെ. ഇതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ സുദർശനചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ പാഞ്ചജന്യവും മുന്നിലെ വലതുകയ്യിൽ താമരയും മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ഗദയും കാണാം. ആദ്യകാലത്ത് വിഷ്ണുവായിത്തന്നെ കണ്ട് ആരാധിച്ചിരുന്ന ഈ പ്രതിഷ്ഠയെ ശ്രീരാമനായി കാണാൻ തുടങ്ങിയതിനുപിന്നിൽ ഒരു ഐതിഹ്യമുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: സീതാസ്വയംവരം കഴിഞ്ഞ് [[അയോദ്ധ്യ]]യിലേയ്ക്ക് മടങ്ങുകയായിരുന്ന ശ്രീരാമനെ ക്രുദ്ധനായ പരശുരാമൻ വഴിയിൽ തടയുകയും, തുടർന്ന് ഇരുവരും തമ്മിൽ വാക്കേറ്റമുണ്ടാകുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ, മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നത് സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണു തന്നെയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ പരശുരാമൻ, തന്റെ നാട്ടിൽ ഒരു സ്ഥലത്ത് എന്നും കുടികൊള്ളണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് ഇവിടെ ശ്രീരാമസാന്നിദ്ധ്യം വന്നത്. മൂന്ന് ശ്രീകോവിലുകളും മനോഹരമായ ചുവർച്ചിത്രങ്ങളും ദാരുശില്പങ്ങളും കൊണ്ട് അലംകൃതമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിൽ പ്രധാനമായും ശൈവപ്രാധാന്യമുള്ള കഥകളാണ് വരച്ചുവച്ചിരിയ്ക്കുന്നതെങ്കിൽ വൈഷ്ണവാവതരമായ ശ്രീരാമന്റെ ശ്രീകോവിലിൽ കൂടുതൽ വൈഷ്ണവപ്രാധാന്യമുള്ള ചിത്രങ്ങളാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ശ്രീരാമന്റെ ശ്രീകോവിലിൽ ഒരുവശത്ത് വരച്ചുവച്ചിരിയ്ക്കുന്ന ഉഗ്രനരസിംഹമൂർത്തിയുടെ രൂപം വിശേഷമാണ്. [[ഹിരണ്യകശിപു]]വിനെ വധിച്ചശേഷം രൗദ്രഭാവമടങ്ങാതെ നിൽക്കുന്ന ഭഗവാനായാണ് സങ്കല്പം. ഇവിടെ ദർശിയ്ക്കുന്നത് ശത്രുദോഷത്തിന് ഉത്തമമാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ, ഫലപ്രദമായ ഇടപെടുകളില്ലാതിരുന്നതുകാരണം ഇവ കുറേക്കാലം നാശോന്മുഖമായിക്കിടന്നു. യുനെസ്കോയുടെ പൈതൃകപട്ടികയിൽ ക്ഷേതത്തെ ഉൾപ്പെടുത്തിയശേഷം നടത്തിയ നവീകരണത്തിനുശേഷമാണ് ഇവ പുതുക്കിവരച്ചത്. വടക്കുവശത്ത് അഭിഷേകജലം ഒഴുക്കിവിടാൻ ഓവുകൾ പണിതിട്ടുണ്ട്. ശിവന്റെ ഓവ് മുറിച്ചുകടക്കുന്നത് നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. ==== നാലമ്പലം ==== ശ്രീകോവിലുകളെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. അതിവിശാലമാണ് ഇവിടെ നാലമ്പലം. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത നാലമ്പലം കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഏറ്റവും വലുതാണ്. ഇതിന്റെ പുറംചുവരുകളിൽ വിളക്കുമാടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധനാസമയത്ത് ഈ വിളക്കുകൾ കൊളുത്തിവയ്ക്കുന്നത് മനോഹരമായ ഒരു കാഴ്ചയാണ്. പടിഞ്ഞാറ് മൂന്ന് ശ്രീകോവിലുകളുടെ മുന്നിലൂടെയും വടക്കുഭാഗത്തുമായി നാല് പ്രവേശനകവാടങ്ങളുണ്ട്. പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വലിയമ്പലവും പണിതിട്ടുണ്ട്. ഇവയിൽ ശിവന്റെ നടയ്ക്ക് നേരെയുള്ള ഭാഗത്ത് വടക്കുവശത്തായി ശിവവാഹനമായ നന്ദികേശന്റെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പളുങ്കിൽ തീർത്ത ഭീമാകാരമായ ഒരു വിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇത് കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നന്ദിവിഗ്രഹമാണ്. സാധാരണയായി നന്ദികേശൻ ശിവശ്രീകോവിലിന് മുന്നിലെ മണ്ഡപത്തിലാണ് സാന്നിദ്ധ്യം കൊള്ളാറുള്ളത്. ഇവിടെ ശിവലിംഗം നെയ്യുകൊണ്ട് മൂടിയതുകൊണ്ടാകണം നന്ദികേശന്റെ പ്രതിഷ്ഠ മറ്റൊരു സ്ഥലത്തായത്. മാത്രവുമല്ല, ഇവിടെ നന്ദികേശന് ഒരു ഉപദേവതയുടെ സ്ഥാനവും നൽകിയിട്ടുണ്ട്. നിത്യവും വിളക്കുവയ്പും നിവേദ്യവുമൊക്കെ ഇവിടെ കാണാം. നന്ദികേശന്റെ വടക്കും കിഴക്കും ഭാഗങ്ങളിൽ രണ്ട് ചുവർച്ചിത്രങ്ങൾ കാണാം. രണ്ടും ശിവന്റെ വ്യത്യസ്തരൂപങ്ങളാണ്. ഇവയിൽ വടക്കുഭാഗത്തുള്ള വാസുകീശയനന്റെ ചിത്രം സവിശേഷപ്രാധാന്യം അർഹിയ്ക്കുന്നു. അനന്തശയനരൂപത്തിലുള്ള മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ രൂപങ്ങൾ സർവസാധാരണമാണെങ്കിലും വാസുകീശയനരൂപത്തിലെ ശിവന്റെ ചിത്രം മറ്റെവിടെയുമില്ല എന്നതാണ് കാരണം. കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള ചിത്രം, നടരാജരൂപത്തിലുള്ള ഭഗവാന്റേതാണ്. ഇതിനെ 'നൃത്തനാഥൻ' എന്ന് വിളിയ്ക്കുന്നു. ഇരുപതുകൈകളോടുകൂടി, ഉഗ്രഭാവത്തിൽ താണ്ഡവമാടുന്ന ഭഗവാന്റെ കാലുകൾ, അപസ്മാരയക്ഷനെ ചവിട്ടിനിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ്. അത്യപൂർവ്വമായ ഈ ചുവർചിത്രങ്ങൾ, ക്ഷേത്രം യുനെസ്കോയുടെ പൈതൃകപട്ടികയിൽ ചേർത്തശേഷം പുനർനിർമ്മിയ്ക്കുകയുണ്ടായി. രണ്ടിനും ദിവസവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. ഇവയ്ക്കടുത്തായാണ് [[ചോറൂൺ]], [[തുലാഭാരം]] തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾക്ക് സൗകര്യമൊരുക്കിയിരിയ്ക്കുന്നതും. [[നവരാത്രി|നവരാത്രിക്കാലത്ത്]] [[സരസ്വതി|സരസ്വതീപൂജ]] നടത്തുന്നതും ഇവിടെത്തന്നെയാണ്. വലിയമ്പലത്തിൽ തന്നെയാണ് [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]], [[ചേങ്ങില]], [[ഇലത്താളം]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ സൂക്ഷിച്ചുവയ്ക്കാറുള്ളത്. പൂജയും ദീപാരാധനയുമൊഴികെയുള്ളപ്പോൾ ഇവ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം. നാലമ്പലത്തിനകത്തേയ്ക്ക് കടന്നാൽ ഇരുവശങ്ങളിലും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിലാണ് പൂജകളും ഹോമങ്ങളും മറ്റും നടത്തപ്പെടുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽമാടത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം വഴിപാട് കൗണ്ടറായും പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നു. വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തെ ദക്ഷിണകൈലാസമാക്കിമാറ്റിയ നെയ്യഭിഷേകം തന്നെയാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്. കൂടാതെ, സാധാരണ ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നടത്തിവരുന്ന പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല, ധാര, ശംഖാഭിഷേകം, ശർക്കരപ്പായസം തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവൻ പാർവ്വതീസമേതഭാവത്തിലായതിനാൽ ഉമാമഹേശ്വരപൂജ, സ്വയംവര പുഷ്പാഞ്ജലി, വേളിയോത്ത് ചൊല്ലൽ തുടങ്ങിയവയ്ക്കും ഇവിടെ അതിയായ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് ഒറ്റയപ്പം നേദിയ്ക്കുന്നതാണ് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാട്. വടക്കുവശത്തെ മുറിയിൽ പ്രസാദവിതരണം. 2006 വരെ വേട്ടേയ്ക്കരന്റെ പ്രതിഷ്ഠ ഇവിടെയായിരുന്നു. പുതിയ ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠ മാറ്റിയശേഷമാണ് ഇവിടെ പ്രസാദവിതരണം തുടങ്ങിയത്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തെക്കുകിഴക്കായി [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പണിത ഒരു ചെറിയ കരിങ്കൽ ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ഗണപതിഭഗവാന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ ഇവിടെ ഗണപതി ഉപദേവനല്ല; മറിച്ച് മറ്റ് പ്രതിഷ്ഠകളുടെ അതേ പ്രാധാന്യത്തോടെ കുടിയിരുത്തപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്ന ദേവനാണ്. തിടപ്പള്ളിയിലേയ്ക്ക് അഭിമുഖമായാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന ശിലാവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതിപ്രീതിയ്ക്ക് ഒറ്റയപ്പം നേദിയ്ക്കുന്നത് ഇവിടെ അതിവിശേഷമാണ്. ഗണപതിയ്ക്ക് ഒറ്റയപ്പം നേർന്നാൽ ഉദ്ദിഷ്ടകാര്യസിദ്ധിയുണ്ടാകുമെന്ന് ഭക്തർ ഉറച്ചുവിശ്വസിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉദയാസ്തമനപൂജയും ഗണപതിയുടെ നടയിലാണ് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ശിവരാത്രിനാളിൽ മാത്രമേ വടക്കുന്നാഥന് ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ളൂ. ഉദയാസ്തമനമായി അപ്പം മൂടുന്നതും അതിവിശേഷമാണ്. ശിവൻ, ശങ്കരനാരായണൻ, ശ്രീരാമൻ എന്നിവരുടെ നടകൾക്കുനേരെ നമസ്കാരമണ്ഡപങ്ങൾ പണിതിട്ടുണ്ട്. മൂന്നും ചതുരാകൃതിയിൽ പണിതവയും ചെമ്പുമേഞ്ഞ മേൽക്കൂരകളോടുകൂടിയതുമാണ്. ശിവന്റെ നടയിലുള്ളതാണ് ഇവയിൽ ഏറ്റവും വലുത്. ഇതിന് ഏകദേശം ഇരുപത് തൂണുകൾ കാണും. മനോഹരമായ നിരവധി ദാരുശില്പങ്ങൾ മണ്ഡപത്തൂണുകളെയും മേൽക്കൂരയെയും അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. മറ്റുള്ള മണ്ഡപങ്ങൾ ചെറുതാണെങ്കിലും അവയിലും നിരവധി മനോഹരരൂപങ്ങൾ കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. ശ്രീരാമന്റെ ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലെ മണ്ഡപത്തിൽ ഒരു നിലവിളക്ക് സ്ഥിരമായി കൊളുത്തിവച്ചിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം. ഇത് ഹനുമാൻ സ്വാമിയുടെ സാന്നിദ്ധ്യമായി സങ്കല്പിച്ചുവരുന്നു. രാമനാമം ജപിയ്ക്കുന്നിടത്തെല്ലാം ഹനുമദ്സാന്നിദ്ധ്യമുണ്ടാകുമെന്ന വിശ്വാസത്തെ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തിയാണ് ഈ സങ്കല്പം കൊണ്ടുവന്നിരിയ്ക്കുന്നത്. അവിൽ നിവേദ്യമാണ് ഹനുമാന് വിശേഷം. ശ്രീകോവിലുകൾക്ക് ചുറ്റുമായി അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. അഷ്ടദിക്പാലകർ (പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]]/[[സോമൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]], കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിരൃതി]]), സപ്തമാതൃക്കൾ ([[ബ്രാഹ്മി]], [[വൈഷ്ണവി]], [[മഹേശ്വരി]], [[ഇന്ദ്രാണി]], [[കൗമാരി]], [[വരാഹി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്നീ ക്രമത്തിൽ), വീരഭദ്രൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ബ്രഹ്മാവ്, [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാദേവി]], അനന്തൻ എന്നിവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ കാണാം. എന്നാൽ, ക്ഷേത്രത്തിൽ ശീവേലിയില്ലാത്തതിനാൽ ഇവയിൽ സാധാരണയായി ബലിതൂകാറില്ല. ബലിക്കല്ലുകൾ ദേവന്റെ/ദേവിയുടെ വികാരഭേദങ്ങളാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. തന്മൂലം, അവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും ബലിതൂകുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. == പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠകൾ == === വടക്കുന്നാഥൻ (ശിവൻ) === [[ചിത്രം:VadakkumnathanTemple.JPG|thumb|250px|വടക്കുകിഴക്കു മൂലയിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം]] ക്ഷേത്രത്തിലെ അഞ്ച് പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠകളിലൊന്ന്. ക്ഷേത്രം അറിയപ്പെടുന്നതും വടക്കുംനാഥന്റെ പേരിലാണ്. പാർവ്വതീ സമേതനായി കൈലാസത്തിലമരുന്ന സദാശിവനായാണ് വടക്കുന്നാഥനെ സങ്കല്പിച്ചുവരുന്നത്. [[പരബ്രഹ്മം|പരബ്രഹ്മസങ്കല്പവുമുണ്ട്]]. എല്ലാ ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിലേതും പോലെ ഇവിടെയും ശിവലിംഗം തന്നെയാണ് പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ. എന്നാൽ, വർഷങ്ങളായി നടന്നുവരുന്ന നെയ്യഭിഷേകത്തെത്തുടർന്ന് ഈ ശിവലിംഗം പൂർണ്ണമായും മൂടിയിരിയ്ക്കുന്നു. അങ്ങനെയുണ്ടായ നെയ്മലയെയാണ് ഇന്ന് ഇവിടെ ശിവലിംഗമായി സങ്കല്പിച്ച് ആരാധിയ്ക്കുന്നത്. ഈ നെയ്മല, കൈലാസപർവ്വതത്തിന്റെ തനിപ്പകർപ്പായി സങ്കല്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. നിലവിൽ നെയ്മലയ്ക്ക് ഏകദേശം പതിനഞ്ചടി ഉയരവും ഇരുപത്തഞ്ചടി ചുറ്റളവും വരും. ഇതിൽ തന്നെയാണ് ചന്ദ്രക്കലയും കൂവളമാലയുമടക്കമുള്ള അലങ്കാരങ്ങൾ ചാർത്തുന്നതും. നെയ്യഭിഷേകം തന്നെയാണ് വടക്കുന്നാഥന് പ്രധാന വഴിപാടും. ദിവസവും രാവിലെ നടത്തുന്ന ഈ അഭിഷേകം കഴിഞ്ഞാലും നെയ്യ് നീക്കം ചെയ്യുന്നില്ലെന്ന് മാത്രമല്ല, നെയ്മലയ്ക്ക് കൂടുതൽ ബലം കിട്ടാൻ ഇളനീരഭിഷേകവും നടത്തുന്നു. ധനുമാസത്തിൽ തിരുവാതിര കഴിഞ്ഞുവരുന്ന മൂന്ന് തിങ്കളാഴ്ചകളിൽ സാധാരണ അളവിന്റെ നൂറുമടങ്ങ് നെയ്യും ആയിരം മടങ്ങ് ഇളനീരും അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. അഭിഷേകം ചെയ്ത് അടിയിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേരുന്ന കുറച്ചുഭാഗം ഭക്തർക്ക് പ്രസാദമായി നൽകാറുണ്ട്. മൃത്യുഞ്ജയ ഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന, പിൻവിളക്ക്, ധാര, ശംഖാഭിഷേകം, രുദ്രാഭിഷേകം, കൂവളമാല, ഉമാമഹേശ്വരപൂജ, സ്വയംവരപൂജ, വെടിവഴിപാട്, ആയുർസൂക്ത പുഷ്പാഞ്ജലി തുടങ്ങിയവയാണ് വടക്കുന്നാഥന് മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. === ശ്രീ പാർവ്വതി === ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. ശിവന്റെ അതേ ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ആദിപരാശക്തിയായ പാർവ്വതീദേവി വാണരുളുന്നു. ദാരുവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പീഠത്തിലിരിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. മൂന്നടി പൊക്കം വരും. ചതുർബാഹുവായ ഭഗവതിയുടെ വലതുകൈകളിൽ മഴുവും, വരദമുദ്രയും ഇടതുകൈകളിൽ കയറും, താമരയും അഭയമുദ്രയും കാണാം. മഹാത്രിപുരസുന്ദരി, [[ഭുവനേശ്വരി]] ഭാവത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന സാക്ഷാൽ ആദിപരാശക്തിയുടെ രൂപമാണിത്. ഇവിടെ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതീർത്തിട്ടില്ല. ദാരുവിഗ്രഹമാണെങ്കിലും ഇവിടെ സ്വർണ്ണഗോളകയാണ് ഭക്തർ ദർശിയ്ക്കുന്നത്. അത് അഴിച്ചുമാറ്റാറില്ല. ദാരുവിഗ്രഹമായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം നടത്താറില്ല. പകരം മഞ്ഞൾപ്പൊടിയാണ് അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നത്. ഭഗവതി ശിവസാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ വാഴുന്നതിനാൽ സർവ്വമംഗളകാരിണിയും ഇഷ്ടവരദായിനിയുമാണ്. ശിവനും പാർവ്വതിയും അനഭിമുഖമായി ദർശനം നൽകുന്നതിനാൽ അർദ്ധനാരീശ്വരസങ്കല്പവും ഇവിടെയുണ്ട്. മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം കൂടാതെ പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നതും, സ്വയംവര പുഷ്പാഞ്ജലിയും ഭഗവതിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ചൊവ്വ, വെള്ളി, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ പ്രധാനം. === ശങ്കരനാരായണൻ === ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. ശൈവ-വൈഷ്ണവശക്തികളുടെ സംയുക്തരൂപമാണ് ശങ്കരനാരായണൻ. ശൈവവൈഷ്ണവസംഘട്ടനങ്ങൾ നിറഞ്ഞുനിന്ന കാലത്ത് അവയൊഴിവാക്കാൻ സൃഷ്ടിച്ചതാണ് ഈ മൂർത്തിയെയെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിൽ, നാലമ്പലത്തിനകത്തുള്ള മൂന്ന് പ്രധാനശ്രീകോവിലുകളിൽ നടുക്കുള്ള ശ്രീകോവിലിലാണ് ശങ്കരനാരായണസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ. തന്മൂലം, 'മദ്ധ്യനാഥൻ' എന്നും പ്രതിഷ്ഠ അറിയപ്പെടുന്നു. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന, പഞ്ചലോഹത്തിൽ തീർത്ത ഭഗവദ്വിഗ്രഹം പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ചതുർബാഹുവായ വിഗ്രഹത്തിന്റെ വലത്തെ പകുതി ശിവനെയും ഇടത്തെ പകുതി വിഷ്ണുവിനെയും സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നു. സാധാരണയായി ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ശങ്കരനാരായണന് വിഗ്രഹരൂപത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠയുള്ള അപൂർവ്വം ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സ്വത്തുക്കളുടെ അവകാശിയും ശങ്കരനാരായണനാണെന്ന് സങ്കല്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. തന്മൂലം, ഈ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് സവിശേഷപ്രാധാന്യം നൽകുന്നുണ്ട്. ചതുശ്ശതമാണ് ശങ്കരനാരായണന് പ്രധാന വഴിപാട്. === ശ്രീരാമൻ (മഹാവിഷ്ണു) === ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. നാലമ്പലത്തിനകത്തെ മൂന്ന് ശ്രീകോവിലുകളിൽ തെക്കേയറ്റത്തുള്ള ശ്രീകോവിലിലാണ് ശ്രീരാമസ്വാമിയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. തന്മൂലം, 'തെക്കുന്നാഥൻ' എന്നും പ്രതിഷ്ഠ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ വിഗ്രഹം മഹാവിഷ്ണുവിന്റേതു തന്നെയാണ്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസമനുസരിച്ച് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ദശാവതാരങ്ങളിൽ ഏഴാമത്തേതായ ശ്രീരാമന് കേരളത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠകൾ കുറവാണ്. അതിനാൽത്തന്നെ ഈ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് സവിശേഷപ്രാധാന്യമുണ്ട്. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം അഞ്ജനശിലയിൽ നിർമ്മിച്ചതും സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയതുമാണ്. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ശ്രീരാമസ്വാമിയുടെയും ദർശനം. പാൽപ്പായസം, എണ്ണയഭിഷേകം, മുല്ലമാല ചാർത്തൽ എന്നിവയാണ് ശ്രീരാമന് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. കൂടാതെ, രാമായണമാസമായ [[കർക്കടകം]] മുഴുവൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാമായണപാരായണവുണ്ടാകാറുണ്ട്. ===മഹാഗണപതി=== ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. നാലമ്പലത്തിനകത്ത്, ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് ഗണപതി ഭഗവാന്റെ പ്രതിഷ്ഠ. മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന ശിലാവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. എന്നാൽ, ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. വലത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടി നിൽക്കുന്ന ഗണപതിയുടെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ മഴുവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ കയറും മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ മോദകവും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ അഭയമുദ്രാങ്കിതമാണ്. ഒറ്റയപ്പം നേദിയ്ക്കുന്നതാണ് ഗണപതിയ്ക്ക് പ്രധാന വഴിപാട്. സാമാന്യത്തിലധികം വലുപ്പമുള്ള ഒറ്റയപ്പമാണ് വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിലെ ഗണപതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കുന്നത്. ഇത് വളരെ സ്വാദിഷ്ടവുമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ തിടപ്പള്ളിയിലേയ്ക്ക് നോക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. തന്മൂലം, ഗണപതിസാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ തന്നെയാണ് ഇതുണ്ടാക്കുന്നതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഒറ്റയപ്പം കൂടാതെ ഗണപതിഹോമം, കറുകമാല, നാളികേരമുടയ്ക്കൽ തുടങ്ങിയവയും പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. ==== നടുവിലാൽ ഗണപതി ==== ക്ഷേത്രമതിൽക്കെട്ടിനുപുറത്ത് പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന നടുവിലാൽത്തറയിലും ഒരു ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ഇത് താരതമ്യേന വളരെ പുതിയതാണ്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകരും പുലിക്കളിക്കാരും ഇവിടെ സ്ഥിരമായി നാളികേരമുടച്ചിരുന്നപ്പോൾ ഗണപതിസാന്നിദ്ധ്യം മനസ്സിലാക്കി ഇവിടെ ക്ഷേത്രം പണിയുകയായിരുന്നു എന്നാണ് കഥ. ഇന്ന് പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തുനിന്ന് തൃശ്ശൂരിലേയ്ക്ക് കയറുന്ന ഭക്തർ ആദ്യം കാണുന്നത് ഈ ക്ഷേത്രമാണ്. അരയടി മാത്രം ഉയരമുള്ള ചെറിയൊരു ഗണപതിവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെ. നാളികേരമുടയ്ക്കലാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്. [[വിനായക ചതുർത്ഥി]]ദിവസം ഇവിടെ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ==== മണികണ്ഠനാൽ ഗണപതി ==== ക്ഷേത്രമതിൽക്കെട്ടിനുപുറത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് മണികണ്ഠനാൽത്തറയിലും ചെറിയൊരു ഗണപതിസാന്നിദ്ധ്യം കാണാം. ഇവിടെയും സാധാരണ രൂപത്തിലുള്ള ഒരു വിഗ്രഹമാണുള്ളത്. കിഴക്കോട്ടാണ് ദർശനം. ഇതും താരതമ്യേന പുതിയ ക്ഷേത്രമാണ്. വളരെ ചെറിയ രണ്ട് ശ്രീകോവിലുകൾ ഇവിടെ കാണാം. ഇവയിൽ നടുക്കുള്ള ശ്രീകോവിലിൽ ഗണപതിയും വടക്കുള്ള ശ്രീകോവിലിൽ വള്ളീ-ദേവയാനീസമേത സുബ്രഹ്മണ്യനുമാണ് പ്രതിഷ്ഠകൾ. ഈ ക്ഷേത്രം വന്നതിനുപിന്നിലും ഒരു കഥയുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: സ്വാതന്ത്ര്യസമരകാലത്ത് മണികണ്ഠനാൽത്തറ നിരവധി പ്രസംഗങ്ങൾക്ക് വേദിയായി. നിരവധി പ്രശസ്ത നേതാക്കന്മാർ അക്കാലത്ത് ഇവിടെ വന്ന് പ്രസംഗങ്ങൾ നടത്തി. എന്നാൽ, ക്ഷേത്രത്തിൽ പോകുന്ന ഭക്തർക്ക് അത് ശല്യമായപ്പോൾ അവിടെ പ്രസംഗങ്ങൾ നിരോധിയ്ക്കാൻ അന്നത്തെ അധികാരികൾ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. പിന്നീട് ഇവിടെ ക്ഷേത്രം പണിയുകയും സുബ്രഹ്മണ്യ-ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠകൾ നടത്തുകയും ചെയ്തു. ഇപ്പോൾ രണ്ടിടത്തും വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ട്. == ഉപദേവതകൾ == ===നരസിംഹമൂർത്തി=== മഹാവിഷ്ണുഭഗവാന്റെ നാലാമത്തെ അവതാരമായ നരസിംഹമൂർത്തിയ്ക്ക് ഇവിടെ പ്രത്യേകം പ്രതിഷ്ഠയില്ലെങ്കിലും ശ്രീരാമന്റെ ശ്രീകോവിലിന്റെ തെക്കുവശത്ത് നരസിംഹമൂർത്തിയുടെ ഒരു ചുവർച്ചിത്രം വരച്ച് അതിൽ ആരാധനയും വിളക്കുവയ്പും നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഉഗ്രനരസിംഹഭാവത്തിലാണ് ചുവർച്ചിത്രം. ഹിരണ്യകശിപുവിനെ തന്റെ മടിയിൽ കിടത്തി രണ്ടുകൈകൾ കൊണ്ടും മാറുപിളർന്നുകൊന്ന് ചോര കുടിയ്ക്കുന്ന ഭഗവാന്റെ ഭയങ്കരരൂപം കാണുമ്പോൽ തന്നെ പേടിയാകും. എന്നാൽ അത്യുഗ്രമൂർത്തിയായ ഭഗവാനെ ഭജിച്ചാൽ ശത്രുദോഷങ്ങളൊഴിഞ്ഞുപോകുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ===ശ്രീകൃഷ്ണൻ=== നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് കൂത്തമ്പലത്തോട് ചേർന്നുള്ള ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് ശ്രീകൃഷ്ണൻ കുടികൊള്ളുന്നത്. ശ്രീകോവിലിനുചുറ്റും ഗോശാല പണിതീർത്തിരിയ്ക്കുന്നതിനാൽ ഗോശാലകൃഷ്ണനായി ഭഗവാനെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഒരുകയ്യിൽ കാലിക്കോലും മറുകയ്യിൽ ഓടക്കുഴലുമേന്തിയ ഭഗവാനാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. മൂന്നടി പൊക്കം വരുന്ന മനോഹരമായ ശിലാവിഗ്രഹം ആരെയും ആകർഷിയ്ക്കും. ഒരിയ്ക്കൽ പരമഭക്തനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ക്ഷേത്രദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ഇന്നത്തെ ശ്രീകോവിലിന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഒരു അത്ഭുതതേജസ്സ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രദ്ധയിൽ പെട്ടുവെന്നും തുടർന്ന് അദ്ദേഹം അവിടെ ഓടിച്ചെന്ന് നോക്കിയപ്പോൾ ഏതാനും പശുക്കളെ കണ്ടുവെന്നും തുടർന്ന് അവിടെ ശ്രീകൃഷ്ണനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചുവെന്നുമാണ് ഐതിഹ്യം. പശുക്കളെ കണ്ട് സ്ഥാനത്ത് പ്രതിഷ്ഠിച്ചതുകൊണ്ടാണ് ഭഗവാൻ ഗോശാലകൃഷ്ണനായതെന്ന് ഐതിഹ്യം സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു. പാൽപ്പായസവും വെണ്ണയുമാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. [[അഷ്ടമിരോഹിണി]]ദിവസം ഭഗവാന് വിശേഷാൽ പൂജകളും അഭിഷേകങ്ങളുമുണ്ട്. ===അയ്യപ്പൻ=== നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം തീർത്ത ക്ഷേത്രത്തിലാണ് ഹരിഹരപുത്രനായ അയ്യപ്പന്റെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ശബരിമലയിലെ വിഗ്രഹത്തിന്റെ അതേ രൂപമാണ് ഇവിടത്തെ വിഗ്രഹത്തിനും. ഒന്നരയടി പൊക്കം വരും. അതേസമയം ഇവിടെ ശിലാവിഗ്രഹമാണ് {{efn|ശബരിമലയിലും മുമ്പ് ശിലാവിഗ്രഹമായിരുന്നു. 1950-ൽ ക്ഷേത്രം കൊള്ളയടിച്ച ചില ഭീകരവാദികൾ അത് തകർത്തെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിന് തീവച്ചു. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രം പുതുക്കിപ്പണിതശേഷമാണ് ഇന്നത്തെ പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹം നിർമ്മിച്ച് പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്‌}}. മറ്റ് ഉപദേവതാക്ഷേത്രങ്ങളിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി അയ്യപ്പന്റെ ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിൽ ഒരു മുഖമണ്ഡപം പണിതീർത്തിട്ടുണ്ട്. ശബരിമലയ്ക്ക് പോകുന്നവർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഇവിടെ പ്രത്യേകമായി വഴിപാട് കൗണ്ടറുമുണ്ട്. എള്ളുതിരി കത്തിയ്ക്കലാണ് അയ്യപ്പന്റെ നടയിലെ പ്രധാന വഴിപാട്. മണ്ഡലകാലത്ത് 41 ദിവസവും നെയ്യഭിഷേകവും പുഷ്പാഭിഷേകവും നടത്താറുണ്ട്. ===സിംഹോദരൻ=== നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് കിഴക്കുഭാഗത്ത് വടക്കുംനാഥന്റെ തൊട്ടുപുറകിലാണ് സിംഹോദരന്റെ സ്ഥാനം. ശിവഭൂതഗണങ്ങളിലൊരാളായ സിംഹോദരനെയാണ് വടക്കുംനാഥക്ഷേത്രം പണിയാൻ ശിവൻ നിയോഗിച്ചതെന്നും എന്നാൽ സമയം കഴിഞ്ഞിട്ടും സിംഹോദരനെ കാണാതെ വിഷമിച്ച ശിവപാർവ്വതിമാർ അവസാനം ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിയപ്പോൾ ശ്രീകോവിലിൽ സിംഹോദരനിരിയ്ക്കുന്നത് കണ്ടുവെന്നും കോപാക്രാന്തനായ ശിവൻ ഉടനെത്തന്നെ തന്റെ പുറംകാലുകൊണ്ട് സിംഹോദരന് ഒരൊറ്റ ചവിട്ടുകൊടുത്തുവെന്നും അവൻ അടുത്തുള്ള പടുകുഴിയിൽ തെറിച്ചുവീണുവെന്നുമാണ് വിശ്വാസം. അവിടെത്തന്നെ വാണുകൊള്ളാമെന്ന് സിംഹോദരൻ സമ്മതിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. രണ്ടുനിലകളോടുകൂടിയ ചതുരശ്രീകോവിലിലാണ് സിംഹോദരന്റെ സ്ഥാനം. പടിഞ്ഞാട്ട് ദർശനം. അരണ്ട നിലവിളക്കിൻ വെളിച്ചത്തിൽ വിഗ്രഹത്തിന്റെ രൂപം വ്യക്തമാകില്ലെങ്കിലും സിംഹോദരൻ എന്ന പേരിനെ അന്വർത്ഥമാക്കും വിധം ദേവന്റെ ഉദരം (വയർ) സിംഹത്തിന്റേതുപോലെയാണെന്നത് തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയും. സിംഹോദരന് ദിവസവും വിളക്കുവയ്പുണ്ടെന്നല്ലാതെ പ്രത്യേകപൂജകളോ വഴിപാടുകളോ ഇല്ല. ===പരശുരാമൻ=== നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള ഒരു തറയിൽ പടിഞ്ഞാട്ട് ദർശനമായാണ് പരശുരാമന്റെ സ്ഥാനം. ഇവിടെ പരശുരാമസങ്കല്പത്തിലുള്ള ദീപമാണുള്ളത്. ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണത്രേ പരശുരാമനെ ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. ഇവിടെ വച്ചാണ് അദ്ദേഹം അന്തർദ്ധാനം ചെയ്തതെന്നും കഥയുണ്ട്. പരശുരാമൻ കടുത്ത ക്ഷത്രിയവിരോധിയായതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമുള്ള ഈ തറയിലേയ്ക്ക് ക്ഷത്രിയർക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പരശുരാമന് പ്രത്യേകപൂജകളോ വഴിപാടുകളോ പ്രതിഷ്ഠയോ ഇല്ല. ===നന്ദികേശ്വരൻ=== പരമശിവന്റെ വാഹനമായ നന്തികേശ്വരൻ (നന്തി എന്ന് ചുരുക്കിപ്പറയുന്നു) ഇവിടെ ഒരു ഉപദേവനായി കുടികൊള്ളുന്നു. ശിവന്റെ നടയ്ക്കുനേരെ മുമ്പിലുള്ള നാലമ്പലക്കെട്ടിലാണ് നന്തിപ്രതിഷ്ഠ. കേരളത്തിൽ ഇന്നുള്ള ഏറ്റവും വലിയ നന്തിവിഗ്രഹമാണിത്. നന്തിയ്ക്ക് രണ്ട് സന്ധ്യയ്ക്കും വിളക്കുവയ്പും നിവേദ്യവുമുണ്ട്. ===വാസുകീശയന ശിവൻ=== ലോകത്ത് മറ്റൊരിടത്തും കാണാത്ത ഒരു അത്ഭുത ചുവർച്ചിത്രമാണ് സർപ്പരാജാവായ വാസുകിയുടെ പുറത്ത് ശയിയ്ക്കുന്ന പരമശിവന്റേത്. ശിവന്റെ നടയ്ക്കുനേരെയുള്ള നാലമ്പലക്കെട്ടിൽ നന്തികേശ്വരന്റെ വിഗ്രഹത്തിന് തൊട്ടുപുറകിൽ തെക്കോട്ട് ദർശനമായി വരച്ച ചിത്രമാണിത്. അനന്തശയനഭാവത്തിൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ചിത്രങ്ങൾ ഒരുപാട് സ്ഥലങ്ങളിലുണ്ടെങ്കിലും വാസുകീശയനഭാവത്തിൽ ശിവന്റെ ചിത്രം മറ്റൊരിടത്തുമില്ല എന്നതാണ് പ്രത്യേകത. ദിവസവും ഈ ചിത്രത്തിന് ആരാധനയും വിളക്കുവയ്പുമുണ്ട്. ===നൃത്തനാഥൻ (നടരാജൻ)=== പരമശിവന്റെ നൃത്തം ചെയ്യുന്ന രൂപമാണ് നടരാജൻ. മഹാനടനനായിട്ടാണ് ഹിന്ദുക്കൾ ശിവനെ കാണുന്നത്. ഈ പ്രപഞ്ചം തന്നെ ശിവന്റെ നടനവേദിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. വടക്കുംനാഥക്ഷേത്രത്തിൽ നന്തിവിഗ്രഹത്തിന് ഇടതുവശത്ത് പടിഞ്ഞാട്ട് ദർശനമായി നടരാജന്റെ ഒരു ചുവർച്ചിത്രമുണ്ട്. നൃത്തനാഥൻ എന്നാണ് ഇതറിയപ്പെടുന്നത്. 20 കൈകളോടുകൂടിയ അത്യപൂർവ്വമായ ഈ ചുവർച്ചിത്രത്തിൽ ഭഗവാൻ അപസ്മാരയക്ഷനെ ചവുട്ടിപ്പിടിച്ച് നൃത്തം ചെയ്യുകയാണ്. പ്രപഞ്ചത്തെ മുഴുവൻ ഒരു ഗോളമാക്കി ചിത്രികരിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. അത്യപൂർവ്വമായ ഈ ചുവർച്ചിത്രം, പക്ഷേ ഫലപ്രദമായ ഇടപെടലില്ലാത്തതുമൂലം ഇത് നശിച്ചുകൊണ്ടിരിയ്ക്കുകയാണ്. ദിവസവും ഈ ചിത്രത്തിനും ആരാധനയും വിളക്കുവയ്പുമുണ്ട്. ===ഋഷഭൻ=== വടക്കുംനാഥന്റെ നാലമ്പലത്തിന്റെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ പ്രത്യേകമായിത്തീർത്ത് നാലമ്പലക്കെട്ടിൽ തെക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് ശിവഭൂതഗണങ്ങളിലൊരാളായ ഋഷഭന്റെ പ്രതിഷ്ഠ. നന്ദി തന്നെയാണ് വാസ്തവത്തിൽ ഋഷഭനായും കുടികൊള്ളുന്നത്. ഋഷഭൻ സദാ ധ്യാനനിമഗ്നനും നഗ്നണുമാണത്രേ! അതിനാൽ രണ്ടുകൈകളും കൊട്ടി ദേവനെ ഉണർത്തി, വസ്ത്രത്തിൽനിന്ന് ഒരു നൂലെടുത്തുവേണം വന്ദിയ്ക്കാൻ. ദേവൻ അനുഗ്രഹിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ വീണ്ടും ഉറങ്ങും. ഇതിനുപിന്നിൽ ഒരു ഐതിഹ്യമുണ്ട്: ആദ്യം ഋഷഭൻ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലായിരുന്നു പ്രതിഷ്ഠ. ഒരുദിവസം രാവിലെ ക്ഷേത്രത്തിൽ വന്ന ശാന്തിക്കാർ വിഗ്രഹം ഉറങ്ങുന്നതായി കണ്ടുവത്രേ! തുടർന്ന് വിഗ്രഹം തെക്കോട്ട് ദർശനമാക്കി പണിതു. ഒരുകാലത്ത് കേരളത്തിൽ ബുദ്ധ-ജൈനമതങ്ങൾ ചെലുത്തിയിരുന്ന സ്വാധീനത്തിന്റെ പ്രതീകമായി ഋഷഭനെ കണ്ടുവരുന്നു. ഋഷഭൻ ഒരു ജൈനതീർത്ഥങ്കരനാണെന്നും കൈകൊട്ടി വിളിച്ചുണർത്തി നൂലെടുത്ത് തൊഴുന്നത് ജൈനമതാചാരത്തിന്റെ തുടർച്ചയാണെന്നും ചരിത്രകാരന്മാർ കണക്കാക്കുന്നു. ===വേട്ടേയ്ക്കരൻ=== കിരാതമൂർത്തിയായ പരമശിവനെയാണ് വേട്ടേയ്ക്കരൻ എന്ന് പറയുന്നത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം പാശുപതാസ്ത്രം കിട്ടാൻ ഘോരതപസ്സ് ചെയ്യുകയായിരുന്ന അർജുനനെ പരീക്ഷിയ്ക്കാൻ ഭഗവാൻ സ്വീകരിച്ച രൂപമാണ് വേട്ടേയ്ക്കരൻ. ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് കിരാതമൂർത്തിയുടെ ശ്രീകോവിൽ. രണ്ടടി പൊക്കം വരുന്ന ചെറിയ ശിവലിംഗമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ധാരയും ശംഖാഭിഷേകവുമാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. കൂടാതെ നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നതും അതിവിശേഷമാണ്. വിശേഷാവസരങ്ങളിൽ വേട്ടേയ്ക്കരൻ പാട്ട് നടത്താനുള്ള ആലോചനയും ക്ഷേത്രം വകയായുണ്ട്. 2006 വരെ ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുഭാഗത്ത് തെക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് വേട്ടേയ്ക്കരനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരുന്നത്. എന്നാൽ 2006-ൽ നടന്ന ദേവപ്രശ്നത്തിൽ ആ സ്ഥാനം ശരിയല്ലെന്നും പുറത്താണ് പ്രതിഷ്ഠ വേണ്ടതെന്നും കണ്ടെത്തി. തുടർന്ന് പുതിയ ശ്രീകോവിൽ പണിത് പ്രതിഷ്ഠ നടത്തുകയായിരുന്നു. മുമ്പ് വേട്ടേയ്ക്കരന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ടായിരുന്ന മുറിയിലാണ് ഇന്ന് അപ്പം, പായസം തുടങ്ങിയവ വിതരണം ചെയ്യുന്നത്. ===നാഗദൈവങ്ങൾ=== ആദിദ്രാവിഡ ആചാരത്തിന്റെ ബാക്കിപത്രമായ ഒരു ആരാധനാസമ്പ്രദായമാണ് നാഗാരാധന. വിവിധതരം നാഗങ്ങളെ ആരാദിയ്ക്കുന്ന സമ്പ്രദായം കേരളത്തിലുണ്ടായിരുന്നു. സിന്ധുനദീതടപ്രദേശത്തുനിന്ന് കണ്ടെടുത്ത രൂപങ്ങളിൽ നാഗരൂപങ്ങളുമുണ്ട്. പണ്ടുകാലത്ത് വലിയ തറവാട്ടുവീടുകളിൽ നാഗത്തറകൾ പതിവായിരുന്നു. ഇന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ മാത്രമാണ് നാഗത്തറകളുള്ളത്. തൃശ്ശൂർ വടക്കുംനാഥക്ഷേത്രത്തിൽ തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിലാണ് നാഗപ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. നാഗരാജാവായി ശിവന്റെ കണ്ഠാഭരണവും ശിവസർപ്പവുമായ വാസുകിയും, നാഗയക്ഷിയും, നാഗചാമുണ്ഡിയും മറ്റ് ഉത്തമാധമസർപ്പങ്ങളുമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. നൂറും പാലും സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. കൂടാതെ എല്ലാമാസവും [[ആയില്യം]] നാളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും നടത്തിവരുന്നു. ===സുബ്രഹ്മണ്യൻ=== ക്ഷേത്രമതിൽക്കെട്ടിനുപുറത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ മണികണ്ഠനാൽത്തറയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയ്ക്ക് ഒരു പ്രത്യേകക്ഷേത്രം പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏഴുപതിറ്റാണ്ടുകളേ ആയിട്ടുള്ളൂ ഈ ക്ഷേത്രം പണിതിട്ട്. ഇതിനുപിന്നിൽ ഒരു കാരണമുണ്ട്: മണികണ്ഠനാൽ സ്വാതന്ത്ര്യസമരകാലത്ത് ഒരുപാട് പ്രസംഗങ്ങൾക്ക് വേദിയായി. പ്രശസ്തരായ നിരവധി സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനികൾ അക്കാലത്ത് ഇവിടെ വന്ന് പ്രസംഗിച്ചുപോയിരുന്നു. എന്നാൽ ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്കുപോകുന്ന ഭക്തർക്ക് അത് വലിയൊരു പ്രശ്നമായി മാറി. തുടർന്ന് അവിടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രം പണിത് അവിടെ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. തൃശ്ശൂർ നഗരത്തിന് പടിഞ്ഞാറ് [[അയ്യന്തോൾ|അയ്യന്തോളിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[തൃക്കുമാരംകുടം സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രം|തൃക്കുമാരംകുടം സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ]] നിന്നാണ് ഇവിടെയുള്ള വിഗ്രഹം കണ്ടെത്തിയത്. ഇന്നത് വടക്കുംനാഥക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉപക്ഷേത്രമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. വള്ളീദേവയാനീസമേതനായ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയാണ് പ്രതിഷ്ഠ. സമീപം ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമാകുന്നുണ്ട്. പഞ്ചാമൃതവും പാലഭിഷേകവുമാണ് സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയ്ക്ക് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ===ഹനുമാൻ=== രാമായണത്തിലെ അനശ്വരകഥാപാത്രമായ ഹനുമാൻ സ്വാമി സപ്തചിരഞ്ജീവികളിലൊരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഭക്തിയിലും ബുദ്ധിശക്തിയിലും സ്വഭാവമഹിമയിലുമെല്ലാം ഉത്തമനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹമില്ലായിരുന്നുവെങ്കിൽ രാമായണത്തിന്റെ ഗതി മറ്റൊന്നായേനെ. വടക്കുംനാഥക്ഷേത്രത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന് പ്രതിഷ്ഠയില്ലെങ്കിലും രണ്ട് സ്ഥലങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം അദൃശ്യസാന്നിദ്ധ്യമായി കുടികൊള്ളുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഒന്ന്, ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് ശ്രീരാമന്റെ ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിലെ മണ്ഡപത്തിൽ; മറ്റേത്, അയ്യപ്പന്റെ ശ്രീകോവിലിനുപുറകിലുള്ള ഔഷധത്തറയിൽ. ശ്രീരാമസാന്നിദ്ധ്യമുള്ളിടത്ത് ഹനുമാൻ എന്നുമുണ്ടാകുമെന്നതാണ് ആദ്യത്തെ സങ്കല്പത്തിനുപിന്നിലുള്ള വിശ്വാസമെങ്കിൽ, [[രാവണൻ|രാവണപുത്രനായ]] [[ഇന്ദ്രജിത്ത്|ഇന്ദ്രജിത്തുമായുള്ള]] യുദ്ധത്തിനിടയിൽ ഗുരുതരമായി പരുക്കേറ്റ [[ലക്ഷ്മണൻ|ലക്ഷ്മണന്റെ]] ജീവൻ രക്ഷിയ്ക്കാനുള്ള മൃതസഞ്ജീവനിയടങ്ങിയ മരുത്വാമലയും കൊണ്ട് ഹനുമാൻ ലങ്കയിലേയ്ക്കുപോകുന്ന വഴിയിൽ അതിന്റെ ഒരുഭാഗം അടർന്നുവീണതാണ് രണ്ടാമത്തെ സങ്കല്പത്തിനുപിന്നിലുള്ള വിശ്വാസം. രണ്ടിടത്തും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. ===ആദിശങ്കരാചാര്യർ=== അദ്വൈതവേദാന്തികനായിരുന്ന ആദിശങ്കരാചാര്യർ ഹിന്ദുമതത്തിന് പുതിയൊരു ഭാവം നൽകുന്നതിൽ സുപ്രധാനമായ പങ്ക് വഹിച്ചു. 32 വർഷം മാത്രം നീണ്ടുനിന്ന ജീവിതം കൊണ്ട് ഒരുപാട് സ്ഥലങ്ങൾ സന്ദർശിയ്ക്കുകയും ഒരുപാട് കൃതികൾ രചിയ്ക്കുകയും ചെയ്ത അദ്ദേഹം സമാധിയടഞ്ഞത് വടക്കുംനാഥക്ഷേത്രത്തിൽ വച്ചാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു ([[കേദാർനാഥ് ക്ഷേത്രം|കേദാർനാഥിൽ]] വച്ചാണ് അദ്ദേഹം സമാധിയടഞ്ഞതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ഇന്ന് രണ്ടിടത്തും അദ്ദേഹത്തിന് സമാധിപ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്). അദ്ദേഹത്തിന്റെ അച്ഛനമ്മമാർക്ക് പുത്രസൗഭാഗ്യം ലഭിച്ചതുതന്നെ വടക്കുംനാഥനെ ഭജിച്ചതുമൂലമാണ്. പ്രായാധിക്യം മൂലം അവർക്ക് വരാൻ കഴിയാതായപ്പോൾ അവർക്കുവേണ്ടി ഭഗവാൻ [[കാലടി]]യിൽത്തന്നെ കുടികൊണ്ടുവെന്ന് കഥയുണ്ട്. അവിടെ ഇപ്പോൾ തിരുവെള്ളമാന്തുള്ളി മഹാദേവക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ ശങ്കരാചാര്യർ ഇവിടെയിരുന്ന് വിഷ്ണുപാദാദിസ്തവം രചിയ്ക്കുന്നതിനിടയിലാണ് സമാധിയായതെന്നും പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാരാണ് അത് പൂർത്തിയാക്കിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ശങ്കരാചാര്യർ സ്ഥാപിച്ച മൂന്ന് മഠങ്ങൾ (തെക്കേ മഠം, നടുവിൽ മഠം, വടക്കേ (ബ്രഹ്മസ്വം) മഠം) ഇന്നും ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപമുണ്ട്. ശങ്കരാചാര്യർ സമാധിയായ സ്ഥാനത്താണ് ഇന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിരിയ്ക്കുന്നത്. ശങ്കരാചാര്യരുടെ പൂർണകായപ്രതിമ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമാക്കി പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. നാലടി ഉയരം കാണും. ശ്രീകോവിലിനുചുറ്റും ശങ്കരാചാര്യരുടെ ജീവിതകഥയിലെ ചില സുപ്രധാന സന്ദർഭങ്ങൾ മനോഹരമായി ആവിഷ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ശങ്കരാചാര്യരുടെ ശ്രീകോവിലിന് തെക്കുഭാഗത്തായി ശംഖചക്രങ്ങളുടെ രൂപങ്ങളും കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. വിഷ്ണുഭഗവാന്റെ തിരുവായുധങ്ങളായ ശംഖചക്രങ്ങളുടെ ശിലാരൂപങ്ങൾ ക്ഷേത്രത്തിലെ ശൈവവൈഷ്ണവശക്തിസംയോഗത്തെ സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നു. ===കാശീവിശ്വനാഥൻ=== സിംഹോദരന്റെ ശ്രീകോവിലിന് വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് നാലമ്പലച്ചുവരിൽ ത്രികോണാകൃതിയിൽ ഒരു ചെറിയ ദ്വാരമുണ്ട്. ആ ദ്വാരത്തിലൂടെ വടക്കുംനാഥന്റെ താഴികക്കുടം കണ്ടുതൊഴുന്ന ഭക്തർ തുടർന്ന് അതിന് കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള ഒരു തറയിൽ കയറിനിന്ന് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലേയ്ക്ക് തിരിഞ്ഞുനോക്കി [[കാശി വിശ്വനാഥക്ഷേത്രം|കാശീവിശ്വനാഥനെ]] വന്ദിയ്ക്കുന്നു. കാശീവിശ്വനാഥൻ തന്നെയാണ് വടക്കുംനാഥനായി വാഴുന്നത് എന്ന വിശ്വാസമാണ് ഇതിനുപിന്നിൽ. ഇതുകഴിഞ്ഞാൽ ഇതിന് തൊട്ടുമുമ്പിലുള്ള ബലിക്കല്ലിന് മുകളിൽ കല്ലുകൾ കൂട്ടിയിടുന്ന ഒരു ആചാരമുണ്ടായിരുന്നു. 2005-ൽ നടന്ന ദേവപ്രശ്നത്തിൽ ആ ആചാരം റദ്ദാക്കി. എന്നാൽ ഇന്നും ഇതറിയാത്ത ചിലർ ഇത് തുടർന്നുപോരുന്നുണ്ട്. ഇതിനടിയിലൂടെ ഒരു രഹസ്യമാർഗ്ഗമുണ്ടെന്നും അതുവഴി നേരെ കാശിയിലെ മണികർണികാഘട്ടത്തിലെത്തിച്ചേരാമെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. പണ്ട് ഇവിടെ ഭജനമിരുന്ന ദേശമംഗലം നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് കാശീവിശ്വനാഥദർശനം എന്ന മോഹം സാധിച്ചുകൊടുക്കാൻ വടക്കുംനാഥൻ തന്നെ നിർമ്മിച്ചുകൊടുത്തതാണ് ആ വഴിയെന്നും ഏതാനും മണിക്കൂറുകൾക്കുള്ളിൽ കാശിയിലെത്തി ദർശനം പൂർത്തിയാക്കിയ അദ്ദേഹം തുടർന്ന് ഇതേ മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ വടക്കുംനാഥക്ഷേത്രത്തിൽ തിരിച്ചെത്തിയെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. തുടർന്ന് ഈ വഴി അടച്ചു. ===ചിദംബരനടരാജൻ, രാമനാഥസ്വാമി=== കാശീവിശ്വനാഥനെ തൊഴുത് തെക്കോട്ട് യാത്ര ചെയ്താൽ മറ്റൊരു തറയിലെത്താം. തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള ഈ തറയിൽനിന്ന് കിഴക്കോട്ട് നോക്കി ചിദംബരനടരാജനെയും തെക്കോട്ട് നോക്കി രാമേശ്വരത്തെ രാമനാഥസ്വാമിയെയും ഭക്തർ വന്ദിയ്ക്കുന്നു. ശിവൻ നടരാജഭാവത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്ന ഏക ക്ഷേത്രമാണ് [[ചിദംബരം ക്ഷേത്രം]]. പ്രതിഷ്ഠാമൂർത്തി തന്നെ ശീവേലിമൂർത്തിയായും വരുന്ന ഏക ക്ഷേത്രവും ഇതുതന്നെ. ചിദംബരനാഥന്റെ ആനന്ദതാണ്ഡവം രാമേശ്വരത്തും പ്രതിഫലിച്ചുവത്രേ! [[രാമേശ്വരം രാമനാഥസ്വാമി ക്ഷേത്രം|രാമേശ്വരം ക്ഷേത്രമാകട്ടെ]] ഐതിഹ്യപ്രകാരം രാവണനെ കൊന്നതുമൂലമുണ്ടായ ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം തീർക്കാൻ ശ്രീരാമൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ശിവക്ഷേത്രമാണ്. ശ്രീരാമൻ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയതിനാൽ സ്ഥലത്തിന് രാമേശ്വരം എന്നും പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് രാമനാഥൻ എന്നും പേരുകൾ വന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ നന്ദിയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഇവിടെത്തിയ അനന്തൻ ഈ തറയിലിരുന്ന് താണ്ഡവനൃത്തം ദർശിച്ചുവെന്ന് ഐതിഹ്യമുണ്ട്. ===ഊരകത്തമ്മത്തിരുവടി, കൂടൽമാണിക്യസ്വാമി=== കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഒന്നാം സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ഊരകത്തമ്മത്തിരുവടിക്ഷേത്രം തൃശ്ശൂർ നഗരത്തിൽനിന്ന് ഉദ്ദേശം 12 കിലോമീറ്റർ തെക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; ഭാരതത്തിൽ ഭരതപ്രതിഷ്ഠയുള്ള അപൂർവ്വം ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നായ [[ഇരിഞ്ഞാലക്കുട]] കൂടൽമാണിക്യം ക്ഷേത്രം 24 കിലോമീറ്റർ തെക്കുമാറിയും. ഈ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളിലേയ്ക്കും നോക്കിത്തൊഴാനുള്ള തറ തെക്കേ ഗോപുരത്തിൽ നിന്ന് അല്പം മാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഊരകത്തമ്മ തന്റെ ഭക്തനായ തിരുവലയന്നൂർ ഭട്ടതിരിയുടെ ഓലക്കുടയിൽ കയറിയിരുന്ന [[കാമാക്ഷി അമ്മൻ കോവിൽ|കാഞ്ചീ കാമാക്ഷി]] തന്നെയാണ്. ഊരകത്ത് പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയപ്പോൾ ഭഗവതിയുടെ ഒരംശം വടക്കുംനാഥക്ഷേത്രത്തിലും സാന്നിദ്ധ്യമരുളി എന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ, വടക്കുംനാഥക്ഷേത്രത്തിൽ ജ്യേഷ്ഠനായ ശ്രീരാമനോടൊപ്പം കുടികൊള്ളാനായിരുന്നു ഭരതന്റെ ആഗ്രഹമത്രേ. എന്നാൽ ഭക്തനായ വാക്കയിൽ കൈമളുടെ അഭ്യർത്ഥനപ്രകാരം ഭരതൻ കൂടൽമാണിക്യത്ത് സംഗമേശ്വരനായി കുടികൊണ്ടുവെന്നും എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അദൃശ്യസാന്നിദ്ധ്യം ഇന്നും വടക്കുംനാഥക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടെന്നുമാണ് കഥ. ===കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ (ഭദ്രകാളി)=== കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം തൃശ്ശൂരിൽ നിന്ന് ഉദ്ദേശം 36 കിലോമീറ്റർ തെക്കുപടിഞ്ഞാറുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. പരശുരാമൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ച നാല് അംബികാലയങ്ങളിലൊന്നാണത്രേ ഇത്. കേരളത്തിലെ 64 ഭദ്രകാളീക്ഷേത്രങ്ങളുടെ മൂലസ്ഥാനമായും കൊടുങ്ങല്ലൂരിനെ കണ്ടുവരുന്നു. ചിലപ്പതികാരത്തിലെ വീരനായികയായ കണ്ണകിയായും ഭഗവതിയെ കണ്ടുവരുന്നുണ്ട്. കൊടുങ്ങല്ലരിലേയ്ക്ക് നോക്കിത്തൊഴാനുള്ള തറ ഒരു ആൽമരത്തിന്റെ തറയാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ തെക്കേ ഗോപുരത്തിൽനിന്ന് അല്പം പടിഞ്ഞാറുമാറിയാണ് ഈ ആൽമരം. ഊരകം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിൽ കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മയുടെ സാന്നിദ്ധ്യമുണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഊരകത്തമ്മയുടെ അദൃശ്യ സാന്നിദ്ധ്യമുള്ളതുകൊണ്ട് കൂടിയാകണം കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മയ്ക്കും ഇവിടെ സ്ഥാനം ഉറപ്പിച്ചത്. തെക്കുപടിഞ്ഞാറേ മൂലയിലേയ്ക്കു നോക്കി കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മയെ തൊഴുന്ന ഭക്തർ തുടർന്ന് അവിടെത്തന്നെ വടക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞുനിന്ന് പ്രധാന ശ്രീകോവിലുകളുടെ താഴികക്കുടങ്ങളും നോക്കിത്തൊഴുന്നു. ===വേദവ്യാസൻ, ദക്ഷിണാമൂർത്തി=== ഇതിഹാസകാവ്യമായ മഹാഭാരതത്തിന്റെയും പതിനെട്ട് പുരാണങ്ങളുടെയും കർത്താവായ വേദവ്യാസന് ഇവിടെ തെക്കുഭാഗത്തെ ഒരു ആൽമരത്തിന്റെ ചുവട്ടിൽ അദൃശ്യസാന്നിദ്ധ്യമുണ്ട്. ഒരു ചെറിയ ഉരുളൻകല്ലിലാണ് വേദവ്യാസനെ സങ്കല്പിച്ചുതൊഴുന്നത്. കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മയുടെ തറയ്ക്ക് തൊട്ടുപടിഞ്ഞാറുമാറിയാണ് വേദവ്യാസസങ്കല്പം. ഈ തറയിൽ ദർശനം നടത്തിക്കഴിഞ്ഞാൽ മണലിൽ 'ഹരിശ്രീ ഗണപതയേ നമഃ അവിഘ്നമസ്തു ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ' എന്ന വിദ്യാരംഭമന്ത്രം എഴുതുകയും വേണം. വ്യാസശിലയുടെ താഴെ ദക്ഷിണാമൂർത്തിസങ്കല്പവുമുണ്ട്. ശിവന്റെ തന്നെ സന്യാസഭാവമാണ് ദക്ഷിണാമൂർത്തി. പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ആദിഗുരു എന്ന സങ്കല്പത്തിലുള്ളതാണ് ഈ ഭാവം. അതിനാൽ വിദ്യാഭിവൃദ്ധിയ്ക്ക് ദക്ഷിണാമൂർത്തിഭജനവും ഉത്തമമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. വ്യാസശിലയുടെ ചുവട്ടിലുള്ള ദക്ഷിണാമൂർത്തിയെ തൊഴുതുവേണം അയ്യപ്പനെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. ഇല്ലെങ്കിൽ ദർശനപുണ്യം നശിയ്ക്കുമത്രേ! ===പാറമേക്കാവിലമ്മ (ഭദ്രകാളി - മൂലസ്ഥാനം)=== വടക്കുംനാഥക്ഷേത്രത്തിന് കിഴക്കുഭാഗത്ത് തൃശ്ശൂർ നഗരത്തിൽത്തന്നെയുള്ള പ്രസിദ്ധമായ ഭഗവതിക്ഷേത്രമാണ് പാറമേക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിന്റെ പ്രധാനപ്പെട്ട് രണ്ട് പങ്കാളികളിലൊരാളായ ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ പ്രസിദ്ധമായ [[അങ്ങാടിപ്പുറം തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠയാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ഈ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മൂലസ്ഥാനം വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിന് വടക്കുഭാഗത്തുള്ള ഇലഞ്ഞിത്തറയാണ്. ഇത് ഇവിടെ വരാൻ കാരണമായ ഒരു സംഭവമുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: തൃശ്ശൂർ നഗരത്തിന് തെക്കുഭാഗത്തുള്ള [[കൂർക്കഞ്ചേരി]]യിലെ അപ്പാട്ട് കളരിത്തറവാട്ടിലെ കാരണവരായിരുന്ന കുറുപ്പാൾ തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മയുടെ പരമഭക്തനായിരുന്നു. എല്ലാമാസവും മുടങ്ങാതെ തിരുമാന്ധാംകുന്നിൽ ദർശനത്തിനുപോയിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന് പ്രായാധിക്യം കാരണം അതിന് കഴിയാതെ വരുമെന്ന ഘട്ടം വന്നപ്പോൾ അദ്ദേഹം ഭഗവതിയോട് നാട്ടിൽ കുടികൊള്ളണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിച്ചു. കരുണാമയിയായ ഭഗവതി അത് സമ്മതിച്ച് കുറുപ്പാളറിയാതെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓലക്കുടയിൽ കയറിയിരുന്നു. യാത്രകഴിഞ്ഞ് ക്ഷീണിതനായി തിരിച്ചെത്തിയ കുറുപ്പാൾ വടക്കുംനാഥനെ തൊഴുത് ഇലഞ്ഞിത്തറയിൽ കിടന്നുറങ്ങി. ഉണർന്നെഴുന്നേറ്റ് കുടയുമെടുത്ത് പോകാൻ നിന്ന അദ്ദേഹം കുട അവിടെ ഉറച്ചുകഴിഞ്ഞതായി കണ്ടു. തുടർന്ന് പ്രശ്നം വച്ചുനോക്കിയപ്പോൾ ദേവീസാന്നിദ്ധ്യം കണ്ടു. ദേവീസാന്നിധ്യം കണ്ടതിനെത്തുടർന്ന് ഭഗവതിയെ തന്റെ തറവാട്ടിലെ കളരിയിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു യഥാവിധി പൂജാവിധികൾ ചെയ്തു കൊള്ളാം എന്ന് മനമുരുകി പ്രാർത്ഥിച്ചതിനെ തുടർന്ന് ഓലക്കുട അവിടെ നിന്നും എടുക്കുകയും തുടർന്ന് തന്റെ കൂർക്കഞ്ചേരി തറവാട്ടിലെ കളരിയിൽ ദേവിയെ ശാക്തേയവിധി പ്രകാരം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ദേവിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് കളരിയുടെ തൊട്ടുപുറകിലുള്ള പാറോം മരച്ചുവട്ടിൽ ആയതിനാൽ പാറോംകാവ് ഭഗവതി എന്ന് ദേശനിവാസികൾ വിളിച്ചു പോന്നു .കാലക്രമേണ പാറോംകാവ് ലോപിച്ചു പാറമേക്കാവ് ഭഗവതി എന്നറിയപ്പെട്ടു. ദേവീദർശനം വെളിപ്പെട്ടത് ഇലഞ്ഞിത്തറയിൽ വെച്ചായതുകൊണ്ട് കാരണവർ ഇവിടെയും ദേവിയുടെ ഒരു ശിലാപ്രതിഷ്ഠ നടത്തി. പിന്നീട് വടക്കുംനാഥ ക്ഷേത്രം കൂടുതൽ വിപുലീകരിക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി ഈ പ്രതിഷ്ഠ വടക്കുംനാഥക്ഷേത്രത്തിന് കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള കൂറ്റൻ പാറയുടെ മുകളിലേയ്ക്കുമാറ്റി. അങ്ങനെ ആ ക്ഷേത്രത്തിന് പാറമേക്കാവ് എന്ന പേരുവന്നു. കൂർക്കഞ്ചേരി കുറുപ്പാൾ തറവാട്ടിലെ കാരണവരുടെ കളരിയിൽ പാറമേക്കാവ് ഭഗവതിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ കൂടാതെ ചണ്ഡികാഭഗവതി, മനക്കൊടി അയ്യപ്പൻ, വനശാസ്താവ് ,വീരഭദ്രൻ, കുറുപ്പാൾ കാരണവർ എന്നീ പ്രതിഷ്ഠകൾ കൂടിയുണ്ട്. കാരണവർ ദേവിയിൽ സമാധി പ്രാപിച്ചതോടെ കാരണവരുടെ രൂപം പിന്തലമുറക്കാർ കളരിയ്ക്ക് പുറത്ത് പ്രതിഷ്ഠിക്കുകയാണ് ഉണ്ടായത്. ശിവലിംഗരൂപത്തിലുള്ള കുഴയുടെ രൂപത്തിൽ ആണ് കാരണവരുടെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത്. കുറുപ്പാൾ കാരണവർക്ക് ദേവിയുമായുള്ള അഭേദ്ധ്യമായ ബന്ധം ഉള്ളതിനാൽ പുറത്തുള്ള പ്രതിഷ്ഠ ഉറയ്ക്കാതെയിരിയ്ക്കുകയും പിന്നീട് കളരിയ്ക്ക് അകത്തുതന്നെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുകയായിരുന്നു. കൂർക്കഞ്ചേരി കുറുപ്പാൾ കളരിയോട് അനുബന്ധിച്ചു സർപ്പക്കാവും, ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സും നിലകൊള്ളുന്നു. ഇന്നും പാറമേക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വേല അടിയന്തരം പ്രമാണിച്ച് ക്ഷേത്രക്കോമരം കൂർക്കഞ്ചേരി കുറുപ്പാൾ കളരിയിൽ വരുകയും അരിയേറു നടത്തി മൂലസ്ഥാനത്തോടുള്ള കടപ്പാട് അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു വരുന്നു. മകരമാസത്തിലെ പാനപ്പറ, തൃശൂർ പൂരത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള പൂരപ്പറ ഇതെല്ലാം തുടങ്ങുന്നത് കൂർക്കഞ്ചേരി കുറുപ്പാൾ തറവാട്ടിൽ നിന്നുമാണ്. കാരണവർ ഇലഞ്ഞിത്തറയിൽ വിശ്രമിച്ചതിനെ തുടർന്ന് ദേവീചൈതന്യം ബോധ്യപ്പെട്ടതിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കാണ് തൃശൂർ പൂരത്തോട് അനുബന്ധിച്ചുള്ള വിശ്വപ്രസിദ്ധമായ ഇലഞ്ഞിത്തറ മേളം വടക്കുംനാഥക്ഷേത്രത്തിനകത്ത് നടത്തിവരുന്നത്. തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിന്റെ പങ്കാളികളിൽ മതിൽക്കെട്ടിനകത്ത് കയറുന്നത് പാറമേക്കാവിലമ്മ മാത്രമാണ്. == നിത്യപൂജകൾ == നിത്യേന മൂന്നുപൂജകൾ നടക്കുന്ന മഹാക്ഷേത്രമാണ് തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രം. പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടിയും തുടർന്ന് ഏഴുപ്രാവശ്യമുള്ള ശംഖുവിളിയും [[തവിൽ]], [[നാദസ്വരം]], [[കുഴിത്താളം]], [[ഇടുതുടി]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങളുമുപയോഗിച്ച് ഭഗവാന്മാരെയും ദേവിയെയും പള്ളിയുണർത്തിയശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകങ്ങൾ തുടങ്ങുന്നു. വടക്കുന്നാഥന് നെയ്യഭിഷേകം നടക്കുന്നത് ഈ സമയത്താണ്. രാവിലെ ആറുമണിയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജ തുടങ്ങുന്നു. ആദ്യം വടക്കുന്നാഥന്നും, പിന്നീട് ക്രമത്തിൽ ശ്രീപാർവ്വതി, ശങ്കരനാരായണൻ, ശ്രീരാമൻ, ഗണപതി എന്നിവർക്കും ഈ സമയത്ത് പൂജ നടക്കുന്നു. അതിനുശേഷം രാവിലെ ഏഴുമണിയ്ക്കും എട്ടുമണിയ്ക്കുമിടയിൽ വടക്കുന്നാഥന്ന് ശംഖാഭിഷേകം, ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം തുടങ്ങിയവയും നടത്തുന്നു. പത്തുമണിയ്ക്ക് ഉച്ചപ്പൂജ തുടങ്ങുന്നു. ഉഷഃപൂജയുടെ അതേ ക്രമത്തിലാണ് ഇവിടെയും പൂജ നടക്കുന്നത്. പത്തേമുക്കാൽ വരെ പൂജ നീണ്ടുനിൽക്കും. തുടർന്ന് പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു. വൈകീട്ട് അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. സന്ധ്യയ്ക്ക് സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ച് ദീപാരാധന. ഉഷഃപൂജയുടെയും ഉച്ചപ്പൂജയുടെയും അതേ ക്രമമാണ് ഇതിനും അനുവർത്തിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് ഏഴുമണിയ്ക്ക് അതേ ക്രമത്തിൽ അത്താഴപ്പൂജയും നടക്കുന്നു. എട്ടുമണിയ്ക്ക് തൃപ്പുക. സുഗന്ധപൂരിതമായ പുക നവധാന്യങ്ങളുപയോഗിച്ച് ശ്രീകോവിൽ മുഴുവൻ വ്യാപിപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. വടക്കുന്നാഥന്നും ശ്രീരാമസ്വാമിയ്ക്കുമാണ് തൃപ്പുക നടത്തുന്നത്. വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിൽ തൃപ്പുക തൊഴുന്നത് അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. തൃപ്പുക തൊഴുതാൽ സർവ്വാഭീഷ്ടസിദ്ധിയുണ്ടാകുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം നിരവധി ഭക്തർ ഇതിന് നിൽക്കും. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം സപ്തചിരഞ്ജീവികളിലൊരാളായ [[അശ്വത്ഥാമാവ്]] നിത്യവും തൃപ്പുക തൊഴാൻ ഇവിടെ വരുമെന്നൊരു സങ്കല്പമുണ്ട്. ശാപം മൂലം വ്രണം പൊട്ടിയൊലിച്ചുകഴിയുന്നതായി പറയപ്പെടുന്ന അശ്വത്ഥാമാവ് വരുമ്പോൾ എല്ലാവരും വഴിമാറിനിൽക്കണമെന്നാണ് സങ്കല്പം. തൃപ്പുക കഴിഞ്ഞാൽ പ്രദക്ഷിണം വയ്ക്കാൻ പാടില്ലെന്നാണ് നിയമം. തുടർന്ന് രാത്രി എട്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: ശിവരാത്രി, തിരുവാതിര, [[പ്രദോഷവ്രതം]], മുപ്പെട്ട് [[തിങ്കളാഴ്ച]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാക്രമങ്ങളിൽ മാറ്റം വരും. ശിവരാത്രിനാളിൽ രാത്രി നടയടയ്ക്കില്ല. പകരം, രാത്രിയിലെ ഓരോ യാമത്തിലും യാമപൂജയും കലശാഭിഷേകവുമുണ്ടാകും. പ്രദോഷദിവസം സന്ധ്യയ്ക്ക് വിശേഷാൽ അഭിഷേകമുണ്ട്. [[മീനം|മീനമാസത്തിലെ]] [[ആറാട്ടുപുഴ പൂരം]] ദിവസം സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രനട അടയ്ക്കും. ദേവസംഗമം കാണാൻ വടക്കുന്നാഥൻ നേരത്തേ പുറപ്പെടുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. എല്ലാ പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും അകത്ത് ഇടയ്ക്ക വായനയും പുറത്ത് നാദസ്വരവുമുണ്ടാകും. കേരളത്തിലെ അറിയപ്പെടുന്ന തന്ത്രികുടുംബങ്ങളിലൊന്നായ [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനയ്ക്കാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രാധികാരം. മേൽശാന്തി, കീഴ്ശാന്തി പദവികൾ ദേവസ്വം വക നിയമനമാണ്. പുറപ്പെടാശാന്തി സമ്പ്രദായം നിലനിൽക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണ് വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രം. നിലവിൽ നാല് മേൽശാന്തിമാർ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ട്. ഇവർ 2007-ൽ സ്ഥാനമേറ്റവരാണ്. മേൽശാന്തി പദവി അനുഷ്ഠിയ്ക്കുന്നവർ കർശനമായ ബ്രഹ്മചര്യനിഷ്ഠ പാലിയ്ക്കേണ്ടതുണ്ട്. ശിവപാർവ്വതിമാരുടെയും ശ്രീരാമസ്വാമിയുടെയും മേൽശാന്തിമാർ പൂർണ്ണമായും പുറപ്പെടാശാന്തിമാരായി കഴിച്ചുകൂട്ടേണ്ടതാണ്. മറ്റ് രണ്ടുപേർക്ക് പൂജകൾക്കോ മറ്റ് വിശേഷച്ചടങ്ങുകൾക്കോ പോകാം. മൂന്നുമാസം കൂടുമ്പോൾ ഇവർ പരസ്പരം വച്ചുമാറുന്നതിനാൽ ഒരു വർഷം അഞ്ച് പ്രധാനമൂർത്തികളെയും പൂജിയ്ക്കാനുള്ള അവസരം ഇവർക്ക് ലഭിയ്ക്കുന്നു. ==തൊഴേണ്ട രീതികൾ== വടക്കുന്നാഥ ക്ഷേത്രത്തിൽ വരുന്ന ഭക്തർ കർശനമായും പാലിയ്ക്കേണ്ട ഒരു ദർശനക്രമം പുരാതനകാലം മുതലേ പറഞ്ഞുവരുന്നുണ്ട്. നാലമ്പലത്തിനകത്തും പുറത്തുമായി നടത്തേണ്ട ദർശനക്രമം അനുവർത്തിയ്ക്കുന്ന രണ്ട് സംസ്കൃതശ്ലോകങ്ങളാണ് ഇവയുടെ ആധാരം. അവയിൽ പുറത്ത് ദർശനം നടത്തേണ്ട ക്രമം പറയുന്ന ശ്ലോകം ഇതാണ്: {{quote|ശ്രീമൂലസ്ഥാന, വൃഷ്ണീശ്വര, വൃഷ, ഭൃഗുജാൻ, ഹന്ത സിംഹോദരം തം, കാശീശം, ശംഭുകുംഭം, കനകവരസഭാനായകം, സേതുനാഥം, ശ്രീഭദ്രാം, സംഗമേശം, വലയപുരിശിവാം, കുംഭപംക്തിം, മുനീന്ദ്രം, ഭൂതേശം, ശംഖചക്രം, ഫണിവരശയനം, നൃത്തനാഥം ച വന്ദേ.}} ഇതനുസരിച്ച് ആദ്യം ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്ത് വന്ദിയ്ക്കുക. തുടർന്ന പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിലൂടെ അകത്തുകടന്ന് വടക്കുന്നാഥനെ പുറത്തുനിന്ന് മനസാ വണങ്ങി പ്രദക്ഷിണം വച്ചശേഷം കൂത്തമ്പലത്തിനടുത്തുള്ള ഗോശാലകൃഷ്ണനെ (വൃഷ്ണീശ്വരൻ) വന്ദിയ്ക്കുക. പിന്നീട് പ്രദക്ഷിണമായി വന്ന് വടക്കുപടിഞ്ഞാറേ നാലമ്പലക്കെട്ടിലുള്ള ഋഷഭനെ (വൃഷം) വന്ദിയ്ക്കുക. ഋഷഭൻ സദാ ധ്യാനനിമഗ്നനും നഗ്നനുമായി സങ്കല്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ കൈകൊട്ടിയുണർത്തി, വസ്ത്രത്തിൽ നിന്ന് ഒരു നൂലെടുത്തുവേണം ഇവിടെ ദർശനം നടത്താൻ. അതിനുശേഷം പ്രദക്ഷിണം തുടർന്ന് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലെത്തുമ്പോൾ ദീപരൂപത്തിലുള്ള പരശുരാമനെ (ഭൃഗുജൻ) വന്ദിയ്ക്കുക. അതിനുശേഷം പ്രദക്ഷിണമായി വന്ന് കിഴക്കേ നടയിലെ സിംഹോദരനെ വണങ്ങുക. സിംഹോദരന്റെ നടയിലെത്തുന്നത് ശ്രീകോവിലിന് തെക്കുവശത്തുകൂടിയേ ആകാവൂ എന്നാണ് നിയമം. ശിവഭൃത്യനായ സിംഹോദരനെ തൊഴുതശേഷം അടുത്തുള്ള ഒരു ചെറിയ ബലിക്കല്ലിനടുത്തുനിന്ന് വടക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞുനിന്ന് കാശീവിശ്വനാഥനെ വന്ദിയ്ക്കുക. അതിനുശേഷം അടുത്തുള്ള ദ്വാരത്തിലൂടെ വടക്കുന്നാഥന്റെ താഴികക്കുടം നോക്കിത്തൊഴുക. ഭഗവാനെ കാശീവിശ്വനാഥനായി സങ്കല്പിച്ചുവേണം ഈ ദർശനം. തുടർന്ന് തിരിഞ്ഞുനടക്കാതെ പ്രദക്ഷിണവഴിയിലേയ്ക്ക് ചെല്ലുക. അങ്ങനെ പ്രദക്ഷിണം വച്ച് തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിലെത്തുമ്പോൾ അവിടെയുള്ള ശംഭുത്തറയിൽ കയറിച്ചെന്ന് വടക്കോട്ട് നോക്കി ചിദംബരനടരാജനെയും (കനകവരസഭാനായകൻ) കിഴക്കോട്ട് നോക്കി രാമനാഥസ്വാമിയെയും (സേതുനാഥൻ) വന്ദിയ്ക്കുക. അതിനുശേഷം, തറയുടെ തെക്കുഭാഗത്തുകൂടെ ഇറങ്ങിച്ചെന്ന് പ്രദക്ഷിണം തുടരുക. തെക്കേ ഗോപുരത്തിനടുത്തെത്തുമ്പോൾ അവിടെനിന്ന് തെക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞുനിന്ന് കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മയെ (ശ്രീഭദ്ര) വന്ദിയ്ക്കുക. തുടർന്ന് തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിലെ അമ്മൻതറയിലെത്തുമ്പോൾ അവിടെ കയറിനിന്ന് തെക്കോട്ട് നോക്കി ആദ്യം കൂടൽമാണിക്യസ്വാമിയെയും (സംഗമേശൻ) പിന്നീട് ഊരകത്തമ്മത്തിരുവടിയെയും (വലയപുരിശിവ) അവസാനം വടക്കോട്ട് നോക്കി പ്രധാനശ്രീകോവിലുകളുടെ താഴികക്കുടങ്ങളെയും (കുംഭപംക്തി) വന്ദിയ്ക്കുക. അതിനുശേഷം വ്യാസശിലയിലെത്തി വേദവ്യാസനെയും (മുനീന്ദ്രൻ) ഗണപതിയെയും വന്ദിച്ച് '''ഓം ഹരിശ്രീ ഗണപതേ നമഃ''' എന്ന് മണലിൽ എഴുതുക. പിന്നീട് പ്രദക്ഷിണമായി വന്ന് അയ്യപ്പസ്വാമിയെയും (ഭൂതേശൻ) പുറകിലെ മൃതസഞ്ജീവനിത്തറിയിലെ ഹനുമാൻ സ്വാമിയെയും (ശ്ലോകത്തിൽ പരാമർശമില്ല) വന്ദിയ്ക്കുക. അതിനുശേഷം വേട്ടേയ്ക്കരൻ സ്വാമിയെയും നാഗദൈവങ്ങളെയും (ശ്ലോകത്തിൽ പരാമർശമില്ല) വന്ദിച്ച് പ്രദക്ഷിണമായി വന്ന് ശംഖചക്രങ്ങളെയും തൊഴുത് പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തിരിച്ചെത്തുക. അവിടെയുള്ള ശങ്കരാചാര്യപ്രതിഷ്ഠയെ വന്ദിച്ചശേഷം വടക്കുന്നാഥന്റെ നടയ്ക്കുനേരെയുള്ള വാതിലിലൂടെ അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കുക. ഇടതുവശത്ത് കാണപ്പെടുന്ന നന്ദികേശനെ വന്ദിച്ചശേഷം ഇരുവശങ്ങളിലായി കാണപ്പെടുന്ന വാസുകീശയനനെയും (ഫണിവരശയനൻ) നൃത്തനാഥനെയും കൂടി വന്ദിച്ചാൽ പുറത്തെ പ്രദക്ഷിണം പൂർത്തിയായി. ഇതിനുശേഷം പഞ്ചാക്ഷരജപത്തോടെ നാലമ്പലത്തിനകത്തേയ്ക്ക് കടക്കുക. അകത്ത് പ്രദക്ഷിണം വയ്ക്കുന്നതിനും ഒരു നിശ്ചിതക്രമമുണ്ട്. അത് ഇപ്രകാരമാണ്: {{quote|ശംഭും, ഗൗരീം, ഗണേശം, പുരമുരമഥനം, മാധവം, മധ്യനാഥം, വിഘ്നേശം, ശൈലകന്യാം, ഹര, ഹരതനയം, മദ്ധ്യനാഥാംബുജാക്ഷൗ, ഭൂയോഹം പാർവ്വതീമാധവമപി ച ഹരിം രാവണാനംഗശത്രും, ഹേരംബം തം ഭവാനീം, വൃഷഗിരിനിലയം ശങ്കരം ച വന്ദേ.}} ഇതുനസരിച്ച് ആദ്യം വടക്കുന്നാഥനെ (ശംഭു, ഹരൻ, ശങ്കരൻ) വന്ദിയ്ക്കുക. ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിലെ മണ്ഡപത്തിന്റെ വടക്കുവശത്തുകൂടി വന്നിട്ടുവേണം ഭഗവാനെ വന്ദിയ്ക്കാൻ. തുടർന്ന്, മണ്ഡപത്തിലിരുന്ന് ജപിയ്ക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണരെയും വന്ദിച്ചശേഷം തെക്കുഭാഗത്തുനിന്ന് ഭഗവാനെ ഒന്നുകൂടി തൊഴുത് എതിർദിശയിലുള്ള ശ്രീപാർവ്വതിയെ (ഗൗരി, ശൈലകന്യ, ഭവാനി) വന്ദിയ്ക്കാൻ ചെല്ലുക. ദേവിയെ തൊഴുതശേഷം അടുത്തുള്ള മുത്തിക്കല്ലിലും തൊഴുത് ഓവുവരെ പോയി തിരിച്ചുവരിക. വീണ്ടും ദേവിയെ തൊഴുതശേഷം ശ്രീകോവിലിന്റെ കന്നിമൂലയിൽ വാഴുന്ന മഹാഗണപതിയെ (ഗണേശൻ, വിഘ്നേശൻ, ഹരതനയൻ, ഹേരംബൻ) വന്ദിയ്ക്കുക. ഗണപതിയെ തൊഴുതശേഷം പ്രദക്ഷിണം നിർത്തിവച്ച് തെക്കോട്ടു വന്ന് ശങ്കരനാരായണസ്വാമിയെ (പുരമുരമഥനൻ, മദ്ധ്യനാഥൻ, പാർവ്വതീമാധവൻ, രാവണാനംഗശത്രു) വന്ദിയ്ക്കുക. പിന്നീട് വീണ്ടും തെക്കോട്ട് യാത്രചെയ്ത് ശ്രീരാമസ്വാമിയെ (മാധവൻ, അംബുജാക്ഷൻ, ഹരി) വന്ദിയ്ക്കുക. അതിനുശേഷം ശ്രീരാമസ്വാമിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിലെ മണ്ഡപത്തിൽ ദീപരൂപത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്ന ഹനുമാൻ സ്വാമിയെ (ശ്ലോകത്തിൽ പരാമർശമില്ല) മനസാ സ്മരിയ്ക്കുക. പിന്നീട് വീണ്ടും തെക്കോട്ട് വന്ന് ശ്രീകോവിൽച്ചുമരിലെ നരസിംഹമൂർത്തിയെ വന്ദിച്ചശേഷം കിഴക്കോട്ട് നോക്കി സൂര്യഭഗവാനെയും (ശ്ലോകത്തിൽ പരാമർശമില്ല) സ്മരിച്ച് നമസ്കരിയ്ക്കുക. അതിനുശേഷം തിരിച്ചുവന്ന് വീണ്ടും ശങ്കരനാരായണസ്വാമിയെയും ഗണപതിയെയും വന്ദിയ്ക്കുക. അതിനുശേഷം വീണ്ടും പാർവ്വതീദേവിയുടെ നടയിലേയ്ക്ക് വരിക. ദേവിയെ തൊഴുത് അപ്രദക്ഷിണമായി വന്ന് വീണ്ടും വടക്കുന്നാഥനെ തൊഴുത് ഓവിനടുത്തെത്തിവേണം പ്രദക്ഷിണം പൂർത്തിയാക്കാൻ. തുടർന്ന് വീണ്ടും ഗണപതി, ശങ്കരനാരായണൻ, ശ്രീരാമൻ, ഹനുമാൻ, നരസിംഹം, സൂര്യൻ, ശങ്കരനാരായണൻ, ശ്രീരാമൻ, ഹനുമാൻ, നരസിംഹം, സൂര്യൻ എന്നീ ക്രമത്തിൽ വന്ദിയ്ക്കുക. അതിനുശേഷം ശങ്കരനാരായണനെ ഒരിയ്ക്കൽ കൂടി തൊഴുത് ഗണപതിയെയും പാർവ്വതിയെയും അവസാനം വീണ്ടും വടക്കുന്നാഥനെയും വന്ദിച്ച് പുറത്ത് കടക്കുക. അതോടെ അകത്തെ ദർശനവും പൂർത്തിയാകുന്നു. ഇപ്രകാരമാണ് വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിലെ ദർശനക്രമം. മേല്പറഞ്ഞ രണ്ട് ശ്ലോകങ്ങൾ കൂടാതെ മലയാളഭാഷയിൽ തന്നെ രചിച്ച ഒരു കീർത്തനവും ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പ്രചാരത്തിലുണ്ട്. ''തൃശ്ശിവപ്പേരൂർ മതിലകത്തുള്ളൊരു'' എന്ന് തുടങ്ങുന്ന ഈ ശ്ലോകത്തിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ ദർശനക്രമം വിശദമായി പറയുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ, ഇതേ ചിട്ടയിൽ തന്നെ ദർശനം നടത്തുന്നവർ ഇന്ന് കുറവാണ്. പലർക്കും ഈ ശ്ലോകങ്ങൾ അറിയുകപോലുമില്ല എന്നതാണ് സത്യം. ചിലർ പ്രദക്ഷിണം പാതിവഴിയിൽ അവസാനിപ്പിച്ച് കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിലൂടെ ഇറങ്ങി പാറമേക്കാവിൽ ദർശനത്തിന് പോകാറുണ്ട്. അല്പസമയം അവിടെ ചെലവഴിച്ച ശേഷം തിരിച്ച് കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിലൂടെ വന്നാണ് അവർ ദർശനം പൂർത്തിയാക്കുന്നത്. കൂടാതെ അടുത്തുള്ള മണികണ്ഠനാലിലെ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയെയും ഭക്തർ വന്ദിയ്ക്കാറുണ്ട്. == വിശേഷ ദിവസങ്ങൾ == [[ചിത്രം:VadakkumnathanKshethram-ThrissurPooramDay.JPG|220px|thumb|ക്ഷേത്രം തൃശൂർ പൂരം നാളിൽ]] ഉത്സവമില്ലാത്ത ദേവനാണ് വടക്കുന്നാഥൻ. വടക്കുന്നാഥൻ ക്ഷേത്രത്തിലെ ദേവന്മാർക്ക് ഉത്സവാഘോഷമോ പൂരമോ ഇല്ല. പണ്ട് കാലത്ത് ഉത്സവമുണ്ടായിരുന്നെന്നും അത് പിന്നീട് മുടങ്ങിയെന്നും പറയുന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ ഇന്ദ്രാദിദേവന്മാരെല്ലാവരും കൂടി ഒരു ഗംഭീര ഉത്സവം നടത്തിയെന്നും അത് അതിഗംഭീരമായതിനാൽ പിന്നീട് അത്തരത്തിലൊന്ന് ആവശ്യമില്ലെന്ന് ശിവൻ പറഞ്ഞുവെന്നും ഐതിഹ്യമുണ്ട്. അതിനാൽ പ്രത്യേക ഉത്സവങ്ങൾ ഇവിടെയില്ല. എന്നിരുന്നാലും എല്ലാ ആഴ്ചയിലെയും ശിവപ്രധാനമായ ഞായറാഴ്ച, ശിവപാർവതിപ്രധാനമായ തിങ്കളാഴ്ച, പ്രദോഷവ്രതം എന്നിവ ധാരാളം വിശ്വാസികൾ എത്തിച്ചേരുന്ന പ്രധാനദിവസങ്ങളാണ്. ശ്രീപാർവതിയ്ക്ക് ചൊവ്വ, വെള്ളി, പൗർണമി എന്നിവയും ശ്രീരാമസ്വാമിയ്ക്ക് വ്യാഴാഴ്ചയും പ്രധാനം. ===മഹാശിവരാത്രി=== {{പ്രധാന ലേഖനം|ശിവരാത്രി}} കുംഭമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശിദിവസം ലക്ഷദീപങ്ങൾ തെളിയിച്ചും പുഷ്പങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചും ആഘോഷിയ്ക്കുന്ന മഹാശിവരാത്രി ഉത്സവമാണ് ഇവിടെ പ്രധാനം. ലോകത്തിലെ എല്ലാ ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷദിവസമാണിത്. അന്ന് തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിനു വരുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് ദേവീദേവന്മാർ എഴുന്നള്ളിവന്ന് വടക്കുംനാഥനെ വന്ദിച്ച് മടങ്ങുന്നു. അവ പാറമേക്കാവ്, തിരുവമ്പാടി, ചെമ്പുക്കാവ്, കണിമംഗലം, ലാലൂർ, അയ്യന്തോൾ, നൈതലക്കാവ്, ചൂരക്കോട്, കാരമുക്ക്, പനമുക്കമ്പിള്ളി, അശോകേശ്വരം എന്നീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നാണ്. ശിവരാത്രിയോടനുബന്ധിച്ച് രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും 1001 കതിനവെടിയും ദിവസം മുഴുവൻ നെയ്യഭിഷേകവും നടത്താറുണ്ട്. ശിവരാത്രിയോടനുബന്ധിച്ച് വിശേഷാൽ കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. ===ധനു തിരുവാതിര=== ധനുമാസത്തിലെ തിരുവാതിര, വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളോടുകൂടി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ഭഗവാന്റെ പിറന്നാൾ ദിനമാണെന്നും, അതല്ല, ശിവപാർവ്വതിമാരുടെ വിവാഹ ദിവസമാണെന്നും പറയപ്പെടുന്ന ഈ ദിവസം, ക്ഷേത്രം തന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ശ്രീരുദ്രമന്ത്രജപം നടത്താറുണ്ട്. നെടുമംഗല്യത്തിനായി നിരവധി സ്ത്രീകൾ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്താറുണ്ട്. അവർക്ക് വിശേഷാൽ ഗോതമ്പുകഞ്ഞിയും പുഴുക്കും നൽകുന്നത് ഈ ദിവസത്തെ പ്രധാന ചടങ്ങാണ്. തിരുവാതിരയോടനുബന്ധിച്ചും നിരവധി കലാപരിപാടികൾ നടത്താറുണ്ട്. എങ്കിലും അവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം [[തിരുവാതിരക്കളി]] തന്നെ. നിരവധി സ്ത്രീകളാണ് അന്നേദിവസം തിരുവാതിരക്കളി നടത്തുന്നത്. ===തൃശ്ശൂർപൂരം=== {{main|തൃശൂർ പൂരം}} അതിപ്രസിദ്ധമായ തൃശ്ശൂർ പൂരം ശ്രീ വടക്കുംനാഥന്റെ സാനിധ്യത്തിലാണ് നടക്കുക. തൃശ്ശൂർ പൂരം നാളിൽ കൈലാസനാഥനെ കണ്ട് വന്ദിക്കാൻ ചുറ്റുവട്ടത്തിൽനിന്നു ദേവീദേവന്മാർ എഴുന്നള്ളിയെത്തും. തൃശ്ശൂർ പൂരമെന്നത് പല പല ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എഴുന്നെള്ളിച്ച് വന്ന ക്ഷേത്ര മൈതാനിയിലേക്ക് തിരിച്ചുപോകുന്നതിനെയാണ്‌ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. അതിൽ തന്നെ പാറമേക്കാവ് പൂരം മാത്രമേ ക്ഷേത്രമതിൽക്കെട്ടിനകത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നുള്ളൂ. വടക്കുന്നാഥൻ ഈ പൂരത്തിന്റെ സാക്ഷി മാത്രമാണ്. ഓരോരുത്തരും വന്നുപോകുന്നു. അത്രമാത്രം. പാറമേക്കാവ് ഭഗവതി മതിൽക്കെട്ടിനകത്തേക്ക് കടക്കുന്നതിന്റെ ഐതിഹ്യമിതാണ്: കൊച്ചിരാജാവിന്റെ കീഴിലെ ധീരയോദ്ധാവായിരുന്ന അപ്പാട്ട് കുറുപ്പാൾ തികഞ്ഞ ദേവീഭക്തനായിരുന്നു. എല്ലാമാസവും അദ്ദേഹം [[അങ്ങാടിപ്പുറം]] തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ദർശനത്തിനു പോകുമായിരുന്നു. വാർദ്ധക്യത്തെത്തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിനുപോകാൻ കഴിയാതെ വരുമെന്ന അവസ്ഥ വന്നപ്പോൾ അവസാന ദർശനത്തിനുശേഷം അദ്ദേഹം ഭഗവതിയോട് തന്റെ വീടിനടുത്തേക്ക് വരണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഭക്തവത്സലയായ തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മ ആ ആവശ്യം സ്വീകരിച്ചു. തിരിച്ചെത്തിയ കുറുപ്പാൾ വടക്കുന്നാഥനെയും തൊഴുതശേഷം വടക്കുപടിഞ്ഞാറുവശത്തുള്ള ഇലഞ്ഞിത്തറയിൽ കിടന്നുറങ്ങി. ഉണർന്ന് തന്റെ കുടയുമെടുത്ത് യാത്ര ചെയ്യാമെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ തീരുമാനം. എന്നാൽ അപ്പോഴേക്കും കുട ഉറച്ചുകഴിഞ്ഞിരുന്നു. ഇതറിഞ്ഞ് സ്ഥലത്തെത്തിയ ജ്യോത്സ്യന്മാർ കുടയിൽ ഭഗവതിയുടെ സാന്നിദ്ധ്യമുണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തി. തുടർന്ന് അവിടെ പ്രതിഷ്ഠയും നടത്തി. ഇന്നും ദിവസവും പാറമേക്കാവിലെ ദീപാരാധനാ സമയത്ത് അവിടെ വിളക്കുവച്ച് പൂജയും നടത്തിവന്നു. കാലക്രമത്തിൽ ഭഗവതിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ ക്ഷേത്രത്തിന് കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള ഒരു ചെറുപുഴയുടെ കരയിലെ പാറയുടെ മുകളിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. പാറയുടെ മുകളിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതിനാൽ '''പാറമേക്കാവ്''' എന്ന പേരുവന്നു. ഭഗവതിയുടെ മൂലസ്ഥാനമായതുകൊണ്ടാണ് പൂരത്തിന് മതിൽക്കെട്ടിനകത്ത് ഇലഞ്ഞിത്തറയിൽ പാണ്ടിമേളം നടത്തുന്നത്. ഹിന്ദുനിയമപ്രകാരം പാണ്ടിമേളം മതിൽക്കെട്ടിനകത്ത് നടത്താൻ പാടില്ല. കാരണം അത് ആസുരവാദ്യമാണ്. ദേവവാദ്യമായ പഞ്ചാരിമാത്രമേ പാടുള്ളൂ എന്നാണ് ചിട്ട. എന്നാൽ, അന്നത്തെ കേരളീയസമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ബ്രാഹ്മണമേധാവിത്വത്തെ എതിർത്ത നഗരപിതാവായ [[ശക്തൻ തമ്പുരാൻ]] പ്രതിഷേധസൂചകമായി ചിട്ട തെറ്റിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. == വഴിപാടുകൾ == ഉദയാസ്തമയ പൂജ, പ്രദോഷ പൂജ, ഉമാമഹേശ്വരപൂജ, സ്വയംവര പുഷ്‌പാഞ്‌ജലി, മൃത്യുഞ്ജയ ഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന, ആയുർസൂക്ത പുഷ്പാഞ്ജലി, രുദ്രസൂക്ത പുഷ്പാഞ്ജലി, കൂവളഹാര സമർപ്പണം തുടങ്ങിയവയാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. == ചിത്രശാല == <gallery> പ്രമാണം:VadakkumnathanTemple2.JPG|തെക്കേ ഗോപുരം പ്രമാണം:വടക്കുംനാഥൻക്ഷേത്രം-ഊട്ടുപുര 6.jpg|ഊട്ടുപുര പ്രമാണം:വടക്കുംനാഥൻ-ക്ഷേത്രക്കുളം.jpg|ക്ഷേത്രക്കുളം പ്രമാണം:Vadakkumnadhan.jpg|പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരം പ്രമാണം:വടക്കുംനാഥൻ-ക്ഷേത്രം-പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരം.jpg|പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരം പ്രമാണം:വടക്കുംനാഥൻ ക്ഷേത്രം-വടക്കേഗോപുരം.jpg|വടക്കേഗോപുരം പ്രമാണം:VadakkumnathaTemple5,Thrissur.JPG|പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരം പ്രമാണം:Sreemoola sthanam.jpg|ശ്രീ മൂലസ്ഥാനം പ്രമാണം:Vilakku at Vadakkunnathan Temple.jpg|ക്ഷേത്രമുറ്റത്തെ വിളക്ക് പ്രമാണം:വടക്കുംനാഥക്ഷേത്രം-തെക്കേഗോപുരം.jpg|തെക്കേഗോപുരം പ്രമാണം:Vadakkumnathan Temple.jpg|ക്ഷേത്രഗോപുരം ദീപപ്രഭയിൽ പ്രമാണം:Vadakkumnathan Temple Main Entrance.jpg|പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരം പ്രമാണം:Vadakkumnatha Kshethram - Thekke Nada.jpg|വടക്കുന്നാഥ ക്ഷേത്രം തെക്കേ ഗോപുരനട </gallery> == അവലംബം == <references/> == കുറിപ്പുകൾ == <div class="references-small" style="-moz-column-count:2; column-count:2;"> </div> *{{Note|sthothramala}} വടക്കും നാഥന്റെ ക്ഷേത്രത്തിലെ തെക്കേ ഗോപുരത്തിൽ നിന്ന് [[കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം (കൊടുങ്ങല്ലൂർ)|കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മയേയും]], [[ഊരകം അമ്മത്തിരുവടി ക്ഷേത്രം|ഊരകത്തമ്മയേയും]], [[കൂടൽമാണിക്യം ക്ഷേത്രം|കൂടൽമാണിക്യം ദേവനേയും]] വന്ദിക്കണമെന്ന് ക്ഷേത്ര സ്തോത്രമാലയിൽ പറയുന്നതിൽ നിന്ന് ഈ ക്ഷേത്രങ്ങളാണ്‌ വടക്കുംനാഥക്ഷേത്രത്തേക്കാൾ മുൻപ് ഉണ്ടായത് എന്നു മനസ്സിലാക്കാം. {{commonscat|Vadakkunnathan Temple}} {{Famous Hindu temples in Kerala}} ==കുറിപ്പുകൾ== {{notelist}} {{തൃശ്ശൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ശ്രീരാമക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ശങ്കരനാരായണക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ പൂരം]] [[വർഗ്ഗം:ആരാധനാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവം]] [[വർഗ്ഗം:ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ദേശീയപ്രാധാന്യമുള്ള സ്മാരകങ്ങൾ]] hi4lbt0a0ctu0nhcjbsu9xkleci6n4k 0 6666 4614257 4513704 2026-04-19T15:21:30Z SREEKUMARKVTA 216724 ഒരു ക്ഷേത്രം കൂടി ഉൾപ്പെടുത്തി 4614257 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Velakali}} <!-- [[ചിത്രം:Velakali-ritual-art-kerala.jpg|right|250px|thumb|വേലകളി]] --> [[പ്രമാണം:വേലകളി.jpg|ലഘു|250ബിന്ദു|വേലകളി]] [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] ഒരു അനുഷ്ഠാന കലയാണ് '''വേലകളി'''. സാധാരണയായി അമ്പലങ്ങളിലെ ഉത്സവ സമയത്താണ് വേലകളി അവതരിപ്പിക്കുക. മധ്യകാലഘട്ടത്തിലെ [[നായർ]] ഭടന്മാരുടെ വേഷവും നിറപ്പകിട്ടാർന്ന തലപ്പാവുമണിഞ്ഞ കലാകാരന്മാർ വേഗത്തിൽ ചുവടുവെക്കുകയും മെയ്‌വഴക്കത്തോടെ വാദ്യസംഗീതത്തിനൊപ്പിച്ച് വാൾ വീശുകയും ചെയ്യുന്നു. മദ്ദളം, ഇലത്താളം, കൊമ്പ്, കുഴൽ എന്നിവയാണ് അകമ്പടി വാദ്യങ്ങൾ. [[അമ്പലപ്പുഴ]]യിലാണ് വേലകളിയുടെ ഉൽഭവം. [[മാത്തൂർ പണിക്കർ]] എന്ന [[ചെമ്പകശ്ശേരി]] പടയുടെ പടനായകനാണ് ഭടന്മാരുടെയും ജനങ്ങളുടെയും പോരാട്ടവീര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുവാനായി ഈ കലാരൂപം ആവിഷ്കരിച്ചത്. [[അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം|അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രത്തിലെ]] വർഷംതോറും നടക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഇനമാണ് വേലകളി. തിരുവല്ല ശ്രീവല്ലഭമഹാ ക്ഷേത്രത്തിൽ തിരുവുത്സവത്തോടനുബദധിച്ചു വർഷങ്ങളായി നടന്നുവരുന്നചടങ്ങാണ് വേലകളി. ചിറക്കടവ് ശ്രീ മഹാദേവ ക്ഷേത്രത്തിലും വേലകളി ഒരു ആചാരമായി നടന്നുവരുന്നു. കുട്ടികളാണ് അവിടെ വേലകളി അഭ്യസിക്കുന്നത് എന്നൊരു പ്രത്യേകതയുണ്ട് അവിടെ. തെക്കും ഭാഗം വടക്കും ഭാഗം എന്ന് രണ്ടു സംഘങ്ങളായി അവിടെ വേലകളി ആശാന്മാർ കുട്ടിലാകെ വേലകളി പഠിപ്പിക്കുന്നു. ചിറക്കടവ് ശ്രീ മഹാദേവന്റെ തിരുവുല്സവതോട് അനുബന്ധിച്ച് ഏഴാം ഉത്സവത്തിന്‌ തെക്കും ഭാഗത്തുള്ള വേലകളി സംഘവും എട്ടാം ഉത്സവത്തിന്റെ അന്ന് വടക്കും ഭാഗത്തുള്ള വേലകളി സംഘവും അരങ്ങേറുന്നു. ഒൻപതും പാത്തും ഉത്സവങ്ങളായ പള്ളിവേട്ടക്കും ആറാട്ടിനും രണ്ടു സംഘങ്ങളും ചേർന്ന് കൂടിവേല നടത്തുന്നു. ശ്രീ മഹാദേവന്റെ ആറാട്ടുകടവിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന വേലകളി ഒരു പ്രത്യേക അനുഭവം തന്നെ ആണ്. [[അമ്പലപ്പുഴ]], [[ചമ്പക്കുളം]], [[നെടുമുടി]], [[കളർകോട്]], [[പുറക്കാട്]], [[തകഴി]], [[തലവടി]] തുടങ്ങിയ [[ചെമ്പകശ്ശേരി]] നാട്ടു രാജ്യത്തിലെ വില്ലേജ് ഓഫീസർമാരുടെ (പ്രവൃത്തിയാർ) നേതൃത്വത്തിൽ പടയാളികൾ അഭ്യാസ കാഴ്ച കാണാനെത്തിയിരുന്നതായി പഴമക്കാർ പറയുന്നു. [[മാത്തൂർ പണിക്കർ|മാത്തൂർ പണിക്കരും]], [[വെള്ളൂർ കുറുപ്പ്|വെള്ളൂർ കുറുപ്പു]]മായിരുന്നു സേനയുടെ പരിശീലകർ. [[ചെമ്പകശ്ശേരി]] യോദ്ധാക്കളുടെ യശസ്സ് പരക്കെ അറിയപ്പെട്ടതോടെ [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറി]]നുള്ള പടയാളികളുടെ പരിശീലന ചുമതലയും [[മാത്തൂർ പണിക്കർ]]ക്ക് ലഭിച്ചു. ഇദ്ദേഹം പരിശീലിപ്പിച്ച 200 ഓളം പടയാളികൾ [[കരുനാഗപ്പള്ളി]] [[തഹസീൽദാർ]]ക്കുമുന്നിൽ വേലകളി അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നു. ==ഉത്ഭവം== [[ചിത്രം:Vazhappally velakali.jpg|thumb|300px|തിരുമുമ്പിൽ വേല]] [[ചെമ്പകശ്ശേരി]] രാജ്യത്തു നിന്നാണ് വേലകളിയുടെ ഉദ്ഭവമെന്ന് ചരിത്ര പണ്ഡിതന്മാർ പറയുന്നു. <ref>വേലകളി : ഒരു ക്ഷേത്ര കല - ഇരിക്കാട്ട് എ.ആർ. കുട്ടപ്പൻ നായർ</ref> ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവിൻറെ കാലത്ത് അദ്ദേഹത്തിൻറെ സേനാധിപരായിരുന്ന [[മാത്തൂർ പണിക്കർ|മാത്തൂർ പണിക്കരും]], [[വെള്ളൂർ കുറുപ്പ്|വെള്ളൂർ കുറുപ്പും]] [[കളരി]]യഭ്യാസത്തിലും മറ്റും അതീവ സമർത്ഥരായിരുന്നു. ഒട്ടനവധി ശിഷ്യഗണങ്ങളും അവർക്കുണ്ടായിരുന്നു. [[കളരിപ്പയറ്റ്|കളരിപ്പയറ്റിന്റെ]] ഉന്നമനത്തിനുവേണ്ടി രാജാവ് സേനാധിപന്മാർക്കും ശിഷ്യഗണങ്ങൾക്കും വേണ്ടത്ര പ്രോത്സാഹനം കൊടുത്തിരുന്നു. രാജാവിനും നാട്ടുകാർക്കും വേണ്ടി [[കളരിപ്പയറ്റ്|കളരിപ്പയറ്റിനെ]] ഒന്നു പരിഷ്കരിച്ച് ഉത്സവകാലത്ത് [[അമ്പലപ്പുഴ]] ക്ഷേത്രസന്നിധിയിൽ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിന് അവർ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു. അങ്ങനെയാണ് വേലകളി ക്ഷേത്ര അനുഷ്ഠാനകലയായി പ്രചാരത്തിലായത്. പണ്ടുകാലത്ത് [[അമ്പലപ്പുഴ]] [[ഉത്സവം|ഉത്സവത്തിന്]] എട്ടുവേലയും എട്ടു[[പടയണി]]യുമായിരുന്നു പതിവ്. [[പടയണി]]യുടെ എണ്ണം കുറഞ്ഞെങ്കിലും എട്ടുദിവസത്തെ വേലകളി ഇപ്പോഴുമുണ്ട്. <ref>വേലകളി : ഒരു ക്ഷേത്ര കല - ഇരിക്കാട്ട് എ.ആർ. കുട്ടപ്പൻ നായർ</ref> വേലകളിയിലെ പല വടിവുകളും നൃത്തച്ചുവടുകളും പദവിന്യാസവും [[കളരിപ്പയറ്റ്|കളരിപ്പയറ്റിൽ]] നിന്ന് കടംകൊണ്ടതാണ്. ==ഐതിഹ്യം== ഒരിക്കൽ [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]] ഗോപാലന്മാരുമൊത്ത് [[താമരപ്പൊയ്ക]]യിൽ ഇറങ്ങി നീന്തിക്കുളിച്ചതിനുശേഷം ഓരോ [[താമരയില]]യും തണ്ടോടുകൂടിയ ഓരോ [[താമരമൊട്ടും]] പറിച്ചെടുത്ത് കരയ്ക്കുകയറി കളി തുടങ്ങി. അതിലേ കടന്നുപോയ [[നാരദമഹർഷി]] ഇവരുടെ കളിയിൽ ആകൃഷ്ടനായി. കേരളീയരെ ഒന്നടങ്കം [[കൃഷ്ണൻ|കൃഷ്ണ]]ഭക്തരാക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന [[വില്വമംഗലത്ത് സ്വാമി]]യോട് [[താമരപൊയ്ക]]യുടെ തീരത്തിൽ ഈ കളി [[വിഷ്ണു]] ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പ്രചരിപ്പിക്കണമെന്ന് [[നാരദമഹർഷി]] ഉപദേശിച്ചു. സ്വാമികൾ കൃഷ്ണധ്യാനത്തിൽ മുഴുകുകയും തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് വേലകളി കാണിച്ചുകൊടുത്തിട്ട് കൃഷ്ണൻ കൂട്ടുകാരോടൊത്ത് ഒളിച്ചുകളയുകയും ചെയ്തു.<ref>http://epaper.mathrubhumi.com/epaperimages/1122011/1122011-md-th-18/2121615.JPG{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[വില്വമംഗലം]] ഈ കളി കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പ്രചരിപ്പിച്ചു. [[അമ്പാടി]]യിലെ കുട്ടികൾ കളിയിൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന തണ്ടോടുകൂടിയ താമരമൊട്ടിൻറെയും [[താമരയില]]യുടെയും സ്ഥാനത്ത് അവയോട് ആകൃതിസാമ്യമുള്ള [[ചുരിക]]യും [[പരിച]]യും പ്രയുക്തമായി. [[ആയുധങ്ങൾ]] ഉപയോഗിച്ചപ്പോൾ കേരളീയരുടെ ആയോധനാഭിരുചി ഈ കളിയിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്തി. അങ്ങനെ രൂപം പ്രാപിച്ചതാണ് ഇന്നത്തെ വേലകളി [[കാളിന്ദീ]] നദിയുടെ തീരത്ത് ഗോക്കളെ മേയ്ക്കുന്നതിനിടയിൽ [[കൃഷ്ണൻ|കൃഷ്ണ]]നും ഗോപാലന്മാരും താമരയിലയും തണ്ടും, പരിചയും വാളുമാക്കി യുദ്ധം ചെയ്തു കളിച്ചതിൻറെ ആവിഷ്കരണമാണ് വേലകളിയെന്നാണ് ഐതിഹ്യം. ==വേഷവിധാനം== കളിക്കാർ കുളിച്ച് നെറ്റിയിലും കൈയിലും [[ചന്ദനക്കുറി]] ചാർത്തുന്നു. കരിയെഴുതി കണ്ണിമകൾ കറുപ്പിക്കും. [[കടകം]], [[കേയൂരം]], എന്നീ കൈയ്യാഭരണങ്ങൾ ചാർത്തും. [[പളുങ്കുമണികൾ]] കോർത്തുകെട്ടിയ “[[കൊരലാരം]]” മാറത്ത് ചാർത്തും. പിന്നെ തലപ്പാവും ഉടുവസ്ത്രവും ധരിക്കുന്നു. അരയും തലയും മുറുക്കുക എന്നാണിതിനു പറയുന്നത്. ചുവന്ന തുണി കൊണ്ട് തലപ്പാവ് കെട്ടും. കസവു റിബൺ കൊണ്ട് ഇത് കെട്ടിമുറുക്കും. വീതിയുള്ള വെള്ള വസ്ത്രം ഉടുത്തിട്ട് വെള്ളികുമിളകളും പുള്ളികളും വച്ചുപിടിപ്പിച്ചതും, വീതി കുറഞ്ഞ ഒരു ചുവന്ന വസ്ത്രം അതിനു മുകളിൽ കെട്ടി, കറുപ്പ് കച്ച കൊണ്ട് മുറുക്കുന്നു. ചുവന്ന നിറമുള്ളതുമായ മുക്കോൺ (വസ്ത്രം; പുറകുവാൽ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) അരയിൽ പുറകിലായി കെട്ടും. [[ചിത്രം:Vazhappally arattu velakali.jpg|thumb|300px|'''വേലകളി''': വാഴപ്പള്ളി തേവരുടെ ആറാട്ട് എഴുന്നള്ളത്തിൽ അകമ്പടിയായി]] ==അവതരണശൈലി== വലിയ സാഹിത്യഭംഗിയില്ലാത്ത താളപ്രധാനമായ പാട്ടാണ് പാടുന്നത്. യുദ്ധമുറയിലുള്ള കാൽവയ്‌പ്, ഇടത് കൈയിൽ പരിച, വലതിൽ ചെറിയ വാളും. കൊടിപ്പിടിച്ചിട്ടുള്ള കുറേപ്പേർ കാണും. പക്ഷിമൃഗങ്ങളുടെ രൂപം പിടിച്ചു കൊണ്ട് നടക്കുന്ന ചില ആളുകളും രംഗത്ത് ഉണ്ടാവും. താളത്തിനൊത്താൺ കളി. പല യുദ്ധമുറകൾഉം ഇതിൽ കാണും. അതിയായ അർപ്പണവും തുടർച്ചയായ പരിശീലനവും ഈ കലാരൂപത്തിന് ആവശ്യമാണ്. കളരിപ്പയറ്റിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി വേലകളി കൂട്ട പയറ്റായതിനാൽ വേലകളിയുടെ ചുവടുകളിൽ വ്യത്യാസമുണ്ട്. ==താളങ്ങളും ചുവടുകളും== വൈവിധ്യമായ ചുവടുകളും അടവുകളും കൊണ്ട് ഹൃദ്യമാണ് വേലകളി. ആയം ചാട്ടം, അരയിൽ നീക്കം തുടങ്ങിയ ചുവടുകളാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. കളിക്കാരുടെ നീക്കവും ആക്രമണ രീതിയും എതിർപക്ഷം അറിയാതിരിക്കാൻ വാദ്യമേളങ്ങളിലൂടെയാണ് നിർദ്ദേശങ്ങൾ കൊടുക്കുന്നത്. '''[[മുറിയടന്ത]]''' (ഒരു താളം) മുഴങ്ങിയാൽ വേഗത്തിലുള്ള ചലനവും '''[[അടന്ത]]'''യായാൽ പതിഞ്ഞ മട്ടിലുള്ള ചുവടുകളുമായാണ് കളിക്കുന്നത്. എതിരാളികളോട് പോരാടി വിജയിക്കാൻ പറ്റാത്ത അവസ്ഥയാണെങ്കിൽ '''[[പഞ്ചാരി]]''' എന്ന താളം മുഴങ്ങും. പിൻതിരിഞ്ഞ് ഓടാൻ ആ താളം വേലകളി ഓർമ്മപ്പെടുത്തുന്നു. ==അഭ്യാസരീതി== പന്ത്രണ്ടു വയസിനു താഴെ പ്രായമുള്ള ആൺകുട്ടികളെയാണ് അഭ്യസനത്തിന് തെരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. വർഷ കാലത്താണ് പരിശീലനം ആരംഭിക്കുന്നത്. തെരഞ്ഞെടുത്തവരെ [[കച്ചകെട്ടി]] ചുവടുകൾ പഠിപ്പിക്കുകയും മെയ് വഴക്കം സിദ്ധിക്കുവാൻ എണ്ണയിട്ടു ചവിട്ടി തിരുമുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിലൂടെ കാൽ, കയ്യ്, മെയ്യ് ഇവകൾക്ക് നല്ല അയവു വരുകയും ഏതുരീതിയിലും ശരീരത്തെ ചലിപ്പിക്കുവാൻ നിഷ്പ്രയാസം സാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കളരി കെട്ടി ഓരോ കരയിൽ നിന്നും 200 ഓളം ചെറുപ്പക്കാരെ തെരഞ്ഞെടുത്ത് പരിശീലനം നൽകിയിരുന്നു. ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ ചമ്പക്കുളത്തും മാത്തൂർ കുടുംബത്തിലുമായിരുന്നു കളരികൾ. പടയാളികളുടെ കുടുംബത്തിനുള്ള ചെലവുകൾ മുഴുവനും രാജാവ് വഹിച്ചിരുന്നു. ==അവതരണം== കളിക്കാർ മുട്ടിന്മേൽ ഉടുത്തുകെട്ടി ചുവന്ന പട്ടുകൊണ്ടുള്ള തലപ്പാവണിഞ്ഞ് പൊക്കി തറ്റുടുത്ത് മുണ്ടിനുമീതെ ചുവന്ന അരക്കച്ച ചുറ്റി കൈകളിൽ കാപ്പുകെട്ടി ആഭരണങ്ങളണിഞ്ഞ് ഇടതുകയിൽ വാളും വലതുകയ്യിൽ പരിചയും പിടിച്ചുകൊണ്ടാണ് കളിക്കുന്നത്. സംഘത്തിലെ ഇളയവർ മുൻനിരയിലും, പ്രായം കൂടിയവർ കൊടിയുമേന്തി പിൻനിരയിലും നിൽക്കും. പഴയ കാലത്തെ യുദ്ധത്തിൽ മൃഗങ്ങളെയും പങ്കെടുപ്പിച്ചിരുന്നതിനെ അനുസ്മരിക്കാനാവും, കാള, കോഴി തുടങ്ങിയ ജന്തുക്കളുടെ കോലങ്ങൾ ആദ്യകാലങ്ങളിൽ വേലകളിയിൽ കൊണ്ടു നടക്കാറുണ്ടായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ ആ പതിവ് കാണാറില്ല. വേലകളി ആരംഭിക്കുന്നത് പ്രത്യേകതരത്തിലുള്ള വാദ്യമേളങ്ങളോടു കൂടിയാണ്. വേലതകിൽ, [[കൊമ്പ്]], കുറങ്കുഴൽ, തപ്പ്, [[മദ്ദളം]] എന്നീ വാദ്യോപകരണങ്ങൾ മേളത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്നു. വേലതകിൽ വാദ്യമേളത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്നതുകൊണ്ടായിരിക്കാം വേലകളി എന്ന പേര് വന്നതെന്ന് അനുമാനിക്കാം. ഒരു മണിക്കൂറോളം ഒരു കൊച്ചു യുദ്ധത്തിൻറെ പ്രതീതി ജനിപ്പിക്കുന്ന വിധം ചാട്ടവും നൃത്തവും മുന്നോട്ടും പിന്നോട്ടുമുള്ള നീക്കവുമെല്ലാം ചേർന്ന് നയനാന്ദകരമായ ഒരു ദൃശ്യമാണ് അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. കളിയുടെ അവസാനം പരാജിതരായിട്ട് കൂട്ടത്തോടെ ഓടിപ്പോവുകയാണ് വേലകളിയുടെ സമ്പ്രദായം. ==പഴഞ്ചൊല്ല്== [[ചിത്രം:Ampalappuzha Srikrishna temple.jpg|710px|thumb|right|അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രവും വേലക്കുളവും]] അമ്പലപ്പുഴ വേലകളിയെ പറ്റി ഒരു പഴഞ്ചൊല്ല് കേരളത്തിൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്. {{cquote|'''അമ്പലപ്പുഴ വേല കണ്ടവന് അമ്മയേം വേണ്ട''' !}} അത്രയ്ക്ക് പ്രശസ്തമായ നയനാന്ദകരമായ അനുഷ്ഠാനകലയായിരുന്നു ഒരിക്കൽ ഇത് എന്ന് ഇതിൽ നിന്നും മനസ്സിലാക്കാം. ==കുളത്തിൽ വേല== ക്ഷേത്രകുളത്തിലെ നടകളിൽ അണിനിരന്ന് നൃത്തം ചെയ്യുന്നു. മദ്ധ്യതിരുവിതാംകൂറിലെ പ്രധാന എല്ലാക്ഷേത്രങ്ങളിലും കുളത്തിൽ വേല പതിവുണ്ട്.[[ഹരിപ്പാട്]] ശ്രീസുബ്രഹ്മണ്യ സ്വാമി മഹാക്ഷേത്രത്തിൽ കുളത്തിൽ വേല കളിക്കാനായി കിഴക്കേനടയിൽ ഒരു കുളം ഉണ്ട്.അതിനെ വേലകുളം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ക്ഷേത്ര കുളത്തിന്റെ പടികളിൽ ഇറങ്ങി നൃത്തം കളിക്കുമ്പോൾ വേലകളിക്കുന്നവരുടെ നിഴൽ വെള്ളത്തിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നു. ==ഓച്ചിറ വേലകളി== [[ഓച്ചിറ]]യിലെ പടനിലത്തിൽ അരങ്ങേറുന്ന അനുഷ്ഠാനകലയാണ് ഓച്ചിറ വേലകളി. ഇതിനും [[അമ്പലപ്പുഴ വേലകളി]]യുമായി സാമ്യം ഉണ്ട്. യുദ്ധസ്മരണയുണർത്തുന്ന ഈ ഉത്സവം [[കായംകുളം]] രാജ്യത്തെ സൈനികപരിശീലനത്തിൻറെയോ ശക്തിപരീക്ഷണത്തിൻറെയോ ഭാഗമായിരുന്നിരിക്കാം. മിഥുനമാസം ഒന്നും രണ്ടും തീയതികളിലാണ് ഇത് നടത്തിവരുന്നത്. ഇന്ന് ക്ഷേത്ര അവകാശികളായ 52 കരക്കാരാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്. ==വേലകളി നടക്കുന്ന പ്രമുഖക്ഷേത്രങ്ങൾ== * [[അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം]] * [[തട്ടയിൽ ഒരിപ്പുറത്ത് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]](പത്തനംതിട്ട നിന്നും 12 കി.മി. ദൂരെ) - മീനഭരണി വേലകളി * [[കടമ്മനിട്ട ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]] (പത്തനംതിട്ടയിൽ നിന്നും 6 കിലോമീറ്റർ. പ്രശസ്തമായ [[കടമ്മനിട്ട പടയണി]] അരങ്ങേറുന്ന ക്ഷേത്രം) *ശാർങ്ങക്കാവ് ദേവി ക്ഷേത്രം വെൺമണി, ആലപ്പുഴ * നീർവിളാകം ശ്രീ ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം. * മേജർ പള്ളിയറക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രം കാവാലം കുട്ടനാട് *തിരുവിലഞ്ഞാൽ ദേവീക്ഷേത്രം കരുവാറ്റ *[[വാഴപ്പള്ളി മഹാക്ഷേത്രം]] ചങ്ങനാശ്ശേരി * [[ചെങ്ങന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം]] * [[ചെട്ടികുളങ്ങര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]] * [[തകഴി ശ്രീ ധർമശാസ്താക്ഷേത്രം]] * [[ആനപ്രാമ്പാൽ ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം]] * [[തിരുനക്കര മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുനക്കര ശ്രീ മഹാദേവക്ഷേത്രം]] * [[വൈക്കം മഹാദേവക്ഷേത്രം|വൈക്കം ശ്രീ മഹാദേവക്ഷേത്രം]] * [[തൃക്കൊടിത്താനം മഹാവിഷ്ണു ക്ഷേത്രം]] * [[മാവേലിക്കര ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]] * [[ഏറ്റുമാനൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം]] * മേജർ [[മങ്കൊമ്പ് ദേവീക്ഷേത്രം|മങ്കൊമ്പ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം കുട്ടനാട്]] * [[മാന്നാർ തൃക്കുരട്ടി മഹാദേവക്ഷേത്രം]] * [[ഹരിപ്പാട് സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമീക്ഷേത്രം]] * [[പാണ്ഡവർകാവ്|മുതുകുളം പാണ്ഡവർകാവ് ദേവീക്ഷേത്രം]] * [[ആറന്മുള ശ്രീ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം]] * [[തിരുവല്ല ശ്രീവല്ലഭമഹാക്ഷേത്രം]] * ഇത്തിത്താനം ഇളങ്കാവ് ദേവിക്ഷേത്രം * [[കുടശ്ശനാട് മഹാദേവർ ക്ഷേത്രം]] * [[കൊയ്പ്പള്ളികാരാണ്മ ദേവീ ക്ഷേത്രം]] * [[ചെറിയനാട്ടു ശ്രീ ബാലസുബ്രഹ്മണ്യ സ്വാമി ക്ഷേത്രം]] * [[തൃപ്പുലിയൂർ മഹാവിഷ്ണു ക്ഷേത്രം]] * [[നീലംപേരൂർ ക്ഷേത്രം]] * [[വേലോർവട്ടം മഹാദേവ ക്ഷേത്രം]] * [[മുരിങ്ങമംഗലം ശ്രീ മഹാദേവർ ക്ഷേത്രം]] * [[ഓമല്ലൂർ രക്തകണ്ഠസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഓമല്ലൂർ രക്തകണ്ഠസ്വാമി ക്ഷേത്രം]] * [[വലംചുഴി ശ്രീഭുവനേശ്വരി ക്ഷേത്രം]] * ചിറവം മുട്ടം മഹാദേവക്ഷേത്രം * [[ചിറക്കടവ്‌ ശ്രീമഹാദേവക്ഷേത്രം]] * [[പനച്ചിക്കാട് ക്ഷേത്രം]] * [[പുലിയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം]] * [[രാമപുരം ഭരണിക്കാവ് ദേവി ക്ഷേത്രം , കായംകുളം ]] * ശ്രീ ധർമ്മശാസ്താ ക്ഷേത്രം പുല്ലുകുളങ്ങര * [[പന്തളം മഹാദേവക്ഷേത്രം]] *[[കിടങ്ങൂർ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ക്ഷേത്രം]] == ഇതും കാണുക == * [[കഥകളി]] * [[കളരിപ്പയറ്റ്]] * [[ചിറക്കടവു വേലകളി]] * [[കേരളം]] * [[ഓച്ചിറക്കളി]] ==അവലംബം== <references/> {{commons category|Velakali}} {{കേരളത്തിലെ തനതു കലകൾ}} [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ നൃത്തങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കലകൾ]] qkw9b2ui56i8411lx2bakbp7ta1wznn 4614264 4614257 2026-04-19T16:32:16Z SREEKUMARKVTA 216724 പുതിയ ക്ഷേത്രം ഉൾപ്പെടുത്തി 4614264 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Velakali}} <!-- [[ചിത്രം:Velakali-ritual-art-kerala.jpg|right|250px|thumb|വേലകളി]] --> [[പ്രമാണം:വേലകളി.jpg|ലഘു|250ബിന്ദു|വേലകളി]] [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] ഒരു അനുഷ്ഠാന കലയാണ് '''വേലകളി'''. സാധാരണയായി അമ്പലങ്ങളിലെ ഉത്സവ സമയത്താണ് വേലകളി അവതരിപ്പിക്കുക. മധ്യകാലഘട്ടത്തിലെ [[നായർ]] ഭടന്മാരുടെ വേഷവും നിറപ്പകിട്ടാർന്ന തലപ്പാവുമണിഞ്ഞ കലാകാരന്മാർ വേഗത്തിൽ ചുവടുവെക്കുകയും മെയ്‌വഴക്കത്തോടെ വാദ്യസംഗീതത്തിനൊപ്പിച്ച് വാൾ വീശുകയും ചെയ്യുന്നു. മദ്ദളം, ഇലത്താളം, കൊമ്പ്, കുഴൽ എന്നിവയാണ് അകമ്പടി വാദ്യങ്ങൾ. [[അമ്പലപ്പുഴ]]യിലാണ് വേലകളിയുടെ ഉൽഭവം. [[മാത്തൂർ പണിക്കർ]] എന്ന [[ചെമ്പകശ്ശേരി]] പടയുടെ പടനായകനാണ് ഭടന്മാരുടെയും ജനങ്ങളുടെയും പോരാട്ടവീര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുവാനായി ഈ കലാരൂപം ആവിഷ്കരിച്ചത്. [[അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം|അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രത്തിലെ]] വർഷംതോറും നടക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഇനമാണ് വേലകളി. തിരുവല്ല ശ്രീവല്ലഭമഹാ ക്ഷേത്രത്തിൽ തിരുവുത്സവത്തോടനുബദധിച്ചു വർഷങ്ങളായി നടന്നുവരുന്നചടങ്ങാണ് വേലകളി. ചിറക്കടവ് ശ്രീ മഹാദേവ ക്ഷേത്രത്തിലും വേലകളി ഒരു ആചാരമായി നടന്നുവരുന്നു. കുട്ടികളാണ് അവിടെ വേലകളി അഭ്യസിക്കുന്നത് എന്നൊരു പ്രത്യേകതയുണ്ട് അവിടെ. തെക്കും ഭാഗം വടക്കും ഭാഗം എന്ന് രണ്ടു സംഘങ്ങളായി അവിടെ വേലകളി ആശാന്മാർ കുട്ടിലാകെ വേലകളി പഠിപ്പിക്കുന്നു. ചിറക്കടവ് ശ്രീ മഹാദേവന്റെ തിരുവുല്സവതോട് അനുബന്ധിച്ച് ഏഴാം ഉത്സവത്തിന്‌ തെക്കും ഭാഗത്തുള്ള വേലകളി സംഘവും എട്ടാം ഉത്സവത്തിന്റെ അന്ന് വടക്കും ഭാഗത്തുള്ള വേലകളി സംഘവും അരങ്ങേറുന്നു. ഒൻപതും പാത്തും ഉത്സവങ്ങളായ പള്ളിവേട്ടക്കും ആറാട്ടിനും രണ്ടു സംഘങ്ങളും ചേർന്ന് കൂടിവേല നടത്തുന്നു. ശ്രീ മഹാദേവന്റെ ആറാട്ടുകടവിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന വേലകളി ഒരു പ്രത്യേക അനുഭവം തന്നെ ആണ്. [[അമ്പലപ്പുഴ]], [[ചമ്പക്കുളം]], [[നെടുമുടി]], [[കളർകോട്]], [[പുറക്കാട്]], [[തകഴി]], [[തലവടി]] തുടങ്ങിയ [[ചെമ്പകശ്ശേരി]] നാട്ടു രാജ്യത്തിലെ വില്ലേജ് ഓഫീസർമാരുടെ (പ്രവൃത്തിയാർ) നേതൃത്വത്തിൽ പടയാളികൾ അഭ്യാസ കാഴ്ച കാണാനെത്തിയിരുന്നതായി പഴമക്കാർ പറയുന്നു. [[മാത്തൂർ പണിക്കർ|മാത്തൂർ പണിക്കരും]], [[വെള്ളൂർ കുറുപ്പ്|വെള്ളൂർ കുറുപ്പു]]മായിരുന്നു സേനയുടെ പരിശീലകർ. [[ചെമ്പകശ്ശേരി]] യോദ്ധാക്കളുടെ യശസ്സ് പരക്കെ അറിയപ്പെട്ടതോടെ [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറി]]നുള്ള പടയാളികളുടെ പരിശീലന ചുമതലയും [[മാത്തൂർ പണിക്കർ]]ക്ക് ലഭിച്ചു. ഇദ്ദേഹം പരിശീലിപ്പിച്ച 200 ഓളം പടയാളികൾ [[കരുനാഗപ്പള്ളി]] [[തഹസീൽദാർ]]ക്കുമുന്നിൽ വേലകളി അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നു. ==ഉത്ഭവം== [[ചിത്രം:Vazhappally velakali.jpg|thumb|300px|തിരുമുമ്പിൽ വേല]] [[ചെമ്പകശ്ശേരി]] രാജ്യത്തു നിന്നാണ് വേലകളിയുടെ ഉദ്ഭവമെന്ന് ചരിത്ര പണ്ഡിതന്മാർ പറയുന്നു. <ref>വേലകളി : ഒരു ക്ഷേത്ര കല - ഇരിക്കാട്ട് എ.ആർ. കുട്ടപ്പൻ നായർ</ref> ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവിൻറെ കാലത്ത് അദ്ദേഹത്തിൻറെ സേനാധിപരായിരുന്ന [[മാത്തൂർ പണിക്കർ|മാത്തൂർ പണിക്കരും]], [[വെള്ളൂർ കുറുപ്പ്|വെള്ളൂർ കുറുപ്പും]] [[കളരി]]യഭ്യാസത്തിലും മറ്റും അതീവ സമർത്ഥരായിരുന്നു. ഒട്ടനവധി ശിഷ്യഗണങ്ങളും അവർക്കുണ്ടായിരുന്നു. [[കളരിപ്പയറ്റ്|കളരിപ്പയറ്റിന്റെ]] ഉന്നമനത്തിനുവേണ്ടി രാജാവ് സേനാധിപന്മാർക്കും ശിഷ്യഗണങ്ങൾക്കും വേണ്ടത്ര പ്രോത്സാഹനം കൊടുത്തിരുന്നു. രാജാവിനും നാട്ടുകാർക്കും വേണ്ടി [[കളരിപ്പയറ്റ്|കളരിപ്പയറ്റിനെ]] ഒന്നു പരിഷ്കരിച്ച് ഉത്സവകാലത്ത് [[അമ്പലപ്പുഴ]] ക്ഷേത്രസന്നിധിയിൽ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിന് അവർ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു. അങ്ങനെയാണ് വേലകളി ക്ഷേത്ര അനുഷ്ഠാനകലയായി പ്രചാരത്തിലായത്. പണ്ടുകാലത്ത് [[അമ്പലപ്പുഴ]] [[ഉത്സവം|ഉത്സവത്തിന്]] എട്ടുവേലയും എട്ടു[[പടയണി]]യുമായിരുന്നു പതിവ്. [[പടയണി]]യുടെ എണ്ണം കുറഞ്ഞെങ്കിലും എട്ടുദിവസത്തെ വേലകളി ഇപ്പോഴുമുണ്ട്. <ref>വേലകളി : ഒരു ക്ഷേത്ര കല - ഇരിക്കാട്ട് എ.ആർ. കുട്ടപ്പൻ നായർ</ref> വേലകളിയിലെ പല വടിവുകളും നൃത്തച്ചുവടുകളും പദവിന്യാസവും [[കളരിപ്പയറ്റ്|കളരിപ്പയറ്റിൽ]] നിന്ന് കടംകൊണ്ടതാണ്. ==ഐതിഹ്യം== ഒരിക്കൽ [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]] ഗോപാലന്മാരുമൊത്ത് [[താമരപ്പൊയ്ക]]യിൽ ഇറങ്ങി നീന്തിക്കുളിച്ചതിനുശേഷം ഓരോ [[താമരയില]]യും തണ്ടോടുകൂടിയ ഓരോ [[താമരമൊട്ടും]] പറിച്ചെടുത്ത് കരയ്ക്കുകയറി കളി തുടങ്ങി. അതിലേ കടന്നുപോയ [[നാരദമഹർഷി]] ഇവരുടെ കളിയിൽ ആകൃഷ്ടനായി. കേരളീയരെ ഒന്നടങ്കം [[കൃഷ്ണൻ|കൃഷ്ണ]]ഭക്തരാക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന [[വില്വമംഗലത്ത് സ്വാമി]]യോട് [[താമരപൊയ്ക]]യുടെ തീരത്തിൽ ഈ കളി [[വിഷ്ണു]] ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പ്രചരിപ്പിക്കണമെന്ന് [[നാരദമഹർഷി]] ഉപദേശിച്ചു. സ്വാമികൾ കൃഷ്ണധ്യാനത്തിൽ മുഴുകുകയും തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് വേലകളി കാണിച്ചുകൊടുത്തിട്ട് കൃഷ്ണൻ കൂട്ടുകാരോടൊത്ത് ഒളിച്ചുകളയുകയും ചെയ്തു.<ref>http://epaper.mathrubhumi.com/epaperimages/1122011/1122011-md-th-18/2121615.JPG{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[വില്വമംഗലം]] ഈ കളി കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പ്രചരിപ്പിച്ചു. [[അമ്പാടി]]യിലെ കുട്ടികൾ കളിയിൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന തണ്ടോടുകൂടിയ താമരമൊട്ടിൻറെയും [[താമരയില]]യുടെയും സ്ഥാനത്ത് അവയോട് ആകൃതിസാമ്യമുള്ള [[ചുരിക]]യും [[പരിച]]യും പ്രയുക്തമായി. [[ആയുധങ്ങൾ]] ഉപയോഗിച്ചപ്പോൾ കേരളീയരുടെ ആയോധനാഭിരുചി ഈ കളിയിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്തി. അങ്ങനെ രൂപം പ്രാപിച്ചതാണ് ഇന്നത്തെ വേലകളി [[കാളിന്ദീ]] നദിയുടെ തീരത്ത് ഗോക്കളെ മേയ്ക്കുന്നതിനിടയിൽ [[കൃഷ്ണൻ|കൃഷ്ണ]]നും ഗോപാലന്മാരും താമരയിലയും തണ്ടും, പരിചയും വാളുമാക്കി യുദ്ധം ചെയ്തു കളിച്ചതിൻറെ ആവിഷ്കരണമാണ് വേലകളിയെന്നാണ് ഐതിഹ്യം. ==വേഷവിധാനം== കളിക്കാർ കുളിച്ച് നെറ്റിയിലും കൈയിലും [[ചന്ദനക്കുറി]] ചാർത്തുന്നു. കരിയെഴുതി കണ്ണിമകൾ കറുപ്പിക്കും. [[കടകം]], [[കേയൂരം]], എന്നീ കൈയ്യാഭരണങ്ങൾ ചാർത്തും. [[പളുങ്കുമണികൾ]] കോർത്തുകെട്ടിയ “[[കൊരലാരം]]” മാറത്ത് ചാർത്തും. പിന്നെ തലപ്പാവും ഉടുവസ്ത്രവും ധരിക്കുന്നു. അരയും തലയും മുറുക്കുക എന്നാണിതിനു പറയുന്നത്. ചുവന്ന തുണി കൊണ്ട് തലപ്പാവ് കെട്ടും. കസവു റിബൺ കൊണ്ട് ഇത് കെട്ടിമുറുക്കും. വീതിയുള്ള വെള്ള വസ്ത്രം ഉടുത്തിട്ട് വെള്ളികുമിളകളും പുള്ളികളും വച്ചുപിടിപ്പിച്ചതും, വീതി കുറഞ്ഞ ഒരു ചുവന്ന വസ്ത്രം അതിനു മുകളിൽ കെട്ടി, കറുപ്പ് കച്ച കൊണ്ട് മുറുക്കുന്നു. ചുവന്ന നിറമുള്ളതുമായ മുക്കോൺ (വസ്ത്രം; പുറകുവാൽ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) അരയിൽ പുറകിലായി കെട്ടും. [[ചിത്രം:Vazhappally arattu velakali.jpg|thumb|300px|'''വേലകളി''': വാഴപ്പള്ളി തേവരുടെ ആറാട്ട് എഴുന്നള്ളത്തിൽ അകമ്പടിയായി]] ==അവതരണശൈലി== വലിയ സാഹിത്യഭംഗിയില്ലാത്ത താളപ്രധാനമായ പാട്ടാണ് പാടുന്നത്. യുദ്ധമുറയിലുള്ള കാൽവയ്‌പ്, ഇടത് കൈയിൽ പരിച, വലതിൽ ചെറിയ വാളും. കൊടിപ്പിടിച്ചിട്ടുള്ള കുറേപ്പേർ കാണും. പക്ഷിമൃഗങ്ങളുടെ രൂപം പിടിച്ചു കൊണ്ട് നടക്കുന്ന ചില ആളുകളും രംഗത്ത് ഉണ്ടാവും. താളത്തിനൊത്താൺ കളി. പല യുദ്ധമുറകൾഉം ഇതിൽ കാണും. അതിയായ അർപ്പണവും തുടർച്ചയായ പരിശീലനവും ഈ കലാരൂപത്തിന് ആവശ്യമാണ്. കളരിപ്പയറ്റിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി വേലകളി കൂട്ട പയറ്റായതിനാൽ വേലകളിയുടെ ചുവടുകളിൽ വ്യത്യാസമുണ്ട്. ==താളങ്ങളും ചുവടുകളും== വൈവിധ്യമായ ചുവടുകളും അടവുകളും കൊണ്ട് ഹൃദ്യമാണ് വേലകളി. ആയം ചാട്ടം, അരയിൽ നീക്കം തുടങ്ങിയ ചുവടുകളാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. കളിക്കാരുടെ നീക്കവും ആക്രമണ രീതിയും എതിർപക്ഷം അറിയാതിരിക്കാൻ വാദ്യമേളങ്ങളിലൂടെയാണ് നിർദ്ദേശങ്ങൾ കൊടുക്കുന്നത്. '''[[മുറിയടന്ത]]''' (ഒരു താളം) മുഴങ്ങിയാൽ വേഗത്തിലുള്ള ചലനവും '''[[അടന്ത]]'''യായാൽ പതിഞ്ഞ മട്ടിലുള്ള ചുവടുകളുമായാണ് കളിക്കുന്നത്. എതിരാളികളോട് പോരാടി വിജയിക്കാൻ പറ്റാത്ത അവസ്ഥയാണെങ്കിൽ '''[[പഞ്ചാരി]]''' എന്ന താളം മുഴങ്ങും. പിൻതിരിഞ്ഞ് ഓടാൻ ആ താളം വേലകളി ഓർമ്മപ്പെടുത്തുന്നു. ==അഭ്യാസരീതി== പന്ത്രണ്ടു വയസിനു താഴെ പ്രായമുള്ള ആൺകുട്ടികളെയാണ് അഭ്യസനത്തിന് തെരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. വർഷ കാലത്താണ് പരിശീലനം ആരംഭിക്കുന്നത്. തെരഞ്ഞെടുത്തവരെ [[കച്ചകെട്ടി]] ചുവടുകൾ പഠിപ്പിക്കുകയും മെയ് വഴക്കം സിദ്ധിക്കുവാൻ എണ്ണയിട്ടു ചവിട്ടി തിരുമുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിലൂടെ കാൽ, കയ്യ്, മെയ്യ് ഇവകൾക്ക് നല്ല അയവു വരുകയും ഏതുരീതിയിലും ശരീരത്തെ ചലിപ്പിക്കുവാൻ നിഷ്പ്രയാസം സാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കളരി കെട്ടി ഓരോ കരയിൽ നിന്നും 200 ഓളം ചെറുപ്പക്കാരെ തെരഞ്ഞെടുത്ത് പരിശീലനം നൽകിയിരുന്നു. ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ ചമ്പക്കുളത്തും മാത്തൂർ കുടുംബത്തിലുമായിരുന്നു കളരികൾ. പടയാളികളുടെ കുടുംബത്തിനുള്ള ചെലവുകൾ മുഴുവനും രാജാവ് വഹിച്ചിരുന്നു. ==അവതരണം== കളിക്കാർ മുട്ടിന്മേൽ ഉടുത്തുകെട്ടി ചുവന്ന പട്ടുകൊണ്ടുള്ള തലപ്പാവണിഞ്ഞ് പൊക്കി തറ്റുടുത്ത് മുണ്ടിനുമീതെ ചുവന്ന അരക്കച്ച ചുറ്റി കൈകളിൽ കാപ്പുകെട്ടി ആഭരണങ്ങളണിഞ്ഞ് ഇടതുകയിൽ വാളും വലതുകയ്യിൽ പരിചയും പിടിച്ചുകൊണ്ടാണ് കളിക്കുന്നത്. സംഘത്തിലെ ഇളയവർ മുൻനിരയിലും, പ്രായം കൂടിയവർ കൊടിയുമേന്തി പിൻനിരയിലും നിൽക്കും. പഴയ കാലത്തെ യുദ്ധത്തിൽ മൃഗങ്ങളെയും പങ്കെടുപ്പിച്ചിരുന്നതിനെ അനുസ്മരിക്കാനാവും, കാള, കോഴി തുടങ്ങിയ ജന്തുക്കളുടെ കോലങ്ങൾ ആദ്യകാലങ്ങളിൽ വേലകളിയിൽ കൊണ്ടു നടക്കാറുണ്ടായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ ആ പതിവ് കാണാറില്ല. വേലകളി ആരംഭിക്കുന്നത് പ്രത്യേകതരത്തിലുള്ള വാദ്യമേളങ്ങളോടു കൂടിയാണ്. വേലതകിൽ, [[കൊമ്പ്]], കുറങ്കുഴൽ, തപ്പ്, [[മദ്ദളം]] എന്നീ വാദ്യോപകരണങ്ങൾ മേളത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്നു. വേലതകിൽ വാദ്യമേളത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്നതുകൊണ്ടായിരിക്കാം വേലകളി എന്ന പേര് വന്നതെന്ന് അനുമാനിക്കാം. ഒരു മണിക്കൂറോളം ഒരു കൊച്ചു യുദ്ധത്തിൻറെ പ്രതീതി ജനിപ്പിക്കുന്ന വിധം ചാട്ടവും നൃത്തവും മുന്നോട്ടും പിന്നോട്ടുമുള്ള നീക്കവുമെല്ലാം ചേർന്ന് നയനാന്ദകരമായ ഒരു ദൃശ്യമാണ് അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. കളിയുടെ അവസാനം പരാജിതരായിട്ട് കൂട്ടത്തോടെ ഓടിപ്പോവുകയാണ് വേലകളിയുടെ സമ്പ്രദായം. ==പഴഞ്ചൊല്ല്== [[ചിത്രം:Ampalappuzha Srikrishna temple.jpg|710px|thumb|right|അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രവും വേലക്കുളവും]] അമ്പലപ്പുഴ വേലകളിയെ പറ്റി ഒരു പഴഞ്ചൊല്ല് കേരളത്തിൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്. {{cquote|'''അമ്പലപ്പുഴ വേല കണ്ടവന് അമ്മയേം വേണ്ട''' !}} അത്രയ്ക്ക് പ്രശസ്തമായ നയനാന്ദകരമായ അനുഷ്ഠാനകലയായിരുന്നു ഒരിക്കൽ ഇത് എന്ന് ഇതിൽ നിന്നും മനസ്സിലാക്കാം. ==കുളത്തിൽ വേല== ക്ഷേത്രകുളത്തിലെ നടകളിൽ അണിനിരന്ന് നൃത്തം ചെയ്യുന്നു. മദ്ധ്യതിരുവിതാംകൂറിലെ പ്രധാന എല്ലാക്ഷേത്രങ്ങളിലും കുളത്തിൽ വേല പതിവുണ്ട്.[[ഹരിപ്പാട്]] ശ്രീസുബ്രഹ്മണ്യ സ്വാമി മഹാക്ഷേത്രത്തിൽ കുളത്തിൽ വേല കളിക്കാനായി കിഴക്കേനടയിൽ ഒരു കുളം ഉണ്ട്.അതിനെ വേലകുളം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ക്ഷേത്ര കുളത്തിന്റെ പടികളിൽ ഇറങ്ങി നൃത്തം കളിക്കുമ്പോൾ വേലകളിക്കുന്നവരുടെ നിഴൽ വെള്ളത്തിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നു. ==ഓച്ചിറ വേലകളി== [[ഓച്ചിറ]]യിലെ പടനിലത്തിൽ അരങ്ങേറുന്ന അനുഷ്ഠാനകലയാണ് ഓച്ചിറ വേലകളി. ഇതിനും [[അമ്പലപ്പുഴ വേലകളി]]യുമായി സാമ്യം ഉണ്ട്. യുദ്ധസ്മരണയുണർത്തുന്ന ഈ ഉത്സവം [[കായംകുളം]] രാജ്യത്തെ സൈനികപരിശീലനത്തിൻറെയോ ശക്തിപരീക്ഷണത്തിൻറെയോ ഭാഗമായിരുന്നിരിക്കാം. മിഥുനമാസം ഒന്നും രണ്ടും തീയതികളിലാണ് ഇത് നടത്തിവരുന്നത്. ഇന്ന് ക്ഷേത്ര അവകാശികളായ 52 കരക്കാരാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്. ==വേലകളി നടക്കുന്ന പ്രമുഖക്ഷേത്രങ്ങൾ== * [[അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം]] * [[തട്ടയിൽ ഒരിപ്പുറത്ത് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]](പത്തനംതിട്ട നിന്നും 12 കി.മി. ദൂരെ) - മീനഭരണി വേലകളി * [[കടമ്മനിട്ട ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]] (പത്തനംതിട്ടയിൽ നിന്നും 6 കിലോമീറ്റർ. പ്രശസ്തമായ [[കടമ്മനിട്ട പടയണി]] അരങ്ങേറുന്ന ക്ഷേത്രം) *ശാർങ്ങക്കാവ് ദേവി ക്ഷേത്രം വെൺമണി, ആലപ്പുഴ * നീർവിളാകം ശ്രീ ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം. * മേജർ പള്ളിയറക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രം കാവാലം കുട്ടനാട് *തിരുവിലഞ്ഞാൽ ദേവീക്ഷേത്രം കരുവാറ്റ *മലയാലപ്പുഴ ദേവീ ക്ഷേത്രം *[[വാഴപ്പള്ളി മഹാക്ഷേത്രം]] ചങ്ങനാശ്ശേരി * [[ചെങ്ങന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം]] * [[ചെട്ടികുളങ്ങര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]] * [[തകഴി ശ്രീ ധർമശാസ്താക്ഷേത്രം]] * [[ആനപ്രാമ്പാൽ ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം]] * [[തിരുനക്കര മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുനക്കര ശ്രീ മഹാദേവക്ഷേത്രം]] * [[വൈക്കം മഹാദേവക്ഷേത്രം|വൈക്കം ശ്രീ മഹാദേവക്ഷേത്രം]] * [[തൃക്കൊടിത്താനം മഹാവിഷ്ണു ക്ഷേത്രം]] * [[മാവേലിക്കര ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]] * [[ഏറ്റുമാനൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം]] * മേജർ [[മങ്കൊമ്പ് ദേവീക്ഷേത്രം|മങ്കൊമ്പ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം കുട്ടനാട്]] * [[മാന്നാർ തൃക്കുരട്ടി മഹാദേവക്ഷേത്രം]] * [[ഹരിപ്പാട് സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമീക്ഷേത്രം]] * [[പാണ്ഡവർകാവ്|മുതുകുളം പാണ്ഡവർകാവ് ദേവീക്ഷേത്രം]] * [[ആറന്മുള ശ്രീ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം]] * [[തിരുവല്ല ശ്രീവല്ലഭമഹാക്ഷേത്രം]] * ഇത്തിത്താനം ഇളങ്കാവ് ദേവിക്ഷേത്രം * [[കുടശ്ശനാട് മഹാദേവർ ക്ഷേത്രം]] * [[കൊയ്പ്പള്ളികാരാണ്മ ദേവീ ക്ഷേത്രം]] * [[ചെറിയനാട്ടു ശ്രീ ബാലസുബ്രഹ്മണ്യ സ്വാമി ക്ഷേത്രം]] * [[തൃപ്പുലിയൂർ മഹാവിഷ്ണു ക്ഷേത്രം]] * [[നീലംപേരൂർ ക്ഷേത്രം]] * [[വേലോർവട്ടം മഹാദേവ ക്ഷേത്രം]] * [[മുരിങ്ങമംഗലം ശ്രീ മഹാദേവർ ക്ഷേത്രം]] * [[ഓമല്ലൂർ രക്തകണ്ഠസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഓമല്ലൂർ രക്തകണ്ഠസ്വാമി ക്ഷേത്രം]] * [[വലംചുഴി ശ്രീഭുവനേശ്വരി ക്ഷേത്രം]] * ചിറവം മുട്ടം മഹാദേവക്ഷേത്രം * [[ചിറക്കടവ്‌ ശ്രീമഹാദേവക്ഷേത്രം]] * [[പനച്ചിക്കാട് ക്ഷേത്രം]] * [[പുലിയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം]] * [[രാമപുരം ഭരണിക്കാവ് ദേവി ക്ഷേത്രം , കായംകുളം ]] * ശ്രീ ധർമ്മശാസ്താ ക്ഷേത്രം പുല്ലുകുളങ്ങര * [[പന്തളം മഹാദേവക്ഷേത്രം]] *[[കിടങ്ങൂർ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ക്ഷേത്രം]] == ഇതും കാണുക == * [[കഥകളി]] * [[കളരിപ്പയറ്റ്]] * [[ചിറക്കടവു വേലകളി]] * [[കേരളം]] * [[ഓച്ചിറക്കളി]] ==അവലംബം== <references/> {{commons category|Velakali}} {{കേരളത്തിലെ തനതു കലകൾ}} [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ നൃത്തങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കലകൾ]] 56dsikcts1ia1nwps8qe3iwuispihal 0 8020 4614260 4595040 2026-04-19T16:17:31Z Midhunnileshwar 208920 4614260 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Nileshwaram}} {{നാനാർത്ഥം|വാക്ക്=നീലേശ്വരം}} {{കേരളത്തിലെ സ്ഥലങ്ങൾ |സ്ഥലപ്പേർ=നീലേശ്വരം |ചിത്രം=|thumb|railway Station |ജില്ല/മഹാനഗരം/പട്ടണം/ഗ്രാമം=ഗ്രാമം |അക്ഷാംശം=12.28 |രേഖാംശം=75.1 |ജില്ല = കാസർഗോഡ് |ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ = നീലേശ്വരം നഗരസഭ |ഭരണസ്ഥാനങ്ങൾ = ചെയർപേഴ്സൺ |ഭരണനേതൃത്വം = ടി.വി. ശാന്ത |വിസ്തീർണ്ണം = 26.23 |ജനസംഖ്യ = 39,752 |ജനസാന്ദ്രത = 1515 |Pincode/Zipcode= 671314 |TelephoneCode= 0467 |vehicle_code_range = KL-60 |പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ = [[കോട്ടപ്പുറം, കാസർഗോഡ്|കോട്ടപ്പുറം]], [[തളിയിൽ നീലകണ്ഠേശ്വര ക്ഷേത്രം]], നീലേശ്വരം കോവിലകം, മന്ദംപുറത്ത് കാവ്|}} കേരളത്തിലെ [[കാസർഗോഡ് ജില്ല|കാസർഗോഡ് ജില്ലയിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പട്ടണവും നഗരസഭയുമാണ് '''നീലേശ്വരം'''. [[കാസർഗോഡ്]], [[കാഞ്ഞങ്ങാട്]] നഗരങ്ങളിൽ നിന്ന് യഥാക്രമം 36, 11 കിലോമീറ്റർ തെക്ക് മാറിയാണ് നീലേശ്വരം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ചെറുവത്തൂർ, പിലിക്കോട്, മടിക്കൈ, കിനാനൂർ-കരിന്തളം, കയ്യൂർ-ചീമേനി, വെസ്റ്റ് എളേരി, ഈസ്റ്റ് എളേരി, ബളാൽ തുടങ്ങിയ ഗ്രാമങ്ങൾ നീലേശ്വരത്തിന് സമീപത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ==സ്ഥലനാമോൽപത്തി== കോലത്തിരി രാജകുടുംബത്തിലെ നീലേശ്വര രാജാക്കന്മാരുടെ ആസ്ഥാനമായിരുന്നു നീലേശ്വരം. നീലകണ്‌ഠേശ്വരം ലോപിച്ചാണ് നീലേശ്വരം എന്ന പേരു വന്നതെന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്.{{തെളിവ്}} നീലേശ്വരത്ത് ശിവ പ്രതിഷ്‌ഠ നടത്തിയ നീലമഹർഷിയുടെ പേരിൽ നിന്നാണ് നീലേശ്വരം ഉണ്ടായതെന്ന വാദം കൂടി നിലവിലുണ്ട്.{{തെളിവ്}} ==പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ== കായലും, കടലും, മലയും, വയലും കൊണ്ട് സമ്പന്നമാണ് നീലേശ്വരം. മലബാറിലെ പ്രധാന ടൂറിസ്റ്റ്‌ കേന്ദ്രങ്ങളായ കോട്ടപ്പുറം ഹൗസ്‌ബോട്ട്‌ ടെർമിനൽ, അഴിത്തല, ഓർച്ച ബോട്ടിങ് എന്നിവ നീലേശ്വരത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ആനച്ചാൽ ജുമാ മസ്ജിദ്, നീലേശ്വരം ടൗൺ ജുമാമസ്ജിദ്, ഓർച്ച ജുമാ മസ്ജിദ്, തളിയിൽ ശിവ ക്ഷത്രം, മന്ദംപുറത്ത് കാവ് എന്നിവയാണ് പ്രധാന ആരാധനാലയങ്ങൾ. നീലേശ്വരം കൊട്ടാരം ഇന്ന് പുരാവസ്തു വകുപ്പിന്റെ തനതുകലാ കേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. [[File:Nileswar kotaram8.jpg|thumb|നീലേശ്വരം കൊട്ടാരം]] ==ചരിത്രം== നീലേശ്വരത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക ചരിത്രം ക്രിസ്ത്വബ്ദം എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടോടുകൂടിയേ വ്യക്തമാകുന്നുള്ളു. ഈ കാലയളവിൽ നീലേശ്വരവും പരിസരപ്രദേശങ്ങളും രണ്ടാം ചേരസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. നീല മഹർഷി തപസ്സിരുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നതിനാൽ നീലേശ്വരം എന്ന പേർ വന്നു എന്നൊരു ഐതിഹ്യമുണ്ട്. ഈ പ്രദേശത്തെ പ്രസിദ്ധമായ തളി ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയായ നീല കണ്ഠേശ്വരനിൽ (ശിവൻ) നിന്ന് നീല കണ്ഠേശ്വരം എന്ന സ്ഥലനാമം ഉരുത്തിരിഞ്ഞ് നീലേശ്വരമായി രൂപാന്തരപ്പെട്ടതാണെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. നീലേശ്വരത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക ചരിത്രം നീലേശ്വരം രാജവംശത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക പൈതൃകവുമായി ഇഴചേർന്നു നിൽക്കുന്നു. കോലത്തിരി രാജവംശത്തിന്റെയും സാമൂതിരി രാജവംശത്തിന്റെയും സങ്കലനമാണ് നീലേശ്വരം രാജവംശം. കോലത്തിരി രാജവംശത്തിലെ അഭ്യാസ നിപുണനായ ഒരു രാജകുമാരൻ ഔദ്യോഗിക സന്ദർശനാർത്ഥം സാമൂതിരിയുടെ കൊട്ടാരത്തിലെത്തിയപ്പോൾ സാമൂതിരി രാജാവിന്റെ മരുമകളുമായി അനുരാഗത്തിലാവുകയും ഇതറിഞ്ഞ സാമൂതിരി കോലത്തിരിയുമായുള്ള രാഷ്ട്രീയ ചങ്ങാത്തം അവസാനിപ്പിച്ച് സൈനികാക്രമണം തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. നവദമ്പതിമാരോട് സാമൂതിരിക്കുള്ള ശത്രുത മനസ്സിലാക്കിയ കോലത്തിരി തന്റെ അധീനതയിലുള്ള കോലത്തു നാടിന്റെ വടക്കേ അറ്റത്ത് നീലേശ്വരം ആസ്ഥാനമായുള്ള ഗ്രാമങ്ങൾ ഇവർക്ക് നൽകി മൂവായിരം പടയാളികളെ സംരക്ഷണത്തിനായി നിയോഗിക്കുകയും ചെയ്തു. നീലേശ്വരം രാജവംശത്തിന്റെ ചരിത്രം ഇവിടെ നിന്ന് ആരംഭിക്കുന്നു. കോഴിക്കോട് തളിയിൽ ശിവ ക്ഷേത്രത്തിൽ ആരാധന നടത്തി ശീലിച്ച രാജകുമാരിക്കുവേണ്ടി ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങളുമായി നീലേശ്വരം തളിയിൽ ശിവക്ഷേത്രം നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തു. വിജയനഗര സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചയോടെ കർണ്ണാടകത്തിൽ ഇക്കേരി നായ്ക്കൻമാർ പ്രബല രാഷ്ട്രീയ ശക്തികളായി മാറി. അവർ തുടർച്ചയായി നീലേശ്വരം ആക്രമിച്ചപ്പോൾ ഇക്കേരി ഭരണാധികാരി ശിവപ്പനായ്ക്കിന് കപ്പം കൊടുക്കുവാൻ നീലേശ്വരം രാജാവ് നിർബന്ധിതനാവുകയും ചെയ്തു. ശിവപ്പനായ്ക്കിനുശേഷം അധികാരമേറ്റെടുത്ത സോമശേഖര നായ്ക്ക് 1735-ഓടെ നീലേശ്വരം പൂർണ്ണമായും കീഴടക്കി. ഐതിഹാസികമായ ഈ വിജയത്തിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി ഇക്കേരി രാജാവ് ഒരു വിജയസ്തംഭം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു. മൈസൂർ പ്രദേശത്ത് ഹൈദരാലിയുടെ രാഷ്ട്രീയാധിപത്യത്തോടെ നീലേശ്വരം പ്രദേശം മൈസൂർ സുൽത്താനായ ഹൈദരാലിയുടേയും പിന്നീട് ടിപ്പു സുൽത്താന്റെയും അധീനതയിലായി. ശ്രീരംഗപട്ടണഉടമ്പടി പ്രകാരം കവ്വായിപ്പുഴ വരെയുള്ള മലബാർ പ്രദേശം ടിപ്പു സുൽത്താൻ ഇംഗ്ലീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിക്ക് 1792-ൽ വിട്ടുകൊടുത്തുവെങ്കിലും 1799-ൽ ടിപ്പുവിന്റെ അന്ത്യത്തിനുശേഷം മാത്രമേ നീലേശ്വരവും മറ്റു പ്രദേശങ്ങളും ഇംഗ്ലീഷുകാരുടെ അധീനതയിൽ വന്നു ചേർന്നുള്ളു. ഇവിടത്തെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രപാലൻ, വൈരജാതൻ, മന്ദംപുറത്ത് ഭഗവതി, ആര്യക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി, മൂവാളംകുഴി ചാമുണ്ഡി, കേണമംഗലത്ത് ഭഗവതി, പാലോട്ട് ദൈവം, വിഷ്ണുമൂർത്തി, പുതിയ ഭഗവതി, പുലിയുർ കണ്ണൻ, പുലിയുർ കാളി, ചാമുണ്ഡി, രക്ത ചാമുണ്ഡി, പൊട്ടൻ ദൈവം, ഗുളികൻ, കാലിച്ചാൻ തെയ്യം, മുത്തപ്പൻ, തിരുവപ്പന, പാലന്തായി കണ്ണൻ തുടങ്ങിയ തെയ്യക്കോലങ്ങൾ കെട്ടിയാടാറുണ്ട്. നീലേശ്വരം പള്ളിക്കരയിലെ ജന്മിയായിരുന്ന കുറുവാടൻ നായനാരുടെ കാലിച്ചെറുക്കനായ ഈഴവനായ കണ്ണൻ തെയ്യക്കോലമായി മാറിയ കഥ ഈ പ്രദേശത്തെ ഈഴവരുടെ സാമൂഹ്യചരിത്രവുമായി അഭേദ്യമായി കെട്ടു പിണഞ്ഞു കിടക്കുന്നു. ഇന്ത്യൻ ദേശീയ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഒരു പ്രവർത്തന കേന്ദ്രം കൂടിയായിരുന്നു നീലേശ്വരം. 1927 ഒക്ടോബർ 28-ന് മംഗലാപുരത്തേക്കുള്ള യാത്രാമദ്ധ്യേ മഹാത്മാഗാന്ധിക്ക് നീലേശ്വരം റെയിൽവെ സ്റ്റേഷനിൽ രാജാസ് ഹൈസ്കൂൾ വിദ്യാർത്ഥികളും അദ്ധ്യാപകരും നാട്ടുകാരും ഊഷ്മളമായ സ്വീകരണം നൽകിയിരുന്നു. അതിന് നന്ദി പ്രകാശിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് മഹാത്മജി തീവണ്ടിയിൽ വെച്ച് സ്വന്തം കൈപ്പടയിൽ എഴുതി കൈമാറിയ ആശംസ നീലേശ്വരത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിലെ ഒരു സുവർണ്ണരേഖയാണ്. വിത്തിട്ടവർ വിളയെടുക്കണം എന്ന മുദ്രാവാക്യം ഉയർത്തിയ കർഷകസംഘം പാലായി എന്ന സ്ഥലത്ത് നടത്തിയ കർഷക സമരമായിരുന്നു പാലായി വിളവെടുപ്പ് സമരം (1940). ഈ കർഷക പ്രക്ഷോഭം തന്നെയാണ് കയ്യൂർ കർഷകസമരത്തിന് വഴി തെളിച്ചത്. 1949 ഏപ്രിലിൽ നീലേശ്വരത്ത് നടന്ന ഇരുപതാമത് സമസ്ത കേരള സാഹിത്യ പരിഷത്ത് സമ്മേളനം ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ സാംസ്ക്കാരിക ചരിത്രത്തിലെ ഒരു വഴിത്തിരിവായിരുന്നു. സമ്മേളന നഗരിയെ നോക്കി നീലേശ്വരത്തെ ധവളേശ്വരം എന്ന് കവികൾ വിശേഷിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. 1980-ൽ നീലേശ്വരത്ത് നടന്ന മഹാകവി കുട്ടമത്ത് ജന്മശതാബ്ദി ആഘോഷപരിപാടികളും 1970-ൽ നടന്ന [[വടയന്തൂർ കഴകം പാലോട്ട് കാവ്|വടയന്തൂർ കഴകം ]]പെരുങ്കളിയാട്ടവും, 1990-ൽ നടന്ന പള്ളിക്കര കേണമംഗലം കഴകം പെരുങ്കളിയാട്ടവും എല്ലാം നീലേശ്വരത്തിന്റെ സാംസ്ക്കാരിക ചരിത്രത്തിലെ നാഴികക്കല്ലുകളായി നിലനിൽക്കുന്നു. 1957-ൽ ലോകത്തിലാദ്യമായി ഒരു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് മന്ത്രിസഭ ബാലറ്റുപേപ്പറിലൂടെ അധികാരത്തിലേറിയപ്പോൾ അതിന്റെ അമരക്കാരനായിരുന്ന ഇ.എം.എസിനെ തെരഞ്ഞെടുത്തയച്ച നിയോജക മണ്ഡലം (നീലേശ്വരം ദ്വയാംഗമണ്ഡലം) എന്ന നിലയിൽ നീലേശ്വരം അന്താരാഷ്ട്ര പ്രശസ്തി കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട് ഏ.ഡി 1293-നു മുമ്പു തന്നെ ഇവിടെ വാണിജ്യബന്ധങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നതായി രേഖകൾ പറയുന്നു. ===സാമൂഹികചരിത്രം=== ഡച്ചുകാർ വാണിജ്യ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ കാര്യങ്കോട് പുഴ വഴി [[കോട്ടപ്പുറം|കോട്ടപ്പുറത്ത്]] എത്തിച്ച്, അവിടെ നിന്നാണ് കയറ്റുമതിചെയ്തിരുന്നത്. <ref name="ചരിത്രം">[http://lsgkerala.in/nileshwarblock/history/ നീലേശ്വരം സാമൂഹികചരിത്രം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140922115204/http://lsgkerala.in/nileshwarblock/history/ |date=2014-09-22 }} തദ്ദേശസ്വയംഭരണവകുപ്പ് ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ - നീലേശ്വരം ബ്ലോക്ക് ചരിത്രം.</ref> ===വാണിജ്യം=== രണ്ടു-മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ട് മുൻപുവരെ ജില്ലയിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വാജിജ്യകേന്ദ്രമായിരുന്നു നീലേശ്വരം. നീലേശ്വരത്തിന്റെ കിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങളായിരുന്ന പരപ്പ,വെള്ളരിക്കുണ്ട്, ചിറ്റാരിക്കാൽ, ചീമേനി തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങൾ ചെറുപട്ടണങ്ങളായി പരിണമിച്ചതോടുകൂടി ഒരു വാണിജ്യകേന്ദ്രം എന്ന നിലയിൽ നീലേശ്വരത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം തീർത്തും നഷ്ടപ്പെട്ടു. നിലവാരമുള്ള നിരത്തുകൾ, വ്യാപാരസ്ഥാപങ്ങൾ, ഭക്ഷണശാലകൾ എന്നിവയുടെ അസാന്നിധ്യം ഈ ചെറുപട്ടണത്തെ ആശ്രയിക്കുന്നതിൽനിന്നും ജനങ്ങളെ പിൻവലിക്കുന്നു. ===സാംസ്കാരികചരിത്രം=== ഉത്തരമലബാറിന്റെ സാംസ്‌കാരിക തലസ്ഥാനമാണ് നീലേശ്വരം പട്ടണം എന്ന് ഈ നാട്ടുകാർ വിശ്വസിച്ചു പോരുന്നു. == വാർഡുകൾ == #നിടുംങ്കണ്ട #പടിഞ്ഞാറ്റംകൊഴുവൽ #മൂലപ്പള്ളി #കിഴക്കൻകൊഴുവൽ #ചാത്തമത്ത് #തൈക്കടപുറം #കടിഞ്ഞിമൂല #[[കോട്ടപ്പുറം, കാസർഗോഡ്|കോട്ടപ്പുറം]] #പള്ളിക്കര #പാലായി #ചിറപ്പുറം #[[പേരോൽ]] #കാരിയങ്കോട് #ആനച്ചാൽ #ഓർച്ച #കൊട്ടറച്ചാൽ #കരുവച്ചേരി #തട്ടാചേരി == '''വിനോദസഞ്ചാരവും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണവും''' == മലബാറിലെ പ്രധാന ടൂറിസ്റ്റ്‌ കേന്ദ്രങ്ങളായ കോട്ടപ്പുറം ഹൗസ്‌ബോട്ട്‌ ടെർമിനൽ, അഴിത്തല, ഓർച്ച ബോട്ടിങ് എന്നിവ നീലേശ്വരത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കായൽ ടൂറിസത്തിനും ഇക്കോ ടൂറിസത്തിനും വലിയ സാധ്യതകളുള്ള പ്രദേശമാണ് നീലേശ്വരം. നീലേശ്വരം കൊട്ടാരം ഇന്ന് പുരാവസ്തു വകുപ്പിന്റെ തനതുകലാ കേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. === ഹൗസ്ബോട്ട് ടൂറിസം === തേജസ്വിനി നദിയും വലിയപറമ്പ കായലും കേന്ദ്രീകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഹൗസ്ബോട്ട് ടൂറിസം നീലേശ്വരത്തിന്റെ മുഖച്ഛായ മാറ്റിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. കോട്ടപ്പുറം ആണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന കേന്ദ്രം. ആലപ്പുഴയിലെ തിരക്കേറിയ കായലുകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ശാന്തവും മനോഹരവുമായ കായൽ യാത്രയാണ് നീലേശ്വരം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നത്. കണ്ടൽക്കാടുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ദ്വീപുകളും ഗ്രാമീണ ഭംഗിയും സഞ്ചാരികളെ ആകർഷിക്കുന്നു. === തൈക്കടപ്പുറം ബീച്ചും ആമ സംരക്ഷണവും === നീലേശ്വരത്തെ തൈക്കടപ്പുറം ബീച്ച് വിനോദസഞ്ചാരത്തിന് മാത്രമല്ല, പാരിസ്ഥിതിക പ്രാധാന്യത്തിനും പേരുകേട്ടതാണ്. വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന '''ഒലിവിൽ റിഡ്‌ലി ആമകൾ''' (Olive Ridley Turtles) മുട്ടയിടാൻ എത്തുന്ന അപൂർവ്വം തീരങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്. 'നെയ്തൽ' എന്ന സന്നദ്ധ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഇവിടെ ആമകളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടക്കുന്നു. ആമമുട്ടകൾ ശേഖരിച്ച് വിരിയിച്ച് കുഞ്ഞുങ്ങളെ കടലിലേക്ക് സുരക്ഷിതമായി അയക്കുന്ന 'ഹാച്ചറി' ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. === അഴിത്തല === തേജസ്വിനി നദി അറബിക്കടലിൽ ചേരുന്ന അഴിമുഖമാണ് അഴിത്തല. ഇവിടെയുള്ള പുലിമുട്ടും ബീച്ച് പാർക്കും സായാഹ്നങ്ങളിൽ സമയം ചെലവഴിക്കാൻ അനുയോജ്യമാണ്. വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് സൂര്യാസ്തമയം കാണാൻ പറ്റിയ മികച്ച ഒരിടമാണിത്. =പ്രധാന വിദ്യാലയങ്ങൾ= #രാജാസ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്ക്കൂൾ #കോട്ടപ്പുറം വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കന്ററി സക്കൂൾ #സെന്റ് ആൻസ് എ.യു.പി സ്ക്കൂൾ #സെൻ്റ് പീറ്റേഴ്സ് ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ നീലേശ്വരം #എൻ.കെ.ബാലകൃഷ്ണൻ മെമ്മോറിയൽ എ.യു.പി സക്കൂൾ #ഗവ.എൽ.പി.സക്കൂൾ പേരോൽ #ഗവ.എൽ.പി.സക്കൂൾ നീലേശ്വരം #രാജാസ്എഎൽ.പി.സക്കൂൾ അച്ചാംതുരുത്തി #വേണുഗോപാൽ മെമ്മോറിയൽ എ എൽ പി സ്കൂൾ, തൈക്കടപ്പുറം #കേന്ദ്രീയ വിദ്യാലയം പാലായി #കണ്ണൂർ സർവ്വകലാശാല ക്യാമ്പസ്   #സംസ്‌കൃത സർവ്വകലാശാല ക്യാമ്പസ് #നെഹ്‌റു കോളജ് #കാർഷിക കോളജ് #ഗവ വെൽഫയർ എൽ പി സ്‌കൂൾ കടിഞ്ഞിമൂല. #ആനച്ചാൽ അനാഥ അഗതി മന്ദിരം   =പ്രധാന ആരാധനാലയങ്ങൾ= #[[തളിയിൽ നീലകണ്ഠേശ്വര ക്ഷേത്രം]] #[[മന്ദംപുറത്ത് കാവ്]] #[[അഞ്ഞൂറ്റമ്പലം വീരാർ കാവ്]] # [[വടയന്തൂർ കഴകം|തട്ടാച്ചേരി ശ്രീ വടയന്തൂർ കഴകം]] #കുറുന്പ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം #[[കോട്ടപ്പുറം വൈകുണ്ഠക്ഷേത്രം]] #പാലായി അയ്യാങ്കുന്ന് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം #കുഞ്ഞിപുളിക്കാൽ വിഷ്ണുമൂർത്തി ക്ഷേത്രം #കുഞ്ഞാലിൻകീഴിൽ വിഷ്ണുമൂർത്തി ക്ഷേത്രം #പാലരെകീഴിൽ വിഷ്ണുമൂർത്തി ക്ഷേത്രം #പള്ളിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം #കോട്ടപ്പുറം ഇടത്തറ ജുമാമസ്ജിദ്‌ #ഫഖീർ വലിയുല്ലാഹ്‌ ദർഗ കോട്ടപ്പുറം #കോട്ടം വേട്ടയ്ക്കൊരുമകൻ ക്ഷേത്രം #ആര്യക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം #ആലിങ്കീൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം തൈക്കടപ്പുറം #പാലിച്ചോൻ ദേവസ്ഥാനം കടിഞ്ഞിമൂല #വലികര മഖാം, അഴിത്തല #ആനച്ചാൽ ഖിളർ ജുമാ മസ്ജിദ് #ഓർച്ച ജുമാ മസ്ജിദ് #CSIജ്യോതി ചർച്ച് #സെന്റ് പീറ്റേഴ്‌സ് ചർച്ച് == പ്രധാന മുത്തപ്പൻ മ‍‍ഠപ്പുരകൾ == # തട്ടാച്ചേരി മുത്തപ്പൻ മ‍‍ഠപ്പുര # തെരുവത്ത് മുത്തപ്പൻ മ‍‍ഠപ്പുര # കൊട്രച്ചാൽ മുത്തപ്പൻ മ‍‍ഠപ്പുര # # റയിൽവേ മുത്തപ്പൻ മടപ്പുര ==വ്യക്തികൾ== ഇന്ത്യൻ ബാസ്കറ്റ്ബൊൾ താ‍രം ഹരീഷ് കെ നീലേശ്വരം കൊഴുന്തിൽ സ്വദേശിയാണ്. മലയാളത്തിലെ ചലച്ചിത്ര താരങ്ങളായ കാവ്യാ മാധവ൯, സനൂഷ എന്നിവർ  നീലേശ്വരത്താണ് ജനിച്ചത്. ഇ എം എസ് നമ്പൂതിരിപ്പാട് ആദ്യമായി മുഖ്യമന്ത്രി ആയത് നീലേശ്വരം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നാണ്. മഹാകവി കുട്ടമത്തിന്റെ പ്രവർത്തന മണ്ഡലവും നീലേശ്വരമായിരുന്നു.   ==ചിത്രശാല== <gallery> File:Nileshwar Chira.jpg|thumb|നീലേശ്വരം കോവിലകം ചിറ പ്രമാണം:Nileswar Bus stand.jpg|നിലേശ്വരം ബസ്സ് സ്റ്റാന്റ് പ്രമാണം:Nehru College, Kanhangad. (4600581357).jpg|Nehru College, Padnekad പ്രമാണം:Nileshwar River (4472453754).jpg|നീലേശ്വരം പുഴ പ്രമാണം:College of Agriculture, Nileshwar (4601175326).jpg|College of Agriculture, Padnekad പ്രമാണം:Rajah's Higher Secondary High school Nilesher.jpg|രാജാസ് ഹൈയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ നിലേശ്വരം പ്രമാണം:Rajah's School Nilesher.jpg|നീലേശ്വരം രാജാസ് സ്കൂളിന്റെ ഒരുഭാഗം പ്രമാണം:Nillswar-bus-stand.jpg|നീലേശ്വരം ബസ്‌സ്റ്റാൻഡ് പരിസരം പ്രമാണം:Kottappuramhboat.jpg|കോട്ടപ്പുറം ഹൌസ്ബോട്ട് പ്രമാണം:Thejaswinitree.jpg|തേജസ്വിനി പുഴ പ്രമാണം:Kottappurambrd.jpg|കോട്ടപ്പുറം പാലം പ്രമാണം:Rahjas.jpg|നീലേശ്വരം രാജാസ് പ്രമാണം:Nileshwar Town.jpg|നീലേശ്വരം നഗരം പ്രമാണം:RLWY.jpg|നീലേശ്വരം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ പ്രമാണം:Karyamkode.jpg|കാര്യംകോട് പ്രമാണം:Fgffdg.jpg|തീർത്ഥംകര പ്രമാണം:Nleswar thookupalam.jpg|നീലേശ്വരം തൂക്കുപാലം പ്രമാണം:Nilswar river1.jpg|നീലേശ്വരം പുഴ </gallery>ഓർച്ച ബോട്ടിങ് {{commons category|Nileshwaram}} ==അവലംബം== <references /> {{കാസർഗോഡ് - സ്ഥലങ്ങൾ}} {{കാസർഗോഡ് ജില്ല}} {{Kasargod-geo-stub}} [[വർഗ്ഗം:കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]] eb5r6szvkvu8dulw458tjhulxjnu7yh 4614284 4614260 2026-04-19T21:31:20Z ~2026-24001-66 216731 updates 4614284 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Nileshwaram}} {{നാനാർത്ഥം|വാക്ക്=നീലേശ്വരം}} {{കേരളത്തിലെ സ്ഥലങ്ങൾ |സ്ഥലപ്പേർ=നീലേശ്വരം |ചിത്രം=സംസ്കാരിക തലസ്ഥാനം|ബസ്സ് സ്റ്റാൻഡ് |റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ |ജില്ല/മഹാനഗരം/പട്ടണം/ഗ്രാമം=പട്ടണം |അക്ഷാംശം=12.28 |രേഖാംശം=75.1 |ജില്ല = കാസർഗോഡ് |ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ = നീലേശ്വരം നഗരസഭ |ഭരണസ്ഥാനങ്ങൾ = ചെയർമാൻ |ഭരണനേതൃത്വം = മുഹമ്മദ് റാഫി |വിസ്തീർണ്ണം = 26.23 |ജനസംഖ്യ = 43000 |ജനസാന്ദ്രത = 1515 |Pincode/Zipcode= 671314 |TelephoneCode= 0467 |vehicle_code_range = KL-60 |പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ = [[കോട്ടപ്പുറം, ഹൗസ്ബോട്ട് ടെർമിനൽ , നീലേശ്വരം പാലസ് ,അഴിത്തല നീലേശ്വരം ബീച്ച് ,ഹാർബർ,മസ്ജിദുകൾ ചർച്ചുകൾ ക്ഷേത്രങ്ങൾ ,റിസോർട്ടുകൾ ,ഹോംസ്റ്റേ,|കോട്ടപ്പുറം]], [[തളിയിൽ നീലകണ്ഠേശ്വര ക്ഷേത്രം]], നീലേശ്വരം കോവിലകം, മന്ദംപുറത്ത് കാവ്|സ്കൂളുകൾ. കൊള്ളേജുകൾ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ക്യാമ്പസ് കേന്ദ്രീയ വിദ്യാലയം }} കേരളത്തിലെ [[കാസർഗോഡ് ജില്ല|കാസർഗോഡ് ജില്ലയിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രധാന പട്ടണവും നഗരസഭയുമാണ് '''നീലേശ്വരം'''.കാസർഗോഡ് ജില്ലയുടെ സാംസ്കാരിക തലസ്ഥാനം ആണ് നീലേശ്വരം. [[കാസർഗോഡ്]], [[കാഞ്ഞങ്ങാട്]] നഗരങ്ങളിൽ നിന്ന് യഥാക്രമം 36, 11 കിലോമീറ്റർ തെക്ക് മാറിയാണ് നീലേശ്വരം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ചെറുവത്തൂർ, പിലിക്കോട്, മടിക്കൈ, കിനാനൂർ-കരിന്തളം, കയ്യൂർ-ചീമേനി, വെസ്റ്റ് എളേരി, ഈസ്റ്റ് എളേരി, ബളാൽ തുടങ്ങിയ ഗ്രാമങ്ങൾ നീലേശ്വരത്തിന് സമീപത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ==സ്ഥലനാമോൽപത്തി== കോലത്തിരി രാജകുടുംബത്തിലെ നീലേശ്വര രാജാക്കന്മാരുടെ ആസ്ഥാനമായിരുന്നു നീലേശ്വരം. നീലകണ്‌ഠേശ്വരം ലോപിച്ചാണ് നീലേശ്വരം എന്ന പേരു വന്നതെന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്.{{തെളിവ്}} നീലേശ്വരത്ത് ശിവ പ്രതിഷ്‌ഠ നടത്തിയ നീലമഹർഷിയുടെ പേരിൽ നിന്നാണ് നീലേശ്വരം ഉണ്ടായതെന്ന വാദം കൂടി നിലവിലുണ്ട്.{{തെളിവ്}} ==പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ== കായലും, കടലും, മലയും, വയലും കൊണ്ട് സമ്പന്നമാണ് നീലേശ്വരം. മലബാറിലെ പ്രധാന ടൂറിസ്റ്റ്‌ കേന്ദ്രങ്ങളായ കോട്ടപ്പുറം ഹൗസ്‌ബോട്ട്‌ ടെർമിനൽ, അഴിത്തല, ഓർച്ച ബോട്ടിങ് എന്നിവ നീലേശ്വരത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ആനച്ചാൽ ജുമാ മസ്ജിദ്, നീലേശ്വരം ടൗൺ ജുമാമസ്ജിദ്, ഓർച്ച ജുമാ മസ്ജിദ്, തളിയിൽ ശിവ ക്ഷത്രം, മന്ദംപുറത്ത് കാവ് എന്നിവയാണ് പ്രധാന ആരാധനാലയങ്ങൾ. നീലേശ്വരം കൊട്ടാരം ഇന്ന് പുരാവസ്തു വകുപ്പിന്റെ തനതുകലാ കേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. [[File:Nileswar kotaram8.jpg|thumb|നീലേശ്വരം കൊട്ടാരം]] ==ചരിത്രം== നീലേശ്വരത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക ചരിത്രം ക്രിസ്ത്വബ്ദം എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടോടുകൂടിയേ വ്യക്തമാകുന്നുള്ളു. ഈ കാലയളവിൽ നീലേശ്വരവും പരിസരപ്രദേശങ്ങളും രണ്ടാം ചേരസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. നീല മഹർഷി തപസ്സിരുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നതിനാൽ നീലേശ്വരം എന്ന പേർ വന്നു എന്നൊരു ഐതിഹ്യമുണ്ട്. ഈ പ്രദേശത്തെ പ്രസിദ്ധമായ തളി ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയായ നീല കണ്ഠേശ്വരനിൽ (ശിവൻ) നിന്ന് നീല കണ്ഠേശ്വരം എന്ന സ്ഥലനാമം ഉരുത്തിരിഞ്ഞ് നീലേശ്വരമായി രൂപാന്തരപ്പെട്ടതാണെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. നീലേശ്വരത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക ചരിത്രം നീലേശ്വരം രാജവംശത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക പൈതൃകവുമായി ഇഴചേർന്നു നിൽക്കുന്നു. കോലത്തിരി രാജവംശത്തിന്റെയും സാമൂതിരി രാജവംശത്തിന്റെയും സങ്കലനമാണ് നീലേശ്വരം രാജവംശം. കോലത്തിരി രാജവംശത്തിലെ അഭ്യാസ നിപുണനായ ഒരു രാജകുമാരൻ ഔദ്യോഗിക സന്ദർശനാർത്ഥം സാമൂതിരിയുടെ കൊട്ടാരത്തിലെത്തിയപ്പോൾ സാമൂതിരി രാജാവിന്റെ മരുമകളുമായി അനുരാഗത്തിലാവുകയും ഇതറിഞ്ഞ സാമൂതിരി കോലത്തിരിയുമായുള്ള രാഷ്ട്രീയ ചങ്ങാത്തം അവസാനിപ്പിച്ച് സൈനികാക്രമണം തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. നവദമ്പതിമാരോട് സാമൂതിരിക്കുള്ള ശത്രുത മനസ്സിലാക്കിയ കോലത്തിരി തന്റെ അധീനതയിലുള്ള കോലത്തു നാടിന്റെ വടക്കേ അറ്റത്ത് നീലേശ്വരം ആസ്ഥാനമായുള്ള ഗ്രാമങ്ങൾ ഇവർക്ക് നൽകി മൂവായിരം പടയാളികളെ സംരക്ഷണത്തിനായി നിയോഗിക്കുകയും ചെയ്തു. നീലേശ്വരം രാജവംശത്തിന്റെ ചരിത്രം ഇവിടെ നിന്ന് ആരംഭിക്കുന്നു. കോഴിക്കോട് തളിയിൽ ശിവ ക്ഷേത്രത്തിൽ ആരാധന നടത്തി ശീലിച്ച രാജകുമാരിക്കുവേണ്ടി ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങളുമായി നീലേശ്വരം തളിയിൽ ശിവക്ഷേത്രം നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തു. വിജയനഗര സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചയോടെ കർണ്ണാടകത്തിൽ ഇക്കേരി നായ്ക്കൻമാർ പ്രബല രാഷ്ട്രീയ ശക്തികളായി മാറി. അവർ തുടർച്ചയായി നീലേശ്വരം ആക്രമിച്ചപ്പോൾ ഇക്കേരി ഭരണാധികാരി ശിവപ്പനായ്ക്കിന് കപ്പം കൊടുക്കുവാൻ നീലേശ്വരം രാജാവ് നിർബന്ധിതനാവുകയും ചെയ്തു. ശിവപ്പനായ്ക്കിനുശേഷം അധികാരമേറ്റെടുത്ത സോമശേഖര നായ്ക്ക് 1735-ഓടെ നീലേശ്വരം പൂർണ്ണമായും കീഴടക്കി. ഐതിഹാസികമായ ഈ വിജയത്തിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി ഇക്കേരി രാജാവ് ഒരു വിജയസ്തംഭം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു. മൈസൂർ പ്രദേശത്ത് ഹൈദരാലിയുടെ രാഷ്ട്രീയാധിപത്യത്തോടെ നീലേശ്വരം പ്രദേശം മൈസൂർ സുൽത്താനായ ഹൈദരാലിയുടേയും പിന്നീട് ടിപ്പു സുൽത്താന്റെയും അധീനതയിലായി. ശ്രീരംഗപട്ടണഉടമ്പടി പ്രകാരം കവ്വായിപ്പുഴ വരെയുള്ള മലബാർ പ്രദേശം ടിപ്പു സുൽത്താൻ ഇംഗ്ലീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിക്ക് 1792-ൽ വിട്ടുകൊടുത്തുവെങ്കിലും 1799-ൽ ടിപ്പുവിന്റെ അന്ത്യത്തിനുശേഷം മാത്രമേ നീലേശ്വരവും മറ്റു പ്രദേശങ്ങളും ഇംഗ്ലീഷുകാരുടെ അധീനതയിൽ വന്നു ചേർന്നുള്ളു. ഇവിടത്തെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രപാലൻ, വൈരജാതൻ, മന്ദംപുറത്ത് ഭഗവതി, ആര്യക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി, മൂവാളംകുഴി ചാമുണ്ഡി, കേണമംഗലത്ത് ഭഗവതി, പാലോട്ട് ദൈവം, വിഷ്ണുമൂർത്തി, പുതിയ ഭഗവതി, പുലിയുർ കണ്ണൻ, പുലിയുർ കാളി, ചാമുണ്ഡി, രക്ത ചാമുണ്ഡി, പൊട്ടൻ ദൈവം, ഗുളികൻ, കാലിച്ചാൻ തെയ്യം, മുത്തപ്പൻ, തിരുവപ്പന, പാലന്തായി കണ്ണൻ തുടങ്ങിയ തെയ്യക്കോലങ്ങൾ കെട്ടിയാടാറുണ്ട്. നീലേശ്വരം പള്ളിക്കരയിലെ ജന്മിയായിരുന്ന കുറുവാടൻ നായനാരുടെ കാലിച്ചെറുക്കനായ ഈഴവനായ കണ്ണൻ തെയ്യക്കോലമായി മാറിയ കഥ ഈ പ്രദേശത്തെ ഈഴവരുടെ സാമൂഹ്യചരിത്രവുമായി അഭേദ്യമായി കെട്ടു പിണഞ്ഞു കിടക്കുന്നു. ഇന്ത്യൻ ദേശീയ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഒരു പ്രവർത്തന കേന്ദ്രം കൂടിയായിരുന്നു നീലേശ്വരം. 1927 ഒക്ടോബർ 28-ന് മംഗലാപുരത്തേക്കുള്ള യാത്രാമദ്ധ്യേ മഹാത്മാഗാന്ധിക്ക് നീലേശ്വരം റെയിൽവെ സ്റ്റേഷനിൽ രാജാസ് ഹൈസ്കൂൾ വിദ്യാർത്ഥികളും അദ്ധ്യാപകരും നാട്ടുകാരും ഊഷ്മളമായ സ്വീകരണം നൽകിയിരുന്നു. അതിന് നന്ദി പ്രകാശിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് മഹാത്മജി തീവണ്ടിയിൽ വെച്ച് സ്വന്തം കൈപ്പടയിൽ എഴുതി കൈമാറിയ ആശംസ നീലേശ്വരത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിലെ ഒരു സുവർണ്ണരേഖയാണ്. വിത്തിട്ടവർ വിളയെടുക്കണം എന്ന മുദ്രാവാക്യം ഉയർത്തിയ കർഷകസംഘം പാലായി എന്ന സ്ഥലത്ത് നടത്തിയ കർഷക സമരമായിരുന്നു പാലായി വിളവെടുപ്പ് സമരം (1940). ഈ കർഷക പ്രക്ഷോഭം തന്നെയാണ് കയ്യൂർ കർഷകസമരത്തിന് വഴി തെളിച്ചത്. 1949 ഏപ്രിലിൽ നീലേശ്വരത്ത് നടന്ന ഇരുപതാമത് സമസ്ത കേരള സാഹിത്യ പരിഷത്ത് സമ്മേളനം ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ സാംസ്ക്കാരിക ചരിത്രത്തിലെ ഒരു വഴിത്തിരിവായിരുന്നു. സമ്മേളന നഗരിയെ നോക്കി നീലേശ്വരത്തെ ധവളേശ്വരം എന്ന് കവികൾ വിശേഷിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. 1980-ൽ നീലേശ്വരത്ത് നടന്ന മഹാകവി കുട്ടമത്ത് ജന്മശതാബ്ദി ആഘോഷപരിപാടികളും 1970-ൽ നടന്ന [[വടയന്തൂർ കഴകം പാലോട്ട് കാവ്|വടയന്തൂർ കഴകം ]]പെരുങ്കളിയാട്ടവും, 1990-ൽ നടന്ന പള്ളിക്കര കേണമംഗലം കഴകം പെരുങ്കളിയാട്ടവും എല്ലാം നീലേശ്വരത്തിന്റെ സാംസ്ക്കാരിക ചരിത്രത്തിലെ നാഴികക്കല്ലുകളായി നിലനിൽക്കുന്നു. 1957-ൽ ലോകത്തിലാദ്യമായി ഒരു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് മന്ത്രിസഭ ബാലറ്റുപേപ്പറിലൂടെ അധികാരത്തിലേറിയപ്പോൾ അതിന്റെ അമരക്കാരനായിരുന്ന ഇ.എം.എസിനെ തെരഞ്ഞെടുത്തയച്ച നിയോജക മണ്ഡലം (നീലേശ്വരം ദ്വയാംഗമണ്ഡലം) എന്ന നിലയിൽ നീലേശ്വരം അന്താരാഷ്ട്ര പ്രശസ്തി കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട് ഏ.ഡി 1293-നു മുമ്പു തന്നെ ഇവിടെ വാണിജ്യബന്ധങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നതായി രേഖകൾ പറയുന്നു. ===സാമൂഹികചരിത്രം=== ഡച്ചുകാർ വാണിജ്യ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ കാര്യങ്കോട് പുഴ വഴി [[കോട്ടപ്പുറം|കോട്ടപ്പുറത്ത്]] എത്തിച്ച്, അവിടെ നിന്നാണ് കയറ്റുമതിചെയ്തിരുന്നത്. <ref name="ചരിത്രം">[http://lsgkerala.in/nileshwarblock/history/ നീലേശ്വരം സാമൂഹികചരിത്രം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140922115204/http://lsgkerala.in/nileshwarblock/history/ |date=2014-09-22 }} തദ്ദേശസ്വയംഭരണവകുപ്പ് ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ - നീലേശ്വരം ബ്ലോക്ക് ചരിത്രം.</ref> ===വാണിജ്യം=== രണ്ടു-മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ട് മുൻപുവരെ ജില്ലയിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വാജിജ്യകേന്ദ്രമായിരുന്നു നീലേശ്വരം. നീലേശ്വരത്തിന്റെ കിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങളായിരുന്ന പരപ്പ,വെള്ളരിക്കുണ്ട്, ചിറ്റാരിക്കാൽ, ചീമേനി തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങൾ ചെറുപട്ടണങ്ങളായി പരിണമിച്ചതോടുകൂടി ഒരു വാണിജ്യകേന്ദ്രം എന്ന നിലയിൽ നീലേശ്വരത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം തീർത്തും നഷ്ടപ്പെട്ടു. നിലവാരമുള്ള നിരത്തുകൾ, വ്യാപാരസ്ഥാപങ്ങൾ, ഭക്ഷണശാലകൾ എന്നിവയുടെ അസാന്നിധ്യം ഈ ചെറുപട്ടണത്തെ ആശ്രയിക്കുന്നതിൽനിന്നും ജനങ്ങളെ പിൻവലിക്കുന്നു. ===സാംസ്കാരികചരിത്രം=== ഉത്തരമലബാറിന്റെ സാംസ്‌കാരിക തലസ്ഥാനമാണ് നീലേശ്വരം പട്ടണം എന്ന് ഈ നാട്ടുകാർ വിശ്വസിച്ചു പോരുന്നു. == വാർഡുകൾ == #നിടുംങ്കണ്ട #പടിഞ്ഞാറ്റംകൊഴുവൽ #മൂലപ്പള്ളി #കിഴക്കൻകൊഴുവൽ #ചാത്തമത്ത് #തൈക്കടപുറം #കടിഞ്ഞിമൂല #[[കോട്ടപ്പുറം, കാസർഗോഡ്|കോട്ടപ്പുറം]] #പള്ളിക്കര #പാലായി #ചിറപ്പുറം #[[പേരോൽ]] #കാരിയങ്കോട് #ആനച്ചാൽ #ഓർച്ച #കൊട്ടറച്ചാൽ #കരുവച്ചേരി #തട്ടാചേരി == '''വിനോദസഞ്ചാരവും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണവും''' == മലബാറിലെ പ്രധാന ടൂറിസ്റ്റ്‌ കേന്ദ്രങ്ങളായ കോട്ടപ്പുറം ഹൗസ്‌ബോട്ട്‌ ടെർമിനൽ, അഴിത്തല, ഓർച്ച ബോട്ടിങ് എന്നിവ നീലേശ്വരത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കായൽ ടൂറിസത്തിനും ഇക്കോ ടൂറിസത്തിനും വലിയ സാധ്യതകളുള്ള പ്രദേശമാണ് നീലേശ്വരം. നീലേശ്വരം കൊട്ടാരം ഇന്ന് പുരാവസ്തു വകുപ്പിന്റെ തനതുകലാ കേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. === ഹൗസ്ബോട്ട് ടൂറിസം === തേജസ്വിനി നദിയും വലിയപറമ്പ കായലും കേന്ദ്രീകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഹൗസ്ബോട്ട് ടൂറിസം നീലേശ്വരത്തിന്റെ മുഖച്ഛായ മാറ്റിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. കോട്ടപ്പുറം ആണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന കേന്ദ്രം. ആലപ്പുഴയിലെ തിരക്കേറിയ കായലുകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ശാന്തവും മനോഹരവുമായ കായൽ യാത്രയാണ് നീലേശ്വരം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നത്. കണ്ടൽക്കാടുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ദ്വീപുകളും ഗ്രാമീണ ഭംഗിയും സഞ്ചാരികളെ ആകർഷിക്കുന്നു. === തൈക്കടപ്പുറം ബീച്ചും ആമ സംരക്ഷണവും === നീലേശ്വരത്തെ തൈക്കടപ്പുറം ബീച്ച് വിനോദസഞ്ചാരത്തിന് മാത്രമല്ല, പാരിസ്ഥിതിക പ്രാധാന്യത്തിനും പേരുകേട്ടതാണ്. വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന '''ഒലിവിൽ റിഡ്‌ലി ആമകൾ''' (Olive Ridley Turtles) മുട്ടയിടാൻ എത്തുന്ന അപൂർവ്വം തീരങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്. 'നെയ്തൽ' എന്ന സന്നദ്ധ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഇവിടെ ആമകളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടക്കുന്നു. ആമമുട്ടകൾ ശേഖരിച്ച് വിരിയിച്ച് കുഞ്ഞുങ്ങളെ കടലിലേക്ക് സുരക്ഷിതമായി അയക്കുന്ന 'ഹാച്ചറി' ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. === അഴിത്തല === തേജസ്വിനി നദി അറബിക്കടലിൽ ചേരുന്ന അഴിമുഖമാണ് അഴിത്തല. ഇവിടെയുള്ള പുലിമുട്ടും ബീച്ച് പാർക്കും സായാഹ്നങ്ങളിൽ സമയം ചെലവഴിക്കാൻ അനുയോജ്യമാണ്. വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് സൂര്യാസ്തമയം കാണാൻ പറ്റിയ മികച്ച ഒരിടമാണിത്. =പ്രധാന വിദ്യാലയങ്ങൾ= #രാജാസ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്ക്കൂൾ #കോട്ടപ്പുറം വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കന്ററി സക്കൂൾ #സെന്റ് ആൻസ് എ.യു.പി സ്ക്കൂൾ #സെൻ്റ് പീറ്റേഴ്സ് ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ നീലേശ്വരം #എൻ.കെ.ബാലകൃഷ്ണൻ മെമ്മോറിയൽ എ.യു.പി സക്കൂൾ #ഗവ.എൽ.പി.സക്കൂൾ പേരോൽ #ഗവ.എൽ.പി.സക്കൂൾ നീലേശ്വരം #രാജാസ്എഎൽ.പി.സക്കൂൾ അച്ചാംതുരുത്തി #വേണുഗോപാൽ മെമ്മോറിയൽ എ എൽ പി സ്കൂൾ, തൈക്കടപ്പുറം #കേന്ദ്രീയ വിദ്യാലയം പാലായി #കണ്ണൂർ സർവ്വകലാശാല ക്യാമ്പസ്   #സംസ്‌കൃത സർവ്വകലാശാല ക്യാമ്പസ് #നെഹ്‌റു കോളജ് #കാർഷിക കോളജ് #ഗവ വെൽഫയർ എൽ പി സ്‌കൂൾ കടിഞ്ഞിമൂല. #ആനച്ചാൽ അനാഥ അഗതി മന്ദിരം   =പ്രധാന ആരാധനാലയങ്ങൾ= #[[തളിയിൽ നീലകണ്ഠേശ്വര ക്ഷേത്രം]] #[[മന്ദംപുറത്ത് കാവ്]] #[[അഞ്ഞൂറ്റമ്പലം വീരാർ കാവ്]] # [[വടയന്തൂർ കഴകം|തട്ടാച്ചേരി ശ്രീ വടയന്തൂർ കഴകം]] #കുറുന്പ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം #[[കോട്ടപ്പുറം വൈകുണ്ഠക്ഷേത്രം]] #പാലായി അയ്യാങ്കുന്ന് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം #കുഞ്ഞിപുളിക്കാൽ വിഷ്ണുമൂർത്തി ക്ഷേത്രം #കുഞ്ഞാലിൻകീഴിൽ വിഷ്ണുമൂർത്തി ക്ഷേത്രം #പാലരെകീഴിൽ വിഷ്ണുമൂർത്തി ക്ഷേത്രം #പള്ളിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം #കോട്ടപ്പുറം ഇടത്തറ ജുമാമസ്ജിദ്‌ #ഫഖീർ വലിയുല്ലാഹ്‌ ദർഗ കോട്ടപ്പുറം #കോട്ടം വേട്ടയ്ക്കൊരുമകൻ ക്ഷേത്രം #ആര്യക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം #ആലിങ്കീൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം തൈക്കടപ്പുറം #പാലിച്ചോൻ ദേവസ്ഥാനം കടിഞ്ഞിമൂല #വലികര മഖാം, അഴിത്തല #ആനച്ചാൽ ഖിളർ ജുമാ മസ്ജിദ് #ഓർച്ച ജുമാ മസ്ജിദ് #CSIജ്യോതി ചർച്ച് #സെന്റ് പീറ്റേഴ്‌സ് ചർച്ച് == പ്രധാന മുത്തപ്പൻ മ‍‍ഠപ്പുരകൾ == # തട്ടാച്ചേരി മുത്തപ്പൻ മ‍‍ഠപ്പുര # തെരുവത്ത് മുത്തപ്പൻ മ‍‍ഠപ്പുര # കൊട്രച്ചാൽ മുത്തപ്പൻ മ‍‍ഠപ്പുര # # റയിൽവേ മുത്തപ്പൻ മടപ്പുര ==വ്യക്തികൾ== ഇന്ത്യൻ ബാസ്കറ്റ്ബൊൾ താ‍രം ഹരീഷ് കെ നീലേശ്വരം കൊഴുന്തിൽ സ്വദേശിയാണ്. മലയാളത്തിലെ ചലച്ചിത്ര താരങ്ങളായ കാവ്യാ മാധവ൯, സനൂഷ എന്നിവർ  നീലേശ്വരത്താണ് ജനിച്ചത്. ഇ എം എസ് നമ്പൂതിരിപ്പാട് ആദ്യമായി മുഖ്യമന്ത്രി ആയത് നീലേശ്വരം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നാണ്. മഹാകവി കുട്ടമത്തിന്റെ പ്രവർത്തന മണ്ഡലവും നീലേശ്വരമായിരുന്നു.   ==ചിത്രശാല== <gallery> File:Nileshwar Chira.jpg|thumb|നീലേശ്വരം കോവിലകം ചിറ പ്രമാണം:Nileswar Bus stand.jpg|നിലേശ്വരം ബസ്സ് സ്റ്റാന്റ് പ്രമാണം:Nehru College, Kanhangad. (4600581357).jpg|Nehru College, Padnekad പ്രമാണം:Nileshwar River (4472453754).jpg|നീലേശ്വരം പുഴ പ്രമാണം:College of Agriculture, Nileshwar (4601175326).jpg|College of Agriculture, Padnekad പ്രമാണം:Rajah's Higher Secondary High school Nilesher.jpg|രാജാസ് ഹൈയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ നിലേശ്വരം പ്രമാണം:Rajah's School Nilesher.jpg|നീലേശ്വരം രാജാസ് സ്കൂളിന്റെ ഒരുഭാഗം പ്രമാണം:Nillswar-bus-stand.jpg|നീലേശ്വരം ബസ്‌സ്റ്റാൻഡ് പരിസരം പ്രമാണം:Kottappuramhboat.jpg|കോട്ടപ്പുറം ഹൌസ്ബോട്ട് പ്രമാണം:Thejaswinitree.jpg|തേജസ്വിനി പുഴ പ്രമാണം:Kottappurambrd.jpg|കോട്ടപ്പുറം പാലം പ്രമാണം:Rahjas.jpg|നീലേശ്വരം രാജാസ് പ്രമാണം:Nileshwar Town.jpg|നീലേശ്വരം നഗരം പ്രമാണം:RLWY.jpg|നീലേശ്വരം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ പ്രമാണം:Karyamkode.jpg|കാര്യംകോട് പ്രമാണം:Fgffdg.jpg|തീർത്ഥംകര പ്രമാണം:Nleswar thookupalam.jpg|നീലേശ്വരം തൂക്കുപാലം പ്രമാണം:Nilswar river1.jpg|നീലേശ്വരം പുഴ </gallery>ഓർച്ച ബോട്ടിങ് {{commons category|Nileshwaram}} ==അവലംബം== <references /> {{കാസർഗോഡ് - സ്ഥലങ്ങൾ}} {{കാസർഗോഡ് ജില്ല}} {{Kasargod-geo-stub}} [[വർഗ്ഗം:കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]] 8bgtw0oknbilyqv857fbtw17xy7ph9y 0 8571 4614237 4577392 2026-04-19T13:11:17Z Altocar 2020 144384 4614237 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sathyan Anthikkad}} {{Infobox actor | name = സത്യൻ അന്തിക്കാട് | image = <!--Sathyan_anthikkad.jpg--> | caption = | birthname = | birth_date = {{birth date and age|1954|11|3}} | birth_place = [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | othername = | occupation = സം‌വി‌ധായകൻ, തിരക്കഥാകൃത്ത്, ഗാനരചയിതാവ് | yearsactive = 1982 - ഇപ്പോഴും | spouse = നിർമ്മല | partner = | children = അരുൺ,അഖിൽ,അനൂപ് | parents = എം.വി.കൃഷ്ണൻ, എം.കെ.കല്യാണി | influences = | influenced = | website = | imdb_id = 0030791 | academyawards = | afiawards = | arielaward = | baftaawards = | cesarawards = | emmyawards = | filmfareawards = | geminiawards = | goldenglobeawards = | goldenraspberryawards = | goyaawards = | grammyawards = | iftaawards = | laurenceolivierawards = | naacpimageawards = | nationalfilmawards = | sagawards = | tonyawards = | awards = }} <!--[[Image:Satyananthikad.jpg|thumb|200px|right|സത്യൻ അന്തിക്കാട്]]--> [[മലയാളചലച്ചിത്രം|മലയാളചലച്ചിത്ര]] സംവിധായകൻ. ജീവിതഗന്ധിയായ ഒട്ടേറെ ചിത്രങ്ങൾ [[ചലച്ചിത്രസംവിധായകൻ|സംവിധാനം]] ചെയ്തു. [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ]] [[അന്തിക്കാട്]] ആണ് സ്വദേശം. മലയാളികളെ ചിരിപ്പിക്കുകയും, ചിന്തിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സംവിധായകനാണ് '''സത്യൻ അന്തിക്കാട്'''. ജീവിതത്തിലെ പല വിഷമഘട്ടങ്ങളേയും നർമ്മത്തിലൂടെ അവതരിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്, കൂടാതെ സത്യൻ അന്തിക്കാട് തന്റെ ഒരോ സിനിമയിലൂടെയും ഓരോ സന്ദേശവും മലയാളികൾക്കായി പകർന്നു നൽകുന്നു. 1986- ടി പി ബാലഗോപാലൻ എം എ എന്ന സിനിമയിലൂടെയാണ് ശ്രീനിവാസൻ തിരക്കഥാകൃത്ത് എന്ന നിലയിൽസത്യൻ അന്തിക്കാടൈനോട് ഒന്നിയ്ക്കുന്നത്. പിന്നീട് [[സന്മനസ്സുള്ളവർക്ക്‌ സമാധാനം]], [[നാടോടിക്കാറ്റ്]], [[പട്ടണപ്രവേശം]]... എന്നിങ്ങനെ നിരവധി സൂപ്പർഹിറ്റുകൾ ഈ കൂട്ടുകെട്ടിൽ ഉണ്ടായി. [[ഇന്നസെന്റ്]], [[നെടുമുടി വേണു|നെടുമുടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[കെപിഎസി ലളിത]] , [[ഒടുവിൽ ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]] , [[മാമുക്കോയ]] , [[ശങ്കരാടി]] തുടങ്ങിയവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമകളിലെ സ്ഥിരം അഭിനേതാക്കൾ ആയിരുന്നു. [[മോഹൻലാൽ]], [[ജയറാം]] എന്നിവരാണ് അധികം ചിത്രങ്ങളിൽ നായകനായിട്ടുള്ളത്<ref>https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/12/22/sathyan-anthikad-cinematic-family.html</ref> == ജനനം == 1954 [[നവംബർ 3]]-ന്‌ കേരളത്തിലെ [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ]] അന്തിക്കാട്‌ ഗ്രാമത്തിൽ ജനിച്ചു. == ചലച്ചിത്രലോകത്തിൽ == 1973-ൽ രേഖ സിനി ആർട്സിന്റെ സഹസംവിധായകനായി അദ്ദേഹം മലയാള സിനിമയിൽ എത്തി. സ്വതന്ത്ര സംവിധായകനാകുന്നത് 1981-ൽ [[ചമയം (ചലച്ചിത്രം)|ചമയം]] എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ്. എന്നാൽ ആ സിനിമ ആ സിനിമ റിലീസായില്ലഒരു മികച്ച ഗാനരചയിതാവ്‌ എന്ന നിലയിലായിരുന്നു അദ്ദേഹം പ്രശസ്തനായത്‌. ഇപ്പോൾ അദ്ദേഹം സ്വതന്ത്ര സംവിധാനത്തോടൊപ്പം ഗാനരചനയും നിർവഹിച്ചു പോരുന്നു. അമ്പതാമത്തെ ചിത്രം ''കഥ തുടരുന്നു'' ആയിരുന്നു. === ചലച്ചിത്രങ്ങൾ === {| class="wikitable sortable" ! ക്ര. നം !! വർഷം !! ചിത്രം !! അഭിനേതാക്കൾ |- | 1. || rowspan="1" | [[1982]] || [[കുറുക്കന്റെ കല്യാണം]] || [[സുകുമാരൻ]], [[ജഗതി]], [[മാധവി]], [[മോഹൻലാൽ]] |- | 2. || rowspan="2" | 1983 || [[കിന്നാരം]] || [[സുകുമാരൻ]], [[നെടുമുടി വേണു]], [[പൂർണ്ണിമ ജയറാം]], [[മമ്മൂട്ടി]] (അതിഥിതാരം) |- | 3. || [[മണ്ടന്മാർ ലണ്ടനിൽ]] || [[സുകുമാരൻ]], [[നെടുമുടി വേണു]], [[ജലജ]] |- | 4. || rowspan="4" | 1984 || [[വെറുതെ ഒരു പിണക്കം]] || [[നെടുമുടി വേണു]], [[പൂർണ്ണിമ ജയറാം]] |- | 5. || [[അപ്പുണ്ണി]] || [[നെടുമുടി വേണു]], [[ഭരത് ഗോപി]], [[മോഹൻലാൽ]], [[മേനക]] |- | 6. || [[കളിയിൽ അൽപ്പം കാര്യം]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[റഹ്‌മാൻ]], [[ജഗതി ശ്രീകുമാർ]], [[ലിസി]] |- | 7. || [[അടുത്തടുത്‌(ചലച്ചിത്രം)|അടുത്തത്]] || [[റഹ്‌മാൻ]], [[മോഹൻലാൽ]] |- | 8. || rowspan="2" | 1985 || [[അദ്ധ്യായം ഒന്നു മുതൽ]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[മാധവി]] |- | 9. || [[ഗായത്രിദേവി എന്റെ അമ്മ]] || [[ഭരത് ഗോപി]], [[റഹ്‌മാൻ]], [[സീമ]] |- | 10. || rowspan="4" | 1986 || [[പപ്പൻ പ്രിയപ്പെട്ട പപ്പൻ]] || [[റഹ്‌മാൻ (ചലച്ചിത്രനടൻ)|റഹ്‌മാൻ]], [[മോഹൻലാൽ]], [[ലിസി]] |- | 11. ||[[ടി.പി. ബാലഗോപാലൻ എം.എ.]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[ശോഭന]] |- | 12. || [[ഗാന്ധിനഗർ 2nd സ്ടീറ്റ് (ചലച്ചിത്രം)|ഗാന്ധിനഗർ 2nd സ്ട്രീറ്റ്‌]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[മമ്മൂട്ടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[കാർത്തിക (നടി)|കാർത്തിക]] |- | 13. || [[സന്മനസ്സുള്ളവർക്ക്‌ സമാധാനം]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[കാർത്തിക (നടി)|കാർത്തിക]] |- | 14. || rowspan="2" | 1987 || [[ശ്രീധരന്റെ ഒന്നാം തിരുമുറിവ്]]|| [[മമ്മൂട്ടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[നീന കുറുപ്പ്|നീന കുറുപ്പ്‌]] |- | 15. || [[നാടോടിക്കാറ്റ് (മലയാളചലച്ചിത്രം)|നാടോടിക്കാറ്റ്]] || [[മോഹൻലാൽ]],[[ശ്രീനിവാസൻ]], [[തിലകൻ]], [[ശോഭന]],[[ഇന്നസെന്റ്]] |- | 16. || rowspan="3" | 1988 || [[കുടുംബപുരാണം]] || [[ബാലചന്ദ്രമേനോൻ]], [[തിലകൻ]], [[അംബിക (നടി)|അംബിക]] |- | 17. || [[പട്ടണപ്രവേശം]] || [[മോഹൻലാൽ]],[[ശ്രീനിവാസൻ]], [[കരമന ജനാർദ്ദനൻ നായർ|കരമന]], [[തിലകൻ]], [[അംബിക (നടി)|അംബിക]] |- | 18. || [[പൊന്മുട്ടയിടുന്ന താറാവ്‌]] || [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ജയറാം]], [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]] |- | 19. || rowspan="4" | 1989 || [[ലാൽ അമേരിക്കയിൽ]] || [[പ്രേംനസീർ]], [[മോഹൻലാൽ]] |- | 20. || [[വരവേൽപ്പ്|വരവേൽപ്പ്‌]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[മാമുക്കോയ]], [[രേവതി (നടി)|രേവതി]] |- | 21. || [[അർത്ഥം (ചലച്ചിത്രം)|അർത്ഥം]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ജയറാം]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[പാർവ്വതി (നടി)|പാർവതി]] |- | 22. || [[മഴവിൽക്കാവടി]] || [[ജയറാം]], [[ഇന്നസെന്റ്‌]], [[സിത്താര (ചലച്ചിത്രനടി)|സിത്താര]], [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]] |- | 23. || rowspan="3" | 1990 || [[സസ്നേഹം]] || [[ബാലചന്ദ്രമേനോൻ]] , [[ശോഭന]] |- | 24. || [[കളിക്കളം]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ശോഭന]] |- | 25. || [[തലയണമന്ത്രം]] || [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ജയറാം]], [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]] |- | 26. || rowspan="3" | 1991 || [[എന്നും നന്മകൾ ]] || [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ജയറാം]], [[ശാന്തി കൃഷ്ണ|ശാന്തികൃഷ്‌ണ]] |- | 27. || [[കനൽക്കാറ്റ്]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]], [[ജയറാം]] (അതിഥി) |- | 28. || [[സന്ദേശം]] || [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ജയറാം]], [[തിലകൻ]], [[ശങ്കരാടി]], [[മാമുക്കോയ]], [[സിദ്ദിഖ് (നടൻ)|സിദ്ദിഖ്‌]] |- | 29. || rowspan="2" | 1992 || [[മൈ ഡിയർ മുത്തച്ഛൻ]] || [[തിലകൻ]] ,[[ജയറാം]], [[ശ്രീനിവാസൻ]] |- | 30. || [[സ്നേഹസാഗരം]] || [[മുരളി]], [[മനോജ് കെ. ജയൻ|മനോജ്‌ കെ. ജയൻ]], [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]] |- | 31. || rowspan="2" | 1993 || [[സമൂഹം(ചലച്ചിത്രം)|സമൂഹം]] || [[സുഹാസിനി]] ,[[സുരേഷ്‌ ഗോപി]], [[മനോജ് കെ. ജയൻ|മനോജ്‌ കെ. ജയൻ]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ഉണ്ണി ശിവപാൽ]] |- | 32. || [[ഗോളാന്തര വാർത്ത]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ശോഭന]] |- | 33. || rowspan="2" | 1994 || [[സന്താനഗോപാലം (ചലച്ചിത്രം) |സന്താനഗോപാലം]] || [[ബാലചന്ദ്രമേനോൻ]], [[തിലകൻ]] |- | 34. || [[പിൻഗാമി]] || [[മോഹൻലാൽ]],[[തിലകൻ]], [[സുകുമാരൻ]], [[കനക]] |- | 35. || 1995 || [[നം1 സ്നേഹതീരം ബാഗ്ലൂർ നോർത്ത്‌]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[പ്രിയ രാമൻ]] |- | 36. || 1996 || [[തൂവൽ കൊട്ടാരം]] || [[ജയറാം]], [[മഞ്ജു വാര്യർ]], [[സുകന്യ]] |- | 37. || rowspan="2" | 1997 || [[ഇരട്ടക്കുട്ടികളുടെ അച്ഛൻ]] || [[ജയറാം]], [[മഞ്ജു വാര്യർ]] |- | 38. || [[ഒരാൾ മാത്രം]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]] |- | 39. || 1999 || [[വീണ്ടും ചില വീട്ടുകാര്യങ്ങൾ]] || [[ജയറാം]], [[തിലകൻ]], [[സംയുക്ത വർമ്മ]] |- | 40. || 2000 || [[കൊച്ചു കൊച്ചു സന്തോഷങ്ങൾ]] || [[ജയറാം]] , [[ലക്ഷ്മി ഗോപാലസ്വാമി]] |- | 41 || 2001 || [[നരേന്ദ്രൻ മകൻ ജയകാന്തൻ വക]] || [[കുഞ്ചാക്കോ ബോബൻ]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[സംയുക്ത വർമ്മ]],[[അസിൻ]] |- | 42. || 2002 || [[യാത്രക്കാരുടെ ശ്രദ്ധയ്ക്ക്‌]] || [[ജയറാം]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[സൗന്ദര്യ]] |- | 43. || 2003 || [[മനസ്സിനക്കരെ]] || [[ജയറാം]], [[ഷീല]], [[നയൻ താര]], [[ഇന്നസെന്റ്‌]] |- | 44. || 2005 || [[അച്ചുവിന്റെ അമ്മ (മലയാളചലച്ചിത്രം)|അച്ചുവിന്റെ അമ്മ]] || [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]], [[മീരാ ജാസ്മിൻ]], [[സുനിൽ കുമാർ(നരേൻ)]],[[ഇന്നസെന്റ്]] |- | 45. || 2006 || [[രസതന്ത്രം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|രസതന്ത്രം]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[മീരാ ജാസ്മിൻ]], [[ഭരത് ഗോപി]],[[ഇന്നസെന്റ്]] |- | 46. || 2007 || [[വിനോദയാത്ര]] || [[ദിലീപ്‌]], [[മീരാ ജാസ്മിൻ]], [[മുകേഷ്‌]], [[ഇന്നസെന്റ്]] |- | 47. || 2008 || [[ഇന്നത്തെ ചിന്താവിഷയം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ഇന്നത്തെ ചിന്താവിഷയം]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[മീരാ ജാസ്മിൻ]], [[മുകേഷ് (നടൻ)|മുകേഷ്‌]], [[ഇന്നസെന്റ്]] |- | 48. || 2009 || [[ഭാഗ്യദേവത (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ഭാഗ്യദേവത]] || [[ജയറാം]], [[നരേൻ]], [[കനിഹ]], [[നെടുമുടി വേണു]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[കെ.പി.ഏ.സി.ലളിത]] |- | 49. || 2010 || [[കഥ തുടരുന്നു]] || [[ജയറാം]], [[മംത മോഹൻദാസ്]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[കെ.പി.ഏ.സി.ലളിത]] |- | 50 || 2011 || [[സ്നേഹവീട്]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[ഷീല]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[കെ.പി.ഏ.സി.ലളിത]] |- |51 || 2012 || [[പുതിയ തീരങ്ങൾ]] || [[നെടുമുടി വേണു]], [[നിവിൻ പോളി]], [[നമിത പ്രമോദ്]] |- |52 || 2013 || [[ഒരു ഇന്ത്യൻ പ്രണയകഥ]] || [[ഫഹദ് ഫാസിൽ]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[പ്രകാശ് ബാരെ]], [[അമലാ പോൾ]] |- |53 || 2015 || [[എന്നും എപ്പോഴും]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[മഞ്ജു വാര്യർ]] |- |54 || 2017 || [[ജോമോന്റെ സുവിശേഷങ്ങൾ]] || [[ദുൽഖർ സൽമാൻ|ദുൽഖർ]], [[മുകേഷ് (നടൻ)|മുകേഷ്]], [[അനുപമ പരമേശ്വരൻ|അനുപമ ]] |- |55 || 2018 || [[ഞാൻ പ്രകാശൻ]] || [[ഫഹദ് ഫാസിൽ]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[നിഖില വിമൽ ]], [[അഞ്ജു കുര്യൻ]] |- |56 || 2022 || [[മകൾ]] || [[ജയറാം]], [[മീരാ ജാസ്മിൻ]], [[ദേവിക സഞ്ജയ്|ദേവിക ]] |- |57 || 2025 || ഹൃദയപൂർവ്വം | [[മമ്മൂട്ടി]], [[]], [[]] |} === ഗാനരചയിതാവ്‌ === # പട്ടണത്തിൽ സുന്ദരൻ (2003) # [[വീണ്ടും ചില വീട്ടുകാര്യങ്ങൾ|വീണ്ടും ചില വീട്ടുകാര്യങ്ങൾ (1999)]] # [[തൂവൽ കൊട്ടാരം|തൂവൽകൊട്ടാരം (1996)]] # അസ്ത്രം (1983) # കുറുക്കന്റെ കല്യാണം (1982) # ആരതി (1981) # ഞാൻ എകനാണ്‌ #മണ്ടന്മാർ ലണ്ടനിൽ (1983) #സരിത (1977) === കഥകൾ === # [[ഇന്നത്തെ ചിന്താവിഷയം]] (2008) # [[രസതന്ത്രം (ചലച്ചിത്രം)|രസതന്ത്രം]] (2006) # [[ശ്രീധരന്റെ ഒന്നാം തിരുമുറിവ്|ശ്രീധരന്റെ ഒന്നാം തിരുമുറിവ്‌]] (1987) # [[സന്മനസ്സുള്ളവർക്ക്‌ സമാധാനം]] (1986) === സഹസംവിധായകൻ === # ആരതി (1981) (സംവിധായകൻ :പി. ചന്ദ്രകുമാർ) # അധികാരം (1980) (സംവിധായകൻ :പി. ചന്ദ്രകുമാർ) # അഗ്നി പർവ്വതം (1979)(സംവിധായകൻ :പി. ചന്ദ്രകുമാർ) == കുടുംബം == ഭാര്യ: നിർമ്മല സത്യൻ<br /> മക്കൾ: അരുൺ, അഖിൽ, അനൂപ്‌ == അവലംബം == സത്യൻ അന്തിക്കാട് [http://www.imdb.com/name/nm0030791/] {{Filmfare Award Best Malayalam Director}} [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച തിരക്കഥാകൃത്തിനുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച കഥയ്ക്കുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഗാനരചയിതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂരിൽ നിന്നുള്ള ചലച്ചിത്രപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:1954-ൽ ജനിച്ചവർ]] 7wcqz568mlnvypr66fqbbc9zubw6rel 4614239 4614237 2026-04-19T13:12:57Z Altocar 2020 144384 4614239 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sathyan Anthikkad}} {{Infobox actor | name = സത്യൻ അന്തിക്കാട് | image = <!--Sathyan_anthikkad.jpg--> | caption = | birthname = | birth_date = {{birth date and age|1954|11|3}} | birth_place = [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | othername = | occupation = സം‌വി‌ധായകൻ, തിരക്കഥാകൃത്ത്, ഗാനരചയിതാവ് | yearsactive = 1982 - ഇപ്പോഴും | spouse = നിർമ്മല | partner = | children = അരുൺ,അഖിൽ,അനൂപ് | parents = എം.വി.കൃഷ്ണൻ, എം.കെ.കല്യാണി | influences = | influenced = | website = | imdb_id = 0030791 | academyawards = | afiawards = | arielaward = | baftaawards = | cesarawards = | emmyawards = | filmfareawards = | geminiawards = | goldenglobeawards = | goldenraspberryawards = | goyaawards = | grammyawards = | iftaawards = | laurenceolivierawards = | naacpimageawards = | nationalfilmawards = | sagawards = | tonyawards = | awards = }} <!--[[Image:Satyananthikad.jpg|thumb|200px|right|സത്യൻ അന്തിക്കാട്]]--> [[മലയാളചലച്ചിത്രം|മലയാളചലച്ചിത്ര]] സംവിധായകൻ. ജീവിതഗന്ധിയായ ഒട്ടേറെ ചിത്രങ്ങൾ [[ചലച്ചിത്രസംവിധായകൻ|സംവിധാനം]] ചെയ്തു. [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ]] [[അന്തിക്കാട്]] ആണ് സ്വദേശം. മലയാളികളെ ചിരിപ്പിക്കുകയും, ചിന്തിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സംവിധായകനാണ് '''സത്യൻ അന്തിക്കാട്'''. ജീവിതത്തിലെ പല വിഷമഘട്ടങ്ങളേയും നർമ്മത്തിലൂടെ അവതരിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്, കൂടാതെ സത്യൻ അന്തിക്കാട് തന്റെ ഒരോ സിനിമയിലൂടെയും ഓരോ സന്ദേശവും മലയാളികൾക്കായി പകർന്നു നൽകുന്നു. 1986- ടി പി ബാലഗോപാലൻ എം എ എന്ന സിനിമയിലൂടെയാണ് ശ്രീനിവാസൻ തിരക്കഥാകൃത്ത് എന്ന നിലയിൽസത്യൻ അന്തിക്കാടൈനോട് ഒന്നിയ്ക്കുന്നത്. പിന്നീട് [[സന്മനസ്സുള്ളവർക്ക്‌ സമാധാനം]], [[നാടോടിക്കാറ്റ്]], [[പട്ടണപ്രവേശം]]... എന്നിങ്ങനെ നിരവധി സൂപ്പർഹിറ്റുകൾ ഈ കൂട്ടുകെട്ടിൽ ഉണ്ടായി. [[ഇന്നസെന്റ്]], [[നെടുമുടി വേണു|നെടുമുടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[കെപിഎസി ലളിത]] , [[ഒടുവിൽ ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]] , [[മാമുക്കോയ]] , [[ശങ്കരാടി]] തുടങ്ങിയവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമകളിലെ സ്ഥിരം അഭിനേതാക്കൾ ആയിരുന്നു. [[മോഹൻലാൽ]], [[ജയറാം]] എന്നിവരാണ് അധികം ചിത്രങ്ങളിൽ നായകനായിട്ടുള്ളത്<ref>https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/12/22/sathyan-anthikad-cinematic-family.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/08/27/mohanlal-sathyan-anthikad-hridayapoorvam-onam-release.html</ref> == ജനനം == 1954 [[നവംബർ 3]]-ന്‌ കേരളത്തിലെ [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ]] അന്തിക്കാട്‌ ഗ്രാമത്തിൽ ജനിച്ചു. == ചലച്ചിത്രലോകത്തിൽ == 1973-ൽ രേഖ സിനി ആർട്സിന്റെ സഹസംവിധായകനായി അദ്ദേഹം മലയാള സിനിമയിൽ എത്തി. സ്വതന്ത്ര സംവിധായകനാകുന്നത് 1981-ൽ [[ചമയം (ചലച്ചിത്രം)|ചമയം]] എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ്. എന്നാൽ ആ സിനിമ ആ സിനിമ റിലീസായില്ലഒരു മികച്ച ഗാനരചയിതാവ്‌ എന്ന നിലയിലായിരുന്നു അദ്ദേഹം പ്രശസ്തനായത്‌. ഇപ്പോൾ അദ്ദേഹം സ്വതന്ത്ര സംവിധാനത്തോടൊപ്പം ഗാനരചനയും നിർവഹിച്ചു പോരുന്നു. അമ്പതാമത്തെ ചിത്രം ''കഥ തുടരുന്നു'' ആയിരുന്നു. === ചലച്ചിത്രങ്ങൾ === {| class="wikitable sortable" ! ക്ര. നം !! വർഷം !! ചിത്രം !! അഭിനേതാക്കൾ |- | 1. || rowspan="1" | [[1982]] || [[കുറുക്കന്റെ കല്യാണം]] || [[സുകുമാരൻ]], [[ജഗതി]], [[മാധവി]], [[മോഹൻലാൽ]] |- | 2. || rowspan="2" | 1983 || [[കിന്നാരം]] || [[സുകുമാരൻ]], [[നെടുമുടി വേണു]], [[പൂർണ്ണിമ ജയറാം]], [[മമ്മൂട്ടി]] (അതിഥിതാരം) |- | 3. || [[മണ്ടന്മാർ ലണ്ടനിൽ]] || [[സുകുമാരൻ]], [[നെടുമുടി വേണു]], [[ജലജ]] |- | 4. || rowspan="4" | 1984 || [[വെറുതെ ഒരു പിണക്കം]] || [[നെടുമുടി വേണു]], [[പൂർണ്ണിമ ജയറാം]] |- | 5. || [[അപ്പുണ്ണി]] || [[നെടുമുടി വേണു]], [[ഭരത് ഗോപി]], [[മോഹൻലാൽ]], [[മേനക]] |- | 6. || [[കളിയിൽ അൽപ്പം കാര്യം]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[റഹ്‌മാൻ]], [[ജഗതി ശ്രീകുമാർ]], [[ലിസി]] |- | 7. || [[അടുത്തടുത്‌(ചലച്ചിത്രം)|അടുത്തത്]] || [[റഹ്‌മാൻ]], [[മോഹൻലാൽ]] |- | 8. || rowspan="2" | 1985 || [[അദ്ധ്യായം ഒന്നു മുതൽ]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[മാധവി]] |- | 9. || [[ഗായത്രിദേവി എന്റെ അമ്മ]] || [[ഭരത് ഗോപി]], [[റഹ്‌മാൻ]], [[സീമ]] |- | 10. || rowspan="4" | 1986 || [[പപ്പൻ പ്രിയപ്പെട്ട പപ്പൻ]] || [[റഹ്‌മാൻ (ചലച്ചിത്രനടൻ)|റഹ്‌മാൻ]], [[മോഹൻലാൽ]], [[ലിസി]] |- | 11. ||[[ടി.പി. ബാലഗോപാലൻ എം.എ.]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[ശോഭന]] |- | 12. || [[ഗാന്ധിനഗർ 2nd സ്ടീറ്റ് (ചലച്ചിത്രം)|ഗാന്ധിനഗർ 2nd സ്ട്രീറ്റ്‌]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[മമ്മൂട്ടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[കാർത്തിക (നടി)|കാർത്തിക]] |- | 13. || [[സന്മനസ്സുള്ളവർക്ക്‌ സമാധാനം]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[കാർത്തിക (നടി)|കാർത്തിക]] |- | 14. || rowspan="2" | 1987 || [[ശ്രീധരന്റെ ഒന്നാം തിരുമുറിവ്]]|| [[മമ്മൂട്ടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[നീന കുറുപ്പ്|നീന കുറുപ്പ്‌]] |- | 15. || [[നാടോടിക്കാറ്റ് (മലയാളചലച്ചിത്രം)|നാടോടിക്കാറ്റ്]] || [[മോഹൻലാൽ]],[[ശ്രീനിവാസൻ]], [[തിലകൻ]], [[ശോഭന]],[[ഇന്നസെന്റ്]] |- | 16. || rowspan="3" | 1988 || [[കുടുംബപുരാണം]] || [[ബാലചന്ദ്രമേനോൻ]], [[തിലകൻ]], [[അംബിക (നടി)|അംബിക]] |- | 17. || [[പട്ടണപ്രവേശം]] || [[മോഹൻലാൽ]],[[ശ്രീനിവാസൻ]], [[കരമന ജനാർദ്ദനൻ നായർ|കരമന]], [[തിലകൻ]], [[അംബിക (നടി)|അംബിക]] |- | 18. || [[പൊന്മുട്ടയിടുന്ന താറാവ്‌]] || [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ജയറാം]], [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]] |- | 19. || rowspan="4" | 1989 || [[ലാൽ അമേരിക്കയിൽ]] || [[പ്രേംനസീർ]], [[മോഹൻലാൽ]] |- | 20. || [[വരവേൽപ്പ്|വരവേൽപ്പ്‌]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[മാമുക്കോയ]], [[രേവതി (നടി)|രേവതി]] |- | 21. || [[അർത്ഥം (ചലച്ചിത്രം)|അർത്ഥം]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ജയറാം]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[പാർവ്വതി (നടി)|പാർവതി]] |- | 22. || [[മഴവിൽക്കാവടി]] || [[ജയറാം]], [[ഇന്നസെന്റ്‌]], [[സിത്താര (ചലച്ചിത്രനടി)|സിത്താര]], [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]] |- | 23. || rowspan="3" | 1990 || [[സസ്നേഹം]] || [[ബാലചന്ദ്രമേനോൻ]] , [[ശോഭന]] |- | 24. || [[കളിക്കളം]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ശോഭന]] |- | 25. || [[തലയണമന്ത്രം]] || [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ജയറാം]], [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]] |- | 26. || rowspan="3" | 1991 || [[എന്നും നന്മകൾ ]] || [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ജയറാം]], [[ശാന്തി കൃഷ്ണ|ശാന്തികൃഷ്‌ണ]] |- | 27. || [[കനൽക്കാറ്റ്]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]], [[ജയറാം]] (അതിഥി) |- | 28. || [[സന്ദേശം]] || [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ജയറാം]], [[തിലകൻ]], [[ശങ്കരാടി]], [[മാമുക്കോയ]], [[സിദ്ദിഖ് (നടൻ)|സിദ്ദിഖ്‌]] |- | 29. || rowspan="2" | 1992 || [[മൈ ഡിയർ മുത്തച്ഛൻ]] || [[തിലകൻ]] ,[[ജയറാം]], [[ശ്രീനിവാസൻ]] |- | 30. || [[സ്നേഹസാഗരം]] || [[മുരളി]], [[മനോജ് കെ. ജയൻ|മനോജ്‌ കെ. ജയൻ]], [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]] |- | 31. || rowspan="2" | 1993 || [[സമൂഹം(ചലച്ചിത്രം)|സമൂഹം]] || [[സുഹാസിനി]] ,[[സുരേഷ്‌ ഗോപി]], [[മനോജ് കെ. ജയൻ|മനോജ്‌ കെ. ജയൻ]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ഉണ്ണി ശിവപാൽ]] |- | 32. || [[ഗോളാന്തര വാർത്ത]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ശോഭന]] |- | 33. || rowspan="2" | 1994 || [[സന്താനഗോപാലം (ചലച്ചിത്രം) |സന്താനഗോപാലം]] || [[ബാലചന്ദ്രമേനോൻ]], [[തിലകൻ]] |- | 34. || [[പിൻഗാമി]] || [[മോഹൻലാൽ]],[[തിലകൻ]], [[സുകുമാരൻ]], [[കനക]] |- | 35. || 1995 || [[നം1 സ്നേഹതീരം ബാഗ്ലൂർ നോർത്ത്‌]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[പ്രിയ രാമൻ]] |- | 36. || 1996 || [[തൂവൽ കൊട്ടാരം]] || [[ജയറാം]], [[മഞ്ജു വാര്യർ]], [[സുകന്യ]] |- | 37. || rowspan="2" | 1997 || [[ഇരട്ടക്കുട്ടികളുടെ അച്ഛൻ]] || [[ജയറാം]], [[മഞ്ജു വാര്യർ]] |- | 38. || [[ഒരാൾ മാത്രം]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]] |- | 39. || 1999 || [[വീണ്ടും ചില വീട്ടുകാര്യങ്ങൾ]] || [[ജയറാം]], [[തിലകൻ]], [[സംയുക്ത വർമ്മ]] |- | 40. || 2000 || [[കൊച്ചു കൊച്ചു സന്തോഷങ്ങൾ]] || [[ജയറാം]] , [[ലക്ഷ്മി ഗോപാലസ്വാമി]] |- | 41 || 2001 || [[നരേന്ദ്രൻ മകൻ ജയകാന്തൻ വക]] || [[കുഞ്ചാക്കോ ബോബൻ]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[സംയുക്ത വർമ്മ]],[[അസിൻ]] |- | 42. || 2002 || [[യാത്രക്കാരുടെ ശ്രദ്ധയ്ക്ക്‌]] || [[ജയറാം]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[സൗന്ദര്യ]] |- | 43. || 2003 || [[മനസ്സിനക്കരെ]] || [[ജയറാം]], [[ഷീല]], [[നയൻ താര]], [[ഇന്നസെന്റ്‌]] |- | 44. || 2005 || [[അച്ചുവിന്റെ അമ്മ (മലയാളചലച്ചിത്രം)|അച്ചുവിന്റെ അമ്മ]] || [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]], [[മീരാ ജാസ്മിൻ]], [[സുനിൽ കുമാർ(നരേൻ)]],[[ഇന്നസെന്റ്]] |- | 45. || 2006 || [[രസതന്ത്രം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|രസതന്ത്രം]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[മീരാ ജാസ്മിൻ]], [[ഭരത് ഗോപി]],[[ഇന്നസെന്റ്]] |- | 46. || 2007 || [[വിനോദയാത്ര]] || [[ദിലീപ്‌]], [[മീരാ ജാസ്മിൻ]], [[മുകേഷ്‌]], [[ഇന്നസെന്റ്]] |- | 47. || 2008 || [[ഇന്നത്തെ ചിന്താവിഷയം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ഇന്നത്തെ ചിന്താവിഷയം]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[മീരാ ജാസ്മിൻ]], [[മുകേഷ് (നടൻ)|മുകേഷ്‌]], [[ഇന്നസെന്റ്]] |- | 48. || 2009 || [[ഭാഗ്യദേവത (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ഭാഗ്യദേവത]] || [[ജയറാം]], [[നരേൻ]], [[കനിഹ]], [[നെടുമുടി വേണു]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[കെ.പി.ഏ.സി.ലളിത]] |- | 49. || 2010 || [[കഥ തുടരുന്നു]] || [[ജയറാം]], [[മംത മോഹൻദാസ്]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[കെ.പി.ഏ.സി.ലളിത]] |- | 50 || 2011 || [[സ്നേഹവീട്]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[ഷീല]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[കെ.പി.ഏ.സി.ലളിത]] |- |51 || 2012 || [[പുതിയ തീരങ്ങൾ]] || [[നെടുമുടി വേണു]], [[നിവിൻ പോളി]], [[നമിത പ്രമോദ്]] |- |52 || 2013 || [[ഒരു ഇന്ത്യൻ പ്രണയകഥ]] || [[ഫഹദ് ഫാസിൽ]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[പ്രകാശ് ബാരെ]], [[അമലാ പോൾ]] |- |53 || 2015 || [[എന്നും എപ്പോഴും]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[മഞ്ജു വാര്യർ]] |- |54 || 2017 || [[ജോമോന്റെ സുവിശേഷങ്ങൾ]] || [[ദുൽഖർ സൽമാൻ|ദുൽഖർ]], [[മുകേഷ് (നടൻ)|മുകേഷ്]], [[അനുപമ പരമേശ്വരൻ|അനുപമ ]] |- |55 || 2018 || [[ഞാൻ പ്രകാശൻ]] || [[ഫഹദ് ഫാസിൽ]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[നിഖില വിമൽ ]], [[അഞ്ജു കുര്യൻ]] |- |56 || 2022 || [[മകൾ]] || [[ജയറാം]], [[മീരാ ജാസ്മിൻ]], [[ദേവിക സഞ്ജയ്|ദേവിക ]] |- |57 || 2025 || ഹൃദയപൂർവ്വം | [[മമ്മൂട്ടി]], [[]], [[]] |} === ഗാനരചയിതാവ്‌ === # പട്ടണത്തിൽ സുന്ദരൻ (2003) # [[വീണ്ടും ചില വീട്ടുകാര്യങ്ങൾ|വീണ്ടും ചില വീട്ടുകാര്യങ്ങൾ (1999)]] # [[തൂവൽ കൊട്ടാരം|തൂവൽകൊട്ടാരം (1996)]] # അസ്ത്രം (1983) # കുറുക്കന്റെ കല്യാണം (1982) # ആരതി (1981) # ഞാൻ എകനാണ്‌ #മണ്ടന്മാർ ലണ്ടനിൽ (1983) #സരിത (1977) === കഥകൾ === # [[ഇന്നത്തെ ചിന്താവിഷയം]] (2008) # [[രസതന്ത്രം (ചലച്ചിത്രം)|രസതന്ത്രം]] (2006) # [[ശ്രീധരന്റെ ഒന്നാം തിരുമുറിവ്|ശ്രീധരന്റെ ഒന്നാം തിരുമുറിവ്‌]] (1987) # [[സന്മനസ്സുള്ളവർക്ക്‌ സമാധാനം]] (1986) === സഹസംവിധായകൻ === # ആരതി (1981) (സംവിധായകൻ :പി. ചന്ദ്രകുമാർ) # അധികാരം (1980) (സംവിധായകൻ :പി. ചന്ദ്രകുമാർ) # അഗ്നി പർവ്വതം (1979)(സംവിധായകൻ :പി. ചന്ദ്രകുമാർ) == കുടുംബം == ഭാര്യ: നിർമ്മല സത്യൻ<br /> മക്കൾ: അരുൺ, അഖിൽ, അനൂപ്‌ == അവലംബം == സത്യൻ അന്തിക്കാട് [http://www.imdb.com/name/nm0030791/] {{Filmfare Award Best Malayalam Director}} [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച തിരക്കഥാകൃത്തിനുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച കഥയ്ക്കുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഗാനരചയിതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂരിൽ നിന്നുള്ള ചലച്ചിത്രപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:1954-ൽ ജനിച്ചവർ]] dvtcb5ste9ne8b9eoz1xulqhg0g1ve5 4614240 4614239 2026-04-19T13:13:20Z Altocar 2020 144384 4614240 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sathyan Anthikkad}} {{Infobox actor | name = സത്യൻ അന്തിക്കാട് | image = <!--Sathyan_anthikkad.jpg--> | caption = | birthname = | birth_date = {{birth date and age|1954|11|3}} | birth_place = [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | othername = | occupation = സം‌വി‌ധായകൻ, തിരക്കഥാകൃത്ത്, ഗാനരചയിതാവ് | yearsactive = 1982 - ഇപ്പോഴും | spouse = നിർമ്മല | partner = | children = അരുൺ,അഖിൽ,അനൂപ് | parents = എം.വി.കൃഷ്ണൻ, എം.കെ.കല്യാണി | influences = | influenced = | website = | imdb_id = 0030791 | academyawards = | afiawards = | arielaward = | baftaawards = | cesarawards = | emmyawards = | filmfareawards = | geminiawards = | goldenglobeawards = | goldenraspberryawards = | goyaawards = | grammyawards = | iftaawards = | laurenceolivierawards = | naacpimageawards = | nationalfilmawards = | sagawards = | tonyawards = | awards = }} <!--[[Image:Satyananthikad.jpg|thumb|200px|right|സത്യൻ അന്തിക്കാട്]]--> [[മലയാളചലച്ചിത്രം|മലയാളചലച്ചിത്ര]] സംവിധായകൻ. ജീവിതഗന്ധിയായ ഒട്ടേറെ ചിത്രങ്ങൾ [[ചലച്ചിത്രസംവിധായകൻ|സംവിധാനം]] ചെയ്തു. [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ]] [[അന്തിക്കാട്]] ആണ് സ്വദേശം. മലയാളികളെ ചിരിപ്പിക്കുകയും, ചിന്തിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സംവിധായകനാണ് '''സത്യൻ അന്തിക്കാട്'''. ജീവിതത്തിലെ പല വിഷമഘട്ടങ്ങളേയും നർമ്മത്തിലൂടെ അവതരിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്, കൂടാതെ സത്യൻ അന്തിക്കാട് തന്റെ ഒരോ സിനിമയിലൂടെയും ഓരോ സന്ദേശവും മലയാളികൾക്കായി പകർന്നു നൽകുന്നു. 1986- ടി പി ബാലഗോപാലൻ എം എ എന്ന സിനിമയിലൂടെയാണ് ശ്രീനിവാസൻ തിരക്കഥാകൃത്ത് എന്ന നിലയിൽസത്യൻ അന്തിക്കാടൈനോട് ഒന്നിയ്ക്കുന്നത്. പിന്നീട് [[സന്മനസ്സുള്ളവർക്ക്‌ സമാധാനം]], [[നാടോടിക്കാറ്റ്]], [[പട്ടണപ്രവേശം]]... എന്നിങ്ങനെ നിരവധി സൂപ്പർഹിറ്റുകൾ ഈ കൂട്ടുകെട്ടിൽ ഉണ്ടായി. [[ഇന്നസെന്റ്]], [[നെടുമുടി വേണു|നെടുമുടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[കെപിഎസി ലളിത]] , [[ഒടുവിൽ ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]] , [[മാമുക്കോയ]] , [[ശങ്കരാടി]] തുടങ്ങിയവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമകളിലെ സ്ഥിരം അഭിനേതാക്കൾ ആയിരുന്നു. [[മോഹൻലാൽ]], [[ജയറാം]] എന്നിവരാണ് അധികം ചിത്രങ്ങളിൽ നായകനായിട്ടുള്ളത്<ref>https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/12/22/sathyan-anthikad-cinematic-family.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/08/27/mohanlal-sathyan-anthikad-hridayapoorvam-onam-release.html</ref> == ചലച്ചിത്രലോകത്തിൽ == 1973-ൽ രേഖ സിനി ആർട്സിന്റെ സഹസംവിധായകനായി അദ്ദേഹം മലയാള സിനിമയിൽ എത്തി. സ്വതന്ത്ര സംവിധായകനാകുന്നത് 1981-ൽ [[ചമയം (ചലച്ചിത്രം)|ചമയം]] എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ്. എന്നാൽ ആ സിനിമ ആ സിനിമ റിലീസായില്ലഒരു മികച്ച ഗാനരചയിതാവ്‌ എന്ന നിലയിലായിരുന്നു അദ്ദേഹം പ്രശസ്തനായത്‌. ഇപ്പോൾ അദ്ദേഹം സ്വതന്ത്ര സംവിധാനത്തോടൊപ്പം ഗാനരചനയും നിർവഹിച്ചു പോരുന്നു. അമ്പതാമത്തെ ചിത്രം ''കഥ തുടരുന്നു'' ആയിരുന്നു. === ചലച്ചിത്രങ്ങൾ === {| class="wikitable sortable" ! ക്ര. നം !! വർഷം !! ചിത്രം !! അഭിനേതാക്കൾ |- | 1. || rowspan="1" | [[1982]] || [[കുറുക്കന്റെ കല്യാണം]] || [[സുകുമാരൻ]], [[ജഗതി]], [[മാധവി]], [[മോഹൻലാൽ]] |- | 2. || rowspan="2" | 1983 || [[കിന്നാരം]] || [[സുകുമാരൻ]], [[നെടുമുടി വേണു]], [[പൂർണ്ണിമ ജയറാം]], [[മമ്മൂട്ടി]] (അതിഥിതാരം) |- | 3. || [[മണ്ടന്മാർ ലണ്ടനിൽ]] || [[സുകുമാരൻ]], [[നെടുമുടി വേണു]], [[ജലജ]] |- | 4. || rowspan="4" | 1984 || [[വെറുതെ ഒരു പിണക്കം]] || [[നെടുമുടി വേണു]], [[പൂർണ്ണിമ ജയറാം]] |- | 5. || [[അപ്പുണ്ണി]] || [[നെടുമുടി വേണു]], [[ഭരത് ഗോപി]], [[മോഹൻലാൽ]], [[മേനക]] |- | 6. || [[കളിയിൽ അൽപ്പം കാര്യം]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[റഹ്‌മാൻ]], [[ജഗതി ശ്രീകുമാർ]], [[ലിസി]] |- | 7. || [[അടുത്തടുത്‌(ചലച്ചിത്രം)|അടുത്തത്]] || [[റഹ്‌മാൻ]], [[മോഹൻലാൽ]] |- | 8. || rowspan="2" | 1985 || [[അദ്ധ്യായം ഒന്നു മുതൽ]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[മാധവി]] |- | 9. || [[ഗായത്രിദേവി എന്റെ അമ്മ]] || [[ഭരത് ഗോപി]], [[റഹ്‌മാൻ]], [[സീമ]] |- | 10. || rowspan="4" | 1986 || [[പപ്പൻ പ്രിയപ്പെട്ട പപ്പൻ]] || [[റഹ്‌മാൻ (ചലച്ചിത്രനടൻ)|റഹ്‌മാൻ]], [[മോഹൻലാൽ]], [[ലിസി]] |- | 11. ||[[ടി.പി. ബാലഗോപാലൻ എം.എ.]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[ശോഭന]] |- | 12. || [[ഗാന്ധിനഗർ 2nd സ്ടീറ്റ് (ചലച്ചിത്രം)|ഗാന്ധിനഗർ 2nd സ്ട്രീറ്റ്‌]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[മമ്മൂട്ടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[കാർത്തിക (നടി)|കാർത്തിക]] |- | 13. || [[സന്മനസ്സുള്ളവർക്ക്‌ സമാധാനം]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[കാർത്തിക (നടി)|കാർത്തിക]] |- | 14. || rowspan="2" | 1987 || [[ശ്രീധരന്റെ ഒന്നാം തിരുമുറിവ്]]|| [[മമ്മൂട്ടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[നീന കുറുപ്പ്|നീന കുറുപ്പ്‌]] |- | 15. || [[നാടോടിക്കാറ്റ് (മലയാളചലച്ചിത്രം)|നാടോടിക്കാറ്റ്]] || [[മോഹൻലാൽ]],[[ശ്രീനിവാസൻ]], [[തിലകൻ]], [[ശോഭന]],[[ഇന്നസെന്റ്]] |- | 16. || rowspan="3" | 1988 || [[കുടുംബപുരാണം]] || [[ബാലചന്ദ്രമേനോൻ]], [[തിലകൻ]], [[അംബിക (നടി)|അംബിക]] |- | 17. || [[പട്ടണപ്രവേശം]] || [[മോഹൻലാൽ]],[[ശ്രീനിവാസൻ]], [[കരമന ജനാർദ്ദനൻ നായർ|കരമന]], [[തിലകൻ]], [[അംബിക (നടി)|അംബിക]] |- | 18. || [[പൊന്മുട്ടയിടുന്ന താറാവ്‌]] || [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ജയറാം]], [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]] |- | 19. || rowspan="4" | 1989 || [[ലാൽ അമേരിക്കയിൽ]] || [[പ്രേംനസീർ]], [[മോഹൻലാൽ]] |- | 20. || [[വരവേൽപ്പ്|വരവേൽപ്പ്‌]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[മാമുക്കോയ]], [[രേവതി (നടി)|രേവതി]] |- | 21. || [[അർത്ഥം (ചലച്ചിത്രം)|അർത്ഥം]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ജയറാം]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[പാർവ്വതി (നടി)|പാർവതി]] |- | 22. || [[മഴവിൽക്കാവടി]] || [[ജയറാം]], [[ഇന്നസെന്റ്‌]], [[സിത്താര (ചലച്ചിത്രനടി)|സിത്താര]], [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]] |- | 23. || rowspan="3" | 1990 || [[സസ്നേഹം]] || [[ബാലചന്ദ്രമേനോൻ]] , [[ശോഭന]] |- | 24. || [[കളിക്കളം]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ശോഭന]] |- | 25. || [[തലയണമന്ത്രം]] || [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ജയറാം]], [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]] |- | 26. || rowspan="3" | 1991 || [[എന്നും നന്മകൾ ]] || [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ജയറാം]], [[ശാന്തി കൃഷ്ണ|ശാന്തികൃഷ്‌ണ]] |- | 27. || [[കനൽക്കാറ്റ്]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]], [[ജയറാം]] (അതിഥി) |- | 28. || [[സന്ദേശം]] || [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ജയറാം]], [[തിലകൻ]], [[ശങ്കരാടി]], [[മാമുക്കോയ]], [[സിദ്ദിഖ് (നടൻ)|സിദ്ദിഖ്‌]] |- | 29. || rowspan="2" | 1992 || [[മൈ ഡിയർ മുത്തച്ഛൻ]] || [[തിലകൻ]] ,[[ജയറാം]], [[ശ്രീനിവാസൻ]] |- | 30. || [[സ്നേഹസാഗരം]] || [[മുരളി]], [[മനോജ് കെ. ജയൻ|മനോജ്‌ കെ. ജയൻ]], [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]] |- | 31. || rowspan="2" | 1993 || [[സമൂഹം(ചലച്ചിത്രം)|സമൂഹം]] || [[സുഹാസിനി]] ,[[സുരേഷ്‌ ഗോപി]], [[മനോജ് കെ. ജയൻ|മനോജ്‌ കെ. ജയൻ]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ഉണ്ണി ശിവപാൽ]] |- | 32. || [[ഗോളാന്തര വാർത്ത]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ശോഭന]] |- | 33. || rowspan="2" | 1994 || [[സന്താനഗോപാലം (ചലച്ചിത്രം) |സന്താനഗോപാലം]] || [[ബാലചന്ദ്രമേനോൻ]], [[തിലകൻ]] |- | 34. || [[പിൻഗാമി]] || [[മോഹൻലാൽ]],[[തിലകൻ]], [[സുകുമാരൻ]], [[കനക]] |- | 35. || 1995 || [[നം1 സ്നേഹതീരം ബാഗ്ലൂർ നോർത്ത്‌]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[പ്രിയ രാമൻ]] |- | 36. || 1996 || [[തൂവൽ കൊട്ടാരം]] || [[ജയറാം]], [[മഞ്ജു വാര്യർ]], [[സുകന്യ]] |- | 37. || rowspan="2" | 1997 || [[ഇരട്ടക്കുട്ടികളുടെ അച്ഛൻ]] || [[ജയറാം]], [[മഞ്ജു വാര്യർ]] |- | 38. || [[ഒരാൾ മാത്രം]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]] |- | 39. || 1999 || [[വീണ്ടും ചില വീട്ടുകാര്യങ്ങൾ]] || [[ജയറാം]], [[തിലകൻ]], [[സംയുക്ത വർമ്മ]] |- | 40. || 2000 || [[കൊച്ചു കൊച്ചു സന്തോഷങ്ങൾ]] || [[ജയറാം]] , [[ലക്ഷ്മി ഗോപാലസ്വാമി]] |- | 41 || 2001 || [[നരേന്ദ്രൻ മകൻ ജയകാന്തൻ വക]] || [[കുഞ്ചാക്കോ ബോബൻ]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[സംയുക്ത വർമ്മ]],[[അസിൻ]] |- | 42. || 2002 || [[യാത്രക്കാരുടെ ശ്രദ്ധയ്ക്ക്‌]] || [[ജയറാം]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[സൗന്ദര്യ]] |- | 43. || 2003 || [[മനസ്സിനക്കരെ]] || [[ജയറാം]], [[ഷീല]], [[നയൻ താര]], [[ഇന്നസെന്റ്‌]] |- | 44. || 2005 || [[അച്ചുവിന്റെ അമ്മ (മലയാളചലച്ചിത്രം)|അച്ചുവിന്റെ അമ്മ]] || [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]], [[മീരാ ജാസ്മിൻ]], [[സുനിൽ കുമാർ(നരേൻ)]],[[ഇന്നസെന്റ്]] |- | 45. || 2006 || [[രസതന്ത്രം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|രസതന്ത്രം]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[മീരാ ജാസ്മിൻ]], [[ഭരത് ഗോപി]],[[ഇന്നസെന്റ്]] |- | 46. || 2007 || [[വിനോദയാത്ര]] || [[ദിലീപ്‌]], [[മീരാ ജാസ്മിൻ]], [[മുകേഷ്‌]], [[ഇന്നസെന്റ്]] |- | 47. || 2008 || [[ഇന്നത്തെ ചിന്താവിഷയം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ഇന്നത്തെ ചിന്താവിഷയം]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[മീരാ ജാസ്മിൻ]], [[മുകേഷ് (നടൻ)|മുകേഷ്‌]], [[ഇന്നസെന്റ്]] |- | 48. || 2009 || [[ഭാഗ്യദേവത (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ഭാഗ്യദേവത]] || [[ജയറാം]], [[നരേൻ]], [[കനിഹ]], [[നെടുമുടി വേണു]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[കെ.പി.ഏ.സി.ലളിത]] |- | 49. || 2010 || [[കഥ തുടരുന്നു]] || [[ജയറാം]], [[മംത മോഹൻദാസ്]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[കെ.പി.ഏ.സി.ലളിത]] |- | 50 || 2011 || [[സ്നേഹവീട്]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[ഷീല]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[കെ.പി.ഏ.സി.ലളിത]] |- |51 || 2012 || [[പുതിയ തീരങ്ങൾ]] || [[നെടുമുടി വേണു]], [[നിവിൻ പോളി]], [[നമിത പ്രമോദ്]] |- |52 || 2013 || [[ഒരു ഇന്ത്യൻ പ്രണയകഥ]] || [[ഫഹദ് ഫാസിൽ]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[പ്രകാശ് ബാരെ]], [[അമലാ പോൾ]] |- |53 || 2015 || [[എന്നും എപ്പോഴും]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[മഞ്ജു വാര്യർ]] |- |54 || 2017 || [[ജോമോന്റെ സുവിശേഷങ്ങൾ]] || [[ദുൽഖർ സൽമാൻ|ദുൽഖർ]], [[മുകേഷ് (നടൻ)|മുകേഷ്]], [[അനുപമ പരമേശ്വരൻ|അനുപമ ]] |- |55 || 2018 || [[ഞാൻ പ്രകാശൻ]] || [[ഫഹദ് ഫാസിൽ]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[നിഖില വിമൽ ]], [[അഞ്ജു കുര്യൻ]] |- |56 || 2022 || [[മകൾ]] || [[ജയറാം]], [[മീരാ ജാസ്മിൻ]], [[ദേവിക സഞ്ജയ്|ദേവിക ]] |- |57 || 2025 || ഹൃദയപൂർവ്വം | [[മമ്മൂട്ടി]], [[]], [[]] |} === ഗാനരചയിതാവ്‌ === # പട്ടണത്തിൽ സുന്ദരൻ (2003) # [[വീണ്ടും ചില വീട്ടുകാര്യങ്ങൾ|വീണ്ടും ചില വീട്ടുകാര്യങ്ങൾ (1999)]] # [[തൂവൽ കൊട്ടാരം|തൂവൽകൊട്ടാരം (1996)]] # അസ്ത്രം (1983) # കുറുക്കന്റെ കല്യാണം (1982) # ആരതി (1981) # ഞാൻ എകനാണ്‌ #മണ്ടന്മാർ ലണ്ടനിൽ (1983) #സരിത (1977) === കഥകൾ === # [[ഇന്നത്തെ ചിന്താവിഷയം]] (2008) # [[രസതന്ത്രം (ചലച്ചിത്രം)|രസതന്ത്രം]] (2006) # [[ശ്രീധരന്റെ ഒന്നാം തിരുമുറിവ്|ശ്രീധരന്റെ ഒന്നാം തിരുമുറിവ്‌]] (1987) # [[സന്മനസ്സുള്ളവർക്ക്‌ സമാധാനം]] (1986) === സഹസംവിധായകൻ === # ആരതി (1981) (സംവിധായകൻ :പി. ചന്ദ്രകുമാർ) # അധികാരം (1980) (സംവിധായകൻ :പി. ചന്ദ്രകുമാർ) # അഗ്നി പർവ്വതം (1979)(സംവിധായകൻ :പി. ചന്ദ്രകുമാർ) == കുടുംബം == ഭാര്യ: നിർമ്മല സത്യൻ<br /> മക്കൾ: അരുൺ, അഖിൽ, അനൂപ്‌ == അവലംബം == സത്യൻ അന്തിക്കാട് [http://www.imdb.com/name/nm0030791/] {{Filmfare Award Best Malayalam Director}} [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച തിരക്കഥാകൃത്തിനുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച കഥയ്ക്കുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഗാനരചയിതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂരിൽ നിന്നുള്ള ചലച്ചിത്രപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:1954-ൽ ജനിച്ചവർ]] hx2c5hbqh4gtv1dlcx3y7f9ehhcyikz 4614241 4614240 2026-04-19T13:13:37Z Altocar 2020 144384 4614241 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sathyan Anthikkad}} {{Infobox actor | name = സത്യൻ അന്തിക്കാട് | image = <!--Sathyan_anthikkad.jpg--> | caption = | birthname = | birth_date = {{birth date and age|1954|11|3}} | birth_place = [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | othername = | occupation = സം‌വി‌ധായകൻ, തിരക്കഥാകൃത്ത്, ഗാനരചയിതാവ് | yearsactive = 1982 - ഇപ്പോഴും | spouse = നിർമ്മല | partner = | children = അരുൺ,അഖിൽ,അനൂപ് | parents = എം.വി.കൃഷ്ണൻ, എം.കെ.കല്യാണി | influences = | influenced = | website = | imdb_id = 0030791 | academyawards = | afiawards = | arielaward = | baftaawards = | cesarawards = | emmyawards = | filmfareawards = | geminiawards = | goldenglobeawards = | goldenraspberryawards = | goyaawards = | grammyawards = | iftaawards = | laurenceolivierawards = | naacpimageawards = | nationalfilmawards = | sagawards = | tonyawards = | awards = }} <!--[[Image:Satyananthikad.jpg|thumb|200px|right|സത്യൻ അന്തിക്കാട്]]--> [[മലയാളചലച്ചിത്രം|മലയാളചലച്ചിത്ര]] സംവിധായകൻ. ജീവിതഗന്ധിയായ ഒട്ടേറെ ചിത്രങ്ങൾ [[ചലച്ചിത്രസംവിധായകൻ|സംവിധാനം]] ചെയ്തു. [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ]] [[അന്തിക്കാട്]] ആണ് സ്വദേശം. മലയാളികളെ ചിരിപ്പിക്കുകയും, ചിന്തിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സംവിധായകനാണ് '''സത്യൻ അന്തിക്കാട്'''. ജീവിതത്തിലെ പല വിഷമഘട്ടങ്ങളേയും നർമ്മത്തിലൂടെ അവതരിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്, കൂടാതെ സത്യൻ അന്തിക്കാട് തന്റെ ഒരോ സിനിമയിലൂടെയും ഓരോ സന്ദേശവും മലയാളികൾക്കായി പകർന്നു നൽകുന്നു. 1986- ടി പി ബാലഗോപാലൻ എം എ എന്ന സിനിമയിലൂടെയാണ് ശ്രീനിവാസൻ തിരക്കഥാകൃത്ത് എന്ന നിലയിൽസത്യൻ അന്തിക്കാടൈനോട് ഒന്നിയ്ക്കുന്നത്. പിന്നീട് [[സന്മനസ്സുള്ളവർക്ക്‌ സമാധാനം]], [[നാടോടിക്കാറ്റ്]], [[പട്ടണപ്രവേശം]]... എന്നിങ്ങനെ നിരവധി സൂപ്പർഹിറ്റുകൾ ഈ കൂട്ടുകെട്ടിൽ ഉണ്ടായി. [[ഇന്നസെന്റ്]], [[നെടുമുടി വേണു|നെടുമുടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[കെപിഎസി ലളിത]] , [[ഒടുവിൽ ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]] , [[മാമുക്കോയ]] , [[ശങ്കരാടി]] തുടങ്ങിയവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമകളിലെ സ്ഥിരം അഭിനേതാക്കൾ ആയിരുന്നു. [[മോഹൻലാൽ]], [[ജയറാം]] എന്നിവരാണ് അധികം ചിത്രങ്ങളിൽ നായകനായിട്ടുള്ളത്<ref>https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/12/22/sathyan-anthikad-cinematic-family.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/08/27/mohanlal-sathyan-anthikad-hridayapoorvam-onam-release.html</ref> == ചലച്ചിത്രലോകത്തിൽ == 1954 [[നവംബർ 3]]-ന്‌ കേരളത്തിലെ [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ]] അന്തിക്കാട്‌ ഗ്രാമത്തിൽ ജനിച്ചു. 1973-ൽ രേഖ സിനി ആർട്സിന്റെ സഹസംവിധായകനായി അദ്ദേഹം മലയാള സിനിമയിൽ എത്തി. സ്വതന്ത്ര സംവിധായകനാകുന്നത് 1981-ൽ [[ചമയം (ചലച്ചിത്രം)|ചമയം]] എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ്. എന്നാൽ ആ സിനിമ ആ സിനിമ റിലീസായില്ലഒരു മികച്ച ഗാനരചയിതാവ്‌ എന്ന നിലയിലായിരുന്നു അദ്ദേഹം പ്രശസ്തനായത്‌. ഇപ്പോൾ അദ്ദേഹം സ്വതന്ത്ര സംവിധാനത്തോടൊപ്പം ഗാനരചനയും നിർവഹിച്ചു പോരുന്നു. അമ്പതാമത്തെ ചിത്രം ''കഥ തുടരുന്നു'' ആയിരുന്നു. === ചലച്ചിത്രങ്ങൾ === {| class="wikitable sortable" ! ക്ര. നം !! വർഷം !! ചിത്രം !! അഭിനേതാക്കൾ |- | 1. || rowspan="1" | [[1982]] || [[കുറുക്കന്റെ കല്യാണം]] || [[സുകുമാരൻ]], [[ജഗതി]], [[മാധവി]], [[മോഹൻലാൽ]] |- | 2. || rowspan="2" | 1983 || [[കിന്നാരം]] || [[സുകുമാരൻ]], [[നെടുമുടി വേണു]], [[പൂർണ്ണിമ ജയറാം]], [[മമ്മൂട്ടി]] (അതിഥിതാരം) |- | 3. || [[മണ്ടന്മാർ ലണ്ടനിൽ]] || [[സുകുമാരൻ]], [[നെടുമുടി വേണു]], [[ജലജ]] |- | 4. || rowspan="4" | 1984 || [[വെറുതെ ഒരു പിണക്കം]] || [[നെടുമുടി വേണു]], [[പൂർണ്ണിമ ജയറാം]] |- | 5. || [[അപ്പുണ്ണി]] || [[നെടുമുടി വേണു]], [[ഭരത് ഗോപി]], [[മോഹൻലാൽ]], [[മേനക]] |- | 6. || [[കളിയിൽ അൽപ്പം കാര്യം]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[റഹ്‌മാൻ]], [[ജഗതി ശ്രീകുമാർ]], [[ലിസി]] |- | 7. || [[അടുത്തടുത്‌(ചലച്ചിത്രം)|അടുത്തത്]] || [[റഹ്‌മാൻ]], [[മോഹൻലാൽ]] |- | 8. || rowspan="2" | 1985 || [[അദ്ധ്യായം ഒന്നു മുതൽ]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[മാധവി]] |- | 9. || [[ഗായത്രിദേവി എന്റെ അമ്മ]] || [[ഭരത് ഗോപി]], [[റഹ്‌മാൻ]], [[സീമ]] |- | 10. || rowspan="4" | 1986 || [[പപ്പൻ പ്രിയപ്പെട്ട പപ്പൻ]] || [[റഹ്‌മാൻ (ചലച്ചിത്രനടൻ)|റഹ്‌മാൻ]], [[മോഹൻലാൽ]], [[ലിസി]] |- | 11. ||[[ടി.പി. ബാലഗോപാലൻ എം.എ.]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[ശോഭന]] |- | 12. || [[ഗാന്ധിനഗർ 2nd സ്ടീറ്റ് (ചലച്ചിത്രം)|ഗാന്ധിനഗർ 2nd സ്ട്രീറ്റ്‌]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[മമ്മൂട്ടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[കാർത്തിക (നടി)|കാർത്തിക]] |- | 13. || [[സന്മനസ്സുള്ളവർക്ക്‌ സമാധാനം]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[കാർത്തിക (നടി)|കാർത്തിക]] |- | 14. || rowspan="2" | 1987 || [[ശ്രീധരന്റെ ഒന്നാം തിരുമുറിവ്]]|| [[മമ്മൂട്ടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[നീന കുറുപ്പ്|നീന കുറുപ്പ്‌]] |- | 15. || [[നാടോടിക്കാറ്റ് (മലയാളചലച്ചിത്രം)|നാടോടിക്കാറ്റ്]] || [[മോഹൻലാൽ]],[[ശ്രീനിവാസൻ]], [[തിലകൻ]], [[ശോഭന]],[[ഇന്നസെന്റ്]] |- | 16. || rowspan="3" | 1988 || [[കുടുംബപുരാണം]] || [[ബാലചന്ദ്രമേനോൻ]], [[തിലകൻ]], [[അംബിക (നടി)|അംബിക]] |- | 17. || [[പട്ടണപ്രവേശം]] || [[മോഹൻലാൽ]],[[ശ്രീനിവാസൻ]], [[കരമന ജനാർദ്ദനൻ നായർ|കരമന]], [[തിലകൻ]], [[അംബിക (നടി)|അംബിക]] |- | 18. || [[പൊന്മുട്ടയിടുന്ന താറാവ്‌]] || [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ജയറാം]], [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]] |- | 19. || rowspan="4" | 1989 || [[ലാൽ അമേരിക്കയിൽ]] || [[പ്രേംനസീർ]], [[മോഹൻലാൽ]] |- | 20. || [[വരവേൽപ്പ്|വരവേൽപ്പ്‌]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[മാമുക്കോയ]], [[രേവതി (നടി)|രേവതി]] |- | 21. || [[അർത്ഥം (ചലച്ചിത്രം)|അർത്ഥം]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ജയറാം]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[പാർവ്വതി (നടി)|പാർവതി]] |- | 22. || [[മഴവിൽക്കാവടി]] || [[ജയറാം]], [[ഇന്നസെന്റ്‌]], [[സിത്താര (ചലച്ചിത്രനടി)|സിത്താര]], [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]] |- | 23. || rowspan="3" | 1990 || [[സസ്നേഹം]] || [[ബാലചന്ദ്രമേനോൻ]] , [[ശോഭന]] |- | 24. || [[കളിക്കളം]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ശോഭന]] |- | 25. || [[തലയണമന്ത്രം]] || [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ജയറാം]], [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]] |- | 26. || rowspan="3" | 1991 || [[എന്നും നന്മകൾ ]] || [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ജയറാം]], [[ശാന്തി കൃഷ്ണ|ശാന്തികൃഷ്‌ണ]] |- | 27. || [[കനൽക്കാറ്റ്]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]], [[ജയറാം]] (അതിഥി) |- | 28. || [[സന്ദേശം]] || [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ജയറാം]], [[തിലകൻ]], [[ശങ്കരാടി]], [[മാമുക്കോയ]], [[സിദ്ദിഖ് (നടൻ)|സിദ്ദിഖ്‌]] |- | 29. || rowspan="2" | 1992 || [[മൈ ഡിയർ മുത്തച്ഛൻ]] || [[തിലകൻ]] ,[[ജയറാം]], [[ശ്രീനിവാസൻ]] |- | 30. || [[സ്നേഹസാഗരം]] || [[മുരളി]], [[മനോജ് കെ. ജയൻ|മനോജ്‌ കെ. ജയൻ]], [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]] |- | 31. || rowspan="2" | 1993 || [[സമൂഹം(ചലച്ചിത്രം)|സമൂഹം]] || [[സുഹാസിനി]] ,[[സുരേഷ്‌ ഗോപി]], [[മനോജ് കെ. ജയൻ|മനോജ്‌ കെ. ജയൻ]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ഉണ്ണി ശിവപാൽ]] |- | 32. || [[ഗോളാന്തര വാർത്ത]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ശോഭന]] |- | 33. || rowspan="2" | 1994 || [[സന്താനഗോപാലം (ചലച്ചിത്രം) |സന്താനഗോപാലം]] || [[ബാലചന്ദ്രമേനോൻ]], [[തിലകൻ]] |- | 34. || [[പിൻഗാമി]] || [[മോഹൻലാൽ]],[[തിലകൻ]], [[സുകുമാരൻ]], [[കനക]] |- | 35. || 1995 || [[നം1 സ്നേഹതീരം ബാഗ്ലൂർ നോർത്ത്‌]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[പ്രിയ രാമൻ]] |- | 36. || 1996 || [[തൂവൽ കൊട്ടാരം]] || [[ജയറാം]], [[മഞ്ജു വാര്യർ]], [[സുകന്യ]] |- | 37. || rowspan="2" | 1997 || [[ഇരട്ടക്കുട്ടികളുടെ അച്ഛൻ]] || [[ജയറാം]], [[മഞ്ജു വാര്യർ]] |- | 38. || [[ഒരാൾ മാത്രം]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]] |- | 39. || 1999 || [[വീണ്ടും ചില വീട്ടുകാര്യങ്ങൾ]] || [[ജയറാം]], [[തിലകൻ]], [[സംയുക്ത വർമ്മ]] |- | 40. || 2000 || [[കൊച്ചു കൊച്ചു സന്തോഷങ്ങൾ]] || [[ജയറാം]] , [[ലക്ഷ്മി ഗോപാലസ്വാമി]] |- | 41 || 2001 || [[നരേന്ദ്രൻ മകൻ ജയകാന്തൻ വക]] || [[കുഞ്ചാക്കോ ബോബൻ]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[സംയുക്ത വർമ്മ]],[[അസിൻ]] |- | 42. || 2002 || [[യാത്രക്കാരുടെ ശ്രദ്ധയ്ക്ക്‌]] || [[ജയറാം]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[സൗന്ദര്യ]] |- | 43. || 2003 || [[മനസ്സിനക്കരെ]] || [[ജയറാം]], [[ഷീല]], [[നയൻ താര]], [[ഇന്നസെന്റ്‌]] |- | 44. || 2005 || [[അച്ചുവിന്റെ അമ്മ (മലയാളചലച്ചിത്രം)|അച്ചുവിന്റെ അമ്മ]] || [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]], [[മീരാ ജാസ്മിൻ]], [[സുനിൽ കുമാർ(നരേൻ)]],[[ഇന്നസെന്റ്]] |- | 45. || 2006 || [[രസതന്ത്രം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|രസതന്ത്രം]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[മീരാ ജാസ്മിൻ]], [[ഭരത് ഗോപി]],[[ഇന്നസെന്റ്]] |- | 46. || 2007 || [[വിനോദയാത്ര]] || [[ദിലീപ്‌]], [[മീരാ ജാസ്മിൻ]], [[മുകേഷ്‌]], [[ഇന്നസെന്റ്]] |- | 47. || 2008 || [[ഇന്നത്തെ ചിന്താവിഷയം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ഇന്നത്തെ ചിന്താവിഷയം]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[മീരാ ജാസ്മിൻ]], [[മുകേഷ് (നടൻ)|മുകേഷ്‌]], [[ഇന്നസെന്റ്]] |- | 48. || 2009 || [[ഭാഗ്യദേവത (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ഭാഗ്യദേവത]] || [[ജയറാം]], [[നരേൻ]], [[കനിഹ]], [[നെടുമുടി വേണു]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[കെ.പി.ഏ.സി.ലളിത]] |- | 49. || 2010 || [[കഥ തുടരുന്നു]] || [[ജയറാം]], [[മംത മോഹൻദാസ്]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[കെ.പി.ഏ.സി.ലളിത]] |- | 50 || 2011 || [[സ്നേഹവീട്]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[ഷീല]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[കെ.പി.ഏ.സി.ലളിത]] |- |51 || 2012 || [[പുതിയ തീരങ്ങൾ]] || [[നെടുമുടി വേണു]], [[നിവിൻ പോളി]], [[നമിത പ്രമോദ്]] |- |52 || 2013 || [[ഒരു ഇന്ത്യൻ പ്രണയകഥ]] || [[ഫഹദ് ഫാസിൽ]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[പ്രകാശ് ബാരെ]], [[അമലാ പോൾ]] |- |53 || 2015 || [[എന്നും എപ്പോഴും]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[മഞ്ജു വാര്യർ]] |- |54 || 2017 || [[ജോമോന്റെ സുവിശേഷങ്ങൾ]] || [[ദുൽഖർ സൽമാൻ|ദുൽഖർ]], [[മുകേഷ് (നടൻ)|മുകേഷ്]], [[അനുപമ പരമേശ്വരൻ|അനുപമ ]] |- |55 || 2018 || [[ഞാൻ പ്രകാശൻ]] || [[ഫഹദ് ഫാസിൽ]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[നിഖില വിമൽ ]], [[അഞ്ജു കുര്യൻ]] |- |56 || 2022 || [[മകൾ]] || [[ജയറാം]], [[മീരാ ജാസ്മിൻ]], [[ദേവിക സഞ്ജയ്|ദേവിക ]] |- |57 || 2025 || ഹൃദയപൂർവ്വം | [[മമ്മൂട്ടി]], [[]], [[]] |} === ഗാനരചയിതാവ്‌ === # പട്ടണത്തിൽ സുന്ദരൻ (2003) # [[വീണ്ടും ചില വീട്ടുകാര്യങ്ങൾ|വീണ്ടും ചില വീട്ടുകാര്യങ്ങൾ (1999)]] # [[തൂവൽ കൊട്ടാരം|തൂവൽകൊട്ടാരം (1996)]] # അസ്ത്രം (1983) # കുറുക്കന്റെ കല്യാണം (1982) # ആരതി (1981) # ഞാൻ എകനാണ്‌ #മണ്ടന്മാർ ലണ്ടനിൽ (1983) #സരിത (1977) === കഥകൾ === # [[ഇന്നത്തെ ചിന്താവിഷയം]] (2008) # [[രസതന്ത്രം (ചലച്ചിത്രം)|രസതന്ത്രം]] (2006) # [[ശ്രീധരന്റെ ഒന്നാം തിരുമുറിവ്|ശ്രീധരന്റെ ഒന്നാം തിരുമുറിവ്‌]] (1987) # [[സന്മനസ്സുള്ളവർക്ക്‌ സമാധാനം]] (1986) === സഹസംവിധായകൻ === # ആരതി (1981) (സംവിധായകൻ :പി. ചന്ദ്രകുമാർ) # അധികാരം (1980) (സംവിധായകൻ :പി. ചന്ദ്രകുമാർ) # അഗ്നി പർവ്വതം (1979)(സംവിധായകൻ :പി. ചന്ദ്രകുമാർ) == കുടുംബം == ഭാര്യ: നിർമ്മല സത്യൻ<br /> മക്കൾ: അരുൺ, അഖിൽ, അനൂപ്‌ == അവലംബം == സത്യൻ അന്തിക്കാട് [http://www.imdb.com/name/nm0030791/] {{Filmfare Award Best Malayalam Director}} [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച തിരക്കഥാകൃത്തിനുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച കഥയ്ക്കുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഗാനരചയിതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂരിൽ നിന്നുള്ള ചലച്ചിത്രപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:1954-ൽ ജനിച്ചവർ]] cvt5lhkb5rj60wt9nko0tlflrfyi6f0 4614242 4614241 2026-04-19T13:16:49Z Altocar 2020 144384 4614242 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sathyan Anthikkad}} {{Infobox actor | name = സത്യൻ അന്തിക്കാട് | image = <!--Sathyan_anthikkad.jpg--> | caption = | birthname = | birth_date = {{birth date and age|1954|11|3}} | birth_place = [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | othername = | occupation = സം‌വി‌ധായകൻ, തിരക്കഥാകൃത്ത്, ഗാനരചയിതാവ് | yearsactive = 1982 - ഇപ്പോഴും | spouse = നിർമ്മല | partner = | children = അരുൺ,അഖിൽ,അനൂപ് | parents = എം.വി.കൃഷ്ണൻ, എം.കെ.കല്യാണി | influences = | influenced = | website = | imdb_id = 0030791 | academyawards = | afiawards = | arielaward = | baftaawards = | cesarawards = | emmyawards = | filmfareawards = | geminiawards = | goldenglobeawards = | goldenraspberryawards = | goyaawards = | grammyawards = | iftaawards = | laurenceolivierawards = | naacpimageawards = | nationalfilmawards = | sagawards = | tonyawards = | awards = }} <!--[[Image:Satyananthikad.jpg|thumb|200px|right|സത്യൻ അന്തിക്കാട്]]--> [[മലയാളചലച്ചിത്രം|മലയാളചലച്ചിത്ര]] സംവിധായകൻ. ജീവിതഗന്ധിയായ ഒട്ടേറെ ചിത്രങ്ങൾ [[ചലച്ചിത്രസംവിധായകൻ|സംവിധാനം]] ചെയ്തു. [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ]] [[അന്തിക്കാട്]] ആണ് സ്വദേശം. മലയാളികളെ ചിരിപ്പിക്കുകയും, ചിന്തിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സംവിധായകനാണ് '''സത്യൻ അന്തിക്കാട്'''. ജീവിതത്തിലെ പല വിഷമഘട്ടങ്ങളേയും നർമ്മത്തിലൂടെ അവതരിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്, കൂടാതെ സത്യൻ അന്തിക്കാട് തന്റെ ഒരോ സിനിമയിലൂടെയും ഓരോ സന്ദേശവും മലയാളികൾക്കായി പകർന്നു നൽകുന്നു. 1986- ടി പി ബാലഗോപാലൻ എം എ എന്ന സിനിമയിലൂടെയാണ് ശ്രീനിവാസൻ തിരക്കഥാകൃത്ത് എന്ന നിലയിൽസത്യൻ അന്തിക്കാടൈനോട് ഒന്നിയ്ക്കുന്നത്. പിന്നീട് [[സന്മനസ്സുള്ളവർക്ക്‌ സമാധാനം]], [[നാടോടിക്കാറ്റ്]], [[പട്ടണപ്രവേശം]]... എന്നിങ്ങനെ നിരവധി സൂപ്പർഹിറ്റുകൾ ഈ കൂട്ടുകെട്ടിൽ ഉണ്ടായി. [[ഇന്നസെന്റ്]], [[നെടുമുടി വേണു|നെടുമുടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[കെപിഎസി ലളിത]] , [[ഒടുവിൽ ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]] , [[മാമുക്കോയ]] , [[ശങ്കരാടി]] തുടങ്ങിയവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമകളിലെ സ്ഥിരം അഭിനേതാക്കൾ ആയിരുന്നു. [[മോഹൻലാൽ]], [[ജയറാം]] എന്നിവരാണ് അധികം ചിത്രങ്ങളിൽ നായകനായിട്ടുള്ളത്<ref>https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/12/22/sathyan-anthikad-cinematic-family.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/08/27/mohanlal-sathyan-anthikad-hridayapoorvam-onam-release.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2026/03/13/sandesham-classic-malayalam-movie-analysis.html</ref> == ചലച്ചിത്രലോകത്തിൽ == 1954 [[നവംബർ 3]]-ന്‌ കേരളത്തിലെ [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ]] അന്തിക്കാട്‌ ഗ്രാമത്തിൽ ജനിച്ചു. 1973-ൽ രേഖ സിനി ആർട്സിന്റെ സഹസംവിധായകനായി അദ്ദേഹം മലയാള സിനിമയിൽ എത്തി. സ്വതന്ത്ര സംവിധായകനാകുന്നത് 1981-ൽ [[ചമയം (ചലച്ചിത്രം)|ചമയം]] എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ്. എന്നാൽ ആ സിനിമ ആ സിനിമ റിലീസായില്ലഒരു മികച്ച ഗാനരചയിതാവ്‌ എന്ന നിലയിലായിരുന്നു അദ്ദേഹം പ്രശസ്തനായത്‌. ഇപ്പോൾ അദ്ദേഹം സ്വതന്ത്ര സംവിധാനത്തോടൊപ്പം ഗാനരചനയും നിർവഹിച്ചു പോരുന്നു. അമ്പതാമത്തെ ചിത്രം ''കഥ തുടരുന്നു'' ആയിരുന്നു. === ചലച്ചിത്രങ്ങൾ === {| class="wikitable sortable" ! ക്ര. നം !! വർഷം !! ചിത്രം !! അഭിനേതാക്കൾ |- | 1. || rowspan="1" | [[1982]] || [[കുറുക്കന്റെ കല്യാണം]] || [[സുകുമാരൻ]], [[ജഗതി]], [[മാധവി]], [[മോഹൻലാൽ]] |- | 2. || rowspan="2" | 1983 || [[കിന്നാരം]] || [[സുകുമാരൻ]], [[നെടുമുടി വേണു]], [[പൂർണ്ണിമ ജയറാം]], [[മമ്മൂട്ടി]] (അതിഥിതാരം) |- | 3. || [[മണ്ടന്മാർ ലണ്ടനിൽ]] || [[സുകുമാരൻ]], [[നെടുമുടി വേണു]], [[ജലജ]] |- | 4. || rowspan="4" | 1984 || [[വെറുതെ ഒരു പിണക്കം]] || [[നെടുമുടി വേണു]], [[പൂർണ്ണിമ ജയറാം]] |- | 5. || [[അപ്പുണ്ണി]] || [[നെടുമുടി വേണു]], [[ഭരത് ഗോപി]], [[മോഹൻലാൽ]], [[മേനക]] |- | 6. || [[കളിയിൽ അൽപ്പം കാര്യം]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[റഹ്‌മാൻ]], [[ജഗതി ശ്രീകുമാർ]], [[ലിസി]] |- | 7. || [[അടുത്തടുത്‌(ചലച്ചിത്രം)|അടുത്തത്]] || [[റഹ്‌മാൻ]], [[മോഹൻലാൽ]] |- | 8. || rowspan="2" | 1985 || [[അദ്ധ്യായം ഒന്നു മുതൽ]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[മാധവി]] |- | 9. || [[ഗായത്രിദേവി എന്റെ അമ്മ]] || [[ഭരത് ഗോപി]], [[റഹ്‌മാൻ]], [[സീമ]] |- | 10. || rowspan="4" | 1986 || [[പപ്പൻ പ്രിയപ്പെട്ട പപ്പൻ]] || [[റഹ്‌മാൻ (ചലച്ചിത്രനടൻ)|റഹ്‌മാൻ]], [[മോഹൻലാൽ]], [[ലിസി]] |- | 11. ||[[ടി.പി. ബാലഗോപാലൻ എം.എ.]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[ശോഭന]] |- | 12. || [[ഗാന്ധിനഗർ 2nd സ്ടീറ്റ് (ചലച്ചിത്രം)|ഗാന്ധിനഗർ 2nd സ്ട്രീറ്റ്‌]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[മമ്മൂട്ടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[കാർത്തിക (നടി)|കാർത്തിക]] |- | 13. || [[സന്മനസ്സുള്ളവർക്ക്‌ സമാധാനം]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[കാർത്തിക (നടി)|കാർത്തിക]] |- | 14. || rowspan="2" | 1987 || [[ശ്രീധരന്റെ ഒന്നാം തിരുമുറിവ്]]|| [[മമ്മൂട്ടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[നീന കുറുപ്പ്|നീന കുറുപ്പ്‌]] |- | 15. || [[നാടോടിക്കാറ്റ് (മലയാളചലച്ചിത്രം)|നാടോടിക്കാറ്റ്]] || [[മോഹൻലാൽ]],[[ശ്രീനിവാസൻ]], [[തിലകൻ]], [[ശോഭന]],[[ഇന്നസെന്റ്]] |- | 16. || rowspan="3" | 1988 || [[കുടുംബപുരാണം]] || [[ബാലചന്ദ്രമേനോൻ]], [[തിലകൻ]], [[അംബിക (നടി)|അംബിക]] |- | 17. || [[പട്ടണപ്രവേശം]] || [[മോഹൻലാൽ]],[[ശ്രീനിവാസൻ]], [[കരമന ജനാർദ്ദനൻ നായർ|കരമന]], [[തിലകൻ]], [[അംബിക (നടി)|അംബിക]] |- | 18. || [[പൊന്മുട്ടയിടുന്ന താറാവ്‌]] || [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ജയറാം]], [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]] |- | 19. || rowspan="4" | 1989 || [[ലാൽ അമേരിക്കയിൽ]] || [[പ്രേംനസീർ]], [[മോഹൻലാൽ]] |- | 20. || [[വരവേൽപ്പ്|വരവേൽപ്പ്‌]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[മാമുക്കോയ]], [[രേവതി (നടി)|രേവതി]] |- | 21. || [[അർത്ഥം (ചലച്ചിത്രം)|അർത്ഥം]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ജയറാം]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[പാർവ്വതി (നടി)|പാർവതി]] |- | 22. || [[മഴവിൽക്കാവടി]] || [[ജയറാം]], [[ഇന്നസെന്റ്‌]], [[സിത്താര (ചലച്ചിത്രനടി)|സിത്താര]], [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]] |- | 23. || rowspan="3" | 1990 || [[സസ്നേഹം]] || [[ബാലചന്ദ്രമേനോൻ]] , [[ശോഭന]] |- | 24. || [[കളിക്കളം]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ശോഭന]] |- | 25. || [[തലയണമന്ത്രം]] || [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ജയറാം]], [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]] |- | 26. || rowspan="3" | 1991 || [[എന്നും നന്മകൾ ]] || [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ജയറാം]], [[ശാന്തി കൃഷ്ണ|ശാന്തികൃഷ്‌ണ]] |- | 27. || [[കനൽക്കാറ്റ്]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]], [[ജയറാം]] (അതിഥി) |- | 28. || [[സന്ദേശം]] || [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ജയറാം]], [[തിലകൻ]], [[ശങ്കരാടി]], [[മാമുക്കോയ]], [[സിദ്ദിഖ് (നടൻ)|സിദ്ദിഖ്‌]] |- | 29. || rowspan="2" | 1992 || [[മൈ ഡിയർ മുത്തച്ഛൻ]] || [[തിലകൻ]] ,[[ജയറാം]], [[ശ്രീനിവാസൻ]] |- | 30. || [[സ്നേഹസാഗരം]] || [[മുരളി]], [[മനോജ് കെ. ജയൻ|മനോജ്‌ കെ. ജയൻ]], [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]] |- | 31. || rowspan="2" | 1993 || [[സമൂഹം(ചലച്ചിത്രം)|സമൂഹം]] || [[സുഹാസിനി]] ,[[സുരേഷ്‌ ഗോപി]], [[മനോജ് കെ. ജയൻ|മനോജ്‌ കെ. ജയൻ]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ഉണ്ണി ശിവപാൽ]] |- | 32. || [[ഗോളാന്തര വാർത്ത]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ശോഭന]] |- | 33. || rowspan="2" | 1994 || [[സന്താനഗോപാലം (ചലച്ചിത്രം) |സന്താനഗോപാലം]] || [[ബാലചന്ദ്രമേനോൻ]], [[തിലകൻ]] |- | 34. || [[പിൻഗാമി]] || [[മോഹൻലാൽ]],[[തിലകൻ]], [[സുകുമാരൻ]], [[കനക]] |- | 35. || 1995 || [[നം1 സ്നേഹതീരം ബാഗ്ലൂർ നോർത്ത്‌]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[പ്രിയ രാമൻ]] |- | 36. || 1996 || [[തൂവൽ കൊട്ടാരം]] || [[ജയറാം]], [[മഞ്ജു വാര്യർ]], [[സുകന്യ]] |- | 37. || rowspan="2" | 1997 || [[ഇരട്ടക്കുട്ടികളുടെ അച്ഛൻ]] || [[ജയറാം]], [[മഞ്ജു വാര്യർ]] |- | 38. || [[ഒരാൾ മാത്രം]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]] |- | 39. || 1999 || [[വീണ്ടും ചില വീട്ടുകാര്യങ്ങൾ]] || [[ജയറാം]], [[തിലകൻ]], [[സംയുക്ത വർമ്മ]] |- | 40. || 2000 || [[കൊച്ചു കൊച്ചു സന്തോഷങ്ങൾ]] || [[ജയറാം]] , [[ലക്ഷ്മി ഗോപാലസ്വാമി]] |- | 41 || 2001 || [[നരേന്ദ്രൻ മകൻ ജയകാന്തൻ വക]] || [[കുഞ്ചാക്കോ ബോബൻ]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[സംയുക്ത വർമ്മ]],[[അസിൻ]] |- | 42. || 2002 || [[യാത്രക്കാരുടെ ശ്രദ്ധയ്ക്ക്‌]] || [[ജയറാം]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[സൗന്ദര്യ]] |- | 43. || 2003 || [[മനസ്സിനക്കരെ]] || [[ജയറാം]], [[ഷീല]], [[നയൻ താര]], [[ഇന്നസെന്റ്‌]] |- | 44. || 2005 || [[അച്ചുവിന്റെ അമ്മ (മലയാളചലച്ചിത്രം)|അച്ചുവിന്റെ അമ്മ]] || [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]], [[മീരാ ജാസ്മിൻ]], [[സുനിൽ കുമാർ(നരേൻ)]],[[ഇന്നസെന്റ്]] |- | 45. || 2006 || [[രസതന്ത്രം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|രസതന്ത്രം]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[മീരാ ജാസ്മിൻ]], [[ഭരത് ഗോപി]],[[ഇന്നസെന്റ്]] |- | 46. || 2007 || [[വിനോദയാത്ര]] || [[ദിലീപ്‌]], [[മീരാ ജാസ്മിൻ]], [[മുകേഷ്‌]], [[ഇന്നസെന്റ്]] |- | 47. || 2008 || [[ഇന്നത്തെ ചിന്താവിഷയം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ഇന്നത്തെ ചിന്താവിഷയം]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[മീരാ ജാസ്മിൻ]], [[മുകേഷ് (നടൻ)|മുകേഷ്‌]], [[ഇന്നസെന്റ്]] |- | 48. || 2009 || [[ഭാഗ്യദേവത (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ഭാഗ്യദേവത]] || [[ജയറാം]], [[നരേൻ]], [[കനിഹ]], [[നെടുമുടി വേണു]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[കെ.പി.ഏ.സി.ലളിത]] |- | 49. || 2010 || [[കഥ തുടരുന്നു]] || [[ജയറാം]], [[മംത മോഹൻദാസ്]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[കെ.പി.ഏ.സി.ലളിത]] |- | 50 || 2011 || [[സ്നേഹവീട്]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[ഷീല]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[കെ.പി.ഏ.സി.ലളിത]] |- |51 || 2012 || [[പുതിയ തീരങ്ങൾ]] || [[നെടുമുടി വേണു]], [[നിവിൻ പോളി]], [[നമിത പ്രമോദ്]] |- |52 || 2013 || [[ഒരു ഇന്ത്യൻ പ്രണയകഥ]] || [[ഫഹദ് ഫാസിൽ]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[പ്രകാശ് ബാരെ]], [[അമലാ പോൾ]] |- |53 || 2015 || [[എന്നും എപ്പോഴും]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[മഞ്ജു വാര്യർ]] |- |54 || 2017 || [[ജോമോന്റെ സുവിശേഷങ്ങൾ]] || [[ദുൽഖർ സൽമാൻ|ദുൽഖർ]], [[മുകേഷ് (നടൻ)|മുകേഷ്]], [[അനുപമ പരമേശ്വരൻ|അനുപമ ]] |- |55 || 2018 || [[ഞാൻ പ്രകാശൻ]] || [[ഫഹദ് ഫാസിൽ]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[നിഖില വിമൽ ]], [[അഞ്ജു കുര്യൻ]] |- |56 || 2022 || [[മകൾ]] || [[ജയറാം]], [[മീരാ ജാസ്മിൻ]], [[ദേവിക സഞ്ജയ്|ദേവിക ]] |- |57 || 2025 || ഹൃദയപൂർവ്വം | [[മമ്മൂട്ടി]], [[]], [[]] |} === ഗാനരചയിതാവ്‌ === # പട്ടണത്തിൽ സുന്ദരൻ (2003) # [[വീണ്ടും ചില വീട്ടുകാര്യങ്ങൾ|വീണ്ടും ചില വീട്ടുകാര്യങ്ങൾ (1999)]] # [[തൂവൽ കൊട്ടാരം|തൂവൽകൊട്ടാരം (1996)]] # അസ്ത്രം (1983) # കുറുക്കന്റെ കല്യാണം (1982) # ആരതി (1981) # ഞാൻ എകനാണ്‌ #മണ്ടന്മാർ ലണ്ടനിൽ (1983) #സരിത (1977) === കഥകൾ === # [[ഇന്നത്തെ ചിന്താവിഷയം]] (2008) # [[രസതന്ത്രം (ചലച്ചിത്രം)|രസതന്ത്രം]] (2006) # [[ശ്രീധരന്റെ ഒന്നാം തിരുമുറിവ്|ശ്രീധരന്റെ ഒന്നാം തിരുമുറിവ്‌]] (1987) # [[സന്മനസ്സുള്ളവർക്ക്‌ സമാധാനം]] (1986) === സഹസംവിധായകൻ === # ആരതി (1981) (സംവിധായകൻ :പി. ചന്ദ്രകുമാർ) # അധികാരം (1980) (സംവിധായകൻ :പി. ചന്ദ്രകുമാർ) # അഗ്നി പർവ്വതം (1979)(സംവിധായകൻ :പി. ചന്ദ്രകുമാർ) == കുടുംബം == ഭാര്യ: നിർമ്മല സത്യൻ<br /> മക്കൾ: അരുൺ, അഖിൽ, അനൂപ്‌ == അവലംബം == സത്യൻ അന്തിക്കാട് [http://www.imdb.com/name/nm0030791/] {{Filmfare Award Best Malayalam Director}} [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച തിരക്കഥാകൃത്തിനുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച കഥയ്ക്കുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഗാനരചയിതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂരിൽ നിന്നുള്ള ചലച്ചിത്രപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:1954-ൽ ജനിച്ചവർ]] a7s5wzuz0ksehaoh7za926misc98xw2 4614243 4614242 2026-04-19T13:18:41Z Altocar 2020 144384 4614243 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sathyan Anthikkad}} {{Infobox actor | name = സത്യൻ അന്തിക്കാട് | image = <!--Sathyan_anthikkad.jpg--> | caption = | birthname = | birth_date = {{birth date and age|1954|11|3}} | birth_place = [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | othername = | occupation = സം‌വി‌ധായകൻ, തിരക്കഥാകൃത്ത്, ഗാനരചയിതാവ് | yearsactive = 1982 - ഇപ്പോഴും | spouse = നിർമ്മല | partner = | children = അരുൺ,അഖിൽ,അനൂപ് | parents = എം.വി.കൃഷ്ണൻ, എം.കെ.കല്യാണി | influences = | influenced = | website = | imdb_id = 0030791 | academyawards = | afiawards = | arielaward = | baftaawards = | cesarawards = | emmyawards = | filmfareawards = | geminiawards = | goldenglobeawards = | goldenraspberryawards = | goyaawards = | grammyawards = | iftaawards = | laurenceolivierawards = | naacpimageawards = | nationalfilmawards = | sagawards = | tonyawards = | awards = }} <!--[[Image:Satyananthikad.jpg|thumb|200px|right|സത്യൻ അന്തിക്കാട്]]--> [[മലയാളചലച്ചിത്രം|മലയാളചലച്ചിത്ര]] സംവിധായകൻ. ജീവിതഗന്ധിയായ ഒട്ടേറെ ചിത്രങ്ങൾ [[ചലച്ചിത്രസംവിധായകൻ|സംവിധാനം]] ചെയ്തു. [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ]] [[അന്തിക്കാട്]] ആണ് സ്വദേശം. മലയാളികളെ ചിരിപ്പിക്കുകയും, ചിന്തിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സംവിധായകനാണ് '''സത്യൻ അന്തിക്കാട്'''. ജീവിതത്തിലെ പല വിഷമഘട്ടങ്ങളേയും നർമ്മത്തിലൂടെ അവതരിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്, കൂടാതെ സത്യൻ അന്തിക്കാട് തന്റെ ഒരോ സിനിമയിലൂടെയും ഓരോ സന്ദേശവും മലയാളികൾക്കായി പകർന്നു നൽകുന്നു. 1986- ടി പി ബാലഗോപാലൻ എം എ എന്ന സിനിമയിലൂടെയാണ് ശ്രീനിവാസൻ തിരക്കഥാകൃത്ത് എന്ന നിലയിൽസത്യൻ അന്തിക്കാടൈനോട് ഒന്നിയ്ക്കുന്നത്. പിന്നീട് [[സന്മനസ്സുള്ളവർക്ക്‌ സമാധാനം]], [[നാടോടിക്കാറ്റ്]], [[പട്ടണപ്രവേശം]]... എന്നിങ്ങനെ നിരവധി സൂപ്പർഹിറ്റുകൾ ഈ കൂട്ടുകെട്ടിൽ ഉണ്ടായി. [[ഇന്നസെന്റ്]], [[നെടുമുടി വേണു|നെടുമുടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[കെപിഎസി ലളിത]] , [[ഒടുവിൽ ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]] , [[മാമുക്കോയ]] , [[ശങ്കരാടി]] തുടങ്ങിയവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമകളിലെ സ്ഥിരം അഭിനേതാക്കൾ ആയിരുന്നു. [[മോഹൻലാൽ]], [[ജയറാം]] എന്നിവരാണ് അധികം ചിത്രങ്ങളിൽ നായകനായിട്ടുള്ളത്<ref>https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/12/22/sathyan-anthikad-cinematic-family.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/08/27/mohanlal-sathyan-anthikad-hridayapoorvam-onam-release.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2026/03/13/sandesham-classic-malayalam-movie-analysis.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/12/21/sathyan-anthikad-about-sreenivasan-and-their-friendship.html</ref> == ചലച്ചിത്രലോകത്തിൽ == 1954 [[നവംബർ 3]]-ന്‌ കേരളത്തിലെ [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ]] അന്തിക്കാട്‌ ഗ്രാമത്തിൽ ജനിച്ചു. 1973-ൽ രേഖ സിനി ആർട്സിന്റെ സഹസംവിധായകനായി അദ്ദേഹം മലയാള സിനിമയിൽ എത്തി. സ്വതന്ത്ര സംവിധായകനാകുന്നത് 1981-ൽ [[ചമയം (ചലച്ചിത്രം)|ചമയം]] എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ്. എന്നാൽ ആ സിനിമ ആ സിനിമ റിലീസായില്ലഒരു മികച്ച ഗാനരചയിതാവ്‌ എന്ന നിലയിലായിരുന്നു അദ്ദേഹം പ്രശസ്തനായത്‌. ഇപ്പോൾ അദ്ദേഹം സ്വതന്ത്ര സംവിധാനത്തോടൊപ്പം ഗാനരചനയും നിർവഹിച്ചു പോരുന്നു. അമ്പതാമത്തെ ചിത്രം ''കഥ തുടരുന്നു'' ആയിരുന്നു. === ചലച്ചിത്രങ്ങൾ === {| class="wikitable sortable" ! ക്ര. നം !! വർഷം !! ചിത്രം !! അഭിനേതാക്കൾ |- | 1. || rowspan="1" | [[1982]] || [[കുറുക്കന്റെ കല്യാണം]] || [[സുകുമാരൻ]], [[ജഗതി]], [[മാധവി]], [[മോഹൻലാൽ]] |- | 2. || rowspan="2" | 1983 || [[കിന്നാരം]] || [[സുകുമാരൻ]], [[നെടുമുടി വേണു]], [[പൂർണ്ണിമ ജയറാം]], [[മമ്മൂട്ടി]] (അതിഥിതാരം) |- | 3. || [[മണ്ടന്മാർ ലണ്ടനിൽ]] || [[സുകുമാരൻ]], [[നെടുമുടി വേണു]], [[ജലജ]] |- | 4. || rowspan="4" | 1984 || [[വെറുതെ ഒരു പിണക്കം]] || [[നെടുമുടി വേണു]], [[പൂർണ്ണിമ ജയറാം]] |- | 5. || [[അപ്പുണ്ണി]] || [[നെടുമുടി വേണു]], [[ഭരത് ഗോപി]], [[മോഹൻലാൽ]], [[മേനക]] |- | 6. || [[കളിയിൽ അൽപ്പം കാര്യം]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[റഹ്‌മാൻ]], [[ജഗതി ശ്രീകുമാർ]], [[ലിസി]] |- | 7. || [[അടുത്തടുത്‌(ചലച്ചിത്രം)|അടുത്തത്]] || [[റഹ്‌മാൻ]], [[മോഹൻലാൽ]] |- | 8. || rowspan="2" | 1985 || [[അദ്ധ്യായം ഒന്നു മുതൽ]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[മാധവി]] |- | 9. || [[ഗായത്രിദേവി എന്റെ അമ്മ]] || [[ഭരത് ഗോപി]], [[റഹ്‌മാൻ]], [[സീമ]] |- | 10. || rowspan="4" | 1986 || [[പപ്പൻ പ്രിയപ്പെട്ട പപ്പൻ]] || [[റഹ്‌മാൻ (ചലച്ചിത്രനടൻ)|റഹ്‌മാൻ]], [[മോഹൻലാൽ]], [[ലിസി]] |- | 11. ||[[ടി.പി. ബാലഗോപാലൻ എം.എ.]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[ശോഭന]] |- | 12. || [[ഗാന്ധിനഗർ 2nd സ്ടീറ്റ് (ചലച്ചിത്രം)|ഗാന്ധിനഗർ 2nd സ്ട്രീറ്റ്‌]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[മമ്മൂട്ടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[കാർത്തിക (നടി)|കാർത്തിക]] |- | 13. || [[സന്മനസ്സുള്ളവർക്ക്‌ സമാധാനം]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[കാർത്തിക (നടി)|കാർത്തിക]] |- | 14. || rowspan="2" | 1987 || [[ശ്രീധരന്റെ ഒന്നാം തിരുമുറിവ്]]|| [[മമ്മൂട്ടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[നീന കുറുപ്പ്|നീന കുറുപ്പ്‌]] |- | 15. || [[നാടോടിക്കാറ്റ് (മലയാളചലച്ചിത്രം)|നാടോടിക്കാറ്റ്]] || [[മോഹൻലാൽ]],[[ശ്രീനിവാസൻ]], [[തിലകൻ]], [[ശോഭന]],[[ഇന്നസെന്റ്]] |- | 16. || rowspan="3" | 1988 || [[കുടുംബപുരാണം]] || [[ബാലചന്ദ്രമേനോൻ]], [[തിലകൻ]], [[അംബിക (നടി)|അംബിക]] |- | 17. || [[പട്ടണപ്രവേശം]] || [[മോഹൻലാൽ]],[[ശ്രീനിവാസൻ]], [[കരമന ജനാർദ്ദനൻ നായർ|കരമന]], [[തിലകൻ]], [[അംബിക (നടി)|അംബിക]] |- | 18. || [[പൊന്മുട്ടയിടുന്ന താറാവ്‌]] || [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ജയറാം]], [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]] |- | 19. || rowspan="4" | 1989 || [[ലാൽ അമേരിക്കയിൽ]] || [[പ്രേംനസീർ]], [[മോഹൻലാൽ]] |- | 20. || [[വരവേൽപ്പ്|വരവേൽപ്പ്‌]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[മാമുക്കോയ]], [[രേവതി (നടി)|രേവതി]] |- | 21. || [[അർത്ഥം (ചലച്ചിത്രം)|അർത്ഥം]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ജയറാം]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[പാർവ്വതി (നടി)|പാർവതി]] |- | 22. || [[മഴവിൽക്കാവടി]] || [[ജയറാം]], [[ഇന്നസെന്റ്‌]], [[സിത്താര (ചലച്ചിത്രനടി)|സിത്താര]], [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]] |- | 23. || rowspan="3" | 1990 || [[സസ്നേഹം]] || [[ബാലചന്ദ്രമേനോൻ]] , [[ശോഭന]] |- | 24. || [[കളിക്കളം]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ശോഭന]] |- | 25. || [[തലയണമന്ത്രം]] || [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ജയറാം]], [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]] |- | 26. || rowspan="3" | 1991 || [[എന്നും നന്മകൾ ]] || [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ജയറാം]], [[ശാന്തി കൃഷ്ണ|ശാന്തികൃഷ്‌ണ]] |- | 27. || [[കനൽക്കാറ്റ്]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]], [[ജയറാം]] (അതിഥി) |- | 28. || [[സന്ദേശം]] || [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ജയറാം]], [[തിലകൻ]], [[ശങ്കരാടി]], [[മാമുക്കോയ]], [[സിദ്ദിഖ് (നടൻ)|സിദ്ദിഖ്‌]] |- | 29. || rowspan="2" | 1992 || [[മൈ ഡിയർ മുത്തച്ഛൻ]] || [[തിലകൻ]] ,[[ജയറാം]], [[ശ്രീനിവാസൻ]] |- | 30. || [[സ്നേഹസാഗരം]] || [[മുരളി]], [[മനോജ് കെ. ജയൻ|മനോജ്‌ കെ. ജയൻ]], [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]] |- | 31. || rowspan="2" | 1993 || [[സമൂഹം(ചലച്ചിത്രം)|സമൂഹം]] || [[സുഹാസിനി]] ,[[സുരേഷ്‌ ഗോപി]], [[മനോജ് കെ. ജയൻ|മനോജ്‌ കെ. ജയൻ]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ഉണ്ണി ശിവപാൽ]] |- | 32. || [[ഗോളാന്തര വാർത്ത]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[ശോഭന]] |- | 33. || rowspan="2" | 1994 || [[സന്താനഗോപാലം (ചലച്ചിത്രം) |സന്താനഗോപാലം]] || [[ബാലചന്ദ്രമേനോൻ]], [[തിലകൻ]] |- | 34. || [[പിൻഗാമി]] || [[മോഹൻലാൽ]],[[തിലകൻ]], [[സുകുമാരൻ]], [[കനക]] |- | 35. || 1995 || [[നം1 സ്നേഹതീരം ബാഗ്ലൂർ നോർത്ത്‌]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[പ്രിയ രാമൻ]] |- | 36. || 1996 || [[തൂവൽ കൊട്ടാരം]] || [[ജയറാം]], [[മഞ്ജു വാര്യർ]], [[സുകന്യ]] |- | 37. || rowspan="2" | 1997 || [[ഇരട്ടക്കുട്ടികളുടെ അച്ഛൻ]] || [[ജയറാം]], [[മഞ്ജു വാര്യർ]] |- | 38. || [[ഒരാൾ മാത്രം]] || [[മമ്മൂട്ടി]], [[ശ്രീനിവാസൻ]] |- | 39. || 1999 || [[വീണ്ടും ചില വീട്ടുകാര്യങ്ങൾ]] || [[ജയറാം]], [[തിലകൻ]], [[സംയുക്ത വർമ്മ]] |- | 40. || 2000 || [[കൊച്ചു കൊച്ചു സന്തോഷങ്ങൾ]] || [[ജയറാം]] , [[ലക്ഷ്മി ഗോപാലസ്വാമി]] |- | 41 || 2001 || [[നരേന്ദ്രൻ മകൻ ജയകാന്തൻ വക]] || [[കുഞ്ചാക്കോ ബോബൻ]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[സംയുക്ത വർമ്മ]],[[അസിൻ]] |- | 42. || 2002 || [[യാത്രക്കാരുടെ ശ്രദ്ധയ്ക്ക്‌]] || [[ജയറാം]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[സൗന്ദര്യ]] |- | 43. || 2003 || [[മനസ്സിനക്കരെ]] || [[ജയറാം]], [[ഷീല]], [[നയൻ താര]], [[ഇന്നസെന്റ്‌]] |- | 44. || 2005 || [[അച്ചുവിന്റെ അമ്മ (മലയാളചലച്ചിത്രം)|അച്ചുവിന്റെ അമ്മ]] || [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]], [[മീരാ ജാസ്മിൻ]], [[സുനിൽ കുമാർ(നരേൻ)]],[[ഇന്നസെന്റ്]] |- | 45. || 2006 || [[രസതന്ത്രം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|രസതന്ത്രം]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[മീരാ ജാസ്മിൻ]], [[ഭരത് ഗോപി]],[[ഇന്നസെന്റ്]] |- | 46. || 2007 || [[വിനോദയാത്ര]] || [[ദിലീപ്‌]], [[മീരാ ജാസ്മിൻ]], [[മുകേഷ്‌]], [[ഇന്നസെന്റ്]] |- | 47. || 2008 || [[ഇന്നത്തെ ചിന്താവിഷയം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ഇന്നത്തെ ചിന്താവിഷയം]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[മീരാ ജാസ്മിൻ]], [[മുകേഷ് (നടൻ)|മുകേഷ്‌]], [[ഇന്നസെന്റ്]] |- | 48. || 2009 || [[ഭാഗ്യദേവത (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ഭാഗ്യദേവത]] || [[ജയറാം]], [[നരേൻ]], [[കനിഹ]], [[നെടുമുടി വേണു]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[കെ.പി.ഏ.സി.ലളിത]] |- | 49. || 2010 || [[കഥ തുടരുന്നു]] || [[ജയറാം]], [[മംത മോഹൻദാസ്]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[കെ.പി.ഏ.സി.ലളിത]] |- | 50 || 2011 || [[സ്നേഹവീട്]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[ഷീല]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[കെ.പി.ഏ.സി.ലളിത]] |- |51 || 2012 || [[പുതിയ തീരങ്ങൾ]] || [[നെടുമുടി വേണു]], [[നിവിൻ പോളി]], [[നമിത പ്രമോദ്]] |- |52 || 2013 || [[ഒരു ഇന്ത്യൻ പ്രണയകഥ]] || [[ഫഹദ് ഫാസിൽ]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[പ്രകാശ് ബാരെ]], [[അമലാ പോൾ]] |- |53 || 2015 || [[എന്നും എപ്പോഴും]] || [[മോഹൻലാൽ]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[മഞ്ജു വാര്യർ]] |- |54 || 2017 || [[ജോമോന്റെ സുവിശേഷങ്ങൾ]] || [[ദുൽഖർ സൽമാൻ|ദുൽഖർ]], [[മുകേഷ് (നടൻ)|മുകേഷ്]], [[അനുപമ പരമേശ്വരൻ|അനുപമ ]] |- |55 || 2018 || [[ഞാൻ പ്രകാശൻ]] || [[ഫഹദ് ഫാസിൽ]], [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[നിഖില വിമൽ ]], [[അഞ്ജു കുര്യൻ]] |- |56 || 2022 || [[മകൾ]] || [[ജയറാം]], [[മീരാ ജാസ്മിൻ]], [[ദേവിക സഞ്ജയ്|ദേവിക ]] |- |57 || 2025 || ഹൃദയപൂർവ്വം | [[മമ്മൂട്ടി]], [[]], [[]] |} === ഗാനരചയിതാവ്‌ === # പട്ടണത്തിൽ സുന്ദരൻ (2003) # [[വീണ്ടും ചില വീട്ടുകാര്യങ്ങൾ|വീണ്ടും ചില വീട്ടുകാര്യങ്ങൾ (1999)]] # [[തൂവൽ കൊട്ടാരം|തൂവൽകൊട്ടാരം (1996)]] # അസ്ത്രം (1983) # കുറുക്കന്റെ കല്യാണം (1982) # ആരതി (1981) # ഞാൻ എകനാണ്‌ #മണ്ടന്മാർ ലണ്ടനിൽ (1983) #സരിത (1977) === കഥകൾ === # [[ഇന്നത്തെ ചിന്താവിഷയം]] (2008) # [[രസതന്ത്രം (ചലച്ചിത്രം)|രസതന്ത്രം]] (2006) # [[ശ്രീധരന്റെ ഒന്നാം തിരുമുറിവ്|ശ്രീധരന്റെ ഒന്നാം തിരുമുറിവ്‌]] (1987) # [[സന്മനസ്സുള്ളവർക്ക്‌ സമാധാനം]] (1986) === സഹസംവിധായകൻ === # ആരതി (1981) (സംവിധായകൻ :പി. ചന്ദ്രകുമാർ) # അധികാരം (1980) (സംവിധായകൻ :പി. ചന്ദ്രകുമാർ) # അഗ്നി പർവ്വതം (1979)(സംവിധായകൻ :പി. ചന്ദ്രകുമാർ) == കുടുംബം == ഭാര്യ: നിർമ്മല സത്യൻ<br /> മക്കൾ: അരുൺ, അഖിൽ, അനൂപ്‌ == അവലംബം == സത്യൻ അന്തിക്കാട് [http://www.imdb.com/name/nm0030791/] {{Filmfare Award Best Malayalam Director}} [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച തിരക്കഥാകൃത്തിനുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച കഥയ്ക്കുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഗാനരചയിതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂരിൽ നിന്നുള്ള ചലച്ചിത്രപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:1954-ൽ ജനിച്ചവർ]] 004ddl5p2uvnb11fkhgiqse9nlvy5la 0 15952 4614297 3136555 2026-04-20T05:48:16Z ചെങ്കുട്ടുവൻ 115303 അവലംബം തിരുത്തി 4614297 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pala Empire}} {{Infobox former country |native_name = |conventional_long_name = പാല സാമ്രാജ്യം |common_name = Palas |continent = Asia |region = [[Indian Subcontinent]] |country = [[India]], [[Bangladesh]] |era = [[Medieval India]] |status = Empire |government_type = Monarchy <!-- Rise and fall, events, years and dates --> |year_start = 8th century |year_end = 12th century <!-- Flag navigation: Preceding and succeeding entities p1 to p5 and s1 to s5 --> |p1 = Shashanka |s1 = Sena dynasty |image_map = Indian Kanauj triangle map.svg |image_map_alt = |image_map_caption = The Palas in comparison with other contemporary empires. The Pala inscriptions also claim several vassal states in North India, which are not shown in this map, since these claims are believed to be exaggerated by the historians. |capital = {{collapsible list | title = Multiple | [[Pataliputra]] | [[Gauḍa (city)|Gaur]]<ref>{{cite book | author=Michael C. Howard | title=Transnationalism in Ancient and Medieval Societies: The Role of Cross-Border Trade and Travel | url=http://books.google.com/books?id=6QPWXrCCzBIC&pg=PA72 | date=23 February 2012 | publisher=McFarland | isbn=978-0-7864-9033-2 | pages=72 }}</ref> | [[Munger|Monghyr]] (Devapala) | [[Somapura]] (Dharampala) | Mahipal in present-day [[Murshidabad district]] (Mahipala I)<ref name="Susan1984">{{cite book | author=Susan L. Huntington | title=The "Påala-Sena" Schools of Sculpture | url=https://books.google.com/books?id=xLA3AAAAIAAJ&pg=PA32 | date=1984 | publisher=Brill Archive | isbn=90-04-06856-2 |pages=32–39 }}</ref> | Ramavati in [[Varendra]] (Ramapala and successors) }} |common_languages = [[Sanskrit]], [[Prakrit]] (including [[Pali]]), Proto-[[Bengali language|Bengali]] |religion = [[Buddhism]] <!-- Titles and names of the first and last leaders and their deputies --> |leader1 = [[Gopala (Pala king)|Gopala]] |year_leader1 = 8th century |leader2 = [[Govindapala]] |year_leader2 = 12th century |footnotes = |today = {{flag|Bangladesh}}<br>{{flag|India}}<br>{{flag|Nepal}} }} {{HistoryOfSouthAsia}} ഇന്ത്യാചരിത്രത്തിൽ, ''എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യം മുതൽ ഒൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യം വരെ, ഏതാണ്ട് നൂറുവർഷക്കാലം,''<ref name="MI">'{{ cite book | last= ചന്ദ്ര | first= സതീശ് | others= എ. വിജയരാഘവൻ (പരിഭാഷകൻ) | title= മധ്യകാല ഇന്ത്യ | edition= ഒന്നാം പതിപ്പ് | year= 2007 | publisher= ഡീ.സി. ബുക്സ് | location= കോട്ടയം | language= മലയാളം | isbn= 978-81-264-1752-0 | pages= പുറം 20-22 | chapter= അധ്യായം - 2, വടക്കെ ഇന്ത്യ : മൂന്ന് സാമ്രാജ്യങ്ങളുടെ കാലഘട്ടം }}</ref> ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ വടക്കുകിഴക്കുഭാഗങ്ങൾ ഭരിച്ചിരുന്ന പാലരാജാക്കന്മാർ സ്ഥാപിച്ച സാമ്രാജ്യമാണ് '''പാലസാമ്രാജ്യം''' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ബംഗാൾ, [[ബിഹാർ|ബീഹാർ]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങൾ അടക്കം വിശാലമായ ഒരു പ്രദേശം ഇവരുടെ അധികാരപരിധിയിൽ വന്നിരുന്നു. ([[ബംഗാളി]] ഭാഷയിൽ ''പാല'' എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം পাল ''pal'' സംരക്ഷകൻ എന്നാണ്). എല്ലാ‍ പാലരാജാക്കന്മാരും പാല എന്ന് തങ്ങളുടെ പേരിനോട് ചേർത്തിരുന്നു. അക്കാലത്ത് നിലനിന്ന ''അരാജകത്വം അവസാനിപ്പിക്കാൻ, പ്രാദേശികപ്രമാണിമാരാൽ തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട'' <ref Name="MI"/> [[ഗോപാലൻ (പാലരാജാവ്)|ഗോപാലൻ]] ആയിരുന്നു ഈ സാമ്രാജ്യ സ്ഥാപകൻ. [[ബംഗാൾ|ബംഗാളിലെ]] ആദ്യത്തെ സ്വതന്ത്രരാ‍ജാവായിരുന്നു. [[ബംഗാൾ]] മുഴുവൻ തന്റെ അധികാരപരിധി ഗോപാലൻ വ്യാപിപ്പിച്ചു. എ.ഡി. 750 മുതൽ 770 വരെ ഗോപാലൻ ഭരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രൻ ''ധർമ്മപാലൻ'' (എ.ഡി. 770 - 810), പൗത്രൻ ''ദേവപാലൻ'' (810 - 850) എന്നിവർ സാമ്രാജ്യത്തെ വടക്കേ ഇന്ത്യയിലേക്കും കിഴക്കേ ഇന്ത്യയിലേക്കും വ്യാപിപ്പിച്ചു. അന്ന്, ഉത്തരേന്ത്യയിലെ മറ്റുഭാഗങ്ങൾ ഭരിച്ചിരുന്നത് പ്രധാനമായും [[പ്രതിഹാരർ]], [[രാഷ്ട്രകൂടർ]] എന്നീ രാജവംശങ്ങളാണ്. ഉത്തരഗംഗാസമതലവും അവിടുത്തെ കാർഷിക, വ്യാപാരങ്ങളും നിയന്ത്രിക്കാൻ വേണ്ടി, അന്നത്തെ കാനൂജ് എന്ന പട്ടണം കൈവശപ്പെടുത്താൻ, ഈ രാജവംശങ്ങൾ പരസ്പരം യുദ്ധം ചെയ്യുകയും പലപ്പോഴായി ഓരോരുത്തരും കൈവശപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. ധർമപാലന്റെ കാലത്ത്, അദ്ദേഹത്തെ യുദ്ധത്തിൽ തോല്പിച്ച രാഷ്ട്രകൂടരാജാവായിരുന്ന ധൃവൻ, പ്രതിഹാരരിൽനിന്ന് പിടിച്ചെടുത്തവയടക്കം കുറെ പ്രദേശങ്ങൾ ധർമപാലനു വിട്ടുകൊടുത്തു. കനൂജ് രാജധാനിയാക്കിയ ധർമ്മപലന്, പഞ്ചാബിലും കിഴക്കൻ രാജസ്ഥാനിലും ഉള്ള സാമന്തരാജാകന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ നാഗഭട്ടൻ രാണ്ടാമൻ പ്രതിഹാരസാമ്രാജ്യം ശക്തമാക്കിയപ്പോൾ, ധർമപാലന് കാനൂജ് നഷ്ടപ്പെട്ടു. ബംഗാളും ബീഹാറും ഉത്തരപ്രദേശിന്റെ കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങളും നിയന്ത്രിക്കാൻ പലപ്പോഴും പ്രതിഹാരരോട് പാലരാജാകന്മാർക്ക് പടപൊരുതേണ്ടി വന്നു. ദേവപാലന്റെ കാലത്ത്, അസാമിലേക്കും ഒറീസയുടെ ഭാഗങ്ങളിലേക്കും അധികാരം വ്യാപിപ്പിച്ചു. നേപ്പാളിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങൾ കൂടി പാലരുടെ ആധിപത്യത്തിലുണ്ടായിരുന്നതായി കരുതുന്നു.<ref Name="MI"/> [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധമതത്തിലെ]] [[മഹായാന സമ്പ്രദായം|മഹായാന]], [[വജ്രയാന സമ്പ്രദായം|വജ്രായന]] സമ്പ്രദായങ്ങൾ പിന്തുടർന്നവർ ആയിരുന്നു പാല രാ‍ജാക്കന്മാർ. [[കാനൂജ്]] രാജ്യത്തിലെ [[ഗഹദ്വാലർ|ഗഹദ്വാലരുമായി]] ഇവർ വിവാഹബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു. പല ക്ഷേത്രങ്ങളും കലാനിർമ്മിതികളും ഇവർ നിർമ്മിച്ചു. [[നളന്ദ]], [[വിക്രമശില]] എന്നീ സർവ്വകലാശാലകളെ ഇവർ പരിപോഷിപ്പിച്ചു. ഇവർ അന്യമതസ്ഥരെ ബുദ്ധമതത്തിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചതാണ് [[റ്റിബറ്റൻ ബുദ്ധമതം|റ്റിബെറ്റൻ ബുദ്ധമതത്തിന്റെ]] ഉൽഭവ കാരണം എന്ന് കരുതുന്നു. [[സേന സാമ്രാജ്യം|സേന സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ]] ആക്രമണത്തെ തുടർന്ന് പാലസാമ്രാജ്യം 12-ആം നൂറ്റാണ്ടോടെ ശിഥിലമായി. == ഭരണസംവിധാനം, സൈന്യം == പാലരാജഭരണകാലത്ത്, അധികാരങ്ങൾ രാജാവിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നു. ഭരണത്തലവനും, സൈനികമേധാവിയും, നീതിനിര്വഹണത്തിന്റെ പരമാധികാരിയും രാജാവായിരുന്നു . രാജാധികാരം പരമ്പരയായി സിദ്ധിച്ചിരുന്നു. ഒരു പ്രധാനമന്ത്രിയടങ്ങുന്ന ഒരു സംഘം മന്ത്രിമാർ രാജാവിനെ ഭരണകാര്യങ്ങളിൽ സഹായിച്ചിരുന്നു. മന്ത്രിമാരെ പരമ്പരയായി പ്രമുഖകുടുംബങ്ങളിൽ നിന്നാണ് നിയോഗിച്ചിരുന്നു. അന്നത്തെ കേന്രസർക്കാരിൽ, വിവിധവകുപ്പുകളുണ്ടായിരുന്നതായും അവയ്ക്ക് വെവ്വേറെ അധികാരികൾ ഉണ്ടായിരുന്നതായും അറിയാൻ സാധിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ലഭിച്ചിട്ടില്ല. പാലസാമ്രാജ്യത്തിൽ, സമ്രാട്ടിന്റെ കീഴിലുള്ള കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങൾ പ്രവിശ്യകളായും (ഭുക്തികൾ) , അവ, ജില്ലകളായും (വിസയങ്ങൾ) വിഭജിച്ചിരുന്നു. അവയുടെ ഭരണം (നീതിനിർവ്വഹണം, കരം പിരിയ്ക്കൽ മുതലായവ) യഥാക്രമം ഉപാരികകൾ എന്നും വിസയപതികൾ എന്നും വിളിച്ചിരുന്ന അധികാരികളാണ് നിർവ്വഹിച്ചിരുന്നത്. അക്കാലത്ത്, കുറേഗ്രാമങ്ങൾ കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ഭോഗപതികൾ എന്നൊരു വിഭാഗം വളർന്നുവന്നു. അവർ കാലക്രമത്തിൽ വിസയപതികളായിത്തീർന്നു. പൊതുവെ അവരെ സാമന്തർ എന്നു വിളിച്ചുവന്നു. സമ്രാട്ടിന്റെ നേരിട്ടുള്ള ഭരണത്തിലുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ കൂടാതെ സാമന്തരാജ്യങ്ങളും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. സ്വതന്ത്രമാകാൻ ശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ചില സാമന്തരാജാക്കന്മാരുമായി നിരന്തരം പടവെട്ടുകയും ചെയ്തിരുന്നു. പ്രൗഢമായ ഒരു രാജധാനിയിലിരുന്നാണ് പാലരാജാക്കന്മാർ ഭരണം നടത്തിയിരുന്നത്. വലിയൊരു രാജഭൃത്യ സംഘം, കൊട്ടാരത്തിലൂണ്ടായിരുന്നു. അവർ രാജാവിനെ കാണാനെത്തുന്ന സാമന്തർ, വിദേശനയതന്ത്രപ്രതിനിധികൾ, മറ്റ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ എന്നിവരുടെ വരവുംപോക്കും നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നു. കൊട്ടാരവളപ്പിൽ കാലാൾ-അശ്വസൈന്യങ്ങൾ പാർത്തിരുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ പിടിച്ചെടുത്ത ആനകളെയും കുതിരകളേയും അവിടെ രാജാവിന്റെ മുമ്പിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്നു. കൊട്ടാരം സംഗീതവിദഗ്ദ്ധരും നർത്തകികളും ഉള്ള ഒരു സാസ്കാരികകേന്ദ്രവും കൂടിയായിരുന്നു. ആഘോഷവേളകളിൽ കൊട്ടാരത്തിലെ സ്ത്രീകളും പങ്കെടുത്തിരുന്നുവെന്നും അവർ മുഖം മറച്ചിരുന്നില്ലെന്നും അറബികൾ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. വിപുലമായ ഒരു സൈന്യം പാലരാജാക്കന്മാർക്കുണ്ടായിരുന്നു. കാലാൾപ്പട, അശ്വസേന, ഗജസൈന്യം എന്നിവയടങ്ങുന്ന സൈന്യമായിരുന്നു അത്. അക്കാലത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആനകൾ ഉണ്ടായിരുന്നത് പാലരാജക്കന്മായിരുന്നു. രാജാവിന്റെ അകമ്പടി 50,000 ആനകളായിരുന്നുവെന്നും സൈന്യത്തിൽ 10,000-15,000 പേർ വസ്ത്രമലക്കാൻ മാത്രമായി ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്നും അറബിവ്യാപാരി സുലൈമാൻ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. കാലാൾപ്പടയിൽ രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധഭാഗങ്ങളിലുള്ള സൈനികരുണ്ടായിരുന്നു. പാലർക്ക്, ഒരു നാവികസൈന്യം ഉണ്ടായിരുന്നതായി അറിയാമെങ്കിലും അതിലെ അംഗബലം, ശേഷി എന്നീക്കാര്യങ്ങൾ വ്യക്തമല്ല.<ref Name="MI"/> == അവലംബം == <references/> {{Middle kingdoms of India}} [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യാചരിത്രം]] soi3ae557vbt20b66g5mojz8lieaxck 0 18576 4614254 4614144 2026-04-19T14:58:53Z Vishalsathyan19952099 57735 /* മഹാശിവരാത്രി */ 4614254 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ernakulam Siva Temple}} {{Infobox temple | name = എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം | image = Ernakulathappan Temple.JPG | image_alt = | caption = ക്ഷേത്ര ഗോപുരം | pushpin_map = India Kerala | map_caption = Location in Kerala | latd = 9 | latm = 30 | lats = 5 | latNS = N | longd= 76 | longm= 35 | longs = 5 | longEW = E | coordinates_region = IN | coordinates_display= title | other_names = | proper_name = എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം | devanagari = | sanskrit_translit = | tamil = எறணாகுளம் சிவன் கோவில் | Tagalog = Templo ng Siva sa Ernakulam | Hindi = एर्नाकुलम शिव मंदिर | country = [[ഇന്ത്യ]] | state = [[കേരളം]] | district = [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]] | location = [[എറണാകുളം]] | elevation_m = | primary_deity_God = [[പരമശിവൻ]] | primary_deity_Godess = | utsava_deity_God = | utsava_deity_Godess= | Direction_posture = [[പടിഞ്ഞാറ്]] | Pushakarani = | Vimanam = | Poets = | Prathyaksham = പരമശിവൻ | important_festivals= [[ശിവരാത്രി]], തിരുവുത്സവം | architecture = കേരള-ദ്രാവിഡ ശൈലി | number_of_temples = 1 | number_of_monuments= | inscriptions = | date_built = | creator = | temple_board = [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]] | Website = }} കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[എറണാകുളം]] നഗരമദ്ധ്യത്തിൽ, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തുള്ള [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|കൊച്ചി കായലിലേക്ക്]] ദർശനം ചെയ്തു സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു മഹാദേവ ക്ഷേത്രമാണ് '''എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം'''. [[പരശുരാമൻ|പരശുരാമപ്രതിഷ്ഠിതനായ]] കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങളിൽ]] ഒന്നാണിത്.<ref>കുഞ്ഞികുട്ടൻ ഇളയതിൻറെ “108 ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ“</ref> അത്യുഗ്രമൂർത്തിയായ [[ശിവൻ|പരമശിവനാണ്‌]] മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. [[കിരാതമൂർത്തി|കിരാതമൂർത്തിയായും]] [[പാർവ്വതി|പാർവ്വതീസമേതനായും]] രണ്ടുരൂപങ്ങളിൽ ഇവിടെ ശിവന് പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഉപദേവതകളായി [[ഗണപതി]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[അയ്യപ്പൻ]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]] എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്. '''എറണാകുളത്തപ്പൻ''' എന്ന്‌ അറിയപ്പെടുന്ന ഇവിടത്തെ മഹാദേവൻ എറണാകുളം നഗരത്തിന്റെ കുലദൈവമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. എറണാകുളം ക്ഷേത്രം വാസ്തവത്തിൽ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങളടങ്ങിയ ഒരു വലിയ ക്ഷേത്രസമുച്ചയമാണ്. ഈ ശിവക്ഷേത്രത്തിന്‌ സമീപം കന്നഡശൈലിയിലുള്ള ഒരു [[ഹനുമാൻ|ആഞ്ജനേയക്ഷേത്രവും]] തമിഴ് ശൈലിയിലുള്ള ഒരു സുബ്രഹ്മണ്യക്ഷേത്രവും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. എങ്കിലും മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങളും സ്വതന്ത്രമായിത്തന്നെ നിലനിന്നുപോരുന്നു. [[ദക്ഷിണേന്ത്യ]]യിലെ മൂന്ന് സംസ്കാരങ്ങളെ ഒരുമിച്ച് കാണാൻ കഴിയുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയും ഇതുവഴി ലഭിയ്ക്കുന്നു. പണ്ട് ക്ഷേത്രം ചേരാനെല്ലൂർ കർത്താക്കന്മാരുടെ വകയായിരുന്നു. കർത്താക്കന്മാരും [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി രാജാക്കന്മാരുമാണ്]] ക്ഷേത്രത്തിലെ നിർമ്മാണപ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകിയിട്ടുള്ളത്. [[മകരം|മകരമാസത്തിലെ]] [[തിരുവാതിര (നക്ഷത്രം)|തിരുവാതിര നാളിൽ]] ആറാട്ടായി എട്ടുദിവസത്തെ കൊടിയേറ്റുത്സവം, [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[ശിവരാത്രി]], [[ധനു|ധനുമാസത്തിലെ]] [[തിരുവാതിര ആഘോഷം|തിരുവാതിര]] എന്നിവയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഇന്ന് ക്ഷേത്രഭരണം. ==ഐതിഹ്യം== === സ്ഥലനാമം === '''എറണാകുളം''' എന്ന സ്ഥലപ്പേരിനെ ചൊല്ലി പലവിധ അഭിപ്രായങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. ''ഏറെ നാൾ കുളം'' ആണ് എറണാകുളമായതെന്നാണ് ഒരു വാദം. ഒരുപാടുകാലം എറണാകുളം ജലത്തിലായിരുന്നുവെന്ന് കാണിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ പ്രയോഗം. മറ്റൊരു അഭിപ്രായം, ''ഇറയനാർകുളം'' ആണ് എറണാകുളമായതെന്നാണ്. [[തമിഴ്]] ഭാഷയിൽ ശിവനെ ''ഇറയനാർ'' എന്ന് വിളിയ്ക്കാറുണ്ട്. ഇന്നത്തെ തെക്കേ ഇന്ത്യ മുഴുവൻ പഴയ [[തമിഴകം|തമിഴകത്തിന്റെ]] കീഴിലായിരുന്നതിനാൽ ഈ വാദത്തിന് വിശ്വാസ്യതയുണ്ട്. ശിവന്റെ സ്ഥാനം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ഇറയനാർകളം'' എന്ന പേര് വരികയും അത് പിന്നീട് എറണാകുളമാകുകയും ചെയ്തുവെന്നാണ് ഈ വാദം പിന്തുടരുന്ന ചരിത്രകാരന്മാർ പറയുന്നത്. മറ്റൊരു അഭിപ്രായം ''ഋഷിനാഗക്കുളം'' ആണ് എറണാകുളമായതെന്നാണ്. എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രത്തിന്റെ പുറകിലുള്ള കുളത്തിന്റെ പേരാണ് ഋഷിനാഗക്കുളം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവകഥയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന പേരാണത്. === പ്രതിഷ്ഠ === ദ്വാപരയുഗത്തിൽ കുലമുനി എന്നുപേരായ ഒരു മുനി ഹിമാലയത്തിൽ തപസ്സനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് ദേവലൻ എന്ന പേരിൽ ഒരു ശിഷ്യനുണ്ടായിരുന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ കുലുമുനി നടത്താൻ നിശ്ചയിച്ച ഹോമത്തിന് പൂജാദ്രവ്യങ്ങൾ ശേഖരിയ്ക്കാൻ ദേവലനും സഹപാഠികളും കൂടി കാട്ടിലേയ്ക്കുപോയി. പോകുന്ന വഴിയ്ക്കുവച്ച് അവർ ഒരു പാമ്പിനെ കണ്ടു. അതിനെ കണ്ടപ്പോൾത്തന്നെ മറ്റു ശിഷ്യന്മാരെല്ലാം പേടിച്ച് ഓടിപ്പോയി ചെടികൾക്കിടയിൽ മറഞ്ഞിരുന്നു. എന്നാൽ ദേവലനാകട്ടെ അടുത്തുകണ്ട ഒരു കാട്ടുവള്ളി കണ്ട് അതുകൊണ്ട് കുരുക്കിട്ടുപിടിച്ച് പാമ്പിനെ കൊന്നു. സഹപാഠികളിൽ നിന്ന് വിവരമറിഞ്ഞ കുലുമുനി പാമ്പിനെ കൊന്ന ദേവലൺ പാമ്പിന്റെ തലയും മനുഷ്യന്റെ ഉടലുമുള്ള ഭീകരജീവിയായി മാറട്ടെ എന്ന് ശപിച്ചു. ഇതുകേട്ട ദേവലൻ ശാപമോക്ഷം അഭ്യർത്ഥിച്ചപ്പോൾ ശാന്തനായ കുലുമുനി അവന് ശാപമോക്ഷം കൊടുത്തു: {{quote|ഇവിടെനിന്ന്‌ കിഴക്ക്‌ ദിക്കിലായി ഇലഞ്ഞിമരച്ചുവട്ടിൽ നാഗം പൂജ നടത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു ശിവലിംഗമുണ്ട്‌. ഈ വിഗ്രഹം പൂജ നടത്തുവാനായി നീ വാങ്ങി ദക്ഷിണദിക്കിലേക്ക്‌ പോകുക. ഒരു സ്ഥലത്ത്‌ വച്ച്‌ നീ പൂജ ചെയ്യുമ്പോൾ ആ വിഗ്രഹം അവിടെ ഉറച്ചുപോകും. അവിടെ വച്ച്‌ നീ ശാപമോചിതനാകും.}} ശാപം കാരണം ദേവലൻ നാഗർഷി എന്നുപേരായ ഒരു നാഗമായി മാറി. നാഗർഷി ശിവലിംഗവുമായി ദക്ഷിണദിക്കിലേക്ക്‌ യാത്രയായി. യാത്രയ്ക്കിടയിൽ ഒരുപാട് സ്ഥലങ്ങൾ നാഗർഷി സന്ദർശിച്ചു. എറണാകുളത്തെത്തിയപ്പോൾ നാഗർഷി വൃക്ഷത്തണലിൽ വിഗ്രഹത്തെ വച്ചിട്ട്‌ അടുത്തുള്ള കുളത്തിലിറങ്ങി കുളിച്ച്‌ വന്ന്‌ പൂജചെയ്തു. രാവിലെ കുളക്കടവിൽ കുളിയ്ക്കാനെത്തിയവർ ഒരു ഭീകരജീവി നടത്തുന്ന പൂജ കണ്ട്‌ ഭയന്ന്‌ ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടി. അവരെത്തി നാഗർഷിയെ ഉപദ്രവിക്കുവാൻ തുടങ്ങിയതോടെ ശിവലിംഗവുമായി രക്ഷപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ച നാഗർഷിക്ക്‌ ശിവലിംഗം അവിടെ ഉറച്ചിരിക്കുന്നതായി കണ്ടു. ശിവലിംഗത്തിന്‌ മുന്നിൽ സാഷ്ടാംഗപ്രണാമം നടത്തി നാഗർഷി ശാപമോചിതനായി. കുളികഴിഞ്ഞുവന്ന നാട്ടുകാർ ദേശാധിപനായ തൂശത്തുകൈമളെ ഈ വിവരം അറിയിക്കുകയും ശിവലിംഗം ഇരുന്ന സ്ഥാനത്ത്‌ ഒരു ക്ഷേത്രം പണിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ആ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്ന് പ്രസിദ്ധമായ എറണാകുളം മഹാശിവക്ഷേത്രം. == ചരിത്രം == ==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി== === ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും === എറണാകുളം നഗരത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്ത് കൊച്ചിക്കായലിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിലാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ കലാലയങ്ങളിലൊന്നായ [[മഹാരാജാസ് കോളേജ്]], [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്]] ഓഫീസ്, സെഷൻസ് കോടതി, കൊച്ചി ആർട്ട് ഗ്യാലറി, രാജേന്ദ്രമൈതാൻ, സുഭാഷ് പാർക്ക് തുടങ്ങിയവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ രണ്ടുഭാഗത്തും ഗോപുരങ്ങളുണ്ട്. കായലിനോടുചേർന്ന് മറൈൻ ഡ്രൈവ് റോഡ് കടന്നുപോകുന്നു. റോഡിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പേരെഴുതിയ മനോഹരമായ കവാടം കാണാം. റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രഗോപുരം വരെ ഏകദേശം നൂറുമീറ്റർ ദൂരം കാണും. ക്ഷേത്രകവാടത്തിനകത്താണ് വാഹനപാർക്കിങ് സൗകര്യവും മറ്റുമുള്ളത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ നിരവധി മരങ്ങൾ കാണാം. അവയെല്ലാം കഴിഞ്ഞ് ഏതാനും ദൂരം കൂടിപ്പോയാൽ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിന് മുന്നിലെത്താം. ഇരുനിലകളോടുകൂടിയ പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരം വലിയ അലങ്കാരപ്പണികളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും ഗാംഭീര്യത്തോടെ നിലകൊള്ളുന്നു. ഗോപുരത്തിനടുത്താണ് ദേവസ്വം ഓഫീസും ചെരുപ്പ് കൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന് കീഴിലുള്ള ഒരു 'എ' ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ് എറണാകുളം ദേവസ്വം. ഗോപുരത്തിൽ നിന്ന് അല്പം മാറി ക്ഷേത്രം വക വെടിപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. വെടിവഴിപാട് ഇവിടെ ഭഗവാന് പ്രധാനമാണ്. പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിലൂടെ അകത്തുകടന്ന് ആദ്യമെത്തുന്നത് ആനക്കൊട്ടിലിലാണ്. സാമാന്യം വലിപ്പമുള്ള ആനക്കൊട്ടിലാണിത്. അഞ്ചാനകളെ വച്ച് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാം. ആനക്കൊട്ടിലിനപ്പുറത്താണ് ഭഗവദ്വാഹനമായ [[നന്ദി]]യെ ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന ഉത്തുംഗമായ സ്വർണ്ണക്കൊടിമരമുള്ളത്. ഏകദേശം അമ്പതടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ട് അധികകാലമായിട്ടില്ല. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുരയാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു സാമാന്യം. വലിപ്പമുള്ള ബലിക്കല്ലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. എന്നാൽ പുറത്തുനിന്നുള്ള ദർശനത്തിന് അത് തടസ്സമല്ല. ബലിക്കൽപ്പുരയുടെ മച്ചിൽ പതിവുപോലെ [[ബ്രഹ്മാവ്|ബ്രഹ്മാവിന്റെയും]] [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെയും]] രൂപങ്ങൾ കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. താരതമ്യേന ചെറിയൊരു മതിലകമാണ് എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രത്തിലേത്. ഏകദേശം രണ്ടേക്കർ വിസ്തീർണ്ണമേ വരൂ ഈ മതിലകത്തിന്. എന്നാൽ, മഹാക്ഷേത്രത്തിന്റെ മറ്റ് ലക്ഷണങ്ങളെല്ലാമുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്താണ് ക്ഷേത്രം വക ഹാളായ എറണാകുളത്തപ്പൻ ഹാൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വിവാഹാദികാര്യങ്ങൾക്കും കലാപരിപാടികൾക്കുമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്ന ഹാളാണിത്. ഇവിടെ ഇത്തരത്തിൽ പരിപാടികളില്ലാത്ത ദിവസങ്ങൾ കുറവാണ്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി അയ്യപ്പസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. മുഖപ്പോടുകൂടിയ ശ്രീകോവിലാണിത്. [[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയിലെ]] വിഗ്രഹവുമായി പ്രകടമായ രൂപസാദൃശമുള്ള വിഗ്രഹമാണിവിടെയുള്ളത്. [[മണ്ഡലകാലം|മണ്ഡലകാലത്ത്]] ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം ഇവിടെവച്ചാണ്. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് നാഗദൈവങ്ങളുടെ പ്രതിഷ്ഠയും. നാഗരാജാവായി ശിവന്റെ കണ്ഠാഭരണമായ [[വാസുകി|വാസുകിയും]] കൂടെ നാഗയക്ഷിയും നാഗകന്യകയും നാഗചാമുണ്ഡിയുമടക്കമുള്ള പരിവാരങ്ങളുമടങ്ങുന്നതാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ. ക്ഷേത്രമതിലകത്തിന് പുറത്ത് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്താണ് ഐതിഹ്യപ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രക്കുളം. ''ഋഷിനാഗക്കുളം'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രക്കുളത്തിലാണത്രേ പൂജയ്ക്കുമുമ്പ് നാഗർഷി കുളിച്ചത്. അതാണ് ഈ പേരിന്റെ കാരണമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഈ കുളത്തിൽ തന്നെയാണ് ഉത്സവാവസാനം ഭഗവാന്റെ ആറാട്ടും നടക്കുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേനടയിലെ വാതിൽ അടച്ചിട്ടിരിയ്ക്കുകയാണ്. ആദിയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായിരുന്നു ഭഗവാൻ എന്നതിന്റെ സൂചനകൾ ചിലത് കാണിച്ചുതരുന്നുണ്ട് ഈ വാതിൽ. അത്യുഗ്രമൂർത്തിയായ ഭഗവാന്റെ കോപം കാരണം കിഴക്കുഭാഗത്ത് അഗ്നിബാധ പതിവായപ്പോൾ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ദർശനം തിരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു എന്നാണ് കഥ. എന്നാൽ, ഭഗവാനോടൊപ്പം കുടികൊള്ളുന്ന പാർവ്വതീദേവി ഇന്നും കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായിത്തന്നെ കുടികൊള്ളുന്നു. തെക്കേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും തന്നെ കാണാനില്ല. === സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രം === ക്ഷേത്രമതിലിന് പുറത്ത് വടക്കുഭാഗത്ത് എറണാകുളത്തപ്പൻ ഹാളിന്റെ തൊട്ടടുത്തായി [[തമിഴ്‌നാട്]] ശൈലിയിൽ നിർമ്മിയ്ക്കപ്പെട്ട മറ്റൊരു ക്ഷേത്രം കാണാം. [[വള്ളി (ദേവി)|വള്ളീ]]-[[ദേവയാനി|ദേവയാനീസമേതനായ]] [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ|സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ. കൊച്ചിയിലെ തമിഴ് ബ്രാഹ്മണസമൂഹത്തിന്റെ അഭ്യർത്ഥന മാനിച്ച് തമിഴ് ബ്രാഹ്മണനായിരുന്ന കൊച്ചി ദിവാൻ വെങ്കടസ്വാമിയാണ് ഈ ക്ഷേത്രം പണികഴിപ്പിച്ചത്. നിർമ്മാണശൈലിയിലും പൂജാവിധികളിലുമെല്ലാം തമിഴ് സ്വാധീനം പുലർത്തുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ഗണപതി, [[ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] (ശിവൻ), [[മഹാവിഷ്ണു]], [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാഭഗവതി]] എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. [[തൈപ്പൂയം]], [[സ്കന്ദഷഷ്ഠി]], [[വൈകാശി വിശാഖം]], [[തൃക്കാർത്തിക]] എന്നിവയാണ് ഇവിടെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ, എല്ലാമാസത്തിലെയും വെളുത്ത [[ഷഷ്ഠി]]യും വിശേഷമാണ്. ചൊവ്വാഴ്ച പ്രധാനം. എറണാകുളത്തപ്പൻ ക്ഷേത്രത്തിനടുത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതെങ്കിലും അതുമായി എടുത്തുപറയത്തക്ക ബന്ധമൊന്നും ഈ ക്ഷേത്രത്തിനില്ല. എന്നിരുന്നാലും ശിവക്ഷേത്രത്തിലും ഹനുമാൻ ക്ഷേത്രത്തിലും എത്തുന്ന ഭക്തർ ഇവിടെയും ദർശനം നടത്താറുണ്ട്. === ഹനുമാൻസ്വാമി ക്ഷേത്രം === കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിന് പുറത്ത് വടക്കുഭാഗത്തായി [[കർണാടക]] ശൈലിയിൽ നിർമ്മിയ്ക്കപ്പെട്ട മറ്റൊരു ചെറുക്ഷേത്രം കാണാം. [[ഹനുമാൻ]] സ്വാമിയാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ക്ഷേത്രത്തോടുചേർന്ന് ഒരു [[അരയാൽ]] മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുക്ക് വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടിയിരിയ്ക്കുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തികൾ|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഹനുമാൻ ക്ഷേത്രത്തിനും സുബ്രഹ്മണ്യക്ഷേത്രത്തിന്റെ പഴക്കമേയുള്ളൂ. ഇതാകട്ടെ, എറണാകുളത്തെ തുളു മാധ്വബ്രാഹ്മണരുടെ ആഗ്രഹമനുസരിച്ച് അവരിലൊരാളായിരുന്ന കൊച്ചി ദിവാൻ വെങ്കടറാവു പണികഴിപ്പിച്ചതാണ്. കന്നഡ മധ്വസമ്പ്രദായമനുസരിച്ചാണ് ഇവിടെ പൂജകൾ നടക്കുന്നത്. ഇത്തരത്തിൽ പൂജകൾ നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]] മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായി വരാത്ത അപൂർവ്വം ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണിത്. പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠയായ ഹനുമാൻ സ്വാമി പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായിരിയ്ക്കുന്നു. ഹനുമാനോടൊപ്പം ഇവിടെ [[ശ്രീരാമൻ|ശ്രീരാമന്നും]] പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ഉപദേവതകളായി നാഗദൈവങ്ങളും [[രാഘവേന്ദ്രസ്വാമികൾ|രാഘവേന്ദ്രസ്വാമികളും]] കുടികൊള്ളുന്നു. [[ഹനുമാൻ ജയന്തി]]യും [[ശ്രീരാമനവമി]]യുമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ശനി, വ്യാഴം, ചൊവ്വ. എറണാകുളത്തപ്പൻ ക്ഷേത്രത്തിനടുത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതെങ്കിലും അതുമായി എടുത്തുപറയത്തക്ക ബന്ധമൊന്നും ഈ ക്ഷേത്രത്തിനില്ല. എന്നിരുന്നാലും ശിവക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തുന്ന ഭക്തർ ഇവിടെയും ദർശനം നടത്താറുണ്ട്. === ശ്രീകോവിൽ === സാമാന്യം വലിപ്പമുള്ള വട്ടശ്രീകോവിലാണ് എറണാകുളത്തപ്പൻ ക്ഷേത്രത്തിലേത്. ഏകദേശം നൂറടി ചുറ്റളവ് ഈ ശ്രീകോവിലിനുണ്ട്. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടം ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ കിഴക്കേ അറ്റത്തുള്ളതാണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. രണ്ടരയടിയോളം പൊക്കമുള്ള [[ശിവലിംഗം]] പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. അലങ്കാരസമയത്ത് ശിവന് പ്രിയപ്പെട്ട കൂവളമാല, തുമ്പപ്പൂമാല, രുദ്രാക്ഷമാല എന്നിവകൊണ്ട് ശിവലിംഗത്തിന്റെ മുക്കാൽ ഭാഗവും മറഞ്ഞിരിയ്ക്കും. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് തിരുവെറണാകുളത്തപ്പൻ, ശിവലിംഗമായി ശ്രീലകത്ത് വിരാജിയ്ക്കുന്നു. മറ്റു മഹാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇവിടത്തെ ശ്രീകോവിലിൽ ചിത്രശില്പകലാവൈദഗ്ദ്ധ്യത്തിന്റെ ശേഷിപ്പുകളൊന്നും തന്നെ ഏറ്റുവാങ്ങിയിട്ടില്ല. തികച്ചും ലളിതമായ നിർമ്മിതിയാണ്. സാധാരണയായി കാണാറുള്ള മിനുക്കുപണികൾ പോലും ഇവിടെയില്ലെന്നതാണ് വാസ്തവം. വടക്കുവശത്ത്, ശ്രീകോവിലിന്റെ ഓവ് മനോഹരമായി നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകിപ്പോകുന്നു. ശിവക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഓവിനപ്പുറം പ്രദക്ഷിണം പാടില്ല. === നാലമ്പലം === ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിനകത്ത്. എങ്കിലും പ്രദക്ഷിണം നിർബാധം നടത്താം. നാലമ്പലത്തിനകത്തേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടത്തിന് ഇരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടം ഹോമങ്ങൾക്കും മറ്റും ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നു. പ്രധാന ശ്രീകോവിലിന്റെ നേരെ വടക്കായി കിരാതമൂർത്തി കുടികൊള്ളുന്നു. ശിവഭഗവാന്റെ മറ്റൊരു ഭാവമാണ് കിരാതമൂർത്തി. [[അർജ്ജുനൻ|അർജ്ജുനനെ]] പരീക്ഷിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് [[പാശുപതാസ്ത്രം]] നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് ഈ മൂർത്തി കുടികൊള്ളുന്നത്. പ്രധാന ശിവപ്രതിഷ്ഠയുടെ അതേ പ്രാധാന്യമാണ് ഇതിനും നൽകിവരുന്നത്. തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[തിടപ്പള്ളി|തിടപ്പള്ളിയും]] വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|കിണറും]] പണിതിട്ടുണ്ട്. തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ഗണപതിഭഗവാൻ കുടികൊള്ളുന്നു. സാധാരണ ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതുപോലെയാണ് ഇവിടെയും ഗണപതിയുടെ പ്രതിഷ്ഠാരീതിയും മറ്റും. ഗണപതിയ്ക്കൊപ്പം തന്നെ ഇവിടെ സുബ്രഹ്മണ്യനെയും കരിനാഗത്തെയും പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. ശ്രീകോവിലിന് ചുറ്റുമായി അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]], കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] ([[ബ്രാഹ്മി]]/[[ബ്രഹ്മാണി]], [[വൈഷ്ണവി]], [[മഹേശ്വരി]], [[ഇന്ദ്രാണി]], [[വരാഹി]], [[കൗമാരി]], [[ചാമുണ്ഡി]]), [[വീരഭദ്രൻ]], ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ബ്രഹ്മാവ്, [[അനന്തൻ]], ദുർഗ്ഗാദേവി, നിർമ്മാല്യധാരി (ഇവിടെ [[ചണ്ഡികേശ്വരൻ]]) എന്നിവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. ബലിക്കല്ലുകൾ ദേവന്റെ വികാരമൂർത്തികളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ അവയിൽ ചവിട്ടാനോ തൊട്ട് തലയിൽ വയ്ക്കാനോ പാടില്ല. === നമസ്കാരമണ്ഡപം === ശ്രീകോവിലിന്റെ നേരെ മുന്നിലായി ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. നാലുകാലുകളോടുകൂടിയ താരതമ്യേന ചെറിയ മണ്ഡപമാണിതെന്നതിനാൽ പ്രദക്ഷിണത്തിന് നന്നേ ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ട്. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂരയും ചെമ്പുമേഞ്ഞതാണ്. ഇതിന്റെ മുകളിലും സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടം കാണാം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മച്ചിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെയും അഷ്ടദിക്പാലകരുടെയും രൂപങ്ങളും തൂണുകളിൽ മറ്റുചില ദേവ-ബ്രാഹ്മണരൂപങ്ങളും കാണാം. മണ്ഡപത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് ഭഗവദ്വാഹനമായ നന്ദിയുടെ ഒരു പ്രതിമയുണ്ട്. ഭക്തർ ഈ നന്ദിയുടെ ചെവിയിൽ ആഗ്രഹങ്ങൾ പറയുന്നത് സ്ഥിരം കാഴ്ചയാണ്. നന്ദിയോട് ആഗ്രഹങ്ങൾ പറഞ്ഞാൽ അദ്ദേഹം അവ ഭഗവാനോട് പറയുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. == പ്രതിഷ്ഠ == === തിരുവെറണാകുളത്തപ്പൻ (പരമശിവൻ) === ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. അത്യുഗ്രമൂർത്തിയായ ശിവനായാണ് പ്രതിഷ്ഠാസങ്കല്പം. കിരാതമൂർത്തിയായും പാർവ്വതീസമേതനായും രണ്ട് വ്യത്യസ്ത ഭാവങ്ങളിൽ പ്രതിഷ്ഠ ഭഗവാന്നുണ്ട്. രണ്ടരയടി ഉയരമുള്ള ശിവലിംഗത്തിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ഭഗവാൻ കുടികൊള്ളുന്നു. ആദ്യം കിഴക്കോട്ടായിരുന്നു ഭഗവദ്ദർശനമെന്നും, ഉഗ്രമൂർത്തിയായ ശിവന്റെ കോപം മൂലം കിഴക്കുഭാഗത്തെ ചേർത്തറ പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങൾ അഗ്നിയ്ക്കിരയായപ്പോൾ, ഭക്തനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ|വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരുടെ]] അഭ്യർത്ഥന മാനിച്ച് ഭഗവാൻ സ്വയം പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തേയ്ക്ക് കൊച്ചി കായലിന്റെ ഭാഗത്തേക്ക്‌ തിരിഞ്ഞതാണെന്നും, അതല്ല പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തുള്ള [[കൊച്ചി പഴയന്നൂർ ഭഗവതിക്ഷേത്രം|കൊച്ചി പഴയന്നൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ]] ഭഗവതിയ്ക്ക് ദർശനം നൽകാനായാണ് തിരിഞ്ഞതെന്നും കഥകളുണ്ട്. എങ്കിലും, പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായ ശിവപ്രതിഷ്ഠ എന്നത് ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്. കിരാതമൂർത്തിയായ പ്രതിഷ്ഠയും ഏകദേശം ഇതേ ഉയരത്തിലാണ്. ശംഖാഭിഷേകം, ധാര, കൂവളമാല, പിൻവിളക്ക്, ഉമാമഹേശ്വരപൂജ, വെടിവഴിപാട് എന്നിവയാണ് എറണാകുളത്തപ്പന്റെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. == ഉപദേവതകൾ == === ഗണപതി === നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിലാണ് ശിവപാർവ്വതീപുത്രനായ ഗണപതിഭഗവാന്റെ പ്രതിഷ്ഠ. ഏകദേശം രണ്ടടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[മഴു]], പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[കയർ]], മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[മോദകം]] എന്നിവ ധരിച്ച ഗണപതി മുന്നിലെ വലതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഗണപതിഹോമം, ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാളികേരമുടയ്ക്കൽ തുടങ്ങിയവയാണ് ഗണപതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. === സുബ്രഹ്മണ്യൻ === ഗണപതിയോടൊപ്പം അതേ ശ്രീകോവിലിലാണ് സഹോദരനായ സുബ്രഹ്മണ്യന്റെയും പ്രതിഷ്ഠ. ഏകദേശം രണ്ടടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ബാലസുബ്രഹ്മണ്യന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഈ വിഗ്രഹം. വലതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്ന ഭഗവാൻ, ഇടതുകൈ അരയിൽ കുത്തിനിൽക്കുന്നു. പാലഭിഷേകം, ഭസ്മാഭിഷേകം, പഞ്ചാമൃതം, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയാണ് സുബ്രഹ്മണ്യന്റെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. === അയ്യപ്പൻ === നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിലാണ് ഹരിഹരപുത്രനായ അയ്യപ്പസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ. രണ്ടടി ഉയരമുള്ള വിഗ്രഹം പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ശബരിമലയിലെ വിഗ്രഹവുമായി നല്ല രൂപസാദൃശ്യമുള്ള വിഗ്രഹമാണിവിടെ. മുഖപ്പോടുകൂടിയ ഈ നടയിൽ വച്ചാണ് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം. നീരാജനം, നെയ്യഭിഷേകം, നാളികേരമുടയ്ക്കൽ തുടങ്ങിയവയാണ് അയ്യപ്പന്റെ നടയിലെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. === നാഗദൈവങ്ങൾ === അയ്യപ്പനെ ശ്രീകോവിലിനടുത്തുതന്നെ പ്രത്യേകം തീർത്ത തറയിലാണ് നാഗദൈവങ്ങളുടെ പ്രതിഷ്ഠ. നാഗരാജാവായ വാസുകിയും നാഗയക്ഷിയും ചിത്രകൂടങ്ങളുമടങ്ങുന്നതാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ. എല്ലാമാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയുമുണ്ടാകും. നൂറും പാലും, പുറ്റും മുട്ടയും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം എന്നിവയാണ് നാഗദൈവങ്ങളുടെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. == നിത്യപൂജകൾ == നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം. പുലർച്ചെ രണ്ടുമണിയ്ക്കുള്ള നിയമവെടിയോടെയും തുടർന്ന് ഏഴുതവണയുള്ള ശംഖുവിളിയോടെയും [[തവിൽ|തവിലിന്റെയും]] [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരത്തിന്റെയും]] അകമ്പടിയോടെയും ഭഗവാനെ പള്ളിയുണർത്തിയ ശേഷം മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നട തുറക്കുന്നു. തുടർന്ന് നിർമ്മാല്യദർശനം. മറ്റുക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇവിടെ ഒരു മണിക്കൂറാണ് നിർമ്മാല്യദർശനം. നിർമ്മാല്യദർശനത്തിനുശേഷം അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. നാലേകാലിന് ഭഗവാന് മലർ, ശർക്കര, കദളിപ്പഴം എന്നിവ നേദിയ്ക്കുന്നു. അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും ആറുമണിയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. എതിരേറ്റുപൂജയ്ക്കിടയിൽത്തന്നെ ഗണപതിഹോമവും നടത്തുന്നു. ആറരയോടെ എതിരേറ്റുശീവേലി തുടങ്ങുന്നു. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവാൻ നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് ഈ ആചാരം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ ജലധാരയും നവകാഭിഷേകവും നടത്തുന്നു. എട്ടുമണിയ്ക്ക് പന്തീരടി പൂജ. പത്തരയോടെ ഉച്ചപൂജയും പതിനൊന്നരയോടെ ഉച്ചശീവേലിയും നടത്തി ഉച്ചയ്ക്ക് പന്ത്രണ്ടുമണിയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു. വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് നട വീണ്ടും തുറക്കുന്നു. സന്ധ്യയ്ക്ക് സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ച് ദീപാരാധന. തുടർന്ന് രാത്രി ഏഴരമണിയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടരമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയും നടത്തി ഒമ്പതുമണിയ്ക്ക് നട വീണ്ടും അടയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രാധികാരം [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പുലിയന്നൂർ, [[പൊന്നാനി]] പുഴക്കര ചേന്നാസ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് കുടുംബങ്ങൾക്കായി വീതിച്ചുനൽകിയിട്ടുണ്ട്. കേരളത്തിൽ രണ്ട് കുടുംബക്കാർക്ക് തന്ത്രാധികാരമുള്ള അപൂർവ്വം ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം. വിശേഷച്ചടങ്ങുകളിൽ ഇരുകൂട്ടരും ഒന്നിച്ചാണ് ക്രിയകൾ നടത്തുന്നത്. മേൽശാന്തി, കീഴ്ശാന്തി പദവികൾ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമനമാണ്. ==ഉത്സവങ്ങൾ== === കൊടിയേറ്റുത്സവം === മകരമാസത്തിൽ തിരുവാതിരനാളിൽ ആറാട്ടായി എട്ടുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ധ്വജാദിമുറയിൽ (കൊടിയേറ്റത്തോടെ തുടങ്ങുന്ന മുറ) നടക്കുന്ന ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് നിരവധി പൂജകളും താന്ത്രികക്രിയകളും നടത്താറുണ്ട്. എറണാകുളത്തപ്പന്റെ ഉത്സവം എറണാകുളം നഗരത്തിന്റെ മുഴുവൻ ഉത്സവമായാണ് കൊണ്ടാടപ്പെടുന്നത്. തന്മൂലം നിരവധി അലങ്കാരങ്ങൾ ക്ഷേത്രപരിസരം മുഴുവനുണ്ടാകും. ഉത്സവത്തിന് മൂന്നുദിവസം മുമ്പ് ശുദ്ധിക്രിയകൾ തുടങ്ങും. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഒരു വർഷത്തിനിടയിൽ സംഭവിച്ച എല്ലാ അശുദ്ധികളെയും നീക്കം ചെയ്യുക എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നത്. ദ്രവ്യകലശം പൂജിയ്ക്കുന്നതാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. അതിനുശേഷമാണ് ശുദ്ധിക്രിയകൾ തുടങ്ങുക. ക്ഷേത്രപരിസരം മുഴുവൻ തളിയ്ക്കുന്ന പ്രാസാദശുദ്ധിയാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ബിംബശുദ്ധിയുണ്ടാകും. ശിവലിംഗത്തിൽ സംഭവിച്ച അശുദ്ധികൾ നീക്കം ചെയ്യുന്ന സങ്കല്പത്തിലുള്ള ചടങ്ങാണിത്. പിന്നീട് പരികലശപൂജ, അധിവാസഹോമം, കലശാധിവാസം തുടങ്ങിയ ക്രിയകളുമുണ്ടാകും. ഇതേദിവസം തന്നെ, ക്ഷേത്രപരിസരത്തുള്ള എറണാകുളത്തപ്പൻ ഹാളിൽ കലാപരിപാടികളുടെ ഉദ്ഘാടനവും നടക്കും. കൊടിയേറ്റദിവസം രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ബിംബശുദ്ധിക്രിയകളും അതിനുശേഷം അവസാനചടങ്ങായ ബ്രഹ്മകലശപൂജയും നടക്കും. ഇവയ്ക്കുശേഷമുള്ള സമയം മുഴുവൻ പതിവുപൂജകൾ തന്നെയാണ്. വൈകീട്ട് ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊടിക്കൂറ എത്തിയ്ക്കുന്നു. സമീപത്തുള്ള മനേപ്പറമ്പ് തവാട്ടിൽ നിന്നാണ് എറണാകുളത്തപ്പന്റെ ഉത്സവത്തിനുള്ള കൊടിക്കൂറ കൊണ്ടുവരുന്നത്. ഭഗവദ്വാഹനമായ നന്ദിയുടെ രൂപം ആലേഖനം ചെയ്ത കൊടിക്കൂറയിൽ തന്ത്രിയുടെ വക വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകും. അവയ്ക്കുശേഷം, ഏകദേശം ഏഴുമണിയോടെ വാദ്യമേളങ്ങളുടെയും ഭക്തജനങ്ങളുടെ പഞ്ചാക്ഷരജപത്തിന്റെയും തുടരെത്തുടരെ പൊട്ടുന്ന കതിനവെടികളുടെയും അകമ്പടിയോടെ തന്ത്രി കൊടിമരത്തിൽ കൊടിയേറ്റുന്നു. തുടർന്നുള്ള എട്ടുദിവസം എറണാകുളം മുഴുവൻ ഉത്സവലഹരിയിൽ ആറാടും. വിശേഷാൽ പൂജകളും വാദ്യമേളങ്ങളോടെയുള്ള ശീവേലികളും എറണാകുളത്തപ്പൻ ഹാളിലും പ്രത്യേകം തീർക്കുന്ന സ്റ്റേജുകളിലും നടക്കുന്ന കലാപരിപാടികളും നടയ്ക്കുപുറത്ത് നടക്കുന്ന കൂട്ടവെടിവഴിപാടുകളും ക്ഷേത്രപരിസരത്തെ മുഖരിതമാക്കും. ==== ഉത്സവബലി/ചെറിയ വിളക്ക് ==== ആറാം ദിവസം നടക്കുന്ന ചെറിയ വിളക്കോടെയാണ് ക്ഷേത്രോത്സവം അതിന്റെ പൂർണ്ണതയിലെത്തുന്നത്. അന്നുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉത്സവബലിയും നടക്കുന്നത്. രാവിലെ പന്തീരടിപൂജയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ തന്ത്രിയും മേൽശാന്തിയും ചേർന്ന് ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ശീവേലികളുടെ നാലുമടങ്ങാണ് ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ബലിതൂകുന്നത്. [[സത്വഗുണം|സത്വ]]-[[രജോഗുണം|രജോ]]-[[തമോഗുണം|തമോഗുണങ്ങളെ]] സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്ന മൂന്നുനിറങ്ങളിൽ പ്രത്യേകമായി അരിയുണ്ടാക്കിയാണ് ഇതിനുള്ള ചോറുണ്ടാക്കുന്നത്. ഇതിന് അകമ്പടിയായി [[മരം (വാദ്യോപകരണം)|മരം]] എന്ന വാദ്യം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നുണ്ടാകും. [[മൃദംഗം|മൃദംഗത്തോടും]] മദ്ദളത്തോടും രൂപസാദൃശ്യമുള്ള ഈ വാദ്യത്തിന് അകമ്പടിയായി [[ചേങ്ങില|ചേങ്ങിലയും]] [[ഇലത്താളം|ഇലത്താളവുമുണ്ടാകും]]. ഉത്സവബലിയ്ക്കുമുമ്പ് തന്ത്രിയ്ക്കും വാദ്യക്കാർക്കും പ്രത്യേകം ദക്ഷിണ നൽകുന്നുണ്ടാകും. ഇതിനുശേഷമാണ് ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങുക. മൂന്നുഘട്ടമായാണ് ചടങ്ങ് നടക്കുന്നത്. ദ്വാരപാലകർ, ദേവവാഹനം (ഇവിടെ നന്ദി), അഷ്ടദിക്പാലകർ, സപ്തമാതൃക്കൾ, വീരഭദ്രൻ, ഗണപതി, ബ്രഹ്മാവ്, അനന്തൻ, അനുചരന്മാർ തുടങ്ങിയവർക്കാണ് ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ബലിതൂകുന്നത്. പിന്നീടാണ് അതിവിശേഷമായ രണ്ടാം ഘട്ടം. ഈയവസരത്തിൽ സപ്തമാതൃക്കൾക്കും വീരഭദ്രന്നും ഗണപതിയ്ക്കും വിശേഷാൽ ബലിതൂകലുണ്ട്. ഈയവസരത്തിലാണ് ഭക്തജനങ്ങൾക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് കയറാനുള്ള അനുവാദമുള്ളത്. ഈ സമയത്തെ ദർശനം അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇതുകഴിഞ്ഞാൽ പുറത്തെ ബലിക്കല്ലുകളിൽ ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങും. ശിവന്റെ ഉപസൈന്യാധിപന്മാരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ഓരോ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകി വടക്കുഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ അവിടെയുള്ള ക്ഷേത്രപാലനുമേൽ പാത്രത്തോടുകൂടി ബലിതൂകുന്ന അതിവിശേഷപ്പെട്ട ചടങ്ങുണ്ട്. അതും കഴിഞ്ഞാൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകി ഉത്സവബലി സമാപിയ്ക്കുന്നു. അന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ വരുന്ന പക്ഷിമൃഗാദികൾക്കുപോലും അന്നം നൽകാറുണ്ട്. അന്നുരാത്രിയാണ് ചെറിയ വിളക്ക്. അഞ്ചുപ്രദക്ഷിണത്തോടുകൂടിയ അതിവിശേഷമായ എഴുന്നള്ളത്താണ് ഈ സമയത്തുണ്ടാകുക. മൂന്ന് ആനകളോടുകൂടിയ ഈ എഴുന്നള്ളത്തിന്റെ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നാദസ്വരമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുക. അതിനുശേഷം പടിഞ്ഞാറേ നടപ്പുരയിൽ അതിവിശേഷമായ പഞ്ചാരിമേളമുണ്ടാകും. ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വിശേഷങ്ങളിലൊന്നാണ് ഈ പഞ്ചാരിമേളം. ഏകദേശം മൂന്നുമണിക്കൂർ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പഞ്ചാരിമേളം കഴിഞ്ഞാൽ വലംതല കൊട്ടി അവസാനപ്രദക്ഷിണവുമുണ്ടാകും. അതോടെ ചെറിയ വിളക്ക് അവസാനിയ്ക്കുന്നു. ==== പള്ളിവേട്ട/വലിയ വിളക്ക് ==== ഉത്സവത്തിന്റെ ഏഴാം ദിവസമാണ് വലിയ വിളക്കും പള്ളിവേട്ടയും. അന്നുരാവിലെ പതിവുപൂജകളും കൂട്ടവെടിവഴിപാടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. രാവിലെയും ഉച്ചയ്ക്കുമുള്ള കാഴ്ചശീവേലികൾക്ക് അകമ്പടിയായി അതിവിശേഷമായ പഞ്ചാരിമേളമുണ്ടാകും. എന്നാൽ, ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നുമണിയോടെ നടക്കുന്ന പകൽപ്പൂരമാണ് അന്നത്തെ പ്രധാന വിശേഷം. ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപമുള്ള ദിവാൻസ് റോഡിൽ നിന്നാണ് പകൽപ്പൂരത്തിനുള്ള പുറപ്പാട്. മൂന്നുമണിക്കൂർ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന, [[പഞ്ചവാദ്യം|പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടിയ]] എഴുന്നള്ളത്തിനുശേഷം ആറുമണിയോടെ പതിനൊന്ന് ആനകളെ അണിനിരത്തിയുള്ള അതിവിശേഷമായ എഴുന്നള്ളത്തും കുടമാറ്റവുമുണ്ടാകും. വിവിധ അലങ്കാരങ്ങളിലുള്ള കുടകൾ മാറ്റിയും മറിച്ചുമുള്ള മനോഹരമായ കാഴ്ചയാണ് കുടമാറ്റസമയത്ത് ദർശിയ്ക്കാനാകുന്നത്. ഈ സമയത്ത് [[പാണ്ടിമേളം|പാണ്ടിമേളമാണ്]] അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. കുടമാറ്റം കഴിഞ്ഞാൽ രാത്രി എട്ടരയോടെ വർണ്ണശബളമായ കരിമരുന്നുപ്രയോഗമുണ്ടാകും. ഏകദേശം അരമണിക്കൂർ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന കരിമരുന്നുപ്രയോഗത്തിനുശേഷം തിരിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്കുള്ള എഴുന്നള്ളിപ്പാണ്. അർദ്ധരാത്രിയ്ക്കുശേഷമാണ് വലിയ വിളക്ക്. തലേന്നുള്ള ചെറിയ വിളക്കിന്റെ വിസ്തരിച്ച രൂപമാണിത്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് അഞ്ചുപ്രദക്ഷിണങ്ങളാണുണ്ടാകുക. വലിയ വിളക്കുകഴിഞ്ഞ ഉടനെ ഭഗവാൻ ആനപ്പുറത്ത് പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് പുറപ്പെടും. സമീപമുള്ള ദർബാർ ഹാൾ ഗ്രൗണ്ടിലാണ് പള്ളിവേട്ട നടക്കുക. വാദ്യമേളങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ ഗ്രൗണ്ടിലേയ്ക്ക് പോകുന്ന ഭഗവാൻ, അവിടെ വച്ചിട്ടുള്ള [[പന്നി|പന്നിയുടെ]] രൂപത്തിൽ അമ്പെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് പാണ്ടിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാന്, ക്ഷേത്രനമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ തന്നെ ശയ്യയൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. അവിടെ ഭഗവാനെ പള്ളിയുറക്കുന്നതോടെ പള്ളിവേട്ട അവസാനിയ്ക്കുന്നു. ഈ സമയത്ത് ക്ഷേത്രപരിസരം മുഴുവൻ നിശ്ശബ്ദതയിലാകും. ഭഗവാന്റെ ഉറക്കത്തിന് ഭംഗമുണ്ടാക്കുന്ന ഒന്നും പാടില്ല എന്നാണ് സങ്കല്പം. തന്മൂലം, ക്ഷേത്രത്തിലെ നാഴികമണി പോലും കെട്ടിവയ്ക്കും. ==== ആറാട്ട് ==== പള്ളിവേട്ട കഴിഞ്ഞ ക്ഷീണിച്ചുറങ്ങുന്ന ഭഗവാൻ, പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ഏറെ വൈകി ആറുമണിയ്ക്കാണ് ഉണരുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിൽ നടയ്ക്കിരുത്തിയ പശുവിന്റെ കരച്ചിൽ കേട്ട് പള്ളിയുണരുന്ന ഭഗവാനെ കണികാണിയ്ക്കാൻ, മണ്ഡപത്തിൽ നിറയെ കണിക്കോപ്പുകൾ ഒരുക്കിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. അവ കണികണ്ടശേഷം പുരാണപാരായണമുണ്ടാകും. അന്നുരാത്രിയാണ് ഉത്സവസമാപനം കുറിയ്ക്കുന്ന ആറാട്ട്. പകൽ ഉഷഃപൂജയൊഴികെയുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും ഭംഗിയായി നടന്നശേഷം സന്ധ്യയ്ക്ക് ആറുമണിയോടെ ക്ഷേത്രത്തിൽ തന്ത്രിയുടെ വക ആറാട്ടുഹോമം നടത്തുന്നു. കൊടിയിറക്കിയശേഷം ആറാട്ടിനുപോകുന്ന രീതിയാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഏഴുമണിയ്ക്ക് കൊടിയിറക്കിയശേഷം പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ എറണാകുളത്തപ്പന്റെ പുറപ്പാടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രമൈതാനം മുഴുവൻ പ്രദക്ഷിണം വച്ചശേഷം ഏകദേശം എട്ടുമണിയോടെ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള ഋഷിനാഗക്കുളത്തിന്റെ കരയിൽ എഴുന്നള്ളത്തെത്തുന്നു. അവിടെയെത്തിക്കഴിഞ്ഞാൽ തന്ത്രി സപ്തതീർത്ഥങ്ങളെയും കുളക്കടവിലേയ്ക്ക് ആവാഹിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. പിന്നീട് ഭഗവാന്റെ തിടമ്പുമായി തന്ത്രിയും മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിമാരും കുളത്തിലേയ്ക്കിറങ്ങുകയും മൂന്നുതവണ മുങ്ങിനിവരുകയും ചെയ്യുന്നു. പിന്നീട് കരയിലേയ്ക്ക് കയറിയശേഷം ഇളനീരും മഞ്ഞളും കൊണ്ട് തിടമ്പിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തശേഷം വീണ്ടും മൂന്നുതവണ മുങ്ങിനിവരലുണ്ട്. ഭഗവദ്സാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ടു പവിത്രമായ തീർത്ഥത്തിൽ നിരവധി ഭക്തരും മുങ്ങിനിവരുന്നു. ഇതുകഴിഞ്ഞ് വസ്ത്രം മാറിയശേഷം ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും കാണിച്ച് സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭഗവാനുമുന്നിൽ ഒരു വെള്ളിക്കുടം ഒരുക്കിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. അതിൽ കാണിയ്ക്കയിടുന്നത് അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കാണിയ്ക്കയിട്ടുകഴിഞ്ഞാൽ വർണ്ണശബളമായ വെടിക്കെട്ടുണ്ടാകും. ഇതുകഴിഞ്ഞ്, തിരിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിയശേഷം കൊടിയ്ക്കൽ വച്ചും പറയിടലുണ്ട്. പിന്നീട് ക്ഷേത്രശ്രീകോവിലിൽ മടങ്ങിയെത്തിയശേഷം ഉച്ചപ്പൂജ മുതലുള്ള ചടങ്ങുകളെല്ലാം പൂർത്തിയാക്കുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു. === മഹാശിവരാത്രി === കുംഭമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശിനാളിലാണ് മഹാശിവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ അതിവിശേഷമാണ് ഈ ദിവസം. എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രത്തിലും ശിവരാത്രി അതിപ്രാധാന്യത്തോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളും പതിവാണ്. രാവിലെ പതിവുസമയത്തുതന്നെ നടതുറന്നശേഷം നിർമ്മാല്യദർശനവും പിന്നീട് വിവിധ ദ്രവ്യങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള അഭിഷേകങ്ങളും ധാരയും നടത്തുന്നു. എന്നാൽ, ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ചടങ്ങ് രാവിലെയും വൈകീട്ടും നടക്കുന്ന 1001 കുടം അഭിഷേകമാണ്. ക്ഷേത്രക്കിണറ്റിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന ജലമുപയോഗിച്ച്, വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലി ശിവലിംഗത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്ന ഈ ചടങ്ങ് തൊഴുന്നത് അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇതേസമയം, ക്ഷേത്രത്തിന് പുറത്തുള്ള കൂത്തമ്പലത്തിലിരുന്ന് ക്ഷേത്രം തന്ത്രിയടക്കമുള്ള ബ്രാഹ്മണരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വേദപാരായണമുണ്ടാകും. രാവിലെ എട്ടുമണിയോടെ പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ വിശേഷാൽ ശീവേലിയുണ്ടാകും. അഞ്ചുപ്രദക്ഷിണങ്ങളോടുകൂടിയ ഈ ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ വീണ്ടും പതിവുപൂജകൾ നടത്തി നടയടയ്ക്കുന്നു. സാധാരണദിവസങ്ങളിലെ ഉച്ചശീവേലി, അന്നേദിവസം വൈകീട്ട് നടതുറന്നശേഷം കാഴ്ചശീവേലിയായി നടത്തിവരുന്നു. അഞ്ചുപ്രദക്ഷിണങ്ങളാണ് ഇതിനുണ്ടാകുക. അകമ്പടിയായി പഞ്ചാരിമേളമുണ്ടാകും. സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധനയോടനുബന്ധിച്ച് വിശേഷാൽ കൂട്ടവെടിയുണ്ടാകും. ഉത്സവക്കാലത്തുള്ളതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിനുമുന്നിലുള്ള വഴി പൂർണ്ണമായും ഒഴിപ്പിച്ചശേഷമാണ് ശിവരാത്രിനാളിലും എറണാകുളത്തപ്പന്നുള്ള കൂട്ടവെടിവഴിപാട് നടത്തുന്നത്. ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം രാത്രി വീണ്ടും 1001 കുടം അഭിഷേകവും പിന്നീട് ഇളനീർ (കരിക്ക്) ഉപയോഗിച്ചുള്ള വിശേഷാൽ രുദ്രാഭിഷേകവും നടത്തിവരുന്നു. അർദ്ധരാത്രിയാണ് ശിവരാത്രിവിളക്ക്. ===തിരുവാതിര=== ധനുമാസത്തിലെ [[തിരുവാതിര]] ഇവിടെ പ്രധാനമാണ്. ==അവലംബം== <references/> ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * http://www.ernakulathappan.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100526125622/http://www.ernakulathappan.org/ |date=2010-05-26 }} * http://hanumankovil.org/about-the-temple.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100518203714/http://hanumankovil.org/about-the-temple.php |date=2010-05-18 }} {{എറണാകുളം ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ]] {{Hindu-temple-stub}} [[en:Ernakulam Shiva Temple]] kopz4ydnhwt03aqeld436w605k207uj 4614262 4614254 2026-04-19T16:29:42Z Vishalsathyan19952099 57735 /* മഹാശിവരാത്രി */ 4614262 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ernakulam Siva Temple}} {{Infobox temple | name = എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം | image = Ernakulathappan Temple.JPG | image_alt = | caption = ക്ഷേത്ര ഗോപുരം | pushpin_map = India Kerala | map_caption = Location in Kerala | latd = 9 | latm = 30 | lats = 5 | latNS = N | longd= 76 | longm= 35 | longs = 5 | longEW = E | coordinates_region = IN | coordinates_display= title | other_names = | proper_name = എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം | devanagari = | sanskrit_translit = | tamil = எறணாகுளம் சிவன் கோவில் | Tagalog = Templo ng Siva sa Ernakulam | Hindi = एर्नाकुलम शिव मंदिर | country = [[ഇന്ത്യ]] | state = [[കേരളം]] | district = [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]] | location = [[എറണാകുളം]] | elevation_m = | primary_deity_God = [[പരമശിവൻ]] | primary_deity_Godess = | utsava_deity_God = | utsava_deity_Godess= | Direction_posture = [[പടിഞ്ഞാറ്]] | Pushakarani = | Vimanam = | Poets = | Prathyaksham = പരമശിവൻ | important_festivals= [[ശിവരാത്രി]], തിരുവുത്സവം | architecture = കേരള-ദ്രാവിഡ ശൈലി | number_of_temples = 1 | number_of_monuments= | inscriptions = | date_built = | creator = | temple_board = [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]] | Website = }} കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[എറണാകുളം]] നഗരമദ്ധ്യത്തിൽ, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തുള്ള [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|കൊച്ചി കായലിലേക്ക്]] ദർശനം ചെയ്തു സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു മഹാദേവ ക്ഷേത്രമാണ് '''എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം'''. [[പരശുരാമൻ|പരശുരാമപ്രതിഷ്ഠിതനായ]] കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങളിൽ]] ഒന്നാണിത്.<ref>കുഞ്ഞികുട്ടൻ ഇളയതിൻറെ “108 ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ“</ref> അത്യുഗ്രമൂർത്തിയായ [[ശിവൻ|പരമശിവനാണ്‌]] മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. [[കിരാതമൂർത്തി|കിരാതമൂർത്തിയായും]] [[പാർവ്വതി|പാർവ്വതീസമേതനായും]] രണ്ടുരൂപങ്ങളിൽ ഇവിടെ ശിവന് പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഉപദേവതകളായി [[ഗണപതി]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[അയ്യപ്പൻ]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]] എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്. '''എറണാകുളത്തപ്പൻ''' എന്ന്‌ അറിയപ്പെടുന്ന ഇവിടത്തെ മഹാദേവൻ എറണാകുളം നഗരത്തിന്റെ കുലദൈവമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. എറണാകുളം ക്ഷേത്രം വാസ്തവത്തിൽ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങളടങ്ങിയ ഒരു വലിയ ക്ഷേത്രസമുച്ചയമാണ്. ഈ ശിവക്ഷേത്രത്തിന്‌ സമീപം കന്നഡശൈലിയിലുള്ള ഒരു [[ഹനുമാൻ|ആഞ്ജനേയക്ഷേത്രവും]] തമിഴ് ശൈലിയിലുള്ള ഒരു സുബ്രഹ്മണ്യക്ഷേത്രവും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. എങ്കിലും മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങളും സ്വതന്ത്രമായിത്തന്നെ നിലനിന്നുപോരുന്നു. [[ദക്ഷിണേന്ത്യ]]യിലെ മൂന്ന് സംസ്കാരങ്ങളെ ഒരുമിച്ച് കാണാൻ കഴിയുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയും ഇതുവഴി ലഭിയ്ക്കുന്നു. പണ്ട് ക്ഷേത്രം ചേരാനെല്ലൂർ കർത്താക്കന്മാരുടെ വകയായിരുന്നു. കർത്താക്കന്മാരും [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി രാജാക്കന്മാരുമാണ്]] ക്ഷേത്രത്തിലെ നിർമ്മാണപ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകിയിട്ടുള്ളത്. [[മകരം|മകരമാസത്തിലെ]] [[തിരുവാതിര (നക്ഷത്രം)|തിരുവാതിര നാളിൽ]] ആറാട്ടായി എട്ടുദിവസത്തെ കൊടിയേറ്റുത്സവം, [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[ശിവരാത്രി]], [[ധനു|ധനുമാസത്തിലെ]] [[തിരുവാതിര ആഘോഷം|തിരുവാതിര]] എന്നിവയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഇന്ന് ക്ഷേത്രഭരണം. ==ഐതിഹ്യം== === സ്ഥലനാമം === '''എറണാകുളം''' എന്ന സ്ഥലപ്പേരിനെ ചൊല്ലി പലവിധ അഭിപ്രായങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. ''ഏറെ നാൾ കുളം'' ആണ് എറണാകുളമായതെന്നാണ് ഒരു വാദം. ഒരുപാടുകാലം എറണാകുളം ജലത്തിലായിരുന്നുവെന്ന് കാണിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ പ്രയോഗം. മറ്റൊരു അഭിപ്രായം, ''ഇറയനാർകുളം'' ആണ് എറണാകുളമായതെന്നാണ്. [[തമിഴ്]] ഭാഷയിൽ ശിവനെ ''ഇറയനാർ'' എന്ന് വിളിയ്ക്കാറുണ്ട്. ഇന്നത്തെ തെക്കേ ഇന്ത്യ മുഴുവൻ പഴയ [[തമിഴകം|തമിഴകത്തിന്റെ]] കീഴിലായിരുന്നതിനാൽ ഈ വാദത്തിന് വിശ്വാസ്യതയുണ്ട്. ശിവന്റെ സ്ഥാനം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ഇറയനാർകളം'' എന്ന പേര് വരികയും അത് പിന്നീട് എറണാകുളമാകുകയും ചെയ്തുവെന്നാണ് ഈ വാദം പിന്തുടരുന്ന ചരിത്രകാരന്മാർ പറയുന്നത്. മറ്റൊരു അഭിപ്രായം ''ഋഷിനാഗക്കുളം'' ആണ് എറണാകുളമായതെന്നാണ്. എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രത്തിന്റെ പുറകിലുള്ള കുളത്തിന്റെ പേരാണ് ഋഷിനാഗക്കുളം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവകഥയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന പേരാണത്. === പ്രതിഷ്ഠ === ദ്വാപരയുഗത്തിൽ കുലമുനി എന്നുപേരായ ഒരു മുനി ഹിമാലയത്തിൽ തപസ്സനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് ദേവലൻ എന്ന പേരിൽ ഒരു ശിഷ്യനുണ്ടായിരുന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ കുലുമുനി നടത്താൻ നിശ്ചയിച്ച ഹോമത്തിന് പൂജാദ്രവ്യങ്ങൾ ശേഖരിയ്ക്കാൻ ദേവലനും സഹപാഠികളും കൂടി കാട്ടിലേയ്ക്കുപോയി. പോകുന്ന വഴിയ്ക്കുവച്ച് അവർ ഒരു പാമ്പിനെ കണ്ടു. അതിനെ കണ്ടപ്പോൾത്തന്നെ മറ്റു ശിഷ്യന്മാരെല്ലാം പേടിച്ച് ഓടിപ്പോയി ചെടികൾക്കിടയിൽ മറഞ്ഞിരുന്നു. എന്നാൽ ദേവലനാകട്ടെ അടുത്തുകണ്ട ഒരു കാട്ടുവള്ളി കണ്ട് അതുകൊണ്ട് കുരുക്കിട്ടുപിടിച്ച് പാമ്പിനെ കൊന്നു. സഹപാഠികളിൽ നിന്ന് വിവരമറിഞ്ഞ കുലുമുനി പാമ്പിനെ കൊന്ന ദേവലൺ പാമ്പിന്റെ തലയും മനുഷ്യന്റെ ഉടലുമുള്ള ഭീകരജീവിയായി മാറട്ടെ എന്ന് ശപിച്ചു. ഇതുകേട്ട ദേവലൻ ശാപമോക്ഷം അഭ്യർത്ഥിച്ചപ്പോൾ ശാന്തനായ കുലുമുനി അവന് ശാപമോക്ഷം കൊടുത്തു: {{quote|ഇവിടെനിന്ന്‌ കിഴക്ക്‌ ദിക്കിലായി ഇലഞ്ഞിമരച്ചുവട്ടിൽ നാഗം പൂജ നടത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു ശിവലിംഗമുണ്ട്‌. ഈ വിഗ്രഹം പൂജ നടത്തുവാനായി നീ വാങ്ങി ദക്ഷിണദിക്കിലേക്ക്‌ പോകുക. ഒരു സ്ഥലത്ത്‌ വച്ച്‌ നീ പൂജ ചെയ്യുമ്പോൾ ആ വിഗ്രഹം അവിടെ ഉറച്ചുപോകും. അവിടെ വച്ച്‌ നീ ശാപമോചിതനാകും.}} ശാപം കാരണം ദേവലൻ നാഗർഷി എന്നുപേരായ ഒരു നാഗമായി മാറി. നാഗർഷി ശിവലിംഗവുമായി ദക്ഷിണദിക്കിലേക്ക്‌ യാത്രയായി. യാത്രയ്ക്കിടയിൽ ഒരുപാട് സ്ഥലങ്ങൾ നാഗർഷി സന്ദർശിച്ചു. എറണാകുളത്തെത്തിയപ്പോൾ നാഗർഷി വൃക്ഷത്തണലിൽ വിഗ്രഹത്തെ വച്ചിട്ട്‌ അടുത്തുള്ള കുളത്തിലിറങ്ങി കുളിച്ച്‌ വന്ന്‌ പൂജചെയ്തു. രാവിലെ കുളക്കടവിൽ കുളിയ്ക്കാനെത്തിയവർ ഒരു ഭീകരജീവി നടത്തുന്ന പൂജ കണ്ട്‌ ഭയന്ന്‌ ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടി. അവരെത്തി നാഗർഷിയെ ഉപദ്രവിക്കുവാൻ തുടങ്ങിയതോടെ ശിവലിംഗവുമായി രക്ഷപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ച നാഗർഷിക്ക്‌ ശിവലിംഗം അവിടെ ഉറച്ചിരിക്കുന്നതായി കണ്ടു. ശിവലിംഗത്തിന്‌ മുന്നിൽ സാഷ്ടാംഗപ്രണാമം നടത്തി നാഗർഷി ശാപമോചിതനായി. കുളികഴിഞ്ഞുവന്ന നാട്ടുകാർ ദേശാധിപനായ തൂശത്തുകൈമളെ ഈ വിവരം അറിയിക്കുകയും ശിവലിംഗം ഇരുന്ന സ്ഥാനത്ത്‌ ഒരു ക്ഷേത്രം പണിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ആ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്ന് പ്രസിദ്ധമായ എറണാകുളം മഹാശിവക്ഷേത്രം. == ചരിത്രം == ==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി== === ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും === എറണാകുളം നഗരത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്ത് കൊച്ചിക്കായലിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിലാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ കലാലയങ്ങളിലൊന്നായ [[മഹാരാജാസ് കോളേജ്]], [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്]] ഓഫീസ്, സെഷൻസ് കോടതി, കൊച്ചി ആർട്ട് ഗ്യാലറി, രാജേന്ദ്രമൈതാൻ, സുഭാഷ് പാർക്ക് തുടങ്ങിയവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ രണ്ടുഭാഗത്തും ഗോപുരങ്ങളുണ്ട്. കായലിനോടുചേർന്ന് മറൈൻ ഡ്രൈവ് റോഡ് കടന്നുപോകുന്നു. റോഡിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പേരെഴുതിയ മനോഹരമായ കവാടം കാണാം. റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രഗോപുരം വരെ ഏകദേശം നൂറുമീറ്റർ ദൂരം കാണും. ക്ഷേത്രകവാടത്തിനകത്താണ് വാഹനപാർക്കിങ് സൗകര്യവും മറ്റുമുള്ളത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ നിരവധി മരങ്ങൾ കാണാം. അവയെല്ലാം കഴിഞ്ഞ് ഏതാനും ദൂരം കൂടിപ്പോയാൽ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിന് മുന്നിലെത്താം. ഇരുനിലകളോടുകൂടിയ പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരം വലിയ അലങ്കാരപ്പണികളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും ഗാംഭീര്യത്തോടെ നിലകൊള്ളുന്നു. ഗോപുരത്തിനടുത്താണ് ദേവസ്വം ഓഫീസും ചെരുപ്പ് കൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന് കീഴിലുള്ള ഒരു 'എ' ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ് എറണാകുളം ദേവസ്വം. ഗോപുരത്തിൽ നിന്ന് അല്പം മാറി ക്ഷേത്രം വക വെടിപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. വെടിവഴിപാട് ഇവിടെ ഭഗവാന് പ്രധാനമാണ്. പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിലൂടെ അകത്തുകടന്ന് ആദ്യമെത്തുന്നത് ആനക്കൊട്ടിലിലാണ്. സാമാന്യം വലിപ്പമുള്ള ആനക്കൊട്ടിലാണിത്. അഞ്ചാനകളെ വച്ച് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാം. ആനക്കൊട്ടിലിനപ്പുറത്താണ് ഭഗവദ്വാഹനമായ [[നന്ദി]]യെ ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന ഉത്തുംഗമായ സ്വർണ്ണക്കൊടിമരമുള്ളത്. ഏകദേശം അമ്പതടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ട് അധികകാലമായിട്ടില്ല. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുരയാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു സാമാന്യം. വലിപ്പമുള്ള ബലിക്കല്ലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. എന്നാൽ പുറത്തുനിന്നുള്ള ദർശനത്തിന് അത് തടസ്സമല്ല. ബലിക്കൽപ്പുരയുടെ മച്ചിൽ പതിവുപോലെ [[ബ്രഹ്മാവ്|ബ്രഹ്മാവിന്റെയും]] [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെയും]] രൂപങ്ങൾ കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. താരതമ്യേന ചെറിയൊരു മതിലകമാണ് എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രത്തിലേത്. ഏകദേശം രണ്ടേക്കർ വിസ്തീർണ്ണമേ വരൂ ഈ മതിലകത്തിന്. എന്നാൽ, മഹാക്ഷേത്രത്തിന്റെ മറ്റ് ലക്ഷണങ്ങളെല്ലാമുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്താണ് ക്ഷേത്രം വക ഹാളായ എറണാകുളത്തപ്പൻ ഹാൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വിവാഹാദികാര്യങ്ങൾക്കും കലാപരിപാടികൾക്കുമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്ന ഹാളാണിത്. ഇവിടെ ഇത്തരത്തിൽ പരിപാടികളില്ലാത്ത ദിവസങ്ങൾ കുറവാണ്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി അയ്യപ്പസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. മുഖപ്പോടുകൂടിയ ശ്രീകോവിലാണിത്. [[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയിലെ]] വിഗ്രഹവുമായി പ്രകടമായ രൂപസാദൃശമുള്ള വിഗ്രഹമാണിവിടെയുള്ളത്. [[മണ്ഡലകാലം|മണ്ഡലകാലത്ത്]] ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം ഇവിടെവച്ചാണ്. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് നാഗദൈവങ്ങളുടെ പ്രതിഷ്ഠയും. നാഗരാജാവായി ശിവന്റെ കണ്ഠാഭരണമായ [[വാസുകി|വാസുകിയും]] കൂടെ നാഗയക്ഷിയും നാഗകന്യകയും നാഗചാമുണ്ഡിയുമടക്കമുള്ള പരിവാരങ്ങളുമടങ്ങുന്നതാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ. ക്ഷേത്രമതിലകത്തിന് പുറത്ത് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്താണ് ഐതിഹ്യപ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രക്കുളം. ''ഋഷിനാഗക്കുളം'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രക്കുളത്തിലാണത്രേ പൂജയ്ക്കുമുമ്പ് നാഗർഷി കുളിച്ചത്. അതാണ് ഈ പേരിന്റെ കാരണമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഈ കുളത്തിൽ തന്നെയാണ് ഉത്സവാവസാനം ഭഗവാന്റെ ആറാട്ടും നടക്കുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേനടയിലെ വാതിൽ അടച്ചിട്ടിരിയ്ക്കുകയാണ്. ആദിയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായിരുന്നു ഭഗവാൻ എന്നതിന്റെ സൂചനകൾ ചിലത് കാണിച്ചുതരുന്നുണ്ട് ഈ വാതിൽ. അത്യുഗ്രമൂർത്തിയായ ഭഗവാന്റെ കോപം കാരണം കിഴക്കുഭാഗത്ത് അഗ്നിബാധ പതിവായപ്പോൾ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ദർശനം തിരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു എന്നാണ് കഥ. എന്നാൽ, ഭഗവാനോടൊപ്പം കുടികൊള്ളുന്ന പാർവ്വതീദേവി ഇന്നും കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായിത്തന്നെ കുടികൊള്ളുന്നു. തെക്കേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും തന്നെ കാണാനില്ല. === സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രം === ക്ഷേത്രമതിലിന് പുറത്ത് വടക്കുഭാഗത്ത് എറണാകുളത്തപ്പൻ ഹാളിന്റെ തൊട്ടടുത്തായി [[തമിഴ്‌നാട്]] ശൈലിയിൽ നിർമ്മിയ്ക്കപ്പെട്ട മറ്റൊരു ക്ഷേത്രം കാണാം. [[വള്ളി (ദേവി)|വള്ളീ]]-[[ദേവയാനി|ദേവയാനീസമേതനായ]] [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ|സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ. കൊച്ചിയിലെ തമിഴ് ബ്രാഹ്മണസമൂഹത്തിന്റെ അഭ്യർത്ഥന മാനിച്ച് തമിഴ് ബ്രാഹ്മണനായിരുന്ന കൊച്ചി ദിവാൻ വെങ്കടസ്വാമിയാണ് ഈ ക്ഷേത്രം പണികഴിപ്പിച്ചത്. നിർമ്മാണശൈലിയിലും പൂജാവിധികളിലുമെല്ലാം തമിഴ് സ്വാധീനം പുലർത്തുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ഗണപതി, [[ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] (ശിവൻ), [[മഹാവിഷ്ണു]], [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാഭഗവതി]] എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. [[തൈപ്പൂയം]], [[സ്കന്ദഷഷ്ഠി]], [[വൈകാശി വിശാഖം]], [[തൃക്കാർത്തിക]] എന്നിവയാണ് ഇവിടെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ, എല്ലാമാസത്തിലെയും വെളുത്ത [[ഷഷ്ഠി]]യും വിശേഷമാണ്. ചൊവ്വാഴ്ച പ്രധാനം. എറണാകുളത്തപ്പൻ ക്ഷേത്രത്തിനടുത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതെങ്കിലും അതുമായി എടുത്തുപറയത്തക്ക ബന്ധമൊന്നും ഈ ക്ഷേത്രത്തിനില്ല. എന്നിരുന്നാലും ശിവക്ഷേത്രത്തിലും ഹനുമാൻ ക്ഷേത്രത്തിലും എത്തുന്ന ഭക്തർ ഇവിടെയും ദർശനം നടത്താറുണ്ട്. === ഹനുമാൻസ്വാമി ക്ഷേത്രം === കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിന് പുറത്ത് വടക്കുഭാഗത്തായി [[കർണാടക]] ശൈലിയിൽ നിർമ്മിയ്ക്കപ്പെട്ട മറ്റൊരു ചെറുക്ഷേത്രം കാണാം. [[ഹനുമാൻ]] സ്വാമിയാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ക്ഷേത്രത്തോടുചേർന്ന് ഒരു [[അരയാൽ]] മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുക്ക് വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടിയിരിയ്ക്കുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തികൾ|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഹനുമാൻ ക്ഷേത്രത്തിനും സുബ്രഹ്മണ്യക്ഷേത്രത്തിന്റെ പഴക്കമേയുള്ളൂ. ഇതാകട്ടെ, എറണാകുളത്തെ തുളു മാധ്വബ്രാഹ്മണരുടെ ആഗ്രഹമനുസരിച്ച് അവരിലൊരാളായിരുന്ന കൊച്ചി ദിവാൻ വെങ്കടറാവു പണികഴിപ്പിച്ചതാണ്. കന്നഡ മധ്വസമ്പ്രദായമനുസരിച്ചാണ് ഇവിടെ പൂജകൾ നടക്കുന്നത്. ഇത്തരത്തിൽ പൂജകൾ നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]] മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായി വരാത്ത അപൂർവ്വം ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണിത്. പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠയായ ഹനുമാൻ സ്വാമി പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായിരിയ്ക്കുന്നു. ഹനുമാനോടൊപ്പം ഇവിടെ [[ശ്രീരാമൻ|ശ്രീരാമന്നും]] പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ഉപദേവതകളായി നാഗദൈവങ്ങളും [[രാഘവേന്ദ്രസ്വാമികൾ|രാഘവേന്ദ്രസ്വാമികളും]] കുടികൊള്ളുന്നു. [[ഹനുമാൻ ജയന്തി]]യും [[ശ്രീരാമനവമി]]യുമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ശനി, വ്യാഴം, ചൊവ്വ. എറണാകുളത്തപ്പൻ ക്ഷേത്രത്തിനടുത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതെങ്കിലും അതുമായി എടുത്തുപറയത്തക്ക ബന്ധമൊന്നും ഈ ക്ഷേത്രത്തിനില്ല. എന്നിരുന്നാലും ശിവക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തുന്ന ഭക്തർ ഇവിടെയും ദർശനം നടത്താറുണ്ട്. === ശ്രീകോവിൽ === സാമാന്യം വലിപ്പമുള്ള വട്ടശ്രീകോവിലാണ് എറണാകുളത്തപ്പൻ ക്ഷേത്രത്തിലേത്. ഏകദേശം നൂറടി ചുറ്റളവ് ഈ ശ്രീകോവിലിനുണ്ട്. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടം ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ കിഴക്കേ അറ്റത്തുള്ളതാണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. രണ്ടരയടിയോളം പൊക്കമുള്ള [[ശിവലിംഗം]] പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. അലങ്കാരസമയത്ത് ശിവന് പ്രിയപ്പെട്ട കൂവളമാല, തുമ്പപ്പൂമാല, രുദ്രാക്ഷമാല എന്നിവകൊണ്ട് ശിവലിംഗത്തിന്റെ മുക്കാൽ ഭാഗവും മറഞ്ഞിരിയ്ക്കും. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് തിരുവെറണാകുളത്തപ്പൻ, ശിവലിംഗമായി ശ്രീലകത്ത് വിരാജിയ്ക്കുന്നു. മറ്റു മഹാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇവിടത്തെ ശ്രീകോവിലിൽ ചിത്രശില്പകലാവൈദഗ്ദ്ധ്യത്തിന്റെ ശേഷിപ്പുകളൊന്നും തന്നെ ഏറ്റുവാങ്ങിയിട്ടില്ല. തികച്ചും ലളിതമായ നിർമ്മിതിയാണ്. സാധാരണയായി കാണാറുള്ള മിനുക്കുപണികൾ പോലും ഇവിടെയില്ലെന്നതാണ് വാസ്തവം. വടക്കുവശത്ത്, ശ്രീകോവിലിന്റെ ഓവ് മനോഹരമായി നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകിപ്പോകുന്നു. ശിവക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഓവിനപ്പുറം പ്രദക്ഷിണം പാടില്ല. === നാലമ്പലം === ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിനകത്ത്. എങ്കിലും പ്രദക്ഷിണം നിർബാധം നടത്താം. നാലമ്പലത്തിനകത്തേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടത്തിന് ഇരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടം ഹോമങ്ങൾക്കും മറ്റും ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നു. പ്രധാന ശ്രീകോവിലിന്റെ നേരെ വടക്കായി കിരാതമൂർത്തി കുടികൊള്ളുന്നു. ശിവഭഗവാന്റെ മറ്റൊരു ഭാവമാണ് കിരാതമൂർത്തി. [[അർജ്ജുനൻ|അർജ്ജുനനെ]] പരീക്ഷിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് [[പാശുപതാസ്ത്രം]] നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് ഈ മൂർത്തി കുടികൊള്ളുന്നത്. പ്രധാന ശിവപ്രതിഷ്ഠയുടെ അതേ പ്രാധാന്യമാണ് ഇതിനും നൽകിവരുന്നത്. തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[തിടപ്പള്ളി|തിടപ്പള്ളിയും]] വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|കിണറും]] പണിതിട്ടുണ്ട്. തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ഗണപതിഭഗവാൻ കുടികൊള്ളുന്നു. സാധാരണ ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതുപോലെയാണ് ഇവിടെയും ഗണപതിയുടെ പ്രതിഷ്ഠാരീതിയും മറ്റും. ഗണപതിയ്ക്കൊപ്പം തന്നെ ഇവിടെ സുബ്രഹ്മണ്യനെയും കരിനാഗത്തെയും പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. ശ്രീകോവിലിന് ചുറ്റുമായി അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]], കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] ([[ബ്രാഹ്മി]]/[[ബ്രഹ്മാണി]], [[വൈഷ്ണവി]], [[മഹേശ്വരി]], [[ഇന്ദ്രാണി]], [[വരാഹി]], [[കൗമാരി]], [[ചാമുണ്ഡി]]), [[വീരഭദ്രൻ]], ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ബ്രഹ്മാവ്, [[അനന്തൻ]], ദുർഗ്ഗാദേവി, നിർമ്മാല്യധാരി (ഇവിടെ [[ചണ്ഡികേശ്വരൻ]]) എന്നിവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. ബലിക്കല്ലുകൾ ദേവന്റെ വികാരമൂർത്തികളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ അവയിൽ ചവിട്ടാനോ തൊട്ട് തലയിൽ വയ്ക്കാനോ പാടില്ല. === നമസ്കാരമണ്ഡപം === ശ്രീകോവിലിന്റെ നേരെ മുന്നിലായി ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. നാലുകാലുകളോടുകൂടിയ താരതമ്യേന ചെറിയ മണ്ഡപമാണിതെന്നതിനാൽ പ്രദക്ഷിണത്തിന് നന്നേ ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ട്. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂരയും ചെമ്പുമേഞ്ഞതാണ്. ഇതിന്റെ മുകളിലും സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടം കാണാം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മച്ചിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെയും അഷ്ടദിക്പാലകരുടെയും രൂപങ്ങളും തൂണുകളിൽ മറ്റുചില ദേവ-ബ്രാഹ്മണരൂപങ്ങളും കാണാം. മണ്ഡപത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് ഭഗവദ്വാഹനമായ നന്ദിയുടെ ഒരു പ്രതിമയുണ്ട്. ഭക്തർ ഈ നന്ദിയുടെ ചെവിയിൽ ആഗ്രഹങ്ങൾ പറയുന്നത് സ്ഥിരം കാഴ്ചയാണ്. നന്ദിയോട് ആഗ്രഹങ്ങൾ പറഞ്ഞാൽ അദ്ദേഹം അവ ഭഗവാനോട് പറയുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. == പ്രതിഷ്ഠ == === തിരുവെറണാകുളത്തപ്പൻ (പരമശിവൻ) === ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. അത്യുഗ്രമൂർത്തിയായ ശിവനായാണ് പ്രതിഷ്ഠാസങ്കല്പം. കിരാതമൂർത്തിയായും പാർവ്വതീസമേതനായും രണ്ട് വ്യത്യസ്ത ഭാവങ്ങളിൽ പ്രതിഷ്ഠ ഭഗവാന്നുണ്ട്. രണ്ടരയടി ഉയരമുള്ള ശിവലിംഗത്തിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ഭഗവാൻ കുടികൊള്ളുന്നു. ആദ്യം കിഴക്കോട്ടായിരുന്നു ഭഗവദ്ദർശനമെന്നും, ഉഗ്രമൂർത്തിയായ ശിവന്റെ കോപം മൂലം കിഴക്കുഭാഗത്തെ ചേർത്തറ പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങൾ അഗ്നിയ്ക്കിരയായപ്പോൾ, ഭക്തനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ|വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരുടെ]] അഭ്യർത്ഥന മാനിച്ച് ഭഗവാൻ സ്വയം പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തേയ്ക്ക് കൊച്ചി കായലിന്റെ ഭാഗത്തേക്ക്‌ തിരിഞ്ഞതാണെന്നും, അതല്ല പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തുള്ള [[കൊച്ചി പഴയന്നൂർ ഭഗവതിക്ഷേത്രം|കൊച്ചി പഴയന്നൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ]] ഭഗവതിയ്ക്ക് ദർശനം നൽകാനായാണ് തിരിഞ്ഞതെന്നും കഥകളുണ്ട്. എങ്കിലും, പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായ ശിവപ്രതിഷ്ഠ എന്നത് ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്. കിരാതമൂർത്തിയായ പ്രതിഷ്ഠയും ഏകദേശം ഇതേ ഉയരത്തിലാണ്. ശംഖാഭിഷേകം, ധാര, കൂവളമാല, പിൻവിളക്ക്, ഉമാമഹേശ്വരപൂജ, വെടിവഴിപാട് എന്നിവയാണ് എറണാകുളത്തപ്പന്റെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. == ഉപദേവതകൾ == === ഗണപതി === നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിലാണ് ശിവപാർവ്വതീപുത്രനായ ഗണപതിഭഗവാന്റെ പ്രതിഷ്ഠ. ഏകദേശം രണ്ടടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[മഴു]], പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[കയർ]], മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[മോദകം]] എന്നിവ ധരിച്ച ഗണപതി മുന്നിലെ വലതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഗണപതിഹോമം, ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാളികേരമുടയ്ക്കൽ തുടങ്ങിയവയാണ് ഗണപതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. === സുബ്രഹ്മണ്യൻ === ഗണപതിയോടൊപ്പം അതേ ശ്രീകോവിലിലാണ് സഹോദരനായ സുബ്രഹ്മണ്യന്റെയും പ്രതിഷ്ഠ. ഏകദേശം രണ്ടടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ബാലസുബ്രഹ്മണ്യന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഈ വിഗ്രഹം. വലതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്ന ഭഗവാൻ, ഇടതുകൈ അരയിൽ കുത്തിനിൽക്കുന്നു. പാലഭിഷേകം, ഭസ്മാഭിഷേകം, പഞ്ചാമൃതം, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയാണ് സുബ്രഹ്മണ്യന്റെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. === അയ്യപ്പൻ === നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിലാണ് ഹരിഹരപുത്രനായ അയ്യപ്പസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ. രണ്ടടി ഉയരമുള്ള വിഗ്രഹം പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ശബരിമലയിലെ വിഗ്രഹവുമായി നല്ല രൂപസാദൃശ്യമുള്ള വിഗ്രഹമാണിവിടെ. മുഖപ്പോടുകൂടിയ ഈ നടയിൽ വച്ചാണ് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം. നീരാജനം, നെയ്യഭിഷേകം, നാളികേരമുടയ്ക്കൽ തുടങ്ങിയവയാണ് അയ്യപ്പന്റെ നടയിലെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. === നാഗദൈവങ്ങൾ === അയ്യപ്പനെ ശ്രീകോവിലിനടുത്തുതന്നെ പ്രത്യേകം തീർത്ത തറയിലാണ് നാഗദൈവങ്ങളുടെ പ്രതിഷ്ഠ. നാഗരാജാവായ വാസുകിയും നാഗയക്ഷിയും ചിത്രകൂടങ്ങളുമടങ്ങുന്നതാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ. എല്ലാമാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയുമുണ്ടാകും. നൂറും പാലും, പുറ്റും മുട്ടയും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം എന്നിവയാണ് നാഗദൈവങ്ങളുടെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. == നിത്യപൂജകൾ == നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം. പുലർച്ചെ രണ്ടുമണിയ്ക്കുള്ള നിയമവെടിയോടെയും തുടർന്ന് ഏഴുതവണയുള്ള ശംഖുവിളിയോടെയും [[തവിൽ|തവിലിന്റെയും]] [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരത്തിന്റെയും]] അകമ്പടിയോടെയും ഭഗവാനെ പള്ളിയുണർത്തിയ ശേഷം മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നട തുറക്കുന്നു. തുടർന്ന് നിർമ്മാല്യദർശനം. മറ്റുക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇവിടെ ഒരു മണിക്കൂറാണ് നിർമ്മാല്യദർശനം. നിർമ്മാല്യദർശനത്തിനുശേഷം അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. നാലേകാലിന് ഭഗവാന് മലർ, ശർക്കര, കദളിപ്പഴം എന്നിവ നേദിയ്ക്കുന്നു. അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും ആറുമണിയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. എതിരേറ്റുപൂജയ്ക്കിടയിൽത്തന്നെ ഗണപതിഹോമവും നടത്തുന്നു. ആറരയോടെ എതിരേറ്റുശീവേലി തുടങ്ങുന്നു. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവാൻ നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് ഈ ആചാരം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ ജലധാരയും നവകാഭിഷേകവും നടത്തുന്നു. എട്ടുമണിയ്ക്ക് പന്തീരടി പൂജ. പത്തരയോടെ ഉച്ചപൂജയും പതിനൊന്നരയോടെ ഉച്ചശീവേലിയും നടത്തി ഉച്ചയ്ക്ക് പന്ത്രണ്ടുമണിയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു. വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് നട വീണ്ടും തുറക്കുന്നു. സന്ധ്യയ്ക്ക് സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ച് ദീപാരാധന. തുടർന്ന് രാത്രി ഏഴരമണിയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടരമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയും നടത്തി ഒമ്പതുമണിയ്ക്ക് നട വീണ്ടും അടയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രാധികാരം [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പുലിയന്നൂർ, [[പൊന്നാനി]] പുഴക്കര ചേന്നാസ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് കുടുംബങ്ങൾക്കായി വീതിച്ചുനൽകിയിട്ടുണ്ട്. കേരളത്തിൽ രണ്ട് കുടുംബക്കാർക്ക് തന്ത്രാധികാരമുള്ള അപൂർവ്വം ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം. വിശേഷച്ചടങ്ങുകളിൽ ഇരുകൂട്ടരും ഒന്നിച്ചാണ് ക്രിയകൾ നടത്തുന്നത്. മേൽശാന്തി, കീഴ്ശാന്തി പദവികൾ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമനമാണ്. ==ഉത്സവങ്ങൾ== === കൊടിയേറ്റുത്സവം === മകരമാസത്തിൽ തിരുവാതിരനാളിൽ ആറാട്ടായി എട്ടുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ധ്വജാദിമുറയിൽ (കൊടിയേറ്റത്തോടെ തുടങ്ങുന്ന മുറ) നടക്കുന്ന ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് നിരവധി പൂജകളും താന്ത്രികക്രിയകളും നടത്താറുണ്ട്. എറണാകുളത്തപ്പന്റെ ഉത്സവം എറണാകുളം നഗരത്തിന്റെ മുഴുവൻ ഉത്സവമായാണ് കൊണ്ടാടപ്പെടുന്നത്. തന്മൂലം നിരവധി അലങ്കാരങ്ങൾ ക്ഷേത്രപരിസരം മുഴുവനുണ്ടാകും. ഉത്സവത്തിന് മൂന്നുദിവസം മുമ്പ് ശുദ്ധിക്രിയകൾ തുടങ്ങും. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഒരു വർഷത്തിനിടയിൽ സംഭവിച്ച എല്ലാ അശുദ്ധികളെയും നീക്കം ചെയ്യുക എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നത്. ദ്രവ്യകലശം പൂജിയ്ക്കുന്നതാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. അതിനുശേഷമാണ് ശുദ്ധിക്രിയകൾ തുടങ്ങുക. ക്ഷേത്രപരിസരം മുഴുവൻ തളിയ്ക്കുന്ന പ്രാസാദശുദ്ധിയാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ബിംബശുദ്ധിയുണ്ടാകും. ശിവലിംഗത്തിൽ സംഭവിച്ച അശുദ്ധികൾ നീക്കം ചെയ്യുന്ന സങ്കല്പത്തിലുള്ള ചടങ്ങാണിത്. പിന്നീട് പരികലശപൂജ, അധിവാസഹോമം, കലശാധിവാസം തുടങ്ങിയ ക്രിയകളുമുണ്ടാകും. ഇതേദിവസം തന്നെ, ക്ഷേത്രപരിസരത്തുള്ള എറണാകുളത്തപ്പൻ ഹാളിൽ കലാപരിപാടികളുടെ ഉദ്ഘാടനവും നടക്കും. കൊടിയേറ്റദിവസം രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ബിംബശുദ്ധിക്രിയകളും അതിനുശേഷം അവസാനചടങ്ങായ ബ്രഹ്മകലശപൂജയും നടക്കും. ഇവയ്ക്കുശേഷമുള്ള സമയം മുഴുവൻ പതിവുപൂജകൾ തന്നെയാണ്. വൈകീട്ട് ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊടിക്കൂറ എത്തിയ്ക്കുന്നു. സമീപത്തുള്ള മനേപ്പറമ്പ് തവാട്ടിൽ നിന്നാണ് എറണാകുളത്തപ്പന്റെ ഉത്സവത്തിനുള്ള കൊടിക്കൂറ കൊണ്ടുവരുന്നത്. ഭഗവദ്വാഹനമായ നന്ദിയുടെ രൂപം ആലേഖനം ചെയ്ത കൊടിക്കൂറയിൽ തന്ത്രിയുടെ വക വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകും. അവയ്ക്കുശേഷം, ഏകദേശം ഏഴുമണിയോടെ വാദ്യമേളങ്ങളുടെയും ഭക്തജനങ്ങളുടെ പഞ്ചാക്ഷരജപത്തിന്റെയും തുടരെത്തുടരെ പൊട്ടുന്ന കതിനവെടികളുടെയും അകമ്പടിയോടെ തന്ത്രി കൊടിമരത്തിൽ കൊടിയേറ്റുന്നു. തുടർന്നുള്ള എട്ടുദിവസം എറണാകുളം മുഴുവൻ ഉത്സവലഹരിയിൽ ആറാടും. വിശേഷാൽ പൂജകളും വാദ്യമേളങ്ങളോടെയുള്ള ശീവേലികളും എറണാകുളത്തപ്പൻ ഹാളിലും പ്രത്യേകം തീർക്കുന്ന സ്റ്റേജുകളിലും നടക്കുന്ന കലാപരിപാടികളും നടയ്ക്കുപുറത്ത് നടക്കുന്ന കൂട്ടവെടിവഴിപാടുകളും ക്ഷേത്രപരിസരത്തെ മുഖരിതമാക്കും. ==== ഉത്സവബലി/ചെറിയ വിളക്ക് ==== ആറാം ദിവസം നടക്കുന്ന ചെറിയ വിളക്കോടെയാണ് ക്ഷേത്രോത്സവം അതിന്റെ പൂർണ്ണതയിലെത്തുന്നത്. അന്നുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉത്സവബലിയും നടക്കുന്നത്. രാവിലെ പന്തീരടിപൂജയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ തന്ത്രിയും മേൽശാന്തിയും ചേർന്ന് ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ശീവേലികളുടെ നാലുമടങ്ങാണ് ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ബലിതൂകുന്നത്. [[സത്വഗുണം|സത്വ]]-[[രജോഗുണം|രജോ]]-[[തമോഗുണം|തമോഗുണങ്ങളെ]] സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്ന മൂന്നുനിറങ്ങളിൽ പ്രത്യേകമായി അരിയുണ്ടാക്കിയാണ് ഇതിനുള്ള ചോറുണ്ടാക്കുന്നത്. ഇതിന് അകമ്പടിയായി [[മരം (വാദ്യോപകരണം)|മരം]] എന്ന വാദ്യം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നുണ്ടാകും. [[മൃദംഗം|മൃദംഗത്തോടും]] മദ്ദളത്തോടും രൂപസാദൃശ്യമുള്ള ഈ വാദ്യത്തിന് അകമ്പടിയായി [[ചേങ്ങില|ചേങ്ങിലയും]] [[ഇലത്താളം|ഇലത്താളവുമുണ്ടാകും]]. ഉത്സവബലിയ്ക്കുമുമ്പ് തന്ത്രിയ്ക്കും വാദ്യക്കാർക്കും പ്രത്യേകം ദക്ഷിണ നൽകുന്നുണ്ടാകും. ഇതിനുശേഷമാണ് ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങുക. മൂന്നുഘട്ടമായാണ് ചടങ്ങ് നടക്കുന്നത്. ദ്വാരപാലകർ, ദേവവാഹനം (ഇവിടെ നന്ദി), അഷ്ടദിക്പാലകർ, സപ്തമാതൃക്കൾ, വീരഭദ്രൻ, ഗണപതി, ബ്രഹ്മാവ്, അനന്തൻ, അനുചരന്മാർ തുടങ്ങിയവർക്കാണ് ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ബലിതൂകുന്നത്. പിന്നീടാണ് അതിവിശേഷമായ രണ്ടാം ഘട്ടം. ഈയവസരത്തിൽ സപ്തമാതൃക്കൾക്കും വീരഭദ്രന്നും ഗണപതിയ്ക്കും വിശേഷാൽ ബലിതൂകലുണ്ട്. ഈയവസരത്തിലാണ് ഭക്തജനങ്ങൾക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് കയറാനുള്ള അനുവാദമുള്ളത്. ഈ സമയത്തെ ദർശനം അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇതുകഴിഞ്ഞാൽ പുറത്തെ ബലിക്കല്ലുകളിൽ ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങും. ശിവന്റെ ഉപസൈന്യാധിപന്മാരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ഓരോ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകി വടക്കുഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ അവിടെയുള്ള ക്ഷേത്രപാലനുമേൽ പാത്രത്തോടുകൂടി ബലിതൂകുന്ന അതിവിശേഷപ്പെട്ട ചടങ്ങുണ്ട്. അതും കഴിഞ്ഞാൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകി ഉത്സവബലി സമാപിയ്ക്കുന്നു. അന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ വരുന്ന പക്ഷിമൃഗാദികൾക്കുപോലും അന്നം നൽകാറുണ്ട്. അന്നുരാത്രിയാണ് ചെറിയ വിളക്ക്. അഞ്ചുപ്രദക്ഷിണത്തോടുകൂടിയ അതിവിശേഷമായ എഴുന്നള്ളത്താണ് ഈ സമയത്തുണ്ടാകുക. മൂന്ന് ആനകളോടുകൂടിയ ഈ എഴുന്നള്ളത്തിന്റെ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നാദസ്വരമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുക. അതിനുശേഷം പടിഞ്ഞാറേ നടപ്പുരയിൽ അതിവിശേഷമായ പഞ്ചാരിമേളമുണ്ടാകും. ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വിശേഷങ്ങളിലൊന്നാണ് ഈ പഞ്ചാരിമേളം. ഏകദേശം മൂന്നുമണിക്കൂർ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പഞ്ചാരിമേളം കഴിഞ്ഞാൽ വലംതല കൊട്ടി അവസാനപ്രദക്ഷിണവുമുണ്ടാകും. അതോടെ ചെറിയ വിളക്ക് അവസാനിയ്ക്കുന്നു. ==== പള്ളിവേട്ട/വലിയ വിളക്ക് ==== ഉത്സവത്തിന്റെ ഏഴാം ദിവസമാണ് വലിയ വിളക്കും പള്ളിവേട്ടയും. അന്നുരാവിലെ പതിവുപൂജകളും കൂട്ടവെടിവഴിപാടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. രാവിലെയും ഉച്ചയ്ക്കുമുള്ള കാഴ്ചശീവേലികൾക്ക് അകമ്പടിയായി അതിവിശേഷമായ പഞ്ചാരിമേളമുണ്ടാകും. എന്നാൽ, ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നുമണിയോടെ നടക്കുന്ന പകൽപ്പൂരമാണ് അന്നത്തെ പ്രധാന വിശേഷം. ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപമുള്ള ദിവാൻസ് റോഡിൽ നിന്നാണ് പകൽപ്പൂരത്തിനുള്ള പുറപ്പാട്. മൂന്നുമണിക്കൂർ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന, [[പഞ്ചവാദ്യം|പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടിയ]] എഴുന്നള്ളത്തിനുശേഷം ആറുമണിയോടെ പതിനൊന്ന് ആനകളെ അണിനിരത്തിയുള്ള അതിവിശേഷമായ എഴുന്നള്ളത്തും കുടമാറ്റവുമുണ്ടാകും. വിവിധ അലങ്കാരങ്ങളിലുള്ള കുടകൾ മാറ്റിയും മറിച്ചുമുള്ള മനോഹരമായ കാഴ്ചയാണ് കുടമാറ്റസമയത്ത് ദർശിയ്ക്കാനാകുന്നത്. ഈ സമയത്ത് [[പാണ്ടിമേളം|പാണ്ടിമേളമാണ്]] അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. കുടമാറ്റം കഴിഞ്ഞാൽ രാത്രി എട്ടരയോടെ വർണ്ണശബളമായ കരിമരുന്നുപ്രയോഗമുണ്ടാകും. ഏകദേശം അരമണിക്കൂർ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന കരിമരുന്നുപ്രയോഗത്തിനുശേഷം തിരിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്കുള്ള എഴുന്നള്ളിപ്പാണ്. അർദ്ധരാത്രിയ്ക്കുശേഷമാണ് വലിയ വിളക്ക്. തലേന്നുള്ള ചെറിയ വിളക്കിന്റെ വിസ്തരിച്ച രൂപമാണിത്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് അഞ്ചുപ്രദക്ഷിണങ്ങളാണുണ്ടാകുക. വലിയ വിളക്കുകഴിഞ്ഞ ഉടനെ ഭഗവാൻ ആനപ്പുറത്ത് പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് പുറപ്പെടും. സമീപമുള്ള ദർബാർ ഹാൾ ഗ്രൗണ്ടിലാണ് പള്ളിവേട്ട നടക്കുക. വാദ്യമേളങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ ഗ്രൗണ്ടിലേയ്ക്ക് പോകുന്ന ഭഗവാൻ, അവിടെ വച്ചിട്ടുള്ള [[പന്നി|പന്നിയുടെ]] രൂപത്തിൽ അമ്പെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് പാണ്ടിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാന്, ക്ഷേത്രനമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ തന്നെ ശയ്യയൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. അവിടെ ഭഗവാനെ പള്ളിയുറക്കുന്നതോടെ പള്ളിവേട്ട അവസാനിയ്ക്കുന്നു. ഈ സമയത്ത് ക്ഷേത്രപരിസരം മുഴുവൻ നിശ്ശബ്ദതയിലാകും. ഭഗവാന്റെ ഉറക്കത്തിന് ഭംഗമുണ്ടാക്കുന്ന ഒന്നും പാടില്ല എന്നാണ് സങ്കല്പം. തന്മൂലം, ക്ഷേത്രത്തിലെ നാഴികമണി പോലും കെട്ടിവയ്ക്കും. ==== ആറാട്ട് ==== പള്ളിവേട്ട കഴിഞ്ഞ ക്ഷീണിച്ചുറങ്ങുന്ന ഭഗവാൻ, പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ഏറെ വൈകി ആറുമണിയ്ക്കാണ് ഉണരുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിൽ നടയ്ക്കിരുത്തിയ പശുവിന്റെ കരച്ചിൽ കേട്ട് പള്ളിയുണരുന്ന ഭഗവാനെ കണികാണിയ്ക്കാൻ, മണ്ഡപത്തിൽ നിറയെ കണിക്കോപ്പുകൾ ഒരുക്കിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. അവ കണികണ്ടശേഷം പുരാണപാരായണമുണ്ടാകും. അന്നുരാത്രിയാണ് ഉത്സവസമാപനം കുറിയ്ക്കുന്ന ആറാട്ട്. പകൽ ഉഷഃപൂജയൊഴികെയുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും ഭംഗിയായി നടന്നശേഷം സന്ധ്യയ്ക്ക് ആറുമണിയോടെ ക്ഷേത്രത്തിൽ തന്ത്രിയുടെ വക ആറാട്ടുഹോമം നടത്തുന്നു. കൊടിയിറക്കിയശേഷം ആറാട്ടിനുപോകുന്ന രീതിയാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഏഴുമണിയ്ക്ക് കൊടിയിറക്കിയശേഷം പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ എറണാകുളത്തപ്പന്റെ പുറപ്പാടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രമൈതാനം മുഴുവൻ പ്രദക്ഷിണം വച്ചശേഷം ഏകദേശം എട്ടുമണിയോടെ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള ഋഷിനാഗക്കുളത്തിന്റെ കരയിൽ എഴുന്നള്ളത്തെത്തുന്നു. അവിടെയെത്തിക്കഴിഞ്ഞാൽ തന്ത്രി സപ്തതീർത്ഥങ്ങളെയും കുളക്കടവിലേയ്ക്ക് ആവാഹിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. പിന്നീട് ഭഗവാന്റെ തിടമ്പുമായി തന്ത്രിയും മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിമാരും കുളത്തിലേയ്ക്കിറങ്ങുകയും മൂന്നുതവണ മുങ്ങിനിവരുകയും ചെയ്യുന്നു. പിന്നീട് കരയിലേയ്ക്ക് കയറിയശേഷം ഇളനീരും മഞ്ഞളും കൊണ്ട് തിടമ്പിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തശേഷം വീണ്ടും മൂന്നുതവണ മുങ്ങിനിവരലുണ്ട്. ഭഗവദ്സാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ടു പവിത്രമായ തീർത്ഥത്തിൽ നിരവധി ഭക്തരും മുങ്ങിനിവരുന്നു. ഇതുകഴിഞ്ഞ് വസ്ത്രം മാറിയശേഷം ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും കാണിച്ച് സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭഗവാനുമുന്നിൽ ഒരു വെള്ളിക്കുടം ഒരുക്കിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. അതിൽ കാണിയ്ക്കയിടുന്നത് അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കാണിയ്ക്കയിട്ടുകഴിഞ്ഞാൽ വർണ്ണശബളമായ വെടിക്കെട്ടുണ്ടാകും. ഇതുകഴിഞ്ഞ്, തിരിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിയശേഷം കൊടിയ്ക്കൽ വച്ചും പറയിടലുണ്ട്. പിന്നീട് ക്ഷേത്രശ്രീകോവിലിൽ മടങ്ങിയെത്തിയശേഷം ഉച്ചപ്പൂജ മുതലുള്ള ചടങ്ങുകളെല്ലാം പൂർത്തിയാക്കുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു. === മഹാശിവരാത്രി === കുംഭമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശിനാളിലാണ് മഹാശിവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ അതിവിശേഷമാണ് ഈ ദിവസം. എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രത്തിലും ശിവരാത്രി അതിപ്രാധാന്യത്തോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളും പതിവാണ്. രാവിലെ പതിവുസമയത്തുതന്നെ നടതുറന്നശേഷം നിർമ്മാല്യദർശനവും പിന്നീട് വിവിധ ദ്രവ്യങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള അഭിഷേകങ്ങളും ധാരയും നടത്തുന്നു. എന്നാൽ, ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ചടങ്ങ് രാവിലെയും വൈകീട്ടും നടക്കുന്ന 1001 കുടം അഭിഷേകമാണ്. ക്ഷേത്രക്കിണറ്റിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന ജലമുപയോഗിച്ച്, വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലി ശിവലിംഗത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്ന ഈ ചടങ്ങ് തൊഴുന്നത് അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇതേസമയം, ക്ഷേത്രത്തിന് പുറത്തുള്ള കൂത്തമ്പലത്തിലിരുന്ന് ക്ഷേത്രം തന്ത്രിയടക്കമുള്ള ബ്രാഹ്മണരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വേദപാരായണമുണ്ടാകും. രാവിലെ എട്ടുമണിയോടെ പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ വിശേഷാൽ ശീവേലിയുണ്ടാകും. അഞ്ചുപ്രദക്ഷിണങ്ങളോടുകൂടിയ ഈ ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ വീണ്ടും പതിവുപൂജകൾ നടത്തി നടയടയ്ക്കുന്നു. സാധാരണദിവസങ്ങളിലെ ഉച്ചശീവേലി, അന്നേദിവസം വൈകീട്ട് നടതുറന്നശേഷം കാഴ്ചശീവേലിയായി നടത്തിവരുന്നു. അഞ്ചുപ്രദക്ഷിണങ്ങളാണ് ഇതിനുണ്ടാകുക. അകമ്പടിയായി പഞ്ചാരിമേളമുണ്ടാകും. സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധനയോടനുബന്ധിച്ച് വിശേഷാൽ കൂട്ടവെടിയുണ്ടാകും. ഉത്സവക്കാലത്തുള്ളതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിനുമുന്നിലുള്ള വഴി പൂർണ്ണമായും ഒഴിപ്പിച്ചശേഷമാണ് ശിവരാത്രിനാളിലും എറണാകുളത്തപ്പന്നുള്ള കൂട്ടവെടിവഴിപാട് നടത്തുന്നത്. ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം രാത്രി വീണ്ടും 1001 കുടം അഭിഷേകവും പിന്നീട് ഇളനീർ (കരിക്ക്) ഉപയോഗിച്ചുള്ള വിശേഷാൽ രുദ്രാഭിഷേകവും നടത്തിവരുന്നു. അർദ്ധരാത്രിയാണ് ശിവരാത്രിവിളക്ക്. മൂന്നാനകളുടെ അകമ്പടിയോടെ, മുന്നിൽ തീവെട്ടിയും ആലവട്ടവും വെഞ്ചാമരവുമായി ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ഇടയ്ക്ക, തിമില, കൊമ്പ്, കുറുംകുഴൽ എന്നീ വാദ്യങ്ങളോടുകൂടിയ സവിശേഷമായ വാദ്യപ്രയോഗമാണ് ഈ സമയത്തുണ്ടാകുക. അഞ്ചുപ്രദക്ഷിണങ്ങളോടുകൂടിയ ശീവേലിയ്ക്കുശേഷം ചെണ്ടയിൽ വലംതല കൊട്ടി വിളക്കെഴുന്നള്ളത്ത് അവസാനിയ്ക്കുന്നു. എറണാകുളത്തപ്പനെ ശിവരാത്രിനാളിൽ തൊഴുന്നത് അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കിവരുന്നു. അന്നുരാത്രി നടയടയ്ക്കില്ല. പകരം, രാത്രിയിലെ ഓരോ യാമത്തിലും പൂജകളും അവയോടനുബന്ധിച്ച് വിശേഷാൽ കലശാഭിഷേകവുമുണ്ടാകും. നിരവധി ഭക്തരാണ് വിളക്ക് കാണാനും പൂജതൊഴാനുമായി ഉറക്കമൊഴിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ ചെലവഴിയ്ക്കുന്നത്. ===തിരുവാതിര=== ധനുമാസത്തിലെ [[തിരുവാതിര]] ഇവിടെ പ്രധാനമാണ്. ==അവലംബം== <references/> ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * http://www.ernakulathappan.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100526125622/http://www.ernakulathappan.org/ |date=2010-05-26 }} * http://hanumankovil.org/about-the-temple.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100518203714/http://hanumankovil.org/about-the-temple.php |date=2010-05-18 }} {{എറണാകുളം ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ]] {{Hindu-temple-stub}} [[en:Ernakulam Shiva Temple]] 7ebt38ab6v8psufm2nd7vjfpb84dwi2 4614263 4614262 2026-04-19T16:30:17Z Vishalsathyan19952099 57735 /* തിരുവാതിര */ 4614263 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ernakulam Siva Temple}} {{Infobox temple | name = എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം | image = Ernakulathappan Temple.JPG | image_alt = | caption = ക്ഷേത്ര ഗോപുരം | pushpin_map = India Kerala | map_caption = Location in Kerala | latd = 9 | latm = 30 | lats = 5 | latNS = N | longd= 76 | longm= 35 | longs = 5 | longEW = E | coordinates_region = IN | coordinates_display= title | other_names = | proper_name = എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം | devanagari = | sanskrit_translit = | tamil = எறணாகுளம் சிவன் கோவில் | Tagalog = Templo ng Siva sa Ernakulam | Hindi = एर्नाकुलम शिव मंदिर | country = [[ഇന്ത്യ]] | state = [[കേരളം]] | district = [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]] | location = [[എറണാകുളം]] | elevation_m = | primary_deity_God = [[പരമശിവൻ]] | primary_deity_Godess = | utsava_deity_God = | utsava_deity_Godess= | Direction_posture = [[പടിഞ്ഞാറ്]] | Pushakarani = | Vimanam = | Poets = | Prathyaksham = പരമശിവൻ | important_festivals= [[ശിവരാത്രി]], തിരുവുത്സവം | architecture = കേരള-ദ്രാവിഡ ശൈലി | number_of_temples = 1 | number_of_monuments= | inscriptions = | date_built = | creator = | temple_board = [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]] | Website = }} കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[എറണാകുളം]] നഗരമദ്ധ്യത്തിൽ, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തുള്ള [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|കൊച്ചി കായലിലേക്ക്]] ദർശനം ചെയ്തു സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു മഹാദേവ ക്ഷേത്രമാണ് '''എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം'''. [[പരശുരാമൻ|പരശുരാമപ്രതിഷ്ഠിതനായ]] കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങളിൽ]] ഒന്നാണിത്.<ref>കുഞ്ഞികുട്ടൻ ഇളയതിൻറെ “108 ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ“</ref> അത്യുഗ്രമൂർത്തിയായ [[ശിവൻ|പരമശിവനാണ്‌]] മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. [[കിരാതമൂർത്തി|കിരാതമൂർത്തിയായും]] [[പാർവ്വതി|പാർവ്വതീസമേതനായും]] രണ്ടുരൂപങ്ങളിൽ ഇവിടെ ശിവന് പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഉപദേവതകളായി [[ഗണപതി]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[അയ്യപ്പൻ]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]] എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്. '''എറണാകുളത്തപ്പൻ''' എന്ന്‌ അറിയപ്പെടുന്ന ഇവിടത്തെ മഹാദേവൻ എറണാകുളം നഗരത്തിന്റെ കുലദൈവമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. എറണാകുളം ക്ഷേത്രം വാസ്തവത്തിൽ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങളടങ്ങിയ ഒരു വലിയ ക്ഷേത്രസമുച്ചയമാണ്. ഈ ശിവക്ഷേത്രത്തിന്‌ സമീപം കന്നഡശൈലിയിലുള്ള ഒരു [[ഹനുമാൻ|ആഞ്ജനേയക്ഷേത്രവും]] തമിഴ് ശൈലിയിലുള്ള ഒരു സുബ്രഹ്മണ്യക്ഷേത്രവും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. എങ്കിലും മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങളും സ്വതന്ത്രമായിത്തന്നെ നിലനിന്നുപോരുന്നു. [[ദക്ഷിണേന്ത്യ]]യിലെ മൂന്ന് സംസ്കാരങ്ങളെ ഒരുമിച്ച് കാണാൻ കഴിയുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയും ഇതുവഴി ലഭിയ്ക്കുന്നു. പണ്ട് ക്ഷേത്രം ചേരാനെല്ലൂർ കർത്താക്കന്മാരുടെ വകയായിരുന്നു. കർത്താക്കന്മാരും [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി രാജാക്കന്മാരുമാണ്]] ക്ഷേത്രത്തിലെ നിർമ്മാണപ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകിയിട്ടുള്ളത്. [[മകരം|മകരമാസത്തിലെ]] [[തിരുവാതിര (നക്ഷത്രം)|തിരുവാതിര നാളിൽ]] ആറാട്ടായി എട്ടുദിവസത്തെ കൊടിയേറ്റുത്സവം, [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[ശിവരാത്രി]], [[ധനു|ധനുമാസത്തിലെ]] [[തിരുവാതിര ആഘോഷം|തിരുവാതിര]] എന്നിവയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഇന്ന് ക്ഷേത്രഭരണം. ==ഐതിഹ്യം== === സ്ഥലനാമം === '''എറണാകുളം''' എന്ന സ്ഥലപ്പേരിനെ ചൊല്ലി പലവിധ അഭിപ്രായങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. ''ഏറെ നാൾ കുളം'' ആണ് എറണാകുളമായതെന്നാണ് ഒരു വാദം. ഒരുപാടുകാലം എറണാകുളം ജലത്തിലായിരുന്നുവെന്ന് കാണിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ പ്രയോഗം. മറ്റൊരു അഭിപ്രായം, ''ഇറയനാർകുളം'' ആണ് എറണാകുളമായതെന്നാണ്. [[തമിഴ്]] ഭാഷയിൽ ശിവനെ ''ഇറയനാർ'' എന്ന് വിളിയ്ക്കാറുണ്ട്. ഇന്നത്തെ തെക്കേ ഇന്ത്യ മുഴുവൻ പഴയ [[തമിഴകം|തമിഴകത്തിന്റെ]] കീഴിലായിരുന്നതിനാൽ ഈ വാദത്തിന് വിശ്വാസ്യതയുണ്ട്. ശിവന്റെ സ്ഥാനം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ഇറയനാർകളം'' എന്ന പേര് വരികയും അത് പിന്നീട് എറണാകുളമാകുകയും ചെയ്തുവെന്നാണ് ഈ വാദം പിന്തുടരുന്ന ചരിത്രകാരന്മാർ പറയുന്നത്. മറ്റൊരു അഭിപ്രായം ''ഋഷിനാഗക്കുളം'' ആണ് എറണാകുളമായതെന്നാണ്. എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രത്തിന്റെ പുറകിലുള്ള കുളത്തിന്റെ പേരാണ് ഋഷിനാഗക്കുളം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവകഥയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന പേരാണത്. === പ്രതിഷ്ഠ === ദ്വാപരയുഗത്തിൽ കുലമുനി എന്നുപേരായ ഒരു മുനി ഹിമാലയത്തിൽ തപസ്സനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് ദേവലൻ എന്ന പേരിൽ ഒരു ശിഷ്യനുണ്ടായിരുന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ കുലുമുനി നടത്താൻ നിശ്ചയിച്ച ഹോമത്തിന് പൂജാദ്രവ്യങ്ങൾ ശേഖരിയ്ക്കാൻ ദേവലനും സഹപാഠികളും കൂടി കാട്ടിലേയ്ക്കുപോയി. പോകുന്ന വഴിയ്ക്കുവച്ച് അവർ ഒരു പാമ്പിനെ കണ്ടു. അതിനെ കണ്ടപ്പോൾത്തന്നെ മറ്റു ശിഷ്യന്മാരെല്ലാം പേടിച്ച് ഓടിപ്പോയി ചെടികൾക്കിടയിൽ മറഞ്ഞിരുന്നു. എന്നാൽ ദേവലനാകട്ടെ അടുത്തുകണ്ട ഒരു കാട്ടുവള്ളി കണ്ട് അതുകൊണ്ട് കുരുക്കിട്ടുപിടിച്ച് പാമ്പിനെ കൊന്നു. സഹപാഠികളിൽ നിന്ന് വിവരമറിഞ്ഞ കുലുമുനി പാമ്പിനെ കൊന്ന ദേവലൺ പാമ്പിന്റെ തലയും മനുഷ്യന്റെ ഉടലുമുള്ള ഭീകരജീവിയായി മാറട്ടെ എന്ന് ശപിച്ചു. ഇതുകേട്ട ദേവലൻ ശാപമോക്ഷം അഭ്യർത്ഥിച്ചപ്പോൾ ശാന്തനായ കുലുമുനി അവന് ശാപമോക്ഷം കൊടുത്തു: {{quote|ഇവിടെനിന്ന്‌ കിഴക്ക്‌ ദിക്കിലായി ഇലഞ്ഞിമരച്ചുവട്ടിൽ നാഗം പൂജ നടത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു ശിവലിംഗമുണ്ട്‌. ഈ വിഗ്രഹം പൂജ നടത്തുവാനായി നീ വാങ്ങി ദക്ഷിണദിക്കിലേക്ക്‌ പോകുക. ഒരു സ്ഥലത്ത്‌ വച്ച്‌ നീ പൂജ ചെയ്യുമ്പോൾ ആ വിഗ്രഹം അവിടെ ഉറച്ചുപോകും. അവിടെ വച്ച്‌ നീ ശാപമോചിതനാകും.}} ശാപം കാരണം ദേവലൻ നാഗർഷി എന്നുപേരായ ഒരു നാഗമായി മാറി. നാഗർഷി ശിവലിംഗവുമായി ദക്ഷിണദിക്കിലേക്ക്‌ യാത്രയായി. യാത്രയ്ക്കിടയിൽ ഒരുപാട് സ്ഥലങ്ങൾ നാഗർഷി സന്ദർശിച്ചു. എറണാകുളത്തെത്തിയപ്പോൾ നാഗർഷി വൃക്ഷത്തണലിൽ വിഗ്രഹത്തെ വച്ചിട്ട്‌ അടുത്തുള്ള കുളത്തിലിറങ്ങി കുളിച്ച്‌ വന്ന്‌ പൂജചെയ്തു. രാവിലെ കുളക്കടവിൽ കുളിയ്ക്കാനെത്തിയവർ ഒരു ഭീകരജീവി നടത്തുന്ന പൂജ കണ്ട്‌ ഭയന്ന്‌ ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടി. അവരെത്തി നാഗർഷിയെ ഉപദ്രവിക്കുവാൻ തുടങ്ങിയതോടെ ശിവലിംഗവുമായി രക്ഷപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ച നാഗർഷിക്ക്‌ ശിവലിംഗം അവിടെ ഉറച്ചിരിക്കുന്നതായി കണ്ടു. ശിവലിംഗത്തിന്‌ മുന്നിൽ സാഷ്ടാംഗപ്രണാമം നടത്തി നാഗർഷി ശാപമോചിതനായി. കുളികഴിഞ്ഞുവന്ന നാട്ടുകാർ ദേശാധിപനായ തൂശത്തുകൈമളെ ഈ വിവരം അറിയിക്കുകയും ശിവലിംഗം ഇരുന്ന സ്ഥാനത്ത്‌ ഒരു ക്ഷേത്രം പണിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ആ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്ന് പ്രസിദ്ധമായ എറണാകുളം മഹാശിവക്ഷേത്രം. == ചരിത്രം == ==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി== === ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും === എറണാകുളം നഗരത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്ത് കൊച്ചിക്കായലിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിലാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ കലാലയങ്ങളിലൊന്നായ [[മഹാരാജാസ് കോളേജ്]], [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്]] ഓഫീസ്, സെഷൻസ് കോടതി, കൊച്ചി ആർട്ട് ഗ്യാലറി, രാജേന്ദ്രമൈതാൻ, സുഭാഷ് പാർക്ക് തുടങ്ങിയവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ രണ്ടുഭാഗത്തും ഗോപുരങ്ങളുണ്ട്. കായലിനോടുചേർന്ന് മറൈൻ ഡ്രൈവ് റോഡ് കടന്നുപോകുന്നു. റോഡിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പേരെഴുതിയ മനോഹരമായ കവാടം കാണാം. റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രഗോപുരം വരെ ഏകദേശം നൂറുമീറ്റർ ദൂരം കാണും. ക്ഷേത്രകവാടത്തിനകത്താണ് വാഹനപാർക്കിങ് സൗകര്യവും മറ്റുമുള്ളത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ നിരവധി മരങ്ങൾ കാണാം. അവയെല്ലാം കഴിഞ്ഞ് ഏതാനും ദൂരം കൂടിപ്പോയാൽ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിന് മുന്നിലെത്താം. ഇരുനിലകളോടുകൂടിയ പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരം വലിയ അലങ്കാരപ്പണികളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും ഗാംഭീര്യത്തോടെ നിലകൊള്ളുന്നു. ഗോപുരത്തിനടുത്താണ് ദേവസ്വം ഓഫീസും ചെരുപ്പ് കൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന് കീഴിലുള്ള ഒരു 'എ' ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ് എറണാകുളം ദേവസ്വം. ഗോപുരത്തിൽ നിന്ന് അല്പം മാറി ക്ഷേത്രം വക വെടിപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. വെടിവഴിപാട് ഇവിടെ ഭഗവാന് പ്രധാനമാണ്. പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിലൂടെ അകത്തുകടന്ന് ആദ്യമെത്തുന്നത് ആനക്കൊട്ടിലിലാണ്. സാമാന്യം വലിപ്പമുള്ള ആനക്കൊട്ടിലാണിത്. അഞ്ചാനകളെ വച്ച് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാം. ആനക്കൊട്ടിലിനപ്പുറത്താണ് ഭഗവദ്വാഹനമായ [[നന്ദി]]യെ ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന ഉത്തുംഗമായ സ്വർണ്ണക്കൊടിമരമുള്ളത്. ഏകദേശം അമ്പതടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ട് അധികകാലമായിട്ടില്ല. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുരയാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു സാമാന്യം. വലിപ്പമുള്ള ബലിക്കല്ലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. എന്നാൽ പുറത്തുനിന്നുള്ള ദർശനത്തിന് അത് തടസ്സമല്ല. ബലിക്കൽപ്പുരയുടെ മച്ചിൽ പതിവുപോലെ [[ബ്രഹ്മാവ്|ബ്രഹ്മാവിന്റെയും]] [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെയും]] രൂപങ്ങൾ കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. താരതമ്യേന ചെറിയൊരു മതിലകമാണ് എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രത്തിലേത്. ഏകദേശം രണ്ടേക്കർ വിസ്തീർണ്ണമേ വരൂ ഈ മതിലകത്തിന്. എന്നാൽ, മഹാക്ഷേത്രത്തിന്റെ മറ്റ് ലക്ഷണങ്ങളെല്ലാമുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്താണ് ക്ഷേത്രം വക ഹാളായ എറണാകുളത്തപ്പൻ ഹാൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വിവാഹാദികാര്യങ്ങൾക്കും കലാപരിപാടികൾക്കുമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്ന ഹാളാണിത്. ഇവിടെ ഇത്തരത്തിൽ പരിപാടികളില്ലാത്ത ദിവസങ്ങൾ കുറവാണ്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി അയ്യപ്പസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. മുഖപ്പോടുകൂടിയ ശ്രീകോവിലാണിത്. [[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയിലെ]] വിഗ്രഹവുമായി പ്രകടമായ രൂപസാദൃശമുള്ള വിഗ്രഹമാണിവിടെയുള്ളത്. [[മണ്ഡലകാലം|മണ്ഡലകാലത്ത്]] ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം ഇവിടെവച്ചാണ്. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് നാഗദൈവങ്ങളുടെ പ്രതിഷ്ഠയും. നാഗരാജാവായി ശിവന്റെ കണ്ഠാഭരണമായ [[വാസുകി|വാസുകിയും]] കൂടെ നാഗയക്ഷിയും നാഗകന്യകയും നാഗചാമുണ്ഡിയുമടക്കമുള്ള പരിവാരങ്ങളുമടങ്ങുന്നതാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ. ക്ഷേത്രമതിലകത്തിന് പുറത്ത് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്താണ് ഐതിഹ്യപ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രക്കുളം. ''ഋഷിനാഗക്കുളം'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രക്കുളത്തിലാണത്രേ പൂജയ്ക്കുമുമ്പ് നാഗർഷി കുളിച്ചത്. അതാണ് ഈ പേരിന്റെ കാരണമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഈ കുളത്തിൽ തന്നെയാണ് ഉത്സവാവസാനം ഭഗവാന്റെ ആറാട്ടും നടക്കുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേനടയിലെ വാതിൽ അടച്ചിട്ടിരിയ്ക്കുകയാണ്. ആദിയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായിരുന്നു ഭഗവാൻ എന്നതിന്റെ സൂചനകൾ ചിലത് കാണിച്ചുതരുന്നുണ്ട് ഈ വാതിൽ. അത്യുഗ്രമൂർത്തിയായ ഭഗവാന്റെ കോപം കാരണം കിഴക്കുഭാഗത്ത് അഗ്നിബാധ പതിവായപ്പോൾ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ദർശനം തിരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു എന്നാണ് കഥ. എന്നാൽ, ഭഗവാനോടൊപ്പം കുടികൊള്ളുന്ന പാർവ്വതീദേവി ഇന്നും കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായിത്തന്നെ കുടികൊള്ളുന്നു. തെക്കേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും തന്നെ കാണാനില്ല. === സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രം === ക്ഷേത്രമതിലിന് പുറത്ത് വടക്കുഭാഗത്ത് എറണാകുളത്തപ്പൻ ഹാളിന്റെ തൊട്ടടുത്തായി [[തമിഴ്‌നാട്]] ശൈലിയിൽ നിർമ്മിയ്ക്കപ്പെട്ട മറ്റൊരു ക്ഷേത്രം കാണാം. [[വള്ളി (ദേവി)|വള്ളീ]]-[[ദേവയാനി|ദേവയാനീസമേതനായ]] [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ|സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ. കൊച്ചിയിലെ തമിഴ് ബ്രാഹ്മണസമൂഹത്തിന്റെ അഭ്യർത്ഥന മാനിച്ച് തമിഴ് ബ്രാഹ്മണനായിരുന്ന കൊച്ചി ദിവാൻ വെങ്കടസ്വാമിയാണ് ഈ ക്ഷേത്രം പണികഴിപ്പിച്ചത്. നിർമ്മാണശൈലിയിലും പൂജാവിധികളിലുമെല്ലാം തമിഴ് സ്വാധീനം പുലർത്തുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ഗണപതി, [[ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] (ശിവൻ), [[മഹാവിഷ്ണു]], [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാഭഗവതി]] എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. [[തൈപ്പൂയം]], [[സ്കന്ദഷഷ്ഠി]], [[വൈകാശി വിശാഖം]], [[തൃക്കാർത്തിക]] എന്നിവയാണ് ഇവിടെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ, എല്ലാമാസത്തിലെയും വെളുത്ത [[ഷഷ്ഠി]]യും വിശേഷമാണ്. ചൊവ്വാഴ്ച പ്രധാനം. എറണാകുളത്തപ്പൻ ക്ഷേത്രത്തിനടുത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതെങ്കിലും അതുമായി എടുത്തുപറയത്തക്ക ബന്ധമൊന്നും ഈ ക്ഷേത്രത്തിനില്ല. എന്നിരുന്നാലും ശിവക്ഷേത്രത്തിലും ഹനുമാൻ ക്ഷേത്രത്തിലും എത്തുന്ന ഭക്തർ ഇവിടെയും ദർശനം നടത്താറുണ്ട്. === ഹനുമാൻസ്വാമി ക്ഷേത്രം === കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിന് പുറത്ത് വടക്കുഭാഗത്തായി [[കർണാടക]] ശൈലിയിൽ നിർമ്മിയ്ക്കപ്പെട്ട മറ്റൊരു ചെറുക്ഷേത്രം കാണാം. [[ഹനുമാൻ]] സ്വാമിയാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ക്ഷേത്രത്തോടുചേർന്ന് ഒരു [[അരയാൽ]] മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുക്ക് വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടിയിരിയ്ക്കുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തികൾ|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഹനുമാൻ ക്ഷേത്രത്തിനും സുബ്രഹ്മണ്യക്ഷേത്രത്തിന്റെ പഴക്കമേയുള്ളൂ. ഇതാകട്ടെ, എറണാകുളത്തെ തുളു മാധ്വബ്രാഹ്മണരുടെ ആഗ്രഹമനുസരിച്ച് അവരിലൊരാളായിരുന്ന കൊച്ചി ദിവാൻ വെങ്കടറാവു പണികഴിപ്പിച്ചതാണ്. കന്നഡ മധ്വസമ്പ്രദായമനുസരിച്ചാണ് ഇവിടെ പൂജകൾ നടക്കുന്നത്. ഇത്തരത്തിൽ പൂജകൾ നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]] മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായി വരാത്ത അപൂർവ്വം ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണിത്. പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠയായ ഹനുമാൻ സ്വാമി പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായിരിയ്ക്കുന്നു. ഹനുമാനോടൊപ്പം ഇവിടെ [[ശ്രീരാമൻ|ശ്രീരാമന്നും]] പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ഉപദേവതകളായി നാഗദൈവങ്ങളും [[രാഘവേന്ദ്രസ്വാമികൾ|രാഘവേന്ദ്രസ്വാമികളും]] കുടികൊള്ളുന്നു. [[ഹനുമാൻ ജയന്തി]]യും [[ശ്രീരാമനവമി]]യുമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ശനി, വ്യാഴം, ചൊവ്വ. എറണാകുളത്തപ്പൻ ക്ഷേത്രത്തിനടുത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതെങ്കിലും അതുമായി എടുത്തുപറയത്തക്ക ബന്ധമൊന്നും ഈ ക്ഷേത്രത്തിനില്ല. എന്നിരുന്നാലും ശിവക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തുന്ന ഭക്തർ ഇവിടെയും ദർശനം നടത്താറുണ്ട്. === ശ്രീകോവിൽ === സാമാന്യം വലിപ്പമുള്ള വട്ടശ്രീകോവിലാണ് എറണാകുളത്തപ്പൻ ക്ഷേത്രത്തിലേത്. ഏകദേശം നൂറടി ചുറ്റളവ് ഈ ശ്രീകോവിലിനുണ്ട്. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടം ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ കിഴക്കേ അറ്റത്തുള്ളതാണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. രണ്ടരയടിയോളം പൊക്കമുള്ള [[ശിവലിംഗം]] പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. അലങ്കാരസമയത്ത് ശിവന് പ്രിയപ്പെട്ട കൂവളമാല, തുമ്പപ്പൂമാല, രുദ്രാക്ഷമാല എന്നിവകൊണ്ട് ശിവലിംഗത്തിന്റെ മുക്കാൽ ഭാഗവും മറഞ്ഞിരിയ്ക്കും. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് തിരുവെറണാകുളത്തപ്പൻ, ശിവലിംഗമായി ശ്രീലകത്ത് വിരാജിയ്ക്കുന്നു. മറ്റു മഹാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇവിടത്തെ ശ്രീകോവിലിൽ ചിത്രശില്പകലാവൈദഗ്ദ്ധ്യത്തിന്റെ ശേഷിപ്പുകളൊന്നും തന്നെ ഏറ്റുവാങ്ങിയിട്ടില്ല. തികച്ചും ലളിതമായ നിർമ്മിതിയാണ്. സാധാരണയായി കാണാറുള്ള മിനുക്കുപണികൾ പോലും ഇവിടെയില്ലെന്നതാണ് വാസ്തവം. വടക്കുവശത്ത്, ശ്രീകോവിലിന്റെ ഓവ് മനോഹരമായി നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകിപ്പോകുന്നു. ശിവക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഓവിനപ്പുറം പ്രദക്ഷിണം പാടില്ല. === നാലമ്പലം === ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിനകത്ത്. എങ്കിലും പ്രദക്ഷിണം നിർബാധം നടത്താം. നാലമ്പലത്തിനകത്തേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടത്തിന് ഇരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടം ഹോമങ്ങൾക്കും മറ്റും ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നു. പ്രധാന ശ്രീകോവിലിന്റെ നേരെ വടക്കായി കിരാതമൂർത്തി കുടികൊള്ളുന്നു. ശിവഭഗവാന്റെ മറ്റൊരു ഭാവമാണ് കിരാതമൂർത്തി. [[അർജ്ജുനൻ|അർജ്ജുനനെ]] പരീക്ഷിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് [[പാശുപതാസ്ത്രം]] നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് ഈ മൂർത്തി കുടികൊള്ളുന്നത്. പ്രധാന ശിവപ്രതിഷ്ഠയുടെ അതേ പ്രാധാന്യമാണ് ഇതിനും നൽകിവരുന്നത്. തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[തിടപ്പള്ളി|തിടപ്പള്ളിയും]] വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|കിണറും]] പണിതിട്ടുണ്ട്. തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ഗണപതിഭഗവാൻ കുടികൊള്ളുന്നു. സാധാരണ ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതുപോലെയാണ് ഇവിടെയും ഗണപതിയുടെ പ്രതിഷ്ഠാരീതിയും മറ്റും. ഗണപതിയ്ക്കൊപ്പം തന്നെ ഇവിടെ സുബ്രഹ്മണ്യനെയും കരിനാഗത്തെയും പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. ശ്രീകോവിലിന് ചുറ്റുമായി അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]], കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] ([[ബ്രാഹ്മി]]/[[ബ്രഹ്മാണി]], [[വൈഷ്ണവി]], [[മഹേശ്വരി]], [[ഇന്ദ്രാണി]], [[വരാഹി]], [[കൗമാരി]], [[ചാമുണ്ഡി]]), [[വീരഭദ്രൻ]], ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ബ്രഹ്മാവ്, [[അനന്തൻ]], ദുർഗ്ഗാദേവി, നിർമ്മാല്യധാരി (ഇവിടെ [[ചണ്ഡികേശ്വരൻ]]) എന്നിവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. ബലിക്കല്ലുകൾ ദേവന്റെ വികാരമൂർത്തികളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ അവയിൽ ചവിട്ടാനോ തൊട്ട് തലയിൽ വയ്ക്കാനോ പാടില്ല. === നമസ്കാരമണ്ഡപം === ശ്രീകോവിലിന്റെ നേരെ മുന്നിലായി ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. നാലുകാലുകളോടുകൂടിയ താരതമ്യേന ചെറിയ മണ്ഡപമാണിതെന്നതിനാൽ പ്രദക്ഷിണത്തിന് നന്നേ ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ട്. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂരയും ചെമ്പുമേഞ്ഞതാണ്. ഇതിന്റെ മുകളിലും സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടം കാണാം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മച്ചിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെയും അഷ്ടദിക്പാലകരുടെയും രൂപങ്ങളും തൂണുകളിൽ മറ്റുചില ദേവ-ബ്രാഹ്മണരൂപങ്ങളും കാണാം. മണ്ഡപത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് ഭഗവദ്വാഹനമായ നന്ദിയുടെ ഒരു പ്രതിമയുണ്ട്. ഭക്തർ ഈ നന്ദിയുടെ ചെവിയിൽ ആഗ്രഹങ്ങൾ പറയുന്നത് സ്ഥിരം കാഴ്ചയാണ്. നന്ദിയോട് ആഗ്രഹങ്ങൾ പറഞ്ഞാൽ അദ്ദേഹം അവ ഭഗവാനോട് പറയുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. == പ്രതിഷ്ഠ == === തിരുവെറണാകുളത്തപ്പൻ (പരമശിവൻ) === ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. അത്യുഗ്രമൂർത്തിയായ ശിവനായാണ് പ്രതിഷ്ഠാസങ്കല്പം. കിരാതമൂർത്തിയായും പാർവ്വതീസമേതനായും രണ്ട് വ്യത്യസ്ത ഭാവങ്ങളിൽ പ്രതിഷ്ഠ ഭഗവാന്നുണ്ട്. രണ്ടരയടി ഉയരമുള്ള ശിവലിംഗത്തിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ഭഗവാൻ കുടികൊള്ളുന്നു. ആദ്യം കിഴക്കോട്ടായിരുന്നു ഭഗവദ്ദർശനമെന്നും, ഉഗ്രമൂർത്തിയായ ശിവന്റെ കോപം മൂലം കിഴക്കുഭാഗത്തെ ചേർത്തറ പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങൾ അഗ്നിയ്ക്കിരയായപ്പോൾ, ഭക്തനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ|വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരുടെ]] അഭ്യർത്ഥന മാനിച്ച് ഭഗവാൻ സ്വയം പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തേയ്ക്ക് കൊച്ചി കായലിന്റെ ഭാഗത്തേക്ക്‌ തിരിഞ്ഞതാണെന്നും, അതല്ല പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തുള്ള [[കൊച്ചി പഴയന്നൂർ ഭഗവതിക്ഷേത്രം|കൊച്ചി പഴയന്നൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ]] ഭഗവതിയ്ക്ക് ദർശനം നൽകാനായാണ് തിരിഞ്ഞതെന്നും കഥകളുണ്ട്. എങ്കിലും, പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായ ശിവപ്രതിഷ്ഠ എന്നത് ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്. കിരാതമൂർത്തിയായ പ്രതിഷ്ഠയും ഏകദേശം ഇതേ ഉയരത്തിലാണ്. ശംഖാഭിഷേകം, ധാര, കൂവളമാല, പിൻവിളക്ക്, ഉമാമഹേശ്വരപൂജ, വെടിവഴിപാട് എന്നിവയാണ് എറണാകുളത്തപ്പന്റെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. == ഉപദേവതകൾ == === ഗണപതി === നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിലാണ് ശിവപാർവ്വതീപുത്രനായ ഗണപതിഭഗവാന്റെ പ്രതിഷ്ഠ. ഏകദേശം രണ്ടടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[മഴു]], പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[കയർ]], മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[മോദകം]] എന്നിവ ധരിച്ച ഗണപതി മുന്നിലെ വലതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഗണപതിഹോമം, ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാളികേരമുടയ്ക്കൽ തുടങ്ങിയവയാണ് ഗണപതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. === സുബ്രഹ്മണ്യൻ === ഗണപതിയോടൊപ്പം അതേ ശ്രീകോവിലിലാണ് സഹോദരനായ സുബ്രഹ്മണ്യന്റെയും പ്രതിഷ്ഠ. ഏകദേശം രണ്ടടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ബാലസുബ്രഹ്മണ്യന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഈ വിഗ്രഹം. വലതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്ന ഭഗവാൻ, ഇടതുകൈ അരയിൽ കുത്തിനിൽക്കുന്നു. പാലഭിഷേകം, ഭസ്മാഭിഷേകം, പഞ്ചാമൃതം, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയാണ് സുബ്രഹ്മണ്യന്റെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. === അയ്യപ്പൻ === നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിലാണ് ഹരിഹരപുത്രനായ അയ്യപ്പസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ. രണ്ടടി ഉയരമുള്ള വിഗ്രഹം പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ശബരിമലയിലെ വിഗ്രഹവുമായി നല്ല രൂപസാദൃശ്യമുള്ള വിഗ്രഹമാണിവിടെ. മുഖപ്പോടുകൂടിയ ഈ നടയിൽ വച്ചാണ് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം. നീരാജനം, നെയ്യഭിഷേകം, നാളികേരമുടയ്ക്കൽ തുടങ്ങിയവയാണ് അയ്യപ്പന്റെ നടയിലെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. === നാഗദൈവങ്ങൾ === അയ്യപ്പനെ ശ്രീകോവിലിനടുത്തുതന്നെ പ്രത്യേകം തീർത്ത തറയിലാണ് നാഗദൈവങ്ങളുടെ പ്രതിഷ്ഠ. നാഗരാജാവായ വാസുകിയും നാഗയക്ഷിയും ചിത്രകൂടങ്ങളുമടങ്ങുന്നതാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ. എല്ലാമാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയുമുണ്ടാകും. നൂറും പാലും, പുറ്റും മുട്ടയും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം എന്നിവയാണ് നാഗദൈവങ്ങളുടെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. == നിത്യപൂജകൾ == നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം. പുലർച്ചെ രണ്ടുമണിയ്ക്കുള്ള നിയമവെടിയോടെയും തുടർന്ന് ഏഴുതവണയുള്ള ശംഖുവിളിയോടെയും [[തവിൽ|തവിലിന്റെയും]] [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരത്തിന്റെയും]] അകമ്പടിയോടെയും ഭഗവാനെ പള്ളിയുണർത്തിയ ശേഷം മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നട തുറക്കുന്നു. തുടർന്ന് നിർമ്മാല്യദർശനം. മറ്റുക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇവിടെ ഒരു മണിക്കൂറാണ് നിർമ്മാല്യദർശനം. നിർമ്മാല്യദർശനത്തിനുശേഷം അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. നാലേകാലിന് ഭഗവാന് മലർ, ശർക്കര, കദളിപ്പഴം എന്നിവ നേദിയ്ക്കുന്നു. അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും ആറുമണിയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. എതിരേറ്റുപൂജയ്ക്കിടയിൽത്തന്നെ ഗണപതിഹോമവും നടത്തുന്നു. ആറരയോടെ എതിരേറ്റുശീവേലി തുടങ്ങുന്നു. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവാൻ നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് ഈ ആചാരം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ ജലധാരയും നവകാഭിഷേകവും നടത്തുന്നു. എട്ടുമണിയ്ക്ക് പന്തീരടി പൂജ. പത്തരയോടെ ഉച്ചപൂജയും പതിനൊന്നരയോടെ ഉച്ചശീവേലിയും നടത്തി ഉച്ചയ്ക്ക് പന്ത്രണ്ടുമണിയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു. വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് നട വീണ്ടും തുറക്കുന്നു. സന്ധ്യയ്ക്ക് സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ച് ദീപാരാധന. തുടർന്ന് രാത്രി ഏഴരമണിയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടരമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയും നടത്തി ഒമ്പതുമണിയ്ക്ക് നട വീണ്ടും അടയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രാധികാരം [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പുലിയന്നൂർ, [[പൊന്നാനി]] പുഴക്കര ചേന്നാസ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് കുടുംബങ്ങൾക്കായി വീതിച്ചുനൽകിയിട്ടുണ്ട്. കേരളത്തിൽ രണ്ട് കുടുംബക്കാർക്ക് തന്ത്രാധികാരമുള്ള അപൂർവ്വം ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം. വിശേഷച്ചടങ്ങുകളിൽ ഇരുകൂട്ടരും ഒന്നിച്ചാണ് ക്രിയകൾ നടത്തുന്നത്. മേൽശാന്തി, കീഴ്ശാന്തി പദവികൾ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമനമാണ്. ==ഉത്സവങ്ങൾ== === കൊടിയേറ്റുത്സവം === മകരമാസത്തിൽ തിരുവാതിരനാളിൽ ആറാട്ടായി എട്ടുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ധ്വജാദിമുറയിൽ (കൊടിയേറ്റത്തോടെ തുടങ്ങുന്ന മുറ) നടക്കുന്ന ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് നിരവധി പൂജകളും താന്ത്രികക്രിയകളും നടത്താറുണ്ട്. എറണാകുളത്തപ്പന്റെ ഉത്സവം എറണാകുളം നഗരത്തിന്റെ മുഴുവൻ ഉത്സവമായാണ് കൊണ്ടാടപ്പെടുന്നത്. തന്മൂലം നിരവധി അലങ്കാരങ്ങൾ ക്ഷേത്രപരിസരം മുഴുവനുണ്ടാകും. ഉത്സവത്തിന് മൂന്നുദിവസം മുമ്പ് ശുദ്ധിക്രിയകൾ തുടങ്ങും. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഒരു വർഷത്തിനിടയിൽ സംഭവിച്ച എല്ലാ അശുദ്ധികളെയും നീക്കം ചെയ്യുക എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നത്. ദ്രവ്യകലശം പൂജിയ്ക്കുന്നതാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. അതിനുശേഷമാണ് ശുദ്ധിക്രിയകൾ തുടങ്ങുക. ക്ഷേത്രപരിസരം മുഴുവൻ തളിയ്ക്കുന്ന പ്രാസാദശുദ്ധിയാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ബിംബശുദ്ധിയുണ്ടാകും. ശിവലിംഗത്തിൽ സംഭവിച്ച അശുദ്ധികൾ നീക്കം ചെയ്യുന്ന സങ്കല്പത്തിലുള്ള ചടങ്ങാണിത്. പിന്നീട് പരികലശപൂജ, അധിവാസഹോമം, കലശാധിവാസം തുടങ്ങിയ ക്രിയകളുമുണ്ടാകും. ഇതേദിവസം തന്നെ, ക്ഷേത്രപരിസരത്തുള്ള എറണാകുളത്തപ്പൻ ഹാളിൽ കലാപരിപാടികളുടെ ഉദ്ഘാടനവും നടക്കും. കൊടിയേറ്റദിവസം രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ബിംബശുദ്ധിക്രിയകളും അതിനുശേഷം അവസാനചടങ്ങായ ബ്രഹ്മകലശപൂജയും നടക്കും. ഇവയ്ക്കുശേഷമുള്ള സമയം മുഴുവൻ പതിവുപൂജകൾ തന്നെയാണ്. വൈകീട്ട് ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊടിക്കൂറ എത്തിയ്ക്കുന്നു. സമീപത്തുള്ള മനേപ്പറമ്പ് തവാട്ടിൽ നിന്നാണ് എറണാകുളത്തപ്പന്റെ ഉത്സവത്തിനുള്ള കൊടിക്കൂറ കൊണ്ടുവരുന്നത്. ഭഗവദ്വാഹനമായ നന്ദിയുടെ രൂപം ആലേഖനം ചെയ്ത കൊടിക്കൂറയിൽ തന്ത്രിയുടെ വക വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകും. അവയ്ക്കുശേഷം, ഏകദേശം ഏഴുമണിയോടെ വാദ്യമേളങ്ങളുടെയും ഭക്തജനങ്ങളുടെ പഞ്ചാക്ഷരജപത്തിന്റെയും തുടരെത്തുടരെ പൊട്ടുന്ന കതിനവെടികളുടെയും അകമ്പടിയോടെ തന്ത്രി കൊടിമരത്തിൽ കൊടിയേറ്റുന്നു. തുടർന്നുള്ള എട്ടുദിവസം എറണാകുളം മുഴുവൻ ഉത്സവലഹരിയിൽ ആറാടും. വിശേഷാൽ പൂജകളും വാദ്യമേളങ്ങളോടെയുള്ള ശീവേലികളും എറണാകുളത്തപ്പൻ ഹാളിലും പ്രത്യേകം തീർക്കുന്ന സ്റ്റേജുകളിലും നടക്കുന്ന കലാപരിപാടികളും നടയ്ക്കുപുറത്ത് നടക്കുന്ന കൂട്ടവെടിവഴിപാടുകളും ക്ഷേത്രപരിസരത്തെ മുഖരിതമാക്കും. ==== ഉത്സവബലി/ചെറിയ വിളക്ക് ==== ആറാം ദിവസം നടക്കുന്ന ചെറിയ വിളക്കോടെയാണ് ക്ഷേത്രോത്സവം അതിന്റെ പൂർണ്ണതയിലെത്തുന്നത്. അന്നുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉത്സവബലിയും നടക്കുന്നത്. രാവിലെ പന്തീരടിപൂജയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ തന്ത്രിയും മേൽശാന്തിയും ചേർന്ന് ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ശീവേലികളുടെ നാലുമടങ്ങാണ് ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ബലിതൂകുന്നത്. [[സത്വഗുണം|സത്വ]]-[[രജോഗുണം|രജോ]]-[[തമോഗുണം|തമോഗുണങ്ങളെ]] സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്ന മൂന്നുനിറങ്ങളിൽ പ്രത്യേകമായി അരിയുണ്ടാക്കിയാണ് ഇതിനുള്ള ചോറുണ്ടാക്കുന്നത്. ഇതിന് അകമ്പടിയായി [[മരം (വാദ്യോപകരണം)|മരം]] എന്ന വാദ്യം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നുണ്ടാകും. [[മൃദംഗം|മൃദംഗത്തോടും]] മദ്ദളത്തോടും രൂപസാദൃശ്യമുള്ള ഈ വാദ്യത്തിന് അകമ്പടിയായി [[ചേങ്ങില|ചേങ്ങിലയും]] [[ഇലത്താളം|ഇലത്താളവുമുണ്ടാകും]]. ഉത്സവബലിയ്ക്കുമുമ്പ് തന്ത്രിയ്ക്കും വാദ്യക്കാർക്കും പ്രത്യേകം ദക്ഷിണ നൽകുന്നുണ്ടാകും. ഇതിനുശേഷമാണ് ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങുക. മൂന്നുഘട്ടമായാണ് ചടങ്ങ് നടക്കുന്നത്. ദ്വാരപാലകർ, ദേവവാഹനം (ഇവിടെ നന്ദി), അഷ്ടദിക്പാലകർ, സപ്തമാതൃക്കൾ, വീരഭദ്രൻ, ഗണപതി, ബ്രഹ്മാവ്, അനന്തൻ, അനുചരന്മാർ തുടങ്ങിയവർക്കാണ് ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ബലിതൂകുന്നത്. പിന്നീടാണ് അതിവിശേഷമായ രണ്ടാം ഘട്ടം. ഈയവസരത്തിൽ സപ്തമാതൃക്കൾക്കും വീരഭദ്രന്നും ഗണപതിയ്ക്കും വിശേഷാൽ ബലിതൂകലുണ്ട്. ഈയവസരത്തിലാണ് ഭക്തജനങ്ങൾക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് കയറാനുള്ള അനുവാദമുള്ളത്. ഈ സമയത്തെ ദർശനം അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇതുകഴിഞ്ഞാൽ പുറത്തെ ബലിക്കല്ലുകളിൽ ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങും. ശിവന്റെ ഉപസൈന്യാധിപന്മാരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ഓരോ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകി വടക്കുഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ അവിടെയുള്ള ക്ഷേത്രപാലനുമേൽ പാത്രത്തോടുകൂടി ബലിതൂകുന്ന അതിവിശേഷപ്പെട്ട ചടങ്ങുണ്ട്. അതും കഴിഞ്ഞാൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകി ഉത്സവബലി സമാപിയ്ക്കുന്നു. അന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ വരുന്ന പക്ഷിമൃഗാദികൾക്കുപോലും അന്നം നൽകാറുണ്ട്. അന്നുരാത്രിയാണ് ചെറിയ വിളക്ക്. അഞ്ചുപ്രദക്ഷിണത്തോടുകൂടിയ അതിവിശേഷമായ എഴുന്നള്ളത്താണ് ഈ സമയത്തുണ്ടാകുക. മൂന്ന് ആനകളോടുകൂടിയ ഈ എഴുന്നള്ളത്തിന്റെ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നാദസ്വരമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുക. അതിനുശേഷം പടിഞ്ഞാറേ നടപ്പുരയിൽ അതിവിശേഷമായ പഞ്ചാരിമേളമുണ്ടാകും. ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വിശേഷങ്ങളിലൊന്നാണ് ഈ പഞ്ചാരിമേളം. ഏകദേശം മൂന്നുമണിക്കൂർ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പഞ്ചാരിമേളം കഴിഞ്ഞാൽ വലംതല കൊട്ടി അവസാനപ്രദക്ഷിണവുമുണ്ടാകും. അതോടെ ചെറിയ വിളക്ക് അവസാനിയ്ക്കുന്നു. ==== പള്ളിവേട്ട/വലിയ വിളക്ക് ==== ഉത്സവത്തിന്റെ ഏഴാം ദിവസമാണ് വലിയ വിളക്കും പള്ളിവേട്ടയും. അന്നുരാവിലെ പതിവുപൂജകളും കൂട്ടവെടിവഴിപാടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. രാവിലെയും ഉച്ചയ്ക്കുമുള്ള കാഴ്ചശീവേലികൾക്ക് അകമ്പടിയായി അതിവിശേഷമായ പഞ്ചാരിമേളമുണ്ടാകും. എന്നാൽ, ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നുമണിയോടെ നടക്കുന്ന പകൽപ്പൂരമാണ് അന്നത്തെ പ്രധാന വിശേഷം. ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപമുള്ള ദിവാൻസ് റോഡിൽ നിന്നാണ് പകൽപ്പൂരത്തിനുള്ള പുറപ്പാട്. മൂന്നുമണിക്കൂർ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന, [[പഞ്ചവാദ്യം|പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടിയ]] എഴുന്നള്ളത്തിനുശേഷം ആറുമണിയോടെ പതിനൊന്ന് ആനകളെ അണിനിരത്തിയുള്ള അതിവിശേഷമായ എഴുന്നള്ളത്തും കുടമാറ്റവുമുണ്ടാകും. വിവിധ അലങ്കാരങ്ങളിലുള്ള കുടകൾ മാറ്റിയും മറിച്ചുമുള്ള മനോഹരമായ കാഴ്ചയാണ് കുടമാറ്റസമയത്ത് ദർശിയ്ക്കാനാകുന്നത്. ഈ സമയത്ത് [[പാണ്ടിമേളം|പാണ്ടിമേളമാണ്]] അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. കുടമാറ്റം കഴിഞ്ഞാൽ രാത്രി എട്ടരയോടെ വർണ്ണശബളമായ കരിമരുന്നുപ്രയോഗമുണ്ടാകും. ഏകദേശം അരമണിക്കൂർ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന കരിമരുന്നുപ്രയോഗത്തിനുശേഷം തിരിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്കുള്ള എഴുന്നള്ളിപ്പാണ്. അർദ്ധരാത്രിയ്ക്കുശേഷമാണ് വലിയ വിളക്ക്. തലേന്നുള്ള ചെറിയ വിളക്കിന്റെ വിസ്തരിച്ച രൂപമാണിത്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് അഞ്ചുപ്രദക്ഷിണങ്ങളാണുണ്ടാകുക. വലിയ വിളക്കുകഴിഞ്ഞ ഉടനെ ഭഗവാൻ ആനപ്പുറത്ത് പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് പുറപ്പെടും. സമീപമുള്ള ദർബാർ ഹാൾ ഗ്രൗണ്ടിലാണ് പള്ളിവേട്ട നടക്കുക. വാദ്യമേളങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ ഗ്രൗണ്ടിലേയ്ക്ക് പോകുന്ന ഭഗവാൻ, അവിടെ വച്ചിട്ടുള്ള [[പന്നി|പന്നിയുടെ]] രൂപത്തിൽ അമ്പെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് പാണ്ടിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാന്, ക്ഷേത്രനമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ തന്നെ ശയ്യയൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. അവിടെ ഭഗവാനെ പള്ളിയുറക്കുന്നതോടെ പള്ളിവേട്ട അവസാനിയ്ക്കുന്നു. ഈ സമയത്ത് ക്ഷേത്രപരിസരം മുഴുവൻ നിശ്ശബ്ദതയിലാകും. ഭഗവാന്റെ ഉറക്കത്തിന് ഭംഗമുണ്ടാക്കുന്ന ഒന്നും പാടില്ല എന്നാണ് സങ്കല്പം. തന്മൂലം, ക്ഷേത്രത്തിലെ നാഴികമണി പോലും കെട്ടിവയ്ക്കും. ==== ആറാട്ട് ==== പള്ളിവേട്ട കഴിഞ്ഞ ക്ഷീണിച്ചുറങ്ങുന്ന ഭഗവാൻ, പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ഏറെ വൈകി ആറുമണിയ്ക്കാണ് ഉണരുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിൽ നടയ്ക്കിരുത്തിയ പശുവിന്റെ കരച്ചിൽ കേട്ട് പള്ളിയുണരുന്ന ഭഗവാനെ കണികാണിയ്ക്കാൻ, മണ്ഡപത്തിൽ നിറയെ കണിക്കോപ്പുകൾ ഒരുക്കിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. അവ കണികണ്ടശേഷം പുരാണപാരായണമുണ്ടാകും. അന്നുരാത്രിയാണ് ഉത്സവസമാപനം കുറിയ്ക്കുന്ന ആറാട്ട്. പകൽ ഉഷഃപൂജയൊഴികെയുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും ഭംഗിയായി നടന്നശേഷം സന്ധ്യയ്ക്ക് ആറുമണിയോടെ ക്ഷേത്രത്തിൽ തന്ത്രിയുടെ വക ആറാട്ടുഹോമം നടത്തുന്നു. കൊടിയിറക്കിയശേഷം ആറാട്ടിനുപോകുന്ന രീതിയാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഏഴുമണിയ്ക്ക് കൊടിയിറക്കിയശേഷം പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ എറണാകുളത്തപ്പന്റെ പുറപ്പാടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രമൈതാനം മുഴുവൻ പ്രദക്ഷിണം വച്ചശേഷം ഏകദേശം എട്ടുമണിയോടെ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള ഋഷിനാഗക്കുളത്തിന്റെ കരയിൽ എഴുന്നള്ളത്തെത്തുന്നു. അവിടെയെത്തിക്കഴിഞ്ഞാൽ തന്ത്രി സപ്തതീർത്ഥങ്ങളെയും കുളക്കടവിലേയ്ക്ക് ആവാഹിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. പിന്നീട് ഭഗവാന്റെ തിടമ്പുമായി തന്ത്രിയും മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിമാരും കുളത്തിലേയ്ക്കിറങ്ങുകയും മൂന്നുതവണ മുങ്ങിനിവരുകയും ചെയ്യുന്നു. പിന്നീട് കരയിലേയ്ക്ക് കയറിയശേഷം ഇളനീരും മഞ്ഞളും കൊണ്ട് തിടമ്പിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തശേഷം വീണ്ടും മൂന്നുതവണ മുങ്ങിനിവരലുണ്ട്. ഭഗവദ്സാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ടു പവിത്രമായ തീർത്ഥത്തിൽ നിരവധി ഭക്തരും മുങ്ങിനിവരുന്നു. ഇതുകഴിഞ്ഞ് വസ്ത്രം മാറിയശേഷം ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും കാണിച്ച് സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭഗവാനുമുന്നിൽ ഒരു വെള്ളിക്കുടം ഒരുക്കിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. അതിൽ കാണിയ്ക്കയിടുന്നത് അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കാണിയ്ക്കയിട്ടുകഴിഞ്ഞാൽ വർണ്ണശബളമായ വെടിക്കെട്ടുണ്ടാകും. ഇതുകഴിഞ്ഞ്, തിരിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിയശേഷം കൊടിയ്ക്കൽ വച്ചും പറയിടലുണ്ട്. പിന്നീട് ക്ഷേത്രശ്രീകോവിലിൽ മടങ്ങിയെത്തിയശേഷം ഉച്ചപ്പൂജ മുതലുള്ള ചടങ്ങുകളെല്ലാം പൂർത്തിയാക്കുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു. === മഹാശിവരാത്രി === കുംഭമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശിനാളിലാണ് മഹാശിവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ അതിവിശേഷമാണ് ഈ ദിവസം. എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രത്തിലും ശിവരാത്രി അതിപ്രാധാന്യത്തോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളും പതിവാണ്. രാവിലെ പതിവുസമയത്തുതന്നെ നടതുറന്നശേഷം നിർമ്മാല്യദർശനവും പിന്നീട് വിവിധ ദ്രവ്യങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള അഭിഷേകങ്ങളും ധാരയും നടത്തുന്നു. എന്നാൽ, ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ചടങ്ങ് രാവിലെയും വൈകീട്ടും നടക്കുന്ന 1001 കുടം അഭിഷേകമാണ്. ക്ഷേത്രക്കിണറ്റിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന ജലമുപയോഗിച്ച്, വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലി ശിവലിംഗത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്ന ഈ ചടങ്ങ് തൊഴുന്നത് അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇതേസമയം, ക്ഷേത്രത്തിന് പുറത്തുള്ള കൂത്തമ്പലത്തിലിരുന്ന് ക്ഷേത്രം തന്ത്രിയടക്കമുള്ള ബ്രാഹ്മണരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വേദപാരായണമുണ്ടാകും. രാവിലെ എട്ടുമണിയോടെ പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ വിശേഷാൽ ശീവേലിയുണ്ടാകും. അഞ്ചുപ്രദക്ഷിണങ്ങളോടുകൂടിയ ഈ ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ വീണ്ടും പതിവുപൂജകൾ നടത്തി നടയടയ്ക്കുന്നു. സാധാരണദിവസങ്ങളിലെ ഉച്ചശീവേലി, അന്നേദിവസം വൈകീട്ട് നടതുറന്നശേഷം കാഴ്ചശീവേലിയായി നടത്തിവരുന്നു. അഞ്ചുപ്രദക്ഷിണങ്ങളാണ് ഇതിനുണ്ടാകുക. അകമ്പടിയായി പഞ്ചാരിമേളമുണ്ടാകും. സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധനയോടനുബന്ധിച്ച് വിശേഷാൽ കൂട്ടവെടിയുണ്ടാകും. ഉത്സവക്കാലത്തുള്ളതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിനുമുന്നിലുള്ള വഴി പൂർണ്ണമായും ഒഴിപ്പിച്ചശേഷമാണ് ശിവരാത്രിനാളിലും എറണാകുളത്തപ്പന്നുള്ള കൂട്ടവെടിവഴിപാട് നടത്തുന്നത്. ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം രാത്രി വീണ്ടും 1001 കുടം അഭിഷേകവും പിന്നീട് ഇളനീർ (കരിക്ക്) ഉപയോഗിച്ചുള്ള വിശേഷാൽ രുദ്രാഭിഷേകവും നടത്തിവരുന്നു. അർദ്ധരാത്രിയാണ് ശിവരാത്രിവിളക്ക്. മൂന്നാനകളുടെ അകമ്പടിയോടെ, മുന്നിൽ തീവെട്ടിയും ആലവട്ടവും വെഞ്ചാമരവുമായി ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ഇടയ്ക്ക, തിമില, കൊമ്പ്, കുറുംകുഴൽ എന്നീ വാദ്യങ്ങളോടുകൂടിയ സവിശേഷമായ വാദ്യപ്രയോഗമാണ് ഈ സമയത്തുണ്ടാകുക. അഞ്ചുപ്രദക്ഷിണങ്ങളോടുകൂടിയ ശീവേലിയ്ക്കുശേഷം ചെണ്ടയിൽ വലംതല കൊട്ടി വിളക്കെഴുന്നള്ളത്ത് അവസാനിയ്ക്കുന്നു. എറണാകുളത്തപ്പനെ ശിവരാത്രിനാളിൽ തൊഴുന്നത് അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കിവരുന്നു. അന്നുരാത്രി നടയടയ്ക്കില്ല. പകരം, രാത്രിയിലെ ഓരോ യാമത്തിലും പൂജകളും അവയോടനുബന്ധിച്ച് വിശേഷാൽ കലശാഭിഷേകവുമുണ്ടാകും. നിരവധി ഭക്തരാണ് വിളക്ക് കാണാനും പൂജതൊഴാനുമായി ഉറക്കമൊഴിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ ചെലവഴിയ്ക്കുന്നത്. ===തിരുവാതിര=== ധനുമാസത്തിലെ തിരുവാതിരയും ഇവിടെ അതിപ്രധാനമായ ദിവസമാണ്. ==അവലംബം== <references/> ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * http://www.ernakulathappan.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100526125622/http://www.ernakulathappan.org/ |date=2010-05-26 }} * http://hanumankovil.org/about-the-temple.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100518203714/http://hanumankovil.org/about-the-temple.php |date=2010-05-18 }} {{എറണാകുളം ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ]] {{Hindu-temple-stub}} [[en:Ernakulam Shiva Temple]] 1nqnzc63za0h5vcbvnonojv1sj2y12g 0 19926 4614266 4613209 2026-04-19T17:00:12Z ~2026-22895-50 216466 4614266 wikitext text/x-wiki {{PU|Mookambika Temple, Kollur}} {{Infobox Hindu temple | name = കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം | native_name = ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬಿಕಾ ದೇವಸ್ಥಾನ | image = Kollur Mookambika Temple 20080123.JPG | image_upright = 1.5 | alt = | caption = കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിനുള്ളിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം | map_type = Karnataka | map_caption = Location in Karnataka | coordinates = {{coord|13.8638|74.8145|type:landmark_region:IN|display=inline,title}} | other_names = | proper_name = | country = {{flag|ഇന്ത്യ}} | state = [[കർണാടക]] | district = [[ഉഡുപ്പി ജില്ല|ഉഡുപ്പി]] | region = [[തുളുനാട്]] | locale = [[കൊല്ലൂർ]] | elevation_m = | deity = ശ്രീ [[മൂകാംബിക]] ([[മഹാകാളി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[മഹാസരസ്വതി]] ഐക്യരൂപിണി) | festivals = [[രഥോത്സവം]], [[നവരാത്രി]], [[വിജയദശമി]] | architecture = | temple_quantity = | monument_quantity= | inscriptions = | year_completed = ~800 എ.ഡി | creator = ഹാലുഗല്ലു വീര സംഗയ്യ മഹാരാജാവ് | website = }} [[File:The_chariot.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_chariot.jpg|ലഘുചിത്രം|ശ്രീ മൂകാംബിക ദേവിയുടെ സ്വർണ്ണ രഥം.]] [[File:Lamp_in_front_of_the_temple.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Lamp_in_front_of_the_temple.jpg|ലഘുചിത്രം|ദീപസ്തംഭവും കൊടിമരവും (ധ്വജസ്തംഭം).]] [[File:View_of_the_entrance.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:View_of_the_entrance.jpg|ലഘുചിത്രം|പ്രവേശന കവാടത്തിൻ്റെ കാഴ്ച]] [[കർണാടക]] സംസ്ഥാനത്ത് [[ഉഡുപ്പി ജില്ല]]യിലെ [[ബൈന്ദൂർ താലൂക്ക്|ബൈന്ദൂർ താലൂക്കിൽ]] [[കൊല്ലൂർ|കൊല്ലൂരിൽ]], [[സൗപർണിക|സൗപർണ്ണികാ നദിയുടെ]] തെക്കേ തീരത്ത്‌ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം''' ([[കന്നഡ]]:ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬಿಕಾದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ) [[മൂകാംബിക]] എന്ന ഭഗവതിക്ക് സമർപ്പിച്ചിരിയ്ക്കുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രത്തിൽ എല്ലാ ജാതി മതസ്ഥർക്കും ദർശനം അനുവദനീയമാണ്. [[കുടജാദ്രി]] മലകളുടെ താഴ്‌വാരത്തുള്ള ഈ ക്ഷേത്രം കോലാപുരാ ആദിലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രം എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു. ലോകം എമ്പാടുമുള്ള ദേവീ ഭക്തരുടെയും ശാക്തേയ ഉപാസകരുടെയും ഒരു പുണ്യകേന്ദ്രം കൂടിയാണിത്. ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ജഗദീശ്വരിയായ സാക്ഷാൽ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തി]] "[[കാളി|മഹാകാളി]], [[ലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മി]], [[സരസ്വതി|മഹാസരസ്വതി]]" എന്നി മൂന്ന് ഭാവങ്ങളുടെ ഐക്യരൂപിണിയായി [[മൂകാംബിക]] എന്ന പേരിൽ ഇവിടെ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയുടെ മൂന്ന് ഭാവങ്ങൾക്കും ഇവിടെ തുല്യ പ്രാധാന്യമാണ് എന്നാൽ, മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയില്ല. എല്ലാ പൂജകളും ഈ മൂന്നു സങ്കല്പങ്ങളെയും സമന്വയിച്ചുള്ളതാണ്. ശ്രീചക്രപീഠത്തിൽ ഭഗവതിയോടൊപ്പം [[ത്രിമൂർത്തികൾ|ത്രിമൂർത്തിസാന്നിധ്യം]] ഉൾക്കൊള്ളുന്ന [[ശിവലിംഗം]] കൂടിയുള്ളതിനാൽ ശിവശക്തി-ത്രിമൂർത്തി ഐക്യരൂപത്തിലാണ് ഇവിടുത്തെ പ്രതിഷ്ഠ. ഗ്രഹണ സമയത്ത് നട അടയ്ക്കാത്ത ക്ഷേത്രം എന്ന പ്രത്യേകതയും ഇവിടെയുണ്ട്.<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/karnataka/kollur-mookambika-temple/ps47149893.cms|title=Kollur Mookambika Temple|publisher=timesofindia.indiatimes.com|newspaper=The Times of India|access-date=6 January 2023|last1=Hande|first1=Shrinidhi}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.devotionalstore.com/blogs/devotional-blog/things-to-keep-in-mind-while-travelling-to-mookambika-temple|title=Things To Keep In Mind While Travelling to Mookambika Temple|access-date=6 January 2023|website=devotionalstore.com|publisher=Devotional Store|archive-url=https://web.archive.org/web/20220704003703/https://www.devotionalstore.com/blogs/devotional-blog/things-to-keep-in-mind-while-travelling-to-mookambika-temple|archive-date=4 July 2022|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://gotirupati.com/kollur-mookambika-temple/|title=Kollur Mookambika Temple|access-date=6 January 2023|date=6 March 2016|website=gotirupati.com|publisher=Gotirupati}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kollur.com/|title=Welcome To Kollur Sri Mookambika Devi Site|access-date=7 April 2007|website=kollur.com/|publisher=kollur.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629041707/http://www.kollur.com/|archive-date=29 June 2011|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.karnatakaholidays.com/kollur-mookambika-temple.php|title=Kollur Mookambika Temple|access-date=6 January 2023|website=karnatakaholidays.com|publisher=Karnataka Holidays|archive-url=https://web.archive.org/web/20191101222127/http://www.karnatakaholidays.com/kollur-mookambika-temple.php|archive-date=1 November 2019|url-status=dead}}</ref> ആദിപരാശക്തിയുടെ വാസസ്ഥാനമായി കരുതപ്പെടുന്ന [[ശ്രീചക്രം|ശ്രീചക്രപ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക്]] ഇവിടെ അതീവപ്രാധാന്യമുണ്ട്. വടക്ക് [[ഗോകർണ്ണം|ഗോകർണം]] മുതൽ തെക്ക് [[കന്യാകുമാരി]] വരെ വ്യാപിച്ചു കിടന്നിരുന്ന [[കേരളം|പുരാതന കേരളത്തിന്റെ]] രക്ഷയ്ക്കായി പരശുരാമൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ച നാല് അംബികമാരിൽ പ്രധാനിയാണ് മൂകാംബിക എന്ന്‌ സങ്കല്പമുണ്ട്. അതിനാൽ മലയാളികൾ ധാരാളമായി ദർശനം നടത്തുന്ന ക്ഷേത്രമാണിത്. നിലവിൽ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് കർണാടകയിലാണെങ്കിലും ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്ന ഭക്തരിൽ നല്ലൊരു ശതമാനവും [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] നിന്നാണ്. മലയാളികൾക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട ഈ മഹാക്ഷേത്രത്തിന് നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ പഴക്കമുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=54520 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-09-29 |archive-date=2009-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090916055212/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=54520 |url-status=dead }}</ref> ഭഗവതീസാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാലയങ്ങളിലും]], ശിവസാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് [[നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങളിലും]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണിത്. [[മീനം|മീനമാസത്തിലെ]] കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മഹാരഥോത്സവവും, [[ആശ്വിനം|ആശ്വിനമാസത്തിലെ]] ഒമ്പത് നാൾ നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന "[[നവരാത്രി]] ഉത്സവവും "[[വിദ്യാരംഭം|വിദ്യാരംഭവും]]" ഇവിടെ അതിപ്രധാനമാണ്. മറ്റൊന്ന് മൂകാംബിക ജന്മാഷ്ടമി ആണ്. കൂടാതെ [[യുഗാദി]], [[മഹാശിവരാത്രി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളും വിശേഷങ്ങളാണ്. കർണാടക സർക്കാരിന് കീഴിലുള്ള ഹിന്ദുമത സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനത്തിന് കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം. == പ്രതിഷ്ഠ == ശിവശക്തി ഐക്യരൂപത്തിലാണ് മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ശങ്കരാചാര്യരാണ് ഭഗവതിയെ ഇന്ന്‌ കാണുന്ന രീതിയിൽ ശ്രീചക്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ശ്രീചക്രത്തിൽ സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്ന ജ്യോതിർലിംഗവും അതോടൊപ്പം ശങ്കരാചാര്യർ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന ചതുർബാഹുവായ മൂകാംബികാദേവിയുടെ വിഗ്രഹവുമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠകൾ. സ്വർണ്ണരേഖയാൽ പകുത്തിരിക്കുന്ന സ്വയംഭൂ ലിംഗത്തിൻ്റെ വലത്തെ പകുതിയിൽ ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, ശിവൻ എന്നീ ത്രിമൂർത്തികളുടെ സാന്നിദ്ധ്യവും മറുവശത്ത് പരാശക്തിയുടെ മൂന്ന് ഭാവങ്ങളായ മഹാകാളി, മഹാലക്ഷ്മി, മഹാസരസ്വതി എന്നിവരുടെ സാന്നിദ്ധ്യവും കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്വർണ്ണരേഖ തുല്യമായിട്ടല്ല ശിവലിംഗത്തെ പകുത്തിരിയ്ക്കുന്നത്, മറിച്ച് അല്പം വലത്തോട്ട് മാറിയാണ്. തന്മൂലം ത്രിമൂർത്തികളെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന വലതുഭാഗത്തിന് വലുപ്പം കുറവാണ്. ഇതുമൂലമാണ് ഇവിടെ ദേവീസാന്നിദ്ധ്യത്തിന് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം വന്നതും. എങ്കിലും ത്രിമൂർത്തികളെ, അവരിൽത്തന്നെ പ്രധാനമായും ശിവനെ ഒട്ടും പ്രാധാന്യം കുറവില്ലാതെ കണ്ടുവരാറുണ്ട്. ശംഖ്, ചക്രം, വരദം, അഭയം എന്നീ മുദ്രകളോടെ പഞ്ചലോഹ നിർമ്മിതമായ ബിംബത്തിൻ്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. ദേവിയുടെ മാറിലെ മരതക രത്നം അമൂല്യമാണ്. സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത സിംഹമുഖം, വെള്ളിയിൽ തീർത്ത വാൾ ഇവയാണ് പ്രധാന അലങ്കാരങ്ങൾ. ശ്രീചക്രത്തിൽ കുടിയിരിക്കുന്ന ഭഗവതിയ്ക്ക് സിംഹാസനസ്ഥയായ മഹാരാജ്ഞിയുടെ ഭാവമാണ്. കോലാപുരേശിയായ മഹാലക്ഷ്മിയായും മൂകാംബിക ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ സരസ്വതീമണ്ഡപത്തിൽ വിദ്യാദേവിയുടെ പ്രത്യേക പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കലോപാസകരുടെ കേന്ദ്രമാണ് ഈ സരസ്വതി മണ്ഡപം എന്ന് പറയാം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തായി മറ്റൊരു ചെറിയ ക്ഷേത്രം കാണാം. ഇവിടെ [[ചാമുണ്ഡി|ചാമുണ്ഡിയാണ്]] പ്രതിഷ്ഠ. [[ചൗഡേശ്വരി]] എന്ന പേരിലാണ് ഈ ദേവി അറിയപ്പെടുന്നത്. ഇങ്ങനെ മൂന്ന് രൂപങ്ങളിൽ ദേവിയ്ക്ക് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഇതെല്ലാം ചേർന്നതാണ് മൂകാംബികാദേവിയുടെ സങ്കല്പം. പ്രധാന ശ്രീകോവിലിലെ സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൽ കുകൊള്ളുന്ന മഹാദേവനെ, ഉപദേവതാ സ്ഥാനത്ത് 4 വ്യത്യസ്തമായ ഭാവങ്ങളിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നു - പ്രാണലിംഗേശ്വൻ, പാർത്ഥേശ്വരൻ ([[കിരാതമൂർത്തി]]), നഞ്ചുണ്ടേശ്വരൻ, ചന്ദ്രമൗലീശ്വരൻ എന്നീ പേരുകളിൽ. [[ഗണപതി]] (സ്തംഭ ഗണപതി, അഷ്ടദശഭുജ ഗണപതി , പഞ്ചമുഖ ഗണപതി ഉൾപ്പെടെ മൂന്ന് രൂപങ്ങൾ), മഹാവിഷ്ണു, [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]], [[വീരഭദ്രൻ]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]] എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ദേവിയുടെ സേനാനായകനായ വീരഭദ്രനെ തൊഴുത ശേഷമാണ് ദേവീദർശനം നടത്തേണ്ടത് എന്നതാണ് ചിട്ട. കൂടാതെ, മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്ത് തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തായി വലമ്പിരി (ബലമുറി) ഗണപതിയുടെ ഒരു ക്ഷേത്രവുമുണ്ട്. വടക്കോട്ട് ദർശനം നൽകുന്ന ഈ ഗണപതി ഭഗവാനെ തൊഴുതശേഷമേ മതിൽക്കകത്ത് ദർശനം നടത്താവു. വലമ്പിരി ഗണപതിയ്ക്ക് നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നത് അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. == പുരാണം, ഐതിഹ്യം == [[പ്രമാണം:Sree Mookambika Temple.JPG|thumb|300px|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രകവാടം]] ശ്രീലകത്ത്‌ ശംഖ -ചക്ര -വരദാഭയ ഹസ്‌തയായി മൂകാംബികാദേവി പത്മാസനത്തിൽ വിരാജിക്കുന്നു. കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പുരാണം ഇപ്രകാരമാണ്. ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന ഭാഗം പണ്ട് കൊടും വനമായിരുന്നുവത്രെ. അവിടെയായിരുന്നു കോലമഹർഷി തപസ്സ് ചെയ്തിരുന്നത്. അപ്പോൾ അവിടെ കംഹൻ എന്ന അസുരൻ വരികയും മഹർഷിയെയും മറ്റ് മനുഷ്യരെയും ഉപദ്രവിക്കുകയും ചെയ്തു. ശക്തിയും അമരത്വവും നേടാനായി കംഹാസുരൻ ബ്രഹ്മാവിനെ തപസ്സ് ചെയ്തു. പരിഭ്രാന്തരായ ദേവന്മാർ പരാശക്തിയെ അഭയം പ്രാപിച്ചു. തപസ്സിൽ പ്രീതനായി ബ്രഹ്മാവ് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടപ്പോൾ, കംഹാസുരന്റെ നാവിൽ കുടിയേറിയ ഭഗവതി അയാളെ മൂകനാക്കി മാറ്റി. മൂകനായ കംഹൻ വരമൊന്നും ചോദിക്കാതെ വന്നപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് മടങ്ങി. ഇങ്ങനെ കംഹനെ മൂകനാക്കിയതിനാലാണ് ദേവിക്ക് മൂകാംബിക എന്ന പേരു വന്നത്. കംഹൻ അതിനുശേഷം മൂകാസുരൻ എന്ന് അറിയപ്പെട്ടു. തപോലക്ഷ്യത്തിനു വിഘ്‌നം നേരിട്ടതോടെ കോപിഷ്ടനായ മൂകാസുരൻ ദേവലോകം ആക്രമിച്ചു. പിന്നീട് ഭഗവതി, എല്ലാ ശക്തിയും ആർജിച്ച് മൂകാസുരനിഗ്രഹം നടത്തുകയായിരുന്നു. ഈ സമയം ത്രിമൂർത്തികൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് ജ്യോതിർമയമായ ശ്രീചക്രം ഉണ്ടാക്കി ലോകരക്ഷാർഥം മഹാകാളി, മഹാലക്ഷ്മി, മഹാസരസ്വതി ഐക്യരൂപത്തിൽ ആദിപരാശക്തിയെ കൊല്ലൂരിൽ കുടിയിരുത്തുകയും ചെയ്തു. ഇങ്ങനെ ത്രിമൂർത്തികൾ ചേർന്ന് പ്രതിഷ്ഠിച്ചതാണത്രെ ഇന്നു കാണുന്ന ത്രിമൂർത്തി സമേതയായ മൂകാംബിക പ്രതിഷ്ഠ. പിന്നീട്, ശ്രീശങ്കരാചാര്യർ ഇവിടെയെത്തി തപസ്സു ചെയ്തു ഭഗവതിയെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തി. അദ്ദേഹം കണ്ട അതേ രൂപത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതാണ് ഇന്നു കാണുന്ന നാലു കരങ്ങളോടു കൂടിയ ഭഗവതീപ്രതിഷ്ഠ. അതിനു മുമ്പ് സ്വയംഭൂ ലിംഗം മാത്രമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. പൂജയ്ക്കു വേണ്ടതെല്ലാം ഒരുക്കി വച്ചിട്ടാണ്‌ മേൽശാന്തി രാത്രിയിൽ നട അടയ്ക്കുന്നത്‌. തുടർന്ന്‌ ദേവന്മാരുടെ പൂജകൾ നടക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. രാവിലെ നട തുറക്കുമ്പോൾ വിഗ്രഹത്തിൽ ചില പ്രത്യേക ലക്ഷണങ്ങൾ കാണാം. 'അകത്തു കണ്ടത്‌ പുറത്ത്‌ പറയരുത്' എന്നുള്ളതുള്ളതിനാൽ പലതും രഹസ്യമായി തന്നെയിരിക്കുന്നു. ശ്രദ്ധിക്കുക! അണിഞ്ഞൊരുങ്ങി ആരും ഇവിടെ വരാൻ പാടില്ല. ദേവിയുടെ സൗന്ദര്യം ആസ്വദിക്കു. അത് ആനന്ദ ലഹരിയായി മാറും. അതു തന്നെയാണ് ശങ്കരാചാര്യവിരചിതമായ സൗന്ദര്യ ലഹരി. ഏത്‌ ഭാവത്തിൽ സങ്കല്പിച്ച് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നുവോ ആ ഭാവത്തിൽ തന്നെ അമ്മ നമ്മെ അനുഗ്രഹിക്കുന്നു. ഗർഭഗൃഹത്തിന് പിറകിലായി ഒരു സ്ഥാനത്ത്‌ ശ്രീശങ്കരന്റെ ചിത്രം കാണാം. അദ്ദേഹം ധ്യാനിച്ചിരുന്ന സ്ഥലം ഒരു മുറിയാക്കി മാറ്റിയിട്ടുണ്ട്‌. ശങ്കരാചാര്യർ നിശ്ചയിച്ച പൂജാക്രമങ്ങളാണ് ഇന്നും ഇവിടെ പിന്തുടർന്നു വരുന്നത്. ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകരായ വീരഭദ്രൻ, ചൗഡേശ്വരി കൂടാതെ ഗണപതി (3 ഭാവങ്ങൾ), ശിവൻ (4 ഭാവങ്ങൾ), വിഷ്ണു, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ഹനുമാൻ എന്നിവരുടെ ഉപക്ഷേത്രങ്ങളും ഇവിടെയുണ്ട്‌. മൂകാംബികാസന്നിധിയിൽ എത്തണമെങ്കിൽ ഭഗവതി വിളിക്കണം എന്നൊരു വിശ്വാസം കേരളത്തിലുണ്ട്. എത്ര സമയമെടുത്ത് മുന്നൊരുക്കങ്ങൾ നടത്തിയാലും മനസ്സിൽ അമ്മയുടെ വിളി എത്തിയില്ലായെങ്കിൽ കൊല്ലൂരിലേക്കുള്ള യാത്ര മുടങ്ങുമത്രെ. [[ജ്യേഷ്ഠം|ജ്യേഷ്ഠ മാസത്തിലെ]] വെളുത്ത പക്ഷത്തിലെ അഷ്ടമിനാളിലാണ് ഭഗവതി ഇവിടെ സ്വയംഭൂവായി അവതരിച്ചതെന്നാണ് വിശ്വാസം. ആ ദിവസം ഇവിടെ ''ജന്മാഷ്ടമി'' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഒരിക്കൽ രോഗബാധിതനായി കിടന്ന ശങ്കരാചാര്യർക്ക് വേണ്ടി ഭഗവതി കഷായവുമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു എന്നാണ് ഐതീഹ്യം. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഇന്നും കഷായ പ്രസാദം നൽകി വരുന്നു. == ക്ഷേത്ര നിർമ്മിതി == === ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും === [[കൊല്ലൂർ]] ഗ്രാമത്തിന്റെ നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കിഴക്കോട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുവശവും നിരവധി മലകൾ ചുറ്റിനിൽക്കുന്നു. പന്ത്രണ്ടടി ഉയരമുള്ള ആനപ്പള്ളമതിൽ ക്ഷേത്രത്തെ ചുറ്റി നിൽക്കുന്നു. കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും ഭാഗങ്ങളിൽ രണ്ട് ഇരുനില ഗോപുരങ്ങൾ കാണാം. പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് അര കിലോമീറ്റർ മാറി മാരികാംബാക്ഷേത്രം ([[മാരിയമ്മൻ]] ക്ഷേത്രം) എന്ന മറ്റൊരു ദേവീക്ഷേത്രവും, അവിടുന്ന് അല്പം മാറി സിദ്ധേശ്വരക്ഷേത്രം എന്ന ചെറിയ ശിവക്ഷേത്രവുമുണ്ട്. തെക്കേ നടയിൽ ക്ഷേത്രം തന്ത്രിമാരുടെ വീട് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന് തൊട്ടുമുന്നിലൂടെ ''അഗ്നിതീർത്ഥം'' എന്ന പേരിൽ ഒരു കൊച്ചു അരുവി ഒഴുകിപ്പോകുന്നുണ്ട്. ഇതിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തുകൂടെ പോയാൽ മറുകരയിലെത്താം. [[കുടജാദ്രി]]യിൽ നിന്ന് വരുന്ന ഈ അരുവിയും മറ്റ് 63 അരുവികളും ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തുവച്ച് സംഗമിച്ചാണ് [[സൗപർണിക|സൗപർണ്ണികയാകുന്നത്]]. കിഴക്കേ നടയിൽ ക്ഷേത്രം വക ചെരുപ്പ് കൗണ്ടറുണ്ട്. ഇതിനടുത്താണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ആനകളെ പാർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. കിഴക്കേ നടയിലൂടെ അകത്ത് കടന്നാൽ ആദ്യം കാണുന്നത് സ്വർണ്ണക്കൊടിമരവും അതിന് തൊട്ടുമുന്നിലുള്ള ഏതാണ്ടത്രയുംതന്നെ വലിപ്പമുള്ള ദീപസ്തംഭവുമാണ്. തനി കന്നഡ ശൈലിയിലാണ് ഇവിടെ കൊടിമരം പണിതിട്ടുള്ളത്. ഇതിന്റെ മുകളിലെ ഭാഗം സ്തൂപാകൃതിയിലും താഴെയുള്ള ഭാഗം ചതുരാകൃതിയിലുമാണ്. ഏറ്റവും മുകളിൽ ദേവിയുടെ വാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തിന്റെ]] രൂപം കാണാം; താഴേയ്ക്ക് വരുമ്പോൾ വിവിധ ദേവീദേവന്മാരുടെ രൂപങ്ങളും. ദീപസ്തംഭത്തിൽ ഒരു ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. 'സ്തംഭഗണപതി' എന്നാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പേര്. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ചടങ്ങുകളെല്ലാം ഈ ഗണപതിയെ വണങ്ങിയേ തുടങ്ങാറുള്ളൂ. മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിയ്ക്ക് വലിയ പ്രാധാന്യം നൽകിവരുന്നുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ പലയിടങ്ങളിൽ ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. നാലമ്പലത്തിനകത്ത് ദശഭുജഗണപതി, പുറത്ത് സ്തംഭഗണപതി, പഞ്ചമുഖഗണപതി, മതിൽക്കെട്ടിനും പുറത്ത് വലമ്പിരി ഗണപതി - ഇങ്ങനെ പലയിടങ്ങളിലായി പല രൂപങ്ങളിൽ ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ദേവി ആറാട്ടിനെത്തുന്ന സൗപർണ്ണികാ നദിയുടെ തീരത്തും ഒരു ഗണപതിക്ഷേത്രം കാണാം. ഇതെല്ലാം ഗണപതിയ്ക്ക് ഇവിടെ നൽകിവരുന്ന പ്രാധാന്യത്തിന്റെ തെളിവാണ്. തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ ശ്രീകോവിൽ കാണാം. ചതുർബാഹുവായ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം ശിലാനിർമ്മിതമാണ്. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[മഴു|മഴുവും]] പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[വജ്രായുധം|വജ്രായുധവും]] ധരിച്ച ഭഗവാന്റെ മുന്നിലെ ഇടതുകൈ അഭയമുദ്രയാക്കി താഴേയ്ക്കും മുന്നിലെ വലതുകൈ വരദമുദ്രയാക്കി നേരെയും പിടിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. വലതുചുമലിൽ [[വേൽ]] കാണാം. മുകളിലായി ചെറിയൊരു നാഗരൂപവും കാണാം. ഇത് നാഗഭാവത്തെ സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവിനെ ബന്ധനസ്ഥനാക്കിയ ശാപത്തിൽ നിന്ന് മുക്തിനേടാൻ സുബ്രഹ്മണ്യൻ നാഗരൂപം സ്വീകരിച്ച് തപസ്സിനുപോയ പുരാണകഥയെ അനുസ്മരിപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ രൂപം. എല്ലാമാസത്തിലും വരുന്ന വെളുത്ത [[ഷഷ്ഠി]] ഇവിടെ അതിവിശേഷമാണ്. അവയിൽ, [[തുലാം|തുലാമാസത്തിൽ]] വരുന്ന [[സ്കന്ദഷഷ്ഠി|സ്കന്ദഷഷ്ഠിയും]] [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിൽ]] വരുന്ന [[ചമ്പാഷഷ്ഠി]]യും കൂടുതൽ പ്രാധാന്യത്തോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയോടൊപ്പം നാഗദൈവങ്ങളും ശ്രീകോവിലിൽ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. സ്വർണ്ണത്തിലും വെള്ളിയിലും തീർത്ത മൂന്ന് നാഗരൂപങ്ങളാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. നാഗദോഷനിവാരണത്തിന് ഇവിടെ നിരവധി പൂജകൾ നടത്താറുണ്ട്. സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്താണ് പ്രസിദ്ധമായ '''സരസ്വതീമണ്ഡപം'''. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളിലൊന്നാണ് ഈ സ്ഥലം. ഇവിടെ സരസ്വതീദേവിയുടെ ചെറിയ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. വെള്ളിയിൽ തീർത്ത, ഏകദേശം രണ്ടടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം സാധാരണ കാണുന്ന സരസ്വതീരൂപത്തിൽ തന്നെയാണ്. ഇതിന് പിന്നിലായി കാണുന്ന അറയിൽ സിംഹത്തിന്റെ പുറത്ത് ഇരിക്കുന്ന ദുർഗ്ഗാ ഭഗവതിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ ഉണ്ട്. എന്നാൽ വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമേ ഈ നട തുറക്കാറുള്ളു എന്നതിനാൽ എപ്പോഴും ദർശനം സാധിക്കില്ല. ഈ സരസ്വതി മണ്ഡപത്തിൽ മിക്കപ്പോഴും കലാപരിപാടികൾ നടക്കുന്നതായി കാണാം. സരസ്വതി ദേവിക്ക് സമീപം തന്നെ ഒരു ഗണപതിവിഗ്രഹവും കാണാം. ഇത് വിദ്യാഗണപതിയായി സങ്കല്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ ദിവസവും പൂജകൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. അത്താഴശീവേലിസമയത്ത് ദേവിയെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്ന് അല്പസമയം ഇരുത്തുന്നത് പ്രധാന ചടങ്ങാണ്. ഈ സമയത്ത് ദേവിയെ തൊഴുന്നത് വിദ്യാഭിവൃദ്ധിയ്ക്ക് ഉത്തമമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. [[അവിൽ]] നിവേദ്യമാണ് ഈ സമയത്തെ പ്രധാന വഴിപാട്. ദിവസവും ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ ഇവിടെ വന്ന് തങ്ങളുടെ നൃത്തസംഗീതമികവുകൾ പ്രകടമാക്കാറുണ്ട്. ഒട്ടുമിക്ക ദിവസവും ഇവിടെ ധാരാളം കലാകാരന്മാരെ കാണാം. ഗാനഗന്ധർവ്വൻ ഡോ. [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്]] എല്ലാ വർഷവും തന്റെ ജന്മദിനമായ ജനുവരി 10-ന് ഇവിടെ വന്ന് സംഗീതാർച്ചന നടത്താറുണ്ട്. ഇവിടെ അരങ്ങേറ്റം കുറിയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ആയിരക്കണക്കിന് കുട്ടികൾ [[വിദ്യാരംഭം]] ചെയ്യുന്നതും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതകളിലൊന്നാണ്. സരസ്വതീമണ്ഡപത്തിന്റെ തൊട്ടടുത്ത് തിടപ്പള്ളിയും ഹോമപ്പുരയും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി അടുത്തടുത്ത് അഞ്ച് ശ്രീകോവിലുകൾ കാണാം. ഇവയിൽ ആദ്യത്തെ ശ്രീകോവിലിൽ പഞ്ചമുഖഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയും മറ്റ് നാലിടത്തും ശിവപ്രതിഷ്ഠകളുമാണ്. ശിവപ്രതിഷ്ഠകൾ കുടികൊള്ളുന്ന ശ്രീകോവിലുകളിലെ പ്രതിഷ്ഠകൾ യഥാക്രമം (തെക്കുനിന്ന് വടക്കോട്ട്) പ്രാണലിംഗേശ്വരൻ, പാർത്ഥേശ്വരൻ, നഞ്ചുണ്ടേശ്വരൻ, ചന്ദ്രമൗലീശ്വരൻ എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു. വ്യത്യസ്ത വലുപ്പങ്ങളിലുള്ള ശിവലിംഗങ്ങളാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. നഞ്ചുണ്ടേശ്വരന്റെ ശ്രീകോവിലിൽ മാത്രമാണ് [[നന്ദി]]പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്. അതിനാൽ ഈ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് സവിശേഷപ്രാധാന്യമുണ്ട്. പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിന് പുറത്ത് വടക്കുഭാഗത്തായി ഒരു ചെറിയ ക്ഷേത്രം കാണാം. ഇവിടെ ഉഗ്രരൂപിണിയായ [[ചാമുണ്ഡി|ചാമുണ്ഡിയാണ്]] (കാളി) പ്രതിഷ്ഠ. ദേവീസങ്കല്പത്തിൽ മൂന്ന് വിഗ്രഹങ്ങളാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. വടക്കുപടിഞ്ഞാറേ മൂലയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി രണ്ട് ശ്രീകോവിലുകൾ കാണാം. ഇവയിൽ ഒന്നിൽ ഹനുമാനും മറ്റേതിൽ മഹാവിഷ്ണുവുമാണ് പ്രതിഷ്ഠകൾ. [[ലങ്ക]]യിലേയ്ക്ക് ചാടാൻ ഒരുങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഭാവത്തിലുള്ള വീരഹനുമാന്റെ പ്രതിഷ്ഠയാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഏകദേശം നാലടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം പൂർണ്ണമായും കുങ്കുമത്തിൽ പൊതിഞ്ഞിരിയ്ക്കുന്നു. ലക്ഷ്മീദേവിയ്ക്കും ഭൂമീദേവിയ്ക്കുമൊപ്പം നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് ഇവിടെ മഹാവിഷ്ണുവിഗ്രഹം. നാലുകൈകളിലായി ശംഖ്, ചക്രം, ഗദ, താമര എന്നിവ കാണാം. രണ്ട് പ്രതിഷ്ഠകൾക്കും താരതമ്യേന പഴക്കം കുറവാണ്. വടക്കുഭാഗത്ത് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും വഴിപാട് കൗണ്ടറുകളുമാണ്. ഇവിടെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ രഥങ്ങൾ ഉത്സവക്കാലമൊഴിച്ചുള്ള സമയങ്ങളിൽ സൂക്ഷിച്ചുവയ്ക്കുക. വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ദക്ഷാന്തകനായ വീരഭദ്രൻ കുടികൊള്ളുന്നു. ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായാണ് ഇവിടെ വീരഭദ്രന്റെ സങ്കല്പം. ആദ്യം വീരഭദ്രനെ തൊഴണം എന്നാണ് ആചാരം. വീരഭദ്രന്റെ ശ്രീകോവിലിന് സമീപം ഒരു തുളസിത്തറയും അതിന് ചുവട്ടിലുള്ള ഒരു പ്രത്യേക ദ്വാരത്തിൽ [[ഓടക്കുഴൽ|ഓടക്കുഴലൂതുന്ന]] ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ ഒരു വിഗ്രഹവുമുണ്ട്. ഈ പ്രതിഷ്ഠ പിൽക്കാലത്ത് വന്നതാണ്. വിഗ്രഹം കാണണമെങ്കിൽ താഴേയ്ക്ക് നോക്കേണ്ടതുണ്ട്. അതിനാൽ പലരും ഇത് കാണാതെ പോകുന്ന പതിവുണ്ട്. === വലംപിരി (ബലമുറി) ഗണപതി ക്ഷേത്രം === ക്ഷേത്രമതിൽക്കെട്ടിനുപുറത്ത് തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് വടക്കോട്ട് ദർശനമായി വലംപിരി ഗണപതിഭഗവാന്റെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. വലത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടിനിൽക്കുന്ന ഗണപതിയാണ് വലംപിരി ഗണപതി എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. കന്നഡഭാഷയിൽ ബലമുറി ഗണപതി എന്നാണ് പ്രതിഷ്ഠയുടെ പേര്. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള പ്രതിഷ്ഠയാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഈ ഗണപതിയെ തൊഴുതുവേണം ദേവിയെ ദർശിയ്ക്കാൻ എന്നാണ് ചിട്ട. തീരാത്ത തടസ്സങ്ങൾ മാറാൻ ഇവിടെ ദർശിച്ചാൽ മതി എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇവിടെ നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നത് അതിവിശേഷമാണ്. [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ഇവിടെ പ്രത്യേകം പൂജകൾ നടത്തപ്പെടുന്നു. === ശ്രീകോവിൽ === കന്നഡശൈലിയിൽ കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്തതാണ് ഇവിടെയുള്ള ചതുരശ്രീകോവിൽ. കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ ശ്രീകോവിലുകളെ അപേക്ഷിച്ച് കാഴ്ചയിൽ വളരെ ചെറുതും അനാകർഷകവുമാണ് ഈ ശ്രീകോവിൽ. [[ചുവർച്ചിത്രങ്ങൾ|ചുവർച്ചിത്രങ്ങളോ]] ദാരുശില്പങ്ങളോ ഒന്നും തന്നെ ഇതിനെ അലങ്കരിയ്ക്കുന്നില്ല. എങ്കിലും സ്വതേ ഒരു ആകർഷണമുണ്ട്. മുകളിലേയ്ക്ക് കന്നഡശൈലിയിൽ കെട്ടിപ്പൊക്കിയ ശ്രീകോവിലിന്റെ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയാണ്. ശ്രീകോവിലിനകത്ത് ഒരു മുറിയേയുള്ളൂ. അതാണ് വിഗ്രഹവും സ്വയംഭൂലിംഗവും പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. നാലടി ഉയരം വരുന്ന ഇരിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ള [[പഞ്ചലോഹം|പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹത്തിൽ]] കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീമൂകാംബികാദേവി കുടികൊള്ളുന്നു. ചതുർബാഹുവായ ദേവിയുടെ തൃക്കൈകളിൽ ശംഖചക്രവരദാഭയമുദ്രകൾ കാണാം. പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹത്തിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. വിഗ്രഹത്തിന്റെ തൊട്ടുമുന്നിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മൂലപ്രതിഷ്ഠയായ സ്വയംഭൂലിംഗം കാണപ്പെടുന്നത്. സുവർണ്ണരേഖയോടുകൂടിയ ഈ ലിംഗത്തിന് ഏകദേശം ഒരടി ഉയരം കാണും. സുവർണ്ണരേഖ ഇതിനെ രണ്ടായി പകുത്തിട്ടുണ്ട്. ഇവയിൽ വലത്തെ പകുതി ത്രിമൂർത്തികളെയും ഇടത്തെ പകുതി അവരുടെ ശക്തികളെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനത്തിനു മാത്രമേ ഈ രൂപത്തിൽ ദർശനമുണ്ടാകൂ. പ്രധാനവിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം നടത്താറില്ല. എല്ലാം സ്വയംഭൂലിംഗത്തിലാണ് നടത്തുന്നത്. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആകർഷിച്ചുകൊണ്ട് ജഗദംബികയായ ശ്രീമൂകാംബികാദേവി മഹാകാളി-മഹാലക്ഷ്മി-മഹാസരസ്വതി-ശിവശക്തി ഐക്യരൂപമായി കൊല്ലൂരിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. === നാലമ്പലം === ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി [[നാലമ്പലം]] പണിതിട്ടുണ്ട്. കന്നഡശൈലിയിൽ തന്നെയാണ് നാലമ്പലവും പണിതിരിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളീയശൈലിയിലാണ് ഇതിന്റെ മേൽക്കൂര കാണപ്പെടുന്നത്. മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞാണ് ഇരിയ്ക്കുന്നത്. നാലുവശത്തും വരിനിൽക്കാനുള്ള സൗകര്യമുണ്ട്. ഇതിൽ എന്നും ഭക്തജനങ്ങളുടെ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് വടക്കോട്ട് ദർശനമായി ദശഭുജഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. പത്തുകൈകളോടുകൂടിയ ഗണപതിയാണ് ദശഭുജഗണപതി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. അത്യുഗ്രമൂർത്തിയാണ് ദശഭുജഗണപതി. തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്താണ് ശങ്കരപീഠം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ശങ്കരാചാര്യർ ദേവിയെ സ്തുതിച്ച് [[സൗന്ദര്യലഹരി]] എന്ന പ്രസിദ്ധമായ സ്തോത്രം എഴുതിയത് ഇവിടെ വച്ചാണെന്ന വിശ്വാസത്തെത്തുടർന്നാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഇവിടെ ശങ്കരാചാര്യരുടെ ഒരു പ്രതിമ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. തെക്കുഭാഗത്തുതന്നെയാണ് ചില വിശേഷാൽ പൂജകൾ നടത്തുന്നതും. നാലമ്പലത്തിന്റെ വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കിണറുണ്ട്. ഈ കിണറ്റിലാണ് പണ്ട് ത്രിമധുരം നിക്ഷേപിച്ചിരുന്നത്. പിന്നീട് ഇത് നിരോധിച്ചു. ശ്രീകോവിലിന് ചുറ്റുമായി അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. കേരളീയമായ തന്ത്രപദ്ധതികളുമായി വളരെയധികം സാദൃശ്യമുള്ള സങ്കല്പങ്ങളാണ് ഇവിടെയും ബലിക്കല്ലുകൾക്ക്. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവിടങ്ങളിലും ബലിതൂകുന്നു. ബലിക്കല്ലുകൾ ദേവിയുടെ വികാരഭേദങ്ങളാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. തന്മൂലം അവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ട് തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. == നിത്യപൂജകൾ == നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം. അഞ്ചു മണിക്ക് നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. അതിനുശേഷം സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൽ അഭിഷേകം. പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകങ്ങൾ നടത്താറില്ല. അഞ്ചരയോടെ ഒരു നാളികേരം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ഗണപതിഹോമം തുടങ്ങുന്നു. രാവിലെ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജ. ''ദന്തധാവനപൂജ'' എന്നാണ് ഇവിടെ ഉഷഃപൂജ അറിയപ്പെടുന്നത്. ദേവി പല്ലുതേയ്ക്കുന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്ന പൂജയായതുകൊണ്ടാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഏഴേകാലിന് ദന്തധാവന മംഗളാരതിയും ഏഴരയ്ക്ക് പഞ്ചാമൃതാഭിഷേകവും നടത്തുന്നു. ഏഴേമുക്കാലിന് ദേവിയ്ക്ക് നിവേദ്യമാണ്. തുടർന്ന് എട്ടുമണിയോടെ എതിരേറ്റുപൂജയും അതിനുശേഷം ഉഷഃശീവേലിയും നടത്തപ്പെടുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ ആനകളുണ്ടെങ്കിലും ശീവേലി നടത്തുന്നത് ആനപ്പുറത്തേറിയല്ല. ആദ്യ പ്രദക്ഷിണത്തിൽ തലയിലേറ്റിയും പിന്നീടുള്ള മൂന്ന് പ്രദക്ഷിണങ്ങളിൽ പല്ലക്കിൽ കിടത്തിയും അവസാനം തേരിലേറ്റിയുമാണ് ശീവേലി നടത്തുക. അകമ്പടിയായി പ്രത്യേക രീതിയിൽ നിർമ്മിച്ച [[ചെണ്ട|ചെണ്ടയും]] [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവുമുണ്ടാകും]]. കേരളത്തിലും തമിഴ്നാട്ടിലും ഉപയോഗിച്ചുവരുന്ന നാദസ്വരത്തേക്കാൾ ചെറുതാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. തന്മൂലം ഇതിന് ശബ്ദവും കൂടുതലായിരിയ്ക്കും. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപ്പൂജയും പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് ഉച്ചശീവേലിയും നടത്തി ഉച്ചയ്ക്ക് ഒന്നരയോടെ നടയടയ്ക്കുന്നു. ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നട വീണ്ടും തുറക്കുന്നു. മൂന്ന് മുതൽ വൈകുന്നേരം ആറുവരെ ഭക്തർക്ക് ദർശനത്തിന് വേണ്ടി മാത്രമുള്ള സമയമാണ്. തിരക്ക് കുറച്ചു ദർശനം നടത്താൻ വേണ്ടിയാണ് ഇത്തരമൊരു സംവിധാനം. അതിനാൽ സൗകര്യപ്രദമായി ദർശനം നടത്തണം എന്നുള്ളവർക്ക് ഈ സമയം പ്രയോജനപ്പെടുത്താം. സന്ധ്യയ്ക്ക് സൂര്യാസ്തമായത്തോടനുബന്ധിച്ച് മഹാദീപാരാധന. ''പ്രദോഷപൂജ'' എന്നാണ് ഇവിടെ ദീപാരാധന അറിയപ്പെടുന്നത്. ഈ പൂജയോടനുബന്ധിച്ച് പഞ്ചാമൃതാഭിഷേകവും പതിവാണ്. തുടർന്ന് രാത്രി ഏഴുമണിയ്ക്ക് നിവേദ്യവും ഏഴേകാലിന് അത്താഴപ്പൂജയും നടത്തുന്നു. അത്താഴപ്പൂജയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മംഗളാരതിയ്ക്ക് ''സലാം മംഗളാരതി'' എന്നാണ് പേര്. ഒരിയ്ക്കൽ ഈ മംഗളാരതിയുടെ സമയത്ത് ക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുകൂടെ കടന്നുപോയ [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] ഈ കാഴ്ച കണ്ട് സ്തബ്ധനാകുകയും ഇസ്ലാമിക രീതിയിൽ സലാം പറയുകയും ചെയ്തു എന്ന കഥയെ ആസ്പദമാക്കിയാണ് ഈ പേര് പറയപ്പെടുന്നത്. അത്താഴപ്പൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ഉപദേവതകൾക്കുള്ള പൂജകളാണ്. തുടർന്ന് എട്ടുമണിയോടെ ഇവർക്കുള്ള നിവേദ്യവും ദീപാരാധനയും. എട്ടേകാലിന് അത്താഴശീവേലി തുടങ്ങുന്നു. ഈയവസരത്തിൽ ദേവീവിഗ്രഹം സരസ്വതീമണ്ഡപത്തിൽ എഴുന്നള്ളിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന ചടങ്ങുമുണ്ട്. അതിപ്രധാനമാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ഈ സമയത്ത് അവിലും നാളികേരവുമാണ് നിവേദ്യങ്ങളായി ഭഗവതിയ്ക്ക് സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. വിദ്യാഭിവൃദ്ധി ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർക്ക് ഈ ദർശനം അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിവേദ്യത്തിനുശേഷം വിശേഷാൽ പൂജയും മംഗളാരതിയും നടത്തുന്നു. ഈ സമയത്ത് എല്ലാ വാദ്യോപകരണങ്ങളും അകമ്പടിയായി വായിയ്ക്കുന്നു. ഇവയ്ക്കൊപ്പം ഭക്തരുടെ നാമജപവുമുണ്ടാകും. ഈ ചടങ്ങ് കഴിഞ്ഞാൽ ദേവിയെ ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് ഒമ്പതുമണിയോടെ ദേവിയുടെ പ്രധാന നിവേദ്യമായ കഷായതീർത്ഥം നേദിയ്ക്കുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ചും ഒരു പൂജയുണ്ട്. അത് പൂർത്തിയാകുന്നതോടെ ക്ഷേത്രനട വീണ്ടും അടയ്ക്കുന്നു. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: [[കൊടിയേറ്റുത്സവം]], [[നവരാത്രി]], മൂകാംബികാ ജന്മാഷ്ടമി) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും പൂജകൾക്ക് മാറ്റം വരും. ഉത്സവക്കാലത്ത് ഇവിടെ ധാരാളം ക്രിയകളുള്ളതിനാൽ പൂജകൾക്ക് മാറ്റം വരും. മഹാനവമിനാളിൽ രാത്രി എല്ലാ ഭക്തരും തൊഴുതിറങ്ങിയശേഷമേ നടയടയ്ക്കൂ. പുലർച്ചെ അഞ്ചുമണി മുതൽ രാത്രി ഒൻപത് വരെ പൂജയ്ക്ക് വേണ്ടിയുള്ള ചെറിയ ഇടവേളകൾ ഒഴിച്ചാൽ ഭക്തർക്ക് എല്ലാ സമയത്തും ദർശനം സാധ്യമാണ്. ഉച്ചയ്ക്ക് ഏകദേശം ഒരു മണിക്കൂർ മാത്രമാണ് നട അടയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇവിടെ ഗ്രഹണം ബാധകമല്ല. ഗ്രഹണസമയത്തും ഇവിടെ പൂജകൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകില്ല. '''[[അഡിഗ]]''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു ബ്രാഹ്മണസമൂഹമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രി, മേൽശാന്തി സ്ഥാനങ്ങൾ അലങ്കരിയ്ക്കുന്നത്. ഇവർ സാധാരണയായി ദേവിയെ മാത്രം പൂജിയ്ക്കുന്നവരാണ്. വിവാഹിതരായവർക്ക് മാത്രമേ അമ്മയെ പൂജിയ്ക്കാനുള്ള അനുവാദമുള്ളൂ. പ്രതിഷ്ഠ ശിവശക്തി ഐക്യഭാവത്തിലുള്ളതായതുകൊണ്ടാണ് ഇങ്ങനെയൊരു നിബന്ധന. '''[[ഭട്ട്]]''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു ബ്രാഹ്മണസമൂഹമാണ് ഇവിടെ കീഴ്ശാന്തിപ്പണി ചെയ്തുവരുന്നത്. == ഉത്സവങ്ങൾ == === കൊടിയേറ്റുത്സവം === [[ഫാൽഗുനം|ഫാൽഗുനമാസത്തിലെ]] (മലയാളം കലണ്ടറിൽ [[മീനം|മീനമാസം]]) [[ഉത്രം]] നാളിൽ കൊടിയേറി ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആണ്ടുവിശേഷം. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് [[മൂലം]] നാളിൽ നടക്കുന്ന രഥോത്സവം വളരെ വിശേഷമാണ്. രഥോത്സവം എട്ടാം നാൾ വരും വിധത്തിലാണ് ഉത്സവം നടത്തപ്പെടുന്നത്. കർണാടക മാതൃകയിൽ നടത്തപ്പെടുന്ന ഉത്സവമാണെങ്കിലും കേരളീയഭക്തരും ധാരാളമായി പങ്കെടുക്കുന്ന വിശേഷമാണ്. ഒമ്പതുദിവസവും വിശേഷാൽ പൂജകളും വഴിപാടുകളും നടത്തപ്പെടുന്നു. ഉച്ചയ്ക്കുള്ള ''ശതരുദ്രാഭിഷേകമാണ്'' പ്രധാന താന്ത്രികവിശേഷം. നൂറുതരം അഭിഷേകദ്രവ്യങ്ങൾ കൊണ്ട് സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൽ നടത്തുന്ന അഭിഷേകത്തിനാണ് ശതരുദ്രാഭിഷേകം എന്ന പേരുവന്നത്. വൈകീട്ട് അഞ്ചരയ്ക്കും രാത്രി പത്തുമണിയ്ക്കും ദേവിയെ പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങുണ്ടാകും. ഓരോ ദിവസവും ഓരോ വാഹനത്തിലിരുത്തിയാണ് എഴുന്നള്ളത്ത്. എട്ടാം ദിവസമായ മൂലം നാളിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മഹാരഥോത്സവം നടത്തപ്പെടുന്നത്. ദേവിയുടെ ജന്മനക്ഷത്രദിവസമാണ് ഫാൽഗുനമാസത്തിലെ മൂലം എന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. '''ബ്രഹ്മരഥം''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഏഴുനിലകളോടുകൂടിയ മഹാരഥം അന്നാണ് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസം പതിവിലും രണ്ടുമണിക്കൂർ നേരത്തേ നടതുറക്കുന്നു. തുടർന്ന് ഗണപതിഹോമം. ഇവയ്ക്കുശേഷം രാവിലെ എട്ടുമണിയോടെ രഥോത്സവത്തിനുള്ള പൂജകൾ തുടങ്ങും. മുഹൂർത്തബലി, ക്ഷിപ്രബലി, രഥബലി തുടങ്ങിവയാണ് രഥോത്സവത്തിന് മുന്നോടിയായ പ്രധാന ചടങ്ങുകൾ. തുടർന്ന് രഥാരോഹണവും അതിനുശേഷം പ്രതീകാത്മക രഥചലനവും തുടങ്ങും. ക്ഷേത്രനടയിൽ നിന്ന് ഏതാനും ദൂരം വരെ രഥം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ദേവിയുടെ രണ്ട് വിഗ്രഹങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. എന്നാൽ, പ്രധാന എഴുന്നള്ളത്ത് നടക്കുന്നത് വൈകീട്ട് അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് സൗപർണ്ണികാതീരത്തെ ഓലകമണ്ഡപം (ആറാട്ട് മണ്ഡപം) വരെയാണ് എഴുന്നള്ളത്ത്. രഥം വലിയ്ക്കാൻ ആയിരക്കണക്കിന് ഭക്തരാണ് വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് മൂകാംബികാസന്നിധിയിലേയ്ക്ക് വരുന്നത്. വാദ്യമേളങ്ങളുടെയും ദേവീമന്ത്രജപങ്ങളുടെയും അകമ്പടിയോടെ രഥം വലിച്ച് ഓലകമണ്ഡപത്തിലെത്തിയ്ക്കുകയും അവിടെ വിശേഷാൽ പൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ചെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രനടയിൽ നിന്ന് കഷ്ടിച്ച് ഒരു കിലോമീറ്റർ മാത്രം ദൂരമേയുള്ളൂവെങ്കിലും എഴുന്നള്ളത്ത് അവിടെയെത്താൻ ഏകദേശം ഒരു മണിക്കൂറെടുക്കും. തിരിച്ചും അത്രയും സമയം തന്നെ. പിറ്റേദിവസം വൈകീട്ടാണ് ആറാട്ട്. അന്ന് വിശേഷാൽ പൂജകൾക്കുശേഷം ദേവീവിഗ്രഹം പ്രദക്ഷിണമായി സൗപർണ്ണികാതീരത്തേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും ഓലകമണ്ഡപത്തിൽ വയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഏഴുമണിയോടെ ''ഓക്കുളി മഹോത്സവം'' തുടങ്ങുന്നു. ഉത്തരേന്ത്യൻ മഹോത്സവമായ [[ഹോളി|ഹോളിയോട്]] സാദൃശ്യമുള്ള ഒരു ചടങ്ങാണിത്. ശാന്തിക്കാരും ഭക്തരും പരസ്പരം നിറങ്ങൾ വാരിയെറിഞ്ഞും പീച്ചാംകുഴൽ വഴി നിറമടങ്ങിയ വെള്ളം തെറിപ്പിച്ചും ആഘോഷിയ്ക്കുന്ന ഈ ചടങ്ങ് കഴിഞ്ഞിട്ടാണ് ദേവിയുടെ ആറാട്ട്. ഇതിനുമുമ്പായി ദേവീവിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകവും പുഷ്പാർച്ചനയും നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന അർച്ചകൻ വിഗ്രഹവുമായി സൗപർണ്ണികാനദിയിൽ മൂന്നുപ്രാവശ്യം മുങ്ങുന്നു. ദേവീസാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് പവിത്രമായ നദിയിൽ ഭക്തരും മുങ്ങുന്നു. പിന്നീടാണ് ''തെപ്പോത്സവം'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ചടങ്ങ്. ദേവീവിഗ്രഹം തോണിയിലിരുത്തി മൂന്നുവട്ടം പ്രദക്ഷിണം വയ്പിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങാണിത്. ഈ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് ദേവിയുടെ പള്ളിവേട്ട. ആറാട്ടിനുശേഷം പള്ളിവേട്ട നടക്കുന്നത് കേരളീയാചാരത്തിന് വിരുദ്ധമാണെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. നദീതീരത്തെ ഒരു പറമ്പിൽ പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കി വച്ച സ്ഥലത്ത് അമ്പെയ്യുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് ഓലകമണ്ഡപത്തിൽ വിശ്രമിയ്ക്കുന്ന ദേവിയെ പിറ്റേദിവസം രാവിലെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് കൊടിയിറക്കുന്നതോടെ ഉത്സവത്തിന് സമാപ്തിയാകുന്നു. === നവരാത്രി പുഷ്പരഥോത്സവവും കനക വർഷവും വിദ്യാരംഭവും === [[ആശ്വിനം|ആശ്വിനമാസത്തിലെ]] ആദ്യ ഒമ്പത് ദിവസങ്ങളിൽ, അതായത് [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] വെളുത്ത [[പ്രഥമ]] ([[അമാവാസി|അമാവാസിയുടെ]] പിറ്റേദിവസം) മുതൽ [[നവമി]] വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് ''നവരാത്രി'' എന്ന പേരിൽ ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും പല പേരുകളിലും പല ഭാവങ്ങളിലും ഈ മഹോത്സവം ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിൽ ഈ ഒമ്പതുദിവസങ്ങളും പ്രധാനമാണെങ്കിലും ഏറ്റവും പ്രധാനം ഒമ്പതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം നടത്തുന്ന പുഷ്പരഥോത്സവവും കനകവർഷം എന്ന ചടങ്ങും വിജയദശമി നാളിലെ വിദ്യാരംഭവുമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ധാരാളം കലാപരിപാടികളും ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറും. കലകളുടെ അമ്മയായ മൂകാംബികയ്ക്കുമുന്നിൽ നടത്തുന്ന അരങ്ങേറ്റം പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിന് കൊടിയേറ്റമില്ല. പ്രഥമദിവസം രാവിലെ നടക്കുന്ന കലശസ്ഥാപനത്തോടെയാണ് നവരാത്രി ആഘോഷങ്ങൾ തുടങ്ങുന്നത്. സുവാസിനി പൂജ, ചണ്ഡികാഹോമം തുടങ്ങിയവ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. അതോടെ കേരളത്തിൽ നിന്നടക്കമുള്ള ആയിരക്കണക്കിന് ഭക്തരും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് എത്തുന്നു. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളിലും ദേവിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും വഴിപാടുകളും നടക്കുന്നു. മഹാനവമി നാളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ മഹാചണ്ഡികാഹോമവും സുവാസിനിപൂജയും വൈകിട്ട് പുഷ്പ രഥോത്സവവും നടക്കുന്നു. പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ടലങ്കരിച്ച പരാശക്തിയുടെ രഥം വലിക്കുന്ന ചടങ്ങ് ഭക്തരാണ് നടത്തുന്നത്. കനകവർഷം എന്ന ചടങ്ങും ഈ സമയത്ത് നടക്കുന്നു. രഥത്തിൽ നിന്നും പൂജാരി ഭക്തരുടെ നേർക്ക് പൂജിച്ച നാണയങ്ങൾ വിതറുന്ന ചടങ്ങാണ് ഇത്. മഹാനവമി ദിവസം മഹാലക്ഷ്മി ഭാവം പൂണ്ട മൂകാംബികാ അമ്മ തന്റെ ഭക്തർക്ക് സമ്പത്തും സമൃദ്ധിയും ചൊരിയുന്നു എന്ന വിശ്വാസമാണ് ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനം. എല്ലാ ഭക്തരും തൊഴുതിറങ്ങിയ ശേഷം രാത്രി വളരെ വൈകി മാത്രമേ അന്ന് നടയടയ്ക്കുകയുള്ളു. പിറ്റേന്ന് വിജയദശമിനാളിൽ രാവിലെ മൂന്ന് മണിക്ക് വിദ്യാരംഭത്തിന്റെ ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. അന്ന് ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ മൂകാംബികാസന്നിധിയിൽ ആദ്യാക്ഷരം കുറിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോൾ മൂകാംബികയെ മഹാസരസ്വതി ഭാവത്തിൽ ആരാധിക്കുന്നു. ഭഗവതിയെ സ്വർണ്ണ തേരിലും വെള്ളി തേരിലും എഴുന്നള്ളിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളാണ് വിജയദശമി ദിവസത്തെ മറ്റൊരു പ്രധാന ചടങ്ങ്. വൈകിട്ട് നടക്കുന്ന വിജയയാത്രയോടെ നവരാത്രിച്ചടങ്ങുകൾ അവസാനിയ്ക്കുന്നു. === മൂകാംബികാ ജന്മാഷ്ടമി === ജ്യേഷ്ഠമാസത്തിലെ (മലയാളം കലണ്ടറിൽ [[ഇടവം|ഇടവമാസം]]) (ജൂൺ/ ജൂലൈ മാസത്തിലെ) വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[അഷ്ടമി]] ദിവസമാണ് മൂകാംബികാ ജന്മാഷ്ടമിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. മൂകാസുരവധത്തിനുശേഷം ദുർഗ്ഗാ ഭഗവതി ആദ്യമായി സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൽ കുടികൊണ്ട ദിവസമാണ് ഇതെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. അന്നേദിവസം ദേവിയ്ക്ക് ശതരുദ്രാഭിഷേകവും പഞ്ചാമൃതാഭിഷേകവും രാത്രി പുഷ്പരഥോത്സവവും നടത്തപ്പെടുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഈ ദിവസം ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ജന്മാഷ്ടമി കഴിഞ്ഞാൽ മഹാനവമി വരെ രഥോത്സവങ്ങളുണ്ടാകാറില്ല. == സൗപർണിക നദി == [[File:Mural_painting_from_kollur_mookambika_temple.jpg|thumb|right|]] {{main|സൗപർണിക}} [[കുടജാദ്രി]] മലകളിൽ നിന്നും ഉദ്ഭവിച്ചു ക്ഷേത്രത്തിനു സമീപത്തു കൂടെ ഒഴുകുന്ന പുണ്യ നദിയാണു [[സൗപർണിക]]. [[ഗരുഡൻ]] തന്റെ മാതാവായ വിനതയുടെ സങ്കടമോക്ഷാർത്ഥം ഈ നദീതീരത്തു തപസ്സു ചെയ്തു എന്നും തപസ്സിൽ സന്തുഷ്ടയായ ദേവിയോടു തന്റെ പേരിൽ ഈ നദി അറിയപ്പെടണമെന്നു ആവശ്യപ്പെട്ടു എന്നാണു സങ്കൽപം. ഗരുഡൻ തപസ്സു ചെയ്തു എന്നു പറയപ്പെടുന്ന ഗുഹ "ഗരുഡ ഗുഹ" എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അനേകം ഔഷധച്ചെടികളിലൂടെ ഒഴുകി വരുന്നതു കൊണ്ടു സൗപർണിക നദിയിലെ സ്നാനം സർവ്വരോഗനിവാരണമായി കരുതി വരുന്നു. എന്നാൽ, ഈയടുത്ത കാലത്ത് നദി വല്ലാതെ മലിനമായിട്ടുണ്ട്. തന്മൂലം 2014-ലെ ആറാട്ട് ക്ഷേത്രത്തിനുസമീപം പ്രത്യേകം തീർത്ത കുളത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റിയിരുന്നു. എങ്കിലും, ക്ഷേത്രക്കമ്മിറ്റി മാലിന്യനിർമ്മാർജ്ജനപ്രക്രിയ മികച്ചരീതിയിൽ നടത്തിപ്പോരുന്നുമുണ്ട്. കുടജാദ്രി മലകളിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിയ്ക്കുന്ന ഈ നദി 100 കിലോമീറ്ററിൽ കൂടുതൽ ദൂരം ഒഴുകി [[കുന്താപുര]]യിൽ വച്ച് അറബിക്കടലിൽ പതിയ്ക്കുന്നു. സൗപർണികാനദിയും അറബിക്കടലും ചേരുന്ന സ്ഥലത്ത് മനോഹരമായ പ്രകൃതിക്കാഴ്ചയാണ്. [[File:Mookambika Temple, Kollur.jpg|thumb|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം]] == കുടജാദ്രി == {{main|കുടജാദ്രി}} മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നും കുറച്ചു കിലോമീറ്റർ ദൂരെയാണു [[കുടജാദ്രി]] മലനിര. കുടജാദ്രിയുമയി ബന്ധപ്പെട്ടു മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിനു ഒരു ഐതിഹ്യം നിലവിലുണ്ട്‌. വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ വിദ്യഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിക്ക് ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഇല്ലാത്തതിൽ വിഷമിച്ച ആദിശങ്കരൻ ഈ മലനിരകളിൽ തപസ്സു ചെയ്യുകയും ഈ തപസ്സിൽ പ്രസാദിച്ചു ഭഗവതി മഹാസരസ്വതീഭാവത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടപ്പോൾ തന്റെ കൂടെ ഭഗവതി വരണമെന്നും താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത്‌ ദേവിയെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കണം എന്നും ആഗ്രഹം അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഇത് സമ്മതിച്ച ഭഗവതി അദ്ദേഹത്തെ പിന്തുടരുകയും ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്ത് എത്തുന്നതു വരെ ശങ്കരൻ തിരിഞ്ഞു നോക്കരുത് എന്ന വ്യവസ്ഥ വയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ശങ്കരനെ പരീക്ഷിക്കാനുറച്ച ഭഗവതി കൊല്ലൂരെത്തിയപ്പോൾ തന്റെ പാദസരത്തിന്റെ ശബ്ദം നിലപ്പിയ്ക്കുകയും ഇതിൽ സംശയാലുവായ ശങ്കരൻ തിരിഞ്ഞുനോക്കുകയും അങ്ങനെ [[മഹാസരസ്വതി]] അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആദിപരാശക്തിയുടെ സ്വയംഭൂവിഗ്രഹത്തിൽ വിലയം പ്രാപിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു എന്നാണു ഐതിഹ്യം. തന്റെ മുൻപിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട അതേ രൂപത്തിലാണ് സ്വയംഭൂവിനുപിറകിൽ ഭഗവതിയെ ശ്രീചക്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതെന്നും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ശങ്കരാചാര്യർക്ക് നിർബന്ധമാണെങ്കിൽ കേരളത്തിൽ [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ [[ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം|ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിൽ]] പ്രഭാത സമയത്ത് താൻ കുടികൊള്ളാമെന്ന് ഭഗവതി അറിയിച്ചുവെന്നും കഥയുണ്ട്. തന്മൂലം മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുന്നത് [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിൽ]] നടതുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും കഴിഞ്ഞാണ്. [[ചിത്രം:കുടജാദ്രി മല ഉച്ചി.JPG|thumb|right|കുടജാദ്രി മലയുടെ ഉച്ചിയിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം|191x191px]] പലതരം സസ്യലതാതികളാലും സൗപർണികാ നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനം എന്നതിലും കുടജാദ്രി വളരെ സവിശേഷതകൾ ഉള്ള ഒരു ഇടമാണ്. ഇവിടെ ആദിശങ്കരൻ തപസ്സു ചെയ്തു എന്നു പറയപ്പെടുന്ന ചിത്രമൂല ഗുഹയും ശങ്കരപീഠവും കാണാം. മൂകാംബികാദേവിയുടെ മൂലസ്ഥാനം എന്നു അറിയപ്പെടുന്ന ഇടത്തിൽ ഒരു [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രം കാണാം. വളരെയധികം സിദ്ധന്മാരുടേയും സന്യാസിമാരുടേയും വാസസ്ഥലമാണു കുടജാദ്രി. അതികഠിനമായ ഈ മലനിരകൾ അംബാവനത്തിൽ മൂകാംബികയിൽ നിന്ന് നാല്പത് കിലോമീറ്ററോളം ദൂരെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. മൂകാംബികയിൽ നിന്ന് ചില ജീപ്പുകൾ ഇങ്ങോട്ട് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. ജമ്മു കശ്മീരിലെ ശരദ പീഠം എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്ന സർവ്വജ്ഞ പീoത്തിന് സമാനമായ സ്ഥലമാണ് ഇവിടം.ശ്രീ ആദി ശങ്കരാചാര്യൻ തന്റെ നീണ്ട ആത്മീയ യാത്രയിൽ ഇവിടെ വരികയും പ്രാർത്ഥിക്കുകയും ചെയ്ത == മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് എത്തിച്ചേരാനുള്ള മാർഗം == ==== റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ: ബൈണ്ടൂർ മൂകാംബിക റോഡ്, കുന്താപുര ==== *[[ബൈന്ദൂർ|ബൈണ്ടൂർ മൂകാംബിക റോഡ് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]]: 27 കി. മി (ക്ഷേത്രത്തിന് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവെ സ്റ്റേഷൻ. മുംബൈ-ഗോവ-മംഗലാപുരം കൊങ്കൺ റെയിൽവേ റൂട്ട്) *[[കുന്ദാപുര]]: 38 കി. മി (അടുത്തുള്ള മറ്റൊരു റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ). കേരളത്തിൽ നിന്ന് വരുമ്പോൾ ആദ്യം എത്തുന്നത് ഈ കുന്ദാപുര സ്റ്റേഷനിലാണ്. കേരളത്തിൽ നിന്ന് പോകുമ്പോൾ ആദ്യം എത്തുന്നത് ഇവിടെയാണ്. *[[ഭട്ക്കൽ]]: 45 കി. മി *[[മുർഡേശ്വർ ശിവ ക്ഷേത്രം]]: 61 കി. മി *[[ഉഡുപ്പി]]: 60 കി. മി (ട്രെയിൻ നമ്പർ: [[നേത്രാവതി എക്സ്പ്രസ്സ്‌|16346 തിരുവനന്തപുരം -ലോകമാന്യതിലക് നേത്രാവതി]] മേലെ കൊടുത്ത രണ്ട് സ്ഥലങ്ങളിൽ നിർത്തുന്നു. എറണാകുളം-നിസാമുദീൻ മംഗള ലക്ഷദ്വീപ് എക്സ്പ്രസ്സ്, ‌‌മരുസാഗർ, എറണാകുളം പുണെ സൂപ്പഫാസ്റ്റ് എക്സ്പ്രസ്സ്‌ അടക്കമുള്ള പല ട്രെയിനുകളും ക്ഷേത്രത്തിന് അടുത്തുള്ള മറ്റൊരു റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനായ കുന്താപുര സ്റ്റേഷനിൽ നിർത്താറുണ്ട്. ഇത് രണ്ടും ദിവസേന സർവീസ് നടത്തുന്ന ട്രെയിനുകളാണ്. ട്രെയിൻ നമ്പർ: 16336 നാഗർകോവിൽ-ഗാന്ധിധം, ട്രെയിൻ നമ്പർ: 16334 തിരുവനന്തപുരം-വെരാവൽ, ട്രെയിൻ നമ്പർ: 16312 കൊച്ചുവേളി-ശ്രീഗംഗാനഗർ, ട്രെയിൻ നമ്പർ: 19259 കൊച്ചുവേളി-ഭാവനഗർ, ട്രെയിൻ നമ്പർ: 16338 എറണാകുളം-ഓഖ, ട്രെയിൻ നമ്പർ: 12977 മരുസാഗർ എക്സ്പ്രസ്സ്‌, ട്രെയിൻ നമ്പർ: 11098 എറണാകുളം-പൂനെ പൂർണ എക്സ്പ്രസ്സ്‌ തുടങ്ങിയ കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള അനേകം തീവണ്ടികൾ ക്ഷേത്രത്തിന് അടുത്തുള്ള ബൈണ്ടൂർ മൂകാംബിക റോഡ് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ നിർത്തുന്നു. മംഗലാപുരം-ഗോവ റൂട്ടിലുള്ള മറ്റ് ട്രെയിനുകളും ഇവിടെ നിർത്താറുണ്ട്. ബൈണ്ടൂരിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് മുപ്പത് മിനിറ്റ് ദൂരം സഞ്ചരിച്ചാൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്താം. മംഗലാപുരം, കുന്ദാപുര, ബൈണ്ടൂർ തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് ധാരാളം ബസുകൾ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് സർവീസ് നടത്തുന്നതായി കാണാം. <ref>http://www.konkanrailway.com/website/ehtm/6345.html</ref> ====== റോഡ് മാർഗം: [[ദേശീയപാത 66 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയപാത 66]] ====== *[[മംഗളൂരു|മംഗലാപുരം]]: 135 *[[കാസർഗോഡ്]]: 175 *[[ഗുരുവായൂർ]]: 450 *[[ബെംഗളൂരു]] ([[ഷിമോഗ]] വഴി): 400 *[[ബെംഗളൂരു]] (മംഗലാപുരം വഴി): 485 *[[ഗോവ]] (പനാജി): 256 ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് മംഗലാപുരം, ബൈണ്ടൂർ, കുന്താപുര എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും സർക്കാർ സ്വകാര്യ ബസുകൾ, ടാക്സി എന്നിവ ലഭ്യമാണ്. കേരളത്തിലെ പ്രധാന സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നും മൂകാംബികയിലേയ്ക്ക് ബസ് സർവ്വീസുകളുണ്ട്. [[കേരള സ്റ്റേറ്റ് റോഡ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് കോർപ്പറേഷൻ|കെ.എസ്ആ.ർ.ടി.സി]] കേരളത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽനിന് കൊല്ലൂരേക്ക് സർവീസ് നടത്തുന്നു. [[ഗുരുവായൂർ]], [[ബെംഗളൂരു]], [[കൊട്ടാരക്കര]], [[കണ്ണൂർ]], [[തിരുവനന്തപുരം]],[[ആലപ്പുഴ]] എന്നീ സ്ഥലങ്ങളിലേക്കു ഇവിടെനിന്നു നേരിട്ടു ബസ് സർവീസ്‌ ഉണ്ട്‌. [[മംഗളൂരു|മംഗലാപുരത്ത്]] നിന്നും NH 66 പാത വഴി ഏകദേശം 130 കിലോമീറ്റർ റോഡ് വഴി സഞ്ചരിച്ചാലും ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെത്താം. മംഗലാപുരത്തുനിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ധാരാളം ബസുകൾ സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. അനേകം ബസുകൾ മംഗലാപുരം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് സർവീസ് നടത്തുന്നു. [[കേരള സ്റ്റേറ്റ് റോഡ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് കോർപ്പറേഷൻ|കെ.എസ്ആ.ർ.ടി.സി]] കേരളത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽനിന് കൊല്ലൂരേക്ക് സർവീസ് നടത്തുന്നുണ്ട്. ====== വിമാനത്താവളം: [[മാംഗളൂർ അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളം|മംഗലാപുരം]] ====== [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചിയിൽ]] നിന്ന് മംഗലാപുരത്തേക്ക് [[ബെംഗലൂരു അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|ബംഗളൂരു]] വഴി പ്രതിദിനം 14 കണക്റ്റിംഗ് ഫ്ലൈറ്റുകളാണ് സർവീസ് നടത്തുന്നത്. [[എയർ ഇന്ത്യ]], [[ഇൻഡിഗോ എയർലൈൻസ്‌|ഇൻഡിഗോ]], അലയൻസ് എയർ, ആകാശ എയർ, [[എയർ ഏഷ്യ ഇന്ത്യ|എയർ ഏഷ്യ]], ഗോ ഫസ്റ്റ് എന്നിവയാണ് ഈ റൂട്ടി ലെ ചില പ്രധാന എയർലൈനുകൾ. [[തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|തിരുവനന്തപുരത്ത്]] നിന്ന് മംഗലാപുരത്തേക്ക് ബംഗളൂരു വഴി പ്രതിദിനം അഞ്ച് കണക്റ്റിംഗ് ഫ്ലൈറ്റുകളാണ് സർവീസ് നടത്തുന്നത്. ഇൻഡിഗോയും എയർ ഇന്ത്യയുമാണ് ഈ റൂട്ടിലെ ചില പ്രധാന എയർലൈനുകൾ.<ref>{{Cite web|url=https://www.goibibo.com/flights/trivandrum-to-mangalore-flights/|title=Trivandrum to Mangalore Flight @ ₹4806 + upto ₹650 OFF}}</ref> == മൂകാംബികാക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധമുള്ള കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങൾ == കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിനും മൂകാംബികാ ദേവിയ്ക്കും കേരളീയരോടുള്ള അടുപ്പത്തെക്കുറിച്ച് ധാരാളം കഥകളുണ്ട്. മൂകാംബികാ സന്നിധിയിൽ നിത്യവും മലയാളികളുടെ ഒരു പ്രവാഹമാണ്. ഇവരിൽ പലരും കലാരംഗത്തുനിന്നുള്ളവരാണെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന നിവേദ്യമായ ത്രിമധുരം തദ്ദേശീയരെക്കാൾ കൂടുതൽ മലയാളികൾക്ക് പ്രിയങ്കരമാണെന്നും ഇത് കഴിച്ച മലയാളികൾക്ക് അത്ഭുതസിദ്ധിയുണ്ടാകുമെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ഇതിന്റെ ഫലമായി തദ്ദേശീയരായ പൂജാരിമാർ പൂജ കഴിഞ്ഞാൽ കിണറ്റിലിട്ടു പോകുന്നത് പതിവായിരുന്നു. [[കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി|കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണിയുടെ]] പ്രസിദ്ധകൃതിയായ [[ഐതിഹ്യമാല|ഐതിഹ്യമാലയിൽ]] ഇത്തരത്തിൽ ത്രിമധുരം അകത്താക്കി അത്ഭുതസിദ്ധി നേടിയ രണ്ട് വ്യക്തികളുടെ കഥ പറയുന്നുണ്ട്. ഒരാൾ സരസകവിയായിരുന്ന [[മുട്ടസ്സ് നമ്പൂതിരി|മുട്ടസ്സ് നമ്പൂതിരിയും]] മറ്റേയാൾ വാദ്യപ്രതിഭയായിരുന്ന [[മുണ്ടേമ്പിള്ളി കൃഷ്ണമാരാർ|മുണ്ടേമ്പിള്ളി കൃഷ്ണമാരാരുമാണ്]]. പക്ഷേ ഇരുവരും ഇത് കള്ളത്തരത്തിലൂടെയാണ് സ്വന്തമാക്കിയത്. തന്മൂലം ഇവർക്ക് പ്രവൃത്തിയിൽ വികടതയുണ്ടാകുകയും ചെയ്തു. ഇതുപോലെ നിരവധി കഥകൾ കേരളീയരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രചരിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ, കേരളത്തിൽ തന്നെ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന ചില ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. അവയിൽ ചിലതിന് ''ദക്ഷിണമൂകാംബിക'' എന്ന അപരനാമവുമുണ്ട്. അത്തരത്തിൽ ചില ക്ഷേത്രങ്ങളാണ് താഴെ ചേർക്കുന്നത്. === പനച്ചിക്കാട് മഹാവിഷ്ണു-സരസ്വതീക്ഷേത്രം (ദക്ഷിണ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം) === {{പ്രധാനലേഖനം|പനച്ചിക്കാട് മഹാവിഷ്ണു-സരസ്വതീക്ഷേത്രം}} [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിൽ]] [[പനച്ചിക്കാട്]] ഗ്രാമത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രം. ഇവിടത്തെ പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠ മഹാവിഷ്ണുവാണെങ്കിലും മഹാസരസ്വതീക്ഷേത്രമായാണ് ഇതിനെ പരിഗണിച്ചുവരുന്നത്. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് പനച്ചിക്കാട്ടെ കീഴുപുറം നമ്പൂതിരിയോടൊപ്പം ഓലക്കുടയിൽ കയറിവന്ന മൂകാംബികാദേവിയാണ് ഇവിടത്തെ പ്രതിഷ്ഠ. ഒരിയ്ക്കലും വറ്റാത്ത ഒരു കൊച്ചുകുളവും അതിനടുത്ത് ഒരു വള്ളിപ്പടർപ്പുമുണ്ട്. ആ വള്ളിപ്പടർപ്പിനകത്തെ ഒരു പ്രത്യേക ദ്വാരത്തിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. എന്നാൽ, പൂജാവിധികൾ ഇതിന് അഭിമുഖമായ പൂജാവിഗ്രഹത്തിലാണ് നടത്തിപ്പോരുന്നത്. ഈ വള്ളിപ്പടർപ്പുകളിലൊന്ന് മറ്റൊരിടത്തും കാണാനാകാത്ത സരസ്വതീലതയാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുപോരുന്നു. അതിനാൽ, പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് ദിവ്യത്വം കല്പിച്ചുപോരുന്നു. ദേവീവിഗ്രഹത്തിൽ നിന്നൊഴുകിവരുന്ന നീരുറവ അടുത്തുള്ള [[കൊടൂരാർ|കൊടൂരാറ്റിലെത്തിച്ചേരുന്നു]] എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിലെ മഹാവിഷ്ണു കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, [[അയ്യപ്പൻ]], ശിവൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ, [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], [[യക്ഷി]] എന്നിവർക്ക് പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. കീഴുപുറം, കരുനാട്ട്, കൈമുക്ക് എന്നീ മൂന്ന് ഇല്ലക്കാർ ചേർന്ന ഒരു ട്രസ്റ്റാണ് ക്ഷേത്രഭരണം നടത്തുന്നത്. ത്രിമധുരവും സാരസ്വതഘൃതവുമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. മഹാനവമിയൊഴികെ എല്ലാ ദിവസവും വിദ്യാരംഭം നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണിത്. നവരാത്രിയാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെയും പ്രധാന ഉത്സവം. === വടക്കൻ പറവൂർ ശ്രീ ദക്ഷിണ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രം === {{പ്രധാനലേഖനം|വടക്കൻ പറവൂർ ശ്രീ ദക്ഷിണ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രം}} എറണാകുളം ജില്ലയിൽ [[വടക്കൻ പറവൂർ]] പട്ടണത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പുരാതനമായ ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''ശ്രീ ദക്ഷിണമൂകാംബികാക്ഷേത്രം'''. ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ ആദിശക്തി മാതാവായ ശ്രീ മൂകാംബികാദേവിയാണ്. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ഇവിടെയുള്ള ദേവി, തികഞ്ഞ മൂകാംബികാഭക്തനായിരുന്ന പറവൂർ തമ്പുരാന്, പ്രായാധിക്യം കാരണം മൂകാംബികാദർശനം നടത്താൻ സാധിയ്ക്കാതായപ്പോൾ ഇവിടെ വന്ന് കുടികൊള്ളുകയായിരുന്നു. ഒരു കൊച്ചു താമരക്കുളവും അതിന് നടുവിൽ കെട്ടിപ്പൊക്കിയ ഒരു കൊച്ചുശ്രീകോവിലുമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ. ഈ ശ്രീകോവിലിൽ വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ ശ്രീമൂകാംബികാദേവി [[സരസ്വതി|സരസ്വതീഭാവത്തിൽ]] കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, മഹാവിഷ്ണു, ഹനുമാൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ, യക്ഷി എന്നിവരാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. [[തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡാണ്]] ക്ഷേത്രഭരണം കയ്യാളുന്നത്. [[മകരം|മകരമാസത്തിലെ]] [[ഉത്രട്ടാതി]] ആറാട്ടായുള്ള പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവവും നവരാത്രിയുമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വിശേഷദിവസങ്ങൾ. മഹാനവമിയൊഴികെ എല്ലാ ദിവസവും വിദ്യാരംഭം നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണിത്. === ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, എറണാകുളം === {{പ്രധാനലേഖനം|ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം}} എറണാകുളം ജില്ലയിലെ [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതീക്ഷേത്രം'''. സാക്ഷാൽ മഹാലക്ഷ്മി മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ദേവി മൂന്നു ഭാവങ്ങളിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രധാനമായും ആരാധിക്കപ്പെടുക. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാഭഗവതിയായ [[സരസ്വതി|മഹാസരസ്വതിയായി]] (മൂകാംബിക) പ്രഭാതത്തിലും, ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് [[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല|നീലവസ്ത്രത്തിൽ]] പൊതിഞ്ഞ് [[ദുർഗ്ഗാദേവി|ദുർഗ്ഗാഭഗവതിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. ഈ മൂന്നുഭാവങ്ങളുമുള്ളതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ '''ആദിപരാശക്തി അല്ലെങ്കിൽ രാജരാജേശ്വരീ''' സങ്കല്പത്തിലാണ് ആരാധിയ്ക്കുന്നത്. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ വിദ്യാദേവതയായ സരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലാത്തതിൽ ദുഃഖിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ, കുടജാദ്രിയിൽ പോയി ദേവിയെ തന്റെ നാട്ടിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോരുന്ന വഴിയിൽ ഇടയ്ക്കുവച്ച് ദേവിയുടെ കാലൊച്ച നിലച്ചുപോയെന്നും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്ന വ്യവസ്ഥ ലംഘിച്ച് ശങ്കരാചാര്യർ തിരിഞ്ഞുനോക്കിയപ്പോൾ ദേവി പാറയായതായി അറിയുകയും തുടർന്ന് പ്രാർത്ഥിച്ച് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തിയപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൂടെ പോരാനാകില്ലെന്ന് ദേവി പറയുകയും എന്നാൽ അത്രയും നിർബന്ധമാണെങ്കിൽ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ കുടികൊള്ളാമെന്നും അതുകഴിഞ്ഞേ മൂകാംബികയിലെത്തൂ എന്നും ദേവി അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഇന്നും മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടതുറക്കുന്നത് രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞാണിത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. ഉയരത്തിലുള്ള പ്രധാന ക്ഷേത്രം '''മേൽക്കാവ്''' എന്നും അവിടെ നിന്ന് താഴെക്കിടക്കുന്ന കൊച്ചു ക്ഷേത്രം '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. പ്രാചീന കേരളത്തിലെ നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാലയങ്ങളിൽ രണ്ടും ഉൾപ്പെടുന്നുണ്ട്. മേൽക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ സരസ്വതി, ലക്ഷ്മി, ദുർഗ്ഗ, കാളി, പാർവ്വതി തുടങ്ങി എല്ലാ ദേവീസങ്കല്പങ്ങളുടെയും സംഗമമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കീഴ്ക്കാവിലേത് അത്യുഗ്രഭാവത്തിലുള്ള ഭദ്രകാളിയാണ്. മേൽക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ വിശേഷാൽ ആകൃതിയൊന്നുമില്ലാത്ത സ്വയംഭൂവായ ഒരു ശിലയാണ്. ഇത് രുദ്രാക്ഷശിലയാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. നിർമ്മാല്യസമയത്തുമാത്രമേ ഇത് കാണാനാകൂ. അല്ലാത്തപ്പോഴെല്ലാം സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയ രൂപമാണ് പുറത്ത് കാണാനുക. ശ്രീരത്നാങ്കിതപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ടിട്ടിരിയ്ക്കുന്ന ചതുർബാഹുവായ ദേവിയുടെ രൂപമാണിത്. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും ധരിച്ച ദേവി, മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹിയ്ക്കുകയും വലതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തഹൃദയങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ദേവീവിഗ്രഹത്തിന്റെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ മഹാവിഷ്ണുസാന്നിദ്ധ്യവുമുണ്ട്. ഇതുമൂലം '''അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ''' എന്നാണ് ഇവിടെ വരുന്ന ഭക്തർ ജപിയ്ക്കുന്നത്. കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ|വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരാണെന്ന്]] വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ, ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്, യക്ഷിയമ്മ എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്. മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർക്ക് ചോറ്റാനിക്കര ഭജനം ഉത്തമമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ നിരവധി മനോരോഗികൾ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന വരാറുണ്ട്. കീഴ്ക്കാവിൽ രാത്രി നടക്കുന്ന [[ഗുരുതി|ഗുരുതി പൂജ]] വളരെ വിശേഷമാണ്. എല്ലാ മാനസികാസ്വസ്ഥ്യങ്ങളും ഗുരുതിയോടെ തീരും എന്നാണ് വിശ്വാസം. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയത്ത് ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്നതും അങ്ങനെ ഒഴിഞ്ഞുപോകുന്ന ബാധകൾ അടുത്തുള്ള [[പാല|പാലമരത്തിൽ]] ആണിയടിച്ച് കയറ്റുന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്. കൂടാതെ ഉദയാസ്തമനപൂജ, അന്നദാനം, പട്ടും താലിയും ചാർത്തൽ, നെയ്പായസം, വെടിവഴിപാട് തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രധാനമാണ്. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണിനാളിൽ]] കൊടികയറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] വലിയ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രധാനം. ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന '''മകം തൊഴൽ''' ഏറ്റവും സവിശേഷമായ പ്രാധാന്യം അർഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ ദിവസം നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. മംഗല്യസൗഭാഗ്യത്തിന് മകം തൊഴൽ വിശേഷമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. കൂടാതെ [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക|തൃക്കാർത്തികയും]] നവരാത്രിയും വിശേഷങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]] വകയാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം. === പള്ളിക്കുന്ന് മൂകാംബികാക്ഷേത്രം, കണ്ണൂർ === [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ]] [[കണ്ണൂർ]] നഗരത്തിന് വടക്കുഭാഗത്ത് [[കണ്ണൂർ കോർപ്പറേഷൻ|കണ്ണൂർ കോർപ്പറേഷനിൽ]] തന്നെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''പള്ളിക്കുന്ന് മൂകാംബികാക്ഷേത്രം'''. പുരാതന കേരളത്തിലെ നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാലയങ്ങളിൽ ഒന്നായ ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയതും പരശുരാമനാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. [[കണ്ണൂർ സെൻട്രൽ ജയിൽ|കണ്ണൂർ സെൻട്രൽ ജയിലിന്]] സമീപമാണ് ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. പ്രധാന മൂർത്തിയായ മൂകാംബികാദേവി പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ദുർഗ്ഗാ ഭാവമുള്ള ഭഗവതിയെ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ മഹാകാളി, മഹാലക്ഷ്മി, മഹാസരസ്വതി ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിച്ചു വരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവപാർവതിമാർ, ഭദ്രകാളി, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഇവരിൽ ഭദ്രകാളിയ്ക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കേരളത്തിലെ പുരാതന മാന്ത്രികകുടുംബമായ കാട്ടുമാടം മന വകയായിരുന്നു ഈ ക്ഷേത്രം. ഇപ്പോൾ [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ക്ഷേത്രഭരണം. [[കൃഷ്ണഗാഥ]]യുടെ കർത്താവായ [[ചെറുശ്ശേരി നമ്പൂതിരി]] ഇവിടത്തെ ശാന്തിക്കാരനായിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. [[മീനം|മീനമാസത്തിൽ]] രോഹിണിനാളിൽ കൊടികയറി നടക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും അതിനിടയിൽ വരുന്ന [[പൂരം]]കുളിയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന ആഘോഷം. നവരാത്രിയും വിദ്യാരംഭവും അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. <ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/permalink.php?id=1137602349660596&story_fbid=2301250823295737|title=പള്ളിക്കുന്ന് മൂകാംബികാക്ഷേത്രം കണ്ണൂർ ജില്ല|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=Facebook}}</ref> === മലയാലപ്പുഴ ദേവിക്ഷേത്രം, പത്തനംതിട്ട === {{main|മലയാലപ്പുഴ ദേവീക്ഷേത്രം}} കേരളത്തിലെ അറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു ദേവീക്ഷേത്രമാണ് [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല]]യിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മലയാലപ്പുഴ ദേവീക്ഷേത്രം. ഉഗ്രമൂർത്തിയായ [[ഭദ്രകാളി]]യാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠയെങ്കിലും മൂകാംബികാചൈതന്യം കൂടി സങ്കല്പിച്ചുവരുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, ഇവിടത്തുകാരായ രണ്ട് നമ്പൂതിരിമാർ, കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി ദീർഘകാലം ഭജനമിരുന്നപ്പോൾ അവരുടെ പ്രാർത്ഥനയിൽ സംപ്രീതയായി അമ്മ മലയാലപ്പുഴയിൽ എത്തിച്ചേരുകയായിരുന്നു. അവരുടെ തേവാരബിംബത്തിലൂടെ ദേവീചൈതന്യം ഇവിടെയെത്തി. എന്നാൽ അവർ മലയാലപ്പുഴയിൽ എത്തിച്ചേർന്ന സമയം സന്ധ്യയായി പോയതിനാൽ ഭഗവതി ഉഗ്രരൂപിണി ആയിത്തീർന്നിരുന്നു. ആ സമയം പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് കൊണ്ട്ഇ വിടെ ദേവി ഭദ്രകാളി സങ്കല്പത്തിലാകുകയായിരുന്നു. തുടർന്ന് കടുശർക്കരയോഗക്കൂട്ടിൽ വിഗ്രഹം പണിത് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയായിരുന്നത്രേ. ഏകദേശം ആറടി ഉയരം വരുന്ന ഇവിടത്തെ വിഗ്രഹം കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, മുഹൂർത്തി, മലദൈവങ്ങൾ തുടങ്ങിയവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഇവരിൽ സ്വയംഭൂവായ ശിവന്ന് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. എന്നും വളർന്നുകൊണ്ടിരിയ്ക്കുന്ന ശിവലിംഗമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. തന്മൂലം, ഇവിടെ ശ്രീകോലിൽ പണിതിട്ടില്ല. എന്നും പൂക്കുന്ന ഒരു കൊന്നമരം ഇവിടെയുണ്ട്. അതിന് ചുവട്ടിലാണ് ശിവപ്രതിഷ്ഠ. പാർവതീദേവിയുടെ മടിയിലിരിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ള ഗണപതിഭഗവാന്റെ പ്രതിഷ്ഠയും ശ്രദ്ധേയമാണ്. അഞ്ചുമലകളുടെ സംരക്ഷകയാണ് മലയാലപ്പുഴയമ്മ എന്നൊരു വിശ്വാസമുണ്ട്. ഇവിടങ്ങളിലെല്ലാം മലദൈവങ്ങളെ കുടിയിരുത്തിയിട്ടുണ്ട്. തന്മൂലം, പ്രകൃത്യാ തന്നെ മൂകാംബികാക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധം വരുന്ന ക്ഷേത്രമാണിത്. കുംഭമാസത്തിൽ തിരുവാതിര നാളിൽ കൊടിയേറി നടക്കുന്ന പതിനൊന്നുദിവസത്തെ ഉത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, മകരപ്പൊങ്കാല തുടങ്ങിയവയാണ് ഇവിടെ വിശേഷദിവസങ്ങൾ. അഞ്ചുപൂജകളുള്ള ഇവിടെ അടിമറ്റത്ത് മനയ്ക്കാണ് തന്ത്രാധികാരം. തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിനാണ് ക്ഷേത്രഭരണം. ===ഉത്രാളിക്കാവ് രുധിര മഹാകാളി ക്ഷേത്രം, തൃശൂർ === {{Main|ഉത്രാളിക്കാവ് ക്ഷേത്രം}} മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രവുമായി അടുത്ത് ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന മറ്റൊരു കേരളീയക്ഷേത്രമാണ് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]യിൽ [[വടക്കാഞ്ചേരി]]യ്ക്കടുത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഉത്രാളിക്കാവ് ശ്രീ മഹാകാളിക്ഷേത്രം. ഉഗ്രമൂർത്തിയായ മഹാകാളിയാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, വടക്കാഞ്ചേരിയിലെ വലിയ ഭൂവുടമയായിരുന്ന കേളത്തച്ചൻ കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി ഭജനമിരുന്നപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓലക്കുടയിൽ കയറി ഇവിടെ വന്നതാണ് ഇവിടെയുള്ള രുധിര മഹാകാളി. അകമല താഴ്വരയിലെ പാടത്ത് സ്വയംഭൂവായി ദേവി അവതരിച്ചു. പിൽക്കാലത്തെന്നോ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താൻ വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ, തന്റെ അരിവാളിന് മൂർച്ച കൂട്ടാൻ അടുത്തുകണ്ട കല്ലിൽ ഉരച്ചുനോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തപ്രവാഹമുണ്ടാകുകയും, തുടർന്ന് പ്രശ്നവിധിയിൽ ദേവീസാന്നിദ്ധ്യം കണ്ടതിനെത്തുടർന്ന് ക്ഷേത്രം പണിയുകയുമായിരുന്നു. മൂകാംബികയിൽ നിന്നുവന്ന് കുടികൊണ്ടതായിട്ടും എന്തോ കാരണം കൊണ്ട് ദേവി മഹാകാളിയായി മാറുകയായിരുന്നു. രുധിരമഹാകാളിക്കാവ്, പിന്നീട് ഉതിരകാളിക്കാവും അവസാനം ഉത്രാളിക്കാവുമായി ലോപിച്ചു എന്നാണ് കഥ. [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]]-[[ഷൊർണൂർ]] സംസ്ഥാനപാതയ്ക്കും റെയിൽപ്പാതയ്ക്കുമിടയിൽ, പ്രകൃതിരമണീയമായ അന്തരീക്ഷത്തിലാണ് ഉത്രാളിക്കാവ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഒരുവശത്ത് അകമല നിരകളും മറുവശത്ത് നെൽപ്പാടങ്ങളുമാണ്. പ്രധാനദേവതയായ ഭദ്രകാളി, സ്വയംഭൂവായ ശിലയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ഇവിടെ ഉപദേവതകളില്ല എന്നൊരു വലിയ പ്രത്യേകത കൂടി ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുണ്ട്. മൂന്നുപൂജകളുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രാധികാരം സ്രാമ്പിയ്ക്കൽ മഠം എന്നുപേരുള്ള ഒരു തമിഴ് ബ്രാഹ്മണകുടുംബത്തിനാണ്. കേരളത്തിൽ തമിഴ് ബ്രാഹ്മണർക്ക് തന്ത്രാധികാരമുള്ള ഏക ക്ഷേത്രമാണിത്. മുമ്പ് ഇവിടെ തന്ത്രിയായിരുന്ന നമ്പൂതിരി കുടുംബം അന്യം നിന്നുപോയപ്പോഴാണ് ഈ കുടുംബത്തിന് അവകാശം ലഭിച്ചത്. കുംഭമാസത്തിലെ മൂന്നാമത്തെ ചൊവ്വാഴ്ച നടക്കുന്ന ഉത്രാളിക്കാവ് പൂരമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പൂരങ്ങളിലൊന്നാണ് ഉത്രാളിക്കാവ് പൂരം. നവരാത്രിയും അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. === വടക്കുംകൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, വൈക്കം, കോട്ടയം === കോട്ടയം ജില്ലയിലെ വൈക്കത്തിന് സമീപം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം ആണിത്. സരസ്വതി ഭാവത്തിൽ ഭഗവതി ഇവിടെ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. === എഴുകോൺ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, കൊല്ലം === കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കൊട്ടാരക്കരയ്ക്ക് സമീപം എഴുകോണിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു മൂകാംബിക ക്ഷേത്രമാണ് ഇത്. ഇവിടെ നവരാത്രി ആഘോഷം അതി പ്രധാനമാണ്. കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിലെ അതേ രീതിയിൽ ആണ് ആരാധന. === ഞാങാട്ടിരി ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, പട്ടാമ്പി, പാലക്കാട്‌. (വള്ളുവനാടൻ മൂകാംബിക) === പാലക്കാട്‌ ജില്ലയിലെ പട്ടാമ്പിക്കടുത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഞാങാട്ടിരി ഭഗവതി ക്ഷേത്രം മൂകാംബിക സാന്നിധ്യത്താൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. അതിനാൽ ക്ഷേത്രം വള്ളുവനാടൻ മൂകാംബിക എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ നവരാത്രി, വിദ്യാരംഭം എന്നിവ പ്രധാനമാണ്. === പാറശ്ശേരി ശ്രീ മൂകാംബിക ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, പാലക്കാട്‌ === പാലക്കാട്‌ ജില്ലയിലെ പെരിങ്ങോട് (കോങ്ങാട് വെസ്റ്റ്) എന്ന സ്ഥലത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രമാണ് പാറശ്ശേരി ശ്രീ മൂകാംബിക ഭഗവതി ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ നവരാത്രി, വിദ്യാരംഭം എന്നിവ പ്രധാനമാണ്. === കൊട്ടാരം ശ്രീ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, കോലഴി, തൃശൂർ === തൃശൂർ നഗരത്തിന് സമീപം കോലഴി എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് കൊട്ടാരം ശ്രീ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം. നവരാത്രി ഇവിടെ പ്രധാനമാണ്. === പിഷാരിക്കൽ ശ്രീ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, പരപ്പനങ്ങാടി, മലപ്പുറം === മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ പരപ്പനങ്ങാടി എന്ന സ്ഥലത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട മൂകാംബിക ക്ഷേത്രമാണ് പിഷാരിക്കൽ ശ്രീ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം. കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതു പോലെ നവരാത്രി, വിദ്യാരംഭം എന്നിവ പ്രധാനം. മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട വിദ്യാരംഭ കേന്ദ്രം കൂടിയാണ് ഇത്. == അവലംബം == <references /> <!--== കുറിപ്പുകൾ == <div class="references-small" style="-moz-column-count:2; column-count:2;"> </div>-->== പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == *[http://karnatakatourism.org/heritage_devine_mookambika.htm കർണ്ണാടകടൂറിസം.ഓർഗ് വെബ്സൈറ്റിൽ മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിനെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091219133325/http://www.karnatakatourism.org/heritage_devine_mookambika.htm |date=2009-12-19 }} *[http://www.p4panorama.com/panos/Mookambika/index.html മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ഒരു സാങ്കല്പികയാത്ര] {{commons category|Kollur Mookambika Temple}} [[വർഗ്ഗം:കർണാടകയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ]] b9xegliftdt4yntpm3cqpssn9pwiz70 4614267 4614266 2026-04-19T17:01:35Z ~2026-22895-50 216466 4614267 wikitext text/x-wiki {{PU|Mookambika Temple, Kollur}} {{Infobox Hindu temple | name = കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം | native_name = ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬಿಕಾ ದೇವಸ್ಥಾನ | image = Kollur Mookambika Temple 20080123.JPG | image_upright = 1.5 | alt = | caption = കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിനുള്ളിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം | map_type = Karnataka | map_caption = Location in Karnataka | coordinates = {{coord|13.8638|74.8145|type:landmark_region:IN|display=inline,title}} | other_names = | proper_name = | country = {{flag|ഇന്ത്യ}} | state = [[കർണാടക]] | district = [[ഉഡുപ്പി ജില്ല|ഉഡുപ്പി]] | region = [[തുളുനാട്]] | locale = [[കൊല്ലൂർ]] | elevation_m = | deity = ശ്രീ [[മൂകാംബിക]] ([[മഹാകാളി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[മഹാസരസ്വതി]] ഐക്യരൂപിണി) | festivals = [[രഥോത്സവം]], [[നവരാത്രി]], [[വിജയദശമി]] | architecture = | temple_quantity = | monument_quantity= | inscriptions = | year_completed = ~800 എ.ഡി | creator = ഹാലുഗല്ലു വീര സംഗയ്യ മഹാരാജാവ് | website = }} [[File:The_chariot.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_chariot.jpg|ലഘുചിത്രം|ശ്രീ മൂകാംബിക ദേവിയുടെ സ്വർണ്ണ രഥം.]] [[File:Lamp_in_front_of_the_temple.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Lamp_in_front_of_the_temple.jpg|ലഘുചിത്രം|ദീപസ്തംഭവും കൊടിമരവും (ധ്വജസ്തംഭം).]] [[File:View_of_the_entrance.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:View_of_the_entrance.jpg|ലഘുചിത്രം|പ്രവേശന കവാടത്തിൻ്റെ കാഴ്ച]] [[കർണാടക]] സംസ്ഥാനത്ത് [[ഉഡുപ്പി ജില്ല]]യിലെ [[ബൈന്ദൂർ താലൂക്ക്|ബൈന്ദൂർ താലൂക്കിൽ]] [[കൊല്ലൂർ|കൊല്ലൂരിൽ]], [[സൗപർണിക|സൗപർണ്ണികാ നദിയുടെ]] തെക്കേ തീരത്ത്‌ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം''' ([[കന്നഡ]]:ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬಿಕಾದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ) [[മൂകാംബിക]] എന്ന ഭഗവതിക്ക് സമർപ്പിച്ചിരിയ്ക്കുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രത്തിൽ എല്ലാ ജാതി മതസ്ഥർക്കും ദർശനം അനുവദനീയമാണ്. [[കുടജാദ്രി]] മലകളുടെ താഴ്‌വാരത്തുള്ള ഈ ക്ഷേത്രം കോലാപുരാ ആദിലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രം എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു. ലോകം എമ്പാടുമുള്ള ദേവീ ഭക്തരുടെയും ശാക്തേയ ഉപാസകരുടെയും ഒരു പുണ്യകേന്ദ്രം കൂടിയാണിത്. ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ജഗദീശ്വരിയായ സാക്ഷാൽ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തി]] "[[കാളി|മഹാകാളി]], [[ലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മി]], [[സരസ്വതി|മഹാസരസ്വതി]]" എന്നി മൂന്ന് ഭാവങ്ങളുടെ ഐക്യരൂപിണിയായി [[മൂകാംബിക]] എന്ന പേരിൽ ഇവിടെ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയുടെ മൂന്ന് ഭാവങ്ങൾക്കും ഇവിടെ തുല്യ പ്രാധാന്യമാണ് എന്നാൽ, മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയില്ല. എല്ലാ പൂജകളും ഈ മൂന്നു സങ്കല്പങ്ങളെയും സമന്വയിച്ചുള്ളതാണ്. ശ്രീചക്രപീഠത്തിൽ ഭഗവതിയോടൊപ്പം [[ത്രിമൂർത്തികൾ|ത്രിമൂർത്തിസാന്നിധ്യം]] ഉൾക്കൊള്ളുന്ന [[ശിവലിംഗം]] കൂടിയുള്ളതിനാൽ ശിവശക്തി-ത്രിമൂർത്തി ഐക്യരൂപത്തിലാണ് ഇവിടുത്തെ പ്രതിഷ്ഠ. ഗ്രഹണ സമയത്ത് നട അടയ്ക്കാത്ത ക്ഷേത്രം എന്ന പ്രത്യേകതയും ഇവിടെയുണ്ട്.<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/karnataka/kollur-mookambika-temple/ps47149893.cms|title=Kollur Mookambika Temple|publisher=timesofindia.indiatimes.com|newspaper=The Times of India|access-date=6 January 2023|last1=Hande|first1=Shrinidhi}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.devotionalstore.com/blogs/devotional-blog/things-to-keep-in-mind-while-travelling-to-mookambika-temple|title=Things To Keep In Mind While Travelling to Mookambika Temple|access-date=6 January 2023|website=devotionalstore.com|publisher=Devotional Store|archive-url=https://web.archive.org/web/20220704003703/https://www.devotionalstore.com/blogs/devotional-blog/things-to-keep-in-mind-while-travelling-to-mookambika-temple|archive-date=4 July 2022|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://gotirupati.com/kollur-mookambika-temple/|title=Kollur Mookambika Temple|access-date=6 January 2023|date=6 March 2016|website=gotirupati.com|publisher=Gotirupati}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kollur.com/|title=Welcome To Kollur Sri Mookambika Devi Site|access-date=7 April 2007|website=kollur.com/|publisher=kollur.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629041707/http://www.kollur.com/|archive-date=29 June 2011|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.karnatakaholidays.com/kollur-mookambika-temple.php|title=Kollur Mookambika Temple|access-date=6 January 2023|website=karnatakaholidays.com|publisher=Karnataka Holidays|archive-url=https://web.archive.org/web/20191101222127/http://www.karnatakaholidays.com/kollur-mookambika-temple.php|archive-date=1 November 2019|url-status=dead}}</ref> ആദിപരാശക്തിയുടെ വാസസ്ഥാനമായി കരുതപ്പെടുന്ന [[ശ്രീചക്രം|ശ്രീചക്രപ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക്]] ഇവിടെ അതീവപ്രാധാന്യമുണ്ട്. വടക്ക് [[ഗോകർണ്ണം|ഗോകർണം]] മുതൽ തെക്ക് [[കന്യാകുമാരി]] വരെ വ്യാപിച്ചു കിടന്നിരുന്ന [[കേരളം|പുരാതന കേരളത്തിന്റെ]] രക്ഷയ്ക്കായി പരശുരാമൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ച നാല് അംബികമാരിൽ പ്രധാനിയാണ് മൂകാംബിക എന്ന്‌ സങ്കല്പമുണ്ട്. അതിനാൽ മലയാളികൾ ധാരാളമായി ദർശനം നടത്തുന്ന ക്ഷേത്രമാണിത്. നിലവിൽ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് കർണാടകയിലാണെങ്കിലും ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്ന ഭക്തരിൽ നല്ലൊരു ശതമാനവും [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] നിന്നാണ്. മലയാളികൾക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട ഈ മഹാക്ഷേത്രത്തിന് നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ പഴക്കമുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=54520 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-09-29 |archive-date=2009-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090916055212/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=54520 |url-status=dead }}</ref> ഭഗവതീസാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാലയങ്ങളിലും]], ശിവസാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് [[നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങളിലും]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണിത്. [[മീനം|മീനമാസത്തിലെ]] കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മഹാരഥോത്സവവും, [[ആശ്വിനം|ആശ്വിനമാസത്തിലെ]] ഒമ്പത് നാൾ നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന "[[നവരാത്രി]] ഉത്സവവും "[[വിദ്യാരംഭം|വിദ്യാരംഭവും]]" ഇവിടെ അതിപ്രധാനമാണ്. മറ്റൊന്ന് മൂകാംബിക ജന്മാഷ്ടമി ആണ്. കൂടാതെ [[യുഗാദി]], [[മഹാശിവരാത്രി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളും വിശേഷങ്ങളാണ്. കർണാടക സർക്കാരിന് കീഴിലുള്ള ഹിന്ദുമത സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനത്തിന് കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം. == പ്രതിഷ്ഠ == ശിവശക്തി ഐക്യരൂപത്തിലാണ് മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ശങ്കരാചാര്യരാണ് ഭഗവതിയെ ഇന്ന്‌ കാണുന്ന രീതിയിൽ ശ്രീചക്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ശ്രീചക്രത്തിൽ സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്ന ജ്യോതിർലിംഗവും അതോടൊപ്പം ശങ്കരാചാര്യർ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന ചതുർബാഹുവായ മൂകാംബികാദേവിയുടെ വിഗ്രഹവുമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠകൾ. സ്വർണ്ണരേഖയാൽ പകുത്തിരിക്കുന്ന സ്വയംഭൂ ലിംഗത്തിൻ്റെ വലത്തെ പകുതിയിൽ ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, ശിവൻ എന്നീ ത്രിമൂർത്തികളുടെ സാന്നിദ്ധ്യവും മറുവശത്ത് പരാശക്തിയുടെ മൂന്ന് ഭാവങ്ങളായ മഹാകാളി, മഹാലക്ഷ്മി, മഹാസരസ്വതി എന്നിവരുടെ സാന്നിദ്ധ്യവും കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്വർണ്ണരേഖ തുല്യമായിട്ടല്ല ശിവലിംഗത്തെ പകുത്തിരിയ്ക്കുന്നത്, മറിച്ച് അല്പം വലത്തോട്ട് മാറിയാണ്. തന്മൂലം ത്രിമൂർത്തികളെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന വലതുഭാഗത്തിന് വലുപ്പം കുറവാണ്. ഇതുമൂലമാണ് ഇവിടെ ദേവീസാന്നിദ്ധ്യത്തിന് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം വന്നതും. എങ്കിലും ത്രിമൂർത്തികളെ, അവരിൽത്തന്നെ പ്രധാനമായും ശിവനെ ഒട്ടും പ്രാധാന്യം കുറവില്ലാതെ കണ്ടുവരാറുണ്ട്. ശംഖ്, ചക്രം, വരദം, അഭയം എന്നീ മുദ്രകളോടെ പഞ്ചലോഹ നിർമ്മിതമായ ബിംബത്തിൻ്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. ദേവിയുടെ മാറിലെ മരതക രത്നം അമൂല്യമാണ്. സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത സിംഹമുഖം, വെള്ളിയിൽ തീർത്ത വാൾ ഇവയാണ് പ്രധാന അലങ്കാരങ്ങൾ. ശ്രീചക്രത്തിൽ കുടിയിരിക്കുന്ന ഭഗവതിയ്ക്ക് സിംഹാസനസ്ഥയായ മഹാരാജ്ഞിയുടെ ഭാവമാണ്. കോലാപുരേശിയായ മഹാലക്ഷ്മിയായും മൂകാംബിക ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ സരസ്വതീമണ്ഡപത്തിൽ വിദ്യാദേവിയുടെ പ്രത്യേക പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കലോപാസകരുടെ കേന്ദ്രമാണ് ഈ സരസ്വതി മണ്ഡപം എന്ന് പറയാം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തായി മറ്റൊരു ചെറിയ ക്ഷേത്രം കാണാം. ഇവിടെ [[ചാമുണ്ഡി|ചാമുണ്ഡിയാണ്]] പ്രതിഷ്ഠ. [[ചൗഡേശ്വരി]] എന്ന പേരിലാണ് ഈ ദേവി അറിയപ്പെടുന്നത്. ഇങ്ങനെ മൂന്ന് രൂപങ്ങളിൽ ദേവിയ്ക്ക് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഇതെല്ലാം ചേർന്നതാണ് മൂകാംബികാദേവിയുടെ സങ്കല്പം. പ്രധാന ശ്രീകോവിലിലെ സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൽ കുകൊള്ളുന്ന മഹാദേവനെ, ഉപദേവതാ സ്ഥാനത്ത് 4 വ്യത്യസ്തമായ ഭാവങ്ങളിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നു - പ്രാണലിംഗേശ്വൻ, പാർത്ഥേശ്വരൻ ([[കിരാതമൂർത്തി]]), നഞ്ചുണ്ടേശ്വരൻ, ചന്ദ്രമൗലീശ്വരൻ എന്നീ പേരുകളിൽ. [[ഗണപതി]] (സ്തംഭ ഗണപതി, അഷ്ടദശഭുജ ഗണപതി , പഞ്ചമുഖ ഗണപതി ഉൾപ്പെടെ മൂന്ന് രൂപങ്ങൾ), മഹാവിഷ്ണു, [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]], [[വീരഭദ്രൻ]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]] എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ദേവിയുടെ സേനാനായകനായ വീരഭദ്രനെ തൊഴുത ശേഷമാണ് ദേവീദർശനം നടത്തേണ്ടത് എന്നതാണ് ചിട്ട. കൂടാതെ, മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്ത് തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തായി വലമ്പിരി (ബലമുറി) ഗണപതിയുടെ ഒരു ക്ഷേത്രവുമുണ്ട്. വടക്കോട്ട് ദർശനം നൽകുന്ന ഈ ഗണപതി ഭഗവാനെ തൊഴുതശേഷമേ മതിൽക്കകത്ത് ദർശനം നടത്താവു. വലമ്പിരി ഗണപതിയ്ക്ക് നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നത് അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. == പുരാണം, ഐതിഹ്യം == [[പ്രമാണം:Sree Mookambika Temple.JPG|thumb|300px|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രകവാടം]] ശ്രീലകത്ത്‌ ശംഖ -ചക്ര -വരദാഭയ ഹസ്‌തയായി മൂകാംബികാദേവി പത്മാസനത്തിൽ വിരാജിക്കുന്നു. കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പുരാണം ഇപ്രകാരമാണ്. ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന ഭാഗം പണ്ട് കൊടും വനമായിരുന്നുവത്രെ. അവിടെയായിരുന്നു കോലമഹർഷി തപസ്സ് ചെയ്തിരുന്നത്. അപ്പോൾ അവിടെ കംഹൻ എന്ന അസുരൻ വരികയും മഹർഷിയെയും മറ്റ് മനുഷ്യരെയും ഉപദ്രവിക്കുകയും ചെയ്തു. ശക്തിയും അമരത്വവും നേടാനായി കംഹാസുരൻ ബ്രഹ്മാവിനെ തപസ്സ് ചെയ്തു. പരിഭ്രാന്തരായ ദേവന്മാർ പരാശക്തിയെ അഭയം പ്രാപിച്ചു. തപസ്സിൽ പ്രീതനായി ബ്രഹ്മാവ് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടപ്പോൾ, കംഹാസുരന്റെ നാവിൽ കുടിയേറിയ ഭഗവതി അയാളെ മൂകനാക്കി മാറ്റി. മൂകനായ കംഹൻ വരമൊന്നും ചോദിക്കാതെ വന്നപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് മടങ്ങി. ഇങ്ങനെ കംഹനെ മൂകനാക്കിയതിനാലാണ് ദേവിക്ക് മൂകാംബിക എന്ന പേരു വന്നത്. കംഹൻ അതിനുശേഷം മൂകാസുരൻ എന്ന് അറിയപ്പെട്ടു. തപോലക്ഷ്യത്തിനു വിഘ്‌നം നേരിട്ടതോടെ കോപിഷ്ടനായ മൂകാസുരൻ ദേവലോകം ആക്രമിച്ചു. പിന്നീട് ഭഗവതി, എല്ലാ ശക്തിയും ആർജിച്ച് മൂകാസുരനിഗ്രഹം നടത്തുകയായിരുന്നു. ഈ സമയം ത്രിമൂർത്തികൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് ജ്യോതിർമയമായ ശ്രീചക്രം ഉണ്ടാക്കി ലോകരക്ഷാർഥം മഹാകാളി, മഹാലക്ഷ്മി, മഹാസരസ്വതി ഐക്യരൂപത്തിൽ ആദിപരാശക്തിയെ കൊല്ലൂരിൽ കുടിയിരുത്തുകയും ചെയ്തു. ഇങ്ങനെ ത്രിമൂർത്തികൾ ചേർന്ന് പ്രതിഷ്ഠിച്ചതാണത്രെ ഇന്നു കാണുന്ന ത്രിമൂർത്തി സമേതയായ മൂകാംബിക പ്രതിഷ്ഠ. പിന്നീട്, ശ്രീശങ്കരാചാര്യർ ഇവിടെയെത്തി തപസ്സു ചെയ്തു ഭഗവതിയെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തി. അദ്ദേഹം കണ്ട അതേ രൂപത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതാണ് ഇന്നു കാണുന്ന നാലു കരങ്ങളോടു കൂടിയ ഭഗവതീപ്രതിഷ്ഠ. അതിനു മുമ്പ് സ്വയംഭൂ ലിംഗം മാത്രമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. പൂജയ്ക്കു വേണ്ടതെല്ലാം ഒരുക്കി വച്ചിട്ടാണ്‌ മേൽശാന്തി രാത്രിയിൽ നട അടയ്ക്കുന്നത്‌. തുടർന്ന്‌ ദേവന്മാരുടെ പൂജകൾ നടക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. രാവിലെ നട തുറക്കുമ്പോൾ വിഗ്രഹത്തിൽ ചില പ്രത്യേക ലക്ഷണങ്ങൾ കാണാം. 'അകത്തു കണ്ടത്‌ പുറത്ത്‌ പറയരുത് ' എന്നുള്ളതുള്ളതിനാൽ പലതും രഹസ്യമായി തന്നെയിരിക്കുന്നു. ശ്രദ്ധിക്കുക! അണിഞ്ഞൊരുങ്ങി ആരും ഇവിടെ വരാൻ പാടില്ല. ദേവിയുടെ സൗന്ദര്യം ആസ്വദിക്കു. അത് ആനന്ദ ലഹരിയായി മാറും. അതു തന്നെയാണ് ശങ്കരാചാര്യവിരചിതമായ സൗന്ദര്യ ലഹരി. ഏത്‌ ഭാവത്തിൽ സങ്കല്പിച്ച് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നുവോ ആ ഭാവത്തിൽ തന്നെ അമ്മ നമ്മെ അനുഗ്രഹിക്കുന്നു. ഗർഭഗൃഹത്തിന് പിറകിലായി ഒരു സ്ഥാനത്ത്‌ ശ്രീശങ്കരന്റെ ചിത്രം കാണാം. അദ്ദേഹം ധ്യാനിച്ചിരുന്ന സ്ഥലം ഒരു മുറിയാക്കി മാറ്റിയിട്ടുണ്ട്‌. ശങ്കരാചാര്യർ നിശ്ചയിച്ച പൂജാക്രമങ്ങളാണ് ഇന്നും ഇവിടെ പിന്തുടർന്നു വരുന്നത്. ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകരായ വീരഭദ്രൻ, ചൗഡേശ്വരി കൂടാതെ ഗണപതി (3 ഭാവങ്ങൾ), ശിവൻ (4 ഭാവങ്ങൾ), വിഷ്ണു, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ഹനുമാൻ എന്നിവരുടെ ഉപക്ഷേത്രങ്ങളും ഇവിടെയുണ്ട്‌. മൂകാംബികാസന്നിധിയിൽ എത്തണമെങ്കിൽ ഭഗവതി വിളിക്കണം എന്നൊരു വിശ്വാസം കേരളത്തിലുണ്ട്. എത്ര സമയമെടുത്ത് മുന്നൊരുക്കങ്ങൾ നടത്തിയാലും മനസ്സിൽ അമ്മയുടെ വിളി എത്തിയില്ലായെങ്കിൽ കൊല്ലൂരിലേക്കുള്ള യാത്ര മുടങ്ങുമത്രെ. [[ജ്യേഷ്ഠം|ജ്യേഷ്ഠ മാസത്തിലെ]] വെളുത്ത പക്ഷത്തിലെ അഷ്ടമിനാളിലാണ് ഭഗവതി ഇവിടെ സ്വയംഭൂവായി അവതരിച്ചതെന്നാണ് വിശ്വാസം. ആ ദിവസം ഇവിടെ ''ജന്മാഷ്ടമി'' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഒരിക്കൽ രോഗബാധിതനായി കിടന്ന ശങ്കരാചാര്യർക്ക് വേണ്ടി ഭഗവതി കഷായവുമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു എന്നാണ് ഐതീഹ്യം. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഇന്നും കഷായ പ്രസാദം നൽകി വരുന്നു. == ക്ഷേത്ര നിർമ്മിതി == === ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും === [[കൊല്ലൂർ]] ഗ്രാമത്തിന്റെ നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കിഴക്കോട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുവശവും നിരവധി മലകൾ ചുറ്റിനിൽക്കുന്നു. പന്ത്രണ്ടടി ഉയരമുള്ള ആനപ്പള്ളമതിൽ ക്ഷേത്രത്തെ ചുറ്റി നിൽക്കുന്നു. കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും ഭാഗങ്ങളിൽ രണ്ട് ഇരുനില ഗോപുരങ്ങൾ കാണാം. പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് അര കിലോമീറ്റർ മാറി മാരികാംബാക്ഷേത്രം ([[മാരിയമ്മൻ]] ക്ഷേത്രം) എന്ന മറ്റൊരു ദേവീക്ഷേത്രവും, അവിടുന്ന് അല്പം മാറി സിദ്ധേശ്വരക്ഷേത്രം എന്ന ചെറിയ ശിവക്ഷേത്രവുമുണ്ട്. തെക്കേ നടയിൽ ക്ഷേത്രം തന്ത്രിമാരുടെ വീട് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന് തൊട്ടുമുന്നിലൂടെ ''അഗ്നിതീർത്ഥം'' എന്ന പേരിൽ ഒരു കൊച്ചു അരുവി ഒഴുകിപ്പോകുന്നുണ്ട്. ഇതിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തുകൂടെ പോയാൽ മറുകരയിലെത്താം. [[കുടജാദ്രി]]യിൽ നിന്ന് വരുന്ന ഈ അരുവിയും മറ്റ് 63 അരുവികളും ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തുവച്ച് സംഗമിച്ചാണ് [[സൗപർണിക|സൗപർണ്ണികയാകുന്നത്]]. കിഴക്കേ നടയിൽ ക്ഷേത്രം വക ചെരുപ്പ് കൗണ്ടറുണ്ട്. ഇതിനടുത്താണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ആനകളെ പാർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. കിഴക്കേ നടയിലൂടെ അകത്ത് കടന്നാൽ ആദ്യം കാണുന്നത് സ്വർണ്ണക്കൊടിമരവും അതിന് തൊട്ടുമുന്നിലുള്ള ഏതാണ്ടത്രയുംതന്നെ വലിപ്പമുള്ള ദീപസ്തംഭവുമാണ്. തനി കന്നഡ ശൈലിയിലാണ് ഇവിടെ കൊടിമരം പണിതിട്ടുള്ളത്. ഇതിന്റെ മുകളിലെ ഭാഗം സ്തൂപാകൃതിയിലും താഴെയുള്ള ഭാഗം ചതുരാകൃതിയിലുമാണ്. ഏറ്റവും മുകളിൽ ദേവിയുടെ വാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തിന്റെ]] രൂപം കാണാം; താഴേയ്ക്ക് വരുമ്പോൾ വിവിധ ദേവീദേവന്മാരുടെ രൂപങ്ങളും. ദീപസ്തംഭത്തിൽ ഒരു ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. 'സ്തംഭഗണപതി' എന്നാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പേര്. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ചടങ്ങുകളെല്ലാം ഈ ഗണപതിയെ വണങ്ങിയേ തുടങ്ങാറുള്ളൂ. മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിയ്ക്ക് വലിയ പ്രാധാന്യം നൽകിവരുന്നുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ പലയിടങ്ങളിൽ ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. നാലമ്പലത്തിനകത്ത് ദശഭുജഗണപതി, പുറത്ത് സ്തംഭഗണപതി, പഞ്ചമുഖഗണപതി, മതിൽക്കെട്ടിനും പുറത്ത് വലമ്പിരി ഗണപതി - ഇങ്ങനെ പലയിടങ്ങളിലായി പല രൂപങ്ങളിൽ ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ദേവി ആറാട്ടിനെത്തുന്ന സൗപർണ്ണികാ നദിയുടെ തീരത്തും ഒരു ഗണപതിക്ഷേത്രം കാണാം. ഇതെല്ലാം ഗണപതിയ്ക്ക് ഇവിടെ നൽകിവരുന്ന പ്രാധാന്യത്തിന്റെ തെളിവാണ്. തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ ശ്രീകോവിൽ കാണാം. ചതുർബാഹുവായ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം ശിലാനിർമ്മിതമാണ്. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[മഴു|മഴുവും]] പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[വജ്രായുധം|വജ്രായുധവും]] ധരിച്ച ഭഗവാന്റെ മുന്നിലെ ഇടതുകൈ അഭയമുദ്രയാക്കി താഴേയ്ക്കും മുന്നിലെ വലതുകൈ വരദമുദ്രയാക്കി നേരെയും പിടിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. വലതുചുമലിൽ [[വേൽ]] കാണാം. മുകളിലായി ചെറിയൊരു നാഗരൂപവും കാണാം. ഇത് നാഗഭാവത്തെ സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവിനെ ബന്ധനസ്ഥനാക്കിയ ശാപത്തിൽ നിന്ന് മുക്തിനേടാൻ സുബ്രഹ്മണ്യൻ നാഗരൂപം സ്വീകരിച്ച് തപസ്സിനുപോയ പുരാണകഥയെ അനുസ്മരിപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ രൂപം. എല്ലാമാസത്തിലും വരുന്ന വെളുത്ത [[ഷഷ്ഠി]] ഇവിടെ അതിവിശേഷമാണ്. അവയിൽ, [[തുലാം|തുലാമാസത്തിൽ]] വരുന്ന [[സ്കന്ദഷഷ്ഠി|സ്കന്ദഷഷ്ഠിയും]] [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിൽ]] വരുന്ന [[ചമ്പാഷഷ്ഠി]]യും കൂടുതൽ പ്രാധാന്യത്തോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയോടൊപ്പം നാഗദൈവങ്ങളും ശ്രീകോവിലിൽ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. സ്വർണ്ണത്തിലും വെള്ളിയിലും തീർത്ത മൂന്ന് നാഗരൂപങ്ങളാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. നാഗദോഷനിവാരണത്തിന് ഇവിടെ നിരവധി പൂജകൾ നടത്താറുണ്ട്. സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്താണ് പ്രസിദ്ധമായ '''സരസ്വതീമണ്ഡപം'''. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളിലൊന്നാണ് ഈ സ്ഥലം. ഇവിടെ സരസ്വതീദേവിയുടെ ചെറിയ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. വെള്ളിയിൽ തീർത്ത, ഏകദേശം രണ്ടടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം സാധാരണ കാണുന്ന സരസ്വതീരൂപത്തിൽ തന്നെയാണ്. ഇതിന് പിന്നിലായി കാണുന്ന അറയിൽ സിംഹത്തിന്റെ പുറത്ത് ഇരിക്കുന്ന ദുർഗ്ഗാ ഭഗവതിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ ഉണ്ട്. എന്നാൽ വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമേ ഈ നട തുറക്കാറുള്ളു എന്നതിനാൽ എപ്പോഴും ദർശനം സാധിക്കില്ല. ഈ സരസ്വതി മണ്ഡപത്തിൽ മിക്കപ്പോഴും കലാപരിപാടികൾ നടക്കുന്നതായി കാണാം. സരസ്വതി ദേവിക്ക് സമീപം തന്നെ ഒരു ഗണപതിവിഗ്രഹവും കാണാം. ഇത് വിദ്യാഗണപതിയായി സങ്കല്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ ദിവസവും പൂജകൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. അത്താഴശീവേലിസമയത്ത് ദേവിയെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്ന് അല്പസമയം ഇരുത്തുന്നത് പ്രധാന ചടങ്ങാണ്. ഈ സമയത്ത് ദേവിയെ തൊഴുന്നത് വിദ്യാഭിവൃദ്ധിയ്ക്ക് ഉത്തമമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. [[അവിൽ]] നിവേദ്യമാണ് ഈ സമയത്തെ പ്രധാന വഴിപാട്. ദിവസവും ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ ഇവിടെ വന്ന് തങ്ങളുടെ നൃത്തസംഗീതമികവുകൾ പ്രകടമാക്കാറുണ്ട്. ഒട്ടുമിക്ക ദിവസവും ഇവിടെ ധാരാളം കലാകാരന്മാരെ കാണാം. ഗാനഗന്ധർവ്വൻ ഡോ. [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്]] എല്ലാ വർഷവും തന്റെ ജന്മദിനമായ ജനുവരി 10-ന് ഇവിടെ വന്ന് സംഗീതാർച്ചന നടത്താറുണ്ട്. ഇവിടെ അരങ്ങേറ്റം കുറിയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ആയിരക്കണക്കിന് കുട്ടികൾ [[വിദ്യാരംഭം]] ചെയ്യുന്നതും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതകളിലൊന്നാണ്. സരസ്വതീമണ്ഡപത്തിന്റെ തൊട്ടടുത്ത് തിടപ്പള്ളിയും ഹോമപ്പുരയും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി അടുത്തടുത്ത് അഞ്ച് ശ്രീകോവിലുകൾ കാണാം. ഇവയിൽ ആദ്യത്തെ ശ്രീകോവിലിൽ പഞ്ചമുഖഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയും മറ്റ് നാലിടത്തും ശിവപ്രതിഷ്ഠകളുമാണ്. ശിവപ്രതിഷ്ഠകൾ കുടികൊള്ളുന്ന ശ്രീകോവിലുകളിലെ പ്രതിഷ്ഠകൾ യഥാക്രമം (തെക്കുനിന്ന് വടക്കോട്ട്) പ്രാണലിംഗേശ്വരൻ, പാർത്ഥേശ്വരൻ, നഞ്ചുണ്ടേശ്വരൻ, ചന്ദ്രമൗലീശ്വരൻ എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു. വ്യത്യസ്ത വലുപ്പങ്ങളിലുള്ള ശിവലിംഗങ്ങളാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. നഞ്ചുണ്ടേശ്വരന്റെ ശ്രീകോവിലിൽ മാത്രമാണ് [[നന്ദി]]പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്. അതിനാൽ ഈ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് സവിശേഷപ്രാധാന്യമുണ്ട്. പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിന് പുറത്ത് വടക്കുഭാഗത്തായി ഒരു ചെറിയ ക്ഷേത്രം കാണാം. ഇവിടെ ഉഗ്രരൂപിണിയായ [[ചാമുണ്ഡി|ചാമുണ്ഡിയാണ്]] (കാളി) പ്രതിഷ്ഠ. ദേവീസങ്കല്പത്തിൽ മൂന്ന് വിഗ്രഹങ്ങളാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. വടക്കുപടിഞ്ഞാറേ മൂലയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി രണ്ട് ശ്രീകോവിലുകൾ കാണാം. ഇവയിൽ ഒന്നിൽ ഹനുമാനും മറ്റേതിൽ മഹാവിഷ്ണുവുമാണ് പ്രതിഷ്ഠകൾ. [[ലങ്ക]]യിലേയ്ക്ക് ചാടാൻ ഒരുങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഭാവത്തിലുള്ള വീരഹനുമാന്റെ പ്രതിഷ്ഠയാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഏകദേശം നാലടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം പൂർണ്ണമായും കുങ്കുമത്തിൽ പൊതിഞ്ഞിരിയ്ക്കുന്നു. ലക്ഷ്മീദേവിയ്ക്കും ഭൂമീദേവിയ്ക്കുമൊപ്പം നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് ഇവിടെ മഹാവിഷ്ണുവിഗ്രഹം. നാലുകൈകളിലായി ശംഖ്, ചക്രം, ഗദ, താമര എന്നിവ കാണാം. രണ്ട് പ്രതിഷ്ഠകൾക്കും താരതമ്യേന പഴക്കം കുറവാണ്. വടക്കുഭാഗത്ത് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും വഴിപാട് കൗണ്ടറുകളുമാണ്. ഇവിടെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ രഥങ്ങൾ ഉത്സവക്കാലമൊഴിച്ചുള്ള സമയങ്ങളിൽ സൂക്ഷിച്ചുവയ്ക്കുക. വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ദക്ഷാന്തകനായ വീരഭദ്രൻ കുടികൊള്ളുന്നു. ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായാണ് ഇവിടെ വീരഭദ്രന്റെ സങ്കല്പം. ആദ്യം വീരഭദ്രനെ തൊഴണം എന്നാണ് ആചാരം. വീരഭദ്രന്റെ ശ്രീകോവിലിന് സമീപം ഒരു തുളസിത്തറയും അതിന് ചുവട്ടിലുള്ള ഒരു പ്രത്യേക ദ്വാരത്തിൽ [[ഓടക്കുഴൽ|ഓടക്കുഴലൂതുന്ന]] ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ ഒരു വിഗ്രഹവുമുണ്ട്. ഈ പ്രതിഷ്ഠ പിൽക്കാലത്ത് വന്നതാണ്. വിഗ്രഹം കാണണമെങ്കിൽ താഴേയ്ക്ക് നോക്കേണ്ടതുണ്ട്. അതിനാൽ പലരും ഇത് കാണാതെ പോകുന്ന പതിവുണ്ട്. === വലംപിരി (ബലമുറി) ഗണപതി ക്ഷേത്രം === ക്ഷേത്രമതിൽക്കെട്ടിനുപുറത്ത് തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് വടക്കോട്ട് ദർശനമായി വലംപിരി ഗണപതിഭഗവാന്റെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. വലത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടിനിൽക്കുന്ന ഗണപതിയാണ് വലംപിരി ഗണപതി എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. കന്നഡഭാഷയിൽ ബലമുറി ഗണപതി എന്നാണ് പ്രതിഷ്ഠയുടെ പേര്. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള പ്രതിഷ്ഠയാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഈ ഗണപതിയെ തൊഴുതുവേണം ദേവിയെ ദർശിയ്ക്കാൻ എന്നാണ് ചിട്ട. തീരാത്ത തടസ്സങ്ങൾ മാറാൻ ഇവിടെ ദർശിച്ചാൽ മതി എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇവിടെ നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നത് അതിവിശേഷമാണ്. [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ഇവിടെ പ്രത്യേകം പൂജകൾ നടത്തപ്പെടുന്നു. === ശ്രീകോവിൽ === കന്നഡശൈലിയിൽ കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്തതാണ് ഇവിടെയുള്ള ചതുരശ്രീകോവിൽ. കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ ശ്രീകോവിലുകളെ അപേക്ഷിച്ച് കാഴ്ചയിൽ വളരെ ചെറുതും അനാകർഷകവുമാണ് ഈ ശ്രീകോവിൽ. [[ചുവർച്ചിത്രങ്ങൾ|ചുവർച്ചിത്രങ്ങളോ]] ദാരുശില്പങ്ങളോ ഒന്നും തന്നെ ഇതിനെ അലങ്കരിയ്ക്കുന്നില്ല. എങ്കിലും സ്വതേ ഒരു ആകർഷണമുണ്ട്. മുകളിലേയ്ക്ക് കന്നഡശൈലിയിൽ കെട്ടിപ്പൊക്കിയ ശ്രീകോവിലിന്റെ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയാണ്. ശ്രീകോവിലിനകത്ത് ഒരു മുറിയേയുള്ളൂ. അതാണ് വിഗ്രഹവും സ്വയംഭൂലിംഗവും പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. നാലടി ഉയരം വരുന്ന ഇരിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ള [[പഞ്ചലോഹം|പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹത്തിൽ]] കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീമൂകാംബികാദേവി കുടികൊള്ളുന്നു. ചതുർബാഹുവായ ദേവിയുടെ തൃക്കൈകളിൽ ശംഖചക്രവരദാഭയമുദ്രകൾ കാണാം. പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹത്തിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. വിഗ്രഹത്തിന്റെ തൊട്ടുമുന്നിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മൂലപ്രതിഷ്ഠയായ സ്വയംഭൂലിംഗം കാണപ്പെടുന്നത്. സുവർണ്ണരേഖയോടുകൂടിയ ഈ ലിംഗത്തിന് ഏകദേശം ഒരടി ഉയരം കാണും. സുവർണ്ണരേഖ ഇതിനെ രണ്ടായി പകുത്തിട്ടുണ്ട്. ഇവയിൽ വലത്തെ പകുതി ത്രിമൂർത്തികളെയും ഇടത്തെ പകുതി അവരുടെ ശക്തികളെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനത്തിനു മാത്രമേ ഈ രൂപത്തിൽ ദർശനമുണ്ടാകൂ. പ്രധാനവിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം നടത്താറില്ല. എല്ലാം സ്വയംഭൂലിംഗത്തിലാണ് നടത്തുന്നത്. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആകർഷിച്ചുകൊണ്ട് ജഗദംബികയായ ശ്രീമൂകാംബികാദേവി മഹാകാളി-മഹാലക്ഷ്മി-മഹാസരസ്വതി-ശിവശക്തി ഐക്യരൂപമായി കൊല്ലൂരിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. === നാലമ്പലം === ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി [[നാലമ്പലം]] പണിതിട്ടുണ്ട്. കന്നഡശൈലിയിൽ തന്നെയാണ് നാലമ്പലവും പണിതിരിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളീയശൈലിയിലാണ് ഇതിന്റെ മേൽക്കൂര കാണപ്പെടുന്നത്. മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞാണ് ഇരിയ്ക്കുന്നത്. നാലുവശത്തും വരിനിൽക്കാനുള്ള സൗകര്യമുണ്ട്. ഇതിൽ എന്നും ഭക്തജനങ്ങളുടെ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് വടക്കോട്ട് ദർശനമായി ദശഭുജഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. പത്തുകൈകളോടുകൂടിയ ഗണപതിയാണ് ദശഭുജഗണപതി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. അത്യുഗ്രമൂർത്തിയാണ് ദശഭുജഗണപതി. തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്താണ് ശങ്കരപീഠം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ശങ്കരാചാര്യർ ദേവിയെ സ്തുതിച്ച് [[സൗന്ദര്യലഹരി]] എന്ന പ്രസിദ്ധമായ സ്തോത്രം എഴുതിയത് ഇവിടെ വച്ചാണെന്ന വിശ്വാസത്തെത്തുടർന്നാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഇവിടെ ശങ്കരാചാര്യരുടെ ഒരു പ്രതിമ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. തെക്കുഭാഗത്തുതന്നെയാണ് ചില വിശേഷാൽ പൂജകൾ നടത്തുന്നതും. നാലമ്പലത്തിന്റെ വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കിണറുണ്ട്. ഈ കിണറ്റിലാണ് പണ്ട് ത്രിമധുരം നിക്ഷേപിച്ചിരുന്നത്. പിന്നീട് ഇത് നിരോധിച്ചു. ശ്രീകോവിലിന് ചുറ്റുമായി അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. കേരളീയമായ തന്ത്രപദ്ധതികളുമായി വളരെയധികം സാദൃശ്യമുള്ള സങ്കല്പങ്ങളാണ് ഇവിടെയും ബലിക്കല്ലുകൾക്ക്. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവിടങ്ങളിലും ബലിതൂകുന്നു. ബലിക്കല്ലുകൾ ദേവിയുടെ വികാരഭേദങ്ങളാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. തന്മൂലം അവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ട് തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. == നിത്യപൂജകൾ == നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം. അഞ്ചു മണിക്ക് നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. അതിനുശേഷം സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൽ അഭിഷേകം. പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകങ്ങൾ നടത്താറില്ല. അഞ്ചരയോടെ ഒരു നാളികേരം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ഗണപതിഹോമം തുടങ്ങുന്നു. രാവിലെ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജ. ''ദന്തധാവനപൂജ'' എന്നാണ് ഇവിടെ ഉഷഃപൂജ അറിയപ്പെടുന്നത്. ദേവി പല്ലുതേയ്ക്കുന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്ന പൂജയായതുകൊണ്ടാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഏഴേകാലിന് ദന്തധാവന മംഗളാരതിയും ഏഴരയ്ക്ക് പഞ്ചാമൃതാഭിഷേകവും നടത്തുന്നു. ഏഴേമുക്കാലിന് ദേവിയ്ക്ക് നിവേദ്യമാണ്. തുടർന്ന് എട്ടുമണിയോടെ എതിരേറ്റുപൂജയും അതിനുശേഷം ഉഷഃശീവേലിയും നടത്തപ്പെടുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ ആനകളുണ്ടെങ്കിലും ശീവേലി നടത്തുന്നത് ആനപ്പുറത്തേറിയല്ല. ആദ്യ പ്രദക്ഷിണത്തിൽ തലയിലേറ്റിയും പിന്നീടുള്ള മൂന്ന് പ്രദക്ഷിണങ്ങളിൽ പല്ലക്കിൽ കിടത്തിയും അവസാനം തേരിലേറ്റിയുമാണ് ശീവേലി നടത്തുക. അകമ്പടിയായി പ്രത്യേക രീതിയിൽ നിർമ്മിച്ച [[ചെണ്ട|ചെണ്ടയും]] [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവുമുണ്ടാകും]]. കേരളത്തിലും തമിഴ്നാട്ടിലും ഉപയോഗിച്ചുവരുന്ന നാദസ്വരത്തേക്കാൾ ചെറുതാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. തന്മൂലം ഇതിന് ശബ്ദവും കൂടുതലായിരിയ്ക്കും. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപ്പൂജയും പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് ഉച്ചശീവേലിയും നടത്തി ഉച്ചയ്ക്ക് ഒന്നരയോടെ നടയടയ്ക്കുന്നു. ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നട വീണ്ടും തുറക്കുന്നു. മൂന്ന് മുതൽ വൈകുന്നേരം ആറുവരെ ഭക്തർക്ക് ദർശനത്തിന് വേണ്ടി മാത്രമുള്ള സമയമാണ്. തിരക്ക് കുറച്ചു ദർശനം നടത്താൻ വേണ്ടിയാണ് ഇത്തരമൊരു സംവിധാനം. അതിനാൽ സൗകര്യപ്രദമായി ദർശനം നടത്തണം എന്നുള്ളവർക്ക് ഈ സമയം പ്രയോജനപ്പെടുത്താം. സന്ധ്യയ്ക്ക് സൂര്യാസ്തമായത്തോടനുബന്ധിച്ച് മഹാദീപാരാധന. ''പ്രദോഷപൂജ'' എന്നാണ് ഇവിടെ ദീപാരാധന അറിയപ്പെടുന്നത്. ഈ പൂജയോടനുബന്ധിച്ച് പഞ്ചാമൃതാഭിഷേകവും പതിവാണ്. തുടർന്ന് രാത്രി ഏഴുമണിയ്ക്ക് നിവേദ്യവും ഏഴേകാലിന് അത്താഴപ്പൂജയും നടത്തുന്നു. അത്താഴപ്പൂജയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മംഗളാരതിയ്ക്ക് ''സലാം മംഗളാരതി'' എന്നാണ് പേര്. ഒരിയ്ക്കൽ ഈ മംഗളാരതിയുടെ സമയത്ത് ക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുകൂടെ കടന്നുപോയ [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] ഈ കാഴ്ച കണ്ട് സ്തബ്ധനാകുകയും ഇസ്ലാമിക രീതിയിൽ സലാം പറയുകയും ചെയ്തു എന്ന കഥയെ ആസ്പദമാക്കിയാണ് ഈ പേര് പറയപ്പെടുന്നത്. അത്താഴപ്പൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ഉപദേവതകൾക്കുള്ള പൂജകളാണ്. തുടർന്ന് എട്ടുമണിയോടെ ഇവർക്കുള്ള നിവേദ്യവും ദീപാരാധനയും. എട്ടേകാലിന് അത്താഴശീവേലി തുടങ്ങുന്നു. ഈയവസരത്തിൽ ദേവീവിഗ്രഹം സരസ്വതീമണ്ഡപത്തിൽ എഴുന്നള്ളിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന ചടങ്ങുമുണ്ട്. അതിപ്രധാനമാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ഈ സമയത്ത് അവിലും നാളികേരവുമാണ് നിവേദ്യങ്ങളായി ഭഗവതിയ്ക്ക് സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. വിദ്യാഭിവൃദ്ധി ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർക്ക് ഈ ദർശനം അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിവേദ്യത്തിനുശേഷം വിശേഷാൽ പൂജയും മംഗളാരതിയും നടത്തുന്നു. ഈ സമയത്ത് എല്ലാ വാദ്യോപകരണങ്ങളും അകമ്പടിയായി വായിയ്ക്കുന്നു. ഇവയ്ക്കൊപ്പം ഭക്തരുടെ നാമജപവുമുണ്ടാകും. ഈ ചടങ്ങ് കഴിഞ്ഞാൽ ദേവിയെ ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് ഒമ്പതുമണിയോടെ ദേവിയുടെ പ്രധാന നിവേദ്യമായ കഷായതീർത്ഥം നേദിയ്ക്കുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ചും ഒരു പൂജയുണ്ട്. അത് പൂർത്തിയാകുന്നതോടെ ക്ഷേത്രനട വീണ്ടും അടയ്ക്കുന്നു. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: [[കൊടിയേറ്റുത്സവം]], [[നവരാത്രി]], മൂകാംബികാ ജന്മാഷ്ടമി) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും പൂജകൾക്ക് മാറ്റം വരും. ഉത്സവക്കാലത്ത് ഇവിടെ ധാരാളം ക്രിയകളുള്ളതിനാൽ പൂജകൾക്ക് മാറ്റം വരും. മഹാനവമിനാളിൽ രാത്രി എല്ലാ ഭക്തരും തൊഴുതിറങ്ങിയശേഷമേ നടയടയ്ക്കൂ. പുലർച്ചെ അഞ്ചുമണി മുതൽ രാത്രി ഒൻപത് വരെ പൂജയ്ക്ക് വേണ്ടിയുള്ള ചെറിയ ഇടവേളകൾ ഒഴിച്ചാൽ ഭക്തർക്ക് എല്ലാ സമയത്തും ദർശനം സാധ്യമാണ്. ഉച്ചയ്ക്ക് ഏകദേശം ഒരു മണിക്കൂർ മാത്രമാണ് നട അടയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇവിടെ ഗ്രഹണം ബാധകമല്ല. ഗ്രഹണസമയത്തും ഇവിടെ പൂജകൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകില്ല. '''[[അഡിഗ]]''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു ബ്രാഹ്മണസമൂഹമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രി, മേൽശാന്തി സ്ഥാനങ്ങൾ അലങ്കരിയ്ക്കുന്നത്. ഇവർ സാധാരണയായി ദേവിയെ മാത്രം പൂജിയ്ക്കുന്നവരാണ്. വിവാഹിതരായവർക്ക് മാത്രമേ അമ്മയെ പൂജിയ്ക്കാനുള്ള അനുവാദമുള്ളൂ. പ്രതിഷ്ഠ ശിവശക്തി ഐക്യഭാവത്തിലുള്ളതായതുകൊണ്ടാണ് ഇങ്ങനെയൊരു നിബന്ധന. '''[[ഭട്ട്]]''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു ബ്രാഹ്മണസമൂഹമാണ് ഇവിടെ കീഴ്ശാന്തിപ്പണി ചെയ്തുവരുന്നത്. == ഉത്സവങ്ങൾ == === കൊടിയേറ്റുത്സവം === [[ഫാൽഗുനം|ഫാൽഗുനമാസത്തിലെ]] (മലയാളം കലണ്ടറിൽ [[മീനം|മീനമാസം]]) [[ഉത്രം]] നാളിൽ കൊടിയേറി ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആണ്ടുവിശേഷം. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് [[മൂലം]] നാളിൽ നടക്കുന്ന രഥോത്സവം വളരെ വിശേഷമാണ്. രഥോത്സവം എട്ടാം നാൾ വരും വിധത്തിലാണ് ഉത്സവം നടത്തപ്പെടുന്നത്. കർണാടക മാതൃകയിൽ നടത്തപ്പെടുന്ന ഉത്സവമാണെങ്കിലും കേരളീയഭക്തരും ധാരാളമായി പങ്കെടുക്കുന്ന വിശേഷമാണ്. ഒമ്പതുദിവസവും വിശേഷാൽ പൂജകളും വഴിപാടുകളും നടത്തപ്പെടുന്നു. ഉച്ചയ്ക്കുള്ള ''ശതരുദ്രാഭിഷേകമാണ്'' പ്രധാന താന്ത്രികവിശേഷം. നൂറുതരം അഭിഷേകദ്രവ്യങ്ങൾ കൊണ്ട് സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൽ നടത്തുന്ന അഭിഷേകത്തിനാണ് ശതരുദ്രാഭിഷേകം എന്ന പേരുവന്നത്. വൈകീട്ട് അഞ്ചരയ്ക്കും രാത്രി പത്തുമണിയ്ക്കും ദേവിയെ പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങുണ്ടാകും. ഓരോ ദിവസവും ഓരോ വാഹനത്തിലിരുത്തിയാണ് എഴുന്നള്ളത്ത്. എട്ടാം ദിവസമായ മൂലം നാളിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മഹാരഥോത്സവം നടത്തപ്പെടുന്നത്. ദേവിയുടെ ജന്മനക്ഷത്രദിവസമാണ് ഫാൽഗുനമാസത്തിലെ മൂലം എന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. '''ബ്രഹ്മരഥം''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഏഴുനിലകളോടുകൂടിയ മഹാരഥം അന്നാണ് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസം പതിവിലും രണ്ടുമണിക്കൂർ നേരത്തേ നടതുറക്കുന്നു. തുടർന്ന് ഗണപതിഹോമം. ഇവയ്ക്കുശേഷം രാവിലെ എട്ടുമണിയോടെ രഥോത്സവത്തിനുള്ള പൂജകൾ തുടങ്ങും. മുഹൂർത്തബലി, ക്ഷിപ്രബലി, രഥബലി തുടങ്ങിവയാണ് രഥോത്സവത്തിന് മുന്നോടിയായ പ്രധാന ചടങ്ങുകൾ. തുടർന്ന് രഥാരോഹണവും അതിനുശേഷം പ്രതീകാത്മക രഥചലനവും തുടങ്ങും. ക്ഷേത്രനടയിൽ നിന്ന് ഏതാനും ദൂരം വരെ രഥം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ദേവിയുടെ രണ്ട് വിഗ്രഹങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. എന്നാൽ, പ്രധാന എഴുന്നള്ളത്ത് നടക്കുന്നത് വൈകീട്ട് അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് സൗപർണ്ണികാതീരത്തെ ഓലകമണ്ഡപം (ആറാട്ട് മണ്ഡപം) വരെയാണ് എഴുന്നള്ളത്ത്. രഥം വലിയ്ക്കാൻ ആയിരക്കണക്കിന് ഭക്തരാണ് വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് മൂകാംബികാസന്നിധിയിലേയ്ക്ക് വരുന്നത്. വാദ്യമേളങ്ങളുടെയും ദേവീമന്ത്രജപങ്ങളുടെയും അകമ്പടിയോടെ രഥം വലിച്ച് ഓലകമണ്ഡപത്തിലെത്തിയ്ക്കുകയും അവിടെ വിശേഷാൽ പൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ചെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രനടയിൽ നിന്ന് കഷ്ടിച്ച് ഒരു കിലോമീറ്റർ മാത്രം ദൂരമേയുള്ളൂവെങ്കിലും എഴുന്നള്ളത്ത് അവിടെയെത്താൻ ഏകദേശം ഒരു മണിക്കൂറെടുക്കും. തിരിച്ചും അത്രയും സമയം തന്നെ. പിറ്റേദിവസം വൈകീട്ടാണ് ആറാട്ട്. അന്ന് വിശേഷാൽ പൂജകൾക്കുശേഷം ദേവീവിഗ്രഹം പ്രദക്ഷിണമായി സൗപർണ്ണികാതീരത്തേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും ഓലകമണ്ഡപത്തിൽ വയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഏഴുമണിയോടെ ''ഓക്കുളി മഹോത്സവം'' തുടങ്ങുന്നു. ഉത്തരേന്ത്യൻ മഹോത്സവമായ [[ഹോളി|ഹോളിയോട്]] സാദൃശ്യമുള്ള ഒരു ചടങ്ങാണിത്. ശാന്തിക്കാരും ഭക്തരും പരസ്പരം നിറങ്ങൾ വാരിയെറിഞ്ഞും പീച്ചാംകുഴൽ വഴി നിറമടങ്ങിയ വെള്ളം തെറിപ്പിച്ചും ആഘോഷിയ്ക്കുന്ന ഈ ചടങ്ങ് കഴിഞ്ഞിട്ടാണ് ദേവിയുടെ ആറാട്ട്. ഇതിനുമുമ്പായി ദേവീവിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകവും പുഷ്പാർച്ചനയും നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന അർച്ചകൻ വിഗ്രഹവുമായി സൗപർണ്ണികാനദിയിൽ മൂന്നുപ്രാവശ്യം മുങ്ങുന്നു. ദേവീസാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് പവിത്രമായ നദിയിൽ ഭക്തരും മുങ്ങുന്നു. പിന്നീടാണ് ''തെപ്പോത്സവം'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ചടങ്ങ്. ദേവീവിഗ്രഹം തോണിയിലിരുത്തി മൂന്നുവട്ടം പ്രദക്ഷിണം വയ്പിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങാണിത്. ഈ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് ദേവിയുടെ പള്ളിവേട്ട. ആറാട്ടിനുശേഷം പള്ളിവേട്ട നടക്കുന്നത് കേരളീയാചാരത്തിന് വിരുദ്ധമാണെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. നദീതീരത്തെ ഒരു പറമ്പിൽ പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കി വച്ച സ്ഥലത്ത് അമ്പെയ്യുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് ഓലകമണ്ഡപത്തിൽ വിശ്രമിയ്ക്കുന്ന ദേവിയെ പിറ്റേദിവസം രാവിലെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് കൊടിയിറക്കുന്നതോടെ ഉത്സവത്തിന് സമാപ്തിയാകുന്നു. === നവരാത്രി പുഷ്പരഥോത്സവവും കനക വർഷവും വിദ്യാരംഭവും === [[ആശ്വിനം|ആശ്വിനമാസത്തിലെ]] ആദ്യ ഒമ്പത് ദിവസങ്ങളിൽ, അതായത് [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] വെളുത്ത [[പ്രഥമ]] ([[അമാവാസി|അമാവാസിയുടെ]] പിറ്റേദിവസം) മുതൽ [[നവമി]] വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് ''നവരാത്രി'' എന്ന പേരിൽ ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും പല പേരുകളിലും പല ഭാവങ്ങളിലും ഈ മഹോത്സവം ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിൽ ഈ ഒമ്പതുദിവസങ്ങളും പ്രധാനമാണെങ്കിലും ഏറ്റവും പ്രധാനം ഒമ്പതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം നടത്തുന്ന പുഷ്പരഥോത്സവവും കനകവർഷം എന്ന ചടങ്ങും വിജയദശമി നാളിലെ വിദ്യാരംഭവുമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ധാരാളം കലാപരിപാടികളും ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറും. കലകളുടെ അമ്മയായ മൂകാംബികയ്ക്കുമുന്നിൽ നടത്തുന്ന അരങ്ങേറ്റം പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിന് കൊടിയേറ്റമില്ല. പ്രഥമദിവസം രാവിലെ നടക്കുന്ന കലശസ്ഥാപനത്തോടെയാണ് നവരാത്രി ആഘോഷങ്ങൾ തുടങ്ങുന്നത്. സുവാസിനി പൂജ, ചണ്ഡികാഹോമം തുടങ്ങിയവ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. അതോടെ കേരളത്തിൽ നിന്നടക്കമുള്ള ആയിരക്കണക്കിന് ഭക്തരും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് എത്തുന്നു. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളിലും ദേവിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും വഴിപാടുകളും നടക്കുന്നു. മഹാനവമി നാളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ മഹാചണ്ഡികാഹോമവും സുവാസിനിപൂജയും വൈകിട്ട് പുഷ്പ രഥോത്സവവും നടക്കുന്നു. പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ടലങ്കരിച്ച പരാശക്തിയുടെ രഥം വലിക്കുന്ന ചടങ്ങ് ഭക്തരാണ് നടത്തുന്നത്. കനകവർഷം എന്ന ചടങ്ങും ഈ സമയത്ത് നടക്കുന്നു. രഥത്തിൽ നിന്നും പൂജാരി ഭക്തരുടെ നേർക്ക് പൂജിച്ച നാണയങ്ങൾ വിതറുന്ന ചടങ്ങാണ് ഇത്. മഹാനവമി ദിവസം മഹാലക്ഷ്മി ഭാവം പൂണ്ട മൂകാംബികാ അമ്മ തന്റെ ഭക്തർക്ക് സമ്പത്തും സമൃദ്ധിയും ചൊരിയുന്നു എന്ന വിശ്വാസമാണ് ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനം. എല്ലാ ഭക്തരും തൊഴുതിറങ്ങിയ ശേഷം രാത്രി വളരെ വൈകി മാത്രമേ അന്ന് നടയടയ്ക്കുകയുള്ളു. പിറ്റേന്ന് വിജയദശമിനാളിൽ രാവിലെ മൂന്ന് മണിക്ക് വിദ്യാരംഭത്തിന്റെ ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. അന്ന് ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ മൂകാംബികാസന്നിധിയിൽ ആദ്യാക്ഷരം കുറിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോൾ മൂകാംബികയെ മഹാസരസ്വതി ഭാവത്തിൽ ആരാധിക്കുന്നു. ഭഗവതിയെ സ്വർണ്ണ തേരിലും വെള്ളി തേരിലും എഴുന്നള്ളിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളാണ് വിജയദശമി ദിവസത്തെ മറ്റൊരു പ്രധാന ചടങ്ങ്. വൈകിട്ട് നടക്കുന്ന വിജയയാത്രയോടെ നവരാത്രിച്ചടങ്ങുകൾ അവസാനിയ്ക്കുന്നു. === മൂകാംബികാ ജന്മാഷ്ടമി === ജ്യേഷ്ഠമാസത്തിലെ (മലയാളം കലണ്ടറിൽ [[ഇടവം|ഇടവമാസം]]) (ജൂൺ/ ജൂലൈ മാസത്തിലെ) വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[അഷ്ടമി]] ദിവസമാണ് മൂകാംബികാ ജന്മാഷ്ടമിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. മൂകാസുരവധത്തിനുശേഷം ദുർഗ്ഗാ ഭഗവതി ആദ്യമായി സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൽ കുടികൊണ്ട ദിവസമാണ് ഇതെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. അന്നേദിവസം ദേവിയ്ക്ക് ശതരുദ്രാഭിഷേകവും പഞ്ചാമൃതാഭിഷേകവും രാത്രി പുഷ്പരഥോത്സവവും നടത്തപ്പെടുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഈ ദിവസം ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ജന്മാഷ്ടമി കഴിഞ്ഞാൽ മഹാനവമി വരെ രഥോത്സവങ്ങളുണ്ടാകാറില്ല. == സൗപർണിക നദി == [[File:Mural_painting_from_kollur_mookambika_temple.jpg|thumb|right|]] {{main|സൗപർണിക}} [[കുടജാദ്രി]] മലകളിൽ നിന്നും ഉദ്ഭവിച്ചു ക്ഷേത്രത്തിനു സമീപത്തു കൂടെ ഒഴുകുന്ന പുണ്യ നദിയാണു [[സൗപർണിക]]. [[ഗരുഡൻ]] തന്റെ മാതാവായ വിനതയുടെ സങ്കടമോക്ഷാർത്ഥം ഈ നദീതീരത്തു തപസ്സു ചെയ്തു എന്നും തപസ്സിൽ സന്തുഷ്ടയായ ദേവിയോടു തന്റെ പേരിൽ ഈ നദി അറിയപ്പെടണമെന്നു ആവശ്യപ്പെട്ടു എന്നാണു സങ്കൽപം. ഗരുഡൻ തപസ്സു ചെയ്തു എന്നു പറയപ്പെടുന്ന ഗുഹ "ഗരുഡ ഗുഹ" എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അനേകം ഔഷധച്ചെടികളിലൂടെ ഒഴുകി വരുന്നതു കൊണ്ടു സൗപർണിക നദിയിലെ സ്നാനം സർവ്വരോഗനിവാരണമായി കരുതി വരുന്നു. എന്നാൽ, ഈയടുത്ത കാലത്ത് നദി വല്ലാതെ മലിനമായിട്ടുണ്ട്. തന്മൂലം 2014-ലെ ആറാട്ട് ക്ഷേത്രത്തിനുസമീപം പ്രത്യേകം തീർത്ത കുളത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റിയിരുന്നു. എങ്കിലും, ക്ഷേത്രക്കമ്മിറ്റി മാലിന്യനിർമ്മാർജ്ജനപ്രക്രിയ മികച്ചരീതിയിൽ നടത്തിപ്പോരുന്നുമുണ്ട്. കുടജാദ്രി മലകളിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിയ്ക്കുന്ന ഈ നദി 100 കിലോമീറ്ററിൽ കൂടുതൽ ദൂരം ഒഴുകി [[കുന്താപുര]]യിൽ വച്ച് അറബിക്കടലിൽ പതിയ്ക്കുന്നു. സൗപർണികാനദിയും അറബിക്കടലും ചേരുന്ന സ്ഥലത്ത് മനോഹരമായ പ്രകൃതിക്കാഴ്ചയാണ്. [[File:Mookambika Temple, Kollur.jpg|thumb|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം]] == കുടജാദ്രി == {{main|കുടജാദ്രി}} മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നും കുറച്ചു കിലോമീറ്റർ ദൂരെയാണു [[കുടജാദ്രി]] മലനിര. കുടജാദ്രിയുമയി ബന്ധപ്പെട്ടു മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിനു ഒരു ഐതിഹ്യം നിലവിലുണ്ട്‌. വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ വിദ്യഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിക്ക് ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഇല്ലാത്തതിൽ വിഷമിച്ച ആദിശങ്കരൻ ഈ മലനിരകളിൽ തപസ്സു ചെയ്യുകയും ഈ തപസ്സിൽ പ്രസാദിച്ചു ഭഗവതി മഹാസരസ്വതീഭാവത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടപ്പോൾ തന്റെ കൂടെ ഭഗവതി വരണമെന്നും താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത്‌ ദേവിയെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കണം എന്നും ആഗ്രഹം അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഇത് സമ്മതിച്ച ഭഗവതി അദ്ദേഹത്തെ പിന്തുടരുകയും ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്ത് എത്തുന്നതു വരെ ശങ്കരൻ തിരിഞ്ഞു നോക്കരുത് എന്ന വ്യവസ്ഥ വയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ശങ്കരനെ പരീക്ഷിക്കാനുറച്ച ഭഗവതി കൊല്ലൂരെത്തിയപ്പോൾ തന്റെ പാദസരത്തിന്റെ ശബ്ദം നിലപ്പിയ്ക്കുകയും ഇതിൽ സംശയാലുവായ ശങ്കരൻ തിരിഞ്ഞുനോക്കുകയും അങ്ങനെ [[മഹാസരസ്വതി]] അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആദിപരാശക്തിയുടെ സ്വയംഭൂവിഗ്രഹത്തിൽ വിലയം പ്രാപിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു എന്നാണു ഐതിഹ്യം. തന്റെ മുൻപിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട അതേ രൂപത്തിലാണ് സ്വയംഭൂവിനുപിറകിൽ ഭഗവതിയെ ശ്രീചക്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതെന്നും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ശങ്കരാചാര്യർക്ക് നിർബന്ധമാണെങ്കിൽ കേരളത്തിൽ [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ [[ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം|ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിൽ]] പ്രഭാത സമയത്ത് താൻ കുടികൊള്ളാമെന്ന് ഭഗവതി അറിയിച്ചുവെന്നും കഥയുണ്ട്. തന്മൂലം മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുന്നത് [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിൽ]] നടതുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും കഴിഞ്ഞാണ്. [[ചിത്രം:കുടജാദ്രി മല ഉച്ചി.JPG|thumb|right|കുടജാദ്രി മലയുടെ ഉച്ചിയിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം|191x191px]] പലതരം സസ്യലതാതികളാലും സൗപർണികാ നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനം എന്നതിലും കുടജാദ്രി വളരെ സവിശേഷതകൾ ഉള്ള ഒരു ഇടമാണ്. ഇവിടെ ആദിശങ്കരൻ തപസ്സു ചെയ്തു എന്നു പറയപ്പെടുന്ന ചിത്രമൂല ഗുഹയും ശങ്കരപീഠവും കാണാം. മൂകാംബികാദേവിയുടെ മൂലസ്ഥാനം എന്നു അറിയപ്പെടുന്ന ഇടത്തിൽ ഒരു [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രം കാണാം. വളരെയധികം സിദ്ധന്മാരുടേയും സന്യാസിമാരുടേയും വാസസ്ഥലമാണു കുടജാദ്രി. അതികഠിനമായ ഈ മലനിരകൾ അംബാവനത്തിൽ മൂകാംബികയിൽ നിന്ന് നാല്പത് കിലോമീറ്ററോളം ദൂരെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. മൂകാംബികയിൽ നിന്ന് ചില ജീപ്പുകൾ ഇങ്ങോട്ട് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. ജമ്മു കശ്മീരിലെ ശരദ പീഠം എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്ന സർവ്വജ്ഞ പീoത്തിന് സമാനമായ സ്ഥലമാണ് ഇവിടം.ശ്രീ ആദി ശങ്കരാചാര്യൻ തന്റെ നീണ്ട ആത്മീയ യാത്രയിൽ ഇവിടെ വരികയും പ്രാർത്ഥിക്കുകയും ചെയ്ത == മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് എത്തിച്ചേരാനുള്ള മാർഗം == ==== റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ: ബൈണ്ടൂർ മൂകാംബിക റോഡ്, കുന്താപുര ==== *[[ബൈന്ദൂർ|ബൈണ്ടൂർ മൂകാംബിക റോഡ് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]]: 27 കി. മി (ക്ഷേത്രത്തിന് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവെ സ്റ്റേഷൻ. മുംബൈ-ഗോവ-മംഗലാപുരം കൊങ്കൺ റെയിൽവേ റൂട്ട്) *[[കുന്ദാപുര]]: 38 കി. മി (അടുത്തുള്ള മറ്റൊരു റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ). കേരളത്തിൽ നിന്ന് വരുമ്പോൾ ആദ്യം എത്തുന്നത് ഈ കുന്ദാപുര സ്റ്റേഷനിലാണ്. കേരളത്തിൽ നിന്ന് പോകുമ്പോൾ ആദ്യം എത്തുന്നത് ഇവിടെയാണ്. *[[ഭട്ക്കൽ]]: 45 കി. മി *[[മുർഡേശ്വർ ശിവ ക്ഷേത്രം]]: 61 കി. മി *[[ഉഡുപ്പി]]: 60 കി. മി (ട്രെയിൻ നമ്പർ: [[നേത്രാവതി എക്സ്പ്രസ്സ്‌|16346 തിരുവനന്തപുരം -ലോകമാന്യതിലക് നേത്രാവതി]] മേലെ കൊടുത്ത രണ്ട് സ്ഥലങ്ങളിൽ നിർത്തുന്നു. എറണാകുളം-നിസാമുദീൻ മംഗള ലക്ഷദ്വീപ് എക്സ്പ്രസ്സ്, ‌‌മരുസാഗർ, എറണാകുളം പുണെ സൂപ്പഫാസ്റ്റ് എക്സ്പ്രസ്സ്‌ അടക്കമുള്ള പല ട്രെയിനുകളും ക്ഷേത്രത്തിന് അടുത്തുള്ള മറ്റൊരു റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനായ കുന്താപുര സ്റ്റേഷനിൽ നിർത്താറുണ്ട്. ഇത് രണ്ടും ദിവസേന സർവീസ് നടത്തുന്ന ട്രെയിനുകളാണ്. ട്രെയിൻ നമ്പർ: 16336 നാഗർകോവിൽ-ഗാന്ധിധം, ട്രെയിൻ നമ്പർ: 16334 തിരുവനന്തപുരം-വെരാവൽ, ട്രെയിൻ നമ്പർ: 16312 കൊച്ചുവേളി-ശ്രീഗംഗാനഗർ, ട്രെയിൻ നമ്പർ: 19259 കൊച്ചുവേളി-ഭാവനഗർ, ട്രെയിൻ നമ്പർ: 16338 എറണാകുളം-ഓഖ, ട്രെയിൻ നമ്പർ: 12977 മരുസാഗർ എക്സ്പ്രസ്സ്‌, ട്രെയിൻ നമ്പർ: 11098 എറണാകുളം-പൂനെ പൂർണ എക്സ്പ്രസ്സ്‌ തുടങ്ങിയ കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള അനേകം തീവണ്ടികൾ ക്ഷേത്രത്തിന് അടുത്തുള്ള ബൈണ്ടൂർ മൂകാംബിക റോഡ് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ നിർത്തുന്നു. മംഗലാപുരം-ഗോവ റൂട്ടിലുള്ള മറ്റ് ട്രെയിനുകളും ഇവിടെ നിർത്താറുണ്ട്. ബൈണ്ടൂരിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് മുപ്പത് മിനിറ്റ് ദൂരം സഞ്ചരിച്ചാൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്താം. മംഗലാപുരം, കുന്ദാപുര, ബൈണ്ടൂർ തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് ധാരാളം ബസുകൾ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് സർവീസ് നടത്തുന്നതായി കാണാം. <ref>http://www.konkanrailway.com/website/ehtm/6345.html</ref> ====== റോഡ് മാർഗം: [[ദേശീയപാത 66 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയപാത 66]] ====== *[[മംഗളൂരു|മംഗലാപുരം]]: 135 *[[കാസർഗോഡ്]]: 175 *[[ഗുരുവായൂർ]]: 450 *[[ബെംഗളൂരു]] ([[ഷിമോഗ]] വഴി): 400 *[[ബെംഗളൂരു]] (മംഗലാപുരം വഴി): 485 *[[ഗോവ]] (പനാജി): 256 ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് മംഗലാപുരം, ബൈണ്ടൂർ, കുന്താപുര എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും സർക്കാർ സ്വകാര്യ ബസുകൾ, ടാക്സി എന്നിവ ലഭ്യമാണ്. കേരളത്തിലെ പ്രധാന സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നും മൂകാംബികയിലേയ്ക്ക് ബസ് സർവ്വീസുകളുണ്ട്. [[കേരള സ്റ്റേറ്റ് റോഡ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് കോർപ്പറേഷൻ|കെ.എസ്ആ.ർ.ടി.സി]] കേരളത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽനിന് കൊല്ലൂരേക്ക് സർവീസ് നടത്തുന്നു. [[ഗുരുവായൂർ]], [[ബെംഗളൂരു]], [[കൊട്ടാരക്കര]], [[കണ്ണൂർ]], [[തിരുവനന്തപുരം]],[[ആലപ്പുഴ]] എന്നീ സ്ഥലങ്ങളിലേക്കു ഇവിടെനിന്നു നേരിട്ടു ബസ് സർവീസ്‌ ഉണ്ട്‌. [[മംഗളൂരു|മംഗലാപുരത്ത്]] നിന്നും NH 66 പാത വഴി ഏകദേശം 130 കിലോമീറ്റർ റോഡ് വഴി സഞ്ചരിച്ചാലും ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെത്താം. മംഗലാപുരത്തുനിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ധാരാളം ബസുകൾ സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. അനേകം ബസുകൾ മംഗലാപുരം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് സർവീസ് നടത്തുന്നു. [[കേരള സ്റ്റേറ്റ് റോഡ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് കോർപ്പറേഷൻ|കെ.എസ്ആ.ർ.ടി.സി]] കേരളത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽനിന് കൊല്ലൂരേക്ക് സർവീസ് നടത്തുന്നുണ്ട്. ====== വിമാനത്താവളം: [[മാംഗളൂർ അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളം|മംഗലാപുരം]] ====== [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചിയിൽ]] നിന്ന് മംഗലാപുരത്തേക്ക് [[ബെംഗലൂരു അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|ബംഗളൂരു]] വഴി പ്രതിദിനം 14 കണക്റ്റിംഗ് ഫ്ലൈറ്റുകളാണ് സർവീസ് നടത്തുന്നത്. [[എയർ ഇന്ത്യ]], [[ഇൻഡിഗോ എയർലൈൻസ്‌|ഇൻഡിഗോ]], അലയൻസ് എയർ, ആകാശ എയർ, [[എയർ ഏഷ്യ ഇന്ത്യ|എയർ ഏഷ്യ]], ഗോ ഫസ്റ്റ് എന്നിവയാണ് ഈ റൂട്ടി ലെ ചില പ്രധാന എയർലൈനുകൾ. [[തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|തിരുവനന്തപുരത്ത്]] നിന്ന് മംഗലാപുരത്തേക്ക് ബംഗളൂരു വഴി പ്രതിദിനം അഞ്ച് കണക്റ്റിംഗ് ഫ്ലൈറ്റുകളാണ് സർവീസ് നടത്തുന്നത്. ഇൻഡിഗോയും എയർ ഇന്ത്യയുമാണ് ഈ റൂട്ടിലെ ചില പ്രധാന എയർലൈനുകൾ.<ref>{{Cite web|url=https://www.goibibo.com/flights/trivandrum-to-mangalore-flights/|title=Trivandrum to Mangalore Flight @ ₹4806 + upto ₹650 OFF}}</ref> == മൂകാംബികാക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധമുള്ള കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങൾ == കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിനും മൂകാംബികാ ദേവിയ്ക്കും കേരളീയരോടുള്ള അടുപ്പത്തെക്കുറിച്ച് ധാരാളം കഥകളുണ്ട്. മൂകാംബികാ സന്നിധിയിൽ നിത്യവും മലയാളികളുടെ ഒരു പ്രവാഹമാണ്. ഇവരിൽ പലരും കലാരംഗത്തുനിന്നുള്ളവരാണെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന നിവേദ്യമായ ത്രിമധുരം തദ്ദേശീയരെക്കാൾ കൂടുതൽ മലയാളികൾക്ക് പ്രിയങ്കരമാണെന്നും ഇത് കഴിച്ച മലയാളികൾക്ക് അത്ഭുതസിദ്ധിയുണ്ടാകുമെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ഇതിന്റെ ഫലമായി തദ്ദേശീയരായ പൂജാരിമാർ പൂജ കഴിഞ്ഞാൽ കിണറ്റിലിട്ടു പോകുന്നത് പതിവായിരുന്നു. [[കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി|കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണിയുടെ]] പ്രസിദ്ധകൃതിയായ [[ഐതിഹ്യമാല|ഐതിഹ്യമാലയിൽ]] ഇത്തരത്തിൽ ത്രിമധുരം അകത്താക്കി അത്ഭുതസിദ്ധി നേടിയ രണ്ട് വ്യക്തികളുടെ കഥ പറയുന്നുണ്ട്. ഒരാൾ സരസകവിയായിരുന്ന [[മുട്ടസ്സ് നമ്പൂതിരി|മുട്ടസ്സ് നമ്പൂതിരിയും]] മറ്റേയാൾ വാദ്യപ്രതിഭയായിരുന്ന [[മുണ്ടേമ്പിള്ളി കൃഷ്ണമാരാർ|മുണ്ടേമ്പിള്ളി കൃഷ്ണമാരാരുമാണ്]]. പക്ഷേ ഇരുവരും ഇത് കള്ളത്തരത്തിലൂടെയാണ് സ്വന്തമാക്കിയത്. തന്മൂലം ഇവർക്ക് പ്രവൃത്തിയിൽ വികടതയുണ്ടാകുകയും ചെയ്തു. ഇതുപോലെ നിരവധി കഥകൾ കേരളീയരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രചരിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ, കേരളത്തിൽ തന്നെ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന ചില ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. അവയിൽ ചിലതിന് ''ദക്ഷിണമൂകാംബിക'' എന്ന അപരനാമവുമുണ്ട്. അത്തരത്തിൽ ചില ക്ഷേത്രങ്ങളാണ് താഴെ ചേർക്കുന്നത്. === പനച്ചിക്കാട് മഹാവിഷ്ണു-സരസ്വതീക്ഷേത്രം (ദക്ഷിണ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം) === {{പ്രധാനലേഖനം|പനച്ചിക്കാട് മഹാവിഷ്ണു-സരസ്വതീക്ഷേത്രം}} [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിൽ]] [[പനച്ചിക്കാട്]] ഗ്രാമത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രം. ഇവിടത്തെ പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠ മഹാവിഷ്ണുവാണെങ്കിലും മഹാസരസ്വതീക്ഷേത്രമായാണ് ഇതിനെ പരിഗണിച്ചുവരുന്നത്. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് പനച്ചിക്കാട്ടെ കീഴുപുറം നമ്പൂതിരിയോടൊപ്പം ഓലക്കുടയിൽ കയറിവന്ന മൂകാംബികാദേവിയാണ് ഇവിടത്തെ പ്രതിഷ്ഠ. ഒരിയ്ക്കലും വറ്റാത്ത ഒരു കൊച്ചുകുളവും അതിനടുത്ത് ഒരു വള്ളിപ്പടർപ്പുമുണ്ട്. ആ വള്ളിപ്പടർപ്പിനകത്തെ ഒരു പ്രത്യേക ദ്വാരത്തിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. എന്നാൽ, പൂജാവിധികൾ ഇതിന് അഭിമുഖമായ പൂജാവിഗ്രഹത്തിലാണ് നടത്തിപ്പോരുന്നത്. ഈ വള്ളിപ്പടർപ്പുകളിലൊന്ന് മറ്റൊരിടത്തും കാണാനാകാത്ത സരസ്വതീലതയാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുപോരുന്നു. അതിനാൽ, പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് ദിവ്യത്വം കല്പിച്ചുപോരുന്നു. ദേവീവിഗ്രഹത്തിൽ നിന്നൊഴുകിവരുന്ന നീരുറവ അടുത്തുള്ള [[കൊടൂരാർ|കൊടൂരാറ്റിലെത്തിച്ചേരുന്നു]] എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിലെ മഹാവിഷ്ണു കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, [[അയ്യപ്പൻ]], ശിവൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ, [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], [[യക്ഷി]] എന്നിവർക്ക് പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. കീഴുപുറം, കരുനാട്ട്, കൈമുക്ക് എന്നീ മൂന്ന് ഇല്ലക്കാർ ചേർന്ന ഒരു ട്രസ്റ്റാണ് ക്ഷേത്രഭരണം നടത്തുന്നത്. ത്രിമധുരവും സാരസ്വതഘൃതവുമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. മഹാനവമിയൊഴികെ എല്ലാ ദിവസവും വിദ്യാരംഭം നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണിത്. നവരാത്രിയാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെയും പ്രധാന ഉത്സവം. === വടക്കൻ പറവൂർ ശ്രീ ദക്ഷിണ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രം === {{പ്രധാനലേഖനം|വടക്കൻ പറവൂർ ശ്രീ ദക്ഷിണ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രം}} എറണാകുളം ജില്ലയിൽ [[വടക്കൻ പറവൂർ]] പട്ടണത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പുരാതനമായ ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''ശ്രീ ദക്ഷിണമൂകാംബികാക്ഷേത്രം'''. ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ ആദിശക്തി മാതാവായ ശ്രീ മൂകാംബികാദേവിയാണ്. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ഇവിടെയുള്ള ദേവി, തികഞ്ഞ മൂകാംബികാഭക്തനായിരുന്ന പറവൂർ തമ്പുരാന്, പ്രായാധിക്യം കാരണം മൂകാംബികാദർശനം നടത്താൻ സാധിയ്ക്കാതായപ്പോൾ ഇവിടെ വന്ന് കുടികൊള്ളുകയായിരുന്നു. ഒരു കൊച്ചു താമരക്കുളവും അതിന് നടുവിൽ കെട്ടിപ്പൊക്കിയ ഒരു കൊച്ചുശ്രീകോവിലുമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ. ഈ ശ്രീകോവിലിൽ വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ ശ്രീമൂകാംബികാദേവി [[സരസ്വതി|സരസ്വതീഭാവത്തിൽ]] കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, മഹാവിഷ്ണു, ഹനുമാൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ, യക്ഷി എന്നിവരാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. [[തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡാണ്]] ക്ഷേത്രഭരണം കയ്യാളുന്നത്. [[മകരം|മകരമാസത്തിലെ]] [[ഉത്രട്ടാതി]] ആറാട്ടായുള്ള പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവവും നവരാത്രിയുമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വിശേഷദിവസങ്ങൾ. മഹാനവമിയൊഴികെ എല്ലാ ദിവസവും വിദ്യാരംഭം നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണിത്. === ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, എറണാകുളം === {{പ്രധാനലേഖനം|ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം}} എറണാകുളം ജില്ലയിലെ [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതീക്ഷേത്രം'''. സാക്ഷാൽ മഹാലക്ഷ്മി മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ദേവി മൂന്നു ഭാവങ്ങളിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രധാനമായും ആരാധിക്കപ്പെടുക. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാഭഗവതിയായ [[സരസ്വതി|മഹാസരസ്വതിയായി]] (മൂകാംബിക) പ്രഭാതത്തിലും, ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് [[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല|നീലവസ്ത്രത്തിൽ]] പൊതിഞ്ഞ് [[ദുർഗ്ഗാദേവി|ദുർഗ്ഗാഭഗവതിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. ഈ മൂന്നുഭാവങ്ങളുമുള്ളതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ '''ആദിപരാശക്തി അല്ലെങ്കിൽ രാജരാജേശ്വരീ''' സങ്കല്പത്തിലാണ് ആരാധിയ്ക്കുന്നത്. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ വിദ്യാദേവതയായ സരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലാത്തതിൽ ദുഃഖിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ, കുടജാദ്രിയിൽ പോയി ദേവിയെ തന്റെ നാട്ടിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോരുന്ന വഴിയിൽ ഇടയ്ക്കുവച്ച് ദേവിയുടെ കാലൊച്ച നിലച്ചുപോയെന്നും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്ന വ്യവസ്ഥ ലംഘിച്ച് ശങ്കരാചാര്യർ തിരിഞ്ഞുനോക്കിയപ്പോൾ ദേവി പാറയായതായി അറിയുകയും തുടർന്ന് പ്രാർത്ഥിച്ച് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തിയപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൂടെ പോരാനാകില്ലെന്ന് ദേവി പറയുകയും എന്നാൽ അത്രയും നിർബന്ധമാണെങ്കിൽ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ കുടികൊള്ളാമെന്നും അതുകഴിഞ്ഞേ മൂകാംബികയിലെത്തൂ എന്നും ദേവി അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഇന്നും മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടതുറക്കുന്നത് രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞാണിത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. ഉയരത്തിലുള്ള പ്രധാന ക്ഷേത്രം '''മേൽക്കാവ്''' എന്നും അവിടെ നിന്ന് താഴെക്കിടക്കുന്ന കൊച്ചു ക്ഷേത്രം '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. പ്രാചീന കേരളത്തിലെ നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാലയങ്ങളിൽ രണ്ടും ഉൾപ്പെടുന്നുണ്ട്. മേൽക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ സരസ്വതി, ലക്ഷ്മി, ദുർഗ്ഗ, കാളി, പാർവ്വതി തുടങ്ങി എല്ലാ ദേവീസങ്കല്പങ്ങളുടെയും സംഗമമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കീഴ്ക്കാവിലേത് അത്യുഗ്രഭാവത്തിലുള്ള ഭദ്രകാളിയാണ്. മേൽക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ വിശേഷാൽ ആകൃതിയൊന്നുമില്ലാത്ത സ്വയംഭൂവായ ഒരു ശിലയാണ്. ഇത് രുദ്രാക്ഷശിലയാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. നിർമ്മാല്യസമയത്തുമാത്രമേ ഇത് കാണാനാകൂ. അല്ലാത്തപ്പോഴെല്ലാം സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയ രൂപമാണ് പുറത്ത് കാണാനുക. ശ്രീരത്നാങ്കിതപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ടിട്ടിരിയ്ക്കുന്ന ചതുർബാഹുവായ ദേവിയുടെ രൂപമാണിത്. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും ധരിച്ച ദേവി, മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹിയ്ക്കുകയും വലതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തഹൃദയങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ദേവീവിഗ്രഹത്തിന്റെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ മഹാവിഷ്ണുസാന്നിദ്ധ്യവുമുണ്ട്. ഇതുമൂലം '''അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ''' എന്നാണ് ഇവിടെ വരുന്ന ഭക്തർ ജപിയ്ക്കുന്നത്. കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ|വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരാണെന്ന്]] വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ, ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്, യക്ഷിയമ്മ എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്. മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർക്ക് ചോറ്റാനിക്കര ഭജനം ഉത്തമമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ നിരവധി മനോരോഗികൾ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന വരാറുണ്ട്. കീഴ്ക്കാവിൽ രാത്രി നടക്കുന്ന [[ഗുരുതി|ഗുരുതി പൂജ]] വളരെ വിശേഷമാണ്. എല്ലാ മാനസികാസ്വസ്ഥ്യങ്ങളും ഗുരുതിയോടെ തീരും എന്നാണ് വിശ്വാസം. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയത്ത് ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്നതും അങ്ങനെ ഒഴിഞ്ഞുപോകുന്ന ബാധകൾ അടുത്തുള്ള [[പാല|പാലമരത്തിൽ]] ആണിയടിച്ച് കയറ്റുന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്. കൂടാതെ ഉദയാസ്തമനപൂജ, അന്നദാനം, പട്ടും താലിയും ചാർത്തൽ, നെയ്പായസം, വെടിവഴിപാട് തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രധാനമാണ്. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണിനാളിൽ]] കൊടികയറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] വലിയ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രധാനം. ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന '''മകം തൊഴൽ''' ഏറ്റവും സവിശേഷമായ പ്രാധാന്യം അർഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ ദിവസം നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. മംഗല്യസൗഭാഗ്യത്തിന് മകം തൊഴൽ വിശേഷമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. കൂടാതെ [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക|തൃക്കാർത്തികയും]] നവരാത്രിയും വിശേഷങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]] വകയാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം. === പള്ളിക്കുന്ന് മൂകാംബികാക്ഷേത്രം, കണ്ണൂർ === [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ]] [[കണ്ണൂർ]] നഗരത്തിന് വടക്കുഭാഗത്ത് [[കണ്ണൂർ കോർപ്പറേഷൻ|കണ്ണൂർ കോർപ്പറേഷനിൽ]] തന്നെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''പള്ളിക്കുന്ന് മൂകാംബികാക്ഷേത്രം'''. പുരാതന കേരളത്തിലെ നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാലയങ്ങളിൽ ഒന്നായ ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയതും പരശുരാമനാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. [[കണ്ണൂർ സെൻട്രൽ ജയിൽ|കണ്ണൂർ സെൻട്രൽ ജയിലിന്]] സമീപമാണ് ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. പ്രധാന മൂർത്തിയായ മൂകാംബികാദേവി പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ദുർഗ്ഗാ ഭാവമുള്ള ഭഗവതിയെ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ മഹാകാളി, മഹാലക്ഷ്മി, മഹാസരസ്വതി ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിച്ചു വരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവപാർവതിമാർ, ഭദ്രകാളി, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഇവരിൽ ഭദ്രകാളിയ്ക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കേരളത്തിലെ പുരാതന മാന്ത്രികകുടുംബമായ കാട്ടുമാടം മന വകയായിരുന്നു ഈ ക്ഷേത്രം. ഇപ്പോൾ [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ക്ഷേത്രഭരണം. [[കൃഷ്ണഗാഥ]]യുടെ കർത്താവായ [[ചെറുശ്ശേരി നമ്പൂതിരി]] ഇവിടത്തെ ശാന്തിക്കാരനായിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. [[മീനം|മീനമാസത്തിൽ]] രോഹിണിനാളിൽ കൊടികയറി നടക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും അതിനിടയിൽ വരുന്ന [[പൂരം]]കുളിയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന ആഘോഷം. നവരാത്രിയും വിദ്യാരംഭവും അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. <ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/permalink.php?id=1137602349660596&story_fbid=2301250823295737|title=പള്ളിക്കുന്ന് മൂകാംബികാക്ഷേത്രം കണ്ണൂർ ജില്ല|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=Facebook}}</ref> === മലയാലപ്പുഴ ദേവിക്ഷേത്രം, പത്തനംതിട്ട === {{main|മലയാലപ്പുഴ ദേവീക്ഷേത്രം}} കേരളത്തിലെ അറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു ദേവീക്ഷേത്രമാണ് [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല]]യിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മലയാലപ്പുഴ ദേവീക്ഷേത്രം. ഉഗ്രമൂർത്തിയായ [[ഭദ്രകാളി]]യാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠയെങ്കിലും മൂകാംബികാചൈതന്യം കൂടി സങ്കല്പിച്ചുവരുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, ഇവിടത്തുകാരായ രണ്ട് നമ്പൂതിരിമാർ, കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി ദീർഘകാലം ഭജനമിരുന്നപ്പോൾ അവരുടെ പ്രാർത്ഥനയിൽ സംപ്രീതയായി അമ്മ മലയാലപ്പുഴയിൽ എത്തിച്ചേരുകയായിരുന്നു. അവരുടെ തേവാരബിംബത്തിലൂടെ ദേവീചൈതന്യം ഇവിടെയെത്തി. എന്നാൽ അവർ മലയാലപ്പുഴയിൽ എത്തിച്ചേർന്ന സമയം സന്ധ്യയായി പോയതിനാൽ ഭഗവതി ഉഗ്രരൂപിണി ആയിത്തീർന്നിരുന്നു. ആ സമയം പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് കൊണ്ട്ഇ വിടെ ദേവി ഭദ്രകാളി സങ്കല്പത്തിലാകുകയായിരുന്നു. തുടർന്ന് കടുശർക്കരയോഗക്കൂട്ടിൽ വിഗ്രഹം പണിത് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയായിരുന്നത്രേ. ഏകദേശം ആറടി ഉയരം വരുന്ന ഇവിടത്തെ വിഗ്രഹം കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, മുഹൂർത്തി, മലദൈവങ്ങൾ തുടങ്ങിയവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഇവരിൽ സ്വയംഭൂവായ ശിവന്ന് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. എന്നും വളർന്നുകൊണ്ടിരിയ്ക്കുന്ന ശിവലിംഗമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. തന്മൂലം, ഇവിടെ ശ്രീകോലിൽ പണിതിട്ടില്ല. എന്നും പൂക്കുന്ന ഒരു കൊന്നമരം ഇവിടെയുണ്ട്. അതിന് ചുവട്ടിലാണ് ശിവപ്രതിഷ്ഠ. പാർവതീദേവിയുടെ മടിയിലിരിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ള ഗണപതിഭഗവാന്റെ പ്രതിഷ്ഠയും ശ്രദ്ധേയമാണ്. അഞ്ചുമലകളുടെ സംരക്ഷകയാണ് മലയാലപ്പുഴയമ്മ എന്നൊരു വിശ്വാസമുണ്ട്. ഇവിടങ്ങളിലെല്ലാം മലദൈവങ്ങളെ കുടിയിരുത്തിയിട്ടുണ്ട്. തന്മൂലം, പ്രകൃത്യാ തന്നെ മൂകാംബികാക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധം വരുന്ന ക്ഷേത്രമാണിത്. കുംഭമാസത്തിൽ തിരുവാതിര നാളിൽ കൊടിയേറി നടക്കുന്ന പതിനൊന്നുദിവസത്തെ ഉത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, മകരപ്പൊങ്കാല തുടങ്ങിയവയാണ് ഇവിടെ വിശേഷദിവസങ്ങൾ. അഞ്ചുപൂജകളുള്ള ഇവിടെ അടിമറ്റത്ത് മനയ്ക്കാണ് തന്ത്രാധികാരം. തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിനാണ് ക്ഷേത്രഭരണം. ===ഉത്രാളിക്കാവ് രുധിര മഹാകാളി ക്ഷേത്രം, തൃശൂർ === {{Main|ഉത്രാളിക്കാവ് ക്ഷേത്രം}} മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രവുമായി അടുത്ത് ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന മറ്റൊരു കേരളീയക്ഷേത്രമാണ് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]യിൽ [[വടക്കാഞ്ചേരി]]യ്ക്കടുത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഉത്രാളിക്കാവ് ശ്രീ മഹാകാളിക്ഷേത്രം. ഉഗ്രമൂർത്തിയായ മഹാകാളിയാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, വടക്കാഞ്ചേരിയിലെ വലിയ ഭൂവുടമയായിരുന്ന കേളത്തച്ചൻ കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി ഭജനമിരുന്നപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓലക്കുടയിൽ കയറി ഇവിടെ വന്നതാണ് ഇവിടെയുള്ള രുധിര മഹാകാളി. അകമല താഴ്വരയിലെ പാടത്ത് സ്വയംഭൂവായി ദേവി അവതരിച്ചു. പിൽക്കാലത്തെന്നോ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താൻ വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ, തന്റെ അരിവാളിന് മൂർച്ച കൂട്ടാൻ അടുത്തുകണ്ട കല്ലിൽ ഉരച്ചുനോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തപ്രവാഹമുണ്ടാകുകയും, തുടർന്ന് പ്രശ്നവിധിയിൽ ദേവീസാന്നിദ്ധ്യം കണ്ടതിനെത്തുടർന്ന് ക്ഷേത്രം പണിയുകയുമായിരുന്നു. മൂകാംബികയിൽ നിന്നുവന്ന് കുടികൊണ്ടതായിട്ടും എന്തോ കാരണം കൊണ്ട് ദേവി മഹാകാളിയായി മാറുകയായിരുന്നു. രുധിരമഹാകാളിക്കാവ്, പിന്നീട് ഉതിരകാളിക്കാവും അവസാനം ഉത്രാളിക്കാവുമായി ലോപിച്ചു എന്നാണ് കഥ. [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]]-[[ഷൊർണൂർ]] സംസ്ഥാനപാതയ്ക്കും റെയിൽപ്പാതയ്ക്കുമിടയിൽ, പ്രകൃതിരമണീയമായ അന്തരീക്ഷത്തിലാണ് ഉത്രാളിക്കാവ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഒരുവശത്ത് അകമല നിരകളും മറുവശത്ത് നെൽപ്പാടങ്ങളുമാണ്. പ്രധാനദേവതയായ ഭദ്രകാളി, സ്വയംഭൂവായ ശിലയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ഇവിടെ ഉപദേവതകളില്ല എന്നൊരു വലിയ പ്രത്യേകത കൂടി ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുണ്ട്. മൂന്നുപൂജകളുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രാധികാരം സ്രാമ്പിയ്ക്കൽ മഠം എന്നുപേരുള്ള ഒരു തമിഴ് ബ്രാഹ്മണകുടുംബത്തിനാണ്. കേരളത്തിൽ തമിഴ് ബ്രാഹ്മണർക്ക് തന്ത്രാധികാരമുള്ള ഏക ക്ഷേത്രമാണിത്. മുമ്പ് ഇവിടെ തന്ത്രിയായിരുന്ന നമ്പൂതിരി കുടുംബം അന്യം നിന്നുപോയപ്പോഴാണ് ഈ കുടുംബത്തിന് അവകാശം ലഭിച്ചത്. കുംഭമാസത്തിലെ മൂന്നാമത്തെ ചൊവ്വാഴ്ച നടക്കുന്ന ഉത്രാളിക്കാവ് പൂരമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പൂരങ്ങളിലൊന്നാണ് ഉത്രാളിക്കാവ് പൂരം. നവരാത്രിയും അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. === വടക്കുംകൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, വൈക്കം, കോട്ടയം === കോട്ടയം ജില്ലയിലെ വൈക്കത്തിന് സമീപം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം ആണിത്. സരസ്വതി ഭാവത്തിൽ ഭഗവതി ഇവിടെ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. === എഴുകോൺ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, കൊല്ലം === കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കൊട്ടാരക്കരയ്ക്ക് സമീപം എഴുകോണിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു മൂകാംബിക ക്ഷേത്രമാണ് ഇത്. ഇവിടെ നവരാത്രി ആഘോഷം അതി പ്രധാനമാണ്. കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിലെ അതേ രീതിയിൽ ആണ് ആരാധന. === ഞാങാട്ടിരി ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, പട്ടാമ്പി, പാലക്കാട്‌. (വള്ളുവനാടൻ മൂകാംബിക) === പാലക്കാട്‌ ജില്ലയിലെ പട്ടാമ്പിക്കടുത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഞാങാട്ടിരി ഭഗവതി ക്ഷേത്രം മൂകാംബിക സാന്നിധ്യത്താൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. അതിനാൽ ക്ഷേത്രം വള്ളുവനാടൻ മൂകാംബിക എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ നവരാത്രി, വിദ്യാരംഭം എന്നിവ പ്രധാനമാണ്. === പാറശ്ശേരി ശ്രീ മൂകാംബിക ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, പാലക്കാട്‌ === പാലക്കാട്‌ ജില്ലയിലെ പെരിങ്ങോട് (കോങ്ങാട് വെസ്റ്റ്) എന്ന സ്ഥലത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രമാണ് പാറശ്ശേരി ശ്രീ മൂകാംബിക ഭഗവതി ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ നവരാത്രി, വിദ്യാരംഭം എന്നിവ പ്രധാനമാണ്. === കൊട്ടാരം ശ്രീ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, കോലഴി, തൃശൂർ === തൃശൂർ നഗരത്തിന് സമീപം കോലഴി എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് കൊട്ടാരം ശ്രീ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം. നവരാത്രി ഇവിടെ പ്രധാനമാണ്. === പിഷാരിക്കൽ ശ്രീ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, പരപ്പനങ്ങാടി, മലപ്പുറം === മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ പരപ്പനങ്ങാടി എന്ന സ്ഥലത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട മൂകാംബിക ക്ഷേത്രമാണ് പിഷാരിക്കൽ ശ്രീ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം. കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതു പോലെ നവരാത്രി, വിദ്യാരംഭം എന്നിവ പ്രധാനം. മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട വിദ്യാരംഭ കേന്ദ്രം കൂടിയാണ് ഇത്. == അവലംബം == <references /> <!--== കുറിപ്പുകൾ == <div class="references-small" style="-moz-column-count:2; column-count:2;"> </div>-->== പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == *[http://karnatakatourism.org/heritage_devine_mookambika.htm കർണ്ണാടകടൂറിസം.ഓർഗ് വെബ്സൈറ്റിൽ മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിനെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091219133325/http://www.karnatakatourism.org/heritage_devine_mookambika.htm |date=2009-12-19 }} *[http://www.p4panorama.com/panos/Mookambika/index.html മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ഒരു സാങ്കല്പികയാത്ര] {{commons category|Kollur Mookambika Temple}} [[വർഗ്ഗം:കർണാടകയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ]] c7gx9smab8ll7xv7d88onx2iaqfhsni 4614268 4614267 2026-04-19T17:02:17Z ~2026-22895-50 216466 /* പുരാണം, ഐതിഹ്യം */ 4614268 wikitext text/x-wiki {{PU|Mookambika Temple, Kollur}} {{Infobox Hindu temple | name = കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം | native_name = ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬಿಕಾ ದೇವಸ್ಥಾನ | image = Kollur Mookambika Temple 20080123.JPG | image_upright = 1.5 | alt = | caption = കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിനുള്ളിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം | map_type = Karnataka | map_caption = Location in Karnataka | coordinates = {{coord|13.8638|74.8145|type:landmark_region:IN|display=inline,title}} | other_names = | proper_name = | country = {{flag|ഇന്ത്യ}} | state = [[കർണാടക]] | district = [[ഉഡുപ്പി ജില്ല|ഉഡുപ്പി]] | region = [[തുളുനാട്]] | locale = [[കൊല്ലൂർ]] | elevation_m = | deity = ശ്രീ [[മൂകാംബിക]] ([[മഹാകാളി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[മഹാസരസ്വതി]] ഐക്യരൂപിണി) | festivals = [[രഥോത്സവം]], [[നവരാത്രി]], [[വിജയദശമി]] | architecture = | temple_quantity = | monument_quantity= | inscriptions = | year_completed = ~800 എ.ഡി | creator = ഹാലുഗല്ലു വീര സംഗയ്യ മഹാരാജാവ് | website = }} [[File:The_chariot.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_chariot.jpg|ലഘുചിത്രം|ശ്രീ മൂകാംബിക ദേവിയുടെ സ്വർണ്ണ രഥം.]] [[File:Lamp_in_front_of_the_temple.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Lamp_in_front_of_the_temple.jpg|ലഘുചിത്രം|ദീപസ്തംഭവും കൊടിമരവും (ധ്വജസ്തംഭം).]] [[File:View_of_the_entrance.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:View_of_the_entrance.jpg|ലഘുചിത്രം|പ്രവേശന കവാടത്തിൻ്റെ കാഴ്ച]] [[കർണാടക]] സംസ്ഥാനത്ത് [[ഉഡുപ്പി ജില്ല]]യിലെ [[ബൈന്ദൂർ താലൂക്ക്|ബൈന്ദൂർ താലൂക്കിൽ]] [[കൊല്ലൂർ|കൊല്ലൂരിൽ]], [[സൗപർണിക|സൗപർണ്ണികാ നദിയുടെ]] തെക്കേ തീരത്ത്‌ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം''' ([[കന്നഡ]]:ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬಿಕಾದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ) [[മൂകാംബിക]] എന്ന ഭഗവതിക്ക് സമർപ്പിച്ചിരിയ്ക്കുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രത്തിൽ എല്ലാ ജാതി മതസ്ഥർക്കും ദർശനം അനുവദനീയമാണ്. [[കുടജാദ്രി]] മലകളുടെ താഴ്‌വാരത്തുള്ള ഈ ക്ഷേത്രം കോലാപുരാ ആദിലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രം എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു. ലോകം എമ്പാടുമുള്ള ദേവീ ഭക്തരുടെയും ശാക്തേയ ഉപാസകരുടെയും ഒരു പുണ്യകേന്ദ്രം കൂടിയാണിത്. ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ജഗദീശ്വരിയായ സാക്ഷാൽ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തി]] "[[കാളി|മഹാകാളി]], [[ലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മി]], [[സരസ്വതി|മഹാസരസ്വതി]]" എന്നി മൂന്ന് ഭാവങ്ങളുടെ ഐക്യരൂപിണിയായി [[മൂകാംബിക]] എന്ന പേരിൽ ഇവിടെ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയുടെ മൂന്ന് ഭാവങ്ങൾക്കും ഇവിടെ തുല്യ പ്രാധാന്യമാണ് എന്നാൽ, മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയില്ല. എല്ലാ പൂജകളും ഈ മൂന്നു സങ്കല്പങ്ങളെയും സമന്വയിച്ചുള്ളതാണ്. ശ്രീചക്രപീഠത്തിൽ ഭഗവതിയോടൊപ്പം [[ത്രിമൂർത്തികൾ|ത്രിമൂർത്തിസാന്നിധ്യം]] ഉൾക്കൊള്ളുന്ന [[ശിവലിംഗം]] കൂടിയുള്ളതിനാൽ ശിവശക്തി-ത്രിമൂർത്തി ഐക്യരൂപത്തിലാണ് ഇവിടുത്തെ പ്രതിഷ്ഠ. ഗ്രഹണ സമയത്ത് നട അടയ്ക്കാത്ത ക്ഷേത്രം എന്ന പ്രത്യേകതയും ഇവിടെയുണ്ട്.<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/karnataka/kollur-mookambika-temple/ps47149893.cms|title=Kollur Mookambika Temple|publisher=timesofindia.indiatimes.com|newspaper=The Times of India|access-date=6 January 2023|last1=Hande|first1=Shrinidhi}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.devotionalstore.com/blogs/devotional-blog/things-to-keep-in-mind-while-travelling-to-mookambika-temple|title=Things To Keep In Mind While Travelling to Mookambika Temple|access-date=6 January 2023|website=devotionalstore.com|publisher=Devotional Store|archive-url=https://web.archive.org/web/20220704003703/https://www.devotionalstore.com/blogs/devotional-blog/things-to-keep-in-mind-while-travelling-to-mookambika-temple|archive-date=4 July 2022|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://gotirupati.com/kollur-mookambika-temple/|title=Kollur Mookambika Temple|access-date=6 January 2023|date=6 March 2016|website=gotirupati.com|publisher=Gotirupati}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kollur.com/|title=Welcome To Kollur Sri Mookambika Devi Site|access-date=7 April 2007|website=kollur.com/|publisher=kollur.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629041707/http://www.kollur.com/|archive-date=29 June 2011|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.karnatakaholidays.com/kollur-mookambika-temple.php|title=Kollur Mookambika Temple|access-date=6 January 2023|website=karnatakaholidays.com|publisher=Karnataka Holidays|archive-url=https://web.archive.org/web/20191101222127/http://www.karnatakaholidays.com/kollur-mookambika-temple.php|archive-date=1 November 2019|url-status=dead}}</ref> ആദിപരാശക്തിയുടെ വാസസ്ഥാനമായി കരുതപ്പെടുന്ന [[ശ്രീചക്രം|ശ്രീചക്രപ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക്]] ഇവിടെ അതീവപ്രാധാന്യമുണ്ട്. വടക്ക് [[ഗോകർണ്ണം|ഗോകർണം]] മുതൽ തെക്ക് [[കന്യാകുമാരി]] വരെ വ്യാപിച്ചു കിടന്നിരുന്ന [[കേരളം|പുരാതന കേരളത്തിന്റെ]] രക്ഷയ്ക്കായി പരശുരാമൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ച നാല് അംബികമാരിൽ പ്രധാനിയാണ് മൂകാംബിക എന്ന്‌ സങ്കല്പമുണ്ട്. അതിനാൽ മലയാളികൾ ധാരാളമായി ദർശനം നടത്തുന്ന ക്ഷേത്രമാണിത്. നിലവിൽ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് കർണാടകയിലാണെങ്കിലും ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്ന ഭക്തരിൽ നല്ലൊരു ശതമാനവും [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] നിന്നാണ്. മലയാളികൾക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട ഈ മഹാക്ഷേത്രത്തിന് നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ പഴക്കമുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=54520 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-09-29 |archive-date=2009-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090916055212/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=54520 |url-status=dead }}</ref> ഭഗവതീസാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാലയങ്ങളിലും]], ശിവസാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് [[നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങളിലും]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണിത്. [[മീനം|മീനമാസത്തിലെ]] കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മഹാരഥോത്സവവും, [[ആശ്വിനം|ആശ്വിനമാസത്തിലെ]] ഒമ്പത് നാൾ നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന "[[നവരാത്രി]] ഉത്സവവും "[[വിദ്യാരംഭം|വിദ്യാരംഭവും]]" ഇവിടെ അതിപ്രധാനമാണ്. മറ്റൊന്ന് മൂകാംബിക ജന്മാഷ്ടമി ആണ്. കൂടാതെ [[യുഗാദി]], [[മഹാശിവരാത്രി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളും വിശേഷങ്ങളാണ്. കർണാടക സർക്കാരിന് കീഴിലുള്ള ഹിന്ദുമത സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനത്തിന് കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം. == പ്രതിഷ്ഠ == ശിവശക്തി ഐക്യരൂപത്തിലാണ് മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ശങ്കരാചാര്യരാണ് ഭഗവതിയെ ഇന്ന്‌ കാണുന്ന രീതിയിൽ ശ്രീചക്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ശ്രീചക്രത്തിൽ സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്ന ജ്യോതിർലിംഗവും അതോടൊപ്പം ശങ്കരാചാര്യർ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന ചതുർബാഹുവായ മൂകാംബികാദേവിയുടെ വിഗ്രഹവുമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠകൾ. സ്വർണ്ണരേഖയാൽ പകുത്തിരിക്കുന്ന സ്വയംഭൂ ലിംഗത്തിൻ്റെ വലത്തെ പകുതിയിൽ ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, ശിവൻ എന്നീ ത്രിമൂർത്തികളുടെ സാന്നിദ്ധ്യവും മറുവശത്ത് പരാശക്തിയുടെ മൂന്ന് ഭാവങ്ങളായ മഹാകാളി, മഹാലക്ഷ്മി, മഹാസരസ്വതി എന്നിവരുടെ സാന്നിദ്ധ്യവും കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്വർണ്ണരേഖ തുല്യമായിട്ടല്ല ശിവലിംഗത്തെ പകുത്തിരിയ്ക്കുന്നത്, മറിച്ച് അല്പം വലത്തോട്ട് മാറിയാണ്. തന്മൂലം ത്രിമൂർത്തികളെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന വലതുഭാഗത്തിന് വലുപ്പം കുറവാണ്. ഇതുമൂലമാണ് ഇവിടെ ദേവീസാന്നിദ്ധ്യത്തിന് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം വന്നതും. എങ്കിലും ത്രിമൂർത്തികളെ, അവരിൽത്തന്നെ പ്രധാനമായും ശിവനെ ഒട്ടും പ്രാധാന്യം കുറവില്ലാതെ കണ്ടുവരാറുണ്ട്. ശംഖ്, ചക്രം, വരദം, അഭയം എന്നീ മുദ്രകളോടെ പഞ്ചലോഹ നിർമ്മിതമായ ബിംബത്തിൻ്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. ദേവിയുടെ മാറിലെ മരതക രത്നം അമൂല്യമാണ്. സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത സിംഹമുഖം, വെള്ളിയിൽ തീർത്ത വാൾ ഇവയാണ് പ്രധാന അലങ്കാരങ്ങൾ. ശ്രീചക്രത്തിൽ കുടിയിരിക്കുന്ന ഭഗവതിയ്ക്ക് സിംഹാസനസ്ഥയായ മഹാരാജ്ഞിയുടെ ഭാവമാണ്. കോലാപുരേശിയായ മഹാലക്ഷ്മിയായും മൂകാംബിക ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ സരസ്വതീമണ്ഡപത്തിൽ വിദ്യാദേവിയുടെ പ്രത്യേക പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കലോപാസകരുടെ കേന്ദ്രമാണ് ഈ സരസ്വതി മണ്ഡപം എന്ന് പറയാം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തായി മറ്റൊരു ചെറിയ ക്ഷേത്രം കാണാം. ഇവിടെ [[ചാമുണ്ഡി|ചാമുണ്ഡിയാണ്]] പ്രതിഷ്ഠ. [[ചൗഡേശ്വരി]] എന്ന പേരിലാണ് ഈ ദേവി അറിയപ്പെടുന്നത്. ഇങ്ങനെ മൂന്ന് രൂപങ്ങളിൽ ദേവിയ്ക്ക് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഇതെല്ലാം ചേർന്നതാണ് മൂകാംബികാദേവിയുടെ സങ്കല്പം. പ്രധാന ശ്രീകോവിലിലെ സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൽ കുകൊള്ളുന്ന മഹാദേവനെ, ഉപദേവതാ സ്ഥാനത്ത് 4 വ്യത്യസ്തമായ ഭാവങ്ങളിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നു - പ്രാണലിംഗേശ്വൻ, പാർത്ഥേശ്വരൻ ([[കിരാതമൂർത്തി]]), നഞ്ചുണ്ടേശ്വരൻ, ചന്ദ്രമൗലീശ്വരൻ എന്നീ പേരുകളിൽ. [[ഗണപതി]] (സ്തംഭ ഗണപതി, അഷ്ടദശഭുജ ഗണപതി , പഞ്ചമുഖ ഗണപതി ഉൾപ്പെടെ മൂന്ന് രൂപങ്ങൾ), മഹാവിഷ്ണു, [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]], [[വീരഭദ്രൻ]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]] എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ദേവിയുടെ സേനാനായകനായ വീരഭദ്രനെ തൊഴുത ശേഷമാണ് ദേവീദർശനം നടത്തേണ്ടത് എന്നതാണ് ചിട്ട. കൂടാതെ, മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്ത് തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തായി വലമ്പിരി (ബലമുറി) ഗണപതിയുടെ ഒരു ക്ഷേത്രവുമുണ്ട്. വടക്കോട്ട് ദർശനം നൽകുന്ന ഈ ഗണപതി ഭഗവാനെ തൊഴുതശേഷമേ മതിൽക്കകത്ത് ദർശനം നടത്താവു. വലമ്പിരി ഗണപതിയ്ക്ക് നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നത് അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. == പുരാണം, ഐതിഹ്യം == [[പ്രമാണം:Sree Mookambika Temple.JPG|thumb|300px|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രകവാടം]] ശ്രീലകത്ത്‌ ശംഖ -ചക്ര -വരദാഭയ ഹസ്‌തയായി മൂകാംബികാദേവി പത്മാസനത്തിൽ വിരാജിക്കുന്നു. കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പുരാണം ഇപ്രകാരമാണ്. ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന ഭാഗം പണ്ട് കൊടും വനമായിരുന്നുവത്രെ. അവിടെയായിരുന്നു കോലമഹർഷി തപസ്സ് ചെയ്തിരുന്നത്. അപ്പോൾ അവിടെ കംഹൻ എന്ന അസുരൻ വരികയും മഹർഷിയെയും മറ്റ് മനുഷ്യരെയും ഉപദ്രവിക്കുകയും ചെയ്തു. ശക്തിയും അമരത്വവും നേടാനായി കംഹാസുരൻ ബ്രഹ്മാവിനെ തപസ്സ് ചെയ്തു. പരിഭ്രാന്തരായ ദേവന്മാർ പരാശക്തിയെ അഭയം പ്രാപിച്ചു. തപസ്സിൽ പ്രീതനായി ബ്രഹ്മാവ് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടപ്പോൾ, കംഹാസുരന്റെ നാവിൽ കുടിയേറിയ ഭഗവതി അയാളെ മൂകനാക്കി മാറ്റി. മൂകനായ കംഹൻ വരമൊന്നും ചോദിക്കാതെ വന്നപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് മടങ്ങി. ഇങ്ങനെ കംഹനെ മൂകനാക്കിയതിനാലാണ് ദേവിക്ക് മൂകാംബിക എന്ന പേരു വന്നത്. കംഹൻ അതിനുശേഷം മൂകാസുരൻ എന്ന് അറിയപ്പെട്ടു. തപോലക്ഷ്യത്തിനു വിഘ്‌നം നേരിട്ടതോടെ കോപിഷ്ടനായ മൂകാസുരൻ ദേവലോകം ആക്രമിച്ചു. പിന്നീട് ഭഗവതി, എല്ലാ ശക്തിയും ആർജിച്ച് മൂകാസുരനിഗ്രഹം നടത്തുകയായിരുന്നു. ഈ സമയം ത്രിമൂർത്തികൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് ജ്യോതിർമയമായ ശ്രീചക്രം ഉണ്ടാക്കി ലോകരക്ഷാർഥം മഹാകാളി, മഹാലക്ഷ്മി, മഹാസരസ്വതി ഐക്യരൂപത്തിൽ ആദിപരാശക്തിയെ കൊല്ലൂരിൽ കുടിയിരുത്തുകയും ചെയ്തു. ഇങ്ങനെ ത്രിമൂർത്തികൾ ചേർന്ന് പ്രതിഷ്ഠിച്ചതാണത്രെ ഇന്നു കാണുന്ന ത്രിമൂർത്തി സമേതയായ മൂകാംബിക പ്രതിഷ്ഠ. പിന്നീട്, ശ്രീശങ്കരാചാര്യർ ഇവിടെയെത്തി തപസ്സു ചെയ്തു ഭഗവതിയെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തി. അദ്ദേഹം കണ്ട അതേ രൂപത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതാണ് ഇന്നു കാണുന്ന നാലു കരങ്ങളോടു കൂടിയ ഭഗവതീപ്രതിഷ്ഠ. അതിനു മുമ്പ് സ്വയംഭൂ ലിംഗം മാത്രമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. പൂജയ്ക്കു വേണ്ടതെല്ലാം ഒരുക്കി വച്ചിട്ടാണ്‌ മേൽശാന്തി രാത്രിയിൽ നട അടയ്ക്കുന്നത്‌. തുടർന്ന്‌ ദേവന്മാരുടെ പൂജകൾ നടക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. രാവിലെ നട തുറക്കുമ്പോൾ വിഗ്രഹത്തിൽ ചില പ്രത്യേക ലക്ഷണങ്ങൾ കാണാം. 'അകത്തു കണ്ടത്‌ പുറത്ത്‌ പറയരുത് ' എന്നുള്ളത് കൊണ്ട് പലതും രഹസ്യമായി തന്നെയിരിക്കുന്നു. ശ്രദ്ധിക്കുക! അണിഞ്ഞൊരുങ്ങി ആരും ഇവിടെ വരാൻ പാടില്ല. ദേവിയുടെ സൗന്ദര്യം ആസ്വദിക്കു. അത് ആനന്ദ ലഹരിയായി മാറും. അതു തന്നെയാണ് ശങ്കരാചാര്യവിരചിതമായ സൗന്ദര്യ ലഹരി. ഏത്‌ ഭാവത്തിൽ സങ്കല്പിച്ച് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നുവോ ആ ഭാവത്തിൽ തന്നെ അമ്മ നമ്മെ അനുഗ്രഹിക്കുന്നു. ഗർഭഗൃഹത്തിന് പിറകിലായി ഒരു സ്ഥാനത്ത്‌ ശ്രീശങ്കരന്റെ ചിത്രം കാണാം. അദ്ദേഹം ധ്യാനിച്ചിരുന്ന സ്ഥലം ഒരു മുറിയാക്കി മാറ്റിയിട്ടുണ്ട്‌. ശങ്കരാചാര്യർ നിശ്ചയിച്ച പൂജാക്രമങ്ങളാണ് ഇന്നും ഇവിടെ പിന്തുടർന്നു വരുന്നത്. ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകരായ വീരഭദ്രൻ, ചൗഡേശ്വരി കൂടാതെ ഗണപതി (3 ഭാവങ്ങൾ), ശിവൻ (4 ഭാവങ്ങൾ), വിഷ്ണു, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ഹനുമാൻ എന്നിവരുടെ ഉപക്ഷേത്രങ്ങളും ഇവിടെയുണ്ട്‌. മൂകാംബികാസന്നിധിയിൽ എത്തണമെങ്കിൽ ഭഗവതി വിളിക്കണം എന്നൊരു വിശ്വാസം കേരളത്തിലുണ്ട്. എത്ര സമയമെടുത്ത് മുന്നൊരുക്കങ്ങൾ നടത്തിയാലും മനസ്സിൽ അമ്മയുടെ വിളി എത്തിയില്ലായെങ്കിൽ കൊല്ലൂരിലേക്കുള്ള യാത്ര മുടങ്ങുമത്രെ. [[ജ്യേഷ്ഠം|ജ്യേഷ്ഠ മാസത്തിലെ]] വെളുത്ത പക്ഷത്തിലെ അഷ്ടമിനാളിലാണ് ഭഗവതി ഇവിടെ സ്വയംഭൂവായി അവതരിച്ചതെന്നാണ് വിശ്വാസം. ആ ദിവസം ഇവിടെ ''ജന്മാഷ്ടമി'' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഒരിക്കൽ രോഗബാധിതനായി കിടന്ന ശങ്കരാചാര്യർക്ക് വേണ്ടി ഭഗവതി കഷായവുമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു എന്നാണ് ഐതീഹ്യം. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഇന്നും കഷായ പ്രസാദം നൽകി വരുന്നു. == ക്ഷേത്ര നിർമ്മിതി == === ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും === [[കൊല്ലൂർ]] ഗ്രാമത്തിന്റെ നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കിഴക്കോട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുവശവും നിരവധി മലകൾ ചുറ്റിനിൽക്കുന്നു. പന്ത്രണ്ടടി ഉയരമുള്ള ആനപ്പള്ളമതിൽ ക്ഷേത്രത്തെ ചുറ്റി നിൽക്കുന്നു. കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും ഭാഗങ്ങളിൽ രണ്ട് ഇരുനില ഗോപുരങ്ങൾ കാണാം. പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് അര കിലോമീറ്റർ മാറി മാരികാംബാക്ഷേത്രം ([[മാരിയമ്മൻ]] ക്ഷേത്രം) എന്ന മറ്റൊരു ദേവീക്ഷേത്രവും, അവിടുന്ന് അല്പം മാറി സിദ്ധേശ്വരക്ഷേത്രം എന്ന ചെറിയ ശിവക്ഷേത്രവുമുണ്ട്. തെക്കേ നടയിൽ ക്ഷേത്രം തന്ത്രിമാരുടെ വീട് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന് തൊട്ടുമുന്നിലൂടെ ''അഗ്നിതീർത്ഥം'' എന്ന പേരിൽ ഒരു കൊച്ചു അരുവി ഒഴുകിപ്പോകുന്നുണ്ട്. ഇതിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തുകൂടെ പോയാൽ മറുകരയിലെത്താം. [[കുടജാദ്രി]]യിൽ നിന്ന് വരുന്ന ഈ അരുവിയും മറ്റ് 63 അരുവികളും ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തുവച്ച് സംഗമിച്ചാണ് [[സൗപർണിക|സൗപർണ്ണികയാകുന്നത്]]. കിഴക്കേ നടയിൽ ക്ഷേത്രം വക ചെരുപ്പ് കൗണ്ടറുണ്ട്. ഇതിനടുത്താണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ആനകളെ പാർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. കിഴക്കേ നടയിലൂടെ അകത്ത് കടന്നാൽ ആദ്യം കാണുന്നത് സ്വർണ്ണക്കൊടിമരവും അതിന് തൊട്ടുമുന്നിലുള്ള ഏതാണ്ടത്രയുംതന്നെ വലിപ്പമുള്ള ദീപസ്തംഭവുമാണ്. തനി കന്നഡ ശൈലിയിലാണ് ഇവിടെ കൊടിമരം പണിതിട്ടുള്ളത്. ഇതിന്റെ മുകളിലെ ഭാഗം സ്തൂപാകൃതിയിലും താഴെയുള്ള ഭാഗം ചതുരാകൃതിയിലുമാണ്. ഏറ്റവും മുകളിൽ ദേവിയുടെ വാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തിന്റെ]] രൂപം കാണാം; താഴേയ്ക്ക് വരുമ്പോൾ വിവിധ ദേവീദേവന്മാരുടെ രൂപങ്ങളും. ദീപസ്തംഭത്തിൽ ഒരു ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. 'സ്തംഭഗണപതി' എന്നാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പേര്. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ചടങ്ങുകളെല്ലാം ഈ ഗണപതിയെ വണങ്ങിയേ തുടങ്ങാറുള്ളൂ. മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിയ്ക്ക് വലിയ പ്രാധാന്യം നൽകിവരുന്നുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ പലയിടങ്ങളിൽ ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. നാലമ്പലത്തിനകത്ത് ദശഭുജഗണപതി, പുറത്ത് സ്തംഭഗണപതി, പഞ്ചമുഖഗണപതി, മതിൽക്കെട്ടിനും പുറത്ത് വലമ്പിരി ഗണപതി - ഇങ്ങനെ പലയിടങ്ങളിലായി പല രൂപങ്ങളിൽ ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ദേവി ആറാട്ടിനെത്തുന്ന സൗപർണ്ണികാ നദിയുടെ തീരത്തും ഒരു ഗണപതിക്ഷേത്രം കാണാം. ഇതെല്ലാം ഗണപതിയ്ക്ക് ഇവിടെ നൽകിവരുന്ന പ്രാധാന്യത്തിന്റെ തെളിവാണ്. തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ ശ്രീകോവിൽ കാണാം. ചതുർബാഹുവായ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം ശിലാനിർമ്മിതമാണ്. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[മഴു|മഴുവും]] പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[വജ്രായുധം|വജ്രായുധവും]] ധരിച്ച ഭഗവാന്റെ മുന്നിലെ ഇടതുകൈ അഭയമുദ്രയാക്കി താഴേയ്ക്കും മുന്നിലെ വലതുകൈ വരദമുദ്രയാക്കി നേരെയും പിടിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. വലതുചുമലിൽ [[വേൽ]] കാണാം. മുകളിലായി ചെറിയൊരു നാഗരൂപവും കാണാം. ഇത് നാഗഭാവത്തെ സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവിനെ ബന്ധനസ്ഥനാക്കിയ ശാപത്തിൽ നിന്ന് മുക്തിനേടാൻ സുബ്രഹ്മണ്യൻ നാഗരൂപം സ്വീകരിച്ച് തപസ്സിനുപോയ പുരാണകഥയെ അനുസ്മരിപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ രൂപം. എല്ലാമാസത്തിലും വരുന്ന വെളുത്ത [[ഷഷ്ഠി]] ഇവിടെ അതിവിശേഷമാണ്. അവയിൽ, [[തുലാം|തുലാമാസത്തിൽ]] വരുന്ന [[സ്കന്ദഷഷ്ഠി|സ്കന്ദഷഷ്ഠിയും]] [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിൽ]] വരുന്ന [[ചമ്പാഷഷ്ഠി]]യും കൂടുതൽ പ്രാധാന്യത്തോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയോടൊപ്പം നാഗദൈവങ്ങളും ശ്രീകോവിലിൽ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. സ്വർണ്ണത്തിലും വെള്ളിയിലും തീർത്ത മൂന്ന് നാഗരൂപങ്ങളാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. നാഗദോഷനിവാരണത്തിന് ഇവിടെ നിരവധി പൂജകൾ നടത്താറുണ്ട്. സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്താണ് പ്രസിദ്ധമായ '''സരസ്വതീമണ്ഡപം'''. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളിലൊന്നാണ് ഈ സ്ഥലം. ഇവിടെ സരസ്വതീദേവിയുടെ ചെറിയ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. വെള്ളിയിൽ തീർത്ത, ഏകദേശം രണ്ടടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം സാധാരണ കാണുന്ന സരസ്വതീരൂപത്തിൽ തന്നെയാണ്. ഇതിന് പിന്നിലായി കാണുന്ന അറയിൽ സിംഹത്തിന്റെ പുറത്ത് ഇരിക്കുന്ന ദുർഗ്ഗാ ഭഗവതിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ ഉണ്ട്. എന്നാൽ വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമേ ഈ നട തുറക്കാറുള്ളു എന്നതിനാൽ എപ്പോഴും ദർശനം സാധിക്കില്ല. ഈ സരസ്വതി മണ്ഡപത്തിൽ മിക്കപ്പോഴും കലാപരിപാടികൾ നടക്കുന്നതായി കാണാം. സരസ്വതി ദേവിക്ക് സമീപം തന്നെ ഒരു ഗണപതിവിഗ്രഹവും കാണാം. ഇത് വിദ്യാഗണപതിയായി സങ്കല്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ ദിവസവും പൂജകൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. അത്താഴശീവേലിസമയത്ത് ദേവിയെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്ന് അല്പസമയം ഇരുത്തുന്നത് പ്രധാന ചടങ്ങാണ്. ഈ സമയത്ത് ദേവിയെ തൊഴുന്നത് വിദ്യാഭിവൃദ്ധിയ്ക്ക് ഉത്തമമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. [[അവിൽ]] നിവേദ്യമാണ് ഈ സമയത്തെ പ്രധാന വഴിപാട്. ദിവസവും ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ ഇവിടെ വന്ന് തങ്ങളുടെ നൃത്തസംഗീതമികവുകൾ പ്രകടമാക്കാറുണ്ട്. ഒട്ടുമിക്ക ദിവസവും ഇവിടെ ധാരാളം കലാകാരന്മാരെ കാണാം. ഗാനഗന്ധർവ്വൻ ഡോ. [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്]] എല്ലാ വർഷവും തന്റെ ജന്മദിനമായ ജനുവരി 10-ന് ഇവിടെ വന്ന് സംഗീതാർച്ചന നടത്താറുണ്ട്. ഇവിടെ അരങ്ങേറ്റം കുറിയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ആയിരക്കണക്കിന് കുട്ടികൾ [[വിദ്യാരംഭം]] ചെയ്യുന്നതും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതകളിലൊന്നാണ്. സരസ്വതീമണ്ഡപത്തിന്റെ തൊട്ടടുത്ത് തിടപ്പള്ളിയും ഹോമപ്പുരയും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി അടുത്തടുത്ത് അഞ്ച് ശ്രീകോവിലുകൾ കാണാം. ഇവയിൽ ആദ്യത്തെ ശ്രീകോവിലിൽ പഞ്ചമുഖഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയും മറ്റ് നാലിടത്തും ശിവപ്രതിഷ്ഠകളുമാണ്. ശിവപ്രതിഷ്ഠകൾ കുടികൊള്ളുന്ന ശ്രീകോവിലുകളിലെ പ്രതിഷ്ഠകൾ യഥാക്രമം (തെക്കുനിന്ന് വടക്കോട്ട്) പ്രാണലിംഗേശ്വരൻ, പാർത്ഥേശ്വരൻ, നഞ്ചുണ്ടേശ്വരൻ, ചന്ദ്രമൗലീശ്വരൻ എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു. വ്യത്യസ്ത വലുപ്പങ്ങളിലുള്ള ശിവലിംഗങ്ങളാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. നഞ്ചുണ്ടേശ്വരന്റെ ശ്രീകോവിലിൽ മാത്രമാണ് [[നന്ദി]]പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്. അതിനാൽ ഈ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് സവിശേഷപ്രാധാന്യമുണ്ട്. പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിന് പുറത്ത് വടക്കുഭാഗത്തായി ഒരു ചെറിയ ക്ഷേത്രം കാണാം. ഇവിടെ ഉഗ്രരൂപിണിയായ [[ചാമുണ്ഡി|ചാമുണ്ഡിയാണ്]] (കാളി) പ്രതിഷ്ഠ. ദേവീസങ്കല്പത്തിൽ മൂന്ന് വിഗ്രഹങ്ങളാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. വടക്കുപടിഞ്ഞാറേ മൂലയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി രണ്ട് ശ്രീകോവിലുകൾ കാണാം. ഇവയിൽ ഒന്നിൽ ഹനുമാനും മറ്റേതിൽ മഹാവിഷ്ണുവുമാണ് പ്രതിഷ്ഠകൾ. [[ലങ്ക]]യിലേയ്ക്ക് ചാടാൻ ഒരുങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഭാവത്തിലുള്ള വീരഹനുമാന്റെ പ്രതിഷ്ഠയാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഏകദേശം നാലടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം പൂർണ്ണമായും കുങ്കുമത്തിൽ പൊതിഞ്ഞിരിയ്ക്കുന്നു. ലക്ഷ്മീദേവിയ്ക്കും ഭൂമീദേവിയ്ക്കുമൊപ്പം നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് ഇവിടെ മഹാവിഷ്ണുവിഗ്രഹം. നാലുകൈകളിലായി ശംഖ്, ചക്രം, ഗദ, താമര എന്നിവ കാണാം. രണ്ട് പ്രതിഷ്ഠകൾക്കും താരതമ്യേന പഴക്കം കുറവാണ്. വടക്കുഭാഗത്ത് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും വഴിപാട് കൗണ്ടറുകളുമാണ്. ഇവിടെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ രഥങ്ങൾ ഉത്സവക്കാലമൊഴിച്ചുള്ള സമയങ്ങളിൽ സൂക്ഷിച്ചുവയ്ക്കുക. വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ദക്ഷാന്തകനായ വീരഭദ്രൻ കുടികൊള്ളുന്നു. ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായാണ് ഇവിടെ വീരഭദ്രന്റെ സങ്കല്പം. ആദ്യം വീരഭദ്രനെ തൊഴണം എന്നാണ് ആചാരം. വീരഭദ്രന്റെ ശ്രീകോവിലിന് സമീപം ഒരു തുളസിത്തറയും അതിന് ചുവട്ടിലുള്ള ഒരു പ്രത്യേക ദ്വാരത്തിൽ [[ഓടക്കുഴൽ|ഓടക്കുഴലൂതുന്ന]] ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ ഒരു വിഗ്രഹവുമുണ്ട്. ഈ പ്രതിഷ്ഠ പിൽക്കാലത്ത് വന്നതാണ്. വിഗ്രഹം കാണണമെങ്കിൽ താഴേയ്ക്ക് നോക്കേണ്ടതുണ്ട്. അതിനാൽ പലരും ഇത് കാണാതെ പോകുന്ന പതിവുണ്ട്. === വലംപിരി (ബലമുറി) ഗണപതി ക്ഷേത്രം === ക്ഷേത്രമതിൽക്കെട്ടിനുപുറത്ത് തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് വടക്കോട്ട് ദർശനമായി വലംപിരി ഗണപതിഭഗവാന്റെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. വലത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടിനിൽക്കുന്ന ഗണപതിയാണ് വലംപിരി ഗണപതി എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. കന്നഡഭാഷയിൽ ബലമുറി ഗണപതി എന്നാണ് പ്രതിഷ്ഠയുടെ പേര്. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള പ്രതിഷ്ഠയാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഈ ഗണപതിയെ തൊഴുതുവേണം ദേവിയെ ദർശിയ്ക്കാൻ എന്നാണ് ചിട്ട. തീരാത്ത തടസ്സങ്ങൾ മാറാൻ ഇവിടെ ദർശിച്ചാൽ മതി എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇവിടെ നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നത് അതിവിശേഷമാണ്. [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ഇവിടെ പ്രത്യേകം പൂജകൾ നടത്തപ്പെടുന്നു. === ശ്രീകോവിൽ === കന്നഡശൈലിയിൽ കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്തതാണ് ഇവിടെയുള്ള ചതുരശ്രീകോവിൽ. കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ ശ്രീകോവിലുകളെ അപേക്ഷിച്ച് കാഴ്ചയിൽ വളരെ ചെറുതും അനാകർഷകവുമാണ് ഈ ശ്രീകോവിൽ. [[ചുവർച്ചിത്രങ്ങൾ|ചുവർച്ചിത്രങ്ങളോ]] ദാരുശില്പങ്ങളോ ഒന്നും തന്നെ ഇതിനെ അലങ്കരിയ്ക്കുന്നില്ല. എങ്കിലും സ്വതേ ഒരു ആകർഷണമുണ്ട്. മുകളിലേയ്ക്ക് കന്നഡശൈലിയിൽ കെട്ടിപ്പൊക്കിയ ശ്രീകോവിലിന്റെ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയാണ്. ശ്രീകോവിലിനകത്ത് ഒരു മുറിയേയുള്ളൂ. അതാണ് വിഗ്രഹവും സ്വയംഭൂലിംഗവും പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. നാലടി ഉയരം വരുന്ന ഇരിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ള [[പഞ്ചലോഹം|പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹത്തിൽ]] കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീമൂകാംബികാദേവി കുടികൊള്ളുന്നു. ചതുർബാഹുവായ ദേവിയുടെ തൃക്കൈകളിൽ ശംഖചക്രവരദാഭയമുദ്രകൾ കാണാം. പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹത്തിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. വിഗ്രഹത്തിന്റെ തൊട്ടുമുന്നിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മൂലപ്രതിഷ്ഠയായ സ്വയംഭൂലിംഗം കാണപ്പെടുന്നത്. സുവർണ്ണരേഖയോടുകൂടിയ ഈ ലിംഗത്തിന് ഏകദേശം ഒരടി ഉയരം കാണും. സുവർണ്ണരേഖ ഇതിനെ രണ്ടായി പകുത്തിട്ടുണ്ട്. ഇവയിൽ വലത്തെ പകുതി ത്രിമൂർത്തികളെയും ഇടത്തെ പകുതി അവരുടെ ശക്തികളെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനത്തിനു മാത്രമേ ഈ രൂപത്തിൽ ദർശനമുണ്ടാകൂ. പ്രധാനവിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം നടത്താറില്ല. എല്ലാം സ്വയംഭൂലിംഗത്തിലാണ് നടത്തുന്നത്. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആകർഷിച്ചുകൊണ്ട് ജഗദംബികയായ ശ്രീമൂകാംബികാദേവി മഹാകാളി-മഹാലക്ഷ്മി-മഹാസരസ്വതി-ശിവശക്തി ഐക്യരൂപമായി കൊല്ലൂരിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. === നാലമ്പലം === ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി [[നാലമ്പലം]] പണിതിട്ടുണ്ട്. കന്നഡശൈലിയിൽ തന്നെയാണ് നാലമ്പലവും പണിതിരിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളീയശൈലിയിലാണ് ഇതിന്റെ മേൽക്കൂര കാണപ്പെടുന്നത്. മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞാണ് ഇരിയ്ക്കുന്നത്. നാലുവശത്തും വരിനിൽക്കാനുള്ള സൗകര്യമുണ്ട്. ഇതിൽ എന്നും ഭക്തജനങ്ങളുടെ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് വടക്കോട്ട് ദർശനമായി ദശഭുജഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. പത്തുകൈകളോടുകൂടിയ ഗണപതിയാണ് ദശഭുജഗണപതി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. അത്യുഗ്രമൂർത്തിയാണ് ദശഭുജഗണപതി. തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്താണ് ശങ്കരപീഠം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ശങ്കരാചാര്യർ ദേവിയെ സ്തുതിച്ച് [[സൗന്ദര്യലഹരി]] എന്ന പ്രസിദ്ധമായ സ്തോത്രം എഴുതിയത് ഇവിടെ വച്ചാണെന്ന വിശ്വാസത്തെത്തുടർന്നാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഇവിടെ ശങ്കരാചാര്യരുടെ ഒരു പ്രതിമ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. തെക്കുഭാഗത്തുതന്നെയാണ് ചില വിശേഷാൽ പൂജകൾ നടത്തുന്നതും. നാലമ്പലത്തിന്റെ വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കിണറുണ്ട്. ഈ കിണറ്റിലാണ് പണ്ട് ത്രിമധുരം നിക്ഷേപിച്ചിരുന്നത്. പിന്നീട് ഇത് നിരോധിച്ചു. ശ്രീകോവിലിന് ചുറ്റുമായി അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. കേരളീയമായ തന്ത്രപദ്ധതികളുമായി വളരെയധികം സാദൃശ്യമുള്ള സങ്കല്പങ്ങളാണ് ഇവിടെയും ബലിക്കല്ലുകൾക്ക്. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവിടങ്ങളിലും ബലിതൂകുന്നു. ബലിക്കല്ലുകൾ ദേവിയുടെ വികാരഭേദങ്ങളാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. തന്മൂലം അവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ട് തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. == നിത്യപൂജകൾ == നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം. അഞ്ചു മണിക്ക് നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. അതിനുശേഷം സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൽ അഭിഷേകം. പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകങ്ങൾ നടത്താറില്ല. അഞ്ചരയോടെ ഒരു നാളികേരം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ഗണപതിഹോമം തുടങ്ങുന്നു. രാവിലെ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജ. ''ദന്തധാവനപൂജ'' എന്നാണ് ഇവിടെ ഉഷഃപൂജ അറിയപ്പെടുന്നത്. ദേവി പല്ലുതേയ്ക്കുന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്ന പൂജയായതുകൊണ്ടാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഏഴേകാലിന് ദന്തധാവന മംഗളാരതിയും ഏഴരയ്ക്ക് പഞ്ചാമൃതാഭിഷേകവും നടത്തുന്നു. ഏഴേമുക്കാലിന് ദേവിയ്ക്ക് നിവേദ്യമാണ്. തുടർന്ന് എട്ടുമണിയോടെ എതിരേറ്റുപൂജയും അതിനുശേഷം ഉഷഃശീവേലിയും നടത്തപ്പെടുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ ആനകളുണ്ടെങ്കിലും ശീവേലി നടത്തുന്നത് ആനപ്പുറത്തേറിയല്ല. ആദ്യ പ്രദക്ഷിണത്തിൽ തലയിലേറ്റിയും പിന്നീടുള്ള മൂന്ന് പ്രദക്ഷിണങ്ങളിൽ പല്ലക്കിൽ കിടത്തിയും അവസാനം തേരിലേറ്റിയുമാണ് ശീവേലി നടത്തുക. അകമ്പടിയായി പ്രത്യേക രീതിയിൽ നിർമ്മിച്ച [[ചെണ്ട|ചെണ്ടയും]] [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവുമുണ്ടാകും]]. കേരളത്തിലും തമിഴ്നാട്ടിലും ഉപയോഗിച്ചുവരുന്ന നാദസ്വരത്തേക്കാൾ ചെറുതാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. തന്മൂലം ഇതിന് ശബ്ദവും കൂടുതലായിരിയ്ക്കും. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപ്പൂജയും പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് ഉച്ചശീവേലിയും നടത്തി ഉച്ചയ്ക്ക് ഒന്നരയോടെ നടയടയ്ക്കുന്നു. ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നട വീണ്ടും തുറക്കുന്നു. മൂന്ന് മുതൽ വൈകുന്നേരം ആറുവരെ ഭക്തർക്ക് ദർശനത്തിന് വേണ്ടി മാത്രമുള്ള സമയമാണ്. തിരക്ക് കുറച്ചു ദർശനം നടത്താൻ വേണ്ടിയാണ് ഇത്തരമൊരു സംവിധാനം. അതിനാൽ സൗകര്യപ്രദമായി ദർശനം നടത്തണം എന്നുള്ളവർക്ക് ഈ സമയം പ്രയോജനപ്പെടുത്താം. സന്ധ്യയ്ക്ക് സൂര്യാസ്തമായത്തോടനുബന്ധിച്ച് മഹാദീപാരാധന. ''പ്രദോഷപൂജ'' എന്നാണ് ഇവിടെ ദീപാരാധന അറിയപ്പെടുന്നത്. ഈ പൂജയോടനുബന്ധിച്ച് പഞ്ചാമൃതാഭിഷേകവും പതിവാണ്. തുടർന്ന് രാത്രി ഏഴുമണിയ്ക്ക് നിവേദ്യവും ഏഴേകാലിന് അത്താഴപ്പൂജയും നടത്തുന്നു. അത്താഴപ്പൂജയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മംഗളാരതിയ്ക്ക് ''സലാം മംഗളാരതി'' എന്നാണ് പേര്. ഒരിയ്ക്കൽ ഈ മംഗളാരതിയുടെ സമയത്ത് ക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുകൂടെ കടന്നുപോയ [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] ഈ കാഴ്ച കണ്ട് സ്തബ്ധനാകുകയും ഇസ്ലാമിക രീതിയിൽ സലാം പറയുകയും ചെയ്തു എന്ന കഥയെ ആസ്പദമാക്കിയാണ് ഈ പേര് പറയപ്പെടുന്നത്. അത്താഴപ്പൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ഉപദേവതകൾക്കുള്ള പൂജകളാണ്. തുടർന്ന് എട്ടുമണിയോടെ ഇവർക്കുള്ള നിവേദ്യവും ദീപാരാധനയും. എട്ടേകാലിന് അത്താഴശീവേലി തുടങ്ങുന്നു. ഈയവസരത്തിൽ ദേവീവിഗ്രഹം സരസ്വതീമണ്ഡപത്തിൽ എഴുന്നള്ളിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന ചടങ്ങുമുണ്ട്. അതിപ്രധാനമാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ഈ സമയത്ത് അവിലും നാളികേരവുമാണ് നിവേദ്യങ്ങളായി ഭഗവതിയ്ക്ക് സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. വിദ്യാഭിവൃദ്ധി ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർക്ക് ഈ ദർശനം അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിവേദ്യത്തിനുശേഷം വിശേഷാൽ പൂജയും മംഗളാരതിയും നടത്തുന്നു. ഈ സമയത്ത് എല്ലാ വാദ്യോപകരണങ്ങളും അകമ്പടിയായി വായിയ്ക്കുന്നു. ഇവയ്ക്കൊപ്പം ഭക്തരുടെ നാമജപവുമുണ്ടാകും. ഈ ചടങ്ങ് കഴിഞ്ഞാൽ ദേവിയെ ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് ഒമ്പതുമണിയോടെ ദേവിയുടെ പ്രധാന നിവേദ്യമായ കഷായതീർത്ഥം നേദിയ്ക്കുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ചും ഒരു പൂജയുണ്ട്. അത് പൂർത്തിയാകുന്നതോടെ ക്ഷേത്രനട വീണ്ടും അടയ്ക്കുന്നു. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: [[കൊടിയേറ്റുത്സവം]], [[നവരാത്രി]], മൂകാംബികാ ജന്മാഷ്ടമി) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും പൂജകൾക്ക് മാറ്റം വരും. ഉത്സവക്കാലത്ത് ഇവിടെ ധാരാളം ക്രിയകളുള്ളതിനാൽ പൂജകൾക്ക് മാറ്റം വരും. മഹാനവമിനാളിൽ രാത്രി എല്ലാ ഭക്തരും തൊഴുതിറങ്ങിയശേഷമേ നടയടയ്ക്കൂ. പുലർച്ചെ അഞ്ചുമണി മുതൽ രാത്രി ഒൻപത് വരെ പൂജയ്ക്ക് വേണ്ടിയുള്ള ചെറിയ ഇടവേളകൾ ഒഴിച്ചാൽ ഭക്തർക്ക് എല്ലാ സമയത്തും ദർശനം സാധ്യമാണ്. ഉച്ചയ്ക്ക് ഏകദേശം ഒരു മണിക്കൂർ മാത്രമാണ് നട അടയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇവിടെ ഗ്രഹണം ബാധകമല്ല. ഗ്രഹണസമയത്തും ഇവിടെ പൂജകൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകില്ല. '''[[അഡിഗ]]''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു ബ്രാഹ്മണസമൂഹമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രി, മേൽശാന്തി സ്ഥാനങ്ങൾ അലങ്കരിയ്ക്കുന്നത്. ഇവർ സാധാരണയായി ദേവിയെ മാത്രം പൂജിയ്ക്കുന്നവരാണ്. വിവാഹിതരായവർക്ക് മാത്രമേ അമ്മയെ പൂജിയ്ക്കാനുള്ള അനുവാദമുള്ളൂ. പ്രതിഷ്ഠ ശിവശക്തി ഐക്യഭാവത്തിലുള്ളതായതുകൊണ്ടാണ് ഇങ്ങനെയൊരു നിബന്ധന. '''[[ഭട്ട്]]''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു ബ്രാഹ്മണസമൂഹമാണ് ഇവിടെ കീഴ്ശാന്തിപ്പണി ചെയ്തുവരുന്നത്. == ഉത്സവങ്ങൾ == === കൊടിയേറ്റുത്സവം === [[ഫാൽഗുനം|ഫാൽഗുനമാസത്തിലെ]] (മലയാളം കലണ്ടറിൽ [[മീനം|മീനമാസം]]) [[ഉത്രം]] നാളിൽ കൊടിയേറി ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആണ്ടുവിശേഷം. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് [[മൂലം]] നാളിൽ നടക്കുന്ന രഥോത്സവം വളരെ വിശേഷമാണ്. രഥോത്സവം എട്ടാം നാൾ വരും വിധത്തിലാണ് ഉത്സവം നടത്തപ്പെടുന്നത്. കർണാടക മാതൃകയിൽ നടത്തപ്പെടുന്ന ഉത്സവമാണെങ്കിലും കേരളീയഭക്തരും ധാരാളമായി പങ്കെടുക്കുന്ന വിശേഷമാണ്. ഒമ്പതുദിവസവും വിശേഷാൽ പൂജകളും വഴിപാടുകളും നടത്തപ്പെടുന്നു. ഉച്ചയ്ക്കുള്ള ''ശതരുദ്രാഭിഷേകമാണ്'' പ്രധാന താന്ത്രികവിശേഷം. നൂറുതരം അഭിഷേകദ്രവ്യങ്ങൾ കൊണ്ട് സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൽ നടത്തുന്ന അഭിഷേകത്തിനാണ് ശതരുദ്രാഭിഷേകം എന്ന പേരുവന്നത്. വൈകീട്ട് അഞ്ചരയ്ക്കും രാത്രി പത്തുമണിയ്ക്കും ദേവിയെ പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങുണ്ടാകും. ഓരോ ദിവസവും ഓരോ വാഹനത്തിലിരുത്തിയാണ് എഴുന്നള്ളത്ത്. എട്ടാം ദിവസമായ മൂലം നാളിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മഹാരഥോത്സവം നടത്തപ്പെടുന്നത്. ദേവിയുടെ ജന്മനക്ഷത്രദിവസമാണ് ഫാൽഗുനമാസത്തിലെ മൂലം എന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. '''ബ്രഹ്മരഥം''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഏഴുനിലകളോടുകൂടിയ മഹാരഥം അന്നാണ് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസം പതിവിലും രണ്ടുമണിക്കൂർ നേരത്തേ നടതുറക്കുന്നു. തുടർന്ന് ഗണപതിഹോമം. ഇവയ്ക്കുശേഷം രാവിലെ എട്ടുമണിയോടെ രഥോത്സവത്തിനുള്ള പൂജകൾ തുടങ്ങും. മുഹൂർത്തബലി, ക്ഷിപ്രബലി, രഥബലി തുടങ്ങിവയാണ് രഥോത്സവത്തിന് മുന്നോടിയായ പ്രധാന ചടങ്ങുകൾ. തുടർന്ന് രഥാരോഹണവും അതിനുശേഷം പ്രതീകാത്മക രഥചലനവും തുടങ്ങും. ക്ഷേത്രനടയിൽ നിന്ന് ഏതാനും ദൂരം വരെ രഥം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ദേവിയുടെ രണ്ട് വിഗ്രഹങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. എന്നാൽ, പ്രധാന എഴുന്നള്ളത്ത് നടക്കുന്നത് വൈകീട്ട് അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് സൗപർണ്ണികാതീരത്തെ ഓലകമണ്ഡപം (ആറാട്ട് മണ്ഡപം) വരെയാണ് എഴുന്നള്ളത്ത്. രഥം വലിയ്ക്കാൻ ആയിരക്കണക്കിന് ഭക്തരാണ് വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് മൂകാംബികാസന്നിധിയിലേയ്ക്ക് വരുന്നത്. വാദ്യമേളങ്ങളുടെയും ദേവീമന്ത്രജപങ്ങളുടെയും അകമ്പടിയോടെ രഥം വലിച്ച് ഓലകമണ്ഡപത്തിലെത്തിയ്ക്കുകയും അവിടെ വിശേഷാൽ പൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ചെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രനടയിൽ നിന്ന് കഷ്ടിച്ച് ഒരു കിലോമീറ്റർ മാത്രം ദൂരമേയുള്ളൂവെങ്കിലും എഴുന്നള്ളത്ത് അവിടെയെത്താൻ ഏകദേശം ഒരു മണിക്കൂറെടുക്കും. തിരിച്ചും അത്രയും സമയം തന്നെ. പിറ്റേദിവസം വൈകീട്ടാണ് ആറാട്ട്. അന്ന് വിശേഷാൽ പൂജകൾക്കുശേഷം ദേവീവിഗ്രഹം പ്രദക്ഷിണമായി സൗപർണ്ണികാതീരത്തേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും ഓലകമണ്ഡപത്തിൽ വയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഏഴുമണിയോടെ ''ഓക്കുളി മഹോത്സവം'' തുടങ്ങുന്നു. ഉത്തരേന്ത്യൻ മഹോത്സവമായ [[ഹോളി|ഹോളിയോട്]] സാദൃശ്യമുള്ള ഒരു ചടങ്ങാണിത്. ശാന്തിക്കാരും ഭക്തരും പരസ്പരം നിറങ്ങൾ വാരിയെറിഞ്ഞും പീച്ചാംകുഴൽ വഴി നിറമടങ്ങിയ വെള്ളം തെറിപ്പിച്ചും ആഘോഷിയ്ക്കുന്ന ഈ ചടങ്ങ് കഴിഞ്ഞിട്ടാണ് ദേവിയുടെ ആറാട്ട്. ഇതിനുമുമ്പായി ദേവീവിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകവും പുഷ്പാർച്ചനയും നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന അർച്ചകൻ വിഗ്രഹവുമായി സൗപർണ്ണികാനദിയിൽ മൂന്നുപ്രാവശ്യം മുങ്ങുന്നു. ദേവീസാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് പവിത്രമായ നദിയിൽ ഭക്തരും മുങ്ങുന്നു. പിന്നീടാണ് ''തെപ്പോത്സവം'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ചടങ്ങ്. ദേവീവിഗ്രഹം തോണിയിലിരുത്തി മൂന്നുവട്ടം പ്രദക്ഷിണം വയ്പിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങാണിത്. ഈ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് ദേവിയുടെ പള്ളിവേട്ട. ആറാട്ടിനുശേഷം പള്ളിവേട്ട നടക്കുന്നത് കേരളീയാചാരത്തിന് വിരുദ്ധമാണെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. നദീതീരത്തെ ഒരു പറമ്പിൽ പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കി വച്ച സ്ഥലത്ത് അമ്പെയ്യുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് ഓലകമണ്ഡപത്തിൽ വിശ്രമിയ്ക്കുന്ന ദേവിയെ പിറ്റേദിവസം രാവിലെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് കൊടിയിറക്കുന്നതോടെ ഉത്സവത്തിന് സമാപ്തിയാകുന്നു. === നവരാത്രി പുഷ്പരഥോത്സവവും കനക വർഷവും വിദ്യാരംഭവും === [[ആശ്വിനം|ആശ്വിനമാസത്തിലെ]] ആദ്യ ഒമ്പത് ദിവസങ്ങളിൽ, അതായത് [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] വെളുത്ത [[പ്രഥമ]] ([[അമാവാസി|അമാവാസിയുടെ]] പിറ്റേദിവസം) മുതൽ [[നവമി]] വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് ''നവരാത്രി'' എന്ന പേരിൽ ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും പല പേരുകളിലും പല ഭാവങ്ങളിലും ഈ മഹോത്സവം ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിൽ ഈ ഒമ്പതുദിവസങ്ങളും പ്രധാനമാണെങ്കിലും ഏറ്റവും പ്രധാനം ഒമ്പതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം നടത്തുന്ന പുഷ്പരഥോത്സവവും കനകവർഷം എന്ന ചടങ്ങും വിജയദശമി നാളിലെ വിദ്യാരംഭവുമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ധാരാളം കലാപരിപാടികളും ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറും. കലകളുടെ അമ്മയായ മൂകാംബികയ്ക്കുമുന്നിൽ നടത്തുന്ന അരങ്ങേറ്റം പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിന് കൊടിയേറ്റമില്ല. പ്രഥമദിവസം രാവിലെ നടക്കുന്ന കലശസ്ഥാപനത്തോടെയാണ് നവരാത്രി ആഘോഷങ്ങൾ തുടങ്ങുന്നത്. സുവാസിനി പൂജ, ചണ്ഡികാഹോമം തുടങ്ങിയവ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. അതോടെ കേരളത്തിൽ നിന്നടക്കമുള്ള ആയിരക്കണക്കിന് ഭക്തരും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് എത്തുന്നു. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളിലും ദേവിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും വഴിപാടുകളും നടക്കുന്നു. മഹാനവമി നാളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ മഹാചണ്ഡികാഹോമവും സുവാസിനിപൂജയും വൈകിട്ട് പുഷ്പ രഥോത്സവവും നടക്കുന്നു. പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ടലങ്കരിച്ച പരാശക്തിയുടെ രഥം വലിക്കുന്ന ചടങ്ങ് ഭക്തരാണ് നടത്തുന്നത്. കനകവർഷം എന്ന ചടങ്ങും ഈ സമയത്ത് നടക്കുന്നു. രഥത്തിൽ നിന്നും പൂജാരി ഭക്തരുടെ നേർക്ക് പൂജിച്ച നാണയങ്ങൾ വിതറുന്ന ചടങ്ങാണ് ഇത്. മഹാനവമി ദിവസം മഹാലക്ഷ്മി ഭാവം പൂണ്ട മൂകാംബികാ അമ്മ തന്റെ ഭക്തർക്ക് സമ്പത്തും സമൃദ്ധിയും ചൊരിയുന്നു എന്ന വിശ്വാസമാണ് ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനം. എല്ലാ ഭക്തരും തൊഴുതിറങ്ങിയ ശേഷം രാത്രി വളരെ വൈകി മാത്രമേ അന്ന് നടയടയ്ക്കുകയുള്ളു. പിറ്റേന്ന് വിജയദശമിനാളിൽ രാവിലെ മൂന്ന് മണിക്ക് വിദ്യാരംഭത്തിന്റെ ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. അന്ന് ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ മൂകാംബികാസന്നിധിയിൽ ആദ്യാക്ഷരം കുറിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോൾ മൂകാംബികയെ മഹാസരസ്വതി ഭാവത്തിൽ ആരാധിക്കുന്നു. ഭഗവതിയെ സ്വർണ്ണ തേരിലും വെള്ളി തേരിലും എഴുന്നള്ളിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളാണ് വിജയദശമി ദിവസത്തെ മറ്റൊരു പ്രധാന ചടങ്ങ്. വൈകിട്ട് നടക്കുന്ന വിജയയാത്രയോടെ നവരാത്രിച്ചടങ്ങുകൾ അവസാനിയ്ക്കുന്നു. === മൂകാംബികാ ജന്മാഷ്ടമി === ജ്യേഷ്ഠമാസത്തിലെ (മലയാളം കലണ്ടറിൽ [[ഇടവം|ഇടവമാസം]]) (ജൂൺ/ ജൂലൈ മാസത്തിലെ) വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[അഷ്ടമി]] ദിവസമാണ് മൂകാംബികാ ജന്മാഷ്ടമിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. മൂകാസുരവധത്തിനുശേഷം ദുർഗ്ഗാ ഭഗവതി ആദ്യമായി സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൽ കുടികൊണ്ട ദിവസമാണ് ഇതെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. അന്നേദിവസം ദേവിയ്ക്ക് ശതരുദ്രാഭിഷേകവും പഞ്ചാമൃതാഭിഷേകവും രാത്രി പുഷ്പരഥോത്സവവും നടത്തപ്പെടുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഈ ദിവസം ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ജന്മാഷ്ടമി കഴിഞ്ഞാൽ മഹാനവമി വരെ രഥോത്സവങ്ങളുണ്ടാകാറില്ല. == സൗപർണിക നദി == [[File:Mural_painting_from_kollur_mookambika_temple.jpg|thumb|right|]] {{main|സൗപർണിക}} [[കുടജാദ്രി]] മലകളിൽ നിന്നും ഉദ്ഭവിച്ചു ക്ഷേത്രത്തിനു സമീപത്തു കൂടെ ഒഴുകുന്ന പുണ്യ നദിയാണു [[സൗപർണിക]]. [[ഗരുഡൻ]] തന്റെ മാതാവായ വിനതയുടെ സങ്കടമോക്ഷാർത്ഥം ഈ നദീതീരത്തു തപസ്സു ചെയ്തു എന്നും തപസ്സിൽ സന്തുഷ്ടയായ ദേവിയോടു തന്റെ പേരിൽ ഈ നദി അറിയപ്പെടണമെന്നു ആവശ്യപ്പെട്ടു എന്നാണു സങ്കൽപം. ഗരുഡൻ തപസ്സു ചെയ്തു എന്നു പറയപ്പെടുന്ന ഗുഹ "ഗരുഡ ഗുഹ" എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അനേകം ഔഷധച്ചെടികളിലൂടെ ഒഴുകി വരുന്നതു കൊണ്ടു സൗപർണിക നദിയിലെ സ്നാനം സർവ്വരോഗനിവാരണമായി കരുതി വരുന്നു. എന്നാൽ, ഈയടുത്ത കാലത്ത് നദി വല്ലാതെ മലിനമായിട്ടുണ്ട്. തന്മൂലം 2014-ലെ ആറാട്ട് ക്ഷേത്രത്തിനുസമീപം പ്രത്യേകം തീർത്ത കുളത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റിയിരുന്നു. എങ്കിലും, ക്ഷേത്രക്കമ്മിറ്റി മാലിന്യനിർമ്മാർജ്ജനപ്രക്രിയ മികച്ചരീതിയിൽ നടത്തിപ്പോരുന്നുമുണ്ട്. കുടജാദ്രി മലകളിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിയ്ക്കുന്ന ഈ നദി 100 കിലോമീറ്ററിൽ കൂടുതൽ ദൂരം ഒഴുകി [[കുന്താപുര]]യിൽ വച്ച് അറബിക്കടലിൽ പതിയ്ക്കുന്നു. സൗപർണികാനദിയും അറബിക്കടലും ചേരുന്ന സ്ഥലത്ത് മനോഹരമായ പ്രകൃതിക്കാഴ്ചയാണ്. [[File:Mookambika Temple, Kollur.jpg|thumb|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം]] == കുടജാദ്രി == {{main|കുടജാദ്രി}} മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നും കുറച്ചു കിലോമീറ്റർ ദൂരെയാണു [[കുടജാദ്രി]] മലനിര. കുടജാദ്രിയുമയി ബന്ധപ്പെട്ടു മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിനു ഒരു ഐതിഹ്യം നിലവിലുണ്ട്‌. വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ വിദ്യഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിക്ക് ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഇല്ലാത്തതിൽ വിഷമിച്ച ആദിശങ്കരൻ ഈ മലനിരകളിൽ തപസ്സു ചെയ്യുകയും ഈ തപസ്സിൽ പ്രസാദിച്ചു ഭഗവതി മഹാസരസ്വതീഭാവത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടപ്പോൾ തന്റെ കൂടെ ഭഗവതി വരണമെന്നും താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത്‌ ദേവിയെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കണം എന്നും ആഗ്രഹം അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഇത് സമ്മതിച്ച ഭഗവതി അദ്ദേഹത്തെ പിന്തുടരുകയും ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്ത് എത്തുന്നതു വരെ ശങ്കരൻ തിരിഞ്ഞു നോക്കരുത് എന്ന വ്യവസ്ഥ വയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ശങ്കരനെ പരീക്ഷിക്കാനുറച്ച ഭഗവതി കൊല്ലൂരെത്തിയപ്പോൾ തന്റെ പാദസരത്തിന്റെ ശബ്ദം നിലപ്പിയ്ക്കുകയും ഇതിൽ സംശയാലുവായ ശങ്കരൻ തിരിഞ്ഞുനോക്കുകയും അങ്ങനെ [[മഹാസരസ്വതി]] അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആദിപരാശക്തിയുടെ സ്വയംഭൂവിഗ്രഹത്തിൽ വിലയം പ്രാപിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു എന്നാണു ഐതിഹ്യം. തന്റെ മുൻപിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട അതേ രൂപത്തിലാണ് സ്വയംഭൂവിനുപിറകിൽ ഭഗവതിയെ ശ്രീചക്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതെന്നും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ശങ്കരാചാര്യർക്ക് നിർബന്ധമാണെങ്കിൽ കേരളത്തിൽ [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ [[ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം|ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിൽ]] പ്രഭാത സമയത്ത് താൻ കുടികൊള്ളാമെന്ന് ഭഗവതി അറിയിച്ചുവെന്നും കഥയുണ്ട്. തന്മൂലം മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുന്നത് [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിൽ]] നടതുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും കഴിഞ്ഞാണ്. [[ചിത്രം:കുടജാദ്രി മല ഉച്ചി.JPG|thumb|right|കുടജാദ്രി മലയുടെ ഉച്ചിയിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം|191x191px]] പലതരം സസ്യലതാതികളാലും സൗപർണികാ നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനം എന്നതിലും കുടജാദ്രി വളരെ സവിശേഷതകൾ ഉള്ള ഒരു ഇടമാണ്. ഇവിടെ ആദിശങ്കരൻ തപസ്സു ചെയ്തു എന്നു പറയപ്പെടുന്ന ചിത്രമൂല ഗുഹയും ശങ്കരപീഠവും കാണാം. മൂകാംബികാദേവിയുടെ മൂലസ്ഥാനം എന്നു അറിയപ്പെടുന്ന ഇടത്തിൽ ഒരു [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രം കാണാം. വളരെയധികം സിദ്ധന്മാരുടേയും സന്യാസിമാരുടേയും വാസസ്ഥലമാണു കുടജാദ്രി. അതികഠിനമായ ഈ മലനിരകൾ അംബാവനത്തിൽ മൂകാംബികയിൽ നിന്ന് നാല്പത് കിലോമീറ്ററോളം ദൂരെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. മൂകാംബികയിൽ നിന്ന് ചില ജീപ്പുകൾ ഇങ്ങോട്ട് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. ജമ്മു കശ്മീരിലെ ശരദ പീഠം എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്ന സർവ്വജ്ഞ പീoത്തിന് സമാനമായ സ്ഥലമാണ് ഇവിടം.ശ്രീ ആദി ശങ്കരാചാര്യൻ തന്റെ നീണ്ട ആത്മീയ യാത്രയിൽ ഇവിടെ വരികയും പ്രാർത്ഥിക്കുകയും ചെയ്ത == മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് എത്തിച്ചേരാനുള്ള മാർഗം == ==== റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ: ബൈണ്ടൂർ മൂകാംബിക റോഡ്, കുന്താപുര ==== *[[ബൈന്ദൂർ|ബൈണ്ടൂർ മൂകാംബിക റോഡ് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]]: 27 കി. മി (ക്ഷേത്രത്തിന് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവെ സ്റ്റേഷൻ. മുംബൈ-ഗോവ-മംഗലാപുരം കൊങ്കൺ റെയിൽവേ റൂട്ട്) *[[കുന്ദാപുര]]: 38 കി. മി (അടുത്തുള്ള മറ്റൊരു റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ). കേരളത്തിൽ നിന്ന് വരുമ്പോൾ ആദ്യം എത്തുന്നത് ഈ കുന്ദാപുര സ്റ്റേഷനിലാണ്. കേരളത്തിൽ നിന്ന് പോകുമ്പോൾ ആദ്യം എത്തുന്നത് ഇവിടെയാണ്. *[[ഭട്ക്കൽ]]: 45 കി. മി *[[മുർഡേശ്വർ ശിവ ക്ഷേത്രം]]: 61 കി. മി *[[ഉഡുപ്പി]]: 60 കി. മി (ട്രെയിൻ നമ്പർ: [[നേത്രാവതി എക്സ്പ്രസ്സ്‌|16346 തിരുവനന്തപുരം -ലോകമാന്യതിലക് നേത്രാവതി]] മേലെ കൊടുത്ത രണ്ട് സ്ഥലങ്ങളിൽ നിർത്തുന്നു. എറണാകുളം-നിസാമുദീൻ മംഗള ലക്ഷദ്വീപ് എക്സ്പ്രസ്സ്, ‌‌മരുസാഗർ, എറണാകുളം പുണെ സൂപ്പഫാസ്റ്റ് എക്സ്പ്രസ്സ്‌ അടക്കമുള്ള പല ട്രെയിനുകളും ക്ഷേത്രത്തിന് അടുത്തുള്ള മറ്റൊരു റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനായ കുന്താപുര സ്റ്റേഷനിൽ നിർത്താറുണ്ട്. ഇത് രണ്ടും ദിവസേന സർവീസ് നടത്തുന്ന ട്രെയിനുകളാണ്. ട്രെയിൻ നമ്പർ: 16336 നാഗർകോവിൽ-ഗാന്ധിധം, ട്രെയിൻ നമ്പർ: 16334 തിരുവനന്തപുരം-വെരാവൽ, ട്രെയിൻ നമ്പർ: 16312 കൊച്ചുവേളി-ശ്രീഗംഗാനഗർ, ട്രെയിൻ നമ്പർ: 19259 കൊച്ചുവേളി-ഭാവനഗർ, ട്രെയിൻ നമ്പർ: 16338 എറണാകുളം-ഓഖ, ട്രെയിൻ നമ്പർ: 12977 മരുസാഗർ എക്സ്പ്രസ്സ്‌, ട്രെയിൻ നമ്പർ: 11098 എറണാകുളം-പൂനെ പൂർണ എക്സ്പ്രസ്സ്‌ തുടങ്ങിയ കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള അനേകം തീവണ്ടികൾ ക്ഷേത്രത്തിന് അടുത്തുള്ള ബൈണ്ടൂർ മൂകാംബിക റോഡ് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ നിർത്തുന്നു. മംഗലാപുരം-ഗോവ റൂട്ടിലുള്ള മറ്റ് ട്രെയിനുകളും ഇവിടെ നിർത്താറുണ്ട്. ബൈണ്ടൂരിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് മുപ്പത് മിനിറ്റ് ദൂരം സഞ്ചരിച്ചാൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്താം. മംഗലാപുരം, കുന്ദാപുര, ബൈണ്ടൂർ തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് ധാരാളം ബസുകൾ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് സർവീസ് നടത്തുന്നതായി കാണാം. <ref>http://www.konkanrailway.com/website/ehtm/6345.html</ref> ====== റോഡ് മാർഗം: [[ദേശീയപാത 66 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയപാത 66]] ====== *[[മംഗളൂരു|മംഗലാപുരം]]: 135 *[[കാസർഗോഡ്]]: 175 *[[ഗുരുവായൂർ]]: 450 *[[ബെംഗളൂരു]] ([[ഷിമോഗ]] വഴി): 400 *[[ബെംഗളൂരു]] (മംഗലാപുരം വഴി): 485 *[[ഗോവ]] (പനാജി): 256 ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് മംഗലാപുരം, ബൈണ്ടൂർ, കുന്താപുര എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും സർക്കാർ സ്വകാര്യ ബസുകൾ, ടാക്സി എന്നിവ ലഭ്യമാണ്. കേരളത്തിലെ പ്രധാന സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നും മൂകാംബികയിലേയ്ക്ക് ബസ് സർവ്വീസുകളുണ്ട്. [[കേരള സ്റ്റേറ്റ് റോഡ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് കോർപ്പറേഷൻ|കെ.എസ്ആ.ർ.ടി.സി]] കേരളത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽനിന് കൊല്ലൂരേക്ക് സർവീസ് നടത്തുന്നു. [[ഗുരുവായൂർ]], [[ബെംഗളൂരു]], [[കൊട്ടാരക്കര]], [[കണ്ണൂർ]], [[തിരുവനന്തപുരം]],[[ആലപ്പുഴ]] എന്നീ സ്ഥലങ്ങളിലേക്കു ഇവിടെനിന്നു നേരിട്ടു ബസ് സർവീസ്‌ ഉണ്ട്‌. [[മംഗളൂരു|മംഗലാപുരത്ത്]] നിന്നും NH 66 പാത വഴി ഏകദേശം 130 കിലോമീറ്റർ റോഡ് വഴി സഞ്ചരിച്ചാലും ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെത്താം. മംഗലാപുരത്തുനിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ധാരാളം ബസുകൾ സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. അനേകം ബസുകൾ മംഗലാപുരം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് സർവീസ് നടത്തുന്നു. [[കേരള സ്റ്റേറ്റ് റോഡ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് കോർപ്പറേഷൻ|കെ.എസ്ആ.ർ.ടി.സി]] കേരളത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽനിന് കൊല്ലൂരേക്ക് സർവീസ് നടത്തുന്നുണ്ട്. ====== വിമാനത്താവളം: [[മാംഗളൂർ അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളം|മംഗലാപുരം]] ====== [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചിയിൽ]] നിന്ന് മംഗലാപുരത്തേക്ക് [[ബെംഗലൂരു അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|ബംഗളൂരു]] വഴി പ്രതിദിനം 14 കണക്റ്റിംഗ് ഫ്ലൈറ്റുകളാണ് സർവീസ് നടത്തുന്നത്. [[എയർ ഇന്ത്യ]], [[ഇൻഡിഗോ എയർലൈൻസ്‌|ഇൻഡിഗോ]], അലയൻസ് എയർ, ആകാശ എയർ, [[എയർ ഏഷ്യ ഇന്ത്യ|എയർ ഏഷ്യ]], ഗോ ഫസ്റ്റ് എന്നിവയാണ് ഈ റൂട്ടി ലെ ചില പ്രധാന എയർലൈനുകൾ. [[തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|തിരുവനന്തപുരത്ത്]] നിന്ന് മംഗലാപുരത്തേക്ക് ബംഗളൂരു വഴി പ്രതിദിനം അഞ്ച് കണക്റ്റിംഗ് ഫ്ലൈറ്റുകളാണ് സർവീസ് നടത്തുന്നത്. ഇൻഡിഗോയും എയർ ഇന്ത്യയുമാണ് ഈ റൂട്ടിലെ ചില പ്രധാന എയർലൈനുകൾ.<ref>{{Cite web|url=https://www.goibibo.com/flights/trivandrum-to-mangalore-flights/|title=Trivandrum to Mangalore Flight @ ₹4806 + upto ₹650 OFF}}</ref> == മൂകാംബികാക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധമുള്ള കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങൾ == കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിനും മൂകാംബികാ ദേവിയ്ക്കും കേരളീയരോടുള്ള അടുപ്പത്തെക്കുറിച്ച് ധാരാളം കഥകളുണ്ട്. മൂകാംബികാ സന്നിധിയിൽ നിത്യവും മലയാളികളുടെ ഒരു പ്രവാഹമാണ്. ഇവരിൽ പലരും കലാരംഗത്തുനിന്നുള്ളവരാണെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന നിവേദ്യമായ ത്രിമധുരം തദ്ദേശീയരെക്കാൾ കൂടുതൽ മലയാളികൾക്ക് പ്രിയങ്കരമാണെന്നും ഇത് കഴിച്ച മലയാളികൾക്ക് അത്ഭുതസിദ്ധിയുണ്ടാകുമെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ഇതിന്റെ ഫലമായി തദ്ദേശീയരായ പൂജാരിമാർ പൂജ കഴിഞ്ഞാൽ കിണറ്റിലിട്ടു പോകുന്നത് പതിവായിരുന്നു. [[കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി|കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണിയുടെ]] പ്രസിദ്ധകൃതിയായ [[ഐതിഹ്യമാല|ഐതിഹ്യമാലയിൽ]] ഇത്തരത്തിൽ ത്രിമധുരം അകത്താക്കി അത്ഭുതസിദ്ധി നേടിയ രണ്ട് വ്യക്തികളുടെ കഥ പറയുന്നുണ്ട്. ഒരാൾ സരസകവിയായിരുന്ന [[മുട്ടസ്സ് നമ്പൂതിരി|മുട്ടസ്സ് നമ്പൂതിരിയും]] മറ്റേയാൾ വാദ്യപ്രതിഭയായിരുന്ന [[മുണ്ടേമ്പിള്ളി കൃഷ്ണമാരാർ|മുണ്ടേമ്പിള്ളി കൃഷ്ണമാരാരുമാണ്]]. പക്ഷേ ഇരുവരും ഇത് കള്ളത്തരത്തിലൂടെയാണ് സ്വന്തമാക്കിയത്. തന്മൂലം ഇവർക്ക് പ്രവൃത്തിയിൽ വികടതയുണ്ടാകുകയും ചെയ്തു. ഇതുപോലെ നിരവധി കഥകൾ കേരളീയരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രചരിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ, കേരളത്തിൽ തന്നെ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന ചില ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. അവയിൽ ചിലതിന് ''ദക്ഷിണമൂകാംബിക'' എന്ന അപരനാമവുമുണ്ട്. അത്തരത്തിൽ ചില ക്ഷേത്രങ്ങളാണ് താഴെ ചേർക്കുന്നത്. === പനച്ചിക്കാട് മഹാവിഷ്ണു-സരസ്വതീക്ഷേത്രം (ദക്ഷിണ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം) === {{പ്രധാനലേഖനം|പനച്ചിക്കാട് മഹാവിഷ്ണു-സരസ്വതീക്ഷേത്രം}} [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിൽ]] [[പനച്ചിക്കാട്]] ഗ്രാമത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രം. ഇവിടത്തെ പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠ മഹാവിഷ്ണുവാണെങ്കിലും മഹാസരസ്വതീക്ഷേത്രമായാണ് ഇതിനെ പരിഗണിച്ചുവരുന്നത്. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് പനച്ചിക്കാട്ടെ കീഴുപുറം നമ്പൂതിരിയോടൊപ്പം ഓലക്കുടയിൽ കയറിവന്ന മൂകാംബികാദേവിയാണ് ഇവിടത്തെ പ്രതിഷ്ഠ. ഒരിയ്ക്കലും വറ്റാത്ത ഒരു കൊച്ചുകുളവും അതിനടുത്ത് ഒരു വള്ളിപ്പടർപ്പുമുണ്ട്. ആ വള്ളിപ്പടർപ്പിനകത്തെ ഒരു പ്രത്യേക ദ്വാരത്തിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. എന്നാൽ, പൂജാവിധികൾ ഇതിന് അഭിമുഖമായ പൂജാവിഗ്രഹത്തിലാണ് നടത്തിപ്പോരുന്നത്. ഈ വള്ളിപ്പടർപ്പുകളിലൊന്ന് മറ്റൊരിടത്തും കാണാനാകാത്ത സരസ്വതീലതയാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുപോരുന്നു. അതിനാൽ, പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് ദിവ്യത്വം കല്പിച്ചുപോരുന്നു. ദേവീവിഗ്രഹത്തിൽ നിന്നൊഴുകിവരുന്ന നീരുറവ അടുത്തുള്ള [[കൊടൂരാർ|കൊടൂരാറ്റിലെത്തിച്ചേരുന്നു]] എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിലെ മഹാവിഷ്ണു കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, [[അയ്യപ്പൻ]], ശിവൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ, [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], [[യക്ഷി]] എന്നിവർക്ക് പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. കീഴുപുറം, കരുനാട്ട്, കൈമുക്ക് എന്നീ മൂന്ന് ഇല്ലക്കാർ ചേർന്ന ഒരു ട്രസ്റ്റാണ് ക്ഷേത്രഭരണം നടത്തുന്നത്. ത്രിമധുരവും സാരസ്വതഘൃതവുമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. മഹാനവമിയൊഴികെ എല്ലാ ദിവസവും വിദ്യാരംഭം നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണിത്. നവരാത്രിയാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെയും പ്രധാന ഉത്സവം. === വടക്കൻ പറവൂർ ശ്രീ ദക്ഷിണ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രം === {{പ്രധാനലേഖനം|വടക്കൻ പറവൂർ ശ്രീ ദക്ഷിണ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രം}} എറണാകുളം ജില്ലയിൽ [[വടക്കൻ പറവൂർ]] പട്ടണത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പുരാതനമായ ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''ശ്രീ ദക്ഷിണമൂകാംബികാക്ഷേത്രം'''. ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ ആദിശക്തി മാതാവായ ശ്രീ മൂകാംബികാദേവിയാണ്. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ഇവിടെയുള്ള ദേവി, തികഞ്ഞ മൂകാംബികാഭക്തനായിരുന്ന പറവൂർ തമ്പുരാന്, പ്രായാധിക്യം കാരണം മൂകാംബികാദർശനം നടത്താൻ സാധിയ്ക്കാതായപ്പോൾ ഇവിടെ വന്ന് കുടികൊള്ളുകയായിരുന്നു. ഒരു കൊച്ചു താമരക്കുളവും അതിന് നടുവിൽ കെട്ടിപ്പൊക്കിയ ഒരു കൊച്ചുശ്രീകോവിലുമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ. ഈ ശ്രീകോവിലിൽ വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ ശ്രീമൂകാംബികാദേവി [[സരസ്വതി|സരസ്വതീഭാവത്തിൽ]] കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, മഹാവിഷ്ണു, ഹനുമാൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ, യക്ഷി എന്നിവരാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. [[തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡാണ്]] ക്ഷേത്രഭരണം കയ്യാളുന്നത്. [[മകരം|മകരമാസത്തിലെ]] [[ഉത്രട്ടാതി]] ആറാട്ടായുള്ള പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവവും നവരാത്രിയുമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വിശേഷദിവസങ്ങൾ. മഹാനവമിയൊഴികെ എല്ലാ ദിവസവും വിദ്യാരംഭം നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണിത്. === ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, എറണാകുളം === {{പ്രധാനലേഖനം|ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം}} എറണാകുളം ജില്ലയിലെ [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതീക്ഷേത്രം'''. സാക്ഷാൽ മഹാലക്ഷ്മി മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ദേവി മൂന്നു ഭാവങ്ങളിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രധാനമായും ആരാധിക്കപ്പെടുക. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാഭഗവതിയായ [[സരസ്വതി|മഹാസരസ്വതിയായി]] (മൂകാംബിക) പ്രഭാതത്തിലും, ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് [[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല|നീലവസ്ത്രത്തിൽ]] പൊതിഞ്ഞ് [[ദുർഗ്ഗാദേവി|ദുർഗ്ഗാഭഗവതിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. ഈ മൂന്നുഭാവങ്ങളുമുള്ളതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ '''ആദിപരാശക്തി അല്ലെങ്കിൽ രാജരാജേശ്വരീ''' സങ്കല്പത്തിലാണ് ആരാധിയ്ക്കുന്നത്. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ വിദ്യാദേവതയായ സരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലാത്തതിൽ ദുഃഖിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ, കുടജാദ്രിയിൽ പോയി ദേവിയെ തന്റെ നാട്ടിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോരുന്ന വഴിയിൽ ഇടയ്ക്കുവച്ച് ദേവിയുടെ കാലൊച്ച നിലച്ചുപോയെന്നും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്ന വ്യവസ്ഥ ലംഘിച്ച് ശങ്കരാചാര്യർ തിരിഞ്ഞുനോക്കിയപ്പോൾ ദേവി പാറയായതായി അറിയുകയും തുടർന്ന് പ്രാർത്ഥിച്ച് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തിയപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൂടെ പോരാനാകില്ലെന്ന് ദേവി പറയുകയും എന്നാൽ അത്രയും നിർബന്ധമാണെങ്കിൽ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ കുടികൊള്ളാമെന്നും അതുകഴിഞ്ഞേ മൂകാംബികയിലെത്തൂ എന്നും ദേവി അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഇന്നും മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടതുറക്കുന്നത് രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞാണിത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. ഉയരത്തിലുള്ള പ്രധാന ക്ഷേത്രം '''മേൽക്കാവ്''' എന്നും അവിടെ നിന്ന് താഴെക്കിടക്കുന്ന കൊച്ചു ക്ഷേത്രം '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. പ്രാചീന കേരളത്തിലെ നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാലയങ്ങളിൽ രണ്ടും ഉൾപ്പെടുന്നുണ്ട്. മേൽക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ സരസ്വതി, ലക്ഷ്മി, ദുർഗ്ഗ, കാളി, പാർവ്വതി തുടങ്ങി എല്ലാ ദേവീസങ്കല്പങ്ങളുടെയും സംഗമമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കീഴ്ക്കാവിലേത് അത്യുഗ്രഭാവത്തിലുള്ള ഭദ്രകാളിയാണ്. മേൽക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ വിശേഷാൽ ആകൃതിയൊന്നുമില്ലാത്ത സ്വയംഭൂവായ ഒരു ശിലയാണ്. ഇത് രുദ്രാക്ഷശിലയാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. നിർമ്മാല്യസമയത്തുമാത്രമേ ഇത് കാണാനാകൂ. അല്ലാത്തപ്പോഴെല്ലാം സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയ രൂപമാണ് പുറത്ത് കാണാനുക. ശ്രീരത്നാങ്കിതപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ടിട്ടിരിയ്ക്കുന്ന ചതുർബാഹുവായ ദേവിയുടെ രൂപമാണിത്. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും ധരിച്ച ദേവി, മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹിയ്ക്കുകയും വലതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തഹൃദയങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ദേവീവിഗ്രഹത്തിന്റെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ മഹാവിഷ്ണുസാന്നിദ്ധ്യവുമുണ്ട്. ഇതുമൂലം '''അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ''' എന്നാണ് ഇവിടെ വരുന്ന ഭക്തർ ജപിയ്ക്കുന്നത്. കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ|വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരാണെന്ന്]] വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ, ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്, യക്ഷിയമ്മ എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്. മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർക്ക് ചോറ്റാനിക്കര ഭജനം ഉത്തമമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ നിരവധി മനോരോഗികൾ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന വരാറുണ്ട്. കീഴ്ക്കാവിൽ രാത്രി നടക്കുന്ന [[ഗുരുതി|ഗുരുതി പൂജ]] വളരെ വിശേഷമാണ്. എല്ലാ മാനസികാസ്വസ്ഥ്യങ്ങളും ഗുരുതിയോടെ തീരും എന്നാണ് വിശ്വാസം. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയത്ത് ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്നതും അങ്ങനെ ഒഴിഞ്ഞുപോകുന്ന ബാധകൾ അടുത്തുള്ള [[പാല|പാലമരത്തിൽ]] ആണിയടിച്ച് കയറ്റുന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്. കൂടാതെ ഉദയാസ്തമനപൂജ, അന്നദാനം, പട്ടും താലിയും ചാർത്തൽ, നെയ്പായസം, വെടിവഴിപാട് തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രധാനമാണ്. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണിനാളിൽ]] കൊടികയറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] വലിയ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രധാനം. ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന '''മകം തൊഴൽ''' ഏറ്റവും സവിശേഷമായ പ്രാധാന്യം അർഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ ദിവസം നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. മംഗല്യസൗഭാഗ്യത്തിന് മകം തൊഴൽ വിശേഷമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. കൂടാതെ [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക|തൃക്കാർത്തികയും]] നവരാത്രിയും വിശേഷങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]] വകയാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം. === പള്ളിക്കുന്ന് മൂകാംബികാക്ഷേത്രം, കണ്ണൂർ === [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ]] [[കണ്ണൂർ]] നഗരത്തിന് വടക്കുഭാഗത്ത് [[കണ്ണൂർ കോർപ്പറേഷൻ|കണ്ണൂർ കോർപ്പറേഷനിൽ]] തന്നെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''പള്ളിക്കുന്ന് മൂകാംബികാക്ഷേത്രം'''. പുരാതന കേരളത്തിലെ നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാലയങ്ങളിൽ ഒന്നായ ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയതും പരശുരാമനാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. [[കണ്ണൂർ സെൻട്രൽ ജയിൽ|കണ്ണൂർ സെൻട്രൽ ജയിലിന്]] സമീപമാണ് ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. പ്രധാന മൂർത്തിയായ മൂകാംബികാദേവി പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ദുർഗ്ഗാ ഭാവമുള്ള ഭഗവതിയെ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ മഹാകാളി, മഹാലക്ഷ്മി, മഹാസരസ്വതി ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിച്ചു വരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവപാർവതിമാർ, ഭദ്രകാളി, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഇവരിൽ ഭദ്രകാളിയ്ക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കേരളത്തിലെ പുരാതന മാന്ത്രികകുടുംബമായ കാട്ടുമാടം മന വകയായിരുന്നു ഈ ക്ഷേത്രം. ഇപ്പോൾ [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ക്ഷേത്രഭരണം. [[കൃഷ്ണഗാഥ]]യുടെ കർത്താവായ [[ചെറുശ്ശേരി നമ്പൂതിരി]] ഇവിടത്തെ ശാന്തിക്കാരനായിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. [[മീനം|മീനമാസത്തിൽ]] രോഹിണിനാളിൽ കൊടികയറി നടക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും അതിനിടയിൽ വരുന്ന [[പൂരം]]കുളിയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന ആഘോഷം. നവരാത്രിയും വിദ്യാരംഭവും അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. <ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/permalink.php?id=1137602349660596&story_fbid=2301250823295737|title=പള്ളിക്കുന്ന് മൂകാംബികാക്ഷേത്രം കണ്ണൂർ ജില്ല|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=Facebook}}</ref> === മലയാലപ്പുഴ ദേവിക്ഷേത്രം, പത്തനംതിട്ട === {{main|മലയാലപ്പുഴ ദേവീക്ഷേത്രം}} കേരളത്തിലെ അറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു ദേവീക്ഷേത്രമാണ് [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല]]യിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മലയാലപ്പുഴ ദേവീക്ഷേത്രം. ഉഗ്രമൂർത്തിയായ [[ഭദ്രകാളി]]യാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠയെങ്കിലും മൂകാംബികാചൈതന്യം കൂടി സങ്കല്പിച്ചുവരുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, ഇവിടത്തുകാരായ രണ്ട് നമ്പൂതിരിമാർ, കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി ദീർഘകാലം ഭജനമിരുന്നപ്പോൾ അവരുടെ പ്രാർത്ഥനയിൽ സംപ്രീതയായി അമ്മ മലയാലപ്പുഴയിൽ എത്തിച്ചേരുകയായിരുന്നു. അവരുടെ തേവാരബിംബത്തിലൂടെ ദേവീചൈതന്യം ഇവിടെയെത്തി. എന്നാൽ അവർ മലയാലപ്പുഴയിൽ എത്തിച്ചേർന്ന സമയം സന്ധ്യയായി പോയതിനാൽ ഭഗവതി ഉഗ്രരൂപിണി ആയിത്തീർന്നിരുന്നു. ആ സമയം പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് കൊണ്ട്ഇ വിടെ ദേവി ഭദ്രകാളി സങ്കല്പത്തിലാകുകയായിരുന്നു. തുടർന്ന് കടുശർക്കരയോഗക്കൂട്ടിൽ വിഗ്രഹം പണിത് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയായിരുന്നത്രേ. ഏകദേശം ആറടി ഉയരം വരുന്ന ഇവിടത്തെ വിഗ്രഹം കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, മുഹൂർത്തി, മലദൈവങ്ങൾ തുടങ്ങിയവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഇവരിൽ സ്വയംഭൂവായ ശിവന്ന് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. എന്നും വളർന്നുകൊണ്ടിരിയ്ക്കുന്ന ശിവലിംഗമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. തന്മൂലം, ഇവിടെ ശ്രീകോലിൽ പണിതിട്ടില്ല. എന്നും പൂക്കുന്ന ഒരു കൊന്നമരം ഇവിടെയുണ്ട്. അതിന് ചുവട്ടിലാണ് ശിവപ്രതിഷ്ഠ. പാർവതീദേവിയുടെ മടിയിലിരിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ള ഗണപതിഭഗവാന്റെ പ്രതിഷ്ഠയും ശ്രദ്ധേയമാണ്. അഞ്ചുമലകളുടെ സംരക്ഷകയാണ് മലയാലപ്പുഴയമ്മ എന്നൊരു വിശ്വാസമുണ്ട്. ഇവിടങ്ങളിലെല്ലാം മലദൈവങ്ങളെ കുടിയിരുത്തിയിട്ടുണ്ട്. തന്മൂലം, പ്രകൃത്യാ തന്നെ മൂകാംബികാക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധം വരുന്ന ക്ഷേത്രമാണിത്. കുംഭമാസത്തിൽ തിരുവാതിര നാളിൽ കൊടിയേറി നടക്കുന്ന പതിനൊന്നുദിവസത്തെ ഉത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, മകരപ്പൊങ്കാല തുടങ്ങിയവയാണ് ഇവിടെ വിശേഷദിവസങ്ങൾ. അഞ്ചുപൂജകളുള്ള ഇവിടെ അടിമറ്റത്ത് മനയ്ക്കാണ് തന്ത്രാധികാരം. തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിനാണ് ക്ഷേത്രഭരണം. ===ഉത്രാളിക്കാവ് രുധിര മഹാകാളി ക്ഷേത്രം, തൃശൂർ === {{Main|ഉത്രാളിക്കാവ് ക്ഷേത്രം}} മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രവുമായി അടുത്ത് ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന മറ്റൊരു കേരളീയക്ഷേത്രമാണ് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]യിൽ [[വടക്കാഞ്ചേരി]]യ്ക്കടുത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഉത്രാളിക്കാവ് ശ്രീ മഹാകാളിക്ഷേത്രം. ഉഗ്രമൂർത്തിയായ മഹാകാളിയാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, വടക്കാഞ്ചേരിയിലെ വലിയ ഭൂവുടമയായിരുന്ന കേളത്തച്ചൻ കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി ഭജനമിരുന്നപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓലക്കുടയിൽ കയറി ഇവിടെ വന്നതാണ് ഇവിടെയുള്ള രുധിര മഹാകാളി. അകമല താഴ്വരയിലെ പാടത്ത് സ്വയംഭൂവായി ദേവി അവതരിച്ചു. പിൽക്കാലത്തെന്നോ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താൻ വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ, തന്റെ അരിവാളിന് മൂർച്ച കൂട്ടാൻ അടുത്തുകണ്ട കല്ലിൽ ഉരച്ചുനോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തപ്രവാഹമുണ്ടാകുകയും, തുടർന്ന് പ്രശ്നവിധിയിൽ ദേവീസാന്നിദ്ധ്യം കണ്ടതിനെത്തുടർന്ന് ക്ഷേത്രം പണിയുകയുമായിരുന്നു. മൂകാംബികയിൽ നിന്നുവന്ന് കുടികൊണ്ടതായിട്ടും എന്തോ കാരണം കൊണ്ട് ദേവി മഹാകാളിയായി മാറുകയായിരുന്നു. രുധിരമഹാകാളിക്കാവ്, പിന്നീട് ഉതിരകാളിക്കാവും അവസാനം ഉത്രാളിക്കാവുമായി ലോപിച്ചു എന്നാണ് കഥ. [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]]-[[ഷൊർണൂർ]] സംസ്ഥാനപാതയ്ക്കും റെയിൽപ്പാതയ്ക്കുമിടയിൽ, പ്രകൃതിരമണീയമായ അന്തരീക്ഷത്തിലാണ് ഉത്രാളിക്കാവ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഒരുവശത്ത് അകമല നിരകളും മറുവശത്ത് നെൽപ്പാടങ്ങളുമാണ്. പ്രധാനദേവതയായ ഭദ്രകാളി, സ്വയംഭൂവായ ശിലയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ഇവിടെ ഉപദേവതകളില്ല എന്നൊരു വലിയ പ്രത്യേകത കൂടി ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുണ്ട്. മൂന്നുപൂജകളുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രാധികാരം സ്രാമ്പിയ്ക്കൽ മഠം എന്നുപേരുള്ള ഒരു തമിഴ് ബ്രാഹ്മണകുടുംബത്തിനാണ്. കേരളത്തിൽ തമിഴ് ബ്രാഹ്മണർക്ക് തന്ത്രാധികാരമുള്ള ഏക ക്ഷേത്രമാണിത്. മുമ്പ് ഇവിടെ തന്ത്രിയായിരുന്ന നമ്പൂതിരി കുടുംബം അന്യം നിന്നുപോയപ്പോഴാണ് ഈ കുടുംബത്തിന് അവകാശം ലഭിച്ചത്. കുംഭമാസത്തിലെ മൂന്നാമത്തെ ചൊവ്വാഴ്ച നടക്കുന്ന ഉത്രാളിക്കാവ് പൂരമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പൂരങ്ങളിലൊന്നാണ് ഉത്രാളിക്കാവ് പൂരം. നവരാത്രിയും അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. === വടക്കുംകൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, വൈക്കം, കോട്ടയം === കോട്ടയം ജില്ലയിലെ വൈക്കത്തിന് സമീപം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം ആണിത്. സരസ്വതി ഭാവത്തിൽ ഭഗവതി ഇവിടെ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. === എഴുകോൺ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, കൊല്ലം === കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കൊട്ടാരക്കരയ്ക്ക് സമീപം എഴുകോണിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു മൂകാംബിക ക്ഷേത്രമാണ് ഇത്. ഇവിടെ നവരാത്രി ആഘോഷം അതി പ്രധാനമാണ്. കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിലെ അതേ രീതിയിൽ ആണ് ആരാധന. === ഞാങാട്ടിരി ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, പട്ടാമ്പി, പാലക്കാട്‌. (വള്ളുവനാടൻ മൂകാംബിക) === പാലക്കാട്‌ ജില്ലയിലെ പട്ടാമ്പിക്കടുത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഞാങാട്ടിരി ഭഗവതി ക്ഷേത്രം മൂകാംബിക സാന്നിധ്യത്താൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. അതിനാൽ ക്ഷേത്രം വള്ളുവനാടൻ മൂകാംബിക എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ നവരാത്രി, വിദ്യാരംഭം എന്നിവ പ്രധാനമാണ്. === പാറശ്ശേരി ശ്രീ മൂകാംബിക ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, പാലക്കാട്‌ === പാലക്കാട്‌ ജില്ലയിലെ പെരിങ്ങോട് (കോങ്ങാട് വെസ്റ്റ്) എന്ന സ്ഥലത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രമാണ് പാറശ്ശേരി ശ്രീ മൂകാംബിക ഭഗവതി ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ നവരാത്രി, വിദ്യാരംഭം എന്നിവ പ്രധാനമാണ്. === കൊട്ടാരം ശ്രീ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, കോലഴി, തൃശൂർ === തൃശൂർ നഗരത്തിന് സമീപം കോലഴി എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് കൊട്ടാരം ശ്രീ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം. നവരാത്രി ഇവിടെ പ്രധാനമാണ്. === പിഷാരിക്കൽ ശ്രീ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, പരപ്പനങ്ങാടി, മലപ്പുറം === മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ പരപ്പനങ്ങാടി എന്ന സ്ഥലത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട മൂകാംബിക ക്ഷേത്രമാണ് പിഷാരിക്കൽ ശ്രീ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം. കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതു പോലെ നവരാത്രി, വിദ്യാരംഭം എന്നിവ പ്രധാനം. മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട വിദ്യാരംഭ കേന്ദ്രം കൂടിയാണ് ഇത്. == അവലംബം == <references /> <!--== കുറിപ്പുകൾ == <div class="references-small" style="-moz-column-count:2; column-count:2;"> </div>-->== പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == *[http://karnatakatourism.org/heritage_devine_mookambika.htm കർണ്ണാടകടൂറിസം.ഓർഗ് വെബ്സൈറ്റിൽ മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിനെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091219133325/http://www.karnatakatourism.org/heritage_devine_mookambika.htm |date=2009-12-19 }} *[http://www.p4panorama.com/panos/Mookambika/index.html മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ഒരു സാങ്കല്പികയാത്ര] {{commons category|Kollur Mookambika Temple}} [[വർഗ്ഗം:കർണാടകയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ]] 4cvtc8xuztl7bme749xa7vldt4tojjj 4614271 4614268 2026-04-19T17:15:36Z ~2026-22895-50 216466 /* മൂകാംബികാ ജന്മാഷ്ടമി */ 4614271 wikitext text/x-wiki {{PU|Mookambika Temple, Kollur}} {{Infobox Hindu temple | name = കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം | native_name = ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬಿಕಾ ದೇವಸ್ಥಾನ | image = Kollur Mookambika Temple 20080123.JPG | image_upright = 1.5 | alt = | caption = കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിനുള്ളിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം | map_type = Karnataka | map_caption = Location in Karnataka | coordinates = {{coord|13.8638|74.8145|type:landmark_region:IN|display=inline,title}} | other_names = | proper_name = | country = {{flag|ഇന്ത്യ}} | state = [[കർണാടക]] | district = [[ഉഡുപ്പി ജില്ല|ഉഡുപ്പി]] | region = [[തുളുനാട്]] | locale = [[കൊല്ലൂർ]] | elevation_m = | deity = ശ്രീ [[മൂകാംബിക]] ([[മഹാകാളി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[മഹാസരസ്വതി]] ഐക്യരൂപിണി) | festivals = [[രഥോത്സവം]], [[നവരാത്രി]], [[വിജയദശമി]] | architecture = | temple_quantity = | monument_quantity= | inscriptions = | year_completed = ~800 എ.ഡി | creator = ഹാലുഗല്ലു വീര സംഗയ്യ മഹാരാജാവ് | website = }} [[File:The_chariot.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_chariot.jpg|ലഘുചിത്രം|ശ്രീ മൂകാംബിക ദേവിയുടെ സ്വർണ്ണ രഥം.]] [[File:Lamp_in_front_of_the_temple.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Lamp_in_front_of_the_temple.jpg|ലഘുചിത്രം|ദീപസ്തംഭവും കൊടിമരവും (ധ്വജസ്തംഭം).]] [[File:View_of_the_entrance.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:View_of_the_entrance.jpg|ലഘുചിത്രം|പ്രവേശന കവാടത്തിൻ്റെ കാഴ്ച]] [[കർണാടക]] സംസ്ഥാനത്ത് [[ഉഡുപ്പി ജില്ല]]യിലെ [[ബൈന്ദൂർ താലൂക്ക്|ബൈന്ദൂർ താലൂക്കിൽ]] [[കൊല്ലൂർ|കൊല്ലൂരിൽ]], [[സൗപർണിക|സൗപർണ്ണികാ നദിയുടെ]] തെക്കേ തീരത്ത്‌ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം''' ([[കന്നഡ]]:ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬಿಕಾದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ) [[മൂകാംബിക]] എന്ന ഭഗവതിക്ക് സമർപ്പിച്ചിരിയ്ക്കുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രത്തിൽ എല്ലാ ജാതി മതസ്ഥർക്കും ദർശനം അനുവദനീയമാണ്. [[കുടജാദ്രി]] മലകളുടെ താഴ്‌വാരത്തുള്ള ഈ ക്ഷേത്രം കോലാപുരാ ആദിലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രം എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു. ലോകം എമ്പാടുമുള്ള ദേവീ ഭക്തരുടെയും ശാക്തേയ ഉപാസകരുടെയും ഒരു പുണ്യകേന്ദ്രം കൂടിയാണിത്. ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ജഗദീശ്വരിയായ സാക്ഷാൽ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തി]] "[[കാളി|മഹാകാളി]], [[ലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മി]], [[സരസ്വതി|മഹാസരസ്വതി]]" എന്നി മൂന്ന് ഭാവങ്ങളുടെ ഐക്യരൂപിണിയായി [[മൂകാംബിക]] എന്ന പേരിൽ ഇവിടെ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയുടെ മൂന്ന് ഭാവങ്ങൾക്കും ഇവിടെ തുല്യ പ്രാധാന്യമാണ് എന്നാൽ, മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയില്ല. എല്ലാ പൂജകളും ഈ മൂന്നു സങ്കല്പങ്ങളെയും സമന്വയിച്ചുള്ളതാണ്. ശ്രീചക്രപീഠത്തിൽ ഭഗവതിയോടൊപ്പം [[ത്രിമൂർത്തികൾ|ത്രിമൂർത്തിസാന്നിധ്യം]] ഉൾക്കൊള്ളുന്ന [[ശിവലിംഗം]] കൂടിയുള്ളതിനാൽ ശിവശക്തി-ത്രിമൂർത്തി ഐക്യരൂപത്തിലാണ് ഇവിടുത്തെ പ്രതിഷ്ഠ. ഗ്രഹണ സമയത്ത് നട അടയ്ക്കാത്ത ക്ഷേത്രം എന്ന പ്രത്യേകതയും ഇവിടെയുണ്ട്.<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/karnataka/kollur-mookambika-temple/ps47149893.cms|title=Kollur Mookambika Temple|publisher=timesofindia.indiatimes.com|newspaper=The Times of India|access-date=6 January 2023|last1=Hande|first1=Shrinidhi}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.devotionalstore.com/blogs/devotional-blog/things-to-keep-in-mind-while-travelling-to-mookambika-temple|title=Things To Keep In Mind While Travelling to Mookambika Temple|access-date=6 January 2023|website=devotionalstore.com|publisher=Devotional Store|archive-url=https://web.archive.org/web/20220704003703/https://www.devotionalstore.com/blogs/devotional-blog/things-to-keep-in-mind-while-travelling-to-mookambika-temple|archive-date=4 July 2022|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://gotirupati.com/kollur-mookambika-temple/|title=Kollur Mookambika Temple|access-date=6 January 2023|date=6 March 2016|website=gotirupati.com|publisher=Gotirupati}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kollur.com/|title=Welcome To Kollur Sri Mookambika Devi Site|access-date=7 April 2007|website=kollur.com/|publisher=kollur.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629041707/http://www.kollur.com/|archive-date=29 June 2011|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.karnatakaholidays.com/kollur-mookambika-temple.php|title=Kollur Mookambika Temple|access-date=6 January 2023|website=karnatakaholidays.com|publisher=Karnataka Holidays|archive-url=https://web.archive.org/web/20191101222127/http://www.karnatakaholidays.com/kollur-mookambika-temple.php|archive-date=1 November 2019|url-status=dead}}</ref> ആദിപരാശക്തിയുടെ വാസസ്ഥാനമായി കരുതപ്പെടുന്ന [[ശ്രീചക്രം|ശ്രീചക്രപ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക്]] ഇവിടെ അതീവപ്രാധാന്യമുണ്ട്. വടക്ക് [[ഗോകർണ്ണം|ഗോകർണം]] മുതൽ തെക്ക് [[കന്യാകുമാരി]] വരെ വ്യാപിച്ചു കിടന്നിരുന്ന [[കേരളം|പുരാതന കേരളത്തിന്റെ]] രക്ഷയ്ക്കായി പരശുരാമൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ച നാല് അംബികമാരിൽ പ്രധാനിയാണ് മൂകാംബിക എന്ന്‌ സങ്കല്പമുണ്ട്. അതിനാൽ മലയാളികൾ ധാരാളമായി ദർശനം നടത്തുന്ന ക്ഷേത്രമാണിത്. നിലവിൽ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് കർണാടകയിലാണെങ്കിലും ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്ന ഭക്തരിൽ നല്ലൊരു ശതമാനവും [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] നിന്നാണ്. മലയാളികൾക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട ഈ മഹാക്ഷേത്രത്തിന് നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ പഴക്കമുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=54520 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-09-29 |archive-date=2009-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090916055212/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=54520 |url-status=dead }}</ref> ഭഗവതീസാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാലയങ്ങളിലും]], ശിവസാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് [[നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങളിലും]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണിത്. [[മീനം|മീനമാസത്തിലെ]] കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മഹാരഥോത്സവവും, [[ആശ്വിനം|ആശ്വിനമാസത്തിലെ]] ഒമ്പത് നാൾ നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന "[[നവരാത്രി]] ഉത്സവവും "[[വിദ്യാരംഭം|വിദ്യാരംഭവും]]" ഇവിടെ അതിപ്രധാനമാണ്. മറ്റൊന്ന് മൂകാംബിക ജന്മാഷ്ടമി ആണ്. കൂടാതെ [[യുഗാദി]], [[മഹാശിവരാത്രി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളും വിശേഷങ്ങളാണ്. കർണാടക സർക്കാരിന് കീഴിലുള്ള ഹിന്ദുമത സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനത്തിന് കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം. == പ്രതിഷ്ഠ == ശിവശക്തി ഐക്യരൂപത്തിലാണ് മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ശങ്കരാചാര്യരാണ് ഭഗവതിയെ ഇന്ന്‌ കാണുന്ന രീതിയിൽ ശ്രീചക്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ശ്രീചക്രത്തിൽ സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്ന ജ്യോതിർലിംഗവും അതോടൊപ്പം ശങ്കരാചാര്യർ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന ചതുർബാഹുവായ മൂകാംബികാദേവിയുടെ വിഗ്രഹവുമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠകൾ. സ്വർണ്ണരേഖയാൽ പകുത്തിരിക്കുന്ന സ്വയംഭൂ ലിംഗത്തിൻ്റെ വലത്തെ പകുതിയിൽ ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, ശിവൻ എന്നീ ത്രിമൂർത്തികളുടെ സാന്നിദ്ധ്യവും മറുവശത്ത് പരാശക്തിയുടെ മൂന്ന് ഭാവങ്ങളായ മഹാകാളി, മഹാലക്ഷ്മി, മഹാസരസ്വതി എന്നിവരുടെ സാന്നിദ്ധ്യവും കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്വർണ്ണരേഖ തുല്യമായിട്ടല്ല ശിവലിംഗത്തെ പകുത്തിരിയ്ക്കുന്നത്, മറിച്ച് അല്പം വലത്തോട്ട് മാറിയാണ്. തന്മൂലം ത്രിമൂർത്തികളെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന വലതുഭാഗത്തിന് വലുപ്പം കുറവാണ്. ഇതുമൂലമാണ് ഇവിടെ ദേവീസാന്നിദ്ധ്യത്തിന് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം വന്നതും. എങ്കിലും ത്രിമൂർത്തികളെ, അവരിൽത്തന്നെ പ്രധാനമായും ശിവനെ ഒട്ടും പ്രാധാന്യം കുറവില്ലാതെ കണ്ടുവരാറുണ്ട്. ശംഖ്, ചക്രം, വരദം, അഭയം എന്നീ മുദ്രകളോടെ പഞ്ചലോഹ നിർമ്മിതമായ ബിംബത്തിൻ്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. ദേവിയുടെ മാറിലെ മരതക രത്നം അമൂല്യമാണ്. സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത സിംഹമുഖം, വെള്ളിയിൽ തീർത്ത വാൾ ഇവയാണ് പ്രധാന അലങ്കാരങ്ങൾ. ശ്രീചക്രത്തിൽ കുടിയിരിക്കുന്ന ഭഗവതിയ്ക്ക് സിംഹാസനസ്ഥയായ മഹാരാജ്ഞിയുടെ ഭാവമാണ്. കോലാപുരേശിയായ മഹാലക്ഷ്മിയായും മൂകാംബിക ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ സരസ്വതീമണ്ഡപത്തിൽ വിദ്യാദേവിയുടെ പ്രത്യേക പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കലോപാസകരുടെ കേന്ദ്രമാണ് ഈ സരസ്വതി മണ്ഡപം എന്ന് പറയാം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തായി മറ്റൊരു ചെറിയ ക്ഷേത്രം കാണാം. ഇവിടെ [[ചാമുണ്ഡി|ചാമുണ്ഡിയാണ്]] പ്രതിഷ്ഠ. [[ചൗഡേശ്വരി]] എന്ന പേരിലാണ് ഈ ദേവി അറിയപ്പെടുന്നത്. ഇങ്ങനെ മൂന്ന് രൂപങ്ങളിൽ ദേവിയ്ക്ക് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഇതെല്ലാം ചേർന്നതാണ് മൂകാംബികാദേവിയുടെ സങ്കല്പം. പ്രധാന ശ്രീകോവിലിലെ സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൽ കുകൊള്ളുന്ന മഹാദേവനെ, ഉപദേവതാ സ്ഥാനത്ത് 4 വ്യത്യസ്തമായ ഭാവങ്ങളിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നു - പ്രാണലിംഗേശ്വൻ, പാർത്ഥേശ്വരൻ ([[കിരാതമൂർത്തി]]), നഞ്ചുണ്ടേശ്വരൻ, ചന്ദ്രമൗലീശ്വരൻ എന്നീ പേരുകളിൽ. [[ഗണപതി]] (സ്തംഭ ഗണപതി, അഷ്ടദശഭുജ ഗണപതി , പഞ്ചമുഖ ഗണപതി ഉൾപ്പെടെ മൂന്ന് രൂപങ്ങൾ), മഹാവിഷ്ണു, [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]], [[വീരഭദ്രൻ]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]] എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ദേവിയുടെ സേനാനായകനായ വീരഭദ്രനെ തൊഴുത ശേഷമാണ് ദേവീദർശനം നടത്തേണ്ടത് എന്നതാണ് ചിട്ട. കൂടാതെ, മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്ത് തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തായി വലമ്പിരി (ബലമുറി) ഗണപതിയുടെ ഒരു ക്ഷേത്രവുമുണ്ട്. വടക്കോട്ട് ദർശനം നൽകുന്ന ഈ ഗണപതി ഭഗവാനെ തൊഴുതശേഷമേ മതിൽക്കകത്ത് ദർശനം നടത്താവു. വലമ്പിരി ഗണപതിയ്ക്ക് നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നത് അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. == പുരാണം, ഐതിഹ്യം == [[പ്രമാണം:Sree Mookambika Temple.JPG|thumb|300px|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രകവാടം]] ശ്രീലകത്ത്‌ ശംഖ -ചക്ര -വരദാഭയ ഹസ്‌തയായി മൂകാംബികാദേവി പത്മാസനത്തിൽ വിരാജിക്കുന്നു. കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പുരാണം ഇപ്രകാരമാണ്. ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന ഭാഗം പണ്ട് കൊടും വനമായിരുന്നുവത്രെ. അവിടെയായിരുന്നു കോലമഹർഷി തപസ്സ് ചെയ്തിരുന്നത്. അപ്പോൾ അവിടെ കംഹൻ എന്ന അസുരൻ വരികയും മഹർഷിയെയും മറ്റ് മനുഷ്യരെയും ഉപദ്രവിക്കുകയും ചെയ്തു. ശക്തിയും അമരത്വവും നേടാനായി കംഹാസുരൻ ബ്രഹ്മാവിനെ തപസ്സ് ചെയ്തു. പരിഭ്രാന്തരായ ദേവന്മാർ പരാശക്തിയെ അഭയം പ്രാപിച്ചു. തപസ്സിൽ പ്രീതനായി ബ്രഹ്മാവ് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടപ്പോൾ, കംഹാസുരന്റെ നാവിൽ കുടിയേറിയ ഭഗവതി അയാളെ മൂകനാക്കി മാറ്റി. മൂകനായ കംഹൻ വരമൊന്നും ചോദിക്കാതെ വന്നപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് മടങ്ങി. ഇങ്ങനെ കംഹനെ മൂകനാക്കിയതിനാലാണ് ദേവിക്ക് മൂകാംബിക എന്ന പേരു വന്നത്. കംഹൻ അതിനുശേഷം മൂകാസുരൻ എന്ന് അറിയപ്പെട്ടു. തപോലക്ഷ്യത്തിനു വിഘ്‌നം നേരിട്ടതോടെ കോപിഷ്ടനായ മൂകാസുരൻ ദേവലോകം ആക്രമിച്ചു. പിന്നീട് ഭഗവതി, എല്ലാ ശക്തിയും ആർജിച്ച് മൂകാസുരനിഗ്രഹം നടത്തുകയായിരുന്നു. ഈ സമയം ത്രിമൂർത്തികൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് ജ്യോതിർമയമായ ശ്രീചക്രം ഉണ്ടാക്കി ലോകരക്ഷാർഥം മഹാകാളി, മഹാലക്ഷ്മി, മഹാസരസ്വതി ഐക്യരൂപത്തിൽ ആദിപരാശക്തിയെ കൊല്ലൂരിൽ കുടിയിരുത്തുകയും ചെയ്തു. ഇങ്ങനെ ത്രിമൂർത്തികൾ ചേർന്ന് പ്രതിഷ്ഠിച്ചതാണത്രെ ഇന്നു കാണുന്ന ത്രിമൂർത്തി സമേതയായ മൂകാംബിക പ്രതിഷ്ഠ. പിന്നീട്, ശ്രീശങ്കരാചാര്യർ ഇവിടെയെത്തി തപസ്സു ചെയ്തു ഭഗവതിയെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തി. അദ്ദേഹം കണ്ട അതേ രൂപത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതാണ് ഇന്നു കാണുന്ന നാലു കരങ്ങളോടു കൂടിയ ഭഗവതീപ്രതിഷ്ഠ. അതിനു മുമ്പ് സ്വയംഭൂ ലിംഗം മാത്രമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. പൂജയ്ക്കു വേണ്ടതെല്ലാം ഒരുക്കി വച്ചിട്ടാണ്‌ മേൽശാന്തി രാത്രിയിൽ നട അടയ്ക്കുന്നത്‌. തുടർന്ന്‌ ദേവന്മാരുടെ പൂജകൾ നടക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. രാവിലെ നട തുറക്കുമ്പോൾ വിഗ്രഹത്തിൽ ചില പ്രത്യേക ലക്ഷണങ്ങൾ കാണാം. 'അകത്തു കണ്ടത്‌ പുറത്ത്‌ പറയരുത് ' എന്നുള്ളത് കൊണ്ട് പലതും രഹസ്യമായി തന്നെയിരിക്കുന്നു. ശ്രദ്ധിക്കുക! അണിഞ്ഞൊരുങ്ങി ആരും ഇവിടെ വരാൻ പാടില്ല. ദേവിയുടെ സൗന്ദര്യം ആസ്വദിക്കു. അത് ആനന്ദ ലഹരിയായി മാറും. അതു തന്നെയാണ് ശങ്കരാചാര്യവിരചിതമായ സൗന്ദര്യ ലഹരി. ഏത്‌ ഭാവത്തിൽ സങ്കല്പിച്ച് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നുവോ ആ ഭാവത്തിൽ തന്നെ അമ്മ നമ്മെ അനുഗ്രഹിക്കുന്നു. ഗർഭഗൃഹത്തിന് പിറകിലായി ഒരു സ്ഥാനത്ത്‌ ശ്രീശങ്കരന്റെ ചിത്രം കാണാം. അദ്ദേഹം ധ്യാനിച്ചിരുന്ന സ്ഥലം ഒരു മുറിയാക്കി മാറ്റിയിട്ടുണ്ട്‌. ശങ്കരാചാര്യർ നിശ്ചയിച്ച പൂജാക്രമങ്ങളാണ് ഇന്നും ഇവിടെ പിന്തുടർന്നു വരുന്നത്. ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകരായ വീരഭദ്രൻ, ചൗഡേശ്വരി കൂടാതെ ഗണപതി (3 ഭാവങ്ങൾ), ശിവൻ (4 ഭാവങ്ങൾ), വിഷ്ണു, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ഹനുമാൻ എന്നിവരുടെ ഉപക്ഷേത്രങ്ങളും ഇവിടെയുണ്ട്‌. മൂകാംബികാസന്നിധിയിൽ എത്തണമെങ്കിൽ ഭഗവതി വിളിക്കണം എന്നൊരു വിശ്വാസം കേരളത്തിലുണ്ട്. എത്ര സമയമെടുത്ത് മുന്നൊരുക്കങ്ങൾ നടത്തിയാലും മനസ്സിൽ അമ്മയുടെ വിളി എത്തിയില്ലായെങ്കിൽ കൊല്ലൂരിലേക്കുള്ള യാത്ര മുടങ്ങുമത്രെ. [[ജ്യേഷ്ഠം|ജ്യേഷ്ഠ മാസത്തിലെ]] വെളുത്ത പക്ഷത്തിലെ അഷ്ടമിനാളിലാണ് ഭഗവതി ഇവിടെ സ്വയംഭൂവായി അവതരിച്ചതെന്നാണ് വിശ്വാസം. ആ ദിവസം ഇവിടെ ''ജന്മാഷ്ടമി'' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഒരിക്കൽ രോഗബാധിതനായി കിടന്ന ശങ്കരാചാര്യർക്ക് വേണ്ടി ഭഗവതി കഷായവുമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു എന്നാണ് ഐതീഹ്യം. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഇന്നും കഷായ പ്രസാദം നൽകി വരുന്നു. == ക്ഷേത്ര നിർമ്മിതി == === ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും === [[കൊല്ലൂർ]] ഗ്രാമത്തിന്റെ നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കിഴക്കോട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുവശവും നിരവധി മലകൾ ചുറ്റിനിൽക്കുന്നു. പന്ത്രണ്ടടി ഉയരമുള്ള ആനപ്പള്ളമതിൽ ക്ഷേത്രത്തെ ചുറ്റി നിൽക്കുന്നു. കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും ഭാഗങ്ങളിൽ രണ്ട് ഇരുനില ഗോപുരങ്ങൾ കാണാം. പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് അര കിലോമീറ്റർ മാറി മാരികാംബാക്ഷേത്രം ([[മാരിയമ്മൻ]] ക്ഷേത്രം) എന്ന മറ്റൊരു ദേവീക്ഷേത്രവും, അവിടുന്ന് അല്പം മാറി സിദ്ധേശ്വരക്ഷേത്രം എന്ന ചെറിയ ശിവക്ഷേത്രവുമുണ്ട്. തെക്കേ നടയിൽ ക്ഷേത്രം തന്ത്രിമാരുടെ വീട് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന് തൊട്ടുമുന്നിലൂടെ ''അഗ്നിതീർത്ഥം'' എന്ന പേരിൽ ഒരു കൊച്ചു അരുവി ഒഴുകിപ്പോകുന്നുണ്ട്. ഇതിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തുകൂടെ പോയാൽ മറുകരയിലെത്താം. [[കുടജാദ്രി]]യിൽ നിന്ന് വരുന്ന ഈ അരുവിയും മറ്റ് 63 അരുവികളും ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തുവച്ച് സംഗമിച്ചാണ് [[സൗപർണിക|സൗപർണ്ണികയാകുന്നത്]]. കിഴക്കേ നടയിൽ ക്ഷേത്രം വക ചെരുപ്പ് കൗണ്ടറുണ്ട്. ഇതിനടുത്താണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ആനകളെ പാർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. കിഴക്കേ നടയിലൂടെ അകത്ത് കടന്നാൽ ആദ്യം കാണുന്നത് സ്വർണ്ണക്കൊടിമരവും അതിന് തൊട്ടുമുന്നിലുള്ള ഏതാണ്ടത്രയുംതന്നെ വലിപ്പമുള്ള ദീപസ്തംഭവുമാണ്. തനി കന്നഡ ശൈലിയിലാണ് ഇവിടെ കൊടിമരം പണിതിട്ടുള്ളത്. ഇതിന്റെ മുകളിലെ ഭാഗം സ്തൂപാകൃതിയിലും താഴെയുള്ള ഭാഗം ചതുരാകൃതിയിലുമാണ്. ഏറ്റവും മുകളിൽ ദേവിയുടെ വാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തിന്റെ]] രൂപം കാണാം; താഴേയ്ക്ക് വരുമ്പോൾ വിവിധ ദേവീദേവന്മാരുടെ രൂപങ്ങളും. ദീപസ്തംഭത്തിൽ ഒരു ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. 'സ്തംഭഗണപതി' എന്നാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പേര്. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ചടങ്ങുകളെല്ലാം ഈ ഗണപതിയെ വണങ്ങിയേ തുടങ്ങാറുള്ളൂ. മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിയ്ക്ക് വലിയ പ്രാധാന്യം നൽകിവരുന്നുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ പലയിടങ്ങളിൽ ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. നാലമ്പലത്തിനകത്ത് ദശഭുജഗണപതി, പുറത്ത് സ്തംഭഗണപതി, പഞ്ചമുഖഗണപതി, മതിൽക്കെട്ടിനും പുറത്ത് വലമ്പിരി ഗണപതി - ഇങ്ങനെ പലയിടങ്ങളിലായി പല രൂപങ്ങളിൽ ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ദേവി ആറാട്ടിനെത്തുന്ന സൗപർണ്ണികാ നദിയുടെ തീരത്തും ഒരു ഗണപതിക്ഷേത്രം കാണാം. ഇതെല്ലാം ഗണപതിയ്ക്ക് ഇവിടെ നൽകിവരുന്ന പ്രാധാന്യത്തിന്റെ തെളിവാണ്. തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ ശ്രീകോവിൽ കാണാം. ചതുർബാഹുവായ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം ശിലാനിർമ്മിതമാണ്. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[മഴു|മഴുവും]] പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[വജ്രായുധം|വജ്രായുധവും]] ധരിച്ച ഭഗവാന്റെ മുന്നിലെ ഇടതുകൈ അഭയമുദ്രയാക്കി താഴേയ്ക്കും മുന്നിലെ വലതുകൈ വരദമുദ്രയാക്കി നേരെയും പിടിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. വലതുചുമലിൽ [[വേൽ]] കാണാം. മുകളിലായി ചെറിയൊരു നാഗരൂപവും കാണാം. ഇത് നാഗഭാവത്തെ സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവിനെ ബന്ധനസ്ഥനാക്കിയ ശാപത്തിൽ നിന്ന് മുക്തിനേടാൻ സുബ്രഹ്മണ്യൻ നാഗരൂപം സ്വീകരിച്ച് തപസ്സിനുപോയ പുരാണകഥയെ അനുസ്മരിപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ രൂപം. എല്ലാമാസത്തിലും വരുന്ന വെളുത്ത [[ഷഷ്ഠി]] ഇവിടെ അതിവിശേഷമാണ്. അവയിൽ, [[തുലാം|തുലാമാസത്തിൽ]] വരുന്ന [[സ്കന്ദഷഷ്ഠി|സ്കന്ദഷഷ്ഠിയും]] [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിൽ]] വരുന്ന [[ചമ്പാഷഷ്ഠി]]യും കൂടുതൽ പ്രാധാന്യത്തോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയോടൊപ്പം നാഗദൈവങ്ങളും ശ്രീകോവിലിൽ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. സ്വർണ്ണത്തിലും വെള്ളിയിലും തീർത്ത മൂന്ന് നാഗരൂപങ്ങളാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. നാഗദോഷനിവാരണത്തിന് ഇവിടെ നിരവധി പൂജകൾ നടത്താറുണ്ട്. സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്താണ് പ്രസിദ്ധമായ '''സരസ്വതീമണ്ഡപം'''. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളിലൊന്നാണ് ഈ സ്ഥലം. ഇവിടെ സരസ്വതീദേവിയുടെ ചെറിയ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. വെള്ളിയിൽ തീർത്ത, ഏകദേശം രണ്ടടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം സാധാരണ കാണുന്ന സരസ്വതീരൂപത്തിൽ തന്നെയാണ്. ഇതിന് പിന്നിലായി കാണുന്ന അറയിൽ സിംഹത്തിന്റെ പുറത്ത് ഇരിക്കുന്ന ദുർഗ്ഗാ ഭഗവതിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ ഉണ്ട്. എന്നാൽ വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമേ ഈ നട തുറക്കാറുള്ളു എന്നതിനാൽ എപ്പോഴും ദർശനം സാധിക്കില്ല. ഈ സരസ്വതി മണ്ഡപത്തിൽ മിക്കപ്പോഴും കലാപരിപാടികൾ നടക്കുന്നതായി കാണാം. സരസ്വതി ദേവിക്ക് സമീപം തന്നെ ഒരു ഗണപതിവിഗ്രഹവും കാണാം. ഇത് വിദ്യാഗണപതിയായി സങ്കല്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ ദിവസവും പൂജകൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. അത്താഴശീവേലിസമയത്ത് ദേവിയെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്ന് അല്പസമയം ഇരുത്തുന്നത് പ്രധാന ചടങ്ങാണ്. ഈ സമയത്ത് ദേവിയെ തൊഴുന്നത് വിദ്യാഭിവൃദ്ധിയ്ക്ക് ഉത്തമമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. [[അവിൽ]] നിവേദ്യമാണ് ഈ സമയത്തെ പ്രധാന വഴിപാട്. ദിവസവും ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ ഇവിടെ വന്ന് തങ്ങളുടെ നൃത്തസംഗീതമികവുകൾ പ്രകടമാക്കാറുണ്ട്. ഒട്ടുമിക്ക ദിവസവും ഇവിടെ ധാരാളം കലാകാരന്മാരെ കാണാം. ഗാനഗന്ധർവ്വൻ ഡോ. [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്]] എല്ലാ വർഷവും തന്റെ ജന്മദിനമായ ജനുവരി 10-ന് ഇവിടെ വന്ന് സംഗീതാർച്ചന നടത്താറുണ്ട്. ഇവിടെ അരങ്ങേറ്റം കുറിയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ആയിരക്കണക്കിന് കുട്ടികൾ [[വിദ്യാരംഭം]] ചെയ്യുന്നതും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതകളിലൊന്നാണ്. സരസ്വതീമണ്ഡപത്തിന്റെ തൊട്ടടുത്ത് തിടപ്പള്ളിയും ഹോമപ്പുരയും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി അടുത്തടുത്ത് അഞ്ച് ശ്രീകോവിലുകൾ കാണാം. ഇവയിൽ ആദ്യത്തെ ശ്രീകോവിലിൽ പഞ്ചമുഖഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയും മറ്റ് നാലിടത്തും ശിവപ്രതിഷ്ഠകളുമാണ്. ശിവപ്രതിഷ്ഠകൾ കുടികൊള്ളുന്ന ശ്രീകോവിലുകളിലെ പ്രതിഷ്ഠകൾ യഥാക്രമം (തെക്കുനിന്ന് വടക്കോട്ട്) പ്രാണലിംഗേശ്വരൻ, പാർത്ഥേശ്വരൻ, നഞ്ചുണ്ടേശ്വരൻ, ചന്ദ്രമൗലീശ്വരൻ എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു. വ്യത്യസ്ത വലുപ്പങ്ങളിലുള്ള ശിവലിംഗങ്ങളാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. നഞ്ചുണ്ടേശ്വരന്റെ ശ്രീകോവിലിൽ മാത്രമാണ് [[നന്ദി]]പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്. അതിനാൽ ഈ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് സവിശേഷപ്രാധാന്യമുണ്ട്. പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിന് പുറത്ത് വടക്കുഭാഗത്തായി ഒരു ചെറിയ ക്ഷേത്രം കാണാം. ഇവിടെ ഉഗ്രരൂപിണിയായ [[ചാമുണ്ഡി|ചാമുണ്ഡിയാണ്]] (കാളി) പ്രതിഷ്ഠ. ദേവീസങ്കല്പത്തിൽ മൂന്ന് വിഗ്രഹങ്ങളാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. വടക്കുപടിഞ്ഞാറേ മൂലയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി രണ്ട് ശ്രീകോവിലുകൾ കാണാം. ഇവയിൽ ഒന്നിൽ ഹനുമാനും മറ്റേതിൽ മഹാവിഷ്ണുവുമാണ് പ്രതിഷ്ഠകൾ. [[ലങ്ക]]യിലേയ്ക്ക് ചാടാൻ ഒരുങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഭാവത്തിലുള്ള വീരഹനുമാന്റെ പ്രതിഷ്ഠയാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഏകദേശം നാലടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം പൂർണ്ണമായും കുങ്കുമത്തിൽ പൊതിഞ്ഞിരിയ്ക്കുന്നു. ലക്ഷ്മീദേവിയ്ക്കും ഭൂമീദേവിയ്ക്കുമൊപ്പം നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് ഇവിടെ മഹാവിഷ്ണുവിഗ്രഹം. നാലുകൈകളിലായി ശംഖ്, ചക്രം, ഗദ, താമര എന്നിവ കാണാം. രണ്ട് പ്രതിഷ്ഠകൾക്കും താരതമ്യേന പഴക്കം കുറവാണ്. വടക്കുഭാഗത്ത് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും വഴിപാട് കൗണ്ടറുകളുമാണ്. ഇവിടെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ രഥങ്ങൾ ഉത്സവക്കാലമൊഴിച്ചുള്ള സമയങ്ങളിൽ സൂക്ഷിച്ചുവയ്ക്കുക. വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ദക്ഷാന്തകനായ വീരഭദ്രൻ കുടികൊള്ളുന്നു. ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായാണ് ഇവിടെ വീരഭദ്രന്റെ സങ്കല്പം. ആദ്യം വീരഭദ്രനെ തൊഴണം എന്നാണ് ആചാരം. വീരഭദ്രന്റെ ശ്രീകോവിലിന് സമീപം ഒരു തുളസിത്തറയും അതിന് ചുവട്ടിലുള്ള ഒരു പ്രത്യേക ദ്വാരത്തിൽ [[ഓടക്കുഴൽ|ഓടക്കുഴലൂതുന്ന]] ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ ഒരു വിഗ്രഹവുമുണ്ട്. ഈ പ്രതിഷ്ഠ പിൽക്കാലത്ത് വന്നതാണ്. വിഗ്രഹം കാണണമെങ്കിൽ താഴേയ്ക്ക് നോക്കേണ്ടതുണ്ട്. അതിനാൽ പലരും ഇത് കാണാതെ പോകുന്ന പതിവുണ്ട്. === വലംപിരി (ബലമുറി) ഗണപതി ക്ഷേത്രം === ക്ഷേത്രമതിൽക്കെട്ടിനുപുറത്ത് തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് വടക്കോട്ട് ദർശനമായി വലംപിരി ഗണപതിഭഗവാന്റെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. വലത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടിനിൽക്കുന്ന ഗണപതിയാണ് വലംപിരി ഗണപതി എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. കന്നഡഭാഷയിൽ ബലമുറി ഗണപതി എന്നാണ് പ്രതിഷ്ഠയുടെ പേര്. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള പ്രതിഷ്ഠയാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഈ ഗണപതിയെ തൊഴുതുവേണം ദേവിയെ ദർശിയ്ക്കാൻ എന്നാണ് ചിട്ട. തീരാത്ത തടസ്സങ്ങൾ മാറാൻ ഇവിടെ ദർശിച്ചാൽ മതി എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇവിടെ നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നത് അതിവിശേഷമാണ്. [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ഇവിടെ പ്രത്യേകം പൂജകൾ നടത്തപ്പെടുന്നു. === ശ്രീകോവിൽ === കന്നഡശൈലിയിൽ കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്തതാണ് ഇവിടെയുള്ള ചതുരശ്രീകോവിൽ. കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ ശ്രീകോവിലുകളെ അപേക്ഷിച്ച് കാഴ്ചയിൽ വളരെ ചെറുതും അനാകർഷകവുമാണ് ഈ ശ്രീകോവിൽ. [[ചുവർച്ചിത്രങ്ങൾ|ചുവർച്ചിത്രങ്ങളോ]] ദാരുശില്പങ്ങളോ ഒന്നും തന്നെ ഇതിനെ അലങ്കരിയ്ക്കുന്നില്ല. എങ്കിലും സ്വതേ ഒരു ആകർഷണമുണ്ട്. മുകളിലേയ്ക്ക് കന്നഡശൈലിയിൽ കെട്ടിപ്പൊക്കിയ ശ്രീകോവിലിന്റെ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയാണ്. ശ്രീകോവിലിനകത്ത് ഒരു മുറിയേയുള്ളൂ. അതാണ് വിഗ്രഹവും സ്വയംഭൂലിംഗവും പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. നാലടി ഉയരം വരുന്ന ഇരിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ള [[പഞ്ചലോഹം|പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹത്തിൽ]] കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീമൂകാംബികാദേവി കുടികൊള്ളുന്നു. ചതുർബാഹുവായ ദേവിയുടെ തൃക്കൈകളിൽ ശംഖചക്രവരദാഭയമുദ്രകൾ കാണാം. പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹത്തിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. വിഗ്രഹത്തിന്റെ തൊട്ടുമുന്നിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മൂലപ്രതിഷ്ഠയായ സ്വയംഭൂലിംഗം കാണപ്പെടുന്നത്. സുവർണ്ണരേഖയോടുകൂടിയ ഈ ലിംഗത്തിന് ഏകദേശം ഒരടി ഉയരം കാണും. സുവർണ്ണരേഖ ഇതിനെ രണ്ടായി പകുത്തിട്ടുണ്ട്. ഇവയിൽ വലത്തെ പകുതി ത്രിമൂർത്തികളെയും ഇടത്തെ പകുതി അവരുടെ ശക്തികളെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനത്തിനു മാത്രമേ ഈ രൂപത്തിൽ ദർശനമുണ്ടാകൂ. പ്രധാനവിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം നടത്താറില്ല. എല്ലാം സ്വയംഭൂലിംഗത്തിലാണ് നടത്തുന്നത്. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആകർഷിച്ചുകൊണ്ട് ജഗദംബികയായ ശ്രീമൂകാംബികാദേവി മഹാകാളി-മഹാലക്ഷ്മി-മഹാസരസ്വതി-ശിവശക്തി ഐക്യരൂപമായി കൊല്ലൂരിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. === നാലമ്പലം === ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി [[നാലമ്പലം]] പണിതിട്ടുണ്ട്. കന്നഡശൈലിയിൽ തന്നെയാണ് നാലമ്പലവും പണിതിരിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളീയശൈലിയിലാണ് ഇതിന്റെ മേൽക്കൂര കാണപ്പെടുന്നത്. മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞാണ് ഇരിയ്ക്കുന്നത്. നാലുവശത്തും വരിനിൽക്കാനുള്ള സൗകര്യമുണ്ട്. ഇതിൽ എന്നും ഭക്തജനങ്ങളുടെ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് വടക്കോട്ട് ദർശനമായി ദശഭുജഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. പത്തുകൈകളോടുകൂടിയ ഗണപതിയാണ് ദശഭുജഗണപതി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. അത്യുഗ്രമൂർത്തിയാണ് ദശഭുജഗണപതി. തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്താണ് ശങ്കരപീഠം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ശങ്കരാചാര്യർ ദേവിയെ സ്തുതിച്ച് [[സൗന്ദര്യലഹരി]] എന്ന പ്രസിദ്ധമായ സ്തോത്രം എഴുതിയത് ഇവിടെ വച്ചാണെന്ന വിശ്വാസത്തെത്തുടർന്നാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഇവിടെ ശങ്കരാചാര്യരുടെ ഒരു പ്രതിമ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. തെക്കുഭാഗത്തുതന്നെയാണ് ചില വിശേഷാൽ പൂജകൾ നടത്തുന്നതും. നാലമ്പലത്തിന്റെ വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കിണറുണ്ട്. ഈ കിണറ്റിലാണ് പണ്ട് ത്രിമധുരം നിക്ഷേപിച്ചിരുന്നത്. പിന്നീട് ഇത് നിരോധിച്ചു. ശ്രീകോവിലിന് ചുറ്റുമായി അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. കേരളീയമായ തന്ത്രപദ്ധതികളുമായി വളരെയധികം സാദൃശ്യമുള്ള സങ്കല്പങ്ങളാണ് ഇവിടെയും ബലിക്കല്ലുകൾക്ക്. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവിടങ്ങളിലും ബലിതൂകുന്നു. ബലിക്കല്ലുകൾ ദേവിയുടെ വികാരഭേദങ്ങളാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. തന്മൂലം അവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ട് തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. == നിത്യപൂജകൾ == നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം. അഞ്ചു മണിക്ക് നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. അതിനുശേഷം സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൽ അഭിഷേകം. പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകങ്ങൾ നടത്താറില്ല. അഞ്ചരയോടെ ഒരു നാളികേരം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ഗണപതിഹോമം തുടങ്ങുന്നു. രാവിലെ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജ. ''ദന്തധാവനപൂജ'' എന്നാണ് ഇവിടെ ഉഷഃപൂജ അറിയപ്പെടുന്നത്. ദേവി പല്ലുതേയ്ക്കുന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്ന പൂജയായതുകൊണ്ടാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഏഴേകാലിന് ദന്തധാവന മംഗളാരതിയും ഏഴരയ്ക്ക് പഞ്ചാമൃതാഭിഷേകവും നടത്തുന്നു. ഏഴേമുക്കാലിന് ദേവിയ്ക്ക് നിവേദ്യമാണ്. തുടർന്ന് എട്ടുമണിയോടെ എതിരേറ്റുപൂജയും അതിനുശേഷം ഉഷഃശീവേലിയും നടത്തപ്പെടുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ ആനകളുണ്ടെങ്കിലും ശീവേലി നടത്തുന്നത് ആനപ്പുറത്തേറിയല്ല. ആദ്യ പ്രദക്ഷിണത്തിൽ തലയിലേറ്റിയും പിന്നീടുള്ള മൂന്ന് പ്രദക്ഷിണങ്ങളിൽ പല്ലക്കിൽ കിടത്തിയും അവസാനം തേരിലേറ്റിയുമാണ് ശീവേലി നടത്തുക. അകമ്പടിയായി പ്രത്യേക രീതിയിൽ നിർമ്മിച്ച [[ചെണ്ട|ചെണ്ടയും]] [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവുമുണ്ടാകും]]. കേരളത്തിലും തമിഴ്നാട്ടിലും ഉപയോഗിച്ചുവരുന്ന നാദസ്വരത്തേക്കാൾ ചെറുതാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. തന്മൂലം ഇതിന് ശബ്ദവും കൂടുതലായിരിയ്ക്കും. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപ്പൂജയും പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് ഉച്ചശീവേലിയും നടത്തി ഉച്ചയ്ക്ക് ഒന്നരയോടെ നടയടയ്ക്കുന്നു. ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നട വീണ്ടും തുറക്കുന്നു. മൂന്ന് മുതൽ വൈകുന്നേരം ആറുവരെ ഭക്തർക്ക് ദർശനത്തിന് വേണ്ടി മാത്രമുള്ള സമയമാണ്. തിരക്ക് കുറച്ചു ദർശനം നടത്താൻ വേണ്ടിയാണ് ഇത്തരമൊരു സംവിധാനം. അതിനാൽ സൗകര്യപ്രദമായി ദർശനം നടത്തണം എന്നുള്ളവർക്ക് ഈ സമയം പ്രയോജനപ്പെടുത്താം. സന്ധ്യയ്ക്ക് സൂര്യാസ്തമായത്തോടനുബന്ധിച്ച് മഹാദീപാരാധന. ''പ്രദോഷപൂജ'' എന്നാണ് ഇവിടെ ദീപാരാധന അറിയപ്പെടുന്നത്. ഈ പൂജയോടനുബന്ധിച്ച് പഞ്ചാമൃതാഭിഷേകവും പതിവാണ്. തുടർന്ന് രാത്രി ഏഴുമണിയ്ക്ക് നിവേദ്യവും ഏഴേകാലിന് അത്താഴപ്പൂജയും നടത്തുന്നു. അത്താഴപ്പൂജയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മംഗളാരതിയ്ക്ക് ''സലാം മംഗളാരതി'' എന്നാണ് പേര്. ഒരിയ്ക്കൽ ഈ മംഗളാരതിയുടെ സമയത്ത് ക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുകൂടെ കടന്നുപോയ [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] ഈ കാഴ്ച കണ്ട് സ്തബ്ധനാകുകയും ഇസ്ലാമിക രീതിയിൽ സലാം പറയുകയും ചെയ്തു എന്ന കഥയെ ആസ്പദമാക്കിയാണ് ഈ പേര് പറയപ്പെടുന്നത്. അത്താഴപ്പൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ഉപദേവതകൾക്കുള്ള പൂജകളാണ്. തുടർന്ന് എട്ടുമണിയോടെ ഇവർക്കുള്ള നിവേദ്യവും ദീപാരാധനയും. എട്ടേകാലിന് അത്താഴശീവേലി തുടങ്ങുന്നു. ഈയവസരത്തിൽ ദേവീവിഗ്രഹം സരസ്വതീമണ്ഡപത്തിൽ എഴുന്നള്ളിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന ചടങ്ങുമുണ്ട്. അതിപ്രധാനമാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ഈ സമയത്ത് അവിലും നാളികേരവുമാണ് നിവേദ്യങ്ങളായി ഭഗവതിയ്ക്ക് സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. വിദ്യാഭിവൃദ്ധി ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർക്ക് ഈ ദർശനം അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിവേദ്യത്തിനുശേഷം വിശേഷാൽ പൂജയും മംഗളാരതിയും നടത്തുന്നു. ഈ സമയത്ത് എല്ലാ വാദ്യോപകരണങ്ങളും അകമ്പടിയായി വായിയ്ക്കുന്നു. ഇവയ്ക്കൊപ്പം ഭക്തരുടെ നാമജപവുമുണ്ടാകും. ഈ ചടങ്ങ് കഴിഞ്ഞാൽ ദേവിയെ ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് ഒമ്പതുമണിയോടെ ദേവിയുടെ പ്രധാന നിവേദ്യമായ കഷായതീർത്ഥം നേദിയ്ക്കുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ചും ഒരു പൂജയുണ്ട്. അത് പൂർത്തിയാകുന്നതോടെ ക്ഷേത്രനട വീണ്ടും അടയ്ക്കുന്നു. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: [[കൊടിയേറ്റുത്സവം]], [[നവരാത്രി]], മൂകാംബികാ ജന്മാഷ്ടമി) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും പൂജകൾക്ക് മാറ്റം വരും. ഉത്സവക്കാലത്ത് ഇവിടെ ധാരാളം ക്രിയകളുള്ളതിനാൽ പൂജകൾക്ക് മാറ്റം വരും. മഹാനവമിനാളിൽ രാത്രി എല്ലാ ഭക്തരും തൊഴുതിറങ്ങിയശേഷമേ നടയടയ്ക്കൂ. പുലർച്ചെ അഞ്ചുമണി മുതൽ രാത്രി ഒൻപത് വരെ പൂജയ്ക്ക് വേണ്ടിയുള്ള ചെറിയ ഇടവേളകൾ ഒഴിച്ചാൽ ഭക്തർക്ക് എല്ലാ സമയത്തും ദർശനം സാധ്യമാണ്. ഉച്ചയ്ക്ക് ഏകദേശം ഒരു മണിക്കൂർ മാത്രമാണ് നട അടയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇവിടെ ഗ്രഹണം ബാധകമല്ല. ഗ്രഹണസമയത്തും ഇവിടെ പൂജകൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകില്ല. '''[[അഡിഗ]]''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു ബ്രാഹ്മണസമൂഹമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രി, മേൽശാന്തി സ്ഥാനങ്ങൾ അലങ്കരിയ്ക്കുന്നത്. ഇവർ സാധാരണയായി ദേവിയെ മാത്രം പൂജിയ്ക്കുന്നവരാണ്. വിവാഹിതരായവർക്ക് മാത്രമേ അമ്മയെ പൂജിയ്ക്കാനുള്ള അനുവാദമുള്ളൂ. പ്രതിഷ്ഠ ശിവശക്തി ഐക്യഭാവത്തിലുള്ളതായതുകൊണ്ടാണ് ഇങ്ങനെയൊരു നിബന്ധന. '''[[ഭട്ട്]]''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു ബ്രാഹ്മണസമൂഹമാണ് ഇവിടെ കീഴ്ശാന്തിപ്പണി ചെയ്തുവരുന്നത്. == ഉത്സവങ്ങൾ == === കൊടിയേറ്റുത്സവം === [[ഫാൽഗുനം|ഫാൽഗുനമാസത്തിലെ]] (മലയാളം കലണ്ടറിൽ [[മീനം|മീനമാസം]]) [[ഉത്രം]] നാളിൽ കൊടിയേറി ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആണ്ടുവിശേഷം. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് [[മൂലം]] നാളിൽ നടക്കുന്ന രഥോത്സവം വളരെ വിശേഷമാണ്. രഥോത്സവം എട്ടാം നാൾ വരും വിധത്തിലാണ് ഉത്സവം നടത്തപ്പെടുന്നത്. കർണാടക മാതൃകയിൽ നടത്തപ്പെടുന്ന ഉത്സവമാണെങ്കിലും കേരളീയഭക്തരും ധാരാളമായി പങ്കെടുക്കുന്ന വിശേഷമാണ്. ഒമ്പതുദിവസവും വിശേഷാൽ പൂജകളും വഴിപാടുകളും നടത്തപ്പെടുന്നു. ഉച്ചയ്ക്കുള്ള ''ശതരുദ്രാഭിഷേകമാണ്'' പ്രധാന താന്ത്രികവിശേഷം. നൂറുതരം അഭിഷേകദ്രവ്യങ്ങൾ കൊണ്ട് സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൽ നടത്തുന്ന അഭിഷേകത്തിനാണ് ശതരുദ്രാഭിഷേകം എന്ന പേരുവന്നത്. വൈകീട്ട് അഞ്ചരയ്ക്കും രാത്രി പത്തുമണിയ്ക്കും ദേവിയെ പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങുണ്ടാകും. ഓരോ ദിവസവും ഓരോ വാഹനത്തിലിരുത്തിയാണ് എഴുന്നള്ളത്ത്. എട്ടാം ദിവസമായ മൂലം നാളിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മഹാരഥോത്സവം നടത്തപ്പെടുന്നത്. ദേവിയുടെ ജന്മനക്ഷത്രദിവസമാണ് ഫാൽഗുനമാസത്തിലെ മൂലം എന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. '''ബ്രഹ്മരഥം''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഏഴുനിലകളോടുകൂടിയ മഹാരഥം അന്നാണ് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസം പതിവിലും രണ്ടുമണിക്കൂർ നേരത്തേ നടതുറക്കുന്നു. തുടർന്ന് ഗണപതിഹോമം. ഇവയ്ക്കുശേഷം രാവിലെ എട്ടുമണിയോടെ രഥോത്സവത്തിനുള്ള പൂജകൾ തുടങ്ങും. മുഹൂർത്തബലി, ക്ഷിപ്രബലി, രഥബലി തുടങ്ങിവയാണ് രഥോത്സവത്തിന് മുന്നോടിയായ പ്രധാന ചടങ്ങുകൾ. തുടർന്ന് രഥാരോഹണവും അതിനുശേഷം പ്രതീകാത്മക രഥചലനവും തുടങ്ങും. ക്ഷേത്രനടയിൽ നിന്ന് ഏതാനും ദൂരം വരെ രഥം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ദേവിയുടെ രണ്ട് വിഗ്രഹങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. എന്നാൽ, പ്രധാന എഴുന്നള്ളത്ത് നടക്കുന്നത് വൈകീട്ട് അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് സൗപർണ്ണികാതീരത്തെ ഓലകമണ്ഡപം (ആറാട്ട് മണ്ഡപം) വരെയാണ് എഴുന്നള്ളത്ത്. രഥം വലിയ്ക്കാൻ ആയിരക്കണക്കിന് ഭക്തരാണ് വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് മൂകാംബികാസന്നിധിയിലേയ്ക്ക് വരുന്നത്. വാദ്യമേളങ്ങളുടെയും ദേവീമന്ത്രജപങ്ങളുടെയും അകമ്പടിയോടെ രഥം വലിച്ച് ഓലകമണ്ഡപത്തിലെത്തിയ്ക്കുകയും അവിടെ വിശേഷാൽ പൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ചെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രനടയിൽ നിന്ന് കഷ്ടിച്ച് ഒരു കിലോമീറ്റർ മാത്രം ദൂരമേയുള്ളൂവെങ്കിലും എഴുന്നള്ളത്ത് അവിടെയെത്താൻ ഏകദേശം ഒരു മണിക്കൂറെടുക്കും. തിരിച്ചും അത്രയും സമയം തന്നെ. പിറ്റേദിവസം വൈകീട്ടാണ് ആറാട്ട്. അന്ന് വിശേഷാൽ പൂജകൾക്കുശേഷം ദേവീവിഗ്രഹം പ്രദക്ഷിണമായി സൗപർണ്ണികാതീരത്തേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും ഓലകമണ്ഡപത്തിൽ വയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഏഴുമണിയോടെ ''ഓക്കുളി മഹോത്സവം'' തുടങ്ങുന്നു. ഉത്തരേന്ത്യൻ മഹോത്സവമായ [[ഹോളി|ഹോളിയോട്]] സാദൃശ്യമുള്ള ഒരു ചടങ്ങാണിത്. ശാന്തിക്കാരും ഭക്തരും പരസ്പരം നിറങ്ങൾ വാരിയെറിഞ്ഞും പീച്ചാംകുഴൽ വഴി നിറമടങ്ങിയ വെള്ളം തെറിപ്പിച്ചും ആഘോഷിയ്ക്കുന്ന ഈ ചടങ്ങ് കഴിഞ്ഞിട്ടാണ് ദേവിയുടെ ആറാട്ട്. ഇതിനുമുമ്പായി ദേവീവിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകവും പുഷ്പാർച്ചനയും നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന അർച്ചകൻ വിഗ്രഹവുമായി സൗപർണ്ണികാനദിയിൽ മൂന്നുപ്രാവശ്യം മുങ്ങുന്നു. ദേവീസാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് പവിത്രമായ നദിയിൽ ഭക്തരും മുങ്ങുന്നു. പിന്നീടാണ് ''തെപ്പോത്സവം'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ചടങ്ങ്. ദേവീവിഗ്രഹം തോണിയിലിരുത്തി മൂന്നുവട്ടം പ്രദക്ഷിണം വയ്പിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങാണിത്. ഈ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് ദേവിയുടെ പള്ളിവേട്ട. ആറാട്ടിനുശേഷം പള്ളിവേട്ട നടക്കുന്നത് കേരളീയാചാരത്തിന് വിരുദ്ധമാണെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. നദീതീരത്തെ ഒരു പറമ്പിൽ പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കി വച്ച സ്ഥലത്ത് അമ്പെയ്യുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് ഓലകമണ്ഡപത്തിൽ വിശ്രമിയ്ക്കുന്ന ദേവിയെ പിറ്റേദിവസം രാവിലെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് കൊടിയിറക്കുന്നതോടെ ഉത്സവത്തിന് സമാപ്തിയാകുന്നു. === നവരാത്രി പുഷ്പരഥോത്സവവും കനക വർഷവും വിദ്യാരംഭവും === [[ആശ്വിനം|ആശ്വിനമാസത്തിലെ]] ആദ്യ ഒമ്പത് ദിവസങ്ങളിൽ, അതായത് [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] വെളുത്ത [[പ്രഥമ]] ([[അമാവാസി|അമാവാസിയുടെ]] പിറ്റേദിവസം) മുതൽ [[നവമി]] വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് ''നവരാത്രി'' എന്ന പേരിൽ ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും പല പേരുകളിലും പല ഭാവങ്ങളിലും ഈ മഹോത്സവം ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിൽ ഈ ഒമ്പതുദിവസങ്ങളും പ്രധാനമാണെങ്കിലും ഏറ്റവും പ്രധാനം ഒമ്പതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം നടത്തുന്ന പുഷ്പരഥോത്സവവും കനകവർഷം എന്ന ചടങ്ങും വിജയദശമി നാളിലെ വിദ്യാരംഭവുമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ധാരാളം കലാപരിപാടികളും ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറും. കലകളുടെ അമ്മയായ മൂകാംബികയ്ക്കുമുന്നിൽ നടത്തുന്ന അരങ്ങേറ്റം പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിന് കൊടിയേറ്റമില്ല. പ്രഥമദിവസം രാവിലെ നടക്കുന്ന കലശസ്ഥാപനത്തോടെയാണ് നവരാത്രി ആഘോഷങ്ങൾ തുടങ്ങുന്നത്. സുവാസിനി പൂജ, ചണ്ഡികാഹോമം തുടങ്ങിയവ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. അതോടെ കേരളത്തിൽ നിന്നടക്കമുള്ള ആയിരക്കണക്കിന് ഭക്തരും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് എത്തുന്നു. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളിലും ദേവിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും വഴിപാടുകളും നടക്കുന്നു. മഹാനവമി നാളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ മഹാചണ്ഡികാഹോമവും സുവാസിനിപൂജയും വൈകിട്ട് പുഷ്പ രഥോത്സവവും നടക്കുന്നു. പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ടലങ്കരിച്ച പരാശക്തിയുടെ രഥം വലിക്കുന്ന ചടങ്ങ് ഭക്തരാണ് നടത്തുന്നത്. കനകവർഷം എന്ന ചടങ്ങും ഈ സമയത്ത് നടക്കുന്നു. രഥത്തിൽ നിന്നും പൂജാരി ഭക്തരുടെ നേർക്ക് പൂജിച്ച നാണയങ്ങൾ വിതറുന്ന ചടങ്ങാണ് ഇത്. മഹാനവമി ദിവസം മഹാലക്ഷ്മി ഭാവം പൂണ്ട മൂകാംബികാ അമ്മ തന്റെ ഭക്തർക്ക് സമ്പത്തും സമൃദ്ധിയും ചൊരിയുന്നു എന്ന വിശ്വാസമാണ് ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനം. എല്ലാ ഭക്തരും തൊഴുതിറങ്ങിയ ശേഷം രാത്രി വളരെ വൈകി മാത്രമേ അന്ന് നടയടയ്ക്കുകയുള്ളു. പിറ്റേന്ന് വിജയദശമിനാളിൽ രാവിലെ മൂന്ന് മണിക്ക് വിദ്യാരംഭത്തിന്റെ ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. അന്ന് ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ മൂകാംബികാസന്നിധിയിൽ ആദ്യാക്ഷരം കുറിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോൾ മൂകാംബികയെ മഹാസരസ്വതി ഭാവത്തിൽ ആരാധിക്കുന്നു. ഭഗവതിയെ സ്വർണ്ണ തേരിലും വെള്ളി തേരിലും എഴുന്നള്ളിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളാണ് വിജയദശമി ദിവസത്തെ മറ്റൊരു പ്രധാന ചടങ്ങ്. വൈകിട്ട് നടക്കുന്ന വിജയയാത്രയോടെ നവരാത്രിച്ചടങ്ങുകൾ അവസാനിയ്ക്കുന്നു. === മൂകാംബികാ ജന്മാഷ്ടമി === ജ്യേഷ്ഠമാസത്തിലെ (മലയാളം കലണ്ടറിൽ [[ഇടവം|ഇടവമാസം]]) (ജൂൺ/ ജൂലൈ മാസത്തിലെ) വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[അഷ്ടമി]] ദിവസമാണ് മൂകാംബികാ ജന്മാഷ്ടമിയായി ആചരിച്ചു വരുന്നത്. മൂകാസുരവധത്തിനുശേഷം പരാശക്തി ആദ്യമായി സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൽ കുടികൊണ്ട ദിവസമാണ് ഇതെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. അന്നേദിവസം ദേവിയ്ക്ക് ശതരുദ്രാഭിഷേകവും പഞ്ചാമൃതാഭിഷേകവും രാത്രി പുഷ്പരഥോത്സവവും നടത്തപ്പെടുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഈ ദിവസം ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ജന്മാഷ്ടമി കഴിഞ്ഞാൽ മഹാനവമി വരെ രഥോത്സവങ്ങളുണ്ടാകാറില്ല. == സൗപർണിക നദി == [[File:Mural_painting_from_kollur_mookambika_temple.jpg|thumb|right|]] {{main|സൗപർണിക}} [[കുടജാദ്രി]] മലകളിൽ നിന്നും ഉദ്ഭവിച്ചു ക്ഷേത്രത്തിനു സമീപത്തു കൂടെ ഒഴുകുന്ന പുണ്യ നദിയാണു [[സൗപർണിക]]. [[ഗരുഡൻ]] തന്റെ മാതാവായ വിനതയുടെ സങ്കടമോക്ഷാർത്ഥം ഈ നദീതീരത്തു തപസ്സു ചെയ്തു എന്നും തപസ്സിൽ സന്തുഷ്ടയായ ദേവിയോടു തന്റെ പേരിൽ ഈ നദി അറിയപ്പെടണമെന്നു ആവശ്യപ്പെട്ടു എന്നാണു സങ്കൽപം. ഗരുഡൻ തപസ്സു ചെയ്തു എന്നു പറയപ്പെടുന്ന ഗുഹ "ഗരുഡ ഗുഹ" എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അനേകം ഔഷധച്ചെടികളിലൂടെ ഒഴുകി വരുന്നതു കൊണ്ടു സൗപർണിക നദിയിലെ സ്നാനം സർവ്വരോഗനിവാരണമായി കരുതി വരുന്നു. എന്നാൽ, ഈയടുത്ത കാലത്ത് നദി വല്ലാതെ മലിനമായിട്ടുണ്ട്. തന്മൂലം 2014-ലെ ആറാട്ട് ക്ഷേത്രത്തിനുസമീപം പ്രത്യേകം തീർത്ത കുളത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റിയിരുന്നു. എങ്കിലും, ക്ഷേത്രക്കമ്മിറ്റി മാലിന്യനിർമ്മാർജ്ജനപ്രക്രിയ മികച്ചരീതിയിൽ നടത്തിപ്പോരുന്നുമുണ്ട്. കുടജാദ്രി മലകളിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിയ്ക്കുന്ന ഈ നദി 100 കിലോമീറ്ററിൽ കൂടുതൽ ദൂരം ഒഴുകി [[കുന്താപുര]]യിൽ വച്ച് അറബിക്കടലിൽ പതിയ്ക്കുന്നു. സൗപർണികാനദിയും അറബിക്കടലും ചേരുന്ന സ്ഥലത്ത് മനോഹരമായ പ്രകൃതിക്കാഴ്ചയാണ്. [[File:Mookambika Temple, Kollur.jpg|thumb|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം]] == കുടജാദ്രി == {{main|കുടജാദ്രി}} മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നും കുറച്ചു കിലോമീറ്റർ ദൂരെയാണു [[കുടജാദ്രി]] മലനിര. കുടജാദ്രിയുമയി ബന്ധപ്പെട്ടു മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിനു ഒരു ഐതിഹ്യം നിലവിലുണ്ട്‌. വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ വിദ്യഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിക്ക് ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഇല്ലാത്തതിൽ വിഷമിച്ച ആദിശങ്കരൻ ഈ മലനിരകളിൽ തപസ്സു ചെയ്യുകയും ഈ തപസ്സിൽ പ്രസാദിച്ചു ഭഗവതി മഹാസരസ്വതീഭാവത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടപ്പോൾ തന്റെ കൂടെ ഭഗവതി വരണമെന്നും താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത്‌ ദേവിയെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കണം എന്നും ആഗ്രഹം അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഇത് സമ്മതിച്ച ഭഗവതി അദ്ദേഹത്തെ പിന്തുടരുകയും ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്ത് എത്തുന്നതു വരെ ശങ്കരൻ തിരിഞ്ഞു നോക്കരുത് എന്ന വ്യവസ്ഥ വയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ശങ്കരനെ പരീക്ഷിക്കാനുറച്ച ഭഗവതി കൊല്ലൂരെത്തിയപ്പോൾ തന്റെ പാദസരത്തിന്റെ ശബ്ദം നിലപ്പിയ്ക്കുകയും ഇതിൽ സംശയാലുവായ ശങ്കരൻ തിരിഞ്ഞുനോക്കുകയും അങ്ങനെ [[മഹാസരസ്വതി]] അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആദിപരാശക്തിയുടെ സ്വയംഭൂവിഗ്രഹത്തിൽ വിലയം പ്രാപിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു എന്നാണു ഐതിഹ്യം. തന്റെ മുൻപിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട അതേ രൂപത്തിലാണ് സ്വയംഭൂവിനുപിറകിൽ ഭഗവതിയെ ശ്രീചക്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതെന്നും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ശങ്കരാചാര്യർക്ക് നിർബന്ധമാണെങ്കിൽ കേരളത്തിൽ [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ [[ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം|ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിൽ]] പ്രഭാത സമയത്ത് താൻ കുടികൊള്ളാമെന്ന് ഭഗവതി അറിയിച്ചുവെന്നും കഥയുണ്ട്. തന്മൂലം മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുന്നത് [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിൽ]] നടതുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും കഴിഞ്ഞാണ്. [[ചിത്രം:കുടജാദ്രി മല ഉച്ചി.JPG|thumb|right|കുടജാദ്രി മലയുടെ ഉച്ചിയിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം|191x191px]] പലതരം സസ്യലതാതികളാലും സൗപർണികാ നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനം എന്നതിലും കുടജാദ്രി വളരെ സവിശേഷതകൾ ഉള്ള ഒരു ഇടമാണ്. ഇവിടെ ആദിശങ്കരൻ തപസ്സു ചെയ്തു എന്നു പറയപ്പെടുന്ന ചിത്രമൂല ഗുഹയും ശങ്കരപീഠവും കാണാം. മൂകാംബികാദേവിയുടെ മൂലസ്ഥാനം എന്നു അറിയപ്പെടുന്ന ഇടത്തിൽ ഒരു [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രം കാണാം. വളരെയധികം സിദ്ധന്മാരുടേയും സന്യാസിമാരുടേയും വാസസ്ഥലമാണു കുടജാദ്രി. അതികഠിനമായ ഈ മലനിരകൾ അംബാവനത്തിൽ മൂകാംബികയിൽ നിന്ന് നാല്പത് കിലോമീറ്ററോളം ദൂരെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. മൂകാംബികയിൽ നിന്ന് ചില ജീപ്പുകൾ ഇങ്ങോട്ട് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. ജമ്മു കശ്മീരിലെ ശരദ പീഠം എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്ന സർവ്വജ്ഞ പീoത്തിന് സമാനമായ സ്ഥലമാണ് ഇവിടം.ശ്രീ ആദി ശങ്കരാചാര്യൻ തന്റെ നീണ്ട ആത്മീയ യാത്രയിൽ ഇവിടെ വരികയും പ്രാർത്ഥിക്കുകയും ചെയ്ത == മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് എത്തിച്ചേരാനുള്ള മാർഗം == ==== റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ: ബൈണ്ടൂർ മൂകാംബിക റോഡ്, കുന്താപുര ==== *[[ബൈന്ദൂർ|ബൈണ്ടൂർ മൂകാംബിക റോഡ് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]]: 27 കി. മി (ക്ഷേത്രത്തിന് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവെ സ്റ്റേഷൻ. മുംബൈ-ഗോവ-മംഗലാപുരം കൊങ്കൺ റെയിൽവേ റൂട്ട്) *[[കുന്ദാപുര]]: 38 കി. മി (അടുത്തുള്ള മറ്റൊരു റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ). കേരളത്തിൽ നിന്ന് വരുമ്പോൾ ആദ്യം എത്തുന്നത് ഈ കുന്ദാപുര സ്റ്റേഷനിലാണ്. കേരളത്തിൽ നിന്ന് പോകുമ്പോൾ ആദ്യം എത്തുന്നത് ഇവിടെയാണ്. *[[ഭട്ക്കൽ]]: 45 കി. മി *[[മുർഡേശ്വർ ശിവ ക്ഷേത്രം]]: 61 കി. മി *[[ഉഡുപ്പി]]: 60 കി. മി (ട്രെയിൻ നമ്പർ: [[നേത്രാവതി എക്സ്പ്രസ്സ്‌|16346 തിരുവനന്തപുരം -ലോകമാന്യതിലക് നേത്രാവതി]] മേലെ കൊടുത്ത രണ്ട് സ്ഥലങ്ങളിൽ നിർത്തുന്നു. എറണാകുളം-നിസാമുദീൻ മംഗള ലക്ഷദ്വീപ് എക്സ്പ്രസ്സ്, ‌‌മരുസാഗർ, എറണാകുളം പുണെ സൂപ്പഫാസ്റ്റ് എക്സ്പ്രസ്സ്‌ അടക്കമുള്ള പല ട്രെയിനുകളും ക്ഷേത്രത്തിന് അടുത്തുള്ള മറ്റൊരു റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനായ കുന്താപുര സ്റ്റേഷനിൽ നിർത്താറുണ്ട്. ഇത് രണ്ടും ദിവസേന സർവീസ് നടത്തുന്ന ട്രെയിനുകളാണ്. ട്രെയിൻ നമ്പർ: 16336 നാഗർകോവിൽ-ഗാന്ധിധം, ട്രെയിൻ നമ്പർ: 16334 തിരുവനന്തപുരം-വെരാവൽ, ട്രെയിൻ നമ്പർ: 16312 കൊച്ചുവേളി-ശ്രീഗംഗാനഗർ, ട്രെയിൻ നമ്പർ: 19259 കൊച്ചുവേളി-ഭാവനഗർ, ട്രെയിൻ നമ്പർ: 16338 എറണാകുളം-ഓഖ, ട്രെയിൻ നമ്പർ: 12977 മരുസാഗർ എക്സ്പ്രസ്സ്‌, ട്രെയിൻ നമ്പർ: 11098 എറണാകുളം-പൂനെ പൂർണ എക്സ്പ്രസ്സ്‌ തുടങ്ങിയ കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള അനേകം തീവണ്ടികൾ ക്ഷേത്രത്തിന് അടുത്തുള്ള ബൈണ്ടൂർ മൂകാംബിക റോഡ് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ നിർത്തുന്നു. മംഗലാപുരം-ഗോവ റൂട്ടിലുള്ള മറ്റ് ട്രെയിനുകളും ഇവിടെ നിർത്താറുണ്ട്. ബൈണ്ടൂരിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് മുപ്പത് മിനിറ്റ് ദൂരം സഞ്ചരിച്ചാൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്താം. മംഗലാപുരം, കുന്ദാപുര, ബൈണ്ടൂർ തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് ധാരാളം ബസുകൾ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് സർവീസ് നടത്തുന്നതായി കാണാം. <ref>http://www.konkanrailway.com/website/ehtm/6345.html</ref> ====== റോഡ് മാർഗം: [[ദേശീയപാത 66 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയപാത 66]] ====== *[[മംഗളൂരു|മംഗലാപുരം]]: 135 *[[കാസർഗോഡ്]]: 175 *[[ഗുരുവായൂർ]]: 450 *[[ബെംഗളൂരു]] ([[ഷിമോഗ]] വഴി): 400 *[[ബെംഗളൂരു]] (മംഗലാപുരം വഴി): 485 *[[ഗോവ]] (പനാജി): 256 ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് മംഗലാപുരം, ബൈണ്ടൂർ, കുന്താപുര എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും സർക്കാർ സ്വകാര്യ ബസുകൾ, ടാക്സി എന്നിവ ലഭ്യമാണ്. കേരളത്തിലെ പ്രധാന സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നും മൂകാംബികയിലേയ്ക്ക് ബസ് സർവ്വീസുകളുണ്ട്. [[കേരള സ്റ്റേറ്റ് റോഡ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് കോർപ്പറേഷൻ|കെ.എസ്ആ.ർ.ടി.സി]] കേരളത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽനിന് കൊല്ലൂരേക്ക് സർവീസ് നടത്തുന്നു. [[ഗുരുവായൂർ]], [[ബെംഗളൂരു]], [[കൊട്ടാരക്കര]], [[കണ്ണൂർ]], [[തിരുവനന്തപുരം]],[[ആലപ്പുഴ]] എന്നീ സ്ഥലങ്ങളിലേക്കു ഇവിടെനിന്നു നേരിട്ടു ബസ് സർവീസ്‌ ഉണ്ട്‌. [[മംഗളൂരു|മംഗലാപുരത്ത്]] നിന്നും NH 66 പാത വഴി ഏകദേശം 130 കിലോമീറ്റർ റോഡ് വഴി സഞ്ചരിച്ചാലും ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെത്താം. മംഗലാപുരത്തുനിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ധാരാളം ബസുകൾ സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. അനേകം ബസുകൾ മംഗലാപുരം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് സർവീസ് നടത്തുന്നു. [[കേരള സ്റ്റേറ്റ് റോഡ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് കോർപ്പറേഷൻ|കെ.എസ്ആ.ർ.ടി.സി]] കേരളത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽനിന് കൊല്ലൂരേക്ക് സർവീസ് നടത്തുന്നുണ്ട്. ====== വിമാനത്താവളം: [[മാംഗളൂർ അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളം|മംഗലാപുരം]] ====== [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചിയിൽ]] നിന്ന് മംഗലാപുരത്തേക്ക് [[ബെംഗലൂരു അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|ബംഗളൂരു]] വഴി പ്രതിദിനം 14 കണക്റ്റിംഗ് ഫ്ലൈറ്റുകളാണ് സർവീസ് നടത്തുന്നത്. [[എയർ ഇന്ത്യ]], [[ഇൻഡിഗോ എയർലൈൻസ്‌|ഇൻഡിഗോ]], അലയൻസ് എയർ, ആകാശ എയർ, [[എയർ ഏഷ്യ ഇന്ത്യ|എയർ ഏഷ്യ]], ഗോ ഫസ്റ്റ് എന്നിവയാണ് ഈ റൂട്ടി ലെ ചില പ്രധാന എയർലൈനുകൾ. [[തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|തിരുവനന്തപുരത്ത്]] നിന്ന് മംഗലാപുരത്തേക്ക് ബംഗളൂരു വഴി പ്രതിദിനം അഞ്ച് കണക്റ്റിംഗ് ഫ്ലൈറ്റുകളാണ് സർവീസ് നടത്തുന്നത്. ഇൻഡിഗോയും എയർ ഇന്ത്യയുമാണ് ഈ റൂട്ടിലെ ചില പ്രധാന എയർലൈനുകൾ.<ref>{{Cite web|url=https://www.goibibo.com/flights/trivandrum-to-mangalore-flights/|title=Trivandrum to Mangalore Flight @ ₹4806 + upto ₹650 OFF}}</ref> == മൂകാംബികാക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധമുള്ള കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങൾ == കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിനും മൂകാംബികാ ദേവിയ്ക്കും കേരളീയരോടുള്ള അടുപ്പത്തെക്കുറിച്ച് ധാരാളം കഥകളുണ്ട്. മൂകാംബികാ സന്നിധിയിൽ നിത്യവും മലയാളികളുടെ ഒരു പ്രവാഹമാണ്. ഇവരിൽ പലരും കലാരംഗത്തുനിന്നുള്ളവരാണെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന നിവേദ്യമായ ത്രിമധുരം തദ്ദേശീയരെക്കാൾ കൂടുതൽ മലയാളികൾക്ക് പ്രിയങ്കരമാണെന്നും ഇത് കഴിച്ച മലയാളികൾക്ക് അത്ഭുതസിദ്ധിയുണ്ടാകുമെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ഇതിന്റെ ഫലമായി തദ്ദേശീയരായ പൂജാരിമാർ പൂജ കഴിഞ്ഞാൽ കിണറ്റിലിട്ടു പോകുന്നത് പതിവായിരുന്നു. [[കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി|കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണിയുടെ]] പ്രസിദ്ധകൃതിയായ [[ഐതിഹ്യമാല|ഐതിഹ്യമാലയിൽ]] ഇത്തരത്തിൽ ത്രിമധുരം അകത്താക്കി അത്ഭുതസിദ്ധി നേടിയ രണ്ട് വ്യക്തികളുടെ കഥ പറയുന്നുണ്ട്. ഒരാൾ സരസകവിയായിരുന്ന [[മുട്ടസ്സ് നമ്പൂതിരി|മുട്ടസ്സ് നമ്പൂതിരിയും]] മറ്റേയാൾ വാദ്യപ്രതിഭയായിരുന്ന [[മുണ്ടേമ്പിള്ളി കൃഷ്ണമാരാർ|മുണ്ടേമ്പിള്ളി കൃഷ്ണമാരാരുമാണ്]]. പക്ഷേ ഇരുവരും ഇത് കള്ളത്തരത്തിലൂടെയാണ് സ്വന്തമാക്കിയത്. തന്മൂലം ഇവർക്ക് പ്രവൃത്തിയിൽ വികടതയുണ്ടാകുകയും ചെയ്തു. ഇതുപോലെ നിരവധി കഥകൾ കേരളീയരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രചരിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ, കേരളത്തിൽ തന്നെ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന ചില ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. അവയിൽ ചിലതിന് ''ദക്ഷിണമൂകാംബിക'' എന്ന അപരനാമവുമുണ്ട്. അത്തരത്തിൽ ചില ക്ഷേത്രങ്ങളാണ് താഴെ ചേർക്കുന്നത്. === പനച്ചിക്കാട് മഹാവിഷ്ണു-സരസ്വതീക്ഷേത്രം (ദക്ഷിണ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം) === {{പ്രധാനലേഖനം|പനച്ചിക്കാട് മഹാവിഷ്ണു-സരസ്വതീക്ഷേത്രം}} [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിൽ]] [[പനച്ചിക്കാട്]] ഗ്രാമത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രം. ഇവിടത്തെ പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠ മഹാവിഷ്ണുവാണെങ്കിലും മഹാസരസ്വതീക്ഷേത്രമായാണ് ഇതിനെ പരിഗണിച്ചുവരുന്നത്. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് പനച്ചിക്കാട്ടെ കീഴുപുറം നമ്പൂതിരിയോടൊപ്പം ഓലക്കുടയിൽ കയറിവന്ന മൂകാംബികാദേവിയാണ് ഇവിടത്തെ പ്രതിഷ്ഠ. ഒരിയ്ക്കലും വറ്റാത്ത ഒരു കൊച്ചുകുളവും അതിനടുത്ത് ഒരു വള്ളിപ്പടർപ്പുമുണ്ട്. ആ വള്ളിപ്പടർപ്പിനകത്തെ ഒരു പ്രത്യേക ദ്വാരത്തിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. എന്നാൽ, പൂജാവിധികൾ ഇതിന് അഭിമുഖമായ പൂജാവിഗ്രഹത്തിലാണ് നടത്തിപ്പോരുന്നത്. ഈ വള്ളിപ്പടർപ്പുകളിലൊന്ന് മറ്റൊരിടത്തും കാണാനാകാത്ത സരസ്വതീലതയാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുപോരുന്നു. അതിനാൽ, പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് ദിവ്യത്വം കല്പിച്ചുപോരുന്നു. ദേവീവിഗ്രഹത്തിൽ നിന്നൊഴുകിവരുന്ന നീരുറവ അടുത്തുള്ള [[കൊടൂരാർ|കൊടൂരാറ്റിലെത്തിച്ചേരുന്നു]] എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിലെ മഹാവിഷ്ണു കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, [[അയ്യപ്പൻ]], ശിവൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ, [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], [[യക്ഷി]] എന്നിവർക്ക് പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. കീഴുപുറം, കരുനാട്ട്, കൈമുക്ക് എന്നീ മൂന്ന് ഇല്ലക്കാർ ചേർന്ന ഒരു ട്രസ്റ്റാണ് ക്ഷേത്രഭരണം നടത്തുന്നത്. ത്രിമധുരവും സാരസ്വതഘൃതവുമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. മഹാനവമിയൊഴികെ എല്ലാ ദിവസവും വിദ്യാരംഭം നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണിത്. നവരാത്രിയാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെയും പ്രധാന ഉത്സവം. === വടക്കൻ പറവൂർ ശ്രീ ദക്ഷിണ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രം === {{പ്രധാനലേഖനം|വടക്കൻ പറവൂർ ശ്രീ ദക്ഷിണ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രം}} എറണാകുളം ജില്ലയിൽ [[വടക്കൻ പറവൂർ]] പട്ടണത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പുരാതനമായ ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''ശ്രീ ദക്ഷിണമൂകാംബികാക്ഷേത്രം'''. ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ ആദിശക്തി മാതാവായ ശ്രീ മൂകാംബികാദേവിയാണ്. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ഇവിടെയുള്ള ദേവി, തികഞ്ഞ മൂകാംബികാഭക്തനായിരുന്ന പറവൂർ തമ്പുരാന്, പ്രായാധിക്യം കാരണം മൂകാംബികാദർശനം നടത്താൻ സാധിയ്ക്കാതായപ്പോൾ ഇവിടെ വന്ന് കുടികൊള്ളുകയായിരുന്നു. ഒരു കൊച്ചു താമരക്കുളവും അതിന് നടുവിൽ കെട്ടിപ്പൊക്കിയ ഒരു കൊച്ചുശ്രീകോവിലുമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ. ഈ ശ്രീകോവിലിൽ വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ ശ്രീമൂകാംബികാദേവി [[സരസ്വതി|സരസ്വതീഭാവത്തിൽ]] കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, മഹാവിഷ്ണു, ഹനുമാൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ, യക്ഷി എന്നിവരാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. [[തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡാണ്]] ക്ഷേത്രഭരണം കയ്യാളുന്നത്. [[മകരം|മകരമാസത്തിലെ]] [[ഉത്രട്ടാതി]] ആറാട്ടായുള്ള പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവവും നവരാത്രിയുമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വിശേഷദിവസങ്ങൾ. മഹാനവമിയൊഴികെ എല്ലാ ദിവസവും വിദ്യാരംഭം നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണിത്. === ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, എറണാകുളം === {{പ്രധാനലേഖനം|ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം}} എറണാകുളം ജില്ലയിലെ [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതീക്ഷേത്രം'''. സാക്ഷാൽ മഹാലക്ഷ്മി മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ദേവി മൂന്നു ഭാവങ്ങളിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രധാനമായും ആരാധിക്കപ്പെടുക. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാഭഗവതിയായ [[സരസ്വതി|മഹാസരസ്വതിയായി]] (മൂകാംബിക) പ്രഭാതത്തിലും, ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് [[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല|നീലവസ്ത്രത്തിൽ]] പൊതിഞ്ഞ് [[ദുർഗ്ഗാദേവി|ദുർഗ്ഗാഭഗവതിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. ഈ മൂന്നുഭാവങ്ങളുമുള്ളതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ '''ആദിപരാശക്തി അല്ലെങ്കിൽ രാജരാജേശ്വരീ''' സങ്കല്പത്തിലാണ് ആരാധിയ്ക്കുന്നത്. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ വിദ്യാദേവതയായ സരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലാത്തതിൽ ദുഃഖിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ, കുടജാദ്രിയിൽ പോയി ദേവിയെ തന്റെ നാട്ടിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോരുന്ന വഴിയിൽ ഇടയ്ക്കുവച്ച് ദേവിയുടെ കാലൊച്ച നിലച്ചുപോയെന്നും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്ന വ്യവസ്ഥ ലംഘിച്ച് ശങ്കരാചാര്യർ തിരിഞ്ഞുനോക്കിയപ്പോൾ ദേവി പാറയായതായി അറിയുകയും തുടർന്ന് പ്രാർത്ഥിച്ച് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തിയപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൂടെ പോരാനാകില്ലെന്ന് ദേവി പറയുകയും എന്നാൽ അത്രയും നിർബന്ധമാണെങ്കിൽ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ കുടികൊള്ളാമെന്നും അതുകഴിഞ്ഞേ മൂകാംബികയിലെത്തൂ എന്നും ദേവി അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഇന്നും മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടതുറക്കുന്നത് രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞാണിത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. ഉയരത്തിലുള്ള പ്രധാന ക്ഷേത്രം '''മേൽക്കാവ്''' എന്നും അവിടെ നിന്ന് താഴെക്കിടക്കുന്ന കൊച്ചു ക്ഷേത്രം '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. പ്രാചീന കേരളത്തിലെ നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാലയങ്ങളിൽ രണ്ടും ഉൾപ്പെടുന്നുണ്ട്. മേൽക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ സരസ്വതി, ലക്ഷ്മി, ദുർഗ്ഗ, കാളി, പാർവ്വതി തുടങ്ങി എല്ലാ ദേവീസങ്കല്പങ്ങളുടെയും സംഗമമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കീഴ്ക്കാവിലേത് അത്യുഗ്രഭാവത്തിലുള്ള ഭദ്രകാളിയാണ്. മേൽക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ വിശേഷാൽ ആകൃതിയൊന്നുമില്ലാത്ത സ്വയംഭൂവായ ഒരു ശിലയാണ്. ഇത് രുദ്രാക്ഷശിലയാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. നിർമ്മാല്യസമയത്തുമാത്രമേ ഇത് കാണാനാകൂ. അല്ലാത്തപ്പോഴെല്ലാം സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയ രൂപമാണ് പുറത്ത് കാണാനുക. ശ്രീരത്നാങ്കിതപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ടിട്ടിരിയ്ക്കുന്ന ചതുർബാഹുവായ ദേവിയുടെ രൂപമാണിത്. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും ധരിച്ച ദേവി, മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹിയ്ക്കുകയും വലതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തഹൃദയങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ദേവീവിഗ്രഹത്തിന്റെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ മഹാവിഷ്ണുസാന്നിദ്ധ്യവുമുണ്ട്. ഇതുമൂലം '''അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ''' എന്നാണ് ഇവിടെ വരുന്ന ഭക്തർ ജപിയ്ക്കുന്നത്. കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ|വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരാണെന്ന്]] വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ, ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്, യക്ഷിയമ്മ എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്. മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർക്ക് ചോറ്റാനിക്കര ഭജനം ഉത്തമമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ നിരവധി മനോരോഗികൾ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന വരാറുണ്ട്. കീഴ്ക്കാവിൽ രാത്രി നടക്കുന്ന [[ഗുരുതി|ഗുരുതി പൂജ]] വളരെ വിശേഷമാണ്. എല്ലാ മാനസികാസ്വസ്ഥ്യങ്ങളും ഗുരുതിയോടെ തീരും എന്നാണ് വിശ്വാസം. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയത്ത് ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്നതും അങ്ങനെ ഒഴിഞ്ഞുപോകുന്ന ബാധകൾ അടുത്തുള്ള [[പാല|പാലമരത്തിൽ]] ആണിയടിച്ച് കയറ്റുന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്. കൂടാതെ ഉദയാസ്തമനപൂജ, അന്നദാനം, പട്ടും താലിയും ചാർത്തൽ, നെയ്പായസം, വെടിവഴിപാട് തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രധാനമാണ്. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണിനാളിൽ]] കൊടികയറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] വലിയ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രധാനം. ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന '''മകം തൊഴൽ''' ഏറ്റവും സവിശേഷമായ പ്രാധാന്യം അർഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ ദിവസം നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. മംഗല്യസൗഭാഗ്യത്തിന് മകം തൊഴൽ വിശേഷമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. കൂടാതെ [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക|തൃക്കാർത്തികയും]] നവരാത്രിയും വിശേഷങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]] വകയാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം. === പള്ളിക്കുന്ന് മൂകാംബികാക്ഷേത്രം, കണ്ണൂർ === [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ]] [[കണ്ണൂർ]] നഗരത്തിന് വടക്കുഭാഗത്ത് [[കണ്ണൂർ കോർപ്പറേഷൻ|കണ്ണൂർ കോർപ്പറേഷനിൽ]] തന്നെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''പള്ളിക്കുന്ന് മൂകാംബികാക്ഷേത്രം'''. പുരാതന കേരളത്തിലെ നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാലയങ്ങളിൽ ഒന്നായ ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയതും പരശുരാമനാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. [[കണ്ണൂർ സെൻട്രൽ ജയിൽ|കണ്ണൂർ സെൻട്രൽ ജയിലിന്]] സമീപമാണ് ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. പ്രധാന മൂർത്തിയായ മൂകാംബികാദേവി പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ദുർഗ്ഗാ ഭാവമുള്ള ഭഗവതിയെ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ മഹാകാളി, മഹാലക്ഷ്മി, മഹാസരസ്വതി ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിച്ചു വരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവപാർവതിമാർ, ഭദ്രകാളി, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഇവരിൽ ഭദ്രകാളിയ്ക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കേരളത്തിലെ പുരാതന മാന്ത്രികകുടുംബമായ കാട്ടുമാടം മന വകയായിരുന്നു ഈ ക്ഷേത്രം. ഇപ്പോൾ [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ക്ഷേത്രഭരണം. [[കൃഷ്ണഗാഥ]]യുടെ കർത്താവായ [[ചെറുശ്ശേരി നമ്പൂതിരി]] ഇവിടത്തെ ശാന്തിക്കാരനായിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. [[മീനം|മീനമാസത്തിൽ]] രോഹിണിനാളിൽ കൊടികയറി നടക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും അതിനിടയിൽ വരുന്ന [[പൂരം]]കുളിയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന ആഘോഷം. നവരാത്രിയും വിദ്യാരംഭവും അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. <ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/permalink.php?id=1137602349660596&story_fbid=2301250823295737|title=പള്ളിക്കുന്ന് മൂകാംബികാക്ഷേത്രം കണ്ണൂർ ജില്ല|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=Facebook}}</ref> === മലയാലപ്പുഴ ദേവിക്ഷേത്രം, പത്തനംതിട്ട === {{main|മലയാലപ്പുഴ ദേവീക്ഷേത്രം}} കേരളത്തിലെ അറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു ദേവീക്ഷേത്രമാണ് [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല]]യിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മലയാലപ്പുഴ ദേവീക്ഷേത്രം. ഉഗ്രമൂർത്തിയായ [[ഭദ്രകാളി]]യാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠയെങ്കിലും മൂകാംബികാചൈതന്യം കൂടി സങ്കല്പിച്ചുവരുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, ഇവിടത്തുകാരായ രണ്ട് നമ്പൂതിരിമാർ, കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി ദീർഘകാലം ഭജനമിരുന്നപ്പോൾ അവരുടെ പ്രാർത്ഥനയിൽ സംപ്രീതയായി അമ്മ മലയാലപ്പുഴയിൽ എത്തിച്ചേരുകയായിരുന്നു. അവരുടെ തേവാരബിംബത്തിലൂടെ ദേവീചൈതന്യം ഇവിടെയെത്തി. എന്നാൽ അവർ മലയാലപ്പുഴയിൽ എത്തിച്ചേർന്ന സമയം സന്ധ്യയായി പോയതിനാൽ ഭഗവതി ഉഗ്രരൂപിണി ആയിത്തീർന്നിരുന്നു. ആ സമയം പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് കൊണ്ട്ഇ വിടെ ദേവി ഭദ്രകാളി സങ്കല്പത്തിലാകുകയായിരുന്നു. തുടർന്ന് കടുശർക്കരയോഗക്കൂട്ടിൽ വിഗ്രഹം പണിത് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയായിരുന്നത്രേ. ഏകദേശം ആറടി ഉയരം വരുന്ന ഇവിടത്തെ വിഗ്രഹം കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, മുഹൂർത്തി, മലദൈവങ്ങൾ തുടങ്ങിയവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഇവരിൽ സ്വയംഭൂവായ ശിവന്ന് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. എന്നും വളർന്നുകൊണ്ടിരിയ്ക്കുന്ന ശിവലിംഗമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. തന്മൂലം, ഇവിടെ ശ്രീകോലിൽ പണിതിട്ടില്ല. എന്നും പൂക്കുന്ന ഒരു കൊന്നമരം ഇവിടെയുണ്ട്. അതിന് ചുവട്ടിലാണ് ശിവപ്രതിഷ്ഠ. പാർവതീദേവിയുടെ മടിയിലിരിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ള ഗണപതിഭഗവാന്റെ പ്രതിഷ്ഠയും ശ്രദ്ധേയമാണ്. അഞ്ചുമലകളുടെ സംരക്ഷകയാണ് മലയാലപ്പുഴയമ്മ എന്നൊരു വിശ്വാസമുണ്ട്. ഇവിടങ്ങളിലെല്ലാം മലദൈവങ്ങളെ കുടിയിരുത്തിയിട്ടുണ്ട്. തന്മൂലം, പ്രകൃത്യാ തന്നെ മൂകാംബികാക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധം വരുന്ന ക്ഷേത്രമാണിത്. കുംഭമാസത്തിൽ തിരുവാതിര നാളിൽ കൊടിയേറി നടക്കുന്ന പതിനൊന്നുദിവസത്തെ ഉത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, മകരപ്പൊങ്കാല തുടങ്ങിയവയാണ് ഇവിടെ വിശേഷദിവസങ്ങൾ. അഞ്ചുപൂജകളുള്ള ഇവിടെ അടിമറ്റത്ത് മനയ്ക്കാണ് തന്ത്രാധികാരം. തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിനാണ് ക്ഷേത്രഭരണം. ===ഉത്രാളിക്കാവ് രുധിര മഹാകാളി ക്ഷേത്രം, തൃശൂർ === {{Main|ഉത്രാളിക്കാവ് ക്ഷേത്രം}} മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രവുമായി അടുത്ത് ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന മറ്റൊരു കേരളീയക്ഷേത്രമാണ് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]യിൽ [[വടക്കാഞ്ചേരി]]യ്ക്കടുത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഉത്രാളിക്കാവ് ശ്രീ മഹാകാളിക്ഷേത്രം. ഉഗ്രമൂർത്തിയായ മഹാകാളിയാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, വടക്കാഞ്ചേരിയിലെ വലിയ ഭൂവുടമയായിരുന്ന കേളത്തച്ചൻ കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി ഭജനമിരുന്നപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓലക്കുടയിൽ കയറി ഇവിടെ വന്നതാണ് ഇവിടെയുള്ള രുധിര മഹാകാളി. അകമല താഴ്വരയിലെ പാടത്ത് സ്വയംഭൂവായി ദേവി അവതരിച്ചു. പിൽക്കാലത്തെന്നോ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താൻ വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ, തന്റെ അരിവാളിന് മൂർച്ച കൂട്ടാൻ അടുത്തുകണ്ട കല്ലിൽ ഉരച്ചുനോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തപ്രവാഹമുണ്ടാകുകയും, തുടർന്ന് പ്രശ്നവിധിയിൽ ദേവീസാന്നിദ്ധ്യം കണ്ടതിനെത്തുടർന്ന് ക്ഷേത്രം പണിയുകയുമായിരുന്നു. മൂകാംബികയിൽ നിന്നുവന്ന് കുടികൊണ്ടതായിട്ടും എന്തോ കാരണം കൊണ്ട് ദേവി മഹാകാളിയായി മാറുകയായിരുന്നു. രുധിരമഹാകാളിക്കാവ്, പിന്നീട് ഉതിരകാളിക്കാവും അവസാനം ഉത്രാളിക്കാവുമായി ലോപിച്ചു എന്നാണ് കഥ. [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]]-[[ഷൊർണൂർ]] സംസ്ഥാനപാതയ്ക്കും റെയിൽപ്പാതയ്ക്കുമിടയിൽ, പ്രകൃതിരമണീയമായ അന്തരീക്ഷത്തിലാണ് ഉത്രാളിക്കാവ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഒരുവശത്ത് അകമല നിരകളും മറുവശത്ത് നെൽപ്പാടങ്ങളുമാണ്. പ്രധാനദേവതയായ ഭദ്രകാളി, സ്വയംഭൂവായ ശിലയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ഇവിടെ ഉപദേവതകളില്ല എന്നൊരു വലിയ പ്രത്യേകത കൂടി ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുണ്ട്. മൂന്നുപൂജകളുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രാധികാരം സ്രാമ്പിയ്ക്കൽ മഠം എന്നുപേരുള്ള ഒരു തമിഴ് ബ്രാഹ്മണകുടുംബത്തിനാണ്. കേരളത്തിൽ തമിഴ് ബ്രാഹ്മണർക്ക് തന്ത്രാധികാരമുള്ള ഏക ക്ഷേത്രമാണിത്. മുമ്പ് ഇവിടെ തന്ത്രിയായിരുന്ന നമ്പൂതിരി കുടുംബം അന്യം നിന്നുപോയപ്പോഴാണ് ഈ കുടുംബത്തിന് അവകാശം ലഭിച്ചത്. കുംഭമാസത്തിലെ മൂന്നാമത്തെ ചൊവ്വാഴ്ച നടക്കുന്ന ഉത്രാളിക്കാവ് പൂരമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പൂരങ്ങളിലൊന്നാണ് ഉത്രാളിക്കാവ് പൂരം. നവരാത്രിയും അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. === വടക്കുംകൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, വൈക്കം, കോട്ടയം === കോട്ടയം ജില്ലയിലെ വൈക്കത്തിന് സമീപം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം ആണിത്. സരസ്വതി ഭാവത്തിൽ ഭഗവതി ഇവിടെ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. === എഴുകോൺ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, കൊല്ലം === കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കൊട്ടാരക്കരയ്ക്ക് സമീപം എഴുകോണിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു മൂകാംബിക ക്ഷേത്രമാണ് ഇത്. ഇവിടെ നവരാത്രി ആഘോഷം അതി പ്രധാനമാണ്. കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിലെ അതേ രീതിയിൽ ആണ് ആരാധന. === ഞാങാട്ടിരി ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, പട്ടാമ്പി, പാലക്കാട്‌. (വള്ളുവനാടൻ മൂകാംബിക) === പാലക്കാട്‌ ജില്ലയിലെ പട്ടാമ്പിക്കടുത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഞാങാട്ടിരി ഭഗവതി ക്ഷേത്രം മൂകാംബിക സാന്നിധ്യത്താൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. അതിനാൽ ക്ഷേത്രം വള്ളുവനാടൻ മൂകാംബിക എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ നവരാത്രി, വിദ്യാരംഭം എന്നിവ പ്രധാനമാണ്. === പാറശ്ശേരി ശ്രീ മൂകാംബിക ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, പാലക്കാട്‌ === പാലക്കാട്‌ ജില്ലയിലെ പെരിങ്ങോട് (കോങ്ങാട് വെസ്റ്റ്) എന്ന സ്ഥലത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രമാണ് പാറശ്ശേരി ശ്രീ മൂകാംബിക ഭഗവതി ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ നവരാത്രി, വിദ്യാരംഭം എന്നിവ പ്രധാനമാണ്. === കൊട്ടാരം ശ്രീ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, കോലഴി, തൃശൂർ === തൃശൂർ നഗരത്തിന് സമീപം കോലഴി എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് കൊട്ടാരം ശ്രീ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം. നവരാത്രി ഇവിടെ പ്രധാനമാണ്. === പിഷാരിക്കൽ ശ്രീ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, പരപ്പനങ്ങാടി, മലപ്പുറം === മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ പരപ്പനങ്ങാടി എന്ന സ്ഥലത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട മൂകാംബിക ക്ഷേത്രമാണ് പിഷാരിക്കൽ ശ്രീ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം. കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതു പോലെ നവരാത്രി, വിദ്യാരംഭം എന്നിവ പ്രധാനം. മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട വിദ്യാരംഭ കേന്ദ്രം കൂടിയാണ് ഇത്. == അവലംബം == <references /> <!--== കുറിപ്പുകൾ == <div class="references-small" style="-moz-column-count:2; column-count:2;"> </div>-->== പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == *[http://karnatakatourism.org/heritage_devine_mookambika.htm കർണ്ണാടകടൂറിസം.ഓർഗ് വെബ്സൈറ്റിൽ മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിനെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091219133325/http://www.karnatakatourism.org/heritage_devine_mookambika.htm |date=2009-12-19 }} *[http://www.p4panorama.com/panos/Mookambika/index.html മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ഒരു സാങ്കല്പികയാത്ര] {{commons category|Kollur Mookambika Temple}} [[വർഗ്ഗം:കർണാടകയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ]] nm6m1sv2tq8611jul6ivi2fmewsa9ga 0 23839 4614265 4601723 2026-04-19T16:55:50Z Vishalsathyan19952099 57735 /* മറ്റ് നിർമ്മാണപ്രവർത്തനങ്ങൾ */ 4614265 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Mammiyoor Temple}} <references/>{{Infobox Mandir | name = മമ്മിയൂർ ശ്രീ മഹാദേവക്ഷേത്രം | image = Mammiyoor sree mahadeva temple.JPG | image size = 250px | alt = | caption = മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രഗോപുരം | pushpin_map = Kerala | map= Mammiyoor.jpg | latd = 10 | latm = 35 | lats = 59 | latNS = N | longd= 76 | longm= 2 | longs = 9 | longEW = E | map_caption = ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സ്ഥാനം | mapsize = 100 | other_names = | devanagari = | sanskrit_transliteration = | tamil = | marathi = | bengali = | script_name = [[മലയാളം]] | script = | country = [[ഇന്ത്യ]] | state/province = [[കേരളം]] | district = [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]] | locale = [[ഗുരുവായൂർ]] | primary_deity = [[പരമശിവൻ]], [[പാർവ്വതി]], [[മഹാവിഷ്ണു]], [[ഭദ്രകാളി]] (പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം) | important_festivals= [[മഹാശിവരാത്രി]], [[തിരുവാതിര]] | architectural_styles= പരമ്പരാഗത കേരളാ ശൈലി | number_of_temples=3 | number_of_monuments= | inscriptions= | date_built= | creator = | temple_board = [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്]] | Website = https://www.mammiyurmahadevatemple.com }} [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ]] [[ചാവക്കാട് താലൂക്ക്|ചാവക്കാട് താലൂക്കിൽ]] ക്ഷേത്രനഗരമായ [[ഗുരുവായൂർ|ഗുരുവായൂരിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രസിദ്ധവും പുരാതനവുമായ ശിവക്ഷേത്രമാണ് '''മമ്മിയൂർ ശ്രീ മഹാദേവക്ഷേത്രം'''. [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും വളരെ അടുത്തായി, ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്ററോളം വടക്കുപടിഞ്ഞാറുമാറി, ഗുരുവായൂർ-[[കുന്നംകുളം]]/[[കോഴിക്കോട്]] റൂട്ടിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ ക്ഷേത്രം ഗുരുവായൂർ തീർത്ഥാടനത്തിന്റെ ഒഴിച്ചു കൂടാനാകാത്ത ഭാഗമാണ്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപത്തായതിനാൽ ഗുരുവായൂരിൽ എത്തുന്ന ഭക്തർ ഇവിടേയ്ക്ക് നടന്നുപോകുന്നതായി കാണാം. പഴയ [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[നൂറ്റെട്ട് ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] പറയപ്പെടുന്ന പ്രധാനപ്പെട്ട ശിവക്ഷേത്രമാണ് <ref>കുഞ്ഞികുട്ടൻ ഇളയതിൻറെ “108 ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ</ref>. [[ദശാവതാരം|വൈഷ്ണവാംശഭൂതനായ]] [[പരശുരാമൻ|പരശുരാമനാൽ]] പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടു എന്ന് ഐതിഹ്യമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠയായ [[പരമശിവൻ|പരമശിവന്റെ]] സാന്നിദ്ധ്യം ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്ര പ്രതിഷ്ഠാ സമയത്ത് ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് ഐതിഹ്യം<ref>കുഞ്ഞികുട്ടൻ ഇളയതിൻറെ “108 ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ</ref>. ഗുരുവായൂർ ദർശനം പൂർണ്ണമാകാൻ എല്ലാ ഭക്തജനങ്ങളും ഇവിടെയും പോകണം എന്നാണ് ആചാരം. [[File:Mammiyoor sree mahadeva temple closeup.JPG|മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം|thumb|right|250px]] ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ, [[പാർവ്വതി|പാർവ്വതീദേവിയെ]] ഇടത്തെ തുടയിലിരുത്തി ആനന്ദഭാവത്തിലിരിയ്ക്കുന്ന പരമശിവനാണ്. '''മമ്മിയൂരപ്പൻ''' എന്നാണ് ഇവിടെ ഭഗവാൻ അറിയപ്പെടുന്നത്. ശിവനെക്കൂടാതെ, തൊട്ടടുത്തുതന്നെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവും]] സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഈ മഹാവിഷ്ണു സാക്ഷാൽ [[ഗുരുവായൂരപ്പൻ]] തന്നെയാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഇരുവർക്കും ക്ഷേത്രത്തിൽ തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് കല്പിയ്ക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായി [[ഗണപതി]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[അയ്യപ്പൻ]], [[ഭദ്രകാളി]] (മമ്മിയൂർ ഭഗവതി), [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], [[രക്ഷസ്സ്|ചെറുരക്ഷസ്സ്]] എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഇവരിൽ ഭദ്രകാളിയ്ക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം കല്പിച്ചുപോരുന്നു. ശിവകുടുംബ സാന്നിദ്ധ്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രത്യേകത. ദേവിയെ ഇടത്തെ തുടയിലിരുത്തി ദർശനം നൽകുന്ന ഭഗവാൻ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയും, പുത്രന്മാരായ ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, അയ്യപ്പൻ എന്നിവർ ഉപപ്രതിഷ്ഠകളുമായി വരുന്നതാണ് കാരണം. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[ശിവരാത്രി]], [[ധനു|ധനുമാസത്തിൽ]] [[തിരുവാതിര ആഘോഷം|തിരുവാതിര]], [[ചിങ്ങം|ചിങ്ങമാസത്തിൽ]] [[അഷ്ടമിരോഹിണി]], [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]] എന്നിവയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ, ശിവപ്രധാനമായ എല്ലാ [[തിങ്കളാഴ്ച|തിങ്കളാഴ്ചകളിലും]] [[പ്രദോഷവ്രതം|പ്രദോഷദിവസങ്ങളിലും]] ശിവന്നും [[വ്യാഴാഴ്ച]], [[ഏകാദശി]] തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്നും വിശേഷാൽ പൂജകളുമുണ്ട്. [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം. == ഐതിഹ്യങ്ങൾ == നാരദപുരാണത്തിൽ പറയുന്ന '''ഗുരുപവനപുര മാഹാത്മ്യം''' തന്നെയാണ് മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണമായ കഥ. തന്റെ പിതാവായ [[പരീക്ഷിത്ത്]] മഹാരാജാവിന്റെ അന്ത്യത്തിന് കാരണക്കാരനായ [[തക്ഷകൻ|തക്ഷകന്റെ]] വംശത്തെ മുഴുവൻ ഇല്ലാതാക്കാൻ നടത്തിയ ഭീകരയാഗത്തിന്റെ ഫലമായി കുഷ്ഠരോഗം പിടിപെട്ട് നരകയാതൻ അനുഭവിച്ച [[ജനമേജയൻ]] ഒടുവിൽ [[ദത്താത്രേയൻ|ദത്താത്രേയ]]മഹർഷിയുടെ വാക്കുകേട്ട് ഗുരുവായൂരിൽ പോയി ഭജനം ആരംഭിച്ചു. അന്ന് ജനമേജയന് ദത്താത്രേയൻ പറഞ്ഞുകൊടുത്ത ഐതിഹ്യം ഇങ്ങനെയാണ്: പണ്ട്, പദ്മകല്പത്തിന്റെ ആദിയിൽ, സൃഷ്ടികർമ്മത്തിലേർപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരിയ്ക്കുകയായിരുന്ന [[ബ്രഹ്മാവ്|ബ്രഹ്മാവിനുമുന്നിൽ]] മഹാവിഷ്ണു പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. തനിയ്ക്കും തന്റെ സൃഷ്ടികൾക്കും കർമ്മബന്ധം കൂടാതെ മുക്തിപ്രഭാവമുണ്ടാകാൻ ഒരു അവസരം വേണമെന്ന് ബ്രഹ്മാവ് അഭ്യർത്ഥിച്ചപ്പോൾ മഹാവിഷ്ണു തന്റേതുതന്നെയായ ഒരു വിഗ്രഹം തീർത്ത് അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. പിന്നീട് വരാഹകല്പത്തിൽ സന്താനസൗഭാഗ്യത്തിനായി മഹാവിഷ്ണുവിനെ ഭജിച്ചുവന്ന സുതപസ്സ് എന്ന രാജാവും പത്നിയായ പൃശ്നിയും ബ്രഹ്മാവിൽനിന്ന് ഈ വിഗ്രഹം കരസ്ഥമാക്കി. അവരുടെ പ്രാർത്ഥനയിൽ സംപ്രീതനായി അവർക്കുമുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഭഗവാൻ താൻ തന്നെ നാലുജന്മങ്ങളിൽ അവരുടെ മകനായി അവതരിയ്ക്കാമെന്ന് അരുൾ ചെയ്തു. തുടർന്ന് [[സത്യയുഗം|സത്യയുഗത്തിലെ]] ആദ്യജന്മത്തിൽ ഭഗവാൻ സുതപസ്സിന്റെയും പൃശ്നിയുടെയും പുത്രനായി പൃശ്നിഗർഭൻ എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. പിന്നീട് സുതപസ്സും പൃശ്നിയും [[കശ്യപൻ|കശ്യപനും]] [[അദിതി|അദിതിയുമായി]] പുനർജനിച്ചപ്പോൾ [[ത്രേതായുഗം|ത്രേതായുഗത്തിലെ]] രണ്ടാം ജന്മത്തിൽ ഭഗവാൻ അവരുടെ പുത്രനായി [[വാമനൻ]] എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. പിന്നീട് ത്രേതായുഗത്തിൽത്തന്നെ അവർ [[ദശരഥൻ|ദശരഥനും]] [[കൗസല്യ|കൗസല്യയുമായി]] പുനർജനിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ അവരുടെ പുത്രനായി [[ശ്രീരാമൻ]] എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. തുടർന്ന് [[ദ്വാപരയുഗം|ദ്വാപരയുഗത്തിൽ]] അവർ [[വസുദേവർ|വസുദേവരും]] [[ദേവകി|ദേവകിയുമായി]] പുനർജനിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ അവരുടെ പുത്രനായി [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]] എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. ഈ നാലുജന്മങ്ങളിലും അവർക്ക് മേല്പറഞ്ഞ വിഗ്രഹം പൂജിയ്ക്കാനുള്ള ഭാഗ്യമുണ്ടായി. തുടർന്ന് അവതാരമൂർത്തി തന്നെയായ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാൻ ഈ വിഗ്രഹം [[മഥുര|മഥുരയിൽ]] നിന്ന് [[ദ്വാരക|ദ്വാരകയിലേയ്ക്ക്]] കൊണ്ടുപോയി. അവിടെ അദ്ദേഹം ഒരു ക്ഷേത്രം പണിത് ഈ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. എന്നും രാവിലെ അദ്ദേഹം പത്നിമാരായ [[രുക്മിണി]]-[[സത്യഭാമ]] ദേവിമാർക്കൊപ്പം ക്ഷേത്രദർശനം നടത്തിയിരുന്നു. ഒടുവിൽ ദ്വാപരയുഗം കഴിഞ്ഞ് ഭഗവാൻ സ്വർഗ്ഗാരോഹണത്തിനൊരുങ്ങുമ്പോൾ തന്റെ ഭക്തനായ [[ഉദ്ധവർ|ഉദ്ധവരോട്]] താൻ പൂജിച്ച വിഗ്രഹമൊഴികെ മറ്റെല്ലാം നശിയ്ക്കുന്ന ഒരു പ്രളയം ഏഴുദിവസം കഴിഞ്ഞുണ്ടാകുമെന്നും അതിൽ രക്ഷപ്പെടുന്ന വിഗ്രഹം ദേവഗുരുവായ [[ബൃഹസ്പതി|ബൃഹസ്പതിയെയും]] [[വായു|വായുദേവനെയും]] ഏല്പിയ്ക്കണമെന്നും അറിയിച്ചു. ഉദ്ധവർ പറഞ്ഞതുപോലെത്തന്നെ ചെയ്തു. കടലിൽനിന്ന് പൊക്കിയെടുത്ത വിഗ്രഹവുമായി ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും സഞ്ചരിയ്ക്കുന്ന വഴിയിൽ ഭാർഗ്ഗവക്ഷേത്രത്തിൽ ഒരിടത്തെത്തിയപ്പോൾ പാർവ്വതീപരമേശ്വരന്മാരുടെ താണ്ഡവനൃത്തം ദർശിച്ചു. തുടർന്ന് അവരുടെ അനുമതിയോടെ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. ഗുരുവായ ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും ചേർന്ന് മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയ സ്ഥലം ഗുരുവായൂരും അവിടത്തെ പ്രതിഷ്ഠ ഗുരുവായൂരപ്പനുമായി മാറി. ഈ പുണ്യമുഹൂർത്തത്തിൽ പങ്കെടുത്ത പാർവ്വതീപരമേശ്വരന്മാർ പിന്നീട് ശക്തിപഞ്ചാക്ഷരീധ്യാനരൂപത്തോടെ മമ്മിയൂരിൽ അവതരിച്ചു. ഇന്ന് ഗുരുവായൂരിൽ പോകുന്ന ഭക്തർ മമ്മിയൂരിലും പോയാലേ യാത്ര പൂർണ്ണമാകൂ എന്ന് പറയുന്നതിന് കാരണം ഇതുതന്നെ. ഇതിന് കഴിയാത്തവർ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഭഗവതിനടയിൽ തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണം വച്ച് ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലെത്തുമ്പോൾ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തേയ്ക്ക് നോക്കിത്തൊഴുന്നു. == ചരിത്രം == === ആദ്യകാലം === ചരിത്രപരമായി ഏതാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തോളം തന്നെ പഴക്കം മമ്മിയൂരിനുമുണ്ട്. എന്നാൽ, ഇത് കാണിയ്ക്കാൻ കൃത്യമായ തെളിവുകളൊന്നുമില്ല. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തെക്കുറിച്ച് ആദ്യമായി പരാമർശിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ഗ്രന്ഥമായ '''[[കോകസന്ദേശം]]''' എന്ന കൃതിയിൽ, പക്ഷേ മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തെക്കുറിച്ച് യാതൊരു പരാമർശവുമില്ല. ഇത് പലതരത്തിലുള്ള സംശയങ്ങൾക്കിടയാക്കുന്നുണ്ട്. നിരവധി ശിവക്ഷേത്രങ്ങളെക്കുറിച്ച് പരാമർശമുള്ള കോകസന്ദേശത്തിൽ, എന്തുകൊണ്ട് മമ്മിയൂരിനെക്കുറിച്ച് ഒരക്ഷരം പോലും പരാമർശമില്ല എന്നത് ചോദ്യചിഹ്നമാണ്. പതിനാലാം നൂറ്റാണ്ടിലെഴുതിയ കോകസന്ദേശത്തിൽ പരാമർശമില്ലാത്ത ഈ ക്ഷേത്രത്തെക്കുറിച്ച് ആദ്യം ലഭിയ്ക്കുന്ന ചരിത്രസൂചന, പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[സാമൂതിരി|സാമൂതിരിയുടെ]] പടപ്പുറപ്പാടുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രേഖകളാണ്. അന്ന് ഗുരുവായൂർ [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി രാജാക്കന്മാരുടെ]] സാമന്തന്മാരായിരുന്ന [[പുന്നത്തൂർ രാജ്യം|പുന്നത്തൂർ രാജവംശത്തിന്റെ]] കീഴിലായിരുന്നു. ഗുരുവായൂർ കൂടാതെ സമീപപ്രദേശങ്ങളായ കുന്നംകുളം, [[ചാവക്കാട്]], [[വടക്കാഞ്ചേരി]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളും ഭരിച്ചിരുന്ന [[തലപ്പിള്ളി രാജ്യം|തലപ്പിള്ളി രാജവംശത്തിന്റെ]] അഞ്ചുശാഖകളിലൊന്നായിരുന്നു ഇത്. സാമൂതിരിയുടെ പടപ്പുറപ്പാടിനെക്കുറിച്ച് അറിയാനിടയായ അന്നത്തെ പുന്നത്തൂർ തമ്പുരാൻ, ഉടനെ അന്നത്തെ സാമൂതിരിയുടെ മുമ്പിൽ സ്വയം അടിയറവുവയ്ക്കുകയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാമന്തനാകുകയും ചെയ്തു. ഇതിന് പകരമായി ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെയും മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെയും പുറക്കോയ്മാവകാശം സാമൂതിരിയ്ക്ക് വിട്ടുകൊടുക്കാനും തീരുമാനമായി. എന്നാൽ, മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അവകാശം സാമൂതിരി തന്റെ അനന്തരാവകാശിയായ [[ഏറാൾപ്പാട്|ഏറാൾപ്പാടിന്]] കൊടുക്കുകയാണുണ്ടായത്. ഏറാൾപ്പാടിന്റെ കീഴിലുണ്ടായിരുന്ന മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു 1981 വരെ മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആസ്ഥാനമായിരുന്ന, നിലവിൽ [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട് ജില്ലയിലുള്ള]] [[കരിമ്പുഴ|കരിമ്പുഴയിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[കരിമ്പുഴ ശ്രീരാമസ്വാമിക്ഷേത്രം|ശ്രീരാമസ്വാമിക്ഷേത്രവും]] അതേ ജില്ലയിൽ [[നെന്മാറ|നെന്മാറയ്ക്കും]] [[കൊല്ലങ്കോട്|കൊല്ലങ്കോടിനുമടുത്ത്]] [[എലവഞ്ചേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|എലവഞ്ചേരിയിലുള്ള]] [[പെരിങ്ങോട്ടുകാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|പെരിങ്ങോട്ടുകാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രവുമാണ്]] മറ്റുള്ളവ. ഇപ്പോഴും ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെയും പാരമ്പര്യട്രസ്റ്റികളിലൊരാൾ ഏറാൾപ്പാടാണ്. '''[[കൃഷ്ണഗീതി]]''' എന്ന സംസ്കൃതകാവ്യത്തിന്റെ രചയിതാവും [[കൃഷ്ണനാട്ടം|കൃഷ്ണനാട്ടത്തിന്റെ]] ഉപജ്ഞാതാവുമായ [[മാനവേദൻ|ശ്രീമാനവേദൻ രാജയുടെ]] കാലത്ത് ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തോതിൽ നവീകരണപ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുകയുണ്ടായി. മുമ്പ് വിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയില്ലാതിരുന്ന ക്ഷേത്രത്തിൽ, ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സങ്കല്പത്തിൽ തന്നെ വിഷ്ണുവിനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും, ഒരു സരസ്വതീമണ്ഡപം പണികഴിപ്പിച്ചതുമെല്ലാം ഇക്കാലത്താണ്. ഗുരുവായൂരിൽ അക്കാലത്തുണ്ടായിരുന്ന വരുമാനത്തിൽ നിന്നുതന്നെ ഒരു പങ്കെടുത്താണ് മാനവേദൻ ഇവിടെ വിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയതത്രേ! കൃഷ്ണനാട്ടത്തിന്റെ ആദ്യ കളരി പ്രസ്തുത സരസ്വതീമണ്ഡപമായിരുന്നു. മമ്മിയൂരപ്പനെ സ്തുതിച്ച് മാനവേദൻ ഏതാനും സംസ്കൃതശ്ലോകങ്ങൾ രചിച്ചിട്ടുമുണ്ട്. തികഞ്ഞ ശിവഭക്തനുമായിരുന്നു അദ്ദേഹം എന്നതിന്റെ തെളിവായി ഇതിനെ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. അതേ സമയം, മാനവേദന്റെ സമകാലികരായ [[മേല്പുത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരി|മേല്പുത്തൂർ]], [[പൂന്താനം നമ്പൂതിരി|പൂന്താനം]], [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ|വില്വമംഗലം മൂന്നാമൻ]] എന്നിവരുടെ കൃതികളൊന്നും മമ്മിയൂരപ്പനെക്കുറിച്ച് കാണാനില്ല. ഇവർ എഴുതിക്കാണണമെന്നും പിന്നീട് നശിച്ചുപോയതാണെന്നുമാണ് ചരിത്രകാരന്മാരുടെ അനുമാനം. === തകർച്ചയുടെ കാലം === 1716-ൽ കൊച്ചി രാജാവിന്റെയും അദ്ദേഹത്തെ സംരക്ഷിച്ചിരുന്ന [[ഡച്ച് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി|ഡച്ച് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെയും]] സൈനികർ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം ആക്രമിയ്ക്കുകയും അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരവും പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരവും നശിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രം അടക്കമുള്ള സമീപക്ഷേത്രങ്ങളെ വെറുതെ വിടുകയുണ്ടായി. എന്നാൽ, ഇത് ഇരുണ്ട ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ തുടക്കമായിരുന്നു. 1788-ൽ [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] കേരളത്തിലേയ്ക്കുള്ള പടയോട്ടത്തിനിടയിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തി. അവിടെ പരിസരത്തുണ്ടായിരുന്ന നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങൾ പൂർണ്ണമായോ ഭാഗികമായോ തകർത്ത കൂട്ടത്തിൽ മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രവും പെടുകയുണ്ടായി. ടിപ്പുവിന്റെ പടയാളികൾ ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ശ്രീകോവിലുകൾക്ക് വ്യാപകമായ കേടുപാടുകൾ സൃഷ്ടിയ്ക്കുകയും അന്നുണ്ടായിരുന്ന വിഷ്ണുവിഗ്രഹത്തിന്റെ തല വെട്ടിമാറ്റുകയും ചെയ്തു. എങ്കിലും, ക്ഷേത്രം ഊരാളന്മാരുടെ സാമ്പത്തികപ്രശ്നങ്ങൾ കാരണം വിഗ്രഹം മാറ്റാൻ സാധിച്ചില്ല. പിന്നീട് ക്ഷേത്രഭൂമി ഏറ്റെടുക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് വ്യാപകമായ തർക്കങ്ങളുണ്ടാകുകയും, ഒടുവിൽ [[ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യ കമ്പനി]] മലബാർ പ്രദേശം മുഴുവൻ ഏറ്റെടുത്ത കൂട്ടത്തിൽ ഗുരുവായൂർ ഉൾപ്പെടുകയും ചെയ്തു. എങ്കിലും, ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഊരായ്മ സാമൂതിരിയ്ക്കും മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഊരായ്മ ഏറാൾപ്പാടിനും തന്നെ നൽകി. === തിരിച്ചുവരവിന്റെ കാലം === 1960 വരെ മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രം തികച്ചും ജീർണ്ണാവസ്ഥയിലാണ് കഴിഞ്ഞിരുന്നത്. ഗുരുവായൂരിൽ നിന്ന് ഇങ്ങോട്ടെത്തുക എന്നത് അതീവദുഷ്കരമായ പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു. അന്ന് ഗുരുവായൂരിന്റെ ഹൃദയഭാഗമായിരുന്ന പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ നിന്ന് [[മുതുവട്ടൂർ]] വഴി ചെന്നാലേ ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് വണ്ടിയെത്തൂ. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് അല്പം തെക്കുമാറി കാണപ്പെടുന്ന തോടിനുകുറുകെ അന്നൊരു മരപ്പാലമാണുണ്ടായിരുന്നത്. അതുവഴിയുള്ള യാത്ര അപകടമായതിനാൽ അധികം പേർ ഇക്കാലത്ത് മമ്മിയൂർ ദർശനം നടത്തിയിരുന്നില്ല. പ്രധാനദേവനായ ശിവനെക്കൂടാതെ ഗണപതിയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്കും മാത്രമാണ് ഇക്കാലത്ത് പൂർണ്ണമായ പൂജയുണ്ടായിരുന്നത്. ടിപ്പുവിന്റെ പടയാളികൾ തകർത്ത വിഷ്ണുവിഗ്രഹം അന്നും ക്ഷേത്രത്തിൽ തന്നെയുണ്ടായിരുന്നു. അവിടെ രണ്ടുനേരം വിളക്കുവയ്പുമാത്രമേയുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. സുബ്രഹ്മണ്യന്റെയും അയ്യപ്പന്റെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ അന്നുണ്ടായിരുന്നില്ല. ഇങ്ങനെ തീർത്തും പരിതാപകരമായ അവസ്ഥയിൽ കഴിഞ്ഞ മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിനും അതുവഴി മമ്മിയൂർ ദേശത്തിനും അഭിവൃദ്ധിയുണ്ടാകുന്നത് 1954-ൽ മമ്മിയൂർ തോടിനുകുറുകെ ഗതാഗതയോഗ്യമായ പാലം വരുന്നതോടെയാണ്. അക്കാലത്തെ പ്രശസ്ത നടിമാരും നർത്തകിമാരുമായിരുന്ന [[ലളിത]]-[[പത്മിനി]]-[[രാഗിണി|രാഗിണിമാരുടെ]] നൃത്തപരിപാടി ഉപയോഗിച്ചാണ് പാലം പണിയാനുള്ള തുക പിരിച്ചെടുത്തത്. അതിനുശേഷം കൂടുതൽ ഭക്തർ ഇങ്ങോട്ട് വരാൻ തുടങ്ങുകയും ഇത് ക്ഷേത്രനവീകരണത്തിന് വഴിയൊരുക്കുകയും ചെയ്തു. പാലത്തിന്റെ നിർമ്മാണത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയ വടേക്കര ബാലകൃഷ്ണൻ നായർ, കുറുവായിൽ അപ്പുണ്ണി നായർ, വാരിയത്ത് കേശവൻ നായർ തുടങ്ങിയവർ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രനവീകരണത്തിനും നേതൃത്വം നൽകിയത്. തുടർന്ന് ഇരു ശ്രീകോവിലുകളും പുനർനിർമ്മിയ്ക്കുകയും മഹാവിഷ്ണുവിന് പുതിയ വിഗ്രഹം പണിയുകയും ചെയ്തു. 1960 ആകുമ്പോഴേയ്ക്കും നിർമ്മാണപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നല്ലൊരുഭാഗവും അവസാനിയ്ക്കുകയും ആ വർഷം ഫെബ്രുവരി ഒന്നിന് [[മകരം|മകരമാസത്തിലെ]] [[രേവതി (നക്ഷത്രം)|രേവതിനാളിൽ]] മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠ നടക്കുകയും ചെയ്തു. അതേ വർഷം നവംബർ ഒമ്പതിന് [[തുലാം|തുലാമാസത്തിലെ]] [[പൂയം (നക്ഷത്രം)|പൂയം നാളിൽ]] സുബ്രഹ്മണ്യന്റെയും [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികത്തിലെ]] [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] അയ്യപ്പന്റെയും പ്രതിഷ്ഠകളും നടത്തുകയുണ്ടായി. ഇതോടെ ക്ഷേത്രം ശിവകുടുംബസ്ഥാനമായി അറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങി. 1981-ൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ രണ്ടാം ഘട്ട നവീകരണപ്രവർത്തനങ്ങൾ തുടങ്ങി. ആ വർഷമാണ് ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സിന്റെ പ്രതിഷ്ഠ നടന്നതും ക്ഷേത്രത്തിലെ മുമ്പത്തെ സരസ്വതീമണ്ഡപം പൊളിച്ചുമാറ്റിയതും. പഴയ സരസ്വതീമണ്ഡപത്തിന്റെ സ്ഥാനത്ത് ക്ഷേത്രം വക നവരാത്രിമണ്ഡപം ഉയർന്നുവന്നു. ഇതേ വർഷമാണ് ക്ഷേത്രഭരണം [[കേരള സർക്കാർ]] വക സ്ഥാപനമായിരുന്ന ഹിന്ദുമത സാംസ്കാരികകേന്ദ്രം (എച്ച്.ആർ.&സി.ഇ.) ഏറ്റെടുത്തത്. ഇതെത്തുടർന്ന്, ആറുപേരടങ്ങിയ ഒരു ട്രസ്റ്റി ബോർഡിനെയും നിയമിച്ചു. അവയിൽ ഏറാൾപ്പാട് രാജയടക്കമുള്ള രണ്ടുപേർ പാരമ്പര്യട്രസ്റ്റിമാരും കേരള സർക്കാർ നിയമിയ്ക്കുന്ന മൂന്നുപേർ പാരമ്പര്യേതര ട്രസ്റ്റിമാരുമായി നിയമിയ്ക്കപ്പെട്ടു. എച്ച്.ആർ.&സി.ഇ. 2008-ൽ മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡായി രൂപാന്തരം പ്രാപിച്ചപ്പോഴും ഇതേ ക്രമം തന്നെ തുടർന്നു. ഇപ്പോഴും ഇതേ രീതിയിലാണ് ക്ഷേത്രഭരണം നടന്നുവരുന്നത്. മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ [[മലപ്പുറം]] ഡിവിഷനുകീഴിൽ വരുന്ന ഒരു 'ബി' ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ് മമ്മിയൂർ ദേവസ്വം. ഗുരുവായൂർ പരിസരത്ത് മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിനുകീഴിലുള്ള എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളും ഇവരുടെ കീഴിലാണ്. 1981-ൽ തന്നെയാണ് പ്രധാന ശ്രീകോവിലുകൾക്കുചുറ്റും ചുവർച്ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചുചേർത്തതും. പ്രദേശവാസിയും കേരളീയ ചുവർച്ചിത്രകലയുടെ പുനരുദ്ധാരകനുമായിരുന്ന [[മമ്മിയൂർ കൃഷ്ണൻകുട്ടി നായർ|മമ്മിയൂർ കൃഷ്ണൻകുട്ടി നായരുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ, ക്ഷേത്രാചാരങ്ങൾക്ക് തടസ്സം വരാത്ത രീതിയിലാണ് ചുവർച്ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചത്. === മഹാരുദ്രവും അതിരുദ്രവും === ക്ഷേത്രത്തിലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കുശേഷം മുടങ്ങാതെ ശിവന്റെ നടയിൽ [[ശ്രീരുദ്രം|ശ്രീരുദ്രമന്ത്രം]] ജപിച്ചുള്ള അർച്ചനകൾ നടത്തിപ്പോന്നിരുന്നു. തുടർന്ന് ചൈതന്യവർദ്ധനവിനായി 1985-ൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ ആദ്യമായി തന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ മഹാരുദ്രയജ്ഞം നടത്തുകയുണ്ടായി. ആധുനിക കേരളത്തിൽ ആദ്യമായി ഇത് നടന്ന സ്ഥലങ്ങളിലൊന്ന് മമ്മിയൂരാണ്. 11 മഹാരുദ്രയജ്ഞങ്ങൾക്കുശേഷം 1997 ഡിസംബറിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഒരു അതിരുദ്രമഹായജ്ഞം നടത്തുകയുണ്ടായി. [[തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥ ക്ഷേത്രം|തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥ ക്ഷേത്രത്തിനുശേഷം]] ഇത് നടന്ന ആദ്യ കേരളീയക്ഷേത്രം മമ്മിയൂരാണ്. രാവിലെ മുതൽ ഉച്ചവരെ ഒരു ആവൃത്തി ശ്രീരുദ്രം ചൊല്ലിത്തീർക്കുന്ന ചടങ്ങിനുശേഷം വിവിധ കലാപരിപാടികളോടുകൂടി 11 ദിവസം നീണ്ടുനിന്ന ചടങ്ങായിരുന്നു ഇത്. ഇതിനുശേഷം 12 വർഷം കൂടുമ്പോൾ നടക്കുന്ന ചടങ്ങാക്കി അതിരുദ്രമഹായജ്ഞത്തെ മാറ്റാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയും 2009, 2021 വർഷങ്ങളിലും ഇതേപോലെ അതിരുദ്രമഹായജ്ഞം നടക്കുകയും ചെയ്തു. ഇനി 2033-ലാകും ഇത് നടക്കുക. === മറ്റ് നിർമ്മാണപ്രവർത്തനങ്ങൾ === പ്രശസ്തിയിലേയ്ക്ക് കുതിച്ചുയർന്നതോടെ മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രമാക്കി മാറ്റാൻ ക്ഷേത്രഭരണസമിതി കൂടുതൽ ശ്രമങ്ങൾ തുടങ്ങി. അതനുസരിച്ച് 1990-ൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഇരുനടകൾക്കും കൂടി നടപ്പുര പണിതു. 1995-ൽ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ ദേവസ്വം ഓഫീസും 1998-ൽ വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള ഓഡിറ്റോറിയവും പണികഴിപ്പിച്ചതോടെ ക്ഷേത്രത്തിൽ കൂടുതൽ ചടങ്ങുകൾ നടക്കാൻ തുടങ്ങി. 2004-ലാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് റോഡരികിലുള്ള ഇരുനില ഗോപുരം പണിതത്. അതിനുശേഷം ക്ഷേത്രമതിലകത്തിന്റെ വിസ്തീർണ്ണം കൂടി. 2006-ൽ ക്ഷേത്രത്തിനകത്തുതന്നെ, വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ സ്റ്റേജും പണിതു. ഇന്ന് വിശേഷദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ ധാരാളം കലാപരിപാടികൾ നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. 1981-ൽ പുതുക്കിപ്പണിത ഊട്ടുപുര, 2023-ൽ അത്യാധുനിക സൗകര്യങ്ങളോടെ വീണ്ടും പുതുക്കിപ്പണിതു. വിശേഷദിവസങ്ങളിൽ പ്രസാദ ഊട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഇതിന്റെ താഴത്തെ നിലയിൽ സരസ്വതീമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പുസ്തകങ്ങളും സംഗീതോപകരണങ്ങളും മറ്റും പൂജയ്ക്കുവയ്ക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. 2022-ൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന ദേവപ്രശ്നത്തിനുശേഷം ഇരുശ്രീകോവിലുകളിലും ദ്രവ്യകലശച്ചടങ്ങുകൾ നടക്കുകയുണ്ടായി. അതനുസരിച്ച് 2023 മേയ് 22-ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ ശിവലിംഗം താത്കാലികമായി ബാലാലയം പണിത് അങ്ങോട്ട് മാറ്റുകയും നവീകരണം കഴിഞ്ഞ് ജൂൺ 28-ന് [[മിഥുനം|മിഥുനമാസത്തിലെ]] [[ചിത്തിര (നക്ഷത്രം)|ചിത്തിരനാളിൽ]] മഹാദേവനെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പ്രതിഷ്ഠയോടനുബന്ധിച്ച് ജൂലൈ ഒന്നിന് ദ്രവ്യാവർത്തികലശം വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ നടത്തുകയുണ്ടായി. അതിനുശേഷം 2024 മാർച്ച് മാസത്തിൽ നാലമ്പലം പൂർണ്ണമായും പൊളിച്ചുമാറ്റുകയും ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, അയ്യപ്പൻ എന്നിവരെ ഇരുശ്രീകോവിലുകൾക്കും നടുവിൽ ബാലാലയം പണിത് മാറ്റുകയുമുണ്ടായി. നാലമ്പലത്തിനകത്തെ ബലിക്കല്ലുകളും ഇതിനനുസരിച്ച് മാറ്റിസ്ഥാപിച്ചു. 2025 ജൂൺ മാസത്തോടെ നാലമ്പലത്തിന്റെ പുറംഭാഗം പൂർണ്ണമായും പുനർനിർമ്മിയ്ക്കുകയും ജൂൺ 27-ന് സുബ്രഹ്മണ്യന്റെയും 30-ന് ഗണപതിയുടെയും ജൂലൈ 2-ന് അയ്യപ്പന്റെയും പുനഃപ്രതിഷ്ഠകൾ നടക്കുകയും ചെയ്തു. നിലവിൽ നാലമ്പലത്തിനകത്ത് കരിങ്കല്ല് പാകാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ നടന്നുവരികയാണ്. 2026 അവസാനത്തോടെ അത് പൂർത്തിയാകുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. == ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി == === ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും === മമ്മിയൂർ ദേശത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കായാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കിഴക്കോട്ടാണ് ക്ഷേത്രദർശനം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മുന്നിലൂടെ ഗുരുവായൂർ-കോഴിക്കോട് പാത കടന്നുപോകുന്നു. മമ്മിയൂർ പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, [[ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം]] വകയായ ശ്രീകൃഷ്ണ ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി.]] പ്രാദേശിക കാര്യാലയം, മമ്മിയൂർ [[നായർ സർവീസ് സൊസൈറ്റി|എൻ.എസ്.എസ്.]] കരയോഗം കാര്യാലയം, അയ്യപ്പഭജനമഠം, വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. കിഴക്കേ നടയിൽ പ്രധാന വഴിയുടെ സമീപത്തുതന്നെ രണ്ടുനില ഗോപുരം പണിതിട്ടുണ്ട്. ഇത് 2004-ൽ പണിത് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തതാണ്. ഗോപുരവാതിലിൽ ശിവന്റെ വിവിധ രൂപങ്ങൾ ആലേഖനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഗോപുരത്തിനടുത്ത് 2015-ൽ ഒരു ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയിരുന്നു. ഈ ഗണപതിയെ തൊഴുതാണ് ഭക്തർ ശിവനെ തൊഴാൻ പോകുന്നത്. ഗോപുരത്തിലൂടെ അകത്തുകടന്നാൽ ആദ്യം വലിയ [[അരയാൽ]] കാണാം. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ ചുവട്ടിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുക്ക് വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യമായി കണക്കാക്കിവരുന്നു. അരയാലിന് ചുവട്ടിലായി ചെറിയൊരു ഗണപതിവിഗ്രഹവും ധാരാളം നാഗവിഗ്രഹങ്ങളും [[ശിവലിംഗം|ശിവലിംഗങ്ങളും]] കാണാം. അരയാലിന്റെ തൊട്ട് തെക്കുവശത്താണ് ദേവസ്വം ഓഫീസും വഴിപാട് കൗണ്ടറുകളും മറ്റും. [[ഋഗ്വേദം]] ജപിച്ചുനടത്തുന്ന [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാരയും]] മഹാമൃത്യുഞ്ജയഹോമവുമാണ് മമ്മിയൂരപ്പന്റെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. പാർവ്വതീസമേതനായ ശിവനായതിനാൽ ഉമാമഹേശ്വരപൂജ, പിൻവിളക്ക്, സ്വയംവരപുഷ്പാഞ്ജലി എന്നിവയും അതിവിശേഷമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പാൽപ്പായസം, ചന്ദനം ചാർത്തൽ, തുളസിമാല എന്നിവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. മൂന്നേക്കറോളം വരുന്ന ക്ഷേത്രവളപ്പാണ് മമ്മിയൂരിലേത്. ഇതിന്റെ നല്ലൊരു ഭാഗവും കരിങ്കല്ലുപാകിയാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. കൊടിയേറി ഉത്സവമില്ലാത്തതിനാൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊടിമരവുമില്ല. ശിവന്റെയും വിഷ്ണുവിന്റെയും നടകൾക്കൊന്നിച്ച് നടപ്പുര പണിതിട്ടുണ്ട്. ഇവിടെയാണ് പ്രധാനചടങ്ങുകളെല്ലാം നടക്കുന്നത്. എട്ടുതൂണുകളോടുകൂടിയ ഈ നടപ്പുരയുടെ ഓരോ തൂണിലും വിവിധ ദേവരൂപങ്ങൾ കാണാം. രണ്ടു നടകളിലും പ്രധാന ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. വളരെ ഉയരം കുറഞ്ഞ ബലിക്കല്ലുകളാണ് രണ്ടും. ഇവയിൽ ശിവന്റെ നടയ്ക്കുനേരെയുള്ള ബലിക്കല്ല്, ശിവന്റെ പ്രധാന സേനാനിയായ ഹരസേനനെയും വിഷ്ണുവിന്റെ നടയ്ക്കുനേരെയുള്ള ബലിക്കല്ല്, വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രധാന സേനാനിയായ ഹരിസേനനെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നു. ഇവയ്ക്കുചുവട്ടിൽ [[അപ്പം]] അടുക്കിവച്ചതുപോലെ എട്ട് ചെറിയ ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. ഇവ ഇരു ഭഗവാന്മാരുടെയും ഉപസൈന്യാധിപന്മാരെയാണ് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ബലിക്കൽപ്പുരയില്ലാത്തതിനാൽ പുറത്തുനിന്നുനോക്കിയാൽതന്നെ രണ്ടു വിഗ്രഹങ്ങളും നന്നായി കാണാം. തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം തീർത്ത തറയിൽ ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ് കുടികൊള്ളുന്നു. പണ്ടെന്നോ അപമൃത്യുവിനിരയായ ഒരു ബ്രാഹ്മണനാണ് ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സായി കുടികൊള്ളുന്നത്. 1981-ലാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത്. വടക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ പ്രത്യേകം തീർത്ത ശ്രീകോവിലിൽ അത്യുഗ്രദേവതയായ ഭദ്രകാളി കുടികൊള്ളുന്നു. ഒരു [[കാവ്|കാവിന്റെ]] പ്രതീതി ജനിപ്പിയ്ക്കുന്ന അതിമനോഹരമായ പ്രദേശമാണ് ഇവിടം. നട്ടുച്ചയ്ക്കും ഇവിടെ വെളിച്ചം കുറവാണ്. വനദുർഗ്ഗാസങ്കല്പത്തോടുകൂടിയ ഭദ്രകാളിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് മേൽക്കൂരയില്ല. ഈ പ്രതിഷ്ഠയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ദീർഘകാലം ഒരു [[പിടക്കോഴി]] ഇവിടെ വളർന്നുവന്നിരുന്നു. എവിടെനിന്നോ വന്ന ഈ കോഴി മമ്മിയൂരിലെത്തുന്ന ഭക്തരുടെ ആകർഷണമായി ദീർഘകാലം കഴിച്ചശേഷം 2015-ൽ ചത്തുപോയി. ഭദ്രകാളിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് വടക്കുവശത്ത് പ്രത്യേകം തീർത്ത തറയിലാണ് നാഗദൈവങ്ങളുടെ പ്രതിഷ്ഠ. നാഗരാജാവായി [[വാസുകി]] കുടികൊള്ളുന്ന പീഠത്തിൽ, കൂടെ നാഗയക്ഷിയും നാഗചാമുണ്ഡിയും നാഗകന്യകയും ചിത്രകൂടവും പരിവാരങ്ങളുമുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് തെക്കുവശത്താണ് ചെറുരക്ഷസ്സിന്റെ പ്രതിഷ്ഠ. ചെറിയൊരു ശിവലിംഗത്തിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഇവിടെ രക്ഷസ്സിനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. ഇവിടെ നിത്യേന വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. മൂലക്ഷേത്രത്തിന് അനഭിമുഖമായി പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠകൾ നടത്തിയിരിയ്ക്കുന്നത് എന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു കാര്യമാണ്. ഇവർക്കായി പ്രത്യേകം വഴിപാട് കൗണ്ടറും പണിതിട്ടുണ്ട്. മുട്ടറുക്കലും പൂമൂടലുമാണ് ഭദ്രകാളിയ്ക്ക് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. നാഗങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, രക്ഷസ്സിന് പാൽപ്പായസം എന്നിവയും വിശേഷമാണ്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിട്ടുണ്ട്. 2022-'23 കാലത്ത് നടന്ന നവീകരണത്തിനുശേഷം പുതുക്കിപ്പണിത ഊട്ടുപുരയാണ് ഇപ്പോഴുള്ളത്. രണ്ടുനിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുരയുടെ രണ്ടുനിലകളിലും വിശേഷദിവസങ്ങളിൽ വിഭവസമൃദ്ധമായ സദ്യയുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഇതിലെ ഒരുഭാഗം സരസ്വതീമണ്ഡപമായും ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇവിടെ വച്ചാണ് നവരാത്രിക്കാലത്ത് സരസ്വതീപൂജ നടത്തുന്നത്. വിദ്യാദേവതയായ സരസ്വതിയെക്കൂടാതെ ഹനുമാനെയും ഇവിടെ ആരാധിയ്ക്കുന്നു. ഊട്ടുപുരയ്ക്കപ്പുറം അതിവിശാലമായ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 2019-ൽ നടന്ന നവീകരണത്തിനുശേഷം സൗന്ദര്യവത്കരിച്ച കുളമാണ് ഇപ്പോഴുള്ളത്. ശാന്തിക്കാരും ഭക്തരും ഇവിടെ കുളിച്ചശേഷമാണ് ദർശനം നടത്തുന്നത്. ഇവ രണ്ടിനും സമീപമാണ് മമ്മിയൂർ ദേവസ്വം വക ഓഡിറ്റോറിയം. ''കൈലാസം ഓഡിറ്റോറിയം'' എന്നാണ് ഇതിന്റെ പേര്. ഇവിടം വിവാഹങ്ങൾക്കും കലാപരിപാടികൾക്കുമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേകം സ്റ്റേജും പണിതിട്ടുണ്ട്. ''നടരാജമണ്ഡപം'' എന്നുപേരിട്ട ഈ സ്റ്റേജിൽ, വിശേഷദിവസങ്ങളിൽ ധാരാളം പരിപാടികൾ നടന്നുവരുന്നു. === ശ്രീകോവിലുകൾ === ചതുരാകൃതിയിൽ ഇരുനിലയിൽ പണിതീർത്ത സൗധങ്ങളാണ് ഇവിടെയുള്ള മുഖ്യശ്രീകോവിലുകൾ. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലുകളുടെ ഇരുനിലകളും ചെമ്പുമേഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടങ്ങൾ പ്രശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. അകത്തേയ്ക്ക് കയറാനുള്ള സോപാനപ്പടികൾ പിച്ചളയിൽ പൊതിഞ്ഞ് സ്വർണ്ണം പൂശിയിട്ടുണ്ട്. ഇവയിൽ ശിവന്റെ നടയ്ക്കുനേരെയുള്ളത് നേരിട്ടുകയറാൻ പറ്റുന്ന രീതിയിലുള്ളതും വിഷ്ണുവിന്റെ നടയ്ക്കുനേരെയുള്ളത് ഇരുവശങ്ങളിൽ നിന്നും കയറുന്ന രീതിയിലുള്ളതുമാണ്. രണ്ടു ശ്രീകോവിലുകൾക്കകത്തും മൂന്നുമുറികൾ വീതമുണ്ട്. രണ്ടിടത്തും പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹങ്ങൾ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹങ്ങൾ. രണ്ടടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗവും നാലടി ഉയരം വരുന്ന ചതുർബാഹുവിഷ്ണുവിഗ്രഹവും യഥാക്രമം തെക്കും വടക്കുമുള്ള ശ്രീകോവിലുകളിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ശിവന് പ്രിയപ്പെട്ട കൂവളമാല, തുമ്പപ്പൂമാല, രുദ്രാക്ഷമാല എന്നിവകൊണ്ട് ശിവലിംഗത്തിന്റെ മുക്കാൽ ഭാഗവും മറഞ്ഞിരിയ്ക്കുന്നുണ്ടാകും. വിഷ്ണുവിഗ്രഹമാണെങ്കിൽ ചന്ദനം ചാർത്തി, പീതാംബരവും ചുറ്റി, സർവ്വാഭരണങ്ങളുടെ പ്രഭയോടെ വിളങ്ങുന്നു. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് ശ്രീമമ്മിയൂരപ്പനും ശ്രീനാരായണനും മമ്മിയൂരിൽ വാഴുന്നു. മുഖമണ്ഡപത്തോടുകൂടിയ ഈ ശ്രീകോവിലുകളുടെ പുറംചുവരുകൾ ചുവർച്ചിത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്. തദ്ദേശവാസിയും പ്രശസ്ത ചുവർച്ചിത്രകാരനുമായിരുന്ന മമ്മിയൂർ കൃഷ്ണൻകുട്ടി നായരാണ് ഇവ വരച്ചുചേർത്തത്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിൽ [[അർദ്ധനാരീശ്വരൻ]], [[ശക്തിപഞ്ചാക്ഷരി]], [[കിരാതാർജ്ജുനീയം]], [[ദക്ഷിണാമൂർത്തി]], [[നടരാജൻ]], [[മഹിഷാസുരമർദ്ദിനി]], [[നവദുർഗ്ഗ|നവദുർഗ്ഗമാർ]], [[സരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ ശൈവ-ശാക്തേയരൂപങ്ങളും വിഷ്ണുവിന്റെ ശ്രീകോവിലിൽ [[അനന്തശയനം]], [[ദശാവതാരങ്ങൾ]], [[ഗരുഡൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ശ്രീകൃഷ്ണലീല]], [[ശ്രീരാമപട്ടാഭിഷേകം]] തുടങ്ങിയ വൈഷ്ണവരൂപങ്ങളുമാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. ഇവ നിലവിൽ പുതുക്കിവരയ്ക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിലാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പാർവ്വതീദേവിയുടെ ചിലിട്ടുവച്ച ഒരു ചുവർച്ചിത്രം കാണാം. ഇവിടെ ശിവഭഗവാൻ പാർവ്വതീദേവിയെ ഇടത്തെ തുടയിലിരുത്തി ദർശനം നൽകുന്ന ഭാവത്തിലാണ് കുടികൊള്ളുന്നത്. എന്നാൽ, ദേവിയുടെ പ്രത്യക്ഷീഭാവം പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ്. അതിനാലാണ് ഇവിടെ ശക്തമായ ദേവീസാന്നിദ്ധ്യം വന്നത്. പാർവ്വതീദേവിയ്ക്ക് ഇവിടെ ദിവസവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. രണ്ടു ശ്രീകോവിലുകളുടെയും വടക്കുവശത്ത് ഓവ്, വ്യാളീമുഖത്തോടെ പണിതിട്ടുണ്ട്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനുചുറ്റും പൂർണപ്രദക്ഷിണം നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. === നാലമ്പലം === ശ്രീകോവിലുകളെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. ഓടുമേഞ്ഞതാണ് ഇവിടത്തെ നാലമ്പലം. രണ്ട് ശ്രീകോവിലുകളും ഉൾക്കൊള്ളാൻ പാകത്തിനാണ് ഇതിന്റെ നിർമ്മാണം. ശിവന്റെയും വിഷ്ണുവിന്റെയും നടകളിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടങ്ങൾക്കിരുവശവും വലിയ വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. ഇവയിൽ തെക്കുഭാഗത്തുള്ള വാതിൽമാടത്തിലാണ് ഉമാമഹേശ്വരപൂജ പോലെയുള്ള വിശേഷാൽ പൂജകളും ഗണപതിഹോമവും മൃത്യുഞ്ജയഹോമവുമടക്കമുള്ള ഹോമങ്ങളും നടത്തുന്നത്. നടുക്കുള്ള വാതിൽമാടത്തിൽ പൂജാസമയമൊഴികെയുള്ളപ്പോൾ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]], [[ചേങ്ങില]], [[ഇലത്താളം]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ സൂക്ഷിച്ചുവച്ചിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം. ഇവിടെത്തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രം വക [[കൂത്തമ്പലം|കൂത്തമ്പലവും]] പണിതിരിയ്ക്കുന്നത്. [[ചാക്യാർക്കൂത്ത്|ചാക്യാർക്കൂത്തിനും]] [[കൂടിയാട്ടം|കൂടിയാട്ടത്തിനും]] വളരെയധികം പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന ക്ഷേത്രമാണ് മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം. എല്ലാ വർഷവും ശിവരാത്രിയോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ അതിവിശേഷമായ [[മത്തവിലാസം കൂത്ത്]] നടത്തിവരാറുണ്ട്. [[പല്ലവർ|പല്ലവ ചക്രവർത്തിയായിരുന്ന]] [[മഹേന്ദ്രവർമ്മൻ]] രചിച്ച മത്തവിലാസപ്രഹസനത്തെ ആസ്പദമാക്കി നടത്തുന്ന ഈ കൂത്ത്, വളരെ കുറച്ച് ക്ഷേത്രങ്ങളിലേ നടത്താറുള്ളൂ. മൂന്നുദിവസം നടത്തുന്ന കൂത്ത് കഴിഞ്ഞാൽ കൂടിയാട്ടവും പതിവാണ്. നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി|തിടപ്പള്ളിയും]] ഇരു ശ്രീകോവിലുകളുടെയും നടുക്കായി [[കിണർ|കിണറും]] പണിതിട്ടുണ്ട്. തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ ഒരു ചെറിയ മുറിയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ഗണപതിഭഗവാന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. സാധാരണ രൂപത്തിലുള്ള ഗണപതിവിഗ്രഹത്തിന് ഏകദേശം ഒരടി ഉയരം വരും. വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി ഇവിടെ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ഗണപതിഹോമം കൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല, നാളികേരമുടയ്ക്കൽ എന്നിവയും ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. [[വിനായക ചതുർത്ഥി|വിനായക ചതുർത്ഥിനാളിൽ]] ഇവിടെ വിശേഷാൽ പൂജകൾ നടത്താറുണ്ട്. പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ പ്രധാന ശ്രീകോവിലുകൾക്കിടയിലെ മറ്റൊരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി മറ്റൊരു ചെറിയ മുറിയിൽ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ബാലസുബ്രഹ്മണ്യരൂപത്തിലാണ് ഇവിടെ വിഗ്രഹം. പ്രസിദ്ധമായ [[പഴനി മുരുകൻ ക്ഷേത്രം|പഴനി ദണ്ഡായുധപാണി ക്ഷേത്രത്തിലെ]] വിഗ്രഹത്തോട് രൂപത്തിൽ വളരെയധികം സാദൃശ്യമുള്ള ശിലാവിഗ്രഹമാണിത്. നാലടി ഉയരം വരും. പാലഭിഷേകം, പഞ്ചാമൃതം, ഭസ്മാഭിഷേകം എന്നിവയാണ് സുബ്രഹ്മണ്യന്റെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. തുലാമാസത്തിലെ [[സ്കന്ദഷഷ്ഠി|സ്കന്ദഷഷ്ഠിയും]] മകരമാസത്തിലെ [[തൈപ്പൂയം|തൈപ്പൂയവുമാണ്]] ഇവിടെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. വടക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ മറ്റൊരു മുറിയിൽ അയ്യപ്പസ്വാമി കുടികൊള്ളുന്നു. പ്രസിദ്ധമായ [[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രത്തിലെ]] വിഗ്രഹവുമായി നല്ല രൂപസാദൃശ്യമുള്ള പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെ അയ്യപ്പസ്വാമിയ്ക്ക്. ഏകദേശം ഒന്നരയടി ഉയരം വരും. നീരാജനം, അഷ്ടാഭിഷേകം, എള്ളുപായസം എന്നിവയാണ് അയ്യപ്പന്റെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. അയ്യപ്പന്റെ നടയിൽ വച്ചാണ് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം. അങ്ങനെ പാർവ്വതീസമേതനായ പരമശിവൻ, പുത്രന്മാരായ ഗണപതിയ്ക്കും സുബ്രഹ്മണ്യന്നും അയ്യപ്പന്നുമൊപ്പം വാഴുന്ന ഈ പുണ്യക്ഷേത്രം [[കൈലാസം|കൈലാസത്തിന്]] തുല്യമാകുന്നു എന്ന് ഭക്തജനങ്ങൾ വിശ്വസിയ്ക്കുന്നു. {{പ്രധാന ലേഖനം|ബലിക്കല്ല്}} ശിവനും വിഷ്ണുവും തുല്യപ്രാധാന്യത്തോടെ കുടികൊള്ളുന്ന ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇരുവർക്കും പ്രത്യേകമായി അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിട്ടുണ്ട്. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതൃക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രാഹ്മി]], [[മാഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]], [[വൈഷ്ണവി]], [[വാരാഹി]], [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[ശാസ്താവ്]] (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[ദുർഗ്ഗ]] (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ ശിവന്ന് [[ചണ്ഡികേശ്വരൻ|ചണ്ഡികേശ്വരനും]] വിഷ്ണുവിന് [[വിഷ്വക്സേനൻ|വിഷ്വക്സേനനും]]) എന്നിവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യശീവേലിയില്ലാത്തതിനാൽ ഇവ പ്രതീകാത്മകമായി മാത്രമാണ് നിർമ്മിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. ബലിക്കല്ലുകൾ ദേവന്റെ/ദേവിയുടെ വികാരഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം അവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടുതലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. === നമസ്കാരമണ്ഡപങ്ങൾ === ക്ഷേത്രത്തിൽ ശിവന്റെയും വിഷ്ണുവിന്റെയും നടകൾക്കുമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപങ്ങൾ പണിതിട്ടുണ്ട്. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത നമസ്കാരമണ്ഡപങ്ങൾക്ക് നാല് തൂണുകളേയുള്ളൂ. അവയിൽ കാര്യമായ അലങ്കാരങ്ങളൊന്നുമില്ല താനും. ശിവന്റെ നടയ്ക്കുനേരെയുള്ള മണ്ഡപത്തിൽ ഭഗവദ്വാഹനമായ [[നന്ദി]]യെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. നിത്യവും നന്ദിയ്ക്ക് വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. മണ്ഡപങ്ങളുടെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് അവയിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടങ്ങൾ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. ശിവരാത്രിയോടനുബന്ധിച്ച് കലശപൂജയും മറ്റും നടത്തുന്നത് ശിവന്റെ നടയിലാണ്. == പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠകൾ == === ശ്രീ മമ്മിയൂരപ്പൻ (ശിവൻ) === ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠകളിലൊന്ന്. പാർവ്വതീസമേതനായ പരമശിവനാണ് പ്രതിഷ്ഠാസങ്കല്പം. രണ്ടടി ഉയരം വരുന്ന സ്വയംഭൂവായ ശിവലിംഗത്തിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി മമ്മിയൂരപ്പൻ കുടികൊള്ളുന്നു. ശിവന് പ്രിയപ്പെട്ട കൂവളമാല, തുമ്പപ്പൂമാല, രുദ്രാക്ഷമാല എന്നിവകൊണ്ട് ശിവലിംഗത്തിന്റെ മുക്കാൽ ഭാഗവും മറഞ്ഞിരിയ്ക്കും. ശിവലിംഗത്തിൽ ചാർത്താൻ സ്വർണ്ണത്തിലും വെള്ളിയിലും ചന്ദ്രക്കലകളും ത്രിനേത്രങ്ങളുമുണ്ട്. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലഭാവം മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് മമ്മിയൂരപ്പൻ ശിവലിംഗമായി മമ്മിയൂരിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. ഉദയാസ്തമനപൂജ, കൂവളമാല, പിൻവിളക്ക്, ധാര, ശംഖാഭിഷേകം, ഉമാമഹേശ്വരപൂജ തുടങ്ങിയവയാണ് മമ്മിയൂരപ്പന്റെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. === ശ്രീ പാർവ്വതീദേവി === ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠകളിലൊന്നാണ് മാതൃദേവതയും ആദിപരാശക്തിയുമായ ശ്രീപാർവ്വതി. ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് വിഗ്രഹരൂപത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠയില്ല. എന്നാൽ, ശിവഭഗവാന്റെ സങ്കല്പം പാർവ്വതീസമേതഭാവത്തിലായതിനാൽ ഇവിടെ ദേവിയുടെ ഒരു അദൃശ്യസാന്നിദ്ധ്യമുണ്ട്. ശിവശ്രീകോവിലിന്റെ പുറകിൽ (പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്) ഭഗവാന് അനഭിമുഖമായാണ് മഹാദേവി കുടികൊള്ളുന്നത്. ഇവിടെ ദേവിയുടെ ഒരു ചുവർച്ചിത്രവും അതിനുമുന്നിൽ ഒരു കെടാവിളക്കുമാണുള്ളത്. വിളക്കിൽ എണ്ണയൊഴിയ്ക്കുന്നതാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ദേവി ശിവസാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ സർവ്വമംഗളകാരിണിയായ ഇഷ്ടമംഗല്യവരദായിനിയാണ്. ദേവിയ്ക്ക് മുന്നിലായി പ്രത്യേകം തീർത്ത ഒരു പീഠത്തിൽ മഞ്ഞൾ, കുങ്കുമം മുതലായ ദ്രവ്യങ്ങൾ കാണാം. === ശ്രീ മഹാവിഷ്ണു === ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠകളിലൊന്ന്. സാധാരണ ക്ഷേത്രങ്ങളിലുള്ളതുപോലെത്തന്നെയാണ് ഇവിടെയും മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ. നാലടി ഉയരമുള്ള നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ള ശിലാവിഗ്രഹത്തിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് പരമാത്മാവായ ഭഗവാൻ കുടികൊള്ളുന്നത്. ചതുർബാഹുവായ ഭഗവാൻ തൃക്കൈകളിൽ ശംഖ്, ചക്രം, ഗദ, താമര എന്നിവ ധരിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പപ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിച്ച ശിവൻ മമ്മിയൂരിൽ സ്വയംഭൂവായി അവതരിച്ചപ്പോൾ വിഷ്ണുവും ഇവിടെ കുടികൊണ്ടുവെന്നും തന്മൂലം ഈ പ്രതിഷ്ഠ ശ്രീഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയാണെന്നും വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. പാൽപ്പായസം, അപ്പം, അട, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, തുളസിമാല, പുരുഷസൂക്താർച്ചന തുടങ്ങിയവയാണ് വിഷ്ണുഭഗവാന്റെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. == ഉപദേവതകൾ == === ഗണപതി === നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് ഗണപതിഭഗവാന്റെ പ്രതിഷ്ഠ. മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന ശിലാവിഗ്രഹമാണ് ഗണപതിയുടേത്. സാധാരണ ഗണപതിവിഗ്രഹങ്ങളുടേതുപോലെയാണ് ഇതും കാഴ്ചയിൽ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[മഴു]]വും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[കയർ|കയറും]] മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[കൊഴുക്കട്ട|മോദകവും]] കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ കൊണ്ട് ഭഗവാൻ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഒറ്റയപ്പം, മോദകം, കറുകമാല, നാളികേരമുടയ്ക്കൽ തുടങ്ങിയവയാണ് ഗണപതിഭഗവാന്റെ മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. === സുബ്രഹ്മണ്യൻ === നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് (ശിവന്റെയും വിഷ്ണുവിന്റെയും ശ്രീകോവിലുകൾക്കിടയിൽ പുറകുഭാഗത്ത്) കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ. ബാലസുബ്രഹ്മണ്യഭാവത്തിലുള്ള പ്രതിഷ്ഠയാണിത്. നാലടി ഉയരം വരുന്ന ഇവിടത്തെ ശിലാവിഗ്രഹത്തിന് പഴനിയിലെ വിഗ്രഹവുമായി രൂപത്തിൽ നല്ല സാദൃശ്യമുണ്ട്. ദ്വിബാഹുവായ ഭഗവാൻ ഇടതുകൈ അരയിൽ കുത്തി വലതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് വിഗ്രഹം. വലത്തെച്ചുമലിൽ ആയുധമായ [[വേൽ|വേലും]] കാണാം. പാലഭിഷേകം, പഞ്ചാമൃതം, ഭസ്മാഭിഷേകം എന്നിവയാണ് സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. === അയ്യപ്പൻ === നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് അയ്യപ്പസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ. ശബരിമലയിലെ വിഗ്രഹുമായി രൂപത്തിൽ നല്ല സാമ്യമുണ്ട് ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ഇവിടത്തെ പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹത്തിന്. ഇടതുകൈ തൃത്തുടയിൽ വച്ച് വലതുകൈ ചിന്മുദ്രാങ്കിതമാക്കി നിർത്തിക്കൊണ്ട് കുടികൊള്ളുന്ന അയ്യപ്പസ്വാമിയുടെ തിരുനടയിലാണ് ശബരിമലയ്ക്കുപോകുന്ന ഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം. നീരാജനം (എള്ളുതിരി), നെയ്യഭിഷേകം, അഷ്ടാഭിഷേകം, പുഷ്പാഭിഷേകം എന്നിവയാണ് അയ്യപ്പസ്വാമിയുടെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. === ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ് === നാലമ്പലത്തിന് പുറത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ പ്രത്യേകം തറയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സിന്റെ പ്രതിഷ്ഠ. പണ്ടെന്നോ കൊല ചെയ്യപ്പെട്ട തന്ത്രവിദ്യാവിശാരദനായ ഒരു ബ്രാഹ്മണനാണ് ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സായി കുടികൊള്ളുന്നത്. 1981-ലാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത്. ശിവലിംഗരൂപത്തിലുള്ള കൊച്ചുവിഗ്രഹമാണ് ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സിനെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അരയടി ഉയരമേ ഇതിനുള്ളൂ. നിത്യേന രണ്ട് സന്ധ്യയ്ക്കുമുള്ള വിളക്കുവയ്പും പാൽപ്പായസനിവേദ്യവുമൊഴികെ മറ്റ് വഴിപാടുകളൊന്നുമില്ല. === ഭഗവതി (ഭദ്രകാളി) === നാലമ്പലത്തിന് പുറത്ത് വടക്കുപടിഞ്ഞാറേ മൂലയിൽ പ്രത്യേകം മതിൽക്കെട്ടിലാണ് ആദിപരാശക്തിയുടെ രൗദ്രഭാവമായ ശ്രീ ഭദ്രകാളി ഭഗവതിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ. ഒരു കാവിന്റെ അന്തരീക്ഷം ജനിപ്പിയ്ക്കുന്ന മനോഹരമായ പ്രദേശത്താണ് ലോകമാതാവായ ഭദ്രകാളിയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് അനഭിമുഖമായി പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ഇത് പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉഗ്രത സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതാണെന്ന് ഭക്തർ വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. നാലടി ഉയരമുള്ള ശിലാപ്രതിഷ്ഠയാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. എന്നാൽ, ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ചതുർബാഹുവായ ഭഗവതി പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ത്രിശൂലവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ദാരുകശിരസ്സും മുന്നിലെ വലതുകയ്യിൽ വാളും മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ പാനപ്പാത്രവും പിടിച്ചിട്ടുണ്ട്. പൂമൂടൽ, മുട്ടറുക്കൽ, ഗുരുതി, പട്ടും താലിയും ചാർത്തൽ, ശത്രുദോഷ പരിഹാരപുഷ്പാഞ്ജലി, രക്തപുഷ്പാഞ്ജലി എന്നിവയാണ് ഭഗവതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. തിരക്ക് കാരണം പ്രത്യേക വഴിപാട് കൗണ്ടർ ഇവിടെ നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്. === നാഗദൈവങ്ങൾ === ഭദ്രകാളിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്തു തന്നെയാണ് നാഗദൈവങ്ങളുടെയും പ്രതിഷ്ഠ. ഭദ്രകാളിയുടെയും നാഗദൈവങ്ങളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ ആദിദ്രാവിഡ സങ്കല്പത്തിന്റെ ബാക്കിപത്രങ്ങളായി നിലകൊള്ളുന്നു. പടിഞ്ഞാട്ടുതന്നെയാണ് നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ദർശനം. നാഗരാജാവായി ശിവസർപ്പവും ശിവന്റെ കണ്ഠാഭരണവുമായ വാസുകിയും നാഗാമാതാവായ നാഗയക്ഷിയും നാഗകന്യകയും സഹോദരി നാഗചാമുണ്ഡിയും ചിത്രകൂടവും അടങ്ങുന്നതാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ. ആൽമരത്തിന്റെ തണലിൽ വിരാജിയ്ക്കുന്ന നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. പുറ്റും മുട്ടയും, ആയില്യപൂജ, പാൽപ്പായസം എന്നിവയാണ് മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. === ചെറുരക്ഷസ്സ് === ഭദ്രകാളിയുടെ ശ്രീകോവിലിനടുത്തുതന്നെയാണ് ചെറുരക്ഷസ്സിന്റെയും പ്രതിഷ്ഠ. പണ്ടെന്നോ കൊല്ലപ്പെട്ട ദേവീഭക്തനായ ഒരു പടയാളിയാണ് രക്ഷസ്സായി കുടികൊള്ളുന്നത്. വർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ അതിരുദ്ര/മഹാരുദ്ര മഹായജ്ഞത്തിന്റെ സമയത്തുമാത്രമേ ചെറുരക്ഷസ്സിന് പൂജയുണ്ടാകൂ. == നിത്യപൂജകളും തന്ത്രവും == നിത്യേന മൂന്നുപൂജകളുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രം. പുലർച്ചെ നാലുമണിയ്ക്ക് ശംഖനാദത്തോടെ ഭഗവാന്മാരെ പള്ളിയുണർത്തി നാലരയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന്, ശിവന്നും വിഷ്ണുവിനും എണ്ണയഭിഷേകവും ശംഖാഭിഷേകവും വിഷ്ണുവിന് മാത്രം വാകച്ചാർത്തും നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് വിഗ്രഹങ്ങൾ അലങ്കരിച്ച് ഇരുവർക്കും മലർ, ശർക്കര, കദളിപ്പഴം എന്നിവ നേദിയ്ക്കുന്നു. അഞ്ചുമണിയോടെ ഗണപതിഹോമം നടത്തുന്നു. ആറേമുക്കാലിന് ശിവന് ഋഗ്വേദ ധാരയാണ്. എട്ടുമണിയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജ നടത്തുന്നു. പത്തുമണി തൊട്ട് പതിനൊന്നുമണി വരെയുള്ള സമയങ്ങളിൽ മഹാമൃത്യുഞ്ജയഹോമം, കറുകഹോമം, തിലഹോമം, ആയുഷ്യഹോമം തുടങ്ങിയ ഹോമങ്ങളും രാഹുപൂജ, നാഗപൂജ, രക്ഷസ്സ് പൂജ തുടങ്ങിയ പൂജകളും നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഉച്ചയ്ക്ക് പന്ത്രണ്ടുമണിയോടെ ഉച്ചപ്പൂജയും നടത്തി പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു. വൈകീട്ട് നാലരയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. സന്ധ്യയ്ക്ക് സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ച് ദീപാരാധന നടത്തുന്നു. തുടർന്നാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനവഴിപാടുകളായ ഉമാമഹേശ്വരപൂജ, ഭഗവതിസേവ, ദമ്പതിപൂജ എന്നിവ നടത്തുന്നത്. രാത്രി ഏഴരയോടെ അത്താഴപ്പൂജ നടത്തി എട്ടരയ്ക്ക് വീണ്ടും നടയടയ്ക്കുന്നു. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: ശിവരാത്രി, അഷ്ടമിരോഹിണി) [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും ഇവയിൽ മാറ്റം വരും. ശിവരാത്രിനാളിൽ രാത്രി നടയടയ്ക്കില്ല. പകരം രാത്രിയിലെ ഓരോ യാമത്തിലും യാമപൂജയും അതിനോടനുബന്ധിച്ച് വിശേഷാൽ കലശാഭിഷേകവുമുണ്ടാകും. അഷ്ടമിരോഹിണിയ്ക്ക് വിഷ്ണുനടയിലും പ്രത്യേകം പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. രണ്ടാഴ്ചതോറും വരുന്ന പ്രദോഷവ്രതത്തിന് ശിവന്ന് ദീപാരാധനയ്ക്കുമുമ്പ് വിശേഷാൽ അഭിഷേകമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ പതിനെട്ടുപൂജകളുണ്ടാകും. അന്ന് ചുറ്റുവിളക്ക് കഴിഞ്ഞ് രാത്രി നടയടയ്ക്കുമ്പോൾ ഏകദേശം പത്തുമണിയാകും. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം തന്ത്രിമാരായ പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിമാർക്കുതന്നെയാണ് ഇവിടെയും തന്ത്രാധികാരം. ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. == വിശേഷദിവസങ്ങൾ == === മഹാശിവരാത്രി === കുംഭമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ [[ചതുർദ്ദശി]] ദിവസം ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ശിവരാത്രിയാണ് മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആഘോഷം. മറ്റു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി വൈദികാചാരങ്ങൾക്ക് മുൻതൂക്കം നൽകിയാണ് മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ശിവരാത്രി ആഘോഷം. ശുദ്ധിക്രിയകൾ, ലക്ഷാർച്ചന, ഏകാദശ രുദ്രാഭിഷേകം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവരാത്രിനാളിലെ പ്രധാന ചടങ്ങുകൾ. ശിവരാത്രിനാളിൽ രാത്രി വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പിനും ശ്രീഭൂതബലിയ്ക്കുമായി ശിവനെയും വിഷ്ണുവിനെയും ആനപ്പുറത്ത് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നു. ഇത് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്. ശ്രീഭൂതബലിയ്ക്ക് [[ചെണ്ടമേളം|ചെണ്ടമേളമാണ്]] അകമ്പടിയേകുന്നത്. തുടർന്ന് [[ഇടയ്ക്ക|ഇടയ്ക്കയും]] [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നു. വർണ്ണശബളമായ വെടിക്കെട്ടോടെ പരിപാടികൾ അവസാനിയ്ക്കുന്നു. അന്ന് രാത്രി നടയടയ്ക്കില്ല. പകരം, രാത്രിയിലെ ഓരോ യാമത്തിലും യാമപൂജയും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകവുമുണ്ടാകും. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഉറക്കമൊഴിച്ച് യാമപൂജകൾ തൊഴാൻ കഴിച്ചുകൂട്ടുന്നത്. ശിവരാത്രിയോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ കലാപരിപാടികളുണ്ടാകാറുണ്ട്. [[ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം]], [[ഗാനമേള]], [[കഥാപ്രസംഗം]], [[ഭരതനാട്യം]], [[മോഹിനിയാട്ടം]], [[കുച്ചിപ്പുടി]] തുടങ്ങിയവ അവയിൽ പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് ഒരു സ്റ്റേജ് കെട്ടിപ്പൊക്കിയിട്ടുണ്ട്. '''നടരാജമണ്ഡപം''' എന്നാണ് ഇതിന് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. എന്നാൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കലാപരിപാടി, ശിവരാത്രിയ്ക്ക് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള മൂന്നുദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ നടത്തുന്ന [[മത്തവിലാസം കൂത്ത്|മത്തവിലാസം കൂത്താണ്]]. ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ മാത്രം നടത്തിവരുന്ന ഈ കൂത്ത്, [[പല്ലവർ|പല്ലവരാജാവായിരുന്ന]] [[മഹേന്ദ്രവിക്രമ വർമ്മൻ]] രചിച്ച [[മത്തവിലാസപ്രഹസനം|മത്തവിലാസപ്രഹസനത്തെ]] ആസ്പദമാക്കി രൂപം കൊണ്ടതാണ്. ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം തീർക്കാൻ ശിവനെ തപസ്സുചെയ്യുന്ന സത്യസോമനെന്ന ബ്രാഹ്മണൻ ശിവന്റെ നിർദ്ദേശാനുസരണം കപാലിവേഷത്തിൽ നൃത്തം ചെയ്യുന്നുവെന്നാണ് സങ്കല്പം. സത്യസോമന്റെ നൃത്തം കണ്ട് അനുഗ്രഹം തേടുന്നവർക്ക് അഭീഷ്ടകാര്യങ്ങൾ സാധിയ്ക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ശിവരാത്രിനാളിൽ രാത്രി തന്നെ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം വക [[കൃഷ്ണനാട്ടം]] കളിയുമുണ്ടാകും. ശിവൻ കഥാപാത്രമായി വരുന്ന ബാണയുദ്ധമാണ് അന്നേദിവസത്തെ കഥ. === തിരുവാതിര === ധനുമാസത്തിലെ തിരുവാതിരയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ആഘോഷം. മംഗല്യസൗഭാഗ്യത്തിനും നെടുമംഗല്യത്തിനുമായി നിരവധി സ്ത്രീകൾ ഇന്നും തിരുവാതിരവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ തിരുവാതിര ദിവസം അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. അന്നത്തെ പ്രധാന ചടങ്ങ് മഹാരുദ്രാഭിഷേകമാണ്. പുലർച്ചെ നടതുറന്നതുമുതൽ നിരവധി ദ്രവ്യങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ശിവലിംഗത്തിനുമുകളിൽ അഭിഷേകം നടത്തുന്നുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെല്ലാം വേദപണ്ഡിതരുടെ വക ശ്രീരുദ്രമന്ത്രം ചൊല്ലുന്നുമുണ്ടാകും. സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധനയോടനുബന്ധിച്ച് നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക് തുടങ്ങിയ പരിപാടികളുമുണ്ടാകും. === അഷ്ടമിരോഹിണി === ചിങ്ങമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ [[അഷ്ടമി]]നാളിലാണ് ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരദിനമായ അഷ്ടമിരോഹിണി ആഘോഷിയ്ക്കുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങളിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് തുല്യപ്രാധാന്യം നൽകുന്ന മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ശിവരാത്രി പോലെ അതിവിശേഷമാണ് അഷ്ടമിരോഹിണിയും. അന്നേദിവസം മഹാവിഷ്ണുവിന് വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഏകദേശം 21 പൂജകൾ ഈയവസരത്തിൽ ഭഗവാന്നുണ്ടാകും. == ദർശന സമയം == <nowiki>*</nowiki>അതിരാവിലെ 4.45 am മുതൽ ഉച്ചക്ക് 12.30 pm വരെ. <nowiki>*</nowiki>വൈകുന്നേരം 4.45 pm മുതൽ രാത്രി 8.30 pm വരെ. == വഴിപാടുകൾ == ഉദയാസ്തമയ പൂജ, പ്രദോഷ പൂജ, ഉമാമഹേശ്വരപൂജ, സ്വയംവര പുഷ്‌പാഞ്‌ജലി, മൃത്യുഞ്ജയ ഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന, ആയുർസൂക്ത പുഷ്പാഞ്ജലി, രുദ്രസൂക്ത പുഷ്പാഞ്ജലി, കൂവളഹാര സമർപ്പണം തുടങ്ങിയവയാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. == ഇതും കാണുക == * [[ഗുരുവായൂരപ്പൻ|ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ]] * [[ഗുരുവായൂർ]] * [[ശിവൻ]] == അവലംബം == {{commonscat|Mammiyoor Temple}} <references/> {{ഫലകം:Famous Hindu temples in Kerala}} {{തൃശ്ശൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രങ്ങൾ]] puaysbcbnya5u9ad1nosxz8vkoa2hu8 0 27324 4614308 4565372 2026-04-20T07:47:22Z Dr. Chinchu C. 6603 /* ചിത്രശാല */ Added image to gallery 4614308 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Garcinia gummi-gutta}} {{Taxobox | color = lightgreen | name = കുടംപുളി | image = കുടപ്പുളി.JPG | image caption = കുടം‌പുളി കായ | regnum = [[Plant]]ae | divisio = [[Flowering plant|Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Malpighiales]] | familia = [[Clusiaceae]] | genus = ''[[Garcinia]]'' | species = '''''G. gummi-gutta''''' | binomial = ''Garcinia gummi-gutta'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) N.Robson |synonyms = {{hidden begin}} * Cambogia binucao Blanco * Cambogia gemmi-gutta L. * Cambogia solitaria Stokes * Garcinia affinis Wight & Arn. * Garcinia cambogia (Gaertn.) Desr. * Garcinia sulcata Stokes * Mangostana cambogia Gaertn. Unresolved * Stalagmitis gutta G.Don Unresolved {{Hidden end}} പര്യായങ്ങൾ [http://www.theplantlist.org/tpl/record/kew-2816879 theplantlist.org - ൽ നിന്നും] }} [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] വ്യാപകമായി കറികളിൽ പ്രത്യേകിച്ചും മീൻകറിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പുളിരസമുള്ള കുടംപുളി ഉണ്ടാവുന്ന മരമാണ് '''കുടംപുളി'''. {{ശാനാ|Garcinia gummi-gutta}}. ഇത് '''പിണംപുളി, മീൻപുളി, ഗോരക്കപ്പുളി, പിണാർ, പെരുംപുളി''', '''കുടപ്പുളി, കൊടപ്പുളി, മരപ്പുളി''','''തോട്ടുപുളി''' എന്നീ പേരുകളിലെല്ലാം അറിയപ്പെടുന്നു<ref name="ref1">http://ayurvedicmedicinalplants.com/plants/3142.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101119162658/http://ayurvedicmedicinalplants.com/plants/3142.html |date=2010-11-19 }} Ayurvedic Medicinal Plats എന്ന സൈറ്റിൽ നിന്നും</ref>. [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടതദ്ദേശവാസിയായ]] ഈ മരം 15 മീറ്ററോളം ഉയരത്തിൽ വളരുന്നു. കേരളത്തിലെല്ലായിടത്തും വളരുന്ന ഈ ചെടിയിൽ നിന്നുള്ള പാകമായ കായ്കൾ കറികളിലും മറ്റും സ്വാദ് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നു<ref name="ref1"/>. കറികളിൽ ചേർക്കുന്നത് ഇതിന്റെ പഴം കീറി ഉണക്കിയെടുത്തതാണ്‌. ഇങ്ങനെ ഉണക്കിയെടുക്കുന്ന പഴം നല്ലതുപോലെ ഉണങ്ങിക്കഴിയുമ്പോൾ കറുപ്പുനിറത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു. == സവിശേഷതകൾ == [[ഇംഗ്ലീഷ്|ഇംഗ്ലീഷിൽ]] "ഇന്ത്യൻ ഗാർസിനിയ" (Indian garcinia) എന്ന പേരിലും [[ഹിന്ദി|ഹിന്ദിയിൽ]] '''ബിലാത്തി അംലി''' (बिलाति अंलि) എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു<ref name="ref1"/>. ചെറുതും തിളക്കമുള്ളതുമായ ഇലകൾ തണ്ടിന്റെ രണ്ടു വശങ്ങളിലായി കാണപ്പെടുന്നു. പച്ചനിറത്തിൽ കാണപ്പെടുന്ന കായ്‌കൾ പാകമാകുമ്പോൾ മഞ്ഞനിറത്തിലാകുന്നു. കായ്‌കൾ 6-8 വരെ ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇതിനുള്ളിലായി മാംസളമായ ആവരണത്തിനുള്ളിൽ 6-8 വരെ വിത്തുകൾ കാണപ്പെടുന്നു<ref name="ref1"/>. ==ഘടന== ഒരു [[ഉഷ്ണമേഖല|ഉഷ്ണമേഖലയിൽ]] വളരുന്ന കുടം‌പുളി ഒരു നിത്യഹരിത വൃക്ഷമാണ്‌. ഏകദേശം 20 മീറ്റർ വരെ പൊക്കത്തിൽ വളരുന്ന ഇതിന്റെ തടിക്ക് 75 സെന്റീമീറ്റർ വരെ വ്യാസമുണ്ടായിരിക്കും. ആൺ പൂക്കളും പെൺ പൂക്കളും വെവ്വേറെ വൃക്ഷങ്ങളിൽ കുലകളായി കാണപ്പെടുന്നു. പൂക്കൾക്ക് മഞ്ഞ കലർന്ന വെള്ള നിറമാണുള്ളത്. ഇതിൽ ആൺ പൂക്കൾ പെൺ‌പൂക്കളെ അപേക്ഷിച്ച് ചെറുതായിരിക്കും. വിദളം ദളം എന്നിവ 5 വീതം കാണപ്പെടുന്നു. കേസരങ്ങൾ 10 മുതൽ 20 എണ്ണം വരെ ഒന്നു ചേർന്ന് ഗോളാകൃതിയിൽ കാണപ്പെടുന്നു. പെൺപൂവിലുള്ള കേസരങ്ങൾ വന്ധ്യമാണ്‌. വിളഞ്ഞ കായ്കൾക്ക് മഞ്ഞ നിറമാണുള്ളത്. കായ്കൾക്ക് 6 സെന്റീമീറ്റർ വരെ വ്യാസമുണ്ടായിരിക്കും. കായ്കൾ മാംസളമായ കായിൽ 8 മുതൽ 10 വരെ വിരിപ്പുകളും; വരിപ്പുകൾക്ക് അനുസൃതമായി വിത്തുകളും കാണപ്പെടുന്നു. കായ് വിത്തു നീക്കം ചെയ്ത് ഉണക്കിയെടുത്തതാണ്‌ കറികളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. കറികൾക്ക് പർപ്പ‌ൾ നിറം നൽകുന്നതു കൂടാതെ മധുരവും പുളിയും കലർന്ന സ്വാദും നൽകുന്നു ==കൃഷിരീതി== [[File:Garcinia gummi-gutta vijayan rajapuram.jpg|thumb|Garcinia gummi-gutta plant in the compound of GHSS Hosdurg]] തനിവിളയായും ദീർഘകാല ഇടവിളയായി [[തെങ്ങ്]], [[കമുക്]] തോട്ടങ്ങളിലും വളർത്താവുന്നതാണ്. ജൂലൈ, ഒക്ടോബർ മാസങ്ങളാണ് കുടംപുളി തൈകൾ നടാൻ പറ്റിയ സമയം. വിത്തു മുളപ്പിച്ചും ബഡ്ഡ് തൈകളും നടുന്നതിനായി ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്. വിത്തു മുളപ്പിച്ചു കുടംപുളി-തൈകൾ നട്ടാൽ 50 – 60 ശതമാനം ആൺമരങ്ങളാകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. പെൺമരങ്ങളായാൽത്തന്നെ കായ്ക്കാൻ 10-12 വർഷം വരെ എടുക്കാം. ഇതൊഴിവാക്കാനായി ഒട്ടുതൈകൾ നടുന്നതാണ് ഉത്തമം.കുറെ പെണ്ചെടികൾക്ക് ഇടയിൽ ഒന്നോ രണ്ടോ ആൺ സസ്യമെങ്കിലും ഉണ്ടായിരിക്കേണ്ടതാണ്. കുളംപുളി നല്ല ഉയരത്തിൽ വളരുന്ന മരമായതിനാൽ കൊമ്പു കോതൽ അത്യാവശ്യമാണ്. ഒട്ടുതൈകളുടെ വളർച്ച രണ്ടാം വർഷം മുതൽ ദ്രുതഗതിയി ലായിരിക്കും.75 സെന്റീമീറ്റർ നീളത്തിലും വീതിയിലും ആഴത്തിലുമുള്ള കുഴികളിൽ ഒട്ടു തൈകൾ തമ്മിൽ 4 മീറ്റർ അകലത്തിലും വിത്തു തൈകൾ 7 മീറ്റർ അകലത്തിലുമായി ചെമ്മൺ പ്രദേശങ്ങളിലും; എക്കൽ പ്രദേശങ്ങളിൽ 50 സെന്റീമീറ്റർ നീളത്തിലും വീതിയിലും ആഴത്തിലുമുള്ള കുഴികളിൽ വിത്തു തൈകൾ തമ്മിൽ 7 മീറ്റർ അകലത്തിലും ബഡ്ഡു തൈകൾ 4 മീറ്റർ അകലത്തിലുമാണ് നടുന്നത്. ==രസാദി ഗുണങ്ങൾ== രസം :അമ്ലം അനുരസം :കഷായം ഗുണം :ലഘു, രൂക്ഷം, തീക്ഷ്ണം വീര്യം :ഉഷ്ണം വിപാകം :അമ്ലം <ref name="vns1">ഔഷധ സസ്യങ്ങൾ-2, ഡോ. നേശമണി, കേരള ഭാഷ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്</ref> ==ഔഷധയോഗ്യ ഭാഗം== [[File:Garcinia gummi-gutta Kudampuli 01.jpg|thumb|കായ്ചുനിൽക്കുന്ന കടംപുളി മരം]] തൈലം, ഫലമജ്ജ, വേരിന്മേൽ തൊലി <ref name=" vns1"/> == ഔഷധം == [[കറി|കറികളിൽ]] ഉപയോഗിക്കുന്നത് കൂടാതെ [[ആയുർവേദം|ആയുർവേദത്തിൽ]] [[കഫം]], [[അതിസാരം]] (ഇത് ജാതിക്ക കൂട്ടി ഉപയോഗിക്കുന്നത് നല്ലതാണ്.), [[വാതം]] തുടങ്ങിയ അസുഖങ്ങൾക്കായി നിർമ്മിക്കുന്ന ഔഷധങ്ങളിലും ചേരുവകളായി ഉപയോഗിക്കുന്നു<ref name="ref1"/>.ശരീരത്തിലെ [[കൊഴുപ്പ്]] നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള ഔഷധങ്ങളിൽ ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു.പുളി ലേഹ്യത്തിലെ ഒരു ചേരുവയാണ് കുടം പുളി.സംസ്കൃതത്തിൽ വൃക്ഷാമ്ലം എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ==സംസ്കരണം== മൂപ്പെത്തി മഞ്ഞനിറമായ കായകൾ ശേഖരിച്ച് കഴുകി, തോടുകൾ വേർതിരിക്കണം. നല്ല വെയിലിൽ ഉണക്കിയ ശേഷം പുകയത്തോ ചൂളകളിൽ ഏകദേശം 80 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസ്സിൽ ഒന്നു കൂടി ഉണക്കണം. നല്ല പോലെ ഉണങ്ങിയ ഒരു കിലോ പുളിയിൽ 150 ഗ്രാം ഉപ്പും 50 മില്ലി ലിറ്റർ വെളിച്ചെണ്ണയും ചേർത്ത് തിരുമ്മി ദീർഘ കാലം കേടുകൂടാതെ സൂക്ഷിക്കാം. == ചിത്രശാല == <gallery caption="കുടം‌പുളിയുടെ ചിത്രങ്ങൾ" widths="200px" heights="160px" perrow="3"> File:Garcinia gummi-gutta Kudampuli 03.jpg|thumb|കായ്ച് നിൽക്കുന്ന കുടംപുളി മരം File:Kudampuli Yellow.jpg|പാകമായ കുടംപുളി, ഉണങ്ങുന്നതിനു മുൻപ് ചിത്രം:കുടം പുളി.JPG File:കുടമ്പുളി.JPG File:കുടംപുളി (31912).jpg|thumb|കുടംപുളി/തോട്ടുപുളി പൊട്ടു കായ File:Garcinia gummi-gutta 11.JPG|കുടംപുളി, തൃശ്ശൂരിൽ File:Assam-fruit-1-1.jpg| പച്ച കുടംപുളി File:Garcinia gummi-gutta Kudampuli C.S. of fruit.jpg|thumb|കുടംപുളിയുടെ ഛേദം File:Garcinia gummi-gutta Kudampuli whole fruit.jpg|thumb|പഴുത്ത കുടംപുളി File:Sun Dried and Smoked Gambooge Close Up.jpg| ഉണങ്ങിയ കുടംപുളി File:Garcinia gummi-gutta കുടം‌പുളി.JPG|Garcinia gummi-gutta കുടം‌പുളി File:കുടംപുളി.jpg|കുടംപുളി പുകകൊള്ളിച്ചുണക്കുന്നു. File:കുടംപുളി_‍എണ്ണ_ഉപ്പ്.JPG| എണ്ണയും ഉപ്പും ചേർത്ത് File:തോട്ടുപുളിമരം.JPG|തോട്ടുപുളി മരം File:Bark of Garcinia cambogia.jpg|മരം പ്രമാണം:കുടംപുളി 99z.jpg </gallery> ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://indiabiodiversity.org/species/show/12222 കൂടുതൽ വിവരവും കാണുന്ന ഇടങ്ങളും] {{WS|Garcinia gummi-gutta}} {{CC|Garcinia gummi-gutta}} {{Non-timber forest products}} {{Taxonbar|from=Q18187249}} {{കേരളത്തിലെ മരങ്ങൾ}} [[വിഭാഗം: ഫലവൃക്ഷങ്ങൾ]] [[വിഭാഗം:പച്ചക്കറികൾ]] [[വർഗ്ഗം:വൃക്ഷങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഔഷധസസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പഴങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഭക്ഷ്യയോഗ്യമായ കായ്കൾ ഉള്ള സസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അലങ്കാരസസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പുഷ്പിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പശ്ചിമഘട്ടതദ്ദേശവാസിയായ സസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ അപൂർവ്വവും വംശനാശഭീഷണിയുള്ളതുമായ സസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ക്ലൂസിയേസീ]] [[വർഗ്ഗം:ഗാർസീനിയ]] [[വർഗ്ഗം:ഹോർത്തൂസ് മലബാറിക്കൂസിൽ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സസ്യജാലം]] nnudkjkkyr0077bxaioi43hmhqpqe8a 0 38427 4614293 4105668 2026-04-20T03:28:51Z Fairoz Pinarayi 34803 /* പുരസ്കാരങ്ങളും അംഗീകാരങ്ങളും */ 4614293 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ali Sardar Jafri}} {{Infobox person | name = അലി സർദാർ ജാഫ്രി | image = <!-- just the filename, without the File: or Image: prefix or enclosing [[brackets]] -->Ali Sardar Jafri, (1916-2000).jpg | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = <!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} or {{Birth-date and age|Month DD, YYYY}} --> 1916 നവംബർ 29 | birth_place = | death_date = <!-- {{Death date and age|200|08|01|1916|11|29}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) -->{{Death date and age|2000|08|01|1916|11|29}} | death_place = | nationality = [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] | other_names = | known_for = [[ജ്ഞാനപീഠം|ജ്ഞാനപീഠം പുരസ്കാര]] ജേതാവ് | occupation = കവി }} [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] പ്രമുഖനായ [[ഉറുദു]] കവി, [[ജ്ഞാനപീഠം|ജ്ഞാനപീഠം പുരസ്കാര]] ജേതാവ്. [[ഉത്തർ പ്രദേശ്|ഉത്തർ പ്രദേശിലെ]] ബൽറാംപുർ എന്ന സ്ഥലത്ത് 1916 നവംബർ 29ന് ജനനം.<ref>[http://www.rediff.com/news/2000/aug/01jaffri.htm Obituary] www.rediff.com, [[August]], [[2000]].</ref> സ്വാതന്ത്ര സമര സേനാനിയായിരുന്നു '''അലി സർദാർ ജാഫ്രി'''. സ്വാതന്ത്ര സമരക്കാലത്ത് അലിഗഢ് മുസ്ലിം സർവകലാശാലയിൽ വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന ജഫ്രി നിരവധി തവണ ജയിലിലടക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. == പുരസ്കാരങ്ങളും അംഗീകാരങ്ങളും == # ജ്ഞാനപീഠം അവാർഡ് (1997) # [[പത്മശ്രീ]] പുരസ്കാരം (1967) # ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു ഫെല്ലോഷിപ്പ് (സർമായ-എ-സുഖൻ) (1969) # പാകിസ്ഥാൻ സർക്കാരിന്റെ ഗോൾഡ് മെഡൽ (1978) # കുമാരനാശാൻ അവാർഡ് (1983) # യു.പി. ഉറുദു അക്കാദമി അവാർഡ് # ഇഖ്ബാൽ സമ്മാൻ (മധ്യപ്രദേശ്) # സന്ത് ജ്ഞാനേശ്വർ അവാർഡ് (മഹാരാഷ്ട്ര) # ​മഖ്ദൂം അവാർഡ് # ഫൈസ് അഹമ്മദ് ഫൈസ് അവാർഡ് # ഡി.ലിറ്റ് (1986), അലിഗഡ് മുസ്‌ലിം യൂണിവേഴ്സിറ്റി == മരണം == തലച്ചോറിൽ ക്യാൻസർ ബാധിതനായ ജാഫ്രി 2000 ഓഗസ്‌റ്റ്‌ 1 ന് ചൊവ്വാഴ്ച രാവിലെ എട്ട് മണിക്ക് ബോംബെയിലെ ആശുപത്രിയിൽ വെച്ച് മരണപെട്ടു.<ref>[http://www.urdustudies.com/pdf/16/35_Jafri_Memorium.pdf Ali Sardar Jafri Memorium] Annual of Urdu Stdies, [[October]] [[2000]]</ref> == അവലംബസൂചി == <references/> == കൂടുതൽ അറിവിന് == * [http://www.sardarjafri.com ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാ‍സം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191212120530/http://www.sardarjafri.com/ |date=2019-12-12 }} * [http://aligarians.com/category/poets/ali-sardar-jafri/ അലി സർദാർ ജാഫ്രിയുടെ ഒരു കവിതാ ശേഖരം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070611151818/http://aligarians.com/category/poets/ali-sardar-jafri/ |date=2007-06-11 }} * [https://web.archive.org/web/20030110141140/http://www.geocities.com/siafdu/jafri.html ഒരു ശ്രദ്ധാഞ്ജലി] {{ജ്ഞാനപീഠം നേടിയ സാഹിത്യകാരന്മാർ‎}} [[വർഗ്ഗം:ജ്ഞാനപീഠം നേടിയ ഉർദു സാഹിത്യകാരന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:1916-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:2000-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യക്കാരായ ഉർദു കവികൾ]] kr7bmost35z53mzue086ajzptqu9mv8 4614294 4614293 2026-04-20T03:52:28Z Fairoz Pinarayi 34803 /* പുരസ്കാരങ്ങളും അംഗീകാരങ്ങളും */ 4614294 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ali Sardar Jafri}} {{Infobox person | name = അലി സർദാർ ജാഫ്രി | image = <!-- just the filename, without the File: or Image: prefix or enclosing [[brackets]] -->Ali Sardar Jafri, (1916-2000).jpg | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = <!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} or {{Birth-date and age|Month DD, YYYY}} --> 1916 നവംബർ 29 | birth_place = | death_date = <!-- {{Death date and age|200|08|01|1916|11|29}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) -->{{Death date and age|2000|08|01|1916|11|29}} | death_place = | nationality = [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] | other_names = | known_for = [[ജ്ഞാനപീഠം|ജ്ഞാനപീഠം പുരസ്കാര]] ജേതാവ് | occupation = കവി }} [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] പ്രമുഖനായ [[ഉറുദു]] കവി, [[ജ്ഞാനപീഠം|ജ്ഞാനപീഠം പുരസ്കാര]] ജേതാവ്. [[ഉത്തർ പ്രദേശ്|ഉത്തർ പ്രദേശിലെ]] ബൽറാംപുർ എന്ന സ്ഥലത്ത് 1916 നവംബർ 29ന് ജനനം.<ref>[http://www.rediff.com/news/2000/aug/01jaffri.htm Obituary] www.rediff.com, [[August]], [[2000]].</ref> സ്വാതന്ത്ര സമര സേനാനിയായിരുന്നു '''അലി സർദാർ ജാഫ്രി'''. സ്വാതന്ത്ര സമരക്കാലത്ത് അലിഗഢ് മുസ്ലിം സർവകലാശാലയിൽ വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന ജഫ്രി നിരവധി തവണ ജയിലിലടക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. == പുരസ്കാരങ്ങളും അംഗീകാരങ്ങളും == # ജ്ഞാനപീഠം അവാർഡ് (1997) # [[പത്മശ്രീ]] പുരസ്കാരം (1967) # സോവിയറ്റ് ലാൻഡ് നെഹ്റു അവാർഡ് (1965) - ഏക് ഖ്വാബ് ഔർ # ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു ഫെല്ലോഷിപ്പ് (സർമായ-എ-സുഖൻ) (1969) # പാകിസ്ഥാൻ സർക്കാരിന്റെ ഗോൾഡ് മെഡൽ (1978) # കുമാരനാശാൻ അവാർഡ് (1983) # യു.പി. ഉറുദു അക്കാദമി അവാർഡ് # ഇഖ്ബാൽ സമ്മാൻ (മധ്യപ്രദേശ്) # സന്ത് ജ്ഞാനേശ്വർ അവാർഡ് (മഹാരാഷ്ട്ര) # ​മഖ്ദൂം അവാർഡ് # ഫൈസ് അഹമ്മദ് ഫൈസ് അവാർഡ് # ഡി.ലിറ്റ് (1986), അലിഗഡ് മുസ്‌ലിം യൂണിവേഴ്സിറ്റി == മരണം == തലച്ചോറിൽ ക്യാൻസർ ബാധിതനായ ജാഫ്രി 2000 ഓഗസ്‌റ്റ്‌ 1 ന് ചൊവ്വാഴ്ച രാവിലെ എട്ട് മണിക്ക് ബോംബെയിലെ ആശുപത്രിയിൽ വെച്ച് മരണപെട്ടു.<ref>[http://www.urdustudies.com/pdf/16/35_Jafri_Memorium.pdf Ali Sardar Jafri Memorium] Annual of Urdu Stdies, [[October]] [[2000]]</ref> == അവലംബസൂചി == <references/> == കൂടുതൽ അറിവിന് == * [http://www.sardarjafri.com ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാ‍സം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191212120530/http://www.sardarjafri.com/ |date=2019-12-12 }} * [http://aligarians.com/category/poets/ali-sardar-jafri/ അലി സർദാർ ജാഫ്രിയുടെ ഒരു കവിതാ ശേഖരം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070611151818/http://aligarians.com/category/poets/ali-sardar-jafri/ |date=2007-06-11 }} * [https://web.archive.org/web/20030110141140/http://www.geocities.com/siafdu/jafri.html ഒരു ശ്രദ്ധാഞ്ജലി] {{ജ്ഞാനപീഠം നേടിയ സാഹിത്യകാരന്മാർ‎}} [[വർഗ്ഗം:ജ്ഞാനപീഠം നേടിയ ഉർദു സാഹിത്യകാരന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:1916-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:2000-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യക്കാരായ ഉർദു കവികൾ]] gu25u0fowv9y8fl3ctadfns8j7p6622 0 42877 4614296 4614074 2026-04-20T04:59:27Z Symphonicallyu 155269 /* ഇതുകൂടി കാണുക */ 4614296 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Brahmic family of scripts}} ഭാരതത്തിലെ വിവിധഭാഷാലിപികളുടെ ഐക്യരൂപം കണക്കിലെടുത്ത് അവയെ പൊതുവെ '''ഭാരതീയ ലിപികൾ''' (ഇംഗ്ലീഷ്:Indic Scripts)എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭാരതത്തിലെ വിവിധ [[ലിപി]]കളുടെയും മാതൃലിപിയായി കണക്കാക്കാവുന്ന ലിപിയാണ് [[ബ്രാഹ്മി ലിപി]]. {{ബ്രാഹ്മി}} == താരതമ്യം == പ്രധാന ഭാരതീയലിപികളുടെ താരതമ്യ പട്ടികകൾ ചുവടെ കൊടുത്തിരിക്കുന്നു. ഉച്ചാരണം NL (നാഷണൽ ലൈബ്രറി അറ്റ് കൽക്കട്ടാ റോമനൈസേഷൻ) രൂപത്തിലും IPA രൂപത്തിലും കൊടുത്തിരിക്കുന്നു. ഉച്ചാരണം സംസ്കൃതത്തിൽ നിന്നാണ് പ്രധാനമായും, എന്നാൽ ‍അത്യാവശ്യ സന്ദർഭങ്ങളിൽ മറ്റ് ഭാഷകളിൽ നിന്നും എടുത്തിട്ടുണ്ട്. ഈ പട്ടികകൾ പൂർണമായിക്കൊള്ളണമെന്നില്ല. === വ്യഞ്ജനങ്ങൾ === {| class='wikitable' style="font-size: 150%;" |-align='center' style="font-size: 66%;" !NL !!IPA!! [[ദേവനാഗരി]] !! [[കിഴക്കൻ നാഗരി ലിപി|ബംഗാളി]]!! [[ഗുരുമുഖി ലിപി|ഗുരുമുഖി]]!! [[ഗുജറാത്തി ലിപി|ഗുജറാത്തി]] !! [[ഒഡിയ ലിപി|ഒഡിയ]] !! [[തമിഴ് ലിപി|തമിഴ്]] !! [[തെലുഗു ലിപി|തെലുഗു]] !! [[കന്നഡ ലിപി|കന്നഡ]] !! [[മലയാളം ലിപി|മലയാളം]] !! [[സിംഹള ലിപി|സിംഹള]] !! [[ടിബറ്റൻ ലിപി|ടിബറ്റൻ]] !! [[തായ് ലിപി|തായ്]] |- align='center' class='Unicode' |k || {{IPA|k}} || क || ক || ਕ || ક || କ || க || క || ಕ || ക || ක || ཀ || ก |- align='center' class='Unicode' |kh || {{IPA|kʰ}} || ख || খ || ਖ || ખ || ଖ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ఖ|| ಖ || ഖ || ඛ || ཁ || ข |- align='center' class='Unicode' |g || {{IPA|ɡ}} || ग || গ || ਗ || ગ || ଗ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || గ || ಗ || ഗ || ග || ག || ค |- align='center' class='Unicode' |gh || {{IPA|ɡʱ}} || घ || ঘ || ਘ || ઘ || ଘ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ఘ || ಘ || ഘ || ඝ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ฆ |- align='center' class='Unicode' |ṅ || ŋ || ङ || ঙ || ਙ || ઙ || ଙ || ங || ఙ || ಙ || ങ || ඞ || ང || ง |- align='center' class='Unicode' |c || c || च || চ || ਚ || ચ || ଚ || ச || చ || ಚ || ച || ච || ཅ || จ |- align='center' class='Unicode' |ch || {{IPA|cʰ}} || छ || ছ || ਛ || છ || ଛ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ఛ || ಛ || ഛ || ඡ || ཆ || ฉ |- align='center' class='Unicode' |j || {{IPA|ɟ}} || ज || জ || ਜ || જ || ଜ || ஜ || జ || ಜ || ജ || ජ || ཇ || ช |- align='center' class='Unicode' |jh || {{IPA|ɟʱ}} || झ || ঝ || ਝ || ઝ || ଝ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ఝ || ಝ || ഝ || ඣ|| bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ฌ |- align='center' class='Unicode' |ñ || {{IPA|ɲ}} || ञ || ঞ || ਞ || ઞ || ଞ || ஞ || ఞ || ಞ || ഞ || ඤ || ཉ || ญ |- align='center' class='Unicode' |ṭ || {{IPA|ʈ}} || ट || ট || ਟ || ટ || ଟ || ட || ట || ಟ || ട || ට || ཊ || ฏ |- align='center' class='Unicode' |ṭh || {{IPA|ʈʰ}} || ठ || ঠ || ਠ || ઠ || ଠ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ఠ || ಠ || ഠ || ඨ || ཋ || ฐ |- align='center' class='Unicode' |ḍ || {{IPA|ɖ}} || ड || ড || ਡ || ડ || ଡ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || డ || ಡ || ഡ || ඩ || ཌ || ฑ |- align='center' class='Unicode' |ḍh || {{IPA|ɖʱ}} || ढ || ঢ || ਢ || ઢ || ଢ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ఢ || ಢ || ഢ || ඪ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ฒ |- align='center' class='Unicode' |ṇ || {{IPA|ɳ}} || ण || ণ || ਣ || ણ || ଣ || ண || ణ || ಣ || ണ || ණ || ཎ || ณ |- align='center' class='Unicode' |t || {{IPA|t̺}} || त || ত || ਤ || ત || ତ || த || త || ತ || ത || ත || ཏ || ต |- align='center' class='Unicode' |th || {{IPA|t̺ʰ}} || थ || থ || ਥ || થ || ଥ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || థ || ಥ || ഥ || ථ || ཐ || ถ |- align='center' class='Unicode' |d || {{IPA|d̺}} || द || দ || ਦ || દ || ଦ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ద || ದ || ദ || ද || ད || ท |- align='center' class='Unicode' |dh || {{IPA|d̺ʰ}} || ध || ধ || ਧ || ધ || ଧ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ధ || ಧ || ധ || ධ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ธ |- align='center' class='Unicode' |n || n || न || ন || ਨ || ન || ନ || ந || న || ನ || ന || න || ན || น |- align='center' class='Unicode' |ṉ || n || ऩ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ன || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; |- align='center' class='Unicode' |p || p || प || প || ਪ || પ || ପ || ப || ప || ಪ || പ || ප || པ || ป |- align='center' class='Unicode' |ph || {{IPA|pʰ}} || फ || ফ || ਫ || ફ || ଫ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ఫ || ಫ || ഫ || ඵ || ཕ || ผ |- align='center' class='Unicode' |b || b || ब || ব || ਬ || બ || ବ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || బ || ಬ || ബ || බ || བ || พ |- align='center' class='Unicode' |bh || {{IPA|bʱ}} || भ || ভ || ਭ || ભ || ଭ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || భ || ಭ || ഭ || භ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ภ |- align='center' class='Unicode' |m || m || म || ম || ਮ || મ || ମ || ம || మ || ಮ || മ || ම || མ || ม |- align='center' class='Unicode' |y || j || य || য || ਯ || ય || ଯ || ய || య || ಯ || യ || ය || ཡ || ย |- align='center' class='Unicode' |r || r || र || র/ৰ|| ਰ || ર || ର || ர || ర || ರ || ര || ර || ར || ร |- align='center' class='Unicode' |ṟ || r || ऱ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ற || ఱ || ಱ || റ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; |- align='center' class='Unicode' |l || l || ल || ল || ਲ || લ || ଲ || ல || ల || ಲ || ല || ල || ལ || ล |- align='center' class='Unicode' |ḷ || {{IPA|ɭ}} || ळ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ਲ਼ || ળ || ଳ || ள || ళ || ಳ || ള || ළ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; |- align='center' class='Unicode' |ḻ || {{IPA|ɻ}} || ऴ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ழ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ೞ || ഴ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; |- align='center' class='Unicode' |v || {{IPA|ʋ}} || व || ৱ || ਵ || વ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || வ || వ || ವ || വ || ව || ཝ || ว |- align='center' class='Unicode' |ś || {{IPA|ɕ}} || श || শ || ਸ਼ || શ || ଶ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || శ || ಶ || ശ || ශ || ཤ || ศ |- align='center' class='Unicode' |ṣ || {{IPA|ʂ}} || ष || ষ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ષ || ଷ || ஷ || ష || ಷ || ഷ || ෂ || ཥ || ษ |- align='center' class='Unicode' |s || s || स || স || ਸ || સ || ସ || ஸ || స || ಸ || സ || ස || ས || ส |- align='center' class='Unicode' |h || h || ह || হ || ਹ || હ || ହ || ஹ || హ || ಹ || ഹ || හ || ཧ || ห |} === സ്വരങ്ങൾ === സ്വരങ്ങൾ അവയുടെ സ്വതന്ത്ര രൂപത്തിൽ ആദ്യ നിരയിലും "ക" എന്ന വ്യഞ്ജനവുമായി ചേർത്ത് രണ്ടാം നിരയിലും കൊടുത്തിരിക്കുന്നു. {| class='wikitable' style="font-size:120%;" |-align='center' style="font-size: 75%;" !NLAC !!IPA !! colspan='2' | Devanāgarī !! colspan='2' | Eastern Nagari !! colspan='2' | Gurmukhī !! colspan='2' | Gujarati !! colspan='2' | Oriya !! colspan='2' | Tamil !! colspan='2' | Telugu !! colspan='2' | Kannada !! colspan='2' | Malayalam !! colspan='2' | Sinhala !! colspan='2' | Tibetan |- align='center' class='Unicode' | a || ə || अ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || অ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ਅ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || અ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ଅ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || அ || க || అ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ಅ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || അ || ക || අ || ක || ཨ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; |- align='center' class='Unicode' | ā || {{IPA|ɑː}} || आ || का || আ || কা || ਆ || ਕਾ || આ || કા || ଆ || କା || ஆ || கா || ఆ || కా || ಆ || ಕಾ || ആ || കാ || ආ || කා || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; |- align='center' class='Unicode' | æ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp;|| bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp;|| bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp;|| bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp;|| bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ඇ || කැ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; |- align='center' class='Unicode' | ǣ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp;|| bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp;|| bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp;|| bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp;|| bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ඈ || කෑ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; |- align='center' class='Unicode' | i || i || इ || कि || ই || কি || ਇ || ਕਿ || ઇ || કિ || ଇ || କି || இ || கி || ఇ || కి || ಇ || ಕಿ || ഇ || കി || ඉ || කි || ཨི || ཀི |- align='center' class='Unicode' | ī || iː || ई || की || ঈ || কী || ਈ || ਕੀ || ઈ || કી || ଈ || କୀ || ஈ || கீ || ఈ || కీ || ಈ || ಕೀ || ഈ || കീ || ඊ || කී || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; |- align='center' class='Unicode' | u || u || उ || कु || উ || কু || ਉ || ਕੁ || ઉ || કુ || ଉ || କୁ || உ || கு || ఉ || కు || ಉ || ಕು || ഉ || കു || උ || කු || ཨུ || ཀུ |- align='center' class='Unicode' | ū || uː || ऊ || कू || ঊ || কূ || ਊ || ਕੂ || ઊ || કૂ || ଊ || କୂ || ஊ || கூ || ఊ || కూ || ಊ || ಕೂ || ഊ || കൂ || ඌ || කූ|| bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; |- align='center' class='Unicode' | e || e || ऎ || कॆ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp;|| bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp;|| bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp;|| bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp;|| bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp;|| bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp;|| bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp;|| எ || கெ || ఎ || కె || ಎ || ಕೆ || എ || കെ || එ || කෙ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; |- align='center' class='Unicode' | ē || eː || ए || के || এ || কে || ਏ || ਕੇ || એ || કે || ଏ || କେ || ஏ || கே || ఏ || కే || ಏ || ಕೇ || ഏ || കേ || ඒ || කේ || ཨེ || ཀེ |- align='center' class='Unicode' | ai || ai || ऐ || कै || ঐ || কৈ || ਐ || ਕੈ || ઐ || કૈ || ଐ || କୈ || ஐ ||கை|| ఐ || కై || ಐ || ಕೈ || ഐ || കൈ || ඓ || කෛ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; |- align='center' class='Unicode' | o || o || ऒ || कॊ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp;|| bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp;|| bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp;|| bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ஒ ||கொ|| ఒ || కొ || ಒ || ಕೊ || ഒ || കൊ || ඔ || කො || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; |- align='center' class='Unicode' | ō || oː || ओ || को || ও || কো || ਓ || ਕੋ || ઓ || કો || ଓ || କୋ || ஓ ||கோ|| ఓ || కో || ಓ || ಕೋ || ഓ || കോ || ඕ || කෝ || ཨོ || ཀོ |- align='center' class='Unicode' | au || au || औ || कौ || ঔ || কৌ || ਔ || ਕੌ || ઔ || કૌ || ଔ || କୌ ||ஔ||கௌ|| ఔ || కౌ || ಔ || ಕೌ || ഔ || കൗ || ඖ || කෞ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; |- align='center' class='Unicode' | ṛ || {{IPA|r̩}} || ऋ || कृ || ঋ || কৃ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ઋ || કૃ || ଋ || କୃ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ఋ || కృ || ಋ || ಕೃ || ഋ || കൃ || ඍ || කෘ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; |- align='center' class='Unicode' | ṝ || {{IPA|r̩ː}} || ॠ || कॄ || ৠ || কৄ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ૠ || કૄ || ୠ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp;|| bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ౠ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp;|| bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ൠ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp;|| ඎ || කෲ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; |- align='center' class='Unicode' | ḷ || {{IPA|l̩}} || ऌ || कॢ || ঌ || কৢ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp;|| bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp;|| ଌ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp;|| bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ఌ || కౄ || ಌ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ഌ || ക്ഌ || (ඏ)<span style="font-size: 75%;"><ref>Only ancient written Sinhala</ref></span> || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp;|| bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; |- align='center' class='Unicode' | ḹ || {{IPA|l̩ː}} || ॡ || कॣ || ৡ || কৣ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp;|| bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp;|| ୡ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ౡ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp;|| ೡ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp;|| ൡ || ക്ൡ || (ඐ) || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp;|| bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; |} === സംഖ്യകൾ === {| class='wikitable' style="font-size: 120%;" |-align='center' style="font-size: 75%;" ! Number !!Devanagari !!Eastern Nagari!!Gurmukhi !!Gujarati !!Oriya !!Tamil !!Telugu !! Kannada !! Malayalam !!Tibetan |- align='center' class='Unicode' | 0 || ० || ০ || ੦ || ૦ || ୦ || ೦ || ౦ || ೦ || ൦ || ༠ |- align='center' class='Unicode' | 1 || १ || ১ || ੧ || ૧ || ୧ || ௧ || ౧ || ೧ || ൧ || ༡ |- align='center' class='Unicode' | 2 || २ || ২ || ੨ || ૨ || ୨ || ௨ || ౨ || ೨ || ൨ || ༢ |- align='center' class='Unicode' | 3 || ३ || ৩ || ੩ || ૩ || ୩ || ௩ || ౩ || ೩ || ൩ || ༣ |- align='center' class='Unicode' | 4 || ४ || ৪ || ੪ || ૪ || ୪ || ௪ || ౪ || ೪ || ൪ || ༤ |- align='center' class='Unicode' | 5 || ५ || ৫ || ੫ || ૫ || ୫ || ௫ || ౫ || ೫ || ൫ || ༥ |- align='center' class='Unicode' | 6 || ६ || ৬ || ੬ || ૬ || ୬ || ௬ || ౬ || ೬ || ൬ || ༦ |- align='center' class='Unicode' | 7 || ७ || ৭ || ੭ || ૭ || ୭ || ௭ || ౭ || ೭ || ൭ || ༧ |- align='center' class='Unicode' | 8 || ८ || ৮ || ੮ || ૮ || ୮ || ௮ || ౮ || ೮ || ൮ || ༨ |- align='center' class='Unicode' | 9 || ९ || ৯ || ੯ || ૯ || ୯ || ௯ || ౯ || ೯ || ൯ || ༩ |} == ചിത്രശാല == <gallery widths="200" heights="300" perrow="7"> പ്രമാണം:Siddhaṃ aksharamala.png|[[സിദ്ധം ലിപി|സിദ്ധം]] വർണ്ണമാല പ്രമാണം:Nandināgarī Aksharamala.png|[[നന്ദിനാഗരി]] വർണ്ണമാല പ്രമാണം:Devanagari Varnamala.png|[[ദേവനാഗരി]] വർണ്ണമാല പ്രമാണം:Kaithi Varnamala.png|[[കൈത്തി ലിപി|കൈത്തി]] വർണ്ണമാല പ്രമാണം:Assamese aksharamala.png|[[ആസ്സാമീസ് ലിപി|ആസ്സാമീസ്]] വർണ്ണമാല പ്രമാണം:Bengali aksharamala.png|[[ബംഗാളി ലിപി|ബംഗാളി]] വർണ്ണമാല പ്രമാണം:Tirhuta aksharamala.png|[[തിർഹുത ലിപി|തിർഹുത]] വർണ്ണമാല പ്രമാണം:Odiya Akshara.png|[[ഒഡിയ ലിപി|ഒഡിയ]] അക്ഷരമാല പ്രമാണം:Meitei Mayek.png|[[മെയ്തെയ് ലിപി|മെയ്തെയ്]] മയേക് (വർണ്ണമാല) പ്രമാണം:Lepcha Mingzat.png|[[ലെപ്ച ലിപി|ലെപ്ച]] മിങ്സാറ്റ് (വർണ്ണമാല) പ്രമാണം:Tamil ariccuvaṭi.png|[[തമിഴ് ലിപി|തമിഴ്]] അരിച്ചുവടി പ്രമാണം:Grantha aksharamala.png|[[ഗ്രന്ഥ ലിപി|ഗ്രന്ഥ]] അക്ഷരമാല പ്രമാണം:Malayalam Aksharamala.png|[[മലയാള ലിപി|മലയാളം]] അക്ഷരമാല പ്രമാണം:Saurashtra aksharamala.png|[[സൗരാഷ്ട്ര ലിപി|സൗരാഷ്ട്ര]] അക്ഷരമാല പ്രമാണം:Sinhala aksharamalawa.png|[[സിംഹള ലിപി|സിംഹള]] അക്ഷരമാലാവ പ്രമാണം:Kannada aksharamala.png|[[കന്നഡ ലിപി|കന്നഡ]] അക്ഷരമാല പ്രമാണം:Telugu Aksharamala.png|[[തെലുഗു ലിപി|തെലുങ്ക്]] അക്ഷരമാല </gallery> == ഇതുകൂടി കാണുക == * [[ലിപി]] * [[തമിഴ് ലിപി]] * [[ദേവനാഗരി ലിപ്യന്തരണം]] ** [[അന്താരാഷ്ട്ര സംസ്കൃത ലിപ്യന്തരണ വർണ്ണമാല]] (IAST) ** [[കൊൽക്കത്ത ദേശീയ ലൈബ്രറി റോമനൈസേഷൻ]] * [[ഭാരതി ബ്രെയിലി]] - ഭാരതീയ ഭാഷകൾക്കായുള്ള ഏകീകൃത ബ്രെയിലി ലിപി * [[സിന്ധു ലിപി]]&nbsp;– [[സിന്ധുനദീതട സംസ്കാരം|സിന്ധുനദീതട സംസ്കാരത്തിൽ]] ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ചിഹ്നങ്ങൾ * [[ഇന്ത്യൻ സ്ക്രിപ്റ്റ് കോഡ് ഫോർ ഇൻഫർമേഷൻ ഇന്റർചേഞ്ച്]] (ഇസ്കി / ISCII) – ഭാരതീയ ലിപികളെ കമ്പ്യൂട്ടറുകളിൽ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതിനായി പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ കോഡിംഗ് സമ്പ്രദായം == അവലംബം == <references/> [[വർഗ്ഗം:ബ്രാഹ്മി ലിപികൾ]] dy94icnhste5nrgq09by8l4szizaz91 0 50286 4614280 3649900 2026-04-19T20:42:15Z -wuppertaler 185816 changed one image for one that shows the new trains 4614280 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Rapid transit}} [[പ്രമാണം:Clapham Common Tube Station Platforms - Oct 2007.jpg|thumb|[[ലണ്ടൻ|ലണ്ടനിലെ]] ഭൂഗർഭ റെയിൽ ഗതാഗതം - ലോകത്തെ ഏറ്റവും പഴയ അതിവേഗ ഗതാഗതം]] ഭൂമിക്കടിയിലൂടെയോ, ഉയരത്തിൽ നിർമ്മിച്ച പാളങ്ങളിലൂടെയോ, അതിവേഗം വളരെയധികം യാത്രക്കാർക്ക് ഒന്നിച്ച് സഞ്ചരിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഗതാഗതമാർഗ്ഗത്തേയാണ് '''അതിവേഗഗതാഗതം''' എന്നു പറയുന്നത്. <ref>{{cite web|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/rapid%20transit|title=Rapid transit|publisher=[[Merriam-Webster]]|accessdate=2008-02-27}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.uitp.org/Public-Transport/metro/index.cfm|title=Metro|publisher=[[International Association of Public Transport]]|accessdate=2008-02-27|archive-date=2010-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20101010213545/http://www.uitp.org/Public-Transport/metro/index.cfm|url-status=dead}}</ref><ref name=aptaglossary>{{cite web|url=http://www.apta.com/research/info/online/glossary.cfm|title=Glossary of Transit Terminology|publisher=[[American Public Transportation Association]]|accessdate=2008-02-27|archive-date=2012-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20120205201637/http://www.apta.com/research/info/online/glossary.cfm|url-status=dead}}</ref> സാധാരണ രീതിയിൽ ഇത് ഭൂഗർഭ പാതയോ, ഉയരത്തിൽ നിർമ്മിച്ചതോ ആണെങ്കിലും ചിലയിടങ്ങളിൽ ഇത് ഉപരിതലത്തിലും ഉണ്ട്. ==പാത== പല രീതിയിലുള്ള അതിവേഗഗതാഗത പാതകൾ നിലവിലുണ്ട്. ഇന്ത്യയിൽ പ്രധാനമായും മൂന്നു തരം പാതകളാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്:- ബ്രോഡ് ഗേജ് (1.676 മീറ്റർ), സ്റ്റാൻഡേട് ഗേജ് (1.435 മീറ്റർ), മോണോറെയിൽ. ബ്രോഡ് ഗേജ് പാതകൾക്കാണ് ഏറ്റവുമധികം ആളുകളെ വഹിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളത്. മോണോറെയിലുകൾക്ക് ഏറ്റവും കുറച്ചും. ദില്ലി, ചെന്നൈ, കൊൽക്കൊത്ത, മുംബൈ പോലുള്ള വലിയ നഗരങളിൽ ബ്രോഡ് ഗേജും, കൊച്ചി പോലുള്ള ഇടത്തരം നഗരങളിൽ സ്റ്റാൻഡേട് ഗേജും, ചെറുനഗരങളിൽ മോണോറെയിലും ഉപയോഗിക്കുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തും, കോഴിക്കോടും മോണോറെയിൽ ഉപയോഗിക്കാനായിരുന്നു ആദ്യ തീരുമാനം. എന്നാൽ മോണോറെയിലിനുപോലും ചെലവു കൂടുതലാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയതിനെത്തുടർന്ന് ചെലവുകൂടിയതെങ്കിലും കൂടുതൽ ആളുകളെ വഹിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള ബ്രോഡ് ഗേജ് അല്ലെങ്കിൽ സ്റ്റാൻഡേട് ഗേജ് ഉപയോഗിക്കാൻ കേരളസർക്കാർ തീരുമാാനിച്ചു.<ref>"Monorail scrapped, LRTS mooted", The Hindu, 29 August, 2014</ref> {{gallery|lines=4|width=150|height=150 |പ്രമാണം:Bukit Panjang LRT Bombardier CX-100.jpg|റബ്ബർ പാളങ്ങൾ, 12.5 മീ. നീളം, 100 യാത്രക്കാർ (സിങ്കപ്പൂർ) |പ്രമാണം:Schwebebahn G15.jpg|മോണോറെയിൽ, 48 മീ. നീളം, 348 യാത്രക്കാർ (വുപ്പർറ്റാൽ മോണോറെയിൽ, ജർമനി) |പ്രമാണം:Namma Metro.jpg|സ്റ്റാൻഡേട് ഗേജ്, 3 കമ്പാർട്ട്മെന്റ്, 65 മീ. നീളം, 1000 യാത്രക്കാർ (ബങ്കളുരു നമ്മ മെട്രോ) |പ്രമാണം:Tirusulam Station.jpg|ബ്രോഡ് ഗേജ്, 12 കമ്പാർട്ട്മെന്റ്, 270 മീ. നീളം, 3500 യാത്രക്കാർ (ചെന്നൈ സബർബൻ) }} ==രൂപം== അതിവേഗഗതാഗതസംവിധാനങ്ങൾ പല രൂപത്തിലാവാം. എന്നാൽ പ്രധാനമായും നാലായി തിരിക്കാം - 1) ഒരു നീണ്ട പാത (കൊൽക്കത്ത, [[കൊച്ചി മെട്രോ|കൊച്ചി]]), 2) നെടുകേയും കുറുകേയും ഓരോ പാത ([[ചെന്നൈ മെട്രോ റെയിൽ‌വേ|ചെന്നൈ]], [[ബംഗളുരു മെട്രോ|ബംഗളുരു]]), 3) നെടുകേയും കുറുകേയും കുറേ പാതകൾ ([[ഡെൽഹി മെട്രോ റെയിൽവേ|ദില്ലി]], ന്യൂ യോർക്ക്), 4) വൃത്തവും കുറുകേയുള്ള പാതകളും ([[ലണ്ടൻ അണ്ടർഗ്രൗണ്ട്|ലണ്ടൻ]], [[മോസ്കോ മെട്രോ|മോസ്കോ]]). {{gallery|lines=4|width=150|height=150 |പ്രമാണം:Diameter-line.png| 1) ഒരു നീണ്ട പാത |പ്രമാണം:Cross-system.png| 2) നെടുകേയും കുറുകേയും ഓരോ പാത |പ്രമാണം:Intermeshed-system.png| 3) നെടുകേയും കുറുകേയും കുറേ പാതകൾ |പ്രമാണം:Circle-radial-system.png| 4) വൃത്തവും കുറുകേയുള്ള പാതകളും }} ==നിർമ്മാണം== അതിവേഗഗതാഗത സംവിധാനങ്ങൾ മൂന്ന് രീതിയിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെടാം. ഒരു ഏകീകൃത പദ്ധതിയനുസരിച്ച് നിർമ്മിക്കുന്നതാണ് ഏറ്റവും നല്ലത്. എന്നൽ ഇതിന് നിർമ്മാണഘട്ടത്തിൽ ചെലവ് കൂടുതലാണ്. ലോകത്തിലെത്തന്നെ ഏറ്റവും മികച്ച അതിവേഗഗതാഗത സംവിധാനങ്ങളിൽ ഒന്നായ പാരീസ് മെട്രോ ഇത്തരത്തിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടതാണ്. പാരീസ് നഗരത്തിൽ എവിടെനിന്നും അര കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിൽ ഒരു മെട്രോ നിലയം ഉണ്ടാകും. ഘട്ടംഘട്ടമായി നിർമ്മിക്കുന്നതാണ് രണ്ടാമത്തെ രീതി. ഇന്ത്യയിലെ എല്ലാ അതിവേഗഗതാഗത സംവിധാനങ്ങളും ഈ വിഭാഗത്തിൽപ്പെടുന്നു. പല സ്വകാര്യ കമ്പനികൾ നിർമിച്ചശേഷം സർക്കാർ ഏറ്റെടുത്ത് പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നതാണ് മൂനാമത്തെ രീതി. ഏറ്റവും കാര്യക്ഷമത കുറഞ്ഞ രീതിയാണിത്. ഉദാഹരണം ലണ്ടൻ അണ്ടർഗ്രൗണ്ട്, ന്യൂ യോർക്ക് മെട്രോ. ഇങ്ങനെ ചെയ്യുമ്പോൾ പല ഭാഗങ്ങളും തമ്മിൽ യോജിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല എന്നതാണ് ഒരു പ്രശ്നം. ഉദാഹരണത്തിന് ന്യൂ യോർക്ക് മെട്രോയിൽ ചെറിയ ഏ ഡിവിഷൻ പാതകളും വലിയ ബീ ഡിവിഷൻ പാതകളുമുണ്ട്. ഒന്നിലോടുന്ന തീവണ്ടികൾ മറ്റേതിൽ ഓടില്ല. ലാഭകരമായ റൂട്ടുകളിൽ കമ്പനികൾ മത്സരിച്ച് പാത നിർമ്മിക്കുകയും തിരക്കുകുറഞ്ഞ റൂട്ടിൽ ആരും പാത നിർമ്മിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് മറ്റൊരു ദോഷഫലം. ലണ്ടനിൽ ബേക്കർ സട്രീറ്റ് - കിങ്ങ്സ് ക്രോസ് റൂട്ടിൽ മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത പാതകളാണുള്ളത്. ==കല== അതിവേഗഗതാഗത സംവിധാനങ്ങൾ നഗരത്തിന്റെ ഒരു സുപ്രധാന ഭാഗമായതിനാൽ ചിത്രകല, ലൈറ്റിങ്ങ്, ആർക്കിറ്റെക്ചർ എന്നിവ ഒഴിച്ചുകൂടാനാവില്ല. {{gallery|lines=3|width=200|height=200 |പ്രമാണം:Vertical panorama of the Mayakovskaya Metro Station.jpg|മോസ്കോ മെട്രോയിലെ മായക്കൊവ്സ്കയ നിലയം |പ്രമാണം:Metro_station_entrance_(édicule_Guimard)_Porte_Dauphine_Paris_16e_002.jpg|പാരീസ് മെട്രോയുടെ കവാടം (പോർട്ട് ഡോഫിൻ മെട്രോ നിലയം) |പ്രമാണം:Station-metro-paris-seating.jpg|പാരീസ് മെട്രോയിലെ ഇരിപ്പിടങ്ങൾ }} ==അതിവേഗഗതാഗതം ഇന്ത്യയിൽ== * [[ഡെൽഹി മെട്രോ റെയിൽവേ]] * [[കൊൽക്കത്ത മെട്രോ റെയിൽവേ]] * [[ചെന്നൈ സബർബൻ റെയിൽവേ]] * [[ചെന്നൈ മെട്രോ റെയിൽ‌വേ]] * [[നമ്മ മെട്രോ|ബംഗളുരു മെട്രോ റെയിൽവേ]] * [[കൊച്ചി മെട്രോ റെയിൽവേ]] * [[ഹൈദരബാദ് മെട്രോ റെയിൽവേ]] * [[മുംബൈ മെട്രോ റെയിൽ‌വേ]] * [[തിരുവനന്തപുരം മോണോറെയിൽ]] * [[മുംബൈ മോണോ റെയിൽ]] ==ചിത്രങ്ങൾ== {{gallery|lines=4|width=180|height=180 |പ്രമാണം:KolkataMetro3000siries.JPG| കൊൽക്കൊത്ത മെട്രോ |പ്രമാണം:Abesses entrance 1.jpg| പാരീസ് മെട്രോ |പ്രമാണം:DelhiMetroYellowLine.JPG| ദില്ലി മെട്രോ }} == അവലംബം == {{reflist}} {{transport-stub|Rapid Transit}} k5yejuqd2j8v8koc8cpydkm1qh355d4 0 78112 4614331 4565317 2026-04-20T10:22:36Z Anishviswa 18179 പ്രാദേശിക നാമം ചേർക്കുന്നു 4614331 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Eugenia uniflora}} {{Taxobox | name = Surinam Cherry | image = Pitanga1.jpg | regnum = [[Plantae]] | unranked_divisio = [[Angiosperm]]s | unranked_classis = [[Eudicot]]s | unranked_ordo = [[Rosid]]s | ordo = [[Myrtales]] | familia = [[Myrtaceae]] | genus = ''[[Eugenia]]'' | species = '''''E. uniflora''''' | binomial = ''Eugenia uniflora'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] |synonyms = {{hidden begin}} * Eugenia arechavaletae Herter * Eugenia costata Cambess. * Eugenia dasyblasta (O.Berg) Nied. * Eugenia decidua Merr. * Eugenia indica Nicheli * Eugenia lacustris Barb. Rodr. * Eugenia michelii Lam. * Eugenia microphylla Barb. Rodr. * Eugenia myrtifolia Salisb. * Eugenia oblongifolia (O.Berg) Arechav. * Eugenia oblongifolia (O.Berg) Nied. [Illegitimate] * Eugenia oblongifolia (O. Berg) Mattos * Eugenia strigosa (O.Berg) Arechav. * Eugenia uniflora var. atropurpurea Mattos * Eugenia willdenowii (Spreng.) DC. * Eugenia zeylanica Willd. * Luma arechavaletae (Herter) Herter * Luma costata (Cambess.) Herter * Luma dasyblasta (O.Berg) Herter * Luma strigosa (O.Berg) Herter * Myrtus brasiliana L. * Myrtus brasiliana var. diversifolia Kuntze * Myrtus brasiliana var. lanceolata Kuntze * Myrtus brasiliana var. lucida (O.Berg) Kuntze * Myrtus willdenowii Spreng. * Plinia pedunculata L.f. * Plinia petiolata L. [Illegitimate] * Plinia rubra L. * Plinia tetrapetala L. * Stenocalyx affinis O.Berg * Stenocalyx brunneus O.Berg * Stenocalyx costatus (Cambess.) O.Berg * Stenocalyx dasyblastus O.Berg * Stenocalyx glaber O.Berg * Stenocalyx impunctatus O.Berg * Stenocalyx lucidus O.Berg * Stenocalyx michelii (Lam.) O.Berg * Stenocalyx michelii var. membranacea O.Berg * Stenocalyx michelii var. rigida O.Berg * Stenocalyx nhampiri Barb. Rodr. * Stenocalyx oblongifolius O.Berg * Stenocalyx rhampiri Barb.Rodr. * Stenocalyx ruber (L.) Kausel * Stenocalyx strigosus O.Berg * Stenocalyx uniflorus (L.) Kausel * Syzygium michelii (Lam.) Duthie {{Hidden end}} }} ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ചെറി, ബ്രസീലിയൻ ചെറി എന്നീ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു സസ്യമാണ്‌ '''സൂരിനാം ചെറി'''. {{ശാനാ|Eugenia uniflora}}. സൂരിനാം, ഗയാന എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന ഈ സസ്യം [[പോർച്ചുഗീസ്|പോർച്ചുഗീസുകാരാണ്‌]] ഭാരതത്തിൽ എത്തിച്ചത്. ഉഷ്ണമേഖലാപ്രദേശങ്ങളിൽ നല്ലതുപോലെ വളരുന്ന ഒരു സസ്യമാണിത്. നല്ല വെയിലും ഇടത്തരം മഴയും ലഭിക്കുന പ്രദേശങ്ങളിൽ നല്ലതുപോലെ വളരുന്ന ഒരു സസ്യമാണിത്<ref name="കർഷകശ്രീ">സുരേഷ് മുതുകുളം. കർഷകശ്രീ മാസിക. ഏപ്രിൽ 2009. താൾ 44.</ref>. കേരളത്തിൽ പ്രാദേശികമായി ഈ വൃക്ഷവും ഫലവും ''''പട്ടിട്ടുമൂടി'''' എന്നറിയപ്പെടുന്നു . ഏതുതരം [[മണ്ണ്|മണ്ണിലും]] വളരുന്നതിനുള്ള കഴിവാണ്‌ ഇതിന്റെ പ്രത്യേകത. മണൽമണ്ണ്, മണൽ കലർന്ന എക്കൽമണ്ണ്, വെള്ളക്കെട്ടുള്ള മണ്ണ് എന്നിവയിൽ കൃഷിചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന ഈ സസ്യം പക്ഷേ, ഉപ്പുരസം ഉള്ളതും ഓരുവെള്ളമുള്ളതുമായ പ്രദേശങ്ങളിൽ വളരില്ല. ആഴത്തിൽ വേരോടുന്നതിനാൽ വലിയ ഉണക്ക് കാലം അതിജീവിക്കുന്നതിനുള്ള കഴിവുണ്ട്<ref name="കർഷകശ്രീ"/>. ==പ്രത്യേകതകൾ== എട്ടുമീറ്റർ വരെ പൊക്കത്തിൽ വളരുന്ന ഒരു സസ്യമാണിത്. കനം കുറഞ്ഞ് പടർന്നുവളരുന്ന ചില്ലകളിൽ ചെറിയ ഇലകളാണുള്ളത്. ചെറിയ ഗന്ധവും ഈ ഇലകൾക്കുണ്ട്. കിളുന്നിലകൾക്ക് ചെമ്പുനിറവും വളരുമ്പോൾ തിളക്കമുള്ള കടുത്ത പച്ച നിറത്തിൽ ആകുന്നു. നീണ്ട തണ്ടിലുണ്ടാകുന്ന പൂക്കൾക്ക് വെള്ളനിറവും സുഗന്ധവുമുണ്ട്. ഈ ചെറിയുടെ കായകൾ [[പുളിനെല്ലിക്ക|പുളിനെല്ലിക്കയെപ്പോലെ]] ഏഴെട്ട് വരിപ്പുകളുണ്ട്. പച്ചകായ്കൾ വിളഞ്ഞ് പഴുക്കുമ്പോൾ ചുവന്ന തിളക്കമുള്ള തിറത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു. പഴത്തിന്റെ തൊലിക്ക് തീരെ കനം കുറവാണ്‌. പഴത്തിന്റെ ഉൾവശം നേരിയ പുളിയും മധുരവും കലർന്ന സ്വാദാണുള്ളത്<ref name="കർഷകശ്രീ"/>. ==കൃഷിരീതി== വിത്തുപാകിയാണ്‌ ഈ സസ്യം വളർത്തുന്നത്. 3-4 ആഴ്ചകൊണ്ട് വിത്ത് മുളയ്ക്കും. ഇന്ത്യൻ [[കാലാവസ്ഥ|കാലാവസ്ഥയിൽ]] പതിവച്ചും ഈ സസ്യം വളർത്താം. കൂടാതെ തൈകൾ വശം ചേർത്ത് ഒട്ടിച്ചോ ആപ്പൊട്ടിക്കലോ നടത്തി മികച്ചതാക്കാനും കഴിയും. സാവധാനം വളരുന്ന ഒരു സസ്യമാണിത്. എങ്കിലും ചില ചെടികൾ മുളച്ച് രണ്ട് വർഷം ആകുമ്പോഴേക്കും കായ്കൾ ഉണ്ടായി തുടങ്ങും. എന്നാൽ ചില ചെടികൾ അഞ്ച് വർഷം വരെ കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം മാത്രമേ കായ്കൾ ഉത്പാദിപ്പിച്ചു തുടങ്ങുകയുള്ളൂ. നന്നായി നനച്ചുവളർത്തുന്ന ചെടികളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന കായ്കൾ താരത്മ്യേന വലുതും സുഗന്ധമുള്ളതുമായിരിക്കും. പൂ വിരിഞ്ഞ് മൂന്നാഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ തന്നെ കായ്കൾ പാകമാകും. പാകമായ കായ്കളിൽ തൊട്ടാൽ കൈകളിലേയ്ക്ക് ഇറുന്നുവീഴുന്ന പരുവമാണ്‌ വിളവെടുപ്പിന്‌ നന്ന്. ശരിയായി മൂത്ത് പാകമാകാത്ത കായ്കളിൽ കറയുണ്ടാകും. കൊമ്പ് കോതി വളർത്തുന്ന ചെടികളിൽ നിന്നും ശരാശരി മൂന്നര കിലോ കായ്കൾ വരെ ലഭിക്കും<ref name="കർഷകശ്രീ"/>. ==മറ്റ് സവിശേഷതകൾ== സർവ്വസാധാരണയായി കാണപ്പെടുന്ന തിളങ്ങുന്ന ചുവപ്പ് നിറമുള്ളതും കരിംചുവപ്പ് നിറമുള്ളതും മധുരം കൂടിയതുമായ രണ്ടിനം സൂരിനാം ചെറികളുണ്ട്. 100 ഗ്രാം പഴത്തിൽ [[മാംസ്യം]], [[കൊഴുപ്പ്]], [[കാർബോഹൈഡ്രേറ്റ്]],[[നാര്‌]], [[കാത്സ്യം]], [[ഫോസ്‌ഫറസ്]], [[ഇരുമ്പ്]], [[കരോട്ടിൻ]], [[തയാമിൻ]], [[റിബോഫ്ലേവിൻ]], [[നിയാസിൻ]], [[അസ്കോർബിക് ആസിഡ്]] എന്നിവ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ശക്തിയുള്ള നിരോക്സീകാരകമായ [[ലൈക്കോപ്പിൻ]] ആണ്‌ കരിം ചുവപ്പു നിറത്തിന്‌ കാരണമായ വസ്തു. ഇത് [[അർബുദം|അർബുദത്തിന്‌]] ഔഷധമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇലകളിൽ നിന്നും തയ്യാറാക്കുന്ന [[കഷായം]] [[ഉദരം|ഉദര]]സംബന്ധമായ രോഗങ്ങൾക്കും [[വിര|വിരനാശിനിയായും]] ഉപയോഗിക്കുന്നു. പഴത്തിൽ നിന്നും [[ജാം]], [[ജെല്ലി]], [[അച്ചാർ]], [[ഐസ്‌ക്രീം]], [[വിന്നാഗിരി]], [[വീഞ്ഞ്]] എന്നിവയും ഉണ്ടാക്കുന്നു<ref name="കർഷകശ്രീ"/>. ==ചിത്രശാല== <gallery caption="ചിത്രങ്ങൾ" widths="140px" heights="100px" perrow="4"> File:Starr 080610-8157 Eugenia uniflora.jpg|കിളുന്നിലകളും പൂക്കളും ചിത്രം:Eugenia uniflora11.jpg|സൂരിനാം ചെറി </gallery> ==അവലംബം== <references/> ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[http://www.hort.purdue.edu/newcrop/morton/surinam_cherry.html Purdue University New Crop Resource Online Program] {{WS|Eugenia uniflora}} {{CC|Eugenia uniflora}} {{കേരളത്തിലെ മരങ്ങൾ}} [[വിഭാഗം: ഫലവൃക്ഷങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വൃക്ഷങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഔഷധസസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പഴങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഭക്ഷ്യയോഗ്യമായ കായ്കൾ ഉള്ള സസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കുറ്റിച്ചെടികൾ]] [[വർഗ്ഗം:അലങ്കാരസസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പുഷ്പിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:യൂജീനിയ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സസ്യജാലം]] {{Plant-stub}} 04gmxfk79eu8i4sn2outjpfzf7fqx20 4614332 4614331 2026-04-20T10:26:01Z Anishviswa 18179 Anishviswa എന്ന ഉപയോക്താവ് [[സൂരിനാം ചെറി]] എന്ന താൾ [[മുളകു നെല്ലി]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു 4614331 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Eugenia uniflora}} {{Taxobox | name = Surinam Cherry | image = Pitanga1.jpg | regnum = [[Plantae]] | unranked_divisio = [[Angiosperm]]s | unranked_classis = [[Eudicot]]s | unranked_ordo = [[Rosid]]s | ordo = [[Myrtales]] | familia = [[Myrtaceae]] | genus = ''[[Eugenia]]'' | species = '''''E. uniflora''''' | binomial = ''Eugenia uniflora'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] |synonyms = {{hidden begin}} * Eugenia arechavaletae Herter * Eugenia costata Cambess. * Eugenia dasyblasta (O.Berg) Nied. * Eugenia decidua Merr. * Eugenia indica Nicheli * Eugenia lacustris Barb. Rodr. * Eugenia michelii Lam. * Eugenia microphylla Barb. Rodr. * Eugenia myrtifolia Salisb. * Eugenia oblongifolia (O.Berg) Arechav. * Eugenia oblongifolia (O.Berg) Nied. [Illegitimate] * Eugenia oblongifolia (O. Berg) Mattos * Eugenia strigosa (O.Berg) Arechav. * Eugenia uniflora var. atropurpurea Mattos * Eugenia willdenowii (Spreng.) DC. * Eugenia zeylanica Willd. * Luma arechavaletae (Herter) Herter * Luma costata (Cambess.) Herter * Luma dasyblasta (O.Berg) Herter * Luma strigosa (O.Berg) Herter * Myrtus brasiliana L. * Myrtus brasiliana var. diversifolia Kuntze * Myrtus brasiliana var. lanceolata Kuntze * Myrtus brasiliana var. lucida (O.Berg) Kuntze * Myrtus willdenowii Spreng. * Plinia pedunculata L.f. * Plinia petiolata L. [Illegitimate] * Plinia rubra L. * Plinia tetrapetala L. * Stenocalyx affinis O.Berg * Stenocalyx brunneus O.Berg * Stenocalyx costatus (Cambess.) O.Berg * Stenocalyx dasyblastus O.Berg * Stenocalyx glaber O.Berg * Stenocalyx impunctatus O.Berg * Stenocalyx lucidus O.Berg * Stenocalyx michelii (Lam.) O.Berg * Stenocalyx michelii var. membranacea O.Berg * Stenocalyx michelii var. rigida O.Berg * Stenocalyx nhampiri Barb. Rodr. * Stenocalyx oblongifolius O.Berg * Stenocalyx rhampiri Barb.Rodr. * Stenocalyx ruber (L.) Kausel * Stenocalyx strigosus O.Berg * Stenocalyx uniflorus (L.) Kausel * Syzygium michelii (Lam.) Duthie {{Hidden end}} }} ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ചെറി, ബ്രസീലിയൻ ചെറി എന്നീ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു സസ്യമാണ്‌ '''സൂരിനാം ചെറി'''. {{ശാനാ|Eugenia uniflora}}. സൂരിനാം, ഗയാന എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന ഈ സസ്യം [[പോർച്ചുഗീസ്|പോർച്ചുഗീസുകാരാണ്‌]] ഭാരതത്തിൽ എത്തിച്ചത്. ഉഷ്ണമേഖലാപ്രദേശങ്ങളിൽ നല്ലതുപോലെ വളരുന്ന ഒരു സസ്യമാണിത്. നല്ല വെയിലും ഇടത്തരം മഴയും ലഭിക്കുന പ്രദേശങ്ങളിൽ നല്ലതുപോലെ വളരുന്ന ഒരു സസ്യമാണിത്<ref name="കർഷകശ്രീ">സുരേഷ് മുതുകുളം. കർഷകശ്രീ മാസിക. ഏപ്രിൽ 2009. താൾ 44.</ref>. കേരളത്തിൽ പ്രാദേശികമായി ഈ വൃക്ഷവും ഫലവും ''''പട്ടിട്ടുമൂടി'''' എന്നറിയപ്പെടുന്നു . ഏതുതരം [[മണ്ണ്|മണ്ണിലും]] വളരുന്നതിനുള്ള കഴിവാണ്‌ ഇതിന്റെ പ്രത്യേകത. മണൽമണ്ണ്, മണൽ കലർന്ന എക്കൽമണ്ണ്, വെള്ളക്കെട്ടുള്ള മണ്ണ് എന്നിവയിൽ കൃഷിചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന ഈ സസ്യം പക്ഷേ, ഉപ്പുരസം ഉള്ളതും ഓരുവെള്ളമുള്ളതുമായ പ്രദേശങ്ങളിൽ വളരില്ല. ആഴത്തിൽ വേരോടുന്നതിനാൽ വലിയ ഉണക്ക് കാലം അതിജീവിക്കുന്നതിനുള്ള കഴിവുണ്ട്<ref name="കർഷകശ്രീ"/>. ==പ്രത്യേകതകൾ== എട്ടുമീറ്റർ വരെ പൊക്കത്തിൽ വളരുന്ന ഒരു സസ്യമാണിത്. കനം കുറഞ്ഞ് പടർന്നുവളരുന്ന ചില്ലകളിൽ ചെറിയ ഇലകളാണുള്ളത്. ചെറിയ ഗന്ധവും ഈ ഇലകൾക്കുണ്ട്. കിളുന്നിലകൾക്ക് ചെമ്പുനിറവും വളരുമ്പോൾ തിളക്കമുള്ള കടുത്ത പച്ച നിറത്തിൽ ആകുന്നു. നീണ്ട തണ്ടിലുണ്ടാകുന്ന പൂക്കൾക്ക് വെള്ളനിറവും സുഗന്ധവുമുണ്ട്. ഈ ചെറിയുടെ കായകൾ [[പുളിനെല്ലിക്ക|പുളിനെല്ലിക്കയെപ്പോലെ]] ഏഴെട്ട് വരിപ്പുകളുണ്ട്. പച്ചകായ്കൾ വിളഞ്ഞ് പഴുക്കുമ്പോൾ ചുവന്ന തിളക്കമുള്ള തിറത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു. പഴത്തിന്റെ തൊലിക്ക് തീരെ കനം കുറവാണ്‌. പഴത്തിന്റെ ഉൾവശം നേരിയ പുളിയും മധുരവും കലർന്ന സ്വാദാണുള്ളത്<ref name="കർഷകശ്രീ"/>. ==കൃഷിരീതി== വിത്തുപാകിയാണ്‌ ഈ സസ്യം വളർത്തുന്നത്. 3-4 ആഴ്ചകൊണ്ട് വിത്ത് മുളയ്ക്കും. ഇന്ത്യൻ [[കാലാവസ്ഥ|കാലാവസ്ഥയിൽ]] പതിവച്ചും ഈ സസ്യം വളർത്താം. കൂടാതെ തൈകൾ വശം ചേർത്ത് ഒട്ടിച്ചോ ആപ്പൊട്ടിക്കലോ നടത്തി മികച്ചതാക്കാനും കഴിയും. സാവധാനം വളരുന്ന ഒരു സസ്യമാണിത്. എങ്കിലും ചില ചെടികൾ മുളച്ച് രണ്ട് വർഷം ആകുമ്പോഴേക്കും കായ്കൾ ഉണ്ടായി തുടങ്ങും. എന്നാൽ ചില ചെടികൾ അഞ്ച് വർഷം വരെ കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം മാത്രമേ കായ്കൾ ഉത്പാദിപ്പിച്ചു തുടങ്ങുകയുള്ളൂ. നന്നായി നനച്ചുവളർത്തുന്ന ചെടികളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന കായ്കൾ താരത്മ്യേന വലുതും സുഗന്ധമുള്ളതുമായിരിക്കും. പൂ വിരിഞ്ഞ് മൂന്നാഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ തന്നെ കായ്കൾ പാകമാകും. പാകമായ കായ്കളിൽ തൊട്ടാൽ കൈകളിലേയ്ക്ക് ഇറുന്നുവീഴുന്ന പരുവമാണ്‌ വിളവെടുപ്പിന്‌ നന്ന്. ശരിയായി മൂത്ത് പാകമാകാത്ത കായ്കളിൽ കറയുണ്ടാകും. കൊമ്പ് കോതി വളർത്തുന്ന ചെടികളിൽ നിന്നും ശരാശരി മൂന്നര കിലോ കായ്കൾ വരെ ലഭിക്കും<ref name="കർഷകശ്രീ"/>. ==മറ്റ് സവിശേഷതകൾ== സർവ്വസാധാരണയായി കാണപ്പെടുന്ന തിളങ്ങുന്ന ചുവപ്പ് നിറമുള്ളതും കരിംചുവപ്പ് നിറമുള്ളതും മധുരം കൂടിയതുമായ രണ്ടിനം സൂരിനാം ചെറികളുണ്ട്. 100 ഗ്രാം പഴത്തിൽ [[മാംസ്യം]], [[കൊഴുപ്പ്]], [[കാർബോഹൈഡ്രേറ്റ്]],[[നാര്‌]], [[കാത്സ്യം]], [[ഫോസ്‌ഫറസ്]], [[ഇരുമ്പ്]], [[കരോട്ടിൻ]], [[തയാമിൻ]], [[റിബോഫ്ലേവിൻ]], [[നിയാസിൻ]], [[അസ്കോർബിക് ആസിഡ്]] എന്നിവ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ശക്തിയുള്ള നിരോക്സീകാരകമായ [[ലൈക്കോപ്പിൻ]] ആണ്‌ കരിം ചുവപ്പു നിറത്തിന്‌ കാരണമായ വസ്തു. ഇത് [[അർബുദം|അർബുദത്തിന്‌]] ഔഷധമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇലകളിൽ നിന്നും തയ്യാറാക്കുന്ന [[കഷായം]] [[ഉദരം|ഉദര]]സംബന്ധമായ രോഗങ്ങൾക്കും [[വിര|വിരനാശിനിയായും]] ഉപയോഗിക്കുന്നു. പഴത്തിൽ നിന്നും [[ജാം]], [[ജെല്ലി]], [[അച്ചാർ]], [[ഐസ്‌ക്രീം]], [[വിന്നാഗിരി]], [[വീഞ്ഞ്]] എന്നിവയും ഉണ്ടാക്കുന്നു<ref name="കർഷകശ്രീ"/>. ==ചിത്രശാല== <gallery caption="ചിത്രങ്ങൾ" widths="140px" heights="100px" perrow="4"> File:Starr 080610-8157 Eugenia uniflora.jpg|കിളുന്നിലകളും പൂക്കളും ചിത്രം:Eugenia uniflora11.jpg|സൂരിനാം ചെറി </gallery> ==അവലംബം== <references/> ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[http://www.hort.purdue.edu/newcrop/morton/surinam_cherry.html Purdue University New Crop Resource Online Program] {{WS|Eugenia uniflora}} {{CC|Eugenia uniflora}} {{കേരളത്തിലെ മരങ്ങൾ}} [[വിഭാഗം: ഫലവൃക്ഷങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വൃക്ഷങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഔഷധസസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പഴങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഭക്ഷ്യയോഗ്യമായ കായ്കൾ ഉള്ള സസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കുറ്റിച്ചെടികൾ]] [[വർഗ്ഗം:അലങ്കാരസസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പുഷ്പിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:യൂജീനിയ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സസ്യജാലം]] {{Plant-stub}} 04gmxfk79eu8i4sn2outjpfzf7fqx20 4614336 4614332 2026-04-20T10:29:21Z Anishviswa 18179 പൊതു നാമം 4614336 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Eugenia uniflora}} {{Taxobox | name = Surinam Cherry | image = Pitanga1.jpg | regnum = [[Plantae]] | unranked_divisio = [[Angiosperm]]s | unranked_classis = [[Eudicot]]s | unranked_ordo = [[Rosid]]s | ordo = [[Myrtales]] | familia = [[Myrtaceae]] | genus = ''[[Eugenia]]'' | species = '''''E. uniflora''''' | binomial = ''Eugenia uniflora'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] |synonyms = {{hidden begin}} * Eugenia arechavaletae Herter * Eugenia costata Cambess. * Eugenia dasyblasta (O.Berg) Nied. * Eugenia decidua Merr. * Eugenia indica Nicheli * Eugenia lacustris Barb. Rodr. * Eugenia michelii Lam. * Eugenia microphylla Barb. Rodr. * Eugenia myrtifolia Salisb. * Eugenia oblongifolia (O.Berg) Arechav. * Eugenia oblongifolia (O.Berg) Nied. [Illegitimate] * Eugenia oblongifolia (O. Berg) Mattos * Eugenia strigosa (O.Berg) Arechav. * Eugenia uniflora var. atropurpurea Mattos * Eugenia willdenowii (Spreng.) DC. * Eugenia zeylanica Willd. * Luma arechavaletae (Herter) Herter * Luma costata (Cambess.) Herter * Luma dasyblasta (O.Berg) Herter * Luma strigosa (O.Berg) Herter * Myrtus brasiliana L. * Myrtus brasiliana var. diversifolia Kuntze * Myrtus brasiliana var. lanceolata Kuntze * Myrtus brasiliana var. lucida (O.Berg) Kuntze * Myrtus willdenowii Spreng. * Plinia pedunculata L.f. * Plinia petiolata L. [Illegitimate] * Plinia rubra L. * Plinia tetrapetala L. * Stenocalyx affinis O.Berg * Stenocalyx brunneus O.Berg * Stenocalyx costatus (Cambess.) O.Berg * Stenocalyx dasyblastus O.Berg * Stenocalyx glaber O.Berg * Stenocalyx impunctatus O.Berg * Stenocalyx lucidus O.Berg * Stenocalyx michelii (Lam.) O.Berg * Stenocalyx michelii var. membranacea O.Berg * Stenocalyx michelii var. rigida O.Berg * Stenocalyx nhampiri Barb. Rodr. * Stenocalyx oblongifolius O.Berg * Stenocalyx rhampiri Barb.Rodr. * Stenocalyx ruber (L.) Kausel * Stenocalyx strigosus O.Berg * Stenocalyx uniflorus (L.) Kausel * Syzygium michelii (Lam.) Duthie {{Hidden end}} }} ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ചെറി, ബ്രസീലിയൻ ചെറി എന്നീ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു സസ്യമാണ്‌ '''മുളകു നെല്ലി''' ('''സൂരിനാം ചെറി)'''. {{ശാനാ|Eugenia uniflora}}. സൂരിനാം, ഗയാന എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന ഈ സസ്യം [[പോർച്ചുഗീസ്|പോർച്ചുഗീസുകാരാണ്‌]] ഭാരതത്തിൽ എത്തിച്ചത്. ഉഷ്ണമേഖലാപ്രദേശങ്ങളിൽ നല്ലതുപോലെ വളരുന്ന ഒരു സസ്യമാണിത്. നല്ല വെയിലും ഇടത്തരം മഴയും ലഭിക്കുന പ്രദേശങ്ങളിൽ നല്ലതുപോലെ വളരുന്ന ഒരു സസ്യമാണിത്<ref name="കർഷകശ്രീ">സുരേഷ് മുതുകുളം. കർഷകശ്രീ മാസിക. ഏപ്രിൽ 2009. താൾ 44.</ref>. സസ്യം മുളകു നെല്ലി എന്നും ഫലം '''''മുളകു നെല്ലിക്ക''''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു . കേരളത്തിൽ പ്രാദേശികമായി ഈ വൃക്ഷവും ഫലവും ''''പട്ടിട്ടുമൂടി'''' എന്നറിയപ്പെടുന്നു . ഏതുതരം [[മണ്ണ്|മണ്ണിലും]] വളരുന്നതിനുള്ള കഴിവാണ്‌ ഇതിന്റെ പ്രത്യേകത. മണൽമണ്ണ്, മണൽ കലർന്ന എക്കൽമണ്ണ്, വെള്ളക്കെട്ടുള്ള മണ്ണ് എന്നിവയിൽ കൃഷിചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന ഈ സസ്യം പക്ഷേ, ഉപ്പുരസം ഉള്ളതും ഓരുവെള്ളമുള്ളതുമായ പ്രദേശങ്ങളിൽ വളരില്ല. ആഴത്തിൽ വേരോടുന്നതിനാൽ വലിയ ഉണക്ക് കാലം അതിജീവിക്കുന്നതിനുള്ള കഴിവുണ്ട്<ref name="കർഷകശ്രീ"/>. ==പ്രത്യേകതകൾ== എട്ടുമീറ്റർ വരെ പൊക്കത്തിൽ വളരുന്ന ഒരു സസ്യമാണിത്. കനം കുറഞ്ഞ് പടർന്നുവളരുന്ന ചില്ലകളിൽ ചെറിയ ഇലകളാണുള്ളത്. ചെറിയ ഗന്ധവും ഈ ഇലകൾക്കുണ്ട്. കിളുന്നിലകൾക്ക് ചെമ്പുനിറവും വളരുമ്പോൾ തിളക്കമുള്ള കടുത്ത പച്ച നിറത്തിൽ ആകുന്നു. നീണ്ട തണ്ടിലുണ്ടാകുന്ന പൂക്കൾക്ക് വെള്ളനിറവും സുഗന്ധവുമുണ്ട്. ഈ ചെറിയുടെ കായകൾ [[പുളിനെല്ലിക്ക|പുളിനെല്ലിക്കയെപ്പോലെ]] ഏഴെട്ട് വരിപ്പുകളുണ്ട്. പച്ചകായ്കൾ വിളഞ്ഞ് പഴുക്കുമ്പോൾ ചുവന്ന തിളക്കമുള്ള തിറത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു. പഴത്തിന്റെ തൊലിക്ക് തീരെ കനം കുറവാണ്‌. പഴത്തിന്റെ ഉൾവശം നേരിയ പുളിയും മധുരവും കലർന്ന സ്വാദാണുള്ളത്<ref name="കർഷകശ്രീ"/>. ==കൃഷിരീതി== വിത്തുപാകിയാണ്‌ ഈ സസ്യം വളർത്തുന്നത്. 3-4 ആഴ്ചകൊണ്ട് വിത്ത് മുളയ്ക്കും. ഇന്ത്യൻ [[കാലാവസ്ഥ|കാലാവസ്ഥയിൽ]] പതിവച്ചും ഈ സസ്യം വളർത്താം. കൂടാതെ തൈകൾ വശം ചേർത്ത് ഒട്ടിച്ചോ ആപ്പൊട്ടിക്കലോ നടത്തി മികച്ചതാക്കാനും കഴിയും. സാവധാനം വളരുന്ന ഒരു സസ്യമാണിത്. എങ്കിലും ചില ചെടികൾ മുളച്ച് രണ്ട് വർഷം ആകുമ്പോഴേക്കും കായ്കൾ ഉണ്ടായി തുടങ്ങും. എന്നാൽ ചില ചെടികൾ അഞ്ച് വർഷം വരെ കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം മാത്രമേ കായ്കൾ ഉത്പാദിപ്പിച്ചു തുടങ്ങുകയുള്ളൂ. നന്നായി നനച്ചുവളർത്തുന്ന ചെടികളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന കായ്കൾ താരത്മ്യേന വലുതും സുഗന്ധമുള്ളതുമായിരിക്കും. പൂ വിരിഞ്ഞ് മൂന്നാഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ തന്നെ കായ്കൾ പാകമാകും. പാകമായ കായ്കളിൽ തൊട്ടാൽ കൈകളിലേയ്ക്ക് ഇറുന്നുവീഴുന്ന പരുവമാണ്‌ വിളവെടുപ്പിന്‌ നന്ന്. ശരിയായി മൂത്ത് പാകമാകാത്ത കായ്കളിൽ കറയുണ്ടാകും. കൊമ്പ് കോതി വളർത്തുന്ന ചെടികളിൽ നിന്നും ശരാശരി മൂന്നര കിലോ കായ്കൾ വരെ ലഭിക്കും<ref name="കർഷകശ്രീ"/>. ==മറ്റ് സവിശേഷതകൾ== സർവ്വസാധാരണയായി കാണപ്പെടുന്ന തിളങ്ങുന്ന ചുവപ്പ് നിറമുള്ളതും കരിംചുവപ്പ് നിറമുള്ളതും മധുരം കൂടിയതുമായ രണ്ടിനം സൂരിനാം ചെറികളുണ്ട്. 100 ഗ്രാം പഴത്തിൽ [[മാംസ്യം]], [[കൊഴുപ്പ്]], [[കാർബോഹൈഡ്രേറ്റ്]],[[നാര്‌]], [[കാത്സ്യം]], [[ഫോസ്‌ഫറസ്]], [[ഇരുമ്പ്]], [[കരോട്ടിൻ]], [[തയാമിൻ]], [[റിബോഫ്ലേവിൻ]], [[നിയാസിൻ]], [[അസ്കോർബിക് ആസിഡ്]] എന്നിവ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ശക്തിയുള്ള നിരോക്സീകാരകമായ [[ലൈക്കോപ്പിൻ]] ആണ്‌ കരിം ചുവപ്പു നിറത്തിന്‌ കാരണമായ വസ്തു. ഇത് [[അർബുദം|അർബുദത്തിന്‌]] ഔഷധമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇലകളിൽ നിന്നും തയ്യാറാക്കുന്ന [[കഷായം]] [[ഉദരം|ഉദര]]സംബന്ധമായ രോഗങ്ങൾക്കും [[വിര|വിരനാശിനിയായും]] ഉപയോഗിക്കുന്നു. പഴത്തിൽ നിന്നും [[ജാം]], [[ജെല്ലി]], [[അച്ചാർ]], [[ഐസ്‌ക്രീം]], [[വിന്നാഗിരി]], [[വീഞ്ഞ്]] എന്നിവയും ഉണ്ടാക്കുന്നു<ref name="കർഷകശ്രീ"/>. ==ചിത്രശാല== <gallery caption="ചിത്രങ്ങൾ" widths="140px" heights="100px" perrow="4"> File:Starr 080610-8157 Eugenia uniflora.jpg|കിളുന്നിലകളും പൂക്കളും ചിത്രം:Eugenia uniflora11.jpg|സൂരിനാം ചെറി </gallery> ==അവലംബം== <references/> ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[http://www.hort.purdue.edu/newcrop/morton/surinam_cherry.html Purdue University New Crop Resource Online Program] {{WS|Eugenia uniflora}} {{CC|Eugenia uniflora}} {{കേരളത്തിലെ മരങ്ങൾ}} [[വിഭാഗം: ഫലവൃക്ഷങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വൃക്ഷങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഔഷധസസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പഴങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഭക്ഷ്യയോഗ്യമായ കായ്കൾ ഉള്ള സസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കുറ്റിച്ചെടികൾ]] [[വർഗ്ഗം:അലങ്കാരസസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പുഷ്പിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:യൂജീനിയ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സസ്യജാലം]] {{Plant-stub}} 1g6xldzmfwv91mi5lue484o507t9nxq 4614337 4614336 2026-04-20T10:30:04Z Anishviswa 18179 4614337 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Eugenia uniflora}} {{Taxobox | name = Surinam Cherry | image = Pitanga1.jpg | regnum = [[Plantae]] | unranked_divisio = [[Angiosperm]]s | unranked_classis = [[Eudicot]]s | unranked_ordo = [[Rosid]]s | ordo = [[Myrtales]] | familia = [[Myrtaceae]] | genus = ''[[Eugenia]]'' | species = '''''E. uniflora''''' | binomial = ''Eugenia uniflora'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] |synonyms = {{hidden begin}} * Eugenia arechavaletae Herter * Eugenia costata Cambess. * Eugenia dasyblasta (O.Berg) Nied. * Eugenia decidua Merr. * Eugenia indica Nicheli * Eugenia lacustris Barb. Rodr. * Eugenia michelii Lam. * Eugenia microphylla Barb. Rodr. * Eugenia myrtifolia Salisb. * Eugenia oblongifolia (O.Berg) Arechav. * Eugenia oblongifolia (O.Berg) Nied. [Illegitimate] * Eugenia oblongifolia (O. Berg) Mattos * Eugenia strigosa (O.Berg) Arechav. * Eugenia uniflora var. atropurpurea Mattos * Eugenia willdenowii (Spreng.) DC. * Eugenia zeylanica Willd. * Luma arechavaletae (Herter) Herter * Luma costata (Cambess.) Herter * Luma dasyblasta (O.Berg) Herter * Luma strigosa (O.Berg) Herter * Myrtus brasiliana L. * Myrtus brasiliana var. diversifolia Kuntze * Myrtus brasiliana var. lanceolata Kuntze * Myrtus brasiliana var. lucida (O.Berg) Kuntze * Myrtus willdenowii Spreng. * Plinia pedunculata L.f. * Plinia petiolata L. [Illegitimate] * Plinia rubra L. * Plinia tetrapetala L. * Stenocalyx affinis O.Berg * Stenocalyx brunneus O.Berg * Stenocalyx costatus (Cambess.) O.Berg * Stenocalyx dasyblastus O.Berg * Stenocalyx glaber O.Berg * Stenocalyx impunctatus O.Berg * Stenocalyx lucidus O.Berg * Stenocalyx michelii (Lam.) O.Berg * Stenocalyx michelii var. membranacea O.Berg * Stenocalyx michelii var. rigida O.Berg * Stenocalyx nhampiri Barb. Rodr. * Stenocalyx oblongifolius O.Berg * Stenocalyx rhampiri Barb.Rodr. * Stenocalyx ruber (L.) Kausel * Stenocalyx strigosus O.Berg * Stenocalyx uniflorus (L.) Kausel * Syzygium michelii (Lam.) Duthie {{Hidden end}} }} ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ചെറി, ബ്രസീലിയൻ ചെറി എന്നീ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു സസ്യമാണ്‌ '''മുളകു നെല്ലി''' ('''സൂരിനാം ചെറി)'''. {{ശാനാ|Eugenia uniflora}}. സൂരിനാം, ഗയാന എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന ഈ സസ്യം [[പോർച്ചുഗീസ്|പോർച്ചുഗീസുകാരാണ്‌]] ഭാരതത്തിൽ എത്തിച്ചത്. ഉഷ്ണമേഖലാപ്രദേശങ്ങളിൽ നല്ലതുപോലെ വളരുന്ന ഒരു സസ്യമാണിത്. നല്ല വെയിലും ഇടത്തരം മഴയും ലഭിക്കുന പ്രദേശങ്ങളിൽ നല്ലതുപോലെ വളരുന്ന ഒരു സസ്യമാണിത്<ref name="കർഷകശ്രീ">സുരേഷ് മുതുകുളം. കർഷകശ്രീ മാസിക. ഏപ്രിൽ 2009. താൾ 44.</ref>. സസ്യം മുളകു നെല്ലി എന്നും ഫലം '''''മുളകു നെല്ലിക്ക''''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു .<ref>{{Cite web|url=https://www.vanitha.in/pachakam/recipes/2023/12/29/chilly-wine-and-kanthari-wine-recipe.html|title=എരിവും മധുരവും സമാസമം... ഉള്ളം നിറയ്ക്കും മുളക് നെല്ലിക്ക വൈൻ, രുചി ലഹരിയിൽ കാന്താരി വൈൻ|access-date=2026-04-20|language=ml}}</ref> കേരളത്തിൽ പ്രാദേശികമായി ഈ വൃക്ഷവും ഫലവും ''''പട്ടിട്ടുമൂടി'''' എന്നറിയപ്പെടുന്നു . ഏതുതരം [[മണ്ണ്|മണ്ണിലും]] വളരുന്നതിനുള്ള കഴിവാണ്‌ ഇതിന്റെ പ്രത്യേകത. മണൽമണ്ണ്, മണൽ കലർന്ന എക്കൽമണ്ണ്, വെള്ളക്കെട്ടുള്ള മണ്ണ് എന്നിവയിൽ കൃഷിചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന ഈ സസ്യം പക്ഷേ, ഉപ്പുരസം ഉള്ളതും ഓരുവെള്ളമുള്ളതുമായ പ്രദേശങ്ങളിൽ വളരില്ല. ആഴത്തിൽ വേരോടുന്നതിനാൽ വലിയ ഉണക്ക് കാലം അതിജീവിക്കുന്നതിനുള്ള കഴിവുണ്ട്<ref name="കർഷകശ്രീ"/>. ==പ്രത്യേകതകൾ== എട്ടുമീറ്റർ വരെ പൊക്കത്തിൽ വളരുന്ന ഒരു സസ്യമാണിത്. കനം കുറഞ്ഞ് പടർന്നുവളരുന്ന ചില്ലകളിൽ ചെറിയ ഇലകളാണുള്ളത്. ചെറിയ ഗന്ധവും ഈ ഇലകൾക്കുണ്ട്. കിളുന്നിലകൾക്ക് ചെമ്പുനിറവും വളരുമ്പോൾ തിളക്കമുള്ള കടുത്ത പച്ച നിറത്തിൽ ആകുന്നു. നീണ്ട തണ്ടിലുണ്ടാകുന്ന പൂക്കൾക്ക് വെള്ളനിറവും സുഗന്ധവുമുണ്ട്. ഈ ചെറിയുടെ കായകൾ [[പുളിനെല്ലിക്ക|പുളിനെല്ലിക്കയെപ്പോലെ]] ഏഴെട്ട് വരിപ്പുകളുണ്ട്. പച്ചകായ്കൾ വിളഞ്ഞ് പഴുക്കുമ്പോൾ ചുവന്ന തിളക്കമുള്ള തിറത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു. പഴത്തിന്റെ തൊലിക്ക് തീരെ കനം കുറവാണ്‌. പഴത്തിന്റെ ഉൾവശം നേരിയ പുളിയും മധുരവും കലർന്ന സ്വാദാണുള്ളത്<ref name="കർഷകശ്രീ"/>. ==കൃഷിരീതി== വിത്തുപാകിയാണ്‌ ഈ സസ്യം വളർത്തുന്നത്. 3-4 ആഴ്ചകൊണ്ട് വിത്ത് മുളയ്ക്കും. ഇന്ത്യൻ [[കാലാവസ്ഥ|കാലാവസ്ഥയിൽ]] പതിവച്ചും ഈ സസ്യം വളർത്താം. കൂടാതെ തൈകൾ വശം ചേർത്ത് ഒട്ടിച്ചോ ആപ്പൊട്ടിക്കലോ നടത്തി മികച്ചതാക്കാനും കഴിയും. സാവധാനം വളരുന്ന ഒരു സസ്യമാണിത്. എങ്കിലും ചില ചെടികൾ മുളച്ച് രണ്ട് വർഷം ആകുമ്പോഴേക്കും കായ്കൾ ഉണ്ടായി തുടങ്ങും. എന്നാൽ ചില ചെടികൾ അഞ്ച് വർഷം വരെ കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം മാത്രമേ കായ്കൾ ഉത്പാദിപ്പിച്ചു തുടങ്ങുകയുള്ളൂ. നന്നായി നനച്ചുവളർത്തുന്ന ചെടികളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന കായ്കൾ താരത്മ്യേന വലുതും സുഗന്ധമുള്ളതുമായിരിക്കും. പൂ വിരിഞ്ഞ് മൂന്നാഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ തന്നെ കായ്കൾ പാകമാകും. പാകമായ കായ്കളിൽ തൊട്ടാൽ കൈകളിലേയ്ക്ക് ഇറുന്നുവീഴുന്ന പരുവമാണ്‌ വിളവെടുപ്പിന്‌ നന്ന്. ശരിയായി മൂത്ത് പാകമാകാത്ത കായ്കളിൽ കറയുണ്ടാകും. കൊമ്പ് കോതി വളർത്തുന്ന ചെടികളിൽ നിന്നും ശരാശരി മൂന്നര കിലോ കായ്കൾ വരെ ലഭിക്കും<ref name="കർഷകശ്രീ"/>. ==മറ്റ് സവിശേഷതകൾ== സർവ്വസാധാരണയായി കാണപ്പെടുന്ന തിളങ്ങുന്ന ചുവപ്പ് നിറമുള്ളതും കരിംചുവപ്പ് നിറമുള്ളതും മധുരം കൂടിയതുമായ രണ്ടിനം സൂരിനാം ചെറികളുണ്ട്. 100 ഗ്രാം പഴത്തിൽ [[മാംസ്യം]], [[കൊഴുപ്പ്]], [[കാർബോഹൈഡ്രേറ്റ്]],[[നാര്‌]], [[കാത്സ്യം]], [[ഫോസ്‌ഫറസ്]], [[ഇരുമ്പ്]], [[കരോട്ടിൻ]], [[തയാമിൻ]], [[റിബോഫ്ലേവിൻ]], [[നിയാസിൻ]], [[അസ്കോർബിക് ആസിഡ്]] എന്നിവ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ശക്തിയുള്ള നിരോക്സീകാരകമായ [[ലൈക്കോപ്പിൻ]] ആണ്‌ കരിം ചുവപ്പു നിറത്തിന്‌ കാരണമായ വസ്തു. ഇത് [[അർബുദം|അർബുദത്തിന്‌]] ഔഷധമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇലകളിൽ നിന്നും തയ്യാറാക്കുന്ന [[കഷായം]] [[ഉദരം|ഉദര]]സംബന്ധമായ രോഗങ്ങൾക്കും [[വിര|വിരനാശിനിയായും]] ഉപയോഗിക്കുന്നു. പഴത്തിൽ നിന്നും [[ജാം]], [[ജെല്ലി]], [[അച്ചാർ]], [[ഐസ്‌ക്രീം]], [[വിന്നാഗിരി]], [[വീഞ്ഞ്]] എന്നിവയും ഉണ്ടാക്കുന്നു<ref name="കർഷകശ്രീ"/>. ==ചിത്രശാല== <gallery caption="ചിത്രങ്ങൾ" widths="140px" heights="100px" perrow="4"> File:Starr 080610-8157 Eugenia uniflora.jpg|കിളുന്നിലകളും പൂക്കളും ചിത്രം:Eugenia uniflora11.jpg|സൂരിനാം ചെറി </gallery> ==അവലംബം== <references/> ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[http://www.hort.purdue.edu/newcrop/morton/surinam_cherry.html Purdue University New Crop Resource Online Program] {{WS|Eugenia uniflora}} {{CC|Eugenia uniflora}} {{കേരളത്തിലെ മരങ്ങൾ}} [[വിഭാഗം: ഫലവൃക്ഷങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വൃക്ഷങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഔഷധസസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പഴങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഭക്ഷ്യയോഗ്യമായ കായ്കൾ ഉള്ള സസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കുറ്റിച്ചെടികൾ]] [[വർഗ്ഗം:അലങ്കാരസസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പുഷ്പിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:യൂജീനിയ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സസ്യജാലം]] {{Plant-stub}} 013jm5ihtc039tdkciodd18tlswcgjc 0 154770 4614339 4449905 2026-04-20T11:18:19Z ~2026-24318-62 216760 /* സിദ്ധസമാജത്തിലെ രീതികൾ[4] */ 4614339 wikitext text/x-wiki 1921ൽ സാമി ശിവാനന്ദപരമഹംസർ വടകരയിൽ സ്ഥാപിച്ച മഠമാണ് സിദ്ധസമാജം. <ref>http://www.outlookindia.com/article.aspx?206924</ref>സ്വന്തം എന്നതിന് സമാജത്തിൽ സ്ഥാനമില്ല.സിദ്ധസമാജത്തിന് അഞ്ച് ആശ്രമങ്ങളാണുള്ളത്. ആയുർവേദ മരുന്നു വില്പന,കൃഷി എന്നിവയാണ് സമാജത്തിന്റെ പ്രധാന വരുമാന മാർഗ്ഗം<ref>https://www.youtube.com/watch?v=IelOdjNa6lE&list=TLPQMDYxMjIwMjBnq40bILcXLg&index=5</ref> ==ആശ്രമങ്ങൾ== ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ 5 ആശ്രമങ്ങൾ, നാല് കേരളം ([[വടകര]], [[കായണ്ണ]], [[അയ്യൂർ]], തിരുവനന്തപുരത്ത് മന്നൂർക്കര), ഒന്ന് തമിഴ്‌നാട്ടിൽ (ആത്തൂർ, സേലം ജില്ല) സ്വാമിജി സ്ഥാപിച്ചു. ഇന്ത്യയിലുടനീളം ഇവിടെയും അവിടെയും ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ധാരാളം അനുയായികൾ സ്വാമിജിയിലുണ്ട്. ഈ അനുയായികൾ പൊതുജനങ്ങളെ തങ്ങളുടെ പരിധിയിൽ കൊണ്ടുവരാൻ ഉത്സുകരല്ല; എന്നാൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ വിദ്യയിൽ പൂർണ വിശ്വാസമുള്ളവരും ശിഷ്യന്മാരായിരിക്കുമെന്ന് അവർ കരുതുന്നവരും തികച്ചും ആത്മാർത്ഥതയുള്ളവരും മതിയായ യോഗ്യരുമായി സിദ്ധവിദ്യ പരിപാലിക്കുന്നു. ==സാമി ശിവാനന്ദപരമഹംസർ == രാമക്കുറുപ്പ് എന്നായിരുന്നു ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പൂർവ്വശ്രമ നാമം. വടകരയിൽ ആണ് അദ്ദേഹം ജനിച്ചത്. ഭാര്യയുടെ മരണശേഷം മനുഷ്യന്റെ തത്വം അന്വേഷിച്ച് യാത്രചെയ്തു. തമിഴ്നാട്ടിൽ വെച്ചു സിദ്ധതത്വവുമായി പരിചയപ്പെട്ട് അദ്ദേഹം വടകരയിൽ സമാജം സ്ഥാപിച്ചു.കൊല്ലവർഷം 1127 മിഥുനം ഒന്നിനു (1952) ജീവസമാധി ആയി ==സിദ്ധവിദ്യ== സിദ്ധ വിദ്യയെ ആദ്യമായി അവതരിപ്പിച്ചത് പരമപൂജ്യ സ്വാമിജി ശിവാനന്ദ പരമഹംസരാണ്. . ഈ വിദ്യ സ്വയം ഒരു പുതിയ കാര്യമല്ല, നമ്മുടെ അനുഗ്രഹീതമായ മാതൃരാജ്യത്തിലെ വനങ്ങളിലും പർവതങ്ങളിലും തപസ് ചെയ്യുന്നതിനിടയിൽ നമ്മുടെ പഴയ പൂർവ്വികർ പ്രയോഗിച്ചിരുന്നുവെന്ന് സ്വാമിജി ഉറപ്പുനൽകുന്നു. പുരാതന ദിവ്യ ഋഷികളും മുനിമാരും ഇല്ലാതായതോടെ വിദ്യയെ ക്രമേണ മറക്കുകയോ ഏതെങ്കിലും രൂപത്തിലോ മറ്റോ തെറ്റായി വ്യാഖ്യാനിക്കുകയോ ചെയ്തിരിക്കാം. ആത്മസാക്ഷാത്കാരത്തിനുള്ള ഏറ്റവും ഹ്രസ്വവും എളുപ്പവുമായ മാർഗം കണ്ടെത്തിയ സിദ്ധ സമാജത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായ വാഴ്ത്തപ്പെട്ട ഗുരു സ്വാമിജി ശിവാനന്ദ പരമഹംസ, കൈവല്യ, നിർവികൽപ സമാധി അല്ലെങ്കിൽ മോക്ഷം, ഇന്ത്യയിലുടനീളം [[കന്യാകുമാരി]] മുതൽ [[അഫ്ഗാനിസ്താൻ|അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ]] വരെ വനങ്ങളിലൂടെയും പർവതങ്ങളിലൂടെയും സഞ്ചരിച്ചു. ഇന്നത്തെ കാലത്തും ഋഷികളും മുനിമാരും മറ്റ് സാധുമാരും ഇപ്പോഴും തപസ് ചെയ്യുന്നു. “സിദ്ധ വേദം” എന്ന തന്റെ ദാർശനിക പുസ്തകത്തിൽ പറഞ്ഞിട്ടുള്ളതെല്ലാം നിരന്തരമായ പരിശീലനത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം അനുഭവിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.<ref>https://siddhavidyarthishankar.blogspot.com/2009/08/siddha-vidya-unique-way-to-attain.html</ref> ലിംഗവെത്യാസവും അഹം ബോധവുമാണ് എല്ലാ പ്രശ്നങ്ങൾക്കും കാരണം എന്നദ്ദേഹം കരുതുന്നു. ഞാൻ എന്റെ ഭാര്യ, എന്റെ പുത്രൻ, എന്റെ ശത്രു/ബന്ധു. എന്നീ ഭാവങ്ങൾ ആണ് സുഖദു:ഖങ്ങൾക്ക് കാരണം. സിദ്ധവിദ്യ ഈ ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകാനും എല്ലാ വികാരങ്ങളിൽ നിന്നും (നാണം, ലജ്ജ, മമത, ബന്ധുത്വം, ) മോചനം നേടാൻ സഹായിക്കുന്നു. അതിനായി വസ്ത്രം, പിതൃപുത്ര ഭാര്യാ സോദരത്വങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ച അവരെയെല്ലാം സഹജീവികൾ എന്ന തലത്തിലേക്ക് മാറ്റാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. ==സിദ്ധവേദം== സിദ്ധവിദ്യ പഠിപ്പിക്കുന്ന ശാസ്ത്രമാണ് സിദ്ധവേദം. ഇത് ഒരു ജീവിതരീതിയുടെ ശാസ്ത്രമാണ്. മറ്റുള്ള ദർശനങ്ങളെല്ലാം ദിവ്യത്വത്തെയും ഈശ്വരനെയും എല്ലാം പ്രാപിക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ സിദ്ധവേദം ലളിതമാായ ജീവിതത്തിൽ വിശ്വസിക്കുന്നു. ഈ പേരിൽ അദ്ദേഹം എഴുതിയ പുസ്തകാമാണ് സിദ്ധസമാജത്തിന്റെ മാർഗ്ഗദീപം. ==സിദ്ധസമാജത്തിലെ രീതികൾ<ref>https://www.youtube.com/watch?v=IelOdjNa6lE&t=6s</ref>== #ഇവിടെ സാധാരണ വസ്ത്രം ധരിക്കാറില്ല. ജോലിസ്ഥലത്ത് മുട്ടു മറയാത്ത ധോത്തിയും സ്ത്രീകൾ മാറിൽ ഒരു ഉത്തരീയവും ധരിക്കാം. #ഇവിടുത്തെ അന്തേവാസികളിൽ സ്ത്രീ പുരുഷൻ എന്ന രണ്ട് വർഗ്ഗം മാത്രമേ യുള്ളു. സ്ത്രീപുരുഷന്മാർക്ക് ഉഭയസമ്മതപ്രകാരം ആരുമായും രതി അനുവദിച്ചിരിക്കുന്നു. അത് പരസ്യമായി ചെയ്യണം. രതിയിൽ രഹസ്യമോ ലജ്ജയോ ഇല്ല. # പ്രാർത്ഥന, ദൈവാരാധന , യാഗം, ഹോമം, പൂജ എന്നിവ പാടില്ല # സിദ്ധവിദ്യയുടെ പ്രയോഗമാണ് ജപം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. # ദിവസം 8 മണിക്കൂർ ജപവും നിർബന്ധമാണ്. ആ സമയത്ത് വസ്ത്രം പാടില്ല. ജപ സമയത്ത ആരെയും സ്പർശിക്കരുത്. മറ്റുള്ളവരെ ശ്രദ്ധിക്കരുത്. # അച്ഛൻ അമ്മ ഭാര്യ മകൾ സഹോദരൻ എന്നീ ബന്ധങ്ങൾ ഇല്ല # രാഗദ്വേഷങ്ങൾ പാടില്ല. ആരെയും സ്നേഹിക്കുകയോ വെറുക്കുകയൊ പാടില്ല. # സമാജത്തിനു വെളിയിലുള്ള ഒന്നിലും ഇടപെടരുത്. ക്രിമിനൽ നടപടികൾ ചെയ്യുകയോ അതിൽ ശ്രദ്ധിക്കുകയോ അരുത്. # പുരുഷനു ഇണയുടെ സമ്മതത്തോടെ ഏത് സ്തീയേയും പ്രാപിക്കാവുന്നതാണ്. തുടർച്ചയായി ഒരേ ഇണയെ പ്രാപിക്കരുത്. സമാജത്തിനുപുറത്ത് ആരുമായും ഇത്തരം ബന്ധം പാടില്ല. # ഇണചേരൽ പരസ്യമായി വേണം. # ഒരു കുഞ്ഞു ജനിച്ചാൽ മൂന്നു വയസ്സുവരെ മുലയൂട്ടുന്നു. അതിനുശേഷം സമാജം വിദ്യാലയത്തിൽ പഠിപ്പിക്കുന്നു # പത്താം തരത്തോടെ വിദ്യാഭ്യാസം അവസാനിച്ചു. # കൃഷിയാണ് അന്തേവാസികളുടെ പ്രധാന തൊഴിൽ. # മരുന്നു നിർമ്മാണവും പതിവുണ്ട്. # ഭക്ഷണസാധനങ്ങൾ വിൽക്കരുത്. # ഭക്ഷണം ഒന്നിച്ചിരുന്ന് ഒരു പാത്രത്തിൽ കഴിക്കണം. സമാജത്തിനുപുറത്ത് ഭക്ഷണം പാടില്ല. ==അംഗത്വം== ഈ ആശ്രമത്തിലെ അംഗത്വം ആർക്കും നേടാവുന്നതാണ്. സിദ്ധസമായത്തെ നന്നായി മനസ്സിലാക്കുകയും അതിന്റെ തത്വങ്ങൾ പഠിക്കുകയും ചെയ്തശേഷം മാത്രമേ അത് സാധിക്കൂ. എല്ലാം മനസ്സിലാക്കി കഴിഞ്ഞും ഇതിൽ അംഗത്വം ആഗ്രഹിക്കുന്നെങ്കിൽ പിന്നീട് അയാൾ എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് (ബന്ധങ്ങൾ, സ്വത്തുക്കൾ, എല്ലാം) പ്രാദേശിക പോലീസ്,ഭരണകൂടം, മുൻസീഫ് എന്നിവരിൽ നിന്ന് വ്യക്തിപരമായി എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ചു എന്ന് ഒരു സാക്ഷ്യപത്രം വാങ്ങിയിരിക്കണം. പിന്നീടു കുറച്ച് കാലം സമാജത്തിലെ പ്രായോഗിക പരിശീലനത്തിൽ ആയിരിക്കും. അക്കാലം അവരെ സമാജം നിരീക്ഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും.<ref>https://siddhasamaj.org/admission/</ref> ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:സമൂഹം]] [[വർഗ്ഗം:ആശ്രമങ്ങൾ]] ftwmem9s4491ft8wa52q9htbug88bsm 0 158534 4614275 4611466 2026-04-19T18:50:50Z Gpkp 137978 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Davidraju IMG 7225.jpg]] → [[File:Indian wolf snake (2013).jpg]] C2 4614275 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Lycodon aulicus}} {{For|വെള്ളിവരയൻ ചിത്രശലഭത്തെറിച്ചറിയാൻ|വെള്ളിവരയൻ ശലഭം}} {{Taxobox | name = വെള്ളിവരയൻ<br \> (common wolf snake) | image = Indian wolf snake (2013).jpg | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | classis = [[Reptilia]] | ordo = [[Squamata]] | subordo = [[Serpentes]] | familia = [[Colubridae]] | subfamilia = [[Colubrinae]] | genus = ''[[Lycodon]]'' | species = '''''L. aulicus''''' | binomial = ''Lycodon aulicus'' | binomial_authority = Linnaeus, 1758 }} [[വെള്ളിക്കെട്ടൻ|ശംഖുവരയനെന്ന്]] തെറ്റുദ്ധരിയ്ക്കുന്ന ഒരു വിഷമില്ലാത്ത [[പാമ്പ്|പാമ്പാണ്]] '''വെള്ളിവരയൻ''' (Common Wolf Snake). മുക്കാൽ മീറ്ററോളം വലിപ്പം വരുന്ന ഇവ ഈ തെറ്റുദ്ധാരണ കാരണം വ്യാപകമായി കൊല്ലപ്പെടാറുണ്ട്. തിളങ്ങുന്ന തവിട്ടുനിറമുള്ള ഇവയുടെ ശരീരത്തിൽ ഇളം മഞ്ഞനിറമുള്ള വലയങ്ങൾ കാണാം. [[ശരീരം|ശരീരത്തിന്റെ]] മുകൾഭാഗത്താണ് കൂടുതൽ വളയങ്ങൾ. താഴേയ്ക്ക് വരുംതോറും വരകൾ മങ്ങുകയോ അപ്രത്യക്ഷമാവുകയോ ചെയ്യുന്നു. 10 മുതൽ 20 വരകൾ വരെ ഉണ്ടാവാറുണ്ട്. ശരീരത്തിന്റെ പാർശ്വഭാഗങ്ങളിലായി വരകൾ രണ്ടായി പിരിയുന്നു(forking).<ref name=RV/> [[ചെന്നായ്|ചെന്നായയുടേത്]] പോലെ മൂർച്ചയുള്ള പല്ലുകളുള്ളതിനാലാണ് [[ഇംഗ്ലീഷ്|ഇംഗ്ലീഷുകാർ]] ഇതിനെ വൂൾഫ് സ്നേക്ക് എന്ന് വിളിയ്ക്കുന്നത്. വെള്ളിവരയന്റെ എട്ടിനങ്ങളോളം<ref>http://www.indianetzone.com/4/common_wolf_snake.htm{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഇതുവരെ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]] കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ==സ്വഭാവം== രാത്രിയാണ് ഇവ ഇരതേടാറുള്ളത്. മിനുസമുള്ള ചുവരിലൂടെ പോലും ഇവയ്ക്ക് അനായാസം കയറാൻ വിഷമമില്ല. ചുവർപാമ്പ് എന്നൊരു പേരും ഇവയ്ക്കുണ്ട്.മരക്കൊമ്പിൽ നിന്ന് താഴെയിറങ്ങി തറനിരപ്പിൽ വളരെവേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കാനിവക്കാകും. [[പല്ലി|പല്ലികളാണ്]] ഇവയുടെ പ്രധാന [[ആഹാരം]]. പത്തോളം [[മുട്ട|മുട്ടകൾ]] ഇടാറുണ്ട്. പെട്ടെന്ന് പേടിക്കുന്നതിനാൽ കൈയിലെടുത്താൽ കടിക്കുന്ന സ്വഭാവമുണ്ട്. ==വിതരണം== ഇന്ത്യയിൽ ഉടനീളവും ലക്ഷദ്വീപിലും ഇവ കാണപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ആൻഡമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകളിൽ ഇവയുടെ സാന്നിദ്ധ്യമില്ല. പാകിസ്താൻ, നേപ്പാൾ, ശ്രീലങ്ക, മ്യാന്മർ, ബംഗ്ലാദേശ് എന്നീ രാജ്യങ്ങളിലും ഇവയുണ്ട്. <ref name=RV>വിറ്റേക്കർ, റോമുലസ്; ക്യാപ്റ്റൻ, അശോക് (2004). [http://tucsonherpsociety.org/Villa%202005_18(4)42.pdf ''Snakes of India: The Field Guide''.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728134034/http://tucsonherpsociety.org/Villa%202005_18(4)42.pdf |date=28 July 2011 }} ചെന്നൈ: ഡ്രാക്കോ ബുക്ക്സ്.</ref> ==അവലംബം== <references/> ==പുറംകണ്ണികൾ== * {{NRDB species|genus=Lycodon|species=aulicus}} *http://bangkokherps.wordpress.com/2011/05/01/common-wolf-snake/ {{Animalstub}} [[വർഗ്ഗം:വിഷമില്ലാത്ത പാമ്പുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പാമ്പുകൾ]] {{ഉരഗങ്ങൾ}} k3fq35z4qovjr8xg0w3zwhuf0hvjzle 3 158819 4614272 4030830 2026-04-19T18:05:20Z Cabayi 70216 Cabayi എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:SambalBij]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Nethack404]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: "[[Special:CentralAuth/SambalBij|SambalBij]]" എന്ന ഉപയോക്താവിനെ "[[Special:CentralAuth/Nethack404|Nethack404]]" എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്. 4030830 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം SambalBij !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[ചിത്രം:Wiki lipi.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|മലയാളം ടൈപ്പു ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] *[[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] *[[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] *[[Help:എഡിറ്റിംഗ്‌ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ ?]] *[[Help:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] *[[Help:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] *[[Help:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] *[[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] *[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് സംശയം നേരിട്ട് ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.| ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി ഇടതുവശത്തെ ബാറിലുള്ള [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|തൽസമയസം‌വാദം]] ലിങ്കിൽ ഞെക്കുക. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[വിക്കിപീഡിയ:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗത സംഘത്തിനു]] വേണ്ടി, [[ഉപയോക്താവ്:Jotter|ജോട്ടർബോട്ട്]] 09:54, 27 ഓഗസ്റ്റ് 2011 (UTC) ==വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012 ലേക്ക് സ്വാഗതം == <div style="background-color:#FAFAFA; color:#1C2069"> If you are not able to read the below message, please click [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012/സ്വാഗതം/en|here for the English version]] </div> <div style="margin: 0.5em; border: 2px #800000 solid; padding: 1em;background-color:#FFFFFF" > {| style="border:2px #FFA500 solid; padding:2em; border-collapse:collapse; width:100%;" |- [[File:Wikisangamolsavam-logo.png|750px|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2012]]<br/> |- ! style="background-color:#FAFAFA; color:#1C2069; padding-left:2em; padding-top:.5em;" align=left |നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}}, <span class="plainlinks"> മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കൾ അഥവാ എഴുത്തുകാർ, വിവിധ വിക്കി പദ്ധതികളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സോഫ്റ്റ്‌വെയർ വിദഗ്ധർ, വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവർ തുടങ്ങിയവരുടെ വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ വിക്കിസംഗമോത്സവം 2012 ഏപ്രിൽ 28, 29 തീയതികളിൽ [[കൊല്ലം|കൊല്ലം]] ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത് ഹാളിൽ വെച്ച് നടക്കുന്നു.<br> ഇതിന്റെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2012 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [http://www.facebook.com/wikisangamolsavam കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2012/Registration ഇവിടെ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക.</span> <span> വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ 60 ദിവസ പ്രചരണത്തിന്റെ ഭാഗമായുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളം_വിക്കിമീഡിയയെ_സ്നേഹിക്കുന്നു-2|'''മലയാളം വിക്കിമീഡിയയെ സ്നേഹിക്കുന്നു''']] എന്ന പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായ താങ്കൾക്ക് വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാനും പ്രബന്ധങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുവാനും അവസരമുണ്ടാകും. അതിനായുള്ള അപേക്ഷ സമർപ്പിക്കാൻ [[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012/അപേക്ഷകൾ|'''അപേക്ഷാതാൾ''']] കാണുക </span><br> <br> വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെയ്ക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/SambalBij|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു. താങ്കളെ 2012 ഏപ്രിൽ 28,29 -ന് കൊല്ലത്ത് കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ... |}</div> --'''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012/സമിതികൾ#സംഘാടക സമിതി|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:VsBot|VsBot]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:VsBot|സംവാദം - talk]]) 10:07, 29 മാർച്ച് 2012 (UTC) n3hb6o39fh58zmlx98bexy0pyo73xmi 1 160811 4614334 2129997 2026-04-20T10:26:02Z Anishviswa 18179 Anishviswa എന്ന ഉപയോക്താവ് [[സംവാദം:സൂരിനാം ചെറി]] എന്ന താൾ [[സംവാദം:മുളകു നെല്ലി]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു 2129997 wikitext text/x-wiki '''പട്ടിട്ടുമൂടി.''''' ഈ ചെടിയേയും പഴത്തിനേയും പ്രാദേശികമായി 'പട്ടിട്ടുമൂടി' എന്നാണു വിളിക്കാറ്. ഈ പേരിലേക്കു താൾ മാറ്റിയാൽ കൊള്ളാം.<br/>'''[[User:Anishviswa|<font style="font-family:monotype corsiva; color:#2554c7; font-size:14px; font-weight:bold; letter-spacing:1px; font-style: italic; background-color:#ffe87c; text-align:center; margin:0px;">Anish Viswa </font>]]''' 07:38, 8 സെപ്റ്റംബർ 2011 (UTC) == അനീഷ്‌ വിശ്വ യുടെ അഭിപ്രായത്തിനോടു യോജിപ്പ് == പട്ടിട്ടുമൂടി എന്നാണ് ഞങ്ങളുടെ നാട്ടിലും (ആർപ്പൂക്കര സമീപം, കോട്ടയം) ഇതിനെ വിളിക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ajifocus|Ajifocus]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajifocus|സംവാദം]]) 10:53, 15 ജനുവരി 2015 (UTC)ajifocus 2u4c4cpjt608y3wqlgx2zvjcghefgae 0 163196 4614289 3785035 2026-04-20T00:29:10Z CommonsDelinker 756 [[File:Davidraju_IMG_7768.jpg]] നെ [[File:Orange-tailed_marsh_dart_damselfly_(2010).jpg]] കൊണ്ട് നീക്കം ചെയ്യുന്നു. (ചെയ്തത്:[[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] കാരണം: [[:c:COM:FR|File renamed]]: C2). 4614289 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Ceriagrion cerinorubellum}} {{Speciesbox | image = Orange-tailed marsh dart 08030.jpg | image_caption=male | image2 = Orange-tailed marsh dart damselfly (2010).jpg | image2_caption=female | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn | authors =Dow, R.A. | title = ''Ceriagrion cerinorubellum'' | volume= 2010| page = e.T167444A6349205| year = 2010| doi=10.2305/IUCN.UK.2010-4.RLTS.T167444A6349205.en}}</ref> | taxon = Ceriagrion cerinorubellum | authority = ([[Friedrich Moritz Brauer|Brauer]], 1865) }} [[File:Orange Tailed Marsh Dart കനൽവാലൻ ചതുപ്പൻ തുമ്പി(Ceriagrion cerinorubellum).jpg|thumb|Orange Tailed Marsh Dart കനൽവാലൻ ചതുപ്പൻ തുമ്പി(Ceriagrion cerinorubellum)]] [[File:Orange tailed Marsh Dart,Ceriagrion cerinorubellum.jpg|thumb|Orange tailed Marsh Dart,Ceriagrion cerinorubellum കനൽ വാലൻ ചതുപ്പൻ,പാലക്കാട് ജില്ലയിൽ കൂറ്റനാട് നിന്നും]] തടാകക്കരകളിലും, കുളങ്ങൾക്ക് സമീപവും, വൃക്ഷങ്ങൾ ഇടതൂർന്നു വളരുന്ന സ്ഥലങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന [[നിലത്തന്മാർ|നിലത്തൻ]] കുടുംബത്തിൽ ഉള്ള ഒരിനം വർണ്ണ ശോഭയുള്ള [[സൂചിത്തുമ്പികൾ|സൂചിത്തുമ്പിയാണ്]] '''കനൽവാലൻ ചതുപ്പൻ''' - '''Orange - tailed Marsh Dart''' {{ശാനാ|Ceriagrion cerinorubellum}}<ref name=wol>{{cite web|url=https://www.pugetsound.edu/academics/academic-resources/slater-museum/biodiversity-resources/dragonflies/world-odonata-list2/|title=World Odonata List|publisher=Slater Museum of Natural History|accessdate=2017-02-28|archive-date=2021-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20211005015243/https://www.pugetsound.edu/academics/academic-resources/slater-museum/biodiversity-resources/dragonflies/world-odonata-list2/|url-status=dead}}</ref><ref name=iucn/>. ഏഷ്യയിൽ [[ബംഗ്ലാദേശ്]], [[ചൈന]], [[ഇന്തോനേഷ്യ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ശ്രീലങ്ക]], [[മ്യാന്മാർ]], [[മലേഷ്യ]], [[ഫിലിപ്പീൻസ്]], [[സിംഗപ്പൂർ]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]] എന്നീ രാജ്യങ്ങൾ ഇവയുടെ ആവാസകേന്ദ്രങ്ങളാണ്<ref name=iucn/>. കാലുകൾ [[മഞ്ഞ]] നിറത്തിലോ മഞ്ഞ കലർന്ന തവിട്ടു നിറത്തിലോ കാണപ്പെടുന്ന ഇവയുടെ കണ്ണുകളും ഉരസ്സും പച്ച നിറത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു. വാലിലെ മിക്ക ഖണ്ഡങ്ങളും കറുപ്പു കലർന്ന നിറമാണെങ്കിലും വാലിന്റെ ആരംഭവും അവസാനവും ചുവപ്പു നിറമാണ്. ഇവയുടെ ചിറകുകൾ സുതാര്യ​മാണ്. പുല്ലുകൾക്കും കുറ്റിച്ചെടികൾക്കും ഇടയിലായി കാണപ്പെടുന്ന ഇവയുടെ പ്രധാന ഭക്ഷണം കൊതുകുകളും ചെറു ഷഡ്പദങ്ങളുമാണ്<ref name=Fraser>{{cite book|author=C FC Lt. Fraser|title=The Fauna of British India, including Ceylon and Burma, Odonata Vol. I|publisher=Taylor and Francis|location=Red Lion Court, Fleet Street, London|year=1933}}</ref><ref name=ias>{{cite book|last=Subramanian|first=K. A.|title=Dragonflies and Damselflies of Peninsular India - A Field Guide|year=2005|url=http://www.ias.ac.in/Publications/Overview/Dragonflies}}</ref><ref name=ibp>{{cite web |url=http://indiabiodiversity.org/species/show/226822|title=Ceriagrion cerinorubellum Brauer, 1865|publisher=India Biodiversity Portal|accessdate=2017-02-28}}</ref><ref name=ifb>{{cite web |url=http://www.indianodonata.org/sp/361/Ceriagrion-cerinorubellum|title=Ceriagrion cerinorubellum Brauer, 1865|publisher=Odonata of India, v. 1.00. Indian Foundation for Butterflies|accessdate=2017-02-28}}</ref>. == ചിത്രശാല == <gallery> File:Ceriagrion cerinorubellum-Kadavoor-2016-04-11-002.jpg|ബീജ സ്ഥലംമാറ്റൽ File:Ceriagrion cerinorubellum mating by kadavoor.jpg| ഇണചേരുന്നു File:Ceriagrion cerinorubellum ovipositing at kadavoor.jpg| മുട്ടയിടുന്നു </gallery> == ഇതും കാണുക == * [[ഇന്ത്യയിലെ തുമ്പികളുടെ പട്ടിക]] * [[കേരളത്തിലെ തുമ്പികൾ]] ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{wikispecies-inline|Ceriagrion cerinorubellum|കനൽവാലൻ ചതുപ്പൻ}} {{commonscat-inline|Ceriagrion cerinorubellum|കനൽവാലൻ ചതുപ്പൻ}} {{taxonbar}} [[വർഗ്ഗം:സൂചിത്തുമ്പികൾ]] {{Odonates of Kerala}} swgbrp0lor91wef5f5tfa0j89f6bp25 0 165644 4614341 3658573 2026-04-20T11:34:57Z Artanisen 118176 Map of Indochina Burma Siam China Railway 1886 Weller.png 4614341 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Indochina}} {{Geobox|Peninsula <!-- *** Heading *** --> | name = ഇന്തോ-ചൈന | native_name = | category = Peninsulas of Asia <!-- *** Country *** --> | country = Burma | country1 = [[Cambodia]] | country2 = Laos | country3 = Malaysia | country4 = Singapore | country5 = Thailand | country6 = Vietnam <!-- *** Maps *** --> | map = Indochina.PNG | map_caption = '''Indochina''': Dark green: always included, Light green: usually included, Red: sometimes included.<br>'''Indochinese Region''' (biology): Dark and Light green. | map_background = | map_locator = | map_alt = Map showing the location of the Indochina on a map of Southeast Asia. | map1 = Topographic30deg N0E90.png | map1_caption = topographical map of Indochina | map1_background = | map1_locator = | map1_alt = Topographic map of Indo💸💰💸💣💣🔫🔫 }} [[Image:Map of Indochina Burma Siam China Railway 1886 Weller.png|thumb|300px|ഇന്തോ-ചൈന [[1886]]]] [[തെക്കുകിഴക്കേ ഏഷ്യ|തെക്കു കിഴക്കേ ഏഷ്യയിൽ]] വടക്ക് ഭാഗം ചൈനവരെയും,കിഴക്ക് ചൈനാ സമുദ്രം വരെയും വ്യപിച്ചു കിടക്കുന്ന ഒരു മുനമ്പാണ് '''ഇന്തോ-ചൈന''' . [[കംബോഡിയ]], [[വിയറ്റ്നാം]],[[ലാവോസ്]] എന്നീ രാജ്യങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഈ പ്രദേശത്തിന് 740,000 ച.കി.മീ. വിസ്തീർണമുണ്ട്. ==ചരിത്രം== 1887 ഒക്ടോബർ 19 ന് നിലവിൽ വന്ന ഇന്തോ-ചൈന യൂനിയൻ പിന്നീട് 1945 ൽ കംബോഡിയ, വിയറ്റ്നാം, ലവോസ് എന്നീ രാജ്യങ്ങളായി വേർപിരിഞ്ഞു. പ്രാചീന കാലം മുതൽ തന്നെ ഇവിടെ ജനവാസമുണ്ട്. മലായ്-ഇന്തോനേഷ്യൻ വർഗ്ഗക്കാരാണ് ആദിമനിവാസികൾ. [[ബുദ്ധമതം]],[[താവോയിസം]], [[കൺഫ്യൂഷനിസം]] എന്നിവയാണ് പ്രബല മതങ്ങൾ. വിയറ്റ്നാമിൽ പ്രേതാരാധനക്കാർക്കായിരുന്നു ഭൂരിപക്ഷം.ബംഗാളി-തമിഴ് വംശജരിൽ ഹിന്ദുമതത്തിനും, മലായ്-ചാംപ് വംശജരിൽ ഇസ്ലാമിനും സ്വാധീനമുണ്ട്. == പേരിന് പിന്നിൽ == 1804 ൽ ഡാനിഷ്-ഫ്രഞ്ച് ഭൂമിശാസ്ത്രജ്ഞനായ കോണാഡ് [[മാൾട്ടി-ബ്രൂൺ]] ആണ് ഈ രാജ്യങ്ങൾക്ക് ഇന്തോ-ചൈന എന്ന പേര് നൽകിയത്.1808 ൽ സ്കോട്ടിഷ് ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞനായ [[ജോൺ ലൈഡൻ|ജോൺ ലൈഡനും]] ഈ പ്രദേശത്തെ തദ്ധേശീയ വാസക്കാരെയും പ്രദേശത്തെയും ഇൻഡോ ചൈനീസ് എന്ന് വിളിച്ചു.ഇന്ത്യയും ചൈനയും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷഭരിതമായ അന്തരീക്ഷത്തിലാണ് വിവാദരൂപത്തിൽ ഈ സ്ഥലത്തിന് പേര് വന്നതെന്നും വിദഗ്ദാഭിപ്രായമുണ്ട്. ==അവലംബം== {{Reflist}} *[http://pdf.usaid.gov/pdf_docs/PNADG750.pdf History of the mountain people of southern Indochina up to 1945 (Bernard Bourotte, i.e. Jacques Méry, U.S. Agency for International Development, 195?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120703101331/http://pdf.usaid.gov/pdf_docs/pnadg750.pdf |date=2012-07-03 }} [[വർഗ്ഗം:രാജ്യങ്ങളുടെ ചരിത്രം]] [[വർഗ്ഗം:മുൻ‌കാലരാജ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഏഷ്യയിലെ ഉപദ്വീപുകൾ]] 1jdj6rzz6boa8b1ds8wx2ubj6zx2rvz 0 194791 4614330 1710311 2026-04-20T10:19:57Z Д.Ильин 146566 4614330 wikitext text/x-wiki {{Drugbox| Verifiedfields = changed | verifiedrevid = 407837023 | IUPAC_name = see [[#Heparin structure|''Heparin structure'']] | image = Heparin-2D-skeletal.svg | image2 = Heparin-3D-vdW.png <!--Clinical data--> | Drugs.com = {{drugs.com|monograph|heparin-sodium}} | pregnancy_category = C | legal_status = Prescription (US) | routes_of_administration = i.v., s.c. <!--Pharmacokinetic data--> | bioavailability = erratic | metabolism = hepatic | elimination_half-life = 1.5 hrs | excretion = urine<ref>heparin. In: Lexi-Drugs Online [database on the Internet]. Hudson (OH): Lexi-Comp, Inc.; 2007 [cited 2/10/12]. Available from: http://online.lexi.com. subscription required to view.</ref> <!--Identifiers--> | CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}} | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|??}} | CAS_number = 9005-49-6 | ATC_prefix = B01 | ATC_suffix = AB01 | ATC_supplemental = {{ATC|C05|BA03}} {{ATC|S01|XA14}} | PubChem = 772 | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|changed|drugbank}} | DrugBank = DB01109 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 17216115 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = T2410KM04A | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 526514 <!--Chemical data--> | C=12 | H=19 | N=1 | O=20 | S=3 | molecular_weight = 12000–15000 g/mol | InChI = 1/C26H41NO34S4/c1-4(28)27-7-9(30)8(29)6(2-52-63(43,44)45)53-24(7)56-15-10(31)11(32)25(58-19(15)21(36)37)55-13-5(3-62(40,41)42)14(60-64(46,47)48)26(59-22(13)38)57-16-12(33)17(61-65(49,50)51)23(39)54-18(16)20(34)35/h5-19,22-26,29-33,38-39H,2-3H2,1H3,(H,27,28)(H,34,35)(H,36,37)(H,40,41,42)(H,43,44,45)(H,46,47,48)(H,49,50,51)/t5-,6+,7+,8+,9+,10+,11+,12-,13-,14+,15-,16-,17+,18+,19-,22-,23?,24+,25+,26-/m0/s1 | StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI = 1S/C26H41NO34S4/c1-4(28)27-7-9(30)8(29)6(2-52-63(43,44)45)53-24(7)56-15-10(31)11(32)25(58-19(15)21(36)37)55-13-5(3-62(40,41)42)14(60-64(46,47)48)26(59-22(13)38)57-16-12(33)17(61-65(49,50)51)23(39)54-18(16)20(34)35/h5-19,22-26,29-33,38-39H,2-3H2,1H3,(H,27,28)(H,34,35)(H,36,37)(H,40,41,42)(H,43,44,45)(H,46,47,48)(H,49,50,51)/t5-,6+,7+,8+,9+,10+,11+,12-,13-,14+,15-,16-,17+,18+,19-,22-,23?,24+,25+,26-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChIKey = ZFGMDIBRIDKWMY-PASTXAENSA-N }} [[രക്തം]] കട്ടപിടിക്കുന്ന പ്രക്രിയയെ തടയുന്ന രാസവസ്തുവാണ് '''ഹെപ്പാരിൻ'''. ജൈവതൻമാത്രകളിൽ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഋണചാർജ്ജ് സാന്ദ്രത ഉള്ള തൻമാത്രയാണിത്. [[സൾഫർ]] അടങ്ങിയ ഗ്ലൈക്കോസമിനോ ഗ്ലൈക്കൻ എന്ന രാസരൂപത്തിൽ വരുന്നവയാണിവ. കൃത്രിമഉപകരണങ്ങളിൽ രക്തം കട്ടപിടിക്കുന്നത് തടയുന്നതിന് ഫലപ്രദമായി ഇതുപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്. == രാസഘടന == ആവർത്തിച്ചുവരുന്ന ഡൈസാക്കറൈഡ് യൂണിറ്റിൽ 2-O-സൾഫേറ്റഡ് ഇഡുറോണിക്ക് ആസിഡും 6-O-സൾഫേറ്റഡ് N-സൾഫേറ്റഡ് ഗ്ലൂക്കോസമൈൻ എന്നിവയുണ്ട്. * വലിപ്പം: 10- 12 kDa * GlcN N-Sulfates: >85% * IdoA Content: >70% * ആന്റിത്രോംബിനുമായുള്ള കൂടിച്ചേരൽ: ~30% * ഉത്പാദന ഉറവിടം: മാസ്റ്റ് കോശങ്ങൾ<ref>www.glycosan.com/ha_science/what_heparin.html</ref> <div class="center"> <gallery> Image:GlcA-GlcNAc.png|<center>'''GlcA-GlcNAc'''</center> Image:GlcA-GlcNS.png|<center>'''GlcA-GlcNS'''</center> Image:IdoA-GlcNS.png|<center>'''IdoA-GlcNS'''</center> Image:IdoA(2S)-GlcNS.png|<center>'''IdoA(2S)-GlcNS'''</center> Image:IdoA-GlcNS(6S).png|<center>'''IdoA-GlcNS(6S)'''</center> Image:IdoA(2S)-GlcNS(6S).png|<center>'''IdoA(2S)-GlcNS(6S)'''</center> </gallery> </div> == ഉറവിടം == [[കരൾ]], [[ശ്വാസകോശം]], [[പ്ലീഹ]], [[രക്തം|മോണോസൈറ്റ്]] എന്നിവയാണ് ഹെപ്പാരിന്റെ മനുഷ്യശരീരത്തിലെ പ്രധാന ഉറവിടങ്ങൾ. == പ്രവർത്തനം == [[രക്തം|ബേസോഫിൽ]], [[മാസ്റ്റ് കോശം|മാസ്റ്റ് കോശങ്ങൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഹെപ്പാരിൻ [[രക്തം]] കട്ടപിടിക്കുന്നതു തടയുന്ന [[പ്രകൃതി|പ്രകൃതിദത്തമായ]] രാസവസ്തുവാണ്. ഇത് ആന്റിത്രോംബിൻ III എന്ന രക്തം കട്ടപിടിക്കുന്നതിനെ തടയുന്ന ഘടകത്തെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് [[രക്തം]] കട്ടപിടിക്കുന്ന മറ്റുഘടകങ്ങളായ ത്രോംബിൻ, ഫാക്ടർ X, ഫാക്ടർ IX എന്നിവയെ മന്ദീഭവിപ്പിച്ച് രക്തം കട്ടപിടിക്കുന്നത് തടയുന്നു.<ref>Textbook of Biochemistry, DM Vaudevan, Sreekumari.S, Fifth edition, JAYPEE Brothers Medical Publishers PVT LTD, New Delhi, Page- 69</ref> == ചികിത്സാപ്രാധാന്യം == അക്യൂട്ട് കൊറോണറി സിൻഡ്രോം, [[ഹൃദയം|ഏട്രിയൽ]] ഫൈബ്രില്ലേഷൻ, ഡീപ്പ് വെയിൻ [[ത്രോംബോസിസ്]], കാർഡിയോ [[ശ്വാസകോശം|പൾമണറി]] ബൈപാസ്സ് എന്നീ രോഗങ്ങളിൽ ചികിത്സയ്ക്കായി ഹെപ്പാരിൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. കായികക്ഷതങ്ങൾ പരിഹരിക്കുന്നതിനും [[മാംസ്യം]] ശുദ്ധീകരണപ്രക്രിയയ്ക്കും ഇവ ഇപ്പോൾ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. == അവലംബം == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:രാസവസ്തുക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:രക്തം]] nnhibts2kmdwnc8o7xbxk91t1n852zb 0 237144 4614319 4614212 2026-04-20T09:33:05Z Linceraju 175058 4614319 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|P.S. Radhakrishnan}} {{Infobox Person | name = പി. എസ് രാധാകൃഷ്ണൻ | image = PSR_NEW.jpg | image_size = | caption = | birth_date = {{Birth date|1967|02|19}} | birth_place = [[കോട്ടയം]], [[കേരളം]] | occupation = [[നിരൂപകൻ]] , [[എഴുത്തുകാരൻ]] , [[പ്രൊഫസ്സർ]] | spouse = പ്രിയ | parents = | children = അമ്പു }} മഹാത്മാഗാന്ധി സർവ്വകലാശാലയിലെ സീനിയർ പ്രൊഫസറും പ്രമുഖ എഴുത്തുകാരനും മലയാളചലച്ചിത്രനിരൂപകനുമാണ് '''പി.എസ്. രാധാകൃഷ്ണൻ''' (ജനനം: 1967). മികച്ച ചലച്ചിത്രനിരൂപകനുള്ള 2012 ലെ ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്‌കാരം ലഭിച്ചു ==ജീവിതരേഖ== പി എസ് രാധാകൃഷ്ണൻ - മഹാത്മാഗാന്ധി സർവ്വകലാശാലയിൽ സീനിയർ പ്രൊഫസറായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഡീൻ, സിന്റിക്കേറ്റ് മെമ്പർ എന്നീ മേഖലകളിൽ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. അദ്ധ്യാപകൻ,ഗവേഷകൻ,എഴുത്തുകാരൻ, മാർഗദർശി, സാഹിത്യവിമർശകൻ എന്നീ നിലകളിൽ പ്രശസ്തൻ. സാഹിത്യം, ചലച്ചിത്രം,സംസ്കാരപഠനം, വിവർത്തനം, തർജ്ജമ, നാടകപഠനം, അഭിമുഖം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ പഠനങ്ങളും പുസ്തകങ്ങളും രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. കോട്ടയം സി.എം.എസ്‌.കോളജ്‌, ബസേലിയസ്‌ കോളജ്‌, ചങ്ങനാശ്ശേരി എസ്‌.ബി. കോളജ്‌, സ്കൂൾ ഓഫ് ലെറ്റേഴ്സ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ വിദ്യാഭ്യാസം.<ref>{{Cite web |url=http://www.puzha.com/malayalam/bookstore/cgi-bin/author-detail.cgi?code=742 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-03-19 |archive-date=2012-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120427031336/http://www.puzha.com/malayalam/bookstore/cgi-bin/author-detail.cgi?code=742 |url-status=deviated |archivedate=2012-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120427031336/http://www.puzha.com/malayalam/bookstore/cgi-bin/author-detail.cgi?code=742 }}</ref> മഹാത്മാഗാന്ധി സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് ''''''ഭാരതീയസൗന്ദര്യദർശനത്തിന്റെ സ്വാധീനം മലയാള വിമർശനത്തിൽ: കുട്ടികൃഷ്ണമാരാരുടെ കൃതികളെ ആധാരമാക്കി ഒരു പഠനം'''''<nowiki/>' എന്ന വിഷയത്തിൽ പി.എച്ച്‌.ഡി. ലഭിച്ചു. യു. ജി. സി. ഗവേഷണപദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി 'ജനപ്രിയ സാഹിത്യം' എന്ന വിഷയത്തിൽ ഗവേഷണം പൂർത്തിയാക്കി. സംസ്ഥാനചലച്ചിത്ര അക്കാദമിയുടെ ഫെല്ലോഷിപ്പിൽ 'ദേശീയതയും സിനിമയും', 'വടക്കൻപാട്ടു സിനിമകൾ' എന്നീ വിഷയങ്ങളിൽ ഉപരിപഠനം. കാലടി സംസ്കൃത സർവ്വകലാശാലയിൽ അദ്ധ്യാപകനായിരുന്നു (1995 - 2010). മഹാത്മാഗാന്ധി സർവകലാശാലയിൽ സ്‌കൂൾ ഓഫ് ലെറ്റേഴ്‌സിന്റെ ഡയറക്ടറായിരുന്നു(2012-2016). സ്‌കൂൾ ഓഫ് ലെറ്റേഴ്‌സിന്റെ ഡീനായി പ്രവർത്തിച്ചു(2016- 2018, 2023- 2025). തുടർന്ന് '''മഹാത്മാഗാന്ധി സർവകലാശാല സിന്റിക്കേറ്റ് മെമ്പറായി പ്രവർത്തിച്ചു(2023- 2025).'''<ref>{{cite news|title=പി.എസ്.രാധാകൃഷ്ണന് ദേശീയ പൗരനുള്ള അംഗീകാരം|url=http://www.mathrubhumi.com/kottayam/news/2181363-local_news-kottayam-%E0%B4%95%E0%B5%8B%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B4%AF%E0%B4%82.html|accessdate=2013 മാർച്ച് 19|newspaper=മാതൃഭൂമി|date=2013 മാർച്ച് 19|archive-date=2013-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20130318230258/http://www.mathrubhumi.com/kottayam/news/2181363-local_news-kottayam-%E0%B4%95%E0%B5%8B%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B4%AF%E0%B4%82.html|url-status=dead}}</ref> ==ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്‌കാരം == #ദേശിയ പൗരൻ #നവ സിനിമ #നടൻ സത്യൻ #മധു # തിലകന്റെ അഭിനയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിശകലനം # പാട്ടകങ്ങളിലെ സംസ്‌കാരരൂപങ്ങൾ എന്നീ ലേഖനങ്ങളാണ് ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്‌കാരത്തിനായി പരിഗണിച്ചത്. [[പ്രമാണം:Pranab Mukherjee presenting the Swarna Kamal Award for Best Film Critics to Shri P.S. Radhakrishnan, at the 60th National Film Awards function.jpg|അതിർവര|നടുവിൽ|ചട്ടരഹിതം|911x911ബിന്ദു|'''Pranab Mukherjee presenting the Swarna Kamal Award for Best Film Critics to Shri P.S. Radhakrishnan, at the 60th National Film Awards function''']]'''''<big>അറുപതാമത് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാര ചടങ്ങിൽ മികച്ച ചലച്ചിത്ര നിരൂപകനുള്ള സ്വർണ്ണകമൽ പുരസ്‌കാരം ഡോ.പി.എസ്. രാധാകൃഷ്ണന് ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രപതി പ്രണബ് മുഖർജി സമ്മാനിക്കുന്നു.</big>''''' ==കൃതികൾ== *കുട്ടികൃഷ്‌ണമാരാരുടെ സൗന്ദര്യദർശനം ( 1999, ഡി സി ബുക്ക്സ്). *സാഹിത്യം ചരിത്രം സംസ്‌കാരം:മാറുന്ന സമവാക്യങ്ങൾ (2005 കറൻ്റ് ബുക്ക്സ്). *കുട്ടികൃഷ്ണമാരാര് (2010, കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി). *ചരിത്രവും ചലച്ചിത്രവും; ദേശ്യഭാവനയുടെ ഹർഷമൂല്യങ്ങൾ (2010 കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റൂട്ട്). *ഭാവനയുടെ ചരിത്രാവർത്തം; മലയാളകഥയുടെ കാലാവസ്ഥകൾ (2011, എസ് പി സി എസ്). *ദൃശ്യഹർഷത്തിന്റെ സമയരേഖകൾ; ഇന്ത്യൻ സിനിമയുടെ നൂറു വർഷങ്ങൾ (2013, എസ് പി സി എസ്). *മാരാരും മലയാളവിമർശനവും:രസധ്വനി വായനകൾ (2016, കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി.) *സംസ്കാരദേശീയതയുടെ ചലച്ചിത്രപാഠങ്ങൾ. ( 2016, ചിന്ത പബ്ലിക്കേഷൻസ്). *എതിർദിശകൾ:സാഹിത്യചരിത്രത്തിലെ പക്ഷപാതങ്ങൾ. (2017,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റൂട്ട്). *ദൃശ്യഹർഷം (മഹാത്മാഗാന്ധി സർവകലാശാല ബി.എ/ബി.എസ് സി സെമസ്റ്റർ-3 കോമൺ കോഴ്സ് മലയാളം പാഠപുസ്തകം 2017,എസ് പി സി എസ്). *സംസ്കാരപഠനം: പുതിയ സങ്കൽപ്പനങ്ങൾ(എഡിറ്റർ, എസ്. പി. സി. എസ്, 2018) *വടക്കൻപാട്ടു സിനിമകൾ: ചരിത്രം സംസ്കാരം രാഷ്ട്രീയം(2021,കേരള ചലച്ചിത്ര അക്കാദമി). *സാഹിത്യചരിത്രവിജ്ഞാനീയം:സങ്കൽപ്പനം സീമപനം സമകാലികത (2022,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റൂട്ട്). ==ലേഖനങ്ങൾ== *യാത്രാമുഖങ്ങൾ- നോട്ടവും അനുഭവവും. *അച്ചടി- സാക്ഷരത- വായന. *വെളിച്ചപ്പെടുന്നവരുടെ ലോകം നിർമ്മാല്യത്തെ വീണ്ടും വായിക്കുമ്പോൾ. *സിനിമയും സാഹിത്യവും അനുവർത്തനത്തിന്റെ രസതന്ത്രങ്ങൾ. *1857- ലെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം: പോരാട്ടത്തിന്റെ ആഖ്യാനവഴക്കങ്ങൾ. *താരതമ്യവിചാരങ്ങൾ, വിചാരണങ്ങൾ. *എം.ടി രചനയുടെ സവ്യസാചിത്വം. *ഉറങ്ങാത്ത ജോർജിയൻ ഗാഥ. *ചലച്ചിത്ര സ്മൃതികൾ: പി. ഭാസ്കരന്റെ സിനിമാലോകം. *ജാതി- രോഗം- കുരുതി നിർമ്മാല്യത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകൾ. *അണയാത്ത വീണയും ഒഴിയാത്ത തീയും- ടി. വി. ചന്ദ്രന്റെ സിനിമാപാഠങ്ങൾ. ഇവ കൂടാതെ സാഹിത്യം, സിനിമ, നാടകം, കവിത, ഗാനപാഠങ്ങൾ, ചലച്ചിത്ര സംഗീതപഠനം, സംസ്കാര പഠനം, സാഹിത്യചരിത്രവിജ്ഞാനീയം, കഥാപഠനം തുടങ്ങി വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ ഇരുന്നൂറിലധികം ലേഖനങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ==പ്രവർത്തനമേഖലകൾ== *സാഹിത്യചരിത്രവിജ്ഞാനീയം- കഥ- നോവൽ- നിരൂപണം- കാവ്യപഠനം. *ചലച്ചിത്രസംഗീതം- നാടകപഠനം- സംസ്കാരപഠനം. *തർജ്ജമ, അഭിമുഖം. == പുരസ്കാരങ്ങൾ/ഫെല്ലോഷിപ്പുകൾ == *മികച്ച ചലച്ചിത്രനിരൂപകനുള്ള ദേശീയ പുരസ്കാരം ('''സ്വർണ്ണ കമൽ''') (2012) *സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്‌കാരം ( 2008, 2009, 2010 ). *ഫിലിം ക്രിട്ടിക്‌സ് പുരസ്‌കാരം (2006, 2008, 2013). *മികച്ച സാഹിത്യ നിരൂപകനുള്ള ''''തായാട്ട്'''<nowiki/>' അവാർഡ് (2012). *യു.ജി.സി ഗവേഷണ ഫെല്ലോഷിപ്പ് - '''''ജനപ്രിയസാഹിത്യത്തിന്റെ സാമൂഹിക സാംസ്കാരിക ചരിത്രം.'''(2019)'' *ചലച്ചിത്ര അക്കാദമിയുടെ ഫെല്ലോഷിപ്പ് (ദേശീയതയും സിനിമയും) (2007). *ചലച്ചിത്ര അക്കാദമിയുടെ ഫെല്ലോഷിപ്പ് (വടക്കൻ പാട്ടു സിനിമകൾ). ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:1967-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനിച്ച ദിവസം ഇല്ലാത്ത ജീവചരിത്രലേഖനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളസാഹിത്യനിരൂപകർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനിരൂപകർ]] rme2wygxavgvwupm15ypa2jk1ebfmqj 0 263441 4614277 4550879 2026-04-19T18:55:18Z Gpkp 137978 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Davidraju IMG 7349.jpg]] → [[File:Red-eye bushbrown butterfly (2009).jpg]] C2 4614277 wikitext text/x-wiki [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ചിത്രശലഭങ്ങൾ|ചിത്രശലഭങ്ങളുടെ]] [[ശാസ്ത്രീയ വർഗ്ഗീകരണം]] ആധാരമാക്കിയുള്ള പട്ടിക. {{Prettyurl|Butterflies of Kerala}} {{Main|കേരളത്തിലെ ചിത്രശലഭങ്ങളുടെ പട്ടിക}} [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]] കണ്ടുവരുന്ന ഏകദേശം 1200 -ഓളം [[ചിത്രശലഭങ്ങൾ|ചിത്രശലഭങ്ങളിൽ]] [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] 330 എണ്ണം ഇതുവരെ കണ്ടെത്തിയതായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. {{Skip to top and bottom}} ==Family (കുടുംബം): [[Papilionidae]] ([[കിളിവാലൻ ചിത്രശലഭങ്ങൾ]])== ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Papilioninae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Graphium]]'' ==== =====''[[Graphium agamemnon]]'' ([[വിറവാലൻ (ശലഭം)|വിറവാലൻ ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Graphium agamemnon 20131222.jpg|മുതുകുവശം File:Graphium agamemnon (Tailed Jay).JPG|ഉദരവശം File:The caterpillar of Tailed Jay Graphium agamemnon WLB DSC 0001.jpg|പുഴു File:Graphium agamemnon L.D.JPG|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Graphium antiphates]]'' ([[വരയൻ വാൾവാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Graphium antiphates - Five-bar Swordtail 25.jpg|മുതുകുവശം File:Graphium antiphates naira Moore, 1903 – Sahyadri Five-bar Swordtail at Kannavam RF (37).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Graphium doson]]'' ([[നാട്ടുകുടുക്ക]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Jay (Graphium doson) in Hyderabad, AP W IMG 0487.jpg|മുതുകുവശം File:Graphium doson Felder & Felder, 1864 – Common Jay - Aralam Butterfly Survey 2016 (8).jpg|ഉദരവശം File:Common Jay (Graphium doson) 03 Larva (2015.06.02).jpg|പുഴു File:Common Jay (Graphium doson) 09 Pupa (2015.06.18).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Graphium nomius]]'' ([[പുള്ളിവാൾ വാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Spot Swordtail (Graphium nomius) W IMG 9180.jpg|മുതുകുവശം File:Graphium nomius by kadavoor.JPG|ഉദരവശം File:Graphium nomius Esper, 1785 – Spot Swordtail egg.jpg|മുട്ട File:Graphium nomius Esper, 1785 – Spot Swordtail caterpillar green morph.jpg|പുഴു File:Graphium nomius Esper, 1785 – Spot Swordtail pupa.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Graphium teredon]]'' ([[നീലക്കുടുക്ക]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Bluebottle-Graphium sarpedon teredon.JPG|മുതുകുവശം File:Common Blue bottle-Aralam.jpg|ഉദരവശം File:Blue Bottle (1685707942).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pachliopta]]'' ==== =====''[[Pachliopta aristolochiae]]'' ([[നാട്ടുറോസ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Rose (Pachliopta aristolochiae) W IMG 9133.jpg|മുതുകുവശം File:Pachliopta aristolochiae Fabricius, 1775 – Common Rose at Kottiyoor Wildlife Sanctuary (19).jpg|ഉദരവശം File:Common Rose Cat in Hyderabad, AP W IMG 0052.jpg|പുഴു File:Pachliopta aristolochiae-Kadavoor-2016-07-13-001.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Pachliopta hector]]'' ([[ചക്കരശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Crimson Rose (Atrophaneura hector) in Hyderabad, AP W IMG 7819.jpg|മുതുകുവശം File:Crimson Rose (Atrophaneura hector) in Hyderabad, AP W IMG 7849.jpg|ഉദരവശം File:Pachliopta hector egg sec.jpg|മുട്ടകൾ File:Pachliopta hector5.JPG|പ്യൂപ്പ File:Pachliopta hector9.JPG|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Pachliopta pandiyana]]'' ([[മലബാർ റോസ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Pachliopta pandiyana-Kadavoor-2016-10-18-001.jpg|മുതുകുവശം File:Pachliopta pandiyana – Malabar Rose 59.jpg|ഉദരവശം File:Pachliopta pandiyana – Malabar Rose 17.jpg|പുഴു File:Pachliopta pandiyana – Malabar Rose 31.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Papilio]]'' ==== =====''[[Papilio buddha]]'' ([[ബുദ്ധമയൂരി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Papilio buddha Westwood, 1872 – Malabar Banded Peacock at Peravoor (1).jpg|മുതുകുവശം File:Papilio buddha.JPG|ഉദരവശം File:Malabar Banded Peacock (Papilio buddha).jpg|പുഴു File:Budha Peacock Pupa 2010 10 17 99 23 (5131836972).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Papilio clytia]]'' ([[വഴന ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Papilio clytia at Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം (Form ''clytia'') File:DR002 Chilasa clytia disimilis UP.jpg|മുതുകുവശം (Form ''dissimilis'') File:Common Mime Papilio clytia Form clytia by kadavoor.jpg|ഉദരവശം (Form ''clytia'') File:Papilio clytia Linnaeus, 1758 – Common Mime at Kottiyoor Wildlife Sanctuary (16).jpg|ഉദരവശം (Form ''dissimilis'') File:Papilio clytia – Common Mime pupating 01.jpg|പ്യൂപ്പ File:Papilio clytia1.JPG|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Papilio crino]]'' ([[നാട്ടുമയൂരി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Open wing position of Papilio crino, Fabricius,1793 – Common Banded Peacock WLB.jpg|മുതുകുവശം File:Common banded peacock (Papilio crino) underside.jpg|ഉദരവശം File:Papilio crino Melagiri TN IMG 6325.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Papilio demoleus]]'' ([[നാരകശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Lime Butterfly Papilio demoleus UP by Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം File:Common Lime Butterfly Papilio demoleus by Kadavoor.JPG|ഉദരവശം File:An egg of Papilio demoleus Linnaeus, 1758 – Lime Swallowtail WLB P2A0771.jpg|മുട്ട File:Caterpillar upclose.jpg|പുഴു File:Lime Butterfly pupa (8426184307).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Papilio dravidarum]]'' ([[മലബാർ റാവൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Papilio dravidarum-Kadavoor-2016-07-30-001.jpg|മുതുകുവശം File:Papilio dravidarum - Malabar Raven 15.jpg|ഉദരവശം File:Papilio dravidarum – Malabar Raven caterpillar 16.jpg|പുഴു File:Papilio dravidarum – Malabar Raven 10.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Papilio helenus]]'' ([[ചുട്ടിക്കറുപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Red Helen (Papilio helenus) at Samsing, Duars, WB W IMG 6219.jpg|മുതുകുവശം File:Papilio helenus fortunius male 20131027.jpg|ഉദരവശം File:Red Helen (Papilio helenus) 03 Fresh Egg (2016.07.10).jpg|മുട്ട File:Red Helen (Papilio helenus) 18 Larva (2016.07.26).jpg|പുഴു File:Red Helen (Papilio helenus) 23 Pupa (2016.07.30).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Papilio liomedon]]'' ([[പുള്ളിവാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Malabar Banded Swallowtail(Papilio liomedon) up.jpg|മുതുകുവശം File:Malabar Banded Swallowtail(Papilio liomedon) UN.jpg|ഉദരവശം File:Praveen J - Malabar Banded Swallowtail -Eggs.jpg|മുട്ടകൾ File:Papilio liomedon (caterpillar) 2319.jpg|പുഴു File:Malabar Banded Swallowtail(Papilio liomedon) pupa.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Papilio paris]]'' ([[ചുട്ടിമയൂരി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Papilio paris by kadavoor.JPG|മുതുകുവശം File:Open wing position of Papilio paris Linnaeus, 1758 – Paris Peacock DSC 5478 jayanti.jpg|മുതുകുവശം File:Close wing position of Papilio paris, Linnaeus, 1758 – Paris Peacock WLB.jpg|ഉദരവശം File:Paris peacock(Papilio paris) finalt instar caterpillar 01 (5246661700).jpg|പുഴു File:Paris peacock(Papilio paris) pupa 01 (5246660792).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Papilio polymnestor]]'' ([[കൃഷ്ണശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Papilio polymnestor-Kadavoor-2016-07-27-002.jpg|മുതുകുവശം File:Blue Mormon Papilio polymnestor (3986294976).jpg|ഉദരവശം File:Blue Mormon (Papilio polymnestor) 002 Egg (2016.11.15).jpg|മുട്ട File:Blue Mormon (Papilio polymnestor) 018 Larva (2016.12.03).jpg|പുഴു File:Blue Mormon (Papilio polymnestor) 023 Pupa (2016.12.10).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Papilio polytes]]'' ([[നാരകക്കാളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Papilio polytes-Thekkady-2016-12-02-001.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Male mormon cyrus.jpg|ഉദരവശം (ആൺ) File:Papilio polytes-Thekkady-2016-12-03-001.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ, form ''stichius'') File:Common Mormon (Papilio polytes) Female. Thane, Maharashtra..jpg|ഉദരവശം (പെൺ, form ''stichius'') File:Common Mormon Papilio polytes Female Form Romulus by kadavoor.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ, form ''romulus'') File:Close wing position of Female Papilio polytes Linnaeus, 1758 – Common Mormon WLB IMG 0992.jpg|ഉദരവശം (പെൺ, form ''romulus'') File:Common mormon egg.JPG|മുട്ട File:Papilio polytes caterpillar at Kadavoor.jpg|പുഴു File:Pupa of Papilio polytes Linnaeus, 1758 – Common Mormon.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Troides]]'' ==== =====''[[Troides minos]]'' ([[ഗരുഡശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Sahyadri Birdwing.jpg|മുതുകുവശം File:Troides minos 06643.jpg|ഉദരവശം File:Southernbirdwinglarva 01 (2800940663).jpg|പുഴു File:Southernbirdwingpupa 01 (2801787966).jpg|പ്യൂപ്പ File:Southernbirdwingpupa02 (2800939899).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==Family (കുടുംബം): [[Pieridae]] ([[പീത-ശ്വേത ചിത്രശലഭങ്ങൾ]])== ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Coliadinae]] === ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Catopsilia]]'' ==== =====''[[Catopsilia pomona]]'' ([[മഞ്ഞത്തകരമുത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:415-Catopsilia pomona.JPG|മുതുകുവശം File:Catopsilia pomona 2 by kadavoor.jpg|ഉദരവശം File:Catopsilia crocale egg sec.jpg|മുട്ട File:A caterpillar of Catopsilia pomona Fabricius, 1775 – Lemon Emigrant found in the Cassia sp. leaf WLB DSC 0297.jpg|പുഴു File:Common emigrant butterfly pupa.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Catopsilia pyranthe]]'' ([[തകരമുത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Catopsilia pyranthe-Musée zoologique de Strasbourg.jpg|മുതുകുവശം File:Catopsilia pyranthe male, Burdwan, West Bengal, India 14 09 2012.jpg|ഉദരവശം Mottled Emigrant Catopsilia pyranthe eggs.JPG|മുട്ടകൾ File:Mottled Emigrant (Catopsilia pyranthe) Cat in Hyderabad, AP W IMG 9331.jpg|പുഴു File:Mottled Emigrant (Catopsilia pyranthe) Pupa at Annona squamosa (Custurd Apple) in Hyderabad, AP W IMG 9327.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Colias]]'' ==== =====''[[Colias nilagiriensis]]'' ([[പീതാംബരൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:EurymusNilagiriensisFitch.png|മുതുകുവശം File:Colias nilagiriensis – Nilgiri Clouded Yellow.jpg|ഉദരവശം File:Nigiri Clouded yellow female Anamudi shola Munnar.jpg|പെൺ ശലഭം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Eurema]]'' ==== =====''[[Eurema andersonii]]'' ([[ഒറ്റപൊട്ടൻ മഞ്ഞപ്പാപ്പാത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Andersonii.JPG|മുതുകുവശം File:Close wing position of Eurema andersonii Moore, 1886 – One-spot Grass YellowWLB DSC 0056 (2).jpg|ഉദരവശം File:NE Pi Onespot Grassyellow October 2008 Ultapani (3060871447).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Eurema blanda]]'' ([[മുപ്പൊട്ടൻ മഞ്ഞപ്പാപ്പാത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:020-Eurema blanda.JPG|മുതുകുവശം File:Eurema blanda at Nayikayam Thattu.jpg|ഉദരവശം File:Eurema blanda Boisduval, 1836 – Three-spot Grass Yellow, freshly laid eggs on Acrocarpus fraxinifolius at Virajpet (5).jpg|മുട്ടകൾ File:Eurema blanda Boisduval, 1836 – Three-spot Grass Yellow Caterpillars from Peravoor (6).jpg|പുഴു </gallery> =====''[[Eurema brigitta]]'' ([[കുഞ്ഞിപ്പാപ്പാത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:698-Eurema brigitta.JPG|മുതുകുവശം File:Small Grass Yellow (Eurema brigitta) in Hyderabad, AP W IMG 0313.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Eurema hecabe]]'' ([[മഞ്ഞപ്പാപ്പാത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Eurema hecabe hecabe.jpg|മുതുകുവശം File:Eurema hecabe Linnaeus, 1758 – Common Grass Yellow.jpg|ഉദരവശം File:Eurema hecabe egg sec.jpg|മുട്ട File:Eurema hecabe cat sec.jpg|പുഴു File:Eurema hecabe pupa sec.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Eurema laeta]]'' ([[പൊട്ടില്ലാ മഞ്ഞപ്പാപ്പാത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Eurema laeta.JPG|മുതുകുവശം File:Eurema laeta-Thekkady-2016-12-02-001.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Eurema nilgiriensis]]'' ([[നീലഗിരി പാപ്പാത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Nilgiri grassyellow.jpg File:Nilgiri Grass Yellow Eurema Nilgiriensis from Kakkayam Kerala India IMG 7538.jpg </gallery> ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Pierinae]] === ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Appias]]'' ==== =====''[[Appias albina]]'' ([[ആൽബട്രോസ് ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Appias albina female.JPG|മുതുകുവശം File:Appias albina swinhoei Moore, 1905 – Sahyadri Common Albatross at Kottiyoor Wildlife Sanctuary (6).jpg|ഉദരവശം (ആൺ) File:Common Albatross, Appias albina female (5220505435).jpg|ഉദരവശം (പെൺ) File:Common Albatross Appias albina (4127239586).jpg|[[ചെളിയൂറ്റൽ]] </gallery> =====''[[Appias indra]]'' ([[വെള്ളപഫിൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Appindra.jpg|മുതുകുവശം File:Appias indra - Plain Puffin 07.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Appias lalage]]'' ([[പുള്ളി പഫിൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:BH007 Appias lalage forewings.jpg|മുതുകുവശം File:Spot Puffin.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Appias libythea]]'' ([[വരയൻ ആൽബട്രോസ്‌]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Appias libythea.jpg|മുതുകുവശം File:Striped Albatross Appias libythea Female UN by Raju Kasambe DSCN2150 (1).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Appias lyncida]]'' ([[ചോക്കളേറ്റ് ആൽബട്രോസ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Appias lyncida eleonora male back 20140516.jpg|മുതുകുവശം File:Appias lyncida 02249.JPG|ഉദരവശം File:Appias lyncida Cramer, 1777 – Chocolate Albatross on Crateva magna at Aralam Wildlife Sanctuary 2016 (1).jpg|പുഴു File:Appias lyncida Cramer, 1777 – Chocolate Albatross on Crateva magna at Aralam Wildlife Sanctuary (4).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Appias wardii]]'' ([[ചിന്നൻ ആൽബട്രോസ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:AppiasWardiSeitz.jpg|മുതുകുവശം File:CatophagaWardii 552.png|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Belenois]]'' ==== =====''[[Belenois aurota]]'' ([[കരീര വെളുമ്പൻ]]/[[പയനിയർ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Wanderer I2 IMG 6488.jpg|മുതുകുവശം File:Pioneer Belenois aurota Rollapadu GIB Sanctuary 26 October 2014 AJT Johnsingh.jpg|ഉദരവശം File:Anaphaeis aurota eggs sec.jpg|മുട്ടകൾ File:Belenois aurota early instar caterpillars.JPG|പുഴു File:Belenois aurota – Pioneer pupa 01.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cepora]]'' ==== =====''[[Cepora nadina]]'' ([[കാട്ടുപാത്ത]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:OBER-EXPO-029.jpg|മുതുകുവശം File:Pi Lessr Gull 13 November 2007 A (2199101932).jpg|മുതുകുവശം File:Cepora nadina-Aralam-2016-10-29-001.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Cepora nerissa]]'' ([[നാട്ടുപാത്ത]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Gull Cepora nerissa Female UP by Dr. Raju Kasambe DSCN3732 (20).jpg|മുതുകുവശം File:Common Gull Cepora nerissa Female UN by Dr. Raju Kasambe DSCN3569 (16).jpg|ഉദരവശം File:Cepora nerissa pupa sec.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Colotis]]'' ==== =====''[[Colotis amata]]'' ([[ചെമ്പഴുക്ക ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Small Salmon Arab Colotis amata UP by Dr. Raju Kasambe DSCN1070 (19).jpg|മുതുകുവശം File:Small Salmon Arab Colotis amata UN by Dr. Raju Kasambe DSCN1084 (7).jpg|ഉദരവശം File:Small Salmon Arab Colotis amata eggs on meswak by Dr. Raju Kasambe DSCN1442 (8).jpg|മുട്ടകൾ </gallery> =====''[[Colotis aurora]]'' ([[ചോരത്തുഞ്ചൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Plain o tip male IMG 3406.jpg|മുതുകുവശം File:Plain Orange Tip Colotis eucharis Male UN Thane Maharashtra.JPG|ഉദരവശം (ആൺ) File:Flora and Fauna Savandurga Karnataka (16).jpg|ഉദരവശം (പെൺ) </gallery> =====''[[Colotis danae]]'' ([[ചെഞ്ചോരത്തുഞ്ചൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Flora and Fauna Savandurga Karnataka (5).jpg|മുതുകുവശം File:Crimson tip male.JPG|ഉദരവശം File:Colotis danae egg sec.jpg|മുട്ടകൾ File:Colotis danae cat sec.jpg|പുഴു </gallery> =====''[[Colotis fausta]]'' ([[വൻചെമ്പഴുക്ക ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Large salmon arab male (7).jpg|മുതുകുവശം File:Large salmon arab hingolgadh.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Colotis etrida]]'' ([[ചെറുചോരത്തുഞ്ചൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Small Orange Tip (Colotis etrida) Upperside. Yavatmal, Maharashtra..jpg|മുതുകുവശം File:Small Orange-Tip (Colotis etrida) on unided plant W IMG 0550.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Delias]]'' ==== =====''[[Delias eucharis]]'' ([[വിലാസിനി (ചിത്രശലഭം)|വിലാസിനി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Pi Common Jezebel 07 September 2007 N (1344882481).jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Delias eucharis Drury, 1773 – Indian Jezebel at Peravoor (27).jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Delias eucharis Drury, 1773 – Indian Jezebel at Peravoor (27).jpg|മുതുകുവശം File:Common Jezebel Delias eucharis edit by kadavoor.jpg|ഉദരവശം File:Jezebel egg.jpg|മുട്ടകൾ File:Delias eucharis cat2 sec.jpg|പുഴു File:Deliaseucharis pupa sec.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Hebomoia]]'' ==== =====''[[Hebomoia glaucippe]]'' ([[ചെഞ്ചിറകൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Open wing position of Hebomoia glaucippe Linnaeus, 1758 – Great Orange-tip.jpg|മുതുകുവശം File:Hebomoia glaucippe formosana female 20140516.jpg|ഉദരവശം File:Hebomoea glaucippe egg sec.jpg|മുട്ട File:2012 06 13 4138l (7414162066).jpg|പുഴു File:Great Orangetip pupa 02010 06 23 IMG 9999 2 (5139021831).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ixias]]'' ==== =====''[[Ixias marianne]]'' ([[വെൺചെഞ്ചിറകൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:White Orange Tip Ixias marianne Male by Dr. Raju Kasambe DSCN2082 (9).jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:White Orange Tip Ixias marianne Female UP by Dr. Raju Kasambe DSCN2451 (1).jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:White orange tip gandhinagar.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Ixias pyrene]]'' ([[മഞ്ഞച്ചെമ്പുള്ളി ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Flora and Fauna Savandurga Karnataka (9).jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Yellow Orange Tip Ixias pyrene Female yellow form UP by Dr. Raju Kasambe DSCN3681 (23).jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Yellow Orange Tip (Ixias pyrene) in Hyderabad, AP W IMG 0351.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Leptosia]]'' ==== =====''[[Leptosia nina]]'' ([[പൊട്ടുവെള്ളാട്ടി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:പൊട്ടുവെള്ളാട്ടി.jpg|മുതുകുവശം File:Psyche(Leptosia nina).jpg|ഉദരവശം File:An Egg of Leptosia nina Fabricius, 1793 – Psyche WLB P2A1117.jpg|മുട്ട File:Leptosia nina cat.jpg|പുഴു File:Leptosia nina pupa.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pareronia]]'' ==== =====''[[Pareronia ceylanica]]'' ([[ഇരുളൻ നാടോടി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Dark wanderer (Pareronia ceylanica).jpg|മുതുകുവശം File:Dark Wandere ( UN ).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Pareronia valeria|Pareronia valeria/hippia]]'' ([[നാടോടി (ചിത്രശലഭം)|നാടോടി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Flora and Fauna Savandurga Karnataka (4).jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Pareronia hippia-Silent Valley-2016-08-15-001.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Common Wanderer Pareronia valeria female philomela form by Dr. Raju Kasambe DSCN3506 (9).jpg|മുതുകുവശം (പെൺ, രൂപം ''philomela'') File:Pareronia hippia (Common Wanderer) from Chalavara.jpg|ഉദരവശം (ആൺ) File:Common Wanderer Pareronia valeria Female UN by Dr. Raju Kasambe DSCN3878 (8).jpg|ഉദരവശം (പെൺ) File:Pareronia valeria egg sec.jpg|മുട്ടകൾ File:Pareronia valeria pupating.jpg|പ്യൂപ്പ File:COMMON WANDERER (1) OCTOBER 2011 (6442180555).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pieris]]'' ==== =====''[[Pieris canidia]]'' ([[കാബേജ്‌ ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Indian Cabbage White Butterfly.jpg|മുതുകുവശം File:Indian Cabbage White.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Prioneris]]'' ==== =====''[[Prioneris sita]]'' ([[ചോലവിലാസിനി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Prioneris sita Felder & Felder, 1865 – Painted Sawtooth at Kannavam RF (2).jpg|ഉദരവശം File:P sita D eucharis wings.jpg|ചിറകുകൾ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം (''Prioneris sita'', ''Delias eucharis'') </gallery> ==Family (കുടുംബം): [[Nymphalidae]] ([[രോമപാദ ചിത്രശലഭങ്ങൾ]])== ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Apaturinae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Euripus]]'' ==== =====''[[Euripus consimilis]]'' ([[ചിത്രാംഗദൻ (പൂമ്പാറ്റ)|ചിത്രാംഗദൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Euripus consimilis 01.JPG|മുതുകുവശം File:VB 031 Courtsean UN 02.jpg|ഉദരവശം File:Euripus consimilis 07.JPG|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Rohana]]'' ==== =====''[[Rohana parisatis]]'' ([[കരിരാജൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Rohana parisatis Westwood, 1850 – Black Prince newly eclosed male from Peraiya (11).jpg|ആൺ (മുതുകുവശം) File:Rohana parisatis Westwood, 1850 – Black Prince newly eclosed female from Peraiya (39).jpg|പെൺ (മുതുകുവശം) File:Rohana parisatis Westwood, 1850 – Black Prince newly eclosed male from Peraiya (23).jpg|ആൺ (ഉദരവശം) File:Rohana parisatis Westwood, 1850 – Black Prince newly eclosed female from Peraiya (23).jpg|പെൺ (ഉദരവശം) File:Rohana parisatis - Black Prince pupa 01.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Biblidinae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ariadne]]'' ==== =====''[[Ariadne ariadne]]'' ([[ചിത്രകൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Ariadne ariadne ok.JPG|മുതുകുവശം File:Ariadne ariadne 10.JPG|ഉദരവശം File:Ariadne ariadne caterpillar 01.JPG|പുഴു File:Ny Angled Castor 22 October 2007 pupa (1743873571).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Ariadne merione]]'' ([[ആവണച്ചോപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Ariadne merione - Common Castor 20.jpg|മുതുകുവശം File:Ariadne merione - Common Castor 33.jpg|ഉദരവശം File:Ariadne merione egg sec.jpg|മുട്ട File:Ariadne merione cat sec.jpg|പുഴു File:Ariadne merione - Common Castor pupa 04.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Byblia]]'' ==== =====''[[Byblia ilithyia]]'' ([[ജോക്കർ ചിത്രശലഭം|ജോക്കർ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Joker (Byblia ilithyia) W IMG 4431.jpg|മുതുകുവശം File:Common joker (Byblia ilithyia) male, Semliki Wildlife Reserve.jpg|ഉദരവശം </gallery> ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Charaxinae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Charaxes]]'' ==== =====''[[Charaxes agrarius|Charaxes agrarius/Polyura agraria]]'' ([[പുള്ളി നവാബ്‌]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Anomalous Nawab (Polyura agraria) at Kambalakonda 03.jpg File:Anomalous Nawab.jpg|ഉദരവശം File:Charaxes agrarius Swinhoe, 1887 – Anomalous Nawab (36800384813).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Charaxes athamas]]'' ([[നവാബ് ചിത്രശലഭം|നവാബ്‌]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Nawab up.jpg File:Common Nawab Kakkadampoyil 19March2017.jpg File:Commonnawab cat sec.jpg File:Common Nawab Polyura athamas pupa by Dr. Raju Kasambe DSCN6010 (10).jpg </gallery> =====''[[Charaxes psaphon|Charaxes psaphon/bernardus]]'' ([[ചെമ്പഴകൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:HaridraPsaphon168 1.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:HaridraPsaphon168 1b.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Charaxes psaphon-Aralam-2016-10-29-002.jpg|ഉദരവശം (ആൺ) File:Charaxes psaphon by Sagar Sarang.jpg|ഉദരവശം (പെൺ) </gallery> =====''[[Charaxes schreiber]]'' ([[നീലനവാബ് ചിത്രശലഭം|നീലനവാബ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:EulepisSchreiberi188 1.jpg|മുതുകുവശം File:Blue Nawab.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Charaxes solon]]'' ([[പുളിയില ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Open wing position of Charaxes solon Fabricius, 1793 – Black Rajah.jpg|മുതുകുവശം File:Black Rajah.jpg|ഉദരവശം File:An egg of Charaxes solon (Fabricius, 1793) – Black Rajah .jpg|മുട്ട File:Caterpillar of Charaxes solon (Fabricius, 1793) – Black Rajah .jpg|പുഴു </gallery> ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Cyrestinae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cyrestis]]'' ==== =====''[[Cyrestis thyodamas]]'' ([[ഭൂപടശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Map Thamini.jpg|മുതുകുവശം File:Cyrestis thyodamas formosana male 20140427.jpg|ഉദരവശം File:Cyrestis thyodamas formosana larva 20140412.jpg|പുഴു </gallery> ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Danainae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Danaus]]'' ==== =====''[[Danaus chrysippus]]'' ([[എരിക്കുതപ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Danaus chrysippus Female by kadavoor.jpg|മുതുകുവശം File:Danaus chrysippus male 2 by kadavoor.jpg|ഉദരവശം File:Plain Tiger Danaus chrysippus Caterpillar on Calotropis procera by Dr. Raju Kasambe.jpg|പുഴു File:Plain Tiger (Danaus chrysippus) 09 Pupa (2015.12.17).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Danaus genutia]]'' ([[വരയൻ കടുവ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Danaus genutia dorsal view 20141108.jpg|മുതുകുവശം File:Danaus genutia 06847.JPG|ഉദരവശം File:Stripedtiger egg sec.jpg|മുട്ട File:Stripedtiger cat sec.jpg|പുഴു File:Stripedtiger pupa sec.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Euploea]]'' ==== =====''[[Euploea core]]'' ([[അരളി ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Crow Euploea core Male UP by Dr. Raju Kasambe DSCN3889 (5).jpg|മുതുകുവശം File:Common crow (Euploea core core) underside.jpg|ഉദരവശം File:Euploea core egg.jpg|മുട്ട File:Euploea core-Kadavoor-2016-09-08-002.jpg|പുഴു File:Chrysalis(Pupa) of a Common Crow Butterfly (Euploea core).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Euploea klugii]]'' ([[ആൽശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Brown king crow (2874855970).jpg|മുതുകുവശം File:Close wing position of Euploea klugii Moore, 1857 - King Crow WLB.jpg|ഉദരവശം File:Brown King Crow (Euploea klugii) (6318696296).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Euploea sylvester]]'' ([[പാൽവള്ളി ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Butterflies of Kerala - Euploea sylvester (Double Branded Crow) (2016.07.03).jpg|മുതുകുവശം File:DoubleBrandedCrow.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Idea]]'' ==== =====''[[Idea malabarica]]'' ([[വനദേവത (ചിത്രശലഭം)|വനദേവത]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Malabar tree nymph 01.jpg|മുതുകുവശം File:Malabar tree nymph 02.jpg|ഉദരവശം File:Malabar tree nymph larvae 01.jpg|പുഴു File:Malabar tree nymph larvae 02.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Parantica]]'' ==== =====''[[Parantica aglea]]'' ([[തെളിനീലക്കടുവ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Parantica aglea of Nayikayam Thattu.jpg|മുതുകുവശം File:Parantica aglea at Nayikayam Thattu.jpg|ഉദരവശം File:Parantica aglea - Glassy Tiger caterpillar 11.jpg|പുഴു File:Parantica aglea – Glassy Tiger pupa 03.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Parantica nilgiriensis]]'' ([[നീലഗിരി കടുവ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Parantica nilgiriensis Moore, 1877 – Nilgiri Tiger from Parambikulam (8).jpg|മുതുകുവശം File:Parantica nilgriensis 06.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Tirumala]]'' ==== =====''[[Tirumala limniace]]'' ([[നീലക്കടുവ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Blue tiger (Tirumala limniace exoticus).jpg|മുതുകുവശം File:Blue tiger (Tirumala limniace exoticus) male underside.jpg|ഉദരവശം File:Tirumala limniace egg sec.jpg|മുട്ട File:Blue tiger larva (2867389105).jpg|പുഴു File:Blue tiger pupa (2867390361).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Tirumala septentrionis]]'' ([[കരിനീലക്കടുവ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Dark blue tiger (Tirumala septentrionis dravidarum).jpg|മുതുകുവശം File:Dark Blue Tiger tirumala septentrionis by kadavoor.JPG|ഉദരവശം File:Dark blue tiger egg sec.jpg|മുട്ട File:Dark blue tiger cat sec.jpg|പുഴു File:Dark blue tiger pupa sec.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Heliconiinae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Acraea]]'' ==== =====''[[Acraea terpsicore|Acraea terpsicore/violae]]'' ([[തീച്ചിറകൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Acraea terpsicore Linnaeus, 1758 – Tawny Coster at Kavvayi (5).jpg|മുതുകുവശം File:Acraea terpsicore 08951.JPG|ഉദരവശം File:The eggs of of Tawny Coster (হরিনছড়া) (Acraea terpsicore) WLB DSC 0093.jpg|മുട്ടകൾ File:Tawny Coster (Acraea terpsicore) cat W IMG 0578.jpg|പുഴു File:Tawny coaster pupa emerging.JPG|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Argynnis]]'' ==== =====''[[Argynnis hyperbius]]'' ([[ഗിരിശൃംഗൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Argynnis castetsi Oberthür, 1891 – Palni Fritillary at Mannavan Shola, Anamudi Shola National Park, Kerala (5).jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Argynnis butterfly SEP01sai.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:A argynnis butterfly in front of my house.jpg|ഉദരവശം File:Argyreus hyperbius5.jpg|പുഴു </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cethosia]]'' ==== =====''[[Cethosia mahratta]]'' ([[ലെയ്സ് ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Cethosia nietneri open view.JPG|മുതുകുവശം File:Cethosia nietneri mahratta by Balakrishnan Valappil (7438941522).jpg|ഉദരവശം File:Cethosia nietneri mahratta by Balakrishnan Valappil (7438940932).jpg|മുട്ട File:Cethosia nietneri mahratta by Balakrishnan Valappil (7438944432).jpg|പുഴു File:Cethosia nietneri mahratta by Balakrishnan Valappil (7438942840).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cirrochroa]]'' ==== =====''[[Cirrochroa thais]]'' ([[മരോട്ടിശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Cirrochroa thais Fabricius, 1787 – Tamil Yeoman at Aralam Wildlife Sanctuary (2).jpg|മുതുകുവശം File:Cirrochroa thais at Kadavoor.jpg|ഉദരവശം File:Tamil yeoman egg laying 01 (3382590934).jpg|മുട്ടകൾ File:Cirrochroa thais - Tamil Yeoman caterpillar 01.jpg|പുഴു File:Cirrochroa thais - Tamil Yeoman pupa 12.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cupha]]'' ==== =====''[[Cupha erymanthis]]'' ([[വയങ്കതൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Cupha erymanthis at Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം File:Rustic Cupha erymanthis by kadavoor.JPG|ഉദരവശം File:Cupha erymanthis - Southern Rustic Butterfly caterpillar on Flacourtia montana.JPG|പുഴു File:Cupha erymanthis – Sahyadri Rustic pupa 08.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Phalanta]]'' ==== =====''[[Phalanta alcippe]]'' ([[ചെറുപുലിത്തെയ്യൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Phalanta alcippe at Nayikayam Thattu.jpg|മുതുകുവശം File:Phalanta alcippe around Nayikayam Thattu.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Phalanta phalantha]]'' ([[പുലിത്തെയ്യൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Phalanta phalantha dorsal view 20131020.jpg|മുതുകുവശം File:Common Leopard (Phalanta phalantha) mating with newly imerged butterfly in Hyderabad, AP W IMG 9390.jpg|ഉദരവശം File:Phalantha p egg sec.jpg|മുട്ട </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Vindula]]'' ==== =====''[[Vindula erota]]'' ([[സുവർണ്ണ ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Vindula erota Fabricius, 1793 – Cruiser male - at Kottiyoor Wildlife Sanctuary (26).jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Vindula erota female.JPG|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Cruiser Vindula erota WLB IMG 9284 31.jpg|ഉദരവശം </gallery> ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Libytheinae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Libythea]]'' ==== =====''[[Libythea laius]]'' ([[ചുണ്ടൻ ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> Lobed Beak Butterfly mudpuddling in Chinnar WLS Kerala (3).jpg File:Lobed Beak Butterfly mudpuddling in Chinnar WLS Kerala (1).jpg </gallery> =====''[[Libythea myrrha]]'' ([[ഗദച്ചുണ്ടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Libythea myrrha iwanagai, male.JPG|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Club Beak-Kakkayam.jpg|ഉദരവശം </gallery> ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Limenitidinae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Athyma]]'' ==== =====''[[Athyma inara]]'' ([[കളർ സാർജന്റ്‌]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:VB 019 Color Sergeant UP.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Athyma inara-Aralam-2016-10-30-001.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:VB 018 Color Sergeant UN.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Athyma perius]]'' ([[കരിമ്പുള്ളി സാർജന്റ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:CommonSergeant-top.jpg|മുതുകുവശം File:Athyma perius bytreef.jpg|ഉദരവശം File:Athyma perius - Common Sergeant caterpillar 07.jpg|പുഴു File:Athyma perius - Common Sergeant pupa 06.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Athyma ranga]]'' ([[ഒറ്റവരയൻ സാർജന്റ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Athyma ranga - Blackvein Sergeant 98.jpg|മുതുകുവശം File:Black viened sergeant closed.jpg|ഉദരവശം File:Athyma ranga - Blackvein Sergeant caterpillar male 08.jpg|പുഴു File:Athyma ranga - Blackvein Sergeant pupa male 05.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Athyma selenophora]]'' ([[ചുവപ്പുവരയൻ സർജന്റ്‌]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Athyma selenophora 10.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Athyma selenophora laela female dorsal view 20140618.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Athyma selenophora laela male ventral view 20140712.jpg|ഉദരവശം File:Caterpillar of Athyma selenophora Kollar, 1844 – Staff Sergeant WLB DSC 0002 (27).jpg|പുഴു File:A pupa of Athyma selenophora Kollar, 1844 – Staff Sergeant WLB DSC 0002 (1).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Dophla]]'' ==== =====''[[Dophla evelina]]'' ([[കനിരാജൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Dophla evelina 01.jpg|മുതുകുവശം File:Redspot duke Butterfly.jpg|ഉദരവശം File:Dophla evelina Stoll, 1790 – Redspot Duke caterpillar (2).jpg|പുഴു File:Dophla evelina Stoll, 1790 – Redspot Duke pupa (7).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Euthalia]]'' ==== =====''[[Euthalia aconthea]]'' ([[കനിത്തോഴൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Euthalia aconthea-Kadavoor-2016-06-25-003.jpg|മുതുകുവശം File:Euthalia aconthea – Baron 34.jpg|ഉദരവശം File:Euthalia aconthea egg sec.jpg|മുട്ട File:Euthalia aconthea cat sec.jpg|പുഴു File:Euthalia aconthea – Baron 13.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Euthalia lubentina]]'' ([[കനിവർണ്ണൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Euthalia lubentina - Davidraju IMG 6700.jpg|മുതുകുവശം File:Gaudy Baron Butterfly perching on a fruit.jpg|ഉദരവശം File:Euthalia lubentina egg.JPG|മുട്ട File:Euthalia lubentina caterpillar.JPG|പുഴു </gallery> =====''[[Euthalia nais|Euthalia nais/Symphaedra nais]]'' ([[അഗ്നിവർണ്ണൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Baronet-Bangalore.jpg|മുതുകുവശം File:Baronet Euthalia nais (7921548952).jpg|ഉദരവശം File:Euthalia nais egg.JPG|മുട്ട File:Baronet Euthalia nais catterpillar.JPG|പുഴു File:SymphaedraNais209 1a.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Euthalia telchinia]]'' ([[നീല കനിത്തോഴൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:KirontisaTelchinia227 1.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:KirontisaTelchinia227 1b.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:KirontisaTelchinia227 1c.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Moduza]]'' ==== =====''[[Moduza procris]]'' ([[വെള്ളിലത്തോഴി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Moduza procris - Commander 46.jpg|മുതുകുവശം File:Commander Butterfly.jpg|ഉദരവശം File:Commander egg sec.jpg|മുട്ട File:Moduza procris-Kadavoor-2016-07-26-001.jpg|പുഴു File:Moduza procris - Commander pupa 18.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Neptis]]'' ==== =====''[[Neptis clinia]]'' ([[തെക്കൻ ചോലപ്പൊന്തചുറ്റൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Clear Sailer Neptis clinia by Dr Raju Kasambe (1).JPG|മുതുകുവശം File:Neptis clinia Moore, 1872 – Sullied Sailer from Parambikulam (7).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Neptis columella|Neptis/Phaedyma columella]]'' ([[ചെറുപുള്ളിപ്പൊന്തചുറ്റൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Short banded Sailer by Tony Antony.jpg|മുതുകുവശം File:Shortbandedsailor.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Neptis hylas]]'' ([[പൊന്തച്ചുറ്റൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Neptis hylas-Kadavoor-2016-07-26-001.jpg|മുതുകുവശം File:Neptis hylas by kadavoor.JPG|ഉദരവശം File:Commonsailer egg sec.jpg|മുട്ട </gallery> =====''[[Neptis jumbah]]'' ([[ഇരുവരയൻ പൊന്തച്ചുറ്റൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> Chestnut Streaked Sailer Neptis Jumbah (5468119323).jpg|മുതുകുവശം File:Chestnut streaked salier.JPG|മുതുകുവശം File:Chestnut-Streaked Sailer Neptis jumbah (3950120042).jpg </gallery> =====''[[Neptis nata]]'' ([[ഇളം പൊന്തചുറ്റൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Clear sailer butterfly.JPG|മുതുകുവശം File:Clear Sailor-Perambra-Calicut.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Neptis soma]]'' ([[ചോലപൊന്തച്ചുറ്റൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:SULLIED SAILER (Neptis soma) 2011 01 13 99 54 (5364180772).jpg|മുതുകുവശം File:NeptisSoma284 1e.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Lasippa viraja|Neptis/Lasippa viraja]]'' ([[മഞ്ഞപ്പൊന്തചുറ്റൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:NeptisViraja.jpg|ചിത്രീകരണം File:Open wing position of Lasippa viraja Moore, 1872 – Yellowjack Sailer WLB 1E7A1683.jpg|മുതുകുവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pantoporia]]'' ==== =====''[[Pantoporia hordonia]]'' ([[നരിവരയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Open wing position of Pantoporia hordonia Stoll, 1790 – Common Lascar JAyanti.jpg|മുതുകുവശം File:Common Lascar-DSC 0834.jpg|മുതുകുവശം File:Common lascar 02 (2835642313).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Pantoporia sandaka]]'' ([[പുലിവരയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:IMG 8305 EXTRA lascar (4366756386).jpg|മുതുകുവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Parthenos]]'' ==== =====''[[Parthenos sylvia]]'' ([[ക്ലിപ്പർ (ചിത്രശലഭം)|ക്ലിപ്പർ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Parthenos sylvia-Kadavoor-2016-06-25-001.jpg|മുതുകുവശം File:Parthenos sylvia Cramer, 1775 – Clipper at Mayyil, Kannur (22).jpg|ഉദരവശം File:Parthenos sylvia cat.jpg|പുഴു File:Parthenos sylvia pupa.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Tanaecia]]'' ==== =====''[[Tanaecia lepidea]]'' ([[പേഴാളൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Tanaecia lepidea in Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം File:Tanaecia lepidea – Grey Count 28.jpg|ഉദരവശം File:Tanaecia lepidea – Grey Count 57.jpg|പുഴു File:Tanaecia lepidea – Grey Count 59.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Nymphalinae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Doleschallia]]'' ==== =====''[[Doleschallia bisaltide]]'' ([[സുവർണ്ണ ഓക്കിലശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Doleschallia bisaltide-Madayippara.jpg|മുതുകുവശം File:Autumn leaf (Doleschallia bisaltide) Bali I.jpg|ഉദരവശം File:Doleschallia.jpg|പുഴു File:Doleschallia bisaltide philippensis (Autumn Leaf) pupa on Graptophyllum pictum (Mindanao, Philippines).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Hypolimnas]]'' ==== =====''[[Hypolimnas bolina]]'' ([[വൻ ചൊട്ടശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Hypolimnas bolina male in Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Hypolimnas-bolina-weiblich.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Hypolimnas bolina 07882.JPG|ഉദരവശം (ആൺ) File:Hypolimnas bolina female in Kadavoor.jpg|ഉദരവശം (പെൺ) File:Great eggfly cat.jpg|പുഴു File:Great eggfly pupa.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Hypolimnas misippus]]'' ([[ചൊട്ടശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Hypolimnas misippus 07770.JPG|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Danaid eggfly Female.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Hypolimnas misippus by kadavoor.jpg|ഉദരവശം (ആൺ) File:Danaid Eggfly or Mimic (Hypolimnas misippus) Female UN. Thane, Maharashtra..jpg|ഉദരവശം (പെൺ) File:VB 080 Danaid Eggfly Female inaria.jpg|Form inaria (പെൺ) File:Hypolimnas missipus egg sec.jpg|മുട്ട File:Hypolimnas missipus cat sec.jpg|പുഴു File:Hypolimnas missipus pupa sec.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Junonia]]'' ==== =====''[[Junonia almana]]'' ([[മയിക്കണ്ണി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Junonia almana-Kadavoor-2016-07-11-002.jpg|മുതുകുവശം File:Flora and Fauna Savandurga Karnataka (40).jpg|ഉദരവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:Peacock Pansy Junonia almana UN DSF by Dr. Raju Kasambe DSCN1954 (4).jpg|ഉദരവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം) </gallery> =====''[[Junonia atlites]]'' ([[വയൽക്കോത]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Junonia atlites by kadavoor UP.jpg|മുതുകുവശം File:Grey Pansy Junonia atlites by kadavoor UW.JPG|ഉദരവശം File:Junonia atlites-Kadavoor-2016-06-23-001.jpg|Mating pair </gallery> =====''[[Junonia hierta]]'' ([[മഞ്ഞനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Yellow Pansy-DSC 1884.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Yellow Pansy (Junonia hierta)- Female in Talakona forest, AP W IMG 8579.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Junonia hierta by kadavoor.JPG|ഉദരവശം File:Yellow pansy cat sec.jpg|പുഴു File:Yellow pansy pupa sec.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Junonia iphita]]'' ([[ചോക്ലേറ്റ് ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Junonia iphita-Kadavoor-2016-08-08-002.jpg|മുതുകുവശം File:Junonia iphita 20140412.jpg|ഉദരവശം File:VB 077 Chocolate Pansy Egg.jpg|മുട്ട </gallery> =====''[[Junonia lemonias]]'' ([[പുള്ളിക്കുറുമ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Junonia lemonias - Lemon Pansy 25.jpg|മുതുകുവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:Junonia lemonias DSF upper by Kadavoor.JPG|മുതുകുവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:Junonia lemonias - Lemon Pansy 18.jpg|ഉദരവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:Junonia lemonias DSF by Kadavoor.JPG|ഉദരവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:Junonia lemonias - Lemon Pansy pupa 06.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Junonia orithya]]'' ([[നീലനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Junonia orithya-Thekkady-2016-12-03-001.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Blue Pansy (Junonia orithya) female (6188648363).jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Blue Pansy Junonia Orithya (5675198924).jpg|ഉദരവശം (ആൺ) File:Junonia orithya female 20131110.jpg|ഉദരവശം (പെൺ) File:Blue pansy chrysalis.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Kallima]]'' ==== =====''[[Kallima horsfieldi|Kallima horsfieldi/horsfieldii]]'' ([[ഓക്കില ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Blue Oakleaf Kallima horsfieldi UP Thane by Dr. Raju Kasambe DSCN4613 (12).jpg|മുതുകുവശം File:Kallima horsfieldii – Sahyadri Blue Oakleaf 08.jpg|ഉദരവശം File:Final instar caterpillar Blue Oakleaf(Kallima horsfieldi) 2010 10 28 99 43 (5173889024).jpg|പുഴു </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Kaniska]]'' ==== =====''[[Kaniska canace]]'' ([[നീലരാജൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Kaniska canace drilon dorsal view 20150403.jpg|മുതുകുവശം File:Kaniska canace drilon ventral view 20150403.jpg|ഉദരവശം File:Kaniska canace on Smilax china 07i1804.jpg|പുഴു </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Vanessa]]'' ==== =====''[[Vanessa cardui]]'' ([[ചിത്രിത]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:2013.06.30.-06-Vosswinkel-Distelfalter.jpg|മുതുകുവശം File:Butterfly August 2008-3.jpg|ഉദരവശം File:Vanessa cardui - egg 02 (HS).jpg|മുട്ട File:Vanessa cardui - caterpillar 07 (HS).jpg|പുഴു File:Vanessa cardui - pupa 03 (HS).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Vanessa indica]]'' ([[ചോലരാജൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Vanessa indica-Silent Valley-2016-08-14-002.jpg|മുതുകുവശം File:Vanessa indica-Silent Valley-2016-08-14-004.jpg|ഉദരവശം File:Vanessa indica larva.jpg|പുഴു File:Vanessa indica larva nest.jpg|പുഴുസഞ്ചി </gallery> ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Satyrinae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Amathusia]]'' ==== =====''[[Amathusia phidippus]]'' ([[ഓലരാജൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:AmathusiaPhidippus146 1.jpg|മുതുകുവശം File:Palm King Balakrishnan Valappil (8557917706).jpg|ഉദരവശം File:Palm King (Amathusia phidippus) (8441693842).jpg|ഉദരവശം File:Amathusia phidippus chrysalis lateral.JPG|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Discophora]]'' ==== =====''[[Discophora lepida]]'' ([[മുളങ്കാടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:DiscophoraLepida151 1b.jpg|മുതുകുവശം File:Sahyadri Duffer @ Kanjirappally.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Elymnias]]'' ==== =====''[[Elymnias hypermnestra|Elymnias hypermnestra/caudata]]'' ([[ഓലക്കണ്ടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:ElymniasCaudata135 1b.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:ElymniasCaudata135 1d.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Elymnias caudata of Kadavoor.jpg|ഉദരവശം File:Elymnias caudata – Tailed Palmfly 07.jpg|പുഴു File:Elymnias caudata – Tailed Palmfly 36.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Heteropsis]]'' ==== =====''[[Heteropsis adolphei|Heteropsis/Telinga adolphei]]'' ([[ചെങ്കണ്ണൻ തവിടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Heteropsis adolphei 71.jpg|ചിത്രീകരണം File:Telinga adolphei.jpg|മുതുകുവശം File:Red-eye bushbrown butterfly (2009).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Heteropsis davisoni|Heteropsis/Telinga davisoni]]'' ([[പളനി തവിടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Mycalesis mamerta davisoni 68 3.jpg|ചിത്രീകരണം File:Palni Bushbrown - Mycalesis davisoni.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Lethe]]'' ==== =====''[[Lethe drypetis]]'' ([[മരന്തവിടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:LetheDrypetis 83 1.jpg|ചിത്രീകരണം File:Lethe drypetis – Tamil Treebrown 01.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Lethe europa]]'' ([[മുളംതവിടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Lethe europa openwing.JPG|മുതുകുവശം File:Lethe europa-Kadavoor-2018-08-22-001.jpg|ഉദരവശം File:Bamboo Treebrown (Lethe europa) 02 Eggs (2016.08.06).jpg|മുട്ടകൾ File:Bamboo Treebrown (Lethe europa) Caterpillar-2 2016.08.26.jpg|പുഴു </gallery> =====''[[Lethe rohria]]'' ([[മലന്തവിടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:LetheRohria 84 2.jpg|ചിത്രീകരണം File:Common-tree-brown.jpg|ഉദരവശം File:Lethe rohria Fabricius, 1787 – Common Treebrown at Periya (9).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Melanitis]]'' ==== =====''[[Melanitis leda]]'' ([[കരിയില ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:MelanitisIsmene122 1d.jpg|മുതുകുവശം File:Melanitis leda 09802.jpg|ഉദരവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:Common Evening Brown Melanitis leda UN DSF by Dr. Raju Kasambe DSCN1922 (4).jpg|ഉദരവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:Melanitis leda – Common Evening Brown caterpillar 43.jpg|പുഴു File:Melanitis leda – Common Evening Brown pupa 06.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Melanitis phedima]]'' ([[ഇരുളൻ കരിയിലശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:MelanitisGokala129 1.jpg|മുതുകുവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:MelanitisGokala129 1d.jpg|മുതുകുവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:Melanitis phedima - Dark Evening Brown 03.JPG|ഉദരവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:Melanitis phedima polishana 20141012.jpg|ഉദരവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം) </gallery> =====''[[Melanitis zitenius]]'' ([[വൻ കരിയിലശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:MelanitisZitenius131 1.jpg|മുതുകുവശം File:Great Evening Brown Melanistis zitenius by Dr. Raju Kasambe DSCN3070 (6).JPG|ഉദരവശം File:Great evening brown 2011 07 03 7451 balakrishnan valappil (6022917588).jpg|പുഴു File:Great evening brown Pupa (5008675624).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Mycalesis]]'' ==== =====''[[Mycalesis anaxias]]'' ([[പുള്ളിത്തവിടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:VirapaAnaxias 55 1a.jpg|മുതുകുവശം File:Mycalesis anaxias.jpg|ഉദരവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:White-bar Bushbrown (Mycalesis anaxias)-Chembra -Wayanad.jpg|ഉദരവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം) </gallery> =====''[[Mycalesis igilia]]'' (Small longbrand bushbrown)===== =====''[[Mycalesis junonia]]'' ([[പൂങ്കണ്ണി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Mycalesis junonia Butler, 1868 – Malabar Glad-eye Bushbrown from Parambikulam (2).jpg|മുതുകുവശം File:Mycalesis junonia-Thekkady.jpg|ഉദരവശം File:2012 01 05 9999 243 1 Mycalesis patnia (7240460558).jpg|പുഴു File:2012 02 13 9999 1 1 Mycalesis patnia (7240459584).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Mycalesis mineus]]'' ([[ഇരുൾവരയൻ തവിടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Mmineus.JPG|മുതുകുവശം File:Mycalesis 3 by Kadavoor-2.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Mycalesis oculus|Mycalesis/Telinga oculus]]'' ([[തീക്കണ്ണൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Red-disc bushbrown butterfly (2010) 2464.jpg|മുതുകുവശം File:Red-disc Bushbrown (Mycalesis oculus).JPG|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Mycalesis perseus]]'' ([[തവിടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Bushbrown PRA02.jpg|മുതുകുവശം File:Mycalesis 1 by Kadavoor-2.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Mycalesis subdita]]'' ([[തമിഴ് തവിടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Mycalesis visala subdita 65.jpg|ചിത്രീകരണം </gallery> =====''[[Mycalesis visala]]'' ([[നീൾവരയൻ തവിടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:CalysismeVisalaWSF 63.jpg|ചിത്രീകരണം File:Long-brand Bushbrown Mycalesis visala UN Sanjay Gandhi National Park Mumbai DSCF2917 (18).JPG|ഉദരവശം File:Long-brand Bushbrown Mycalesis visala Male UN Mumbai Maharashtra DSCF2917 (3).JPG|Brand on the underside of the forewing File:Long-brand Bushbrown Mycalesis visala Male UP Mumbai Maharashtra DSCF2917 (1).JPG|Brand on the upperside of the hindwing </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Orsotriaena]]'' ==== =====''[[Orsotriaena medus]]'' ([[കറുപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Orsotriaena medus moira.jpg|മുതുകുവശം File:Orsotriaena medus mandata-Kadavoor-2016-02-06-001.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Parantirrhoea]]'' ==== =====''[[Parantirrhoea marshalli]]'' ([[തിരുവിതാംകൂർ കരിയിലശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:ParantirrhoeaMarshalli132 3.jpg|മുതുകുവശം File:ParantirrhoeaMarshalli132 3a.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ypthima]]'' ==== =====''[[Ypthima asterope]]'' ([[മുക്കണ്ണി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Ypthima asterope 2.jpg|മുതുകുവശം File:Common Three Ring-SavanDurga Bangalore rural.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Ypthima baldus]]'' ([[പഞ്ചനേത്രി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Ypthima baldus UP by Kadavoor.JPG|മുതുകുവശം File:Ypthima baldus UN by Kadavoor.JPG|ഉദരവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:Ypthima baldus-Thekkady-2016-12-02-001.jpg|ഉദരവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം) </gallery> =====''[[Ypthima ceylonica]]'' ([[വെള്ളി നാൽക്കണ്ണി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:White four ring from Melagiri TN IMG 6862.jpg|മുതുകുവശം File:White Fourring (Ypthima ceylonica).JPG|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Ypthima chenu]]'' ([[നീലഗിരി നാൽക്കണ്ണി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> Ypthima chenu.jpg|ചിത്രീകരണം File:Ypthima chenu by Manoj P.jpg|മുതുകുവശം </gallery> =====''[[Ypthima huebneri]]'' ([[നാൽക്കണ്ണി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Ypthima huebneri dry season.jpg|മുതുകുവശം File:Ypthima huebneri by Kadavoor 2.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Ypthima striata]]'' ([[വരയൻ പഞ്ചനേത്രി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Ypthima striata from bangalore.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Ypthima tabella]]'' ([[ചെറുപഞ്ചനേത്രി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> Image:Ypthima tabella 4 by V K Chandrasekharan (cropped).jpg|മുതുകുവശം Image:Ypthima tabella by V K Chandrasekharan.jpg|ഉദരവശം File:Ypthima tabella larva by V K Chandrasekharan.jpg|പുഴു File:Ypthima tabella pupa by V K Chandrasekharan.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Ypthima ypthimoides]]'' ([[പളനി നാൽക്കണ്ണി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Palni 4 ring UN Anamudi shola kerala IMG 1973.jpg File:Palni 4 ring UP Anmudi shola kerala IMG 1773.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Zipaetis]]'' (Catseyes)==== =====''[[Zipaetis saitis]]'' ([[പൂച്ചക്കണ്ണി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Zipaetis saitis UP.jpg|മുതുകുവശം File:Zipaetis saitis UN.jpg|ഉദരവശം File:Zipaetis saitis Hewitson, 1863 – Banded Catseye caterpillar at Kottiyoor Wildlife Sanctuary (8).jpg|പുഴു </gallery> ==Family (കുടുംബം): [[Riodinidae]]== ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Nemeobiinae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Abisara]]'' ==== =====''[[Abisara bifasciata]]'' ([[ഇരുവരയൻ ആട്ടക്കാരി]] )===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Two-spot Plum Judy Abisara bafasciata suffusa UP Mumbai by Dr. Raju Kasambe (2).jpg|മുതുകുവശം File:Open wing position of Abisara bifasciata Moore, 1877 – Double-banded Judy WLB 1E7A1662.jpg|മുതുകുവശം File:Two-spot Plum Judy Abisara bafasciata suffusa UN Mumbai by Dr. Raju Kasambe (1).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Abisara echerius]]'' ([[ആട്ടക്കാരി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Plum Judy (Abisara echerius)- Female in Talakona, AP W IMG 8469.jpg|മുതുകുവശം File:PlumJudyJavadi.jpg|ഉദരവശം File:2011 05 28 2780 plum judy caterpillar (5812408843).jpg|പുഴു File:2011 05 31 3119 plum judy pupa (5812974286).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==Family (കുടുംബം): [[Lycaenidae]] (നീലി ചിത്രശലഭങ്ങൾ)== ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Curetinae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Curetis]]'' ==== =====''[[Curetis acuta]]'' ([[മുനസൂര്യശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Angled Sunbeam (3076133242).jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Angled sunbeam.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Angled Sunbeam Curetis acuta Karnala Sanctuary Maharashtra DSCF4038 (5).JPG|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Curetis siva]]'' ([[ശിവസൂര്യ ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Ly Shiva Sunbeam 30 august 2007 A up (1329688252).jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Ly Shiva Sunbeam 26 September 2007 (1448052612).jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Sunbeam Butterfly06270.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Curetis thetis]]'' ([[സൂര്യശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Curetis thetis 20.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Curetis thetis – Indian Sunbeam female 02.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Curetis thetis closed wing devrayana durga.JPG|ഉദരവശം File:Curetis thetis – Indian Sunbeam - Male - Life cycle 44.jpg|പുഴു File:Curetis thetis – Indian Sunbeam - Male - Life cycle 53.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Miletinae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Spalgis]]'' ==== =====''[[Spalgis epius]]'' ([[മർക്കടശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Apefly Spalgis epius (4049108508).jpg|മുതുകുവശം File:Spalgis epius 00002(28052015).jpg|ഉദരവശം File:Spalgis epius cat final instar.JPG|പുഴു File:Apefly Spalgis epius Pupa (3666792277).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Polyommatinae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Acytolepis]]'' ==== =====''[[Acytolepis lilacea]]'' ([[കാട്ടുവേലിനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:AcytolepisLilaceaIndochinensisMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയയ ശേഖരം </gallery> =====''[[Acytolepis puspa]]'' ([[നാട്ടുവേലിനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Puspam.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Puspaf.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) Acytolepis puspa felderi Toxopeus, 1927 – Malabar Common Hedge Blue at Periya (1).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Anthene]]'' ==== =====''[[Anthene emolus]]'' ([[കോകിലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Ciliate Blue Anthene emolus (male) (5463676480).jpg|മുതുകു വശം File:Ciliate Blue Anthene emolus (5463677902).jpg|ഉദരവശം File:VB 025 Common Ciliate Blue.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Anthene lycaenina]]'' ([[വനകോകിലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Anthene lycaenina Felder, 1868 – Pointed Ciliate Blue at Kottiyoor Wildlife Sanctuary (16).jpg|മുതുകുവശം File:Anthene lycaenina Felder, 1868 – Pointed Ciliate Blue at Kottiyoor Wildlife Sanctuary (12).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Azanus]]'' ==== =====''[[Azanus jesous]]'' ([[കാപ്പിരി കരിവേലനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Blues Butterfly (6500 ft.) I IMG 6389.jpg|മുതുകുവശം File:African Babul Blue Azanus jesous Pench TR by Dr. Raju Kasambe (2).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Azanus ubaldus]]'' ([[കരിവേലനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Aaimg.jpg|മുതുകുവശം File:Bright babul blue 2.jpg|ഉദരവശം File:Bright Babul Blue-Bangalore Urban.jpg|ഉദരവശം File:Bright Babul Blue (Azanus ubaldus) (6166183854).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Azanus uranus]]'' ([[മങ്ങിയ കരിവേലനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:AzanusUranusKnight.png|ചിത്രീകരണം File:Dull Babul Blue Azanus uranus by Dr. Raju Kasambe Thane DSCF4869 (2).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Caleta]]'' ==== =====''[[Caleta decidia]]'' ([[വരയൻ കോമാളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Caleta decidia – Angled Pierrot Life Cycle 34.jpg|മുതുകുവശം File:Caleta decidia – Angled Pierrot Life Cycle 27.jpg|ഉദരവശം File:Caleta decidia – Angled Pierrot Life Cycle 15.jpg|പുഴു File:Caleta decidia – Angled Pierrot Life Cycle 25.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Castalius]]'' ==== =====''[[Castalius rosimon]]'' ([[നാട്ടുകോമാളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Peirrot (Castalius rosimon) on Mikania micrantha (Bittervine, Chinese creeper) at Narendrapur W IMG 4203.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Castalius rosimon on Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Common Pierrot Castalius rosimon by kadavoor.JPG|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Catochrysops]]'' ==== =====''[[Catochrysops panormus]]'' ([[വെൺനീലകൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:142-Catochrysops panormus.JPG|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Catochrysops panormus exiguus male dorsal view 20141129.jpg|മുതുകുവശം File:Catochrysops panormus exiguus female ventral view 20141129.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Catochrysops strabo]]'' ([[നീലകൻ]]/[[ഓർമ ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Butterfly Forget-me-not-1.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Forget-me-not (Catachrysops strabo) in Hyderabad W IMG 4610.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Forget me not or Catochrysops strabo.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Celastrina]]'' ==== =====''[[Celastrina lavendularis]]'' ([[വേലിനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:CelastrinaLavendularisLyceMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Celastrina lavendularis Moore, 1877 – Plain Hedge Blue from Parambikulam (5).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Celatoxia]]'' ==== =====''[[Celatoxia albidisca]]'' ([[ഇരുളൻ വേലിനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:IndianLepidoptera1Moore.jpg|ചിത്രീകരണം File:WHITEDISC HEDGE BLUE Aanamudi mannavan shola 2009 05 21 9 125 (3598292072).jpg|മുതുകുവശം File:Ly White Disc Hedge Blue 01 November 2007 A (1902759568).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Chilades]]'' ==== =====''[[Chilades lajus]]'' ([[നാരകനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Lime blue UP.JPG|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Lime Blue Chilades lajus female UP by Dr. Raju Kasambe DSCN4260 (45).jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Lime Blue Chilades laius Wet Season Form by Kadavoor.JPG|ഉദരവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:Lime Blue Chilades laius by kadavoor.JPG|ഉദരവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം) </gallery> =====''[[Chilades pandava]]'' ([[മാരൻശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Plains cupid (chilades pandava) I IMG 9971.jpg|മുതുകുവശം File:Luthrodes pandava 02157.jpg|ഉദരവശം File:Plains Cupid (Chilades pandava) 02 Larva (2016.06.27).jpg|പുഴു File:Plains Cupid (Chilades pandava) 05 Pupa (2016.07.07).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Chilades parrhasius]]'' ([[ചെറുമാരൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Small Cupid Chilades contracta Female Yavatmal Maharashtra DSCF4683 Raju Kasambe (1).JPG|മുതുകുവശം File:Small Cupid-Savan Durga-Bangalore Rural.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Freyeria putli|Chilades/Freyeria putli]]'' ([[Freyeria putli]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Freyeria putli from Savan Durga.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Chilades trochylus|Chilades/Freyeria trochylus]]'' ([[രത്നനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Chilades trochylus - Grass Jewel butterfly 02.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Discolampa]]'' ==== =====''[[Discolampa ethion]]'' ([[നീലവരയൻ കോമാളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Ethionm.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Ethionf.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Banded Blue Pierrot Discolampa ethion by kadavoor.JPG|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Euchrysops]]'' ==== =====''[[Euchrysops cnejus]]'' ([[പയർനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Gram Blue Euchrysops cnejus UP by kadavoor.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Gram blue up.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Gram Blue Euchrysops cnejus by kadavoor.jpg|ഉദരവശം File:GRAM BLUE (478338342).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Everes]]'' ==== =====''[[Everes lacturnus]]'' ([[മണിമാരൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:137-Everes lacturnus.JPG|മുതുകുവശം File:Flora and fauna of in Chinnar WLS Kerala IMG 6538.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ionolyce]]'' ==== =====''[[Ionolyce helicon]]'' ([[മുനവരയൻനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:IonolyceHeliconHeliconFUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Ly Pointed Lineblue 12 October 2007 A (1616548048).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Jamides]]'' ==== =====''[[Jamides alecto]]'' ([[കാട്ടുപൊട്ടുവാലാട്ടി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:139-Jamides alecto.JPG|മുതുകുവശം (ആൺ) File:140-Jamides alecto.JPG|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Jamides alecto Felder, 1860 – Metallic Cerulean from Parambikulam (8).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Jamides bochus]]'' ([[കരിംപൊട്ടുവാലാട്ടി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:183-Jamides bochus.JPG|മുതുകുവശം File:Dark Cerulean Jamides bochus UN by Dr. Raju Kasambe DSC 9770 (6).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Jamides celeno]]'' ([[പൊട്ടുവാലാട്ടി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:JamidesCelenoSandyaMFUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരംs File:Jamides celeno WSF by Kadavoor.jpg|ഉദരവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:Jamides celeno DSF by Kadavoor.JPG|ഉദരവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:Cerulean cat.jpg|പുഴു File:Cerulean pupa.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Lampides]]'' ==== =====''[[Lampides boeticus]]'' ([[പട്ടാണി നീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Butterflies from JP Nagar forest Bangalore (3).jpg|മുതുകുവശം File:Gossamer-winged butterfly (2014).jpg|ഉദരവശം File:Starr 020309-0020 Canavalia pubescens.jpg|മുട്ട File:Starr 020309-0023 Canavalia pubescens.jpg|പുഴു File:Starr 020412-0006 Canavalia pubescens.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Leptotes]]'' ==== =====''[[Leptotes plinius]]'' ([[സീബ്ര നീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Tarucus plinius.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Leptotes plinius 2.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Leptotes plinius male ventral view 20140921.jpg|ഉദരവശം File:Leptotes plinius larva.jpg|പുഴു File:Zebra blue pupa.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Megisba]]'' ==== =====''[[Megisba malaya]]'' ([[മലയൻ (ചിത്രശലഭം)|മലയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:MegisbaThwaitesiMoore1881OD.JPG|ചിത്രീകരണം File:Megisba malaya 04085.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Nacaduba]]'' ==== =====''[[Nacaduba beroe]]'' ([[വരയൻനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:NacadubaBeroeGythionMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Opaque Six-Lineblue Nacaduba beroe UP Akola by Dr. Raju Kasambe IMG 0898 (2).jpg|മുതുകുവശം File:Nacaduba beroe Felder & Felder, 1865 – Opaque Six-Lineblue at Aralam WLS (3).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Nacaduba berenice]]'' ([[മോതിരവരയൻ നീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Berenice zyrthisMFUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Lycaena templeton3.jpg </gallery> =====''[[Nacaduba calauria]]'' (Dark Ceylon six-line blue)===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:NacadubaCalauriaCalauriaMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം </gallery> =====''[[Nacaduba hermus]]'' ([[ചതുർവരയൻനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:NacadubaCalauriaCalauriaMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:PALE 4 LINE BLUE Nacaduba hermus 2010 11 24 99 13 (5363568211) (cropped).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Nacaduba kurava]]'' ([[തെളിവരയൻനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Nacaduba kurava therasia dorsal view 20150718.jpg|മുതുകുവശം File:Nacaduba kurava therasia ventral view 20150607.jpg|ഉദരവശം File:Tran. line 6blue 2009 04 03 771 (3454738804).jpg|പുഴു File:Transparent sixlineblue LH 07 (3453929295).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Nacaduba pactolus]]'' ([[ചതുർവരയൻ പെരുനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:NPactolusPactolidesFemaleMaleUpAC1.jpg|മുതുകുവശം File:Large four lineblue (Necaduba pactolus) 01.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Neopithecops]]'' ==== =====''[[Neopithecops zalmora]]'' ([[പാണലുണ്ണി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:NZalmora.jpg|മുതുകുവശം File:Neopithecops zalmora by Kadavoor.JPG|ഉദരവശം File:Neopithecops zalmora - Common Quaker caterpillar 01.jpg|പുഴു </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Petrelaea]]'' ==== =====''[[Petrelaea dana]]'' ([[ഇരുൾ വരയൻനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:PetrelaeaDanaMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Dingy Lineblue (3955182595).jpg|ഉദരവശം File:Petrelaea dana – Dingy Lineblue.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Prosotas]]'' ==== =====''[[Prosotas dubiosa]]'' ([[വാലില്ലാവരയൻനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Prosotas dubiosa dubiosa.jpg|മുതുകുവശം File:Tailless Lineblue (Prosotas dubiosa indica) in Talakona forest, AP W IMG 8483.jpg|ഉദരവശം File:ProsotasDubiosaSubardatesLarvaPupaAC1.jpg|പുഴു, പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Prosotas nora]]'' ([[നാട്ടുവരയൻനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Lineblue (Prosotas nora) in Hyderabad, AP W IMG 0502.jpg|മുതുകുവശം File:Prosotas nora-Thekkady-2016-12-02-001.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Prosotas noreia]]'' ([[വെള്ളിവരയൻനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:ProsotasNoreiaHampsoniiNic1885OD.JPG|മുതുകുവശം File:Butterflies from JP Nagar forest Bangalore (20).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pseudozizeeria]]'' ==== =====''[[Pseudozizeeria maha]]'' ([[പുൽനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Pale Grass Blue Butterfly I IMG 6725.jpg|മുതുകുവശം File:P G Blue.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Talicada]]'' ==== =====''[[Talicada nyseus]]'' ([[ചെങ്കോമാളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Red Pierrot kollam.resized.JPG|മുതുകുവശം File:Red Pierrot 6537.jpg|ഉദരവശം File:NK001 Talicada nyseus egg.jpg|മുട്ട File:Redpierror cat2.jpg|പുഴു File:Red Pierrot (Talicada nyseus) Pupa on Bryophyllum plant..jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Tarucus]]'' ==== =====''[[Tarucus ananda]]'' ([[ഇരുളൻ കോമാളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Tarucus ananda open wing.JPG|മുതുകുവശം File:Tarucus ananda de Nicéville, 1883 – Dark Pierrot at Aralam Wildlife Sanctuary (7).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Tarucus callinara]]'' (Spotted pierrot)===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:TarucusCallinaraMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Spotted Pierrot Tarucus callinara at Delhi by Dr. Raju Kasambe (1).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Tarucus nara]]'' (Striped pierrot)===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Rounded Pierrot (Tarucus nara) in Hyderabad W IMG 4721.jpg|മുതുകുവശം File:Striped Pierrot Tarucus nara UN Asola Bhatti WLS Delhi by Dr Raju Kasambe (2).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Udara]]'' ==== =====''[[Udara akasa]]'' ([[വെള്ളിനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:UdaraAkasaAkasaMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:White hedge blue Anamudi shola kerala IMG 1790.jpg|മുതുകുവശം File:White Hedgeblue irupufalls 2009 01 04 999 61 (3229325037).jpg|ഉദരവശം File:White hedge blue Larva anamudi shola kerala IMG 2188.jpg|പുഴു </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Zizeeria]]'' ==== =====''[[Zizeeria karsandra]]'' ([[ഇരുളൻ പുൽനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Flora and Fauna Savandurga Karnataka (35).jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Zizeeria karsandra female up.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Zizeeria karsandra un.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Zizina]]'' ==== =====''[[Zizina otis]]'' ([[ചെറു പുൽനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Zizina otis riukuensis dorsal view 20141213.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Zizina otis of Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Lesser Grass Blue Zizina otis 2 by kadavoor.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Zizula]]'' ==== =====''[[Zizula hylax]]'' ([[ചിന്നപ്പുൽനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Zizula hylax (4560370711).jpg|മുതുകുവശം File:Tiny Grass Blue Zizula hylax by kadavoor.JPG|ഉദരവശം </gallery> ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Theclinae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Amblypodia]]'' ==== =====''[[Amblypodia anita]]'' ([[ഇലനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:AmblypodiaAnitaThaiMFUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Leaf Blue (Amblypodia anita) W IMG 2700.jpg|മുതുകുവശം File:Horsfieldia anita UN.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ancema]]'' ==== =====''[[Ancema blanka]]'' ([[രജതാംബരി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Blanka minturnaMUpUn 483 AC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Male Silver Royal Ancema blanka WLB DSC 9106 (cropped).jpg|മുതുകുവശം File:Silver royale.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Arhopala]]'' ==== =====''[[Arhopala abseus]]'' ([[അപൂർവ്വ തളിർനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:AbseusHew1862.JPG|ചിത്രീകരണം File:Arhopala abseus Garohills Meghalaya.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Arhopala alea]]'' ([[കന്നട ഓക്കിലനീലി]]/[[റോസി തളിർനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:AleaMUpUn 625 AC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Canara Oakblue au.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Arhopala amantes]]'' ([[വലിയ ഓക്കിലനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:LARGE OAKBLUE Arhopala amantes at Jayanti, Duars, West Bengal W IMG 5351.jpg|മുതുകുവശം File:Large Oackblue.jpg|ഉദരവശം File:Arhopala amantes (6472211199).jpg|പുഴു File:Arhopala amantes (6472211971).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Arhopala atrax]]'' ([[ഇന്ത്യൻ ഓക്കില നീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:ArhopalaAtraxMFUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Indian Oakblue Arhopala atrax UN at Kanha Tiger Reserve, Madhya Pradesh IMG 9842 (4).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Arhopala bazaloides]]'' ([[തമിഴ് ഓക്കിലനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:ArhopalaBazaloidesHew1878FUpUn.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Arhopala bazaloides-Tamil Oakblue.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Arhopala centaurus]]'' ([[യവന തളിർനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:ArhopalaPseudocentaurusNakulaMFUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:VB 052 Centaur Oakblue.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Bindahara]]'' ==== =====''[[Bindahara phocides]]'' ([[കത്തിവാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:PhocidesMFUp 506 AC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:KL Ly Plane 24 July 2008 Chinnar (2724412470).jpg|ഉദരവശം File:Bindahara moorei Fruhstorfer, 1904 – Blue-bordered Plane at Makutta (10).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Catapaecilma]]'' ==== =====''[[Catapaecilma major]]'' ([[മണിവർണ്ണൻ (ശലഭം)|മണിവർണ്ണൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:CatapaecilmaMajorAlbicansMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Catapaecilma major Druce, 1895 – Common Tinsel at Kottiyoor Wildlife Sanctuary (2).jpg|ഉദരവശം File:Catapaecilma major by Balakrishnan Valappil (7280032980).jpg|പുഴു File:Catapaecilma major by Balakrishnan Valappil (7385361012).jpg|പുഴു </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cheritra]]'' ==== =====''[[Cheritra freja]]'' ([[വെള്ളിവാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Imperial UP.jpg|മുതുകുവശം File:Close wing position of Cheritra freja Fabricius, 1793 – Common Imperial WLB DSC 0024 (5).jpg|ഉദരവശം File:Eggs of Cheritra freja Fabricius, 1793 – Common Imperial WLB P2A0824.jpg|മുട്ടകൾ File:Cheritra freja - Common Imperial caterpillar on the leaves of Xylia xylocarpa 10.jpg|പുഴു File:Common Imperial Pupa (3696513718).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Creon]]'' ==== =====''[[Creon cleobis]]'' ([[വാലൻ നീലാംബരി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:CreonCleobisMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Deudorix]]'' ==== =====''[[Deudorix epijarbas]]'' ([[കനിതുരപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Cornelian(Deudorix epijarbas) female.jpg|മുതുകുവശം File:Cornelian Deudorix epijarbas Sanjay Gandhi national Park, Mumbai DSCF3078 (1).JPG|ഉദരവശം File:Deudorix epijarbas – Cornelian - Life Cycle 01.jpg|പുഴു File:Deudorix epijarbas – Cornelian - Life Cycle 19.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Horaga]]'' ==== =====''[[Horaga onyx]]'' ([[ഗോമേദകം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Onyx Horaga onyx Female IMG 5291 Raju Kasambe (2).jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Horaga onyx.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Horaga viola]]'' ([[കാട്ടുഗോമേദകം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:HoragaViola 707 5 Fitch.png|ചിത്രീകരണം File:Horaga viola.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Hypolycaena]]'' ==== =====''[[Hypolycaena nilgirica|Hypolycaena/Chliaria nilgirica]]'' ([[നീലഗിരി നീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:B tit niligiri Rv.JPG|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Hypolycaena othona]]'' ([[ഓർക്കിഡ്‌ നീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:HypolycaenaOthonaMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Orchid tit.JPG|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Iraota]]'' ==== =====''[[Iraota timoleon]]'' ([[രജതനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:IraotaTimoleonMMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Ly Silverstreak Blue 01 July 2007 (693955223).jpg|ഉദരവശം File:Silverstreak Blue.jpg|ഉദരവശം File:Silverstreakblue egg01` (4233620670).jpg|മുട്ട File:Silverstreak blue larva 01 (4233620366).jpg|പുഴു File:Silverstreak blue pupa (4232848035).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Loxura]]'' ==== =====''[[Loxura atymnus]]'' ([[കുഞ്ഞുവാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Loxura atymnus - Yamfly 11.JPG|മുതുകുവശം File:Yamfly Loxura atymnus by Dr. Raju Kasambe DSCN4532 (19).jpg|ഉദരവശം File:Yamfly (Loxura atymnus) 01 Larva (2016.06.19).jpg|പുഴു File:Yamfly (Loxura atymnus) 04 Pupa (2016.06.24).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pratapa]]'' ==== =====''[[Pratapa deva]]'' ([[ശ്വേതാംബരി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:PratapaDevaLilaDevanaMUpUnAC2.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[രചന (ജനുസ്സ്)|Rachana]]'' ==== =====''[[Rachana jalindra]]'' ([[പട്ട നീലാംബരി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:JalindraMFUpUn 509 AC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Rachana jalindra.jpg|ഉദരവശം File:BANDED ROYAL (Rachana jalindra ) 2011 12 06 9999 83 1 (7327554280).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Rapala]]'' ==== =====''[[Rapala iarbus]]'' ([[റെഡ്‌ഫ്ലാഷ്‌]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Indian Red Flash (Rapala jarbus) UP. DSCF2014 (6). At Matheran, Raigad District Maharashtra India.JPG|മുതുകുവശം File:Common Red Flash Rapala iarbus by Dr. Raju Kasambe DSCN9837 (23).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Rapala lankana]]'' ([[മലബാർ മിന്നൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:MooreThe Lepidoptera of CeylonPlate39.jpg|ചിത്രീകരണം File:Rapala lankana - Malabar Flash.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Rapala manea]]'' ([[സ്ലേറ്റ് ഫ്ളാഷ് ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Rapala manea - Slate Flash male 24.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Rapala manea – Slate Flash female 11.JPG|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Rapala manea 2122.jpg|ഉദരവശം (ആൺ) File:Rapala manea in Kadavoor.jpg|ഉദരവശം (പെൺ) File:Rapala manea – Bengal Slate Flash caterpillar 10.jpg|പുഴു File:Slate flash 2009 03 16 115 (3360267214).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Rapala varuna]]'' ([[ഇൻഡിഗോ ഫ്‌ളാഷ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:RapalaVarunaSahaMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Rapala manea 2122.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Rathinda]]'' ==== =====''[[Rathinda amor]]'' ([[ഇരുതലച്ചി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Rathinda amor UP.jpg|മുതുകുവശം File:Monkey Puzzle Rathinda amor by kadavoor 2.jpg|ഉദരവശം File:Monkey Puzzle02 (3501080668).jpg|മുട്ട File:Monkey Puzzle07 (3500265541).jpg|പുഴു File:Pupa of Rathinda amor Fabricius, 1775 – Monkey Puzzle.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Spindasis]]'' ==== =====''[[Spindasis abnormis|Spindasis/Cigaritis abnormis]]'' ([[കോമാളി വെള്ളിവരയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:CigaritisAbnormisMoore1884MAC1.jpg|ചിത്രീകരണം File:Silverline Abnormal Cigaritis abnormis Moore, 1884 at Yeoor DSCF1282 (9).JPG|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Aphnaeus elima|Spindasis/Cigaritis/Aphnaeus elima]]'' ([[നീലച്ചെമ്പൻ വെള്ളിവരയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:CigaritisElimaUniformisMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Open wing position of Spindasis elima Moore, 1877 – Scarce Shot Silverline WLB1E7A1581.jpg|ഉദരവശം File:Ly SCARCE SHOT SILVERLINESpindasis elima 24 June 2007 A (630223773).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Spindasis ictis|Spindasis/Cigaritis ictis]]'' ([[ചെമ്പൻ വെള്ളിവരയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:CigaritisIctisHew1865FAC1.jpg|ചിത്രീകരണം File:Common shot silver line 3.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Apharitis lilacinus|Spindasis/Cigaritis/Apharitis lilacinus]]'' ([[ലൈലാക്‌ വെള്ളിവരയൻ]])===== =====''[[Spindasis lohita|Spindasis/Cigaritis lohita]]'' ([[നീൾവെള്ളിവരയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Spindasis lohita - Long-banded Silverline male - Begur Butterfly survey (5).jpg|മുതുകുവശം File:Spindasis lohita - Long Banded Silverline at Madayipara 13.jpg|ഉദരവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:Long-banded Silverline -Spindasis lohita at Mayyil (17).jpg|ഉദരവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം) </gallery> =====''[[Spindasis schistacea|Spindasis/Cigaritis schistacea]]'' ([[ചേരാ വെള്ളിവരയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:AphnaeusSchistaceaMFUnMoore1881.jpg|ചിത്രീകരണം File:Plumbeous Silverline (Spindasis schistacea) at Hyderabad W IMG 7134.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Spindasis vulcanus|Spindasis/Cigaritis vulcanus]]'' ([[വെള്ളിവരയൻ ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common silverline up (2863417233).jpg|മുതുകുവശം File:Common Silverline Spindasis vulcanus UP by Dr. Raju Kasambe IMG 1365 (3).jpg|മുതുകുവശം File:Cigaritis vulcanus 00415.JPG|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Surendra]]'' ==== =====''[[Surendra vivarna biplagiata]]'' ([[അക്കേഷ്യനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Acacia Blue Surendra quercetorum Mumbai by Dr. Raju Kasambe (1).jpg|ഉദരവശം (ആൺ) File:Surendra quercetorum – Common Acacia Blue 26.jpg|ഉദരവശം (പെൺ) File:Surendraquercetorum 06.JPG|പുഴു File:Surendraquercetorum 04.JPG|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Tajuria]]'' ==== =====''[[Tajuria cippus]]'' ([[നീലാംബരി (ചിത്രശലഭം)|നീലാംബരി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:BagusMUpUn 443 AC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Ly Peacock Royal 09 July 2007 A up (760342851).jpg|മുതുകുവശം File:Ly Peacock Royal 03 April 2007 Nedunkayam (529719913).jpg|ഉദരവശം File:Peacock Royal from Bangalore university.jpg|ഉദരവശം File:Peacock royal adult larva 2009 05 15 9 43 (3574980423).jpg|പുഴു File:Peacock royal pup 2009 05 25 9 9 (3574981973).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Tajuria jehana]]'' ([[സമതല നീലാംബരി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Plains Blue Royal Bangalore Rural.jpg File:Jehana in Swinhoe1912LepInd.JPG|ചിത്രീകരണം </gallery> =====''[[Tajuria maculata]]'' ([[പൊട്ടുവെള്ളാംബരി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:TajuriaMaculataMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം </gallery> =====''[[Tajuria melastigma]]'' ([[വരയൻ നീലാംബരി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:TajuriaMelastigmaFUpUnNCH.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Thaduka]]'' ==== =====''[[Thaduka multicaudata]]'' ([[തളിർനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:ThadukaMulticaudataMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Thaduka multicaudata Moore, 1878 – Many-tailed Oakblue at Makutta (8).jpg|ഉദരവശം File:Thaduka multicaudata cat.jpg|പുഴു File:Manytailed Oakblue pupa 2009 02 24 677 (3306250850).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Virachola]]'' ==== =====''[[Virachola isocrates]]'' ([[പേരനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Butterflies from JP Nagar forest Bangalore (18).jpg|ഉദരവശം File:Guava blue Life History 05 (3403463973).jpg|പുഴു File:Guava blue Life History 13 (3403464795).jpg|പ്യൂപ്പ File:Guava blue Life History 12 (3403464585).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Virachola perse]]'' ([[വൻപേരനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Large guava blue UP.jpg|മുതുകുവശം File:Virachola perse 03.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Zeltus]]'' ==== =====''[[Zeltus amasa]]'' ([[ചുരുൾവാലൻ പൂമ്പാറ്റ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Zeto1.jpg|ചിത്രീകരണം File:Fluffy Tit Zeltus amasa UP by Dr. Raju Kasambe IMG 3033.jpg|മുതുകുവശം File:Close wing position of Zeltus amasa Hewitson, 1865 – Fluffy Tit WLB DSC 0056 (3).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Zesius]]'' ==== =====''[[Zesius chrysomallus]]'' ([[ചോണൻ പൂമ്പാറ്റ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Zesius chrysomallus 02212.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Ly Red Spot 06 July 2007 D (female UP) (746904909).jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Red spot IMG 7831.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Zinaspa]]'' ==== =====''[[Zinaspa todara]]'' ([[വെള്ളി അക്കേഷ്യനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:ZinaspaDistortaNic1887AC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Sahyadri Silver-streaked Acacia Blue.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==Family (കുടുംബം): [[Hesperiidae]] (തുള്ളൻ ചിത്രശലഭങ്ങൾ)== ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Coeliadinae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Badamia]]'' ==== =====''[[Badamia exclamationis]]'' ([[തവിടൻ ആര]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:BadamiaExclamationisSeitz.png|ചിത്രീകരണം File:Badamia exclamationis-brown awl.jpg|ഉദരവശം File:Brown Awl (1802232221).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Bibasis]]'' ==== =====''[[Bibasis sena]]'' ([[സുവർണ്ണആര]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Bibasis sena 2 by V K Chandrasekharan.jpg|മുതുകുവശം File:Close wing position of Bibasis sena Moore, 1865 – Orangetail Awl.jpg|ഉദരവശം File:Bibasis sena (5160176764).jpg|പുഴു </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Burara]]'' ==== =====''[[Burara gomata]]'' ([[വരയൻ ആര]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:BibasisSena 750 2.jpg|ചിത്രീകരണം </gallery> =====''[[Burara jaina]]'' ([[പൊന്നാര ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Bibasis jaina 2011 08 24 9999 188 (6075891616).jpg|മുതുകുവശം File:Orange Awlet-Kakkayam.jpg|ഉദരവശം File:Bibasis jaina 2011 08 03 9999 74 (6075884578).jpg|പുഴു File:Bibasis jaina 2011 08 23 9999 338 (6075883580).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Choaspes]]'' ==== =====''[[Choaspes benjaminii]]'' ([[ആര രാജൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:445-Choaspes benjaminii.JPG|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Choaspes benjaminii 2 by V K Chandrasekharan.jpg|മുതുകുവശം File:Choaspes benjaminii by V K Chandrasekharan.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Hasora]]'' ==== =====''[[Hasora badra]]'' ([[പുള്ളിയാര]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Awl Hasora badra.jpg|മുതുകുവശം File:Common awl.jpg|ഉദരവശം File:Hasora badra by V K Chandrasekharan.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Hasora chromus]]'' ([[നാട്ടുവരയൻ ആര]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:501-Hasora chromus.JPG|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:CommonBandedAwl.jpg|ഉദരവശം File:Hasora chromus eggs.JPG|മുട്ടകൾ File:Hasora chromus Cramer, 1780 – Common Banded Awl caterpillar at Aralam Wildlife Sanctuary (7).jpg|പുഴു </gallery> =====''[[Hasora taminatus]]'' ([[വെള്ളവരയൻആര]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Hasora taminatus-Thekkady-2016-12-03-001.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Hasora vitta]]'' ([[കാട്ടുവരയൻ ആര]]/[[കാട്ടുശരശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:HasoraChabrona 751 3.png|ചിത്രീകരണം File:Hasora vitta2CRW 5484-05.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Plain Banded Awl Hasora vitta by Dr. Raju Kasambe (4).jpg|ഉദരവശം </gallery> ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Hesperiinae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Aeromachus]]'' ==== =====''[[Aeromachus dubius]]'' ([[പൊന്തക്കുഞ്ഞൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:AeromachusDubius 802 2 Fitch.png|ചിത്രീകരണം File:Dingy scrub hopper Anamudi shola kerala IMG 1464.jpg|മുതുകുവശം File:Dingy scrub hopper Anamudi shola kerala IMG 1778.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Aeromachus pygmaeus]]'' ([[ചിന്ന പുൽച്ചാടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Aeromachus pygmaeus 01873.jpg|മുതുകുവശം File:Pygmy Scrub-hopper Aeromachus pygmaeus.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ampittia]]''==== =====''[[Ampittia dioscorides]]'' ([[പൊന്തച്ചാടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:AmpittiaDioscorides 786 1 Fitch.png|ചിത്രീകരണം File:Ampittia dioscoride 7787.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Bush Hopper Ampittia dioscorides Female Sri Lanka by Dr. Raju Kasambe DSCN4025 (7).jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Ampittia dioscorides in Kadavoor.jpg|ഉദരവശം (ആൺ) File:Ampittia dioscorides at Kadavoor.jpg|ഉദരവശം (പെൺ) </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Arnetta]]''==== =====''[[Arnetta mercara]]'' ([[കാട്ടുതുള്ളൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Arnetta mercara Evans, 1932 – Coorg Forest Hopper at Paithalmala (2).jpg|മുതുകുവശം File:Arnetta mercara Evans, 1932 – Coorg Forest Hopper at Paithalmala (6).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Arnetta vindhiana]]'' ([[വിന്ധ്യൻ കാട്ടുതുള്ളൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:ArnettaVindhiana 801 1 Fitch.png|ചിത്രീകരണം File:Arnetta vindhiana Moore – Vindhyan Bob 05.JPG|മുതുകുവശം File:Vindhyan Bob Arnetta vindhiana WSF by Dr. Raju Kasambe (2).jpg|ഉദരവശം File:Arnetta vindhiana (5071926120).jpg|പുഴു, പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Baoris]]''==== =====''[[Baoris farri]]'' ([[ഈറ്റ ശരശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Farri.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Baoris farri - Complete Paint-brush Swift 08.jpg|മുതുകുവശം File:Baoris farri-Kadavoor-2016-09-06-001.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Baracus]]''==== =====''[[Baracus vittatus]]'' ([[മഴത്തുള്ളൻ ശലഭം]]/[[വേലിതുള്ളൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Hampson's Hedge Hopper Baracus hampsoni UP DSC 8460 (1).jpg|മുതുകുവശം File:Malabar hedge hopper from kakkayam kerala India IMG 7565.jpg|ഉദരവശം File:Hampsons hedgehopper larva making cell (3652605310).jpg|പുഴു File:Hampsons hedgehopper pupa (3651807551).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Borbo]]''==== =====''[[Borbo bevani]]'' ([[തവിടൻ ശരശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Close wing position of Pseudoborbo bevani, Moore, 1878 - Beavan's swift WLB DSC 2966.jpg File:CaltorisBevani 831 2 Fitch.png|ചിത്രീകരണം </gallery> =====''[[Borbo cinnara]]'' ([[ശരശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Rice Swift Borbo cinnara Yavatmal by Dr. Raju Kasambe (4).jpg|മുതുകുവശം File:Rice Swift Borbo cinnara UN by Dr. Raju Kasambe DSCN3505 (25).jpg|ഉദരവശം File:Rce swift larva (3706810997).jpg|പുഴു File:Rice swift pupa young (3706811785).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Caltoris]]''==== =====''[[Caltoris canaraica]]'' ([[കാനറ ശരശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Karwar Swift-Bangalore.jpg|ഉദരവശം File:He kanara Swift 12 September 2007 B (2283780828).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Caltoris kumara]]'' ([[പൊട്ടില്ലാ ശരശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Caltoris kumara Moore, 1878 – Blank Swift.jpg|മുതുകുവശം File:Blank Swift Caltoris kumara (5225841923).jpg|ഉദരവശം File:Blank Swift (Caltoris kumara) 03 Egg (2016.08.01).jpg|മുട്ട File:Blank Swift (Caltoris kumara) 14 Larva (2016.08.24).jpg|പുഴു File:Blank Swift (Caltoris kumara) 16 Pupa (2016.08.28).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Caltoris philippina]]'' ([[ഫിലിപ്പൈൻ ശരശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:MooreThe Lepidoptera of Ceylon Plate69 (Caltoris philippina).jpg|ചിത്രീകരണം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cephrenes]]''==== =====''[[Cephrenes acalle]]'' ([[നാട്ടു പനന്തുള്ളൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Cephrenes acalle by Balakrishnan Valappil (2841833913).jpg|മുതുകുവശം File:Plain Palm Dart Cephrenes acalle Male Coimbatore by Dr Raju Kasambe IMG 5718 (6).CR2.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cupitha]]''==== =====''[[Cupitha purreea]]'' ([[മെയ്‌മെഴുക്കൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:CupithaPurreea 813 1 Fitch.png|ചിത്രീകരണം File:Wax-dart-palaparamba (3081069524).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Erionota]]''==== =====''[[Erionota torus]]'' ([[വാഴച്ചെങ്ങണ്ണി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:503-Erionota torus.JPG|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Erionota torus-Kadavoor-2016-06-10-001.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Gangara]]''==== =====''[[Gangara thyrsis]]'' ([[വൻ ചെങ്കണ്ണി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:GangaraThyrsisEmerge6.jpg|മുതുകുവശം File:Gangara thyrsis ad sec.jpg|ഉദരവശം File:Gangara thyrsis egg sec.jpg|മുട്ട File:Gangara thyrsis caterpillar second instar bangalore.JPG|പുഴു (second instar) File:Gangara thyrsis caterpillar final instar.JPG|പുഴു (final instar) File:Gangara thyrsis pupa2.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Halpe]]''==== =====''[[Halpe homolea]]'' ([[പൊട്ടില്ലാ തുള്ളൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:HalpeHomolea 817 3 Fitch.png|ചിത്രീകരണം File:Halpe homolea hindu from Pookkottur Kerala.jpg|മുതുകുവശം File:Halpe homolea hindu from Malappuram by Vengolis.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Halpe porus]]'' ([[വെള്ളവരയൻ ശരവേഗൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Halpe porus – Bispot Banded Ace UP.jpg|മുതുകുവശം File:Moore's Ace DSC 3050.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Hyarotis]]''==== =====''[[Hyarotis adrastus]]'' ([[നാട്ടുമരത്തുള്ളൻ]]/[[മരമിന്നൻ ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:HyarotisAdrastus 796 3 Fitch.png|ചിത്രീകരണം File:Tree flitter02 (3655981923).jpg|മുതുകുവശം File:Tree flitter.jpg|ഉദരവശം File:Tree flitter adult larva (3656776942).jpg|പുഴു File:Tree flitter pupa various stages (3656777344).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Hyarotis microstictum]]'' ([[കൊടക് മരത്തുള്ളൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Small Brush Flitter-Karawani-DSC 6185.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Iambrix]]''==== =====''[[Iambrix salsala]]'' ([[ചെംകുറുമ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Iambrix salsala 03197.JPG|മുതുകുവശം File:Chestnut Bob Iambrix salsala UN by Dr. Raju Kasambe (1).jpg|ഉദരവശം File:An egg of Iambrix salsala Moore, 1865 – Chestnut Bob WLB P2A9235.jpg|മുട്ട </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Matapa]]''==== =====''[[Matapa aria]]'' ([[ചെങ്കണ്ണി (ചിത്രശലഭം)|ചെങ്കണ്ണി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Matapa aria.JPG|ചിത്രീകരണം File:Common Redeye - Matapa aria(Moore,1866).jpg|ഉദരവശം File:Egg of Matapa aria Moore, 1865 – Common Branded Redeye.jpg|മുട്ട File:Red eye adult larva 2009 03 07 460 1 (3336340603).jpg|പുഴു File:Red eye pupa 2009 03 08 494 (3336340599).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Notocrypta]]''==== =====''[[Notocrypta curvifascia]]'' ([[പുള്ളിച്ചാത്തൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:495-Notocrypta curvifascia.JPG|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Notocrypta curvifascia 20140203.jpg|മുതുകുവശം File:Notocrypta curvifascia - Restricted Demon 29.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Notocrypta paralysos]]'' ([[വരയൻ ചാത്തൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Notocrypta paralysos at Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം File:Notocrypta paralysos in Kadavoor.jpg|ഉദരവശം File:Notocrypta paralysos - Common Banded Demon caterpillar 16.jpg|പുഴു File:Notocrypta paralysos - Common Banded Demon pupa 07.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Oriens]]''==== =====''[[Oriens concinna]]'' ([[സഹ്യാദ്രി ചിന്നൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Tamil dartlet koodaranji 768 (3198648513).jpg|മുതുകുവശം File:Tamil dartlet koodaranji 766 (3198648227).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Oriens goloides]]'' ([[നാട്ടുചിന്നൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Oriens goloides - Smaller Dartlet 04.JPG|മുതുകുവശം File:Oriens goloides by Kadavoor.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Parnara]]''==== =====''[[Parnara bada]]'' ([[നേർവരയൻ ശരശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Parnara bada at Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം File:Parnara bada-Kadavoor-2016-09-09-001.jpg|ഉദരവശം File:African Straight Swift Parnara Bada (5799484028).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pelopidas]]''==== =====''[[Pelopidas agna]]'' ([[ഇരുൾവരയൻ ശരശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Pelopidas agna dingo.jpg|ചിത്രീകരണം File:Little Branded Swift Pelopidas agna UP Sanjay Gandhi National Park Mumbai DSC2992 (3).JPG|മുതുകുവശം File:Pelopidas agna, Burdwan, West Bengal, India 18 09 2012.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Pelopidas conjuncta]]'' ([[പുള്ളി ശരശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Moore The Lepidoptera of Ceylon Plate69 (Pelopidas conjuncta).jpg|ചിത്രീകരണം File:Conjoined Swift Pelopidas conjunctus conjunctus DSCF6522 (9). Singapore.JPG|മുതുകുവശം File:Conjoined Swift (Pelopidas conjuncta).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Pelopidas mathias]]'' ([[ചെറുവരയൻ ശരശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Small Branded Swift Pelopidas mathias UN Sanjay Gandhi National Park Mumbai 078 (2).jpg|മുതുകുവശം File:Small Branded Swift.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Pelopidas subochracea]]'' ([[പെരുങ്കുറി ശരശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Pelopidas at Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം File:Pelopidas in Kadavoor.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Polytremis]]''==== =====''[[Polytremis lubricans]]'' ([[ചെമ്പൻ ശരശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Polytremis lubricans 1.jpg|മുതുകുവശം File:Contiguous swift (3955197203).jpg|ഉദരവശം File:61黃紋褐弄蝶6(陳麗玲攝) (18423059243).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Potanthus]]'' ([[പൊട്ടൻ ശലഭങ്ങൾ]]) ==== =====''[[Potanthus confucius]]'' ([[ചീനപ്പൊട്ടൻ]])===== =====''[[Potanthus pallida]]'' ([[ഇളംമഞ്ഞപ്പൊട്ടൻ]])===== =====''[[Potanthus palnia]]'' ([[പളനിപ്പൊട്ടൻ]])===== =====''[[Potanthus pava]]'' ([[മഞ്ഞപ്പൊട്ടൻ]])===== =====''[[Potanthus pseudomaesa]]'' ([[നാട്ടുപൊട്ടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Dart Potanthus pseudomaesa Upperside. Kerala by Raju Kasambe DSCF3304 (5).JPG|Dorsal view File:Common Dart.jpg|Ventral view </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Psolos]]''==== =====''[[Psolos fuligo]]'' ([[ചേരാച്ചിറകൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Psolos fuligo-Kadavoor-2016-06-17-002.jpg|മുതുകുവശം File:Psolos fuligo-Kadavoor-2016-10-18-001.jpg|ഉദരവശം File:Dusky-partwing coon 1 hemantogale.jpg|മുട്ട File:Psolos fuligo 05.JPG|പുഴു </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Quedara]]''==== =====''[[Quedara basiflava]]'' ([[സ്വർണ്ണമരത്തുള്ളൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:YELLOWBASE TREE FLITTER 2011 12 25 9999 191 (6567595903).jpg|മുതുകുവശം File:YELLOWBASE TREE FLITTER 2011 12 25 9999 311 (6567596195).jpg|ഉദരവശം File:YELLOWBASE TREE FLITTER 2011 11 24 9999 148 (6567594363).jpg|പുഴു File:YELLOWBASE TREE FLITTER 2011 12 13 9999 133 (6567594959).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Salanoemia]]''==== =====''[[Salanoemia sala]]'' ([[ചേകവൻ ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> Piepers and Snellen Rhopalocera of Java Plate VII image 27 Salanoemia sala.jpg|ചിത്രീകരണം Salanoemia sala by VK Chandrasekharan.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Sovia]]''==== =====''[[Sovia hyrtacus]]'' ([[വെൺകുറിശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:He Bicolor Ace 12 September 2007 B up (1371971942).jpg|മുതുകുവശം File:Sovia hyrtacus by V K Chandrasekharan (cropped).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Suastus]]''==== =====''[[Suastus gremius]]'' ([[പനങ്കുറുമ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:456-Suastus gremius.JPG|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Suastus gremius-Kadavoor-2016-03-26-001.jpg|ഉദരവശം File:Skippers' egg (Hesperiidae) on a palm leaf (6652790333).jpg|മുട്ട </gallery> =====''[[Suastus minuta]]'' ([[കുഞ്ഞിക്കുറുമ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Suastus minuta.JPG|ചിത്രീകരണം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Taractrocera]]''==== =====''[[Taractrocera ceramas]]'' ([[മഞ്ഞപ്പുൽത്തുള്ളൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Taractrocera ceramas at Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം File:Taractrocera ceramas Tamil Grass Dart by Jkadavoor.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Taractrocera maevius]]'' ([[പുല്ലൂളി ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common grass dart.jpg|മുതുകുവശം File:COMMON GRASS DART Taractrocera maevius.JPG|മുതുകുവശം File:Taractrocera maevius Madayippara Kerala India.jpg|ഉദരവശം File:Common Grass Dart (Taractrocera maevius).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Telicota]]''==== =====''[[Telicota bambusae]]'' ([[കേരശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Dark Palm Dart Telicota bambusae UNID by Dr. Raju Kasambe DSCN1789 (6).jpg|മുതുകുവശം File:Telicota bambusae (Dark Palm Dark) Newly emerged (2016.09.27).jpg|ഉദരവശം File:Telicota bambusae (Dark Palm Dark) Pupa (2016.09.25).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Telicota colon]]'' ([[മഞ്ഞ പനന്തുള്ളൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:477-Telicota colon.JPG|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Open wing position of Telicota colon Fabricius, 1775 – Pale Palm-Dart.jpg|മുതുകുവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Thoressa]]''==== =====''[[Thoressa astigmata]]'' ([[പുള്ളിശരവേഗൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Thoressa astigmata Swinhoe, 1890 – Unbranded Ace at Virajpet (5).jpg|മുതുകുവശം File:Thoressa astigmata Swinhoe, 1890 – Unbranded Ace at Virajpet (2).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Thoressa evershedi]]'' ([[മലശരവേഗൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:HalpeEvershedi 822 2 Knight.png|ചിത്രീകരണം </gallery> =====''[[Thoressa honorei]]'' ([[സഹ്യാദ്രി ശരവേഗൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Thoressa honorei by V K Chandrasekharan (cropped).jpg|മുതുകുവശം File:MADRAS ACE (Thoressa honorei) 2008 12 07 aralam (7310917474).jpg|ഉദരവശം File:Thoressa honorei by Balakrishnan Valappil (7310916004).jpg|പുഴു File:Thoressa honorei by Balakrishnan Valappil (7310915720).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Thoressa sitala]]'' ([[ശീതള ശരവേഗൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Thoressa sitala – Nilgiri Plain Ace - Tamil Ace - on the leaves of Ligustrum perrottetii - Nilgiri Privet- at Paithalmala (20) (cropped).jpg|മുതുകുവശം File:Thoressa sitala – Nilgiri Plain Ace - Tamil Ace - on the leaves of Ligustrum perrottetii - Nilgiri Privet- at Paithalmala (1) (cropped).jpg|ഉദരവശം File:Thoressa sitala by V K Chandrasekharan.jpg|പുഴു File:Thoressa sitala 3 by V K Chandrasekharan.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Udaspes]]''==== =====''[[Udaspes folus]]'' ([[വെള്ളച്ചാത്തൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Grass Demon (Udaspes folus) UP. Thane, Maharashtra. (2).jpg|മുതുകുവശം File:Udaspes folus N04886.jpg|ഉദരവശം File:Grass demon06 (3619056033).jpg|പുഴു File:Grass demon08 (3619875536).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Zographetus]]''==== =====''[[Zographetus ogygia]]'' ([[Zographetus ogygia]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Zographetus ogygia12 (8471547086).jpg|മുതുകുവശം File:PURPLE SPOTTED FLITTER (Zographetus ogygia) (8471545324).jpg|ഉദരവശം File:Zographetus ogygia05 (8471559926).jpg|പുഴു File:Zographetus ogygia09 (8470457489).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Pyrginae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Caprona (Hesperiidae)|Caprona]]'' ==== =====''[[Caprona agama]]'' ([[ചുട്ടിപ്പരപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:HorsfieldMoorCatalogueEastIndiaCompanyLepidopteraPlateVII.jpg|ചിത്രീകരണം File:SPOTTED ANGLE (Caprona agama) Golden form (?) 2011 04 07 Ezhut hukallu Nilambur malappuram Distric (7780385896) (cropped).jpg|മുതുകുവശം </gallery> =====''[[Caprona alida]]'' ([[Spotted Angle]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:JournalBombayNHS1891PlateG Caprona Alida.jpg|ചിത്രീകരണം </gallery> =====''[[Caprona ransonnetii]]'' ([[സുവർണ്ണശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Golden Angle-Savan Durga-Bangalore Rural .jpg|മുതുകുവശം File:Flora and Fauna Savandurga Karnataka (12).jpg|ഉദരവശം File:Caprona ransonnettii caterpillar.jpg|പുഴു </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Celaenorrhinus]]'' ==== =====''[[Celaenorrhinus ambareesa]]'' ([[മലബാർ പുള്ളിപ്പരപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Malabar Spotted Flat Celaenorrhinus ambareesa UP by Dr. Raju Kasambe DSCN5658 (26).jpg|മുതുകുവശം File:Malabar Spotted Flat Celaenorrhinus ambareesa UN by Dr. Raju Kasambe DSCN5658 (27).jpg|ഉദരവശം File:Celaenorrhinus ambareesa by Balakrishnan Valappil (6069060641).jpg|പുഴു File:Celaenorrhinus ambareesa by Balakrishnan Valappil (6069062275).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Celaenorrhinus leucocera]]'' ([[പുള്ളിപ്പരപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:CelaenorrhinusLeucoceraMFM 759.jpg|ചിത്രീകരണം File:Common Spotted Flat (Celaenorrhinus leucocera) 15 Butterfly (2016.01.08).jpg|മുതുകുവശം File:Common Spotted Flat (Celaenorrhinus leucocera) 16 Butterfly (2016.01.08).jpg|ഉദരവശം File:Common Spotted Flat (Celaenorrhinus leucocera) 01 Egg.jpg|മുട്ട File:Common Spotted Flat (Celaenorrhinus leucocera) 03 Larva (2015.12.12).jpg|പുഴു File:Common Spotted Flat (Celaenorrhinus leucocera) 12 Pupa (2016.01.07).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Celaenorrhinus putra]]'' ([[അപൂർവ്വ പുള്ളിപ്പരപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:CelaenorrhinusLeucoceraMFM 759.jpg|ചിത്രീകരണം File:Celaenorrhinus putra - Restricted Spotted Flat 15.jpg|മുതുകുവശം File:Celaenorrhinus putra - Restricted Spotted Flat 16.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Celaenorrhinus ruficornis|Celaenorrhinus ruficornis/fusca]]'' ([[കാട്ടുപുള്ളിപ്പരപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Tamil Spotted Flat Mhadei.jpg|മുതുകുവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Coladenia]]'' ==== =====''[[Coladenia indrani]]'' ([[വർണ്ണപ്പരപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:ColadeniaIndrani 773 1 Fitch.png|ചിത്രീകരണം File:Tricolored pied flat.jpg|മുതുകുവശം File:Coladenia indrani caterpillar.JPG|പുഴു File:Coladenia indrani15.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Gerosis]]'' ==== =====''[[Gerosis bhagava]]'' ([[വെള്ളപ്പരപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:DaimioBhagava 764 2.png|ചിത്രീകരണം File:Gerosis bhagava.JPG|മുതുകുവശം File:Gerosis Bhagava caterpillar 02.JPG|പുഴു File:Gerosis Bhagava Pupa.JPG|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Gomalia]]'' ==== =====''[[Gomalia elma]]'' ([[ചെമ്പൻ പുള്ളിച്ചാടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:African Mallow Skipper Gomalia elma (7960780474).jpg|മുതുകുവശം File:KL He African Mallow Marbled Skipper 23 July 2008 Chinnar up (2715534542).jpg|മുതുകുവശം File:Gomalia elma elma (Hesperiidae- Pyrginae) (5215846566).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Odontoptilum]]'' ==== =====''[[Odontoptilum angulata]]'' ([[വരയൻ പരപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:OdontoptilumAngulata 777 1 Knight.png|ചിത്രീകരണം File:Odontoptilum angulata.JPG|മുതുകുവശം File:Chestnut Angle 02 (3955201581).jpg|മുതുകുവശം File:Odontoptilum angulata Felder, 1862 – Chestnut Angle Life Cycle from Mukkali, near Silent Valley National Park (301).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pseudocoladenia]]'' ==== =====''[[Pseudocoladenia dan]]'' ([[ചെമ്പരപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Pseudocoladenia dan-Thekkady-2016-12-03-001.jpg|മുതുകുവശം File:Pseudocoladenia dan Fabricius, 1787 – Fulvous Pied Flat - Life cycle at Peravoor. Hostplant Achyranthes aspera and Cyathula prostrata (27).jpg|പുഴു File:Pseudocoladenia dan Fabricius, 1787 – Fulvous Pied Flat - Life cycle at Peravoor. Hostplant Achyranthes aspera and Cyathula prostrata (260).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Sarangesa]]'' ==== =====''[[Sarangesa dasahara]]'' ([[കുഞ്ഞിപ്പരപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Sarangesa dasahara albicilia.JPG|ചിത്രീകരണം File:Sarangesa dasahara-Kadavoor-2016-04-02-001.jpg|മുതുകുവശം </gallery> =====''[[Sarangesa purendra]]'' ([[പാറപ്പരപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Sarangesa purendra - Spotted Small Flat 01.JPG|മുതുകുവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Spialia]]'' ==== =====''[[Spialia galba]]'' ([[പുള്ളിച്ചാടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Spialia galba 01680.jpg|മുതുകുവശം File:Indian Skipper (Spialia galba) in Hyderabad, AP W IMG 0409.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Tagiades]]'' ==== =====''[[Tagiades gana]]'' ([[ഹിമപ്പരപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Tagiadesgana2CRW 5505-24 (2).jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Tagiades gana - Immaculate - Large - Suffused Snow Flat.JPG|മുതുകുവശം File:Tagiades gana-Silent Valley-2016-08-14-001.jpg|ഉദരവശം File:Tagiades gana 11.JPG|പുഴു File:Tagiades gana 15.JPG|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Tagiades jepetus]]'' ([[നാട്ടുപരപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Snow flat -Wayanaad.jpg|മുതുകുവശം </gallery> =====''[[Tagiades litigiosa]]'' ([[ഇലമുങ്ങി ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Tagiades litigiosa 04865.JPG|മുതുകുവശം File:Tagiades litigiosa - Water Snow Flat - on Helicteres isora 13.JPG|ഉദരവശം File:Tagiades litigiosa - Water Snow Flat - Signature cutting on Dioscorea leaf 3.JPG|പുഴുസഞ്ചി File:Tagiades litigiosa - Water Snow Flat caterpillar 14.jpg|പുഴു File:Tagiades litigiosa - Water Snow Flat pupa 02.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Tapena]]'' ==== =====''[[Tapena thwaitesi]]'' ([[കരിമ്പരപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:YG Black Angle WSF Tapena thwaitesi.jpg|മുതുകുവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:Black Angle Tapena thwaitesi DSF by Dr. Raju Kasambe (1).jpg|മുതുകുവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:Tapena thwaitesi – Black Angle 01.jpg|ഉദരവശം File:Tapena thwaitesi – Black Angle 83.jpg|പുഴു File:Tapena thwaitesi – Black Angle 15.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==അവലംബം== *{{Cite book|url=http://archive.org/stream/carolilinnaeisys12linn|title=Systema Naturæ (Insecta: Lepidoptera)|last=Linnaeus|first=Carl|authorlink=Carl Linnaeus|publisher=Halae Magdeburgicae : Typis et sumtibus Io. Iac. Curt.|year=1758|isbn=|location=|pages=458}} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/82229|title=Illustrations of Exotic Entomology|last1=Drury|first1=Dru|last2=Westwood|first2=John Obadiah|authorlink1=Dru Drury|authorlink2=John O. Westwood|publisher=Westwood, J. O. (John Obadiah)|year=1773|isbn=|location=|pages=}} *{{Cite book|url=http://archive.org/stream/systemaentomolog00fabr|title=Systema Entomologiæ|last=Fabricius|first=Johann Christian|authorlink=Johan Christian Fabricius|publisher=Flensbvrgi et Lipsiae : In Officina Libraria Kortii|year=1775|isbn=|location=|pages=}} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/43777#/summary|title=De uitlandsche kapellen, voorkomende in de drie waereld-deelen Asia, Africa en America|last=Cramer|first=Pieter|authorlink=Pieter Cramer|last2=Stoll|first2=Caspar|authorlink2=Caspar Stoll|publisher=Chez S.J. Baalde|year=1775|isbn=|location=Amsteldam|pages=}} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/9194#/summary|title=Histoire naturelle des insectes. Spécies général des lépidoptères|last=Boisduval|first=Jean Baptiste|authorlink=Jean Baptiste Boisduval|last2=Guenée|first2=Achille|authorlink2=Achille Guenée|publisher=Roret|year=1836|isbn=|location=Paris|pages=}} *{{Cite book|url=https://archive.org/stream/kaschmirunddasr04hg#page/392/mode/2up|title=Kaschmir und das Reich der Siek: Aufzählung und Beschreibung der von Freih. Carl v. Hügel auf seiner Reise durch Kaschmir und das Himalayagebirge gesammelten Insekten|last1=Hügel|first1=Charles von|last2=Kollar|first2=Vincenz|authorlink1=Charles von Hügel|authorlink2=Vincenz Kollar|publisher=Stuttgart, Hallberger|year=1840|isbn=|location=|pages=393-564, 582-585}} *{{cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/228547#page/7/mode/1up|last=Delessert|first= Adolphe|authorlink=Adolphe Delessert| title= Souvenirs d´un voyage dans l´Inde exécuté de 1834 à 1839|place=Paris |publisher= Bétrune et Plon for Fortin, Masson et Cie & Langlois et Leclerq|year=1843 | page=}} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/49323#page/5/mode/1up|title=The genera of diurnal lepidoptera : comprising their generic characters, a notice of their habits and transformations, and a catalogue of the species of each genus. Vol. I|last=Doubleday|first=Edward|last2=Westwood|first2=John Obadiah|first3=William Chapman|last3=Hewitson|authorlink2=John O. Westwood|authorlink1=Edward Doubleday|authorlink3=William Chapman Hewitson|publisher=Longman, Brown, Green, and Longmans|year=1846|isbn=|location=London|pages=}} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/49324#page/5/mode/1up|title=The genera of diurnal lepidoptera : comprising their generic characters, a notice of their habits and transformations, and a catalogue of the species of each genus. Vol. II|last=Doubleday|first=Edward|last2=Westwood|first2=John Obadiah|first3=William Chapman|last3=Hewitson|authorlink2=John O. Westwood|authorlink1=Edward Doubleday|authorlink3=William Chapman Hewitson|publisher=Longman, Brown, Green, and Longmans|year=1850|isbn=|location=London|pages=}} *{{cite book|last1=Moore|first=Frederic|authorlink1=Frederic Moore |last2=Horsfield|first2=Thomas|authorlink2=Thomas Horsfield|title=A catalogue of the lepidopterous insects in the museum of the Hon. East-India company. Vol. I|date=1857|publisher=W.H. Allen and Co.|location=London|page=|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/42363#page/9/mode/1up}} *{{cite book|last1=Moore|first=Frederic|authorlink1=Frederic Moore |last2=Horsfield|first2=Thomas|authorlink2=Thomas Horsfield|title=A catalogue of the lepidopterous insects in the museum of the Hon. East-India company. Vol. II|date=1858|publisher=W.H. Allen and Co.|location=London|page=|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/103853#page/9/mode/1up}} *{{Cite book|url=http://archive.org/stream/wienerentomologi03wien#page/390/mode/2up|title=Lepidopterologische Fragmente|last=Felder|first=Baron Cajetan von|last2=Felder|first2=Rudolf|authorlink1=Baron Cajetan von Felder|authorlink2=Rudolf Felder|publisher=Carl Gerold's Sohn|year=1859|isbn=|location=|pages=390-405}} *{{Cite book|url=http://caliban.mpiz-koeln.mpg.de/felder/novara_tafeln/felder_reise_der_novara_tafeln.pdf|title=''Reise Fregatte Novara. Lepidoptera''.Three volumes (1865)|last=Felder|first=Baron Cajetan von|last2=Felder|first2=Rudolf|authorlink1=Baron Cajetan von Felder|authorlink2=Rudolf Felder|last3=Rogenhofer|first3=Alois Friedrich|authorlink3=Alois Friedrich Rogenhofer|publisher=Carl Gerold's Sohn|year=1867|isbn=|location=|pages=|access-date=2018-04-18|archive-date=2016-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311152140/http://caliban.mpiz-koeln.mpg.de/felder/novara_tafeln/felder_reise_der_novara_tafeln.pdf|url-status=dead}} *{{Cite journal|last=Felder|first=Rudolf|authorlink=Rudolf Felder|date=1868|title=Diagnose neuer von E. Baron v. Ransonnet in Vorder-Indien gesammelter Lepidopteren|url=http://archive.org/stream/verhandlungender1868zool#page/281/mode/1up|journal=Zoologisch-Botanische Gesellschaft in Wien|volume=18(1)|pages=281-286|via=}} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/36601#page/156/mode/1up|title=Catalogue of Diurnal Lepidoptera of the Family Satyridæ in the Collection of the British Museum|last=Butler|first=Arthur Gardiner|authorlink=Arthur Gardiner Butler|publisher=British Museum (Natural History). Dept. of Zoology|year=1868|isbn=|location=|pages=}} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/31500#/summary|title=Catalogue of diurnal Lepidoptera described by Fabricius in the collection of the British museum|last=Butler|first=Arthur Gardiner|authorlink=Arthur Gardiner Butler|publisher=British Museum (Natural History). Dept. of Zoology|year=1869|isbn=|location=|pages=}} *{{cite book|last1=Kirby|first1=William Forsell|authorlink=William Forsell Kirby|title=A synonymic catalogue of diurnal Lepidoptera|date=1871|publisher=J. Van Voorst|location=London|page=|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/44580#page/7/mode/1up}} *{{cite book|last1=Kirby|first1=William Forsell|authorlink=William Forsell Kirby|title=A synonymic catalogue of diurnal Lepidoptera. Supplement|date=1871|publisher=J. Van Voorst|location=London|page=|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/43389#page/7/mode/1up}} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/9513#/summary|title=Lepidoptera Exotica|last=Butler|first=Arthur Gardiner|authorlink=Arthur Gardiner Butler|publisher=E.W. Janson|year=1874|isbn=|location=London|pages=}} *{{Cite book|title=The Lepidoptera of Ceylon. Vol. I |last=Moore|first=Frederic|authorlink=Frederic Moore|publisher=L. Reeve & co.|year=1880|isbn=|location=London|pages=128|url=http://archive.org/stream/lepidopteraofcey01moor}} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/10618#/summary|title=The butterflies of India, Burmah and Ceylon. Vol. I, II, III|last=G. F. L.|first=Marshall|last2=Nicéville|first2=Lionel de| authorlink1=George Frederick Leycester Marshall| authorlink2 = Lionel de Nicéville |publisher=Central Press Co., ld.|year=1882|isbn=|location=Calcutta|pages=}} *{{Cite journal|last=Wood-Mason|first=James|authorlink=James Wood-Mason|last2=Nicéville|first2=Lionel de| authorlink2 = Lionel de Nicéville|date=1887|title=List of the lepidopterous insects collected in Cachar by Mr. J. Wood-Mason| url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/35545724#page/391/mode/1up| journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal|volume=55|pages=343-393|via=}} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/8763#/summary|title=Lepidoptera Indica (10 volumes)|last1=Moore|first1=Frederic|authorlink=Frederic Moore|last2=Swinhoe|first2=Charles|authorlink2=Charles Swinhoe|publisher=Lovell Reeve and Co.|year=1890|isbn=|location=London|pages=}} *{{Cite book|url=https://archive.org/stream/journalofasi571888unse#page/346/mode/2up|title=Butterflies of the Nilgiri District|last=Hampson|first=G. F.|authorlink=George Hampson|publisher=Asiatic Society of Bengal|year=1888|isbn=|location=Calcutta|pages=346-368}} *{{cite book |last=Hampson|first= G. F. |authorlink=George Hampson |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/75388#page/7/mode/1up| pages= |title=Illustrations of typical specimens of Lepidoptera Heterocera in the collection of the British Museum. VIII: The Lepidoptera of the Nilgiri District |volume= |publisher=British Museum (Natural History). Department of Zoology |year=1891 |accessdate=}} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/23166#/summary|title=Hesperiidae Indicae : being a reprint of descriptions of the Hesperiidae of India, Burma, and Ceylon|first=E. Y.|last=Watson |authorlink=Edward Yerbury Watson|year=1891|isbn=|location=Madras|pages=|publisher=Vest and Company}} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/18553#page/288/mode/1up|title=Notes on the Larvae and Pupae of Butterflies of the Bombay Presidency. The journal of the Bombay Natural History Society. Vol. 5|last=Davidson|first=J.|last2=Bo|first2=C S|last3=Aitken|first3=E H|authorlink1=James Davidson (ornithologist)|authorlink2=|authorlink3=Edward Hamilton Aitken|publisher=Bombay Natural History Society|year=1890|isbn=|location=Mumbai|pages=260-286, 349-375.}} *{{cite book |last1=Rothschild|first1=Lionel Walter|authorlink=Walter Rothschild, 2nd Baron Rothschild|title=Novitates Zoologicae. Vol. II. A revision of the Papilios of the eastern hemisphere, exclusive of Africa |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/3859442#page/191/mode/1up|publisher= [[Natural History Museum at Tring]] |location=London |year=1895|pages=167-463}} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/95532#page/319/mode/1up|title=The butterflies of the North Canara District of the Bombay Presidency. I, II, III. The journal of the Bombay Natural History Society. Vol. 10|last=Davidson|first=J.|last2=Bell|first2=T R|last3=Aitken|first3=E H|authorlink1=James Davidson (ornithologist)|authorlink2=Thomas Reid Davys Bell|authorlink3=Edward Hamilton Aitken|publisher=Bombay Natural History Society|year=1896|isbn=|location=Mumbai|pages=237-259, 372-393, 568-584.}} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/95309#page/76/mode/1up|title=The butterflies of the North Canara District of the Bombay Presidency. IV. The journal of the Bombay Natural History Society. Vol. 11|last=Davidson|first=J.|last2=Bell|first2=T R|last3=Aitken|first3=E H|authorlink1=James Davidson (ornithologist)|authorlink2=Thomas Reid Davys Bell|authorlink3=Edward Hamilton Aitken|publisher=Bombay Natural History Society|year=1897|isbn=|location=Mumbai|pages=22-63}} *{{Cite book|url=https://archive.org/details/butterfliesvolii00bing |title=The Fauna of British India. Butterflies Vol. 1|last=Bingham|first=C. T.|authorlink=Charles Thomas Bingham|year=1905|publisher=Taylor & Francis|location=London}} - Family [[Nymphalidae]] *{{Cite book|url=https://archive.org/details/butterflies02bingiala |title=The Fauna of British India. Butterflies Vol. 2|last=Bingham|first=C. T.|authorlink=Charles Thomas Bingham|year=1907|publisher=Taylor & Francis|location=London}} - Families [[Papilionidae]], [[Pieridae]] and [[Lycaenidae]] *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/28579#page/664/mode/1up|title=The Common Butterflies of the Plains of India. The journal of the Bombay Natural History Society. Vol. 16-17|last=Young|first=L. C. H.|publisher=Bombay Natural History Society|year=1906|isbn=|location=Mumbai|pages=570-579}} Vol. 17: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95250#page/502/mode/1up 418-424], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95250#page/1053/mode/1up 921-927]. *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/7414#/summary|title=The Common Butterflies of the Plains of India (Including Those Met with in the Hill Stations of the Bombay Presidency). The journal of the Bombay Natural History Society. Vol. 19-31|last=Bell|first=Thomas Reid Davys|authorlink=Thomas Reid Davys Bell|publisher=Bombay Natural History Society|year=1909|isbn=|location=Mumbai|pages=}} Vol. 19: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/28012#page/48/mode/1up 16-58], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/28012#page/508/mode/1up 438-474], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/28012#page/729/mode/1up 635-682], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/28012#page/962/mode/1up 846-879], Vol. 20: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95328#page/365/mode/1up 279-330], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95328#page/1297/mode/1up 1115-1136], Vol. 21: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95301#page/643/mode/1up 517-544], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95460#page/36/mode/1up 740-766], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95460#page/483/mode/1up 1131-1157], Vol. 22: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95307#page/146/mode/1up 92-100], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95307#page/430/mode/1up 320-344], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95307#page/675/mode/1up 517-531], Vol. 23: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95912#page/123/mode/1up 73-103], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95912#page/603/mode/1up 481-497], Vol. 24: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95302#page/770/mode/1up 656-672], Vol. 25: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/28019#page/520/mode/1up 430-453], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/28019#page/788/mode/1up 636-664], Vol. 26: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/18480#page/154/mode/1up 98-140],[https://www.biodiversitylibrary.org/item/18480#page/532/mode/1up 438-487], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/18480#page/900/mode/1up 750-769], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/18480#page/1117/mode/1up 941-954], Vol. 27: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95740#page/38/mode/1up 26-32], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95740#page/243/mode/1up 211-227], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95740#page/497/mode/1up 431-447], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95740#page/876/mode/1up 778-793], Vol: 29: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/185258#page/605/mode/1up 429-455], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/183167#page/191/mode/1up 703-717], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/183167#page/465/mode/1up 921-946], Vol. 30: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/183166#page/210/mode/1up 132-150], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/183166#page/391/mode/1up 285-305], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/185227#page/105/mode/1up 561-586], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/185227#page/424/mode/1up 822-837], Vol. 31: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/185601#page/489/mode/1up 323-351], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/185226#page/185/mode/1up 655-686], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/185226#page/515/mode/1up 951-974]. *{{Cite journal|last=Yates|first=J.A.|date=1931|title=The Butterflies of Coorg|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/188012#page/583/mode/1up|journal=Journal of the Bombay Natural History Society|volume=34 (4)|pages=1003–1014|via=BHL}} *{{Cite journal|last=Yates|first=J.A.|date=1931|title=The Butterflies of Coorg - II|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/183054#page/192/mode/1up|journal=Journal of the Bombay Natural History Society|volume=35 (1)|pages=104–114|via=BHL}} *{{cite book |last=Evans |first1=W. H. |authorlink=William Harry Evans |title=The Identification of Indian Butterflies |edition=2nd |location=Mumbai, India |publisher=[[Bombay Natural History Society]] |year=1932|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.261850}} *{{Cite journal|last=Sevastopulo|first=D G|date=1938|title=The early stages of Indian Lepidoptera|url=https://www.biodiversitylibrary.org/creator/159257#/sections|journal=Journal of the Bombay Natural History Society|volume=40-46|pages=|via=BHL}} *{{Cite book|url=https://archive.org/details/FaunaOfBritishIndia.Butterflies1 |title=The Fauna of British India. Butterflies Volume 1 (Second edition)|first=G.|last=Talbot|authorlink=George Talbot (entomologist)|year=1939|publisher=Taylor & Francis|location=London}} Family: [[Papilionidae]]], [[Pieridae]] *{{Cite book|url=https://archive.org/details/FaunaOfBritishIndia.Butterflies2 |title=The Fauna of British India. Butterflies Volume 2 (Second edition)|first=G.|last=Talbot|authorlink=George Talbot (entomologist)|year=1947|publisher=Taylor & Francis|location=London}} Family: [[Danainae|Danaidae]], [[Satyrinae|Satyridae]], [[Morphinae|Amathusiidae and Acraeidae]] *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/105941#/summary|title=A Catalogue of the Hesperiidae from Europe, Asia, and Australia in the British Museum|first=W. H.|last=Evans |authorlink=William Harry Evans|publisher=British Museum (Natural History). Department of Entomology|year=1949|isbn=|location=London|pages=}} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/2361223#page/99/mode/1up|title=A revision of the Arhopala group of Oriental Lycaenidae (Lepidoptera: Rhopalocera). Bulletin of the British Museum (Natural History). Volume: 5|first=W. H.|last=Evans |authorlink=William Harry Evans|publisher=British Museum (Natural History). Department of Entomology|year=1957|isbn=|location=London|pages=85-141}} *{{cite book|last=Wynter-Blyth |first=Mark Alexander |authorlink=Mark Alexander Wynter-Blyth |title=Butterflies of the Indian Region |url=https://books.google.com/books?id=yEkgAQAAMAAJ |year=1957 |location=Bombay, India |publisher=[[Bombay Natural History Society]] |isbn=978-8170192329 }} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/ia/bulletinofbritis09bri#page/5/mode/1up|title=The generic names of the butterflies and their type-species (Lepidoptera: Rhopalocera)|last=Hemming|first=Arthur Francis|authorlink=Francis Hemming|publisher=British Museum (Natural History)|year=1967|isbn=|location=London|pages=5-509}} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/2252483#page/461/mode/1up|title=The higher classification of the Lycaenidae (Lepidoptera): a tentative arrangement. Bulletin of the British Museum (Natural History). Volume: 28|first=John Nevill|last=Eliot |authorlink=John Nevill Eliot|publisher=British Museum (Natural History). Department of Entomology|year=1973|isbn=|location=London|pages=371-505}} *{{Cite book|url=https://www.nhbs.com/butterflies-of-the-oriental-region-part-1-book|title=Butterflies of the Oriental Region, Part 1: Papilionidae, Pieridae & Danaidae|first=Bernard|last=D'Abrera|authorlink=Bernard d'Abrera|publisher=Hill House Publishers|year=1982|isbn=|location=Melbourne|pages=|archive-date=2018-06-22|access-date=2018-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20180622140516/https://www.nhbs.com/butterflies-of-the-oriental-region-part-1-book|url-status=dead}} *{{Cite book|url=https://www.nhbs.com/butterflies-of-the-oriental-region-part-2-book|title=Butterflies of the Oriental Region, Part 2: Nymphalidae, Satyridae, Amathusidae|first=Bernard |last=D'Abrera |authorlink=Bernard d'Abrera|publisher=Hill House Publishers|year=1983|isbn=|location=Melbourne|pages=}} *{{Cite book|url=https://www.nhbs.com/butterflies-of-the-oriental-region-part-3-book|title=Butterflies of the Oriental Region, Part 3: Lycaenidae, Riodinidae|first=Bernard |last=D'Abrera |authorlink=Bernard d'Abrera|publisher=Hill House Publishers|year=1986|isbn=|location=Melbourne|pages=}} *[[species:Torben B. Larsen|Larsen, T. B.]] 1987–88. The butterflies of the Nilgiri Mountains of southern India (Lepidoptera: Rhopalocera) ''Journal of the Bombay Natural History Society'', vol 84 (3): [https://www.biodiversitylibrary.org/item/193053#page/38/mode/1up 26-54], [https://www.biodiversitylibrary.org/page/49081342#page/329/mode/1up 291-316], [https://www.biodiversitylibrary.org/page/49081659#page/646/mode/1up 560-584] & 85 (1): [https://www.biodiversitylibrary.org/item/191948#page/36/mode/1up 26-43]. *{{Cite journal|last=Yata|first=Osamu|authorlink=species:Osamu Yata|date=1989|title=A Revision of the Old World Species of the Genus Eurema Hubner (Lepidoptera, Pieridae). Part I.|url=http://www.kmnh.jp/wp-content/themes/kmnh_jp/images/pdf/9-1-E-Yata.pdf|journal=Bulletin of the Kitakyushu Museum of Natural History|volume=|pages=|via=|access-date=2018-04-19|archive-date=2018-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20180420010413/http://www.kmnh.jp/wp-content/themes/kmnh_jp/images/pdf/9-1-E-Yata.pdf|url-status=dead}}; [http://www.kmnh.jp/wp-content/themes/kmnh_jp/images/pdf/10-1-E-Yata.pdf Part II] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180420010522/http://www.kmnh.jp/wp-content/themes/kmnh_jp/images/pdf/10-1-E-Yata.pdf |date=2018-04-20 }}; [http://www.kmnh.jp/wp-content/themes/kmnh_jp/images/pdf/11-1-E-Yata.pdf Part III] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180420010444/http://www.kmnh.jp/wp-content/themes/kmnh_jp/images/pdf/11-1-E-Yata.pdf |date=2018-04-20 }}; [http://www.kmnh.jp/wp-content/themes/kmnh_jp/images/pdf/13-59-E-Yata.pdf Part IV] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180420010426/http://www.kmnh.jp/wp-content/themes/kmnh_jp/images/pdf/13-59-E-Yata.pdf |date=2018-04-20 }}; [http://www.kmnh.jp/wp-content/themes/kmnh_jp/images/pdf/14-1-E-Yata.pdf Part V] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180420010535/http://www.kmnh.jp/wp-content/themes/kmnh_jp/images/pdf/14-1-E-Yata.pdf |date=2018-04-20 }} *{{cite book |last=Gaonkar |first=Harish |authorlink=Harish Gaonkar |title=An Annotated Bibliography of the Butterflies of the Indian Region, Including Pakistan, India, Nepal, Bangladesh, Bhutan, Sri Lanka and North Burma |publisher=|location= |year=1995|OCLC=488215574}} *{{cite book |last=Gaonkar |first=Harish |authorlink=Harish Gaonkar |title=Butterflies of the Western Ghats, India (including Sri Lanka) - A Biodiversity Assessment of a Threatened Mountain System |publisher=Centre for Ecological Sciences |location=Bangalore, India |year=1996}} *{{Cite journal|last=Honey|first=Martin R.|last2=Scoble|first2=Malcolm J.|date=2001|title=Linnaeus’s butterflies (Lepidoptera: Papilionoidea and Hesperioidea)|url=https://watermark.silverchair.com/j.1096-3642.2001.tb01326.x.pdf|journal=Zoological Journal of the Linnean Society|volume=132|pages=277-399|doi=10.1111/j.1096-3642.2001.tb01326.x|via=}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *{{Cite journal|last=Vane-Wright|first=R. I.|last2=de Jong|first2=R.|date=2003|title=The butterflies of Sulawesi: annotated checklist for a critical island fauna|url=http://www.repository.naturalis.nl/document/46743|journal=Zoologische Verhandelingen|volume=343|pages=3-267|via=}} *{{Cite web|url=http://www.flutters.org/home/docs/Butterflies_Of_India_Paul_Van_Gasse.pdf|title=Butterflies of India – Annotated Checklist|last=Gasse|first=Paul Van|date=2013|website=Flutters|archive-url=https://web.archive.org/web/20180402123437/http://www.flutters.org/home/docs/Butterflies_Of_India_Paul_Van_Gasse.pdf|archive-date=2018-04-02|dead-url=|access-date=2018-04-02}} *{{Cite book|url=https://www.researchgate.net/publication/287980260_A_Synoptic_Catalogue_of_the_Butterflies_of_India|title=A Synoptic Catalogue of the Butterflies of India|last=R.K.|first=Varshney|last2=Smetacek|first2=Peter|publisher=Butterfly Research Centre, Bhimtal & Indinov Publishing, New Delhi|year=2015|isbn=978-81-929826-4-9|location=New Delhi|pages=|doi=10.13140/RG.2.1.3966.2164}} *{{cite book|last1=Kehimkar|first1=Isaac|authorlink=Isaac David Kehimkar|title=Butterflies of India|date=2016|publisher=Bombay Natural History Society|location=Mumbai|isbn=9789384678012|edition=2016|language=en}} *{{cite book|last1=Kasambe|first1=Raju|authorlink=|title=Butterflies of Western Ghats|date=2018|publisher=Author|location=|isbn=978-93-5300-856-7|language=en|edition=Second|url=https://www.researchgate.net/publication/326088777_Butterflies_of_Western_Ghats_Second_Edition}} *{{Cite journal|last=|first=|date=2018-04-10|title=Larval host plants of the buterfies of the Western Ghats, India|author1=Ravikanthachari Nitin|author2= V.C. Balakrishnan|author3= Paresh V. Churi|author4= S. Kalesh|author5= Satya Prakash|author6= Krushnamegh Kunte|url=http://threatenedtaxa.org/index.php/JoTT/article/view/3104/4402|journal=Journal of Threatened Taxa|volume=10(4)|pages=11495–11550|via=JoTT|doi=10.11609/jott.3104.10.4.11495-11550}} ==പുറം കണ്ണികൾ== *Markku Savela [http://ftp.funet.fi/index/Tree_of_life/insecta/lepidoptera/ ''Lepidoptera and Some Other Life Forms'' - Lepidoptera: Butterflies and Moths] *[http://www.ifoundbutterflies.org/ Butterflies of India]. Indian Foundation for Butterflies. *[http://indiabiodiversity.org/group/butterflyindia/show India Biodiversity Portal]. Biodiversity Informatics Platform. *{{Cite web|url=http://www.nhm.ac.uk/our-science/data/lepindex/lepindex/|title=The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex)|last=Beccaloni|first=G.|last2=Scoble|first2=M.|date=|website=The Natural History Museum, London|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=|last3=Kitching|first3=I.|last4=Simonsen|first4=T.|last5=Robinson|first5=G.|first6=B.|last6=Pitkin|first7=A.|last7=Hine|first8=C.|last8=Lyal|}} *{{Cite web|url=http://www.nhm.ac.uk/our-science/data/hostplants/|title=HOSTS - a Database of the World's Lepidopteran Hostplants|last=Robinson|first=G. S.|last2=Ackery|first2=P. R.|date=|website=The Natural History Museum, London|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=|last3=Kitching|first3=I. J.|last4=Beccaloni|first4=G. W.|last5=Hernández|first5=L. M.}} *{{cite web|last1=Ziegler|first1=Heiner|title=Lepidoptera Literature & Authors|url=http://www.euroleps.ch/seiten/m_lit.php|website=Euroleps|publisher=}} *[http://images.peabody.yale.edu/lepsoc/jls/ Journal of the Lepidopterists' Society hosted at Yale] {{കേരളത്തിലെ ചിത്രശലഭങ്ങൾ|state=expanded}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ചിത്രശലഭങ്ങൾ| ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പട്ടികകൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പട്ടികകൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ജൈവവൈവിധ്യം]] jqtgppr68ze52md3fi0zf11ygfnob71 0 274814 4614313 4109873 2026-04-20T09:18:00Z ~2026-12155-71 214434 4614313 wikitext text/x-wiki {{mergeto|വിവാഹമോചനം ഇസ്ലാമിൽ}} മുസ്‌ലിം വനിതകൾക്ക് വിവാഹ മോചനം ലഭിക്കുന്നതിനായുള്ള സാഹചര്യങ്ങളും അതിനു കോടതിയെ സമീപിക്കാമെന്നും മറ്റും വ്യവസ്ഥ ചെയ്ത് കൊണ്ട് കേന്ദ്ര സർക്കാർ പാസ്സാക്കിയ നിയമമാണ് ''1939 ലെ'മുസ്‌ലിം വിവാഹ മോചന നിയമം'''.('''Dissolution of Muslim Marriage Act, 1939'''). [[ജമ്മു കാശ്മീർ]] ഒഴികെയുള്ള എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും ഈ നിയമം ബാധകമാണ്.<ref>http://chdslsa.gov.in/right_menu/act/pdf/muslim.pdf Section 1(2) of the Act</ref> . ==വിവാഹ മോചനം ഇസ്‌ലാമിൽ== {{പ്രലേ|ത്വലാഖ്}} ഇസ്‌ലാമിക വീക്ഷണത്തിൽ ദമ്പതികൾ ഒരുതരത്തിലും ഒത്തുപോകാൻ കഴിയില്ല എന്ന സന്ദർഭത്തിൽ ഉപാധികളോടെ അനുവദിക്കപ്പെട്ട ഒന്നാണ് വിവാഹമോചനം. അനുവദനീയ കാര്യങ്ങളിൽ അല്ലാഹുവിനു ഏറ്റവും കോപിഷ്ടമായ കാര്യമാണത്രെ വിവാഹമോചനം<ref>അബൂദാവൂദ്, ഇബ്നുമാജ, ഹാകിം</ref>. <ref>https://ml.wikisource.org/wiki/തിരഞ്ഞെടുത്ത_ഹദീസുകൾ/വിവാഹമോചനം</ref>. എന്നാൽ ഇന്ന് മുസ്‌ലിം സമുദായത്തിൽ നടക്കുന്ന ബഹുഭൂരിഭാഗം വിവാഹമോചനങ്ങളും ഖുർആൻ അനുശാസിച്ച രൂപത്തിലല്ല നടക്കുന്നത്. മുസ്‌ലിം വ്യക്തി നിയമത്തിൽ വ്യത്യസ്ത രീതിയിലുള്ള വിവാഹമോചനത്തെപറ്റി പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്.<ref>http://www.legalserviceindia.com/article/l393-Divorce-under-Muslim-Law.html Concept of Divorce under Muslim Law</ref>. [[ത്വലാഖ്]] -Talaq ( ഭർത്താവ് ഏകപക്ഷീയമായി ബന്ധം അവസാനിപ്പിക്കുന്നത്), ഇല - Ila-( ഭാര്യയുമായി ലൈംഗിക ബന്ധമുണ്ടാവില്ല എന്ന് പ്രതിജ്ഞയെടുക്കുകയും തുടർന്ന് നാല് മാസത്തിലധികമായി ഭാര്യയുമായി ബന്ധം പുലർത്താതിരിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ), സിഹാർ-Zihar (ഭർത്താവ് ഭാര്യയെ വിവാഹബന്ധം നിഷിദ്ധമാക്കിയ ബന്ധുക്കളുമായി താരതമ്യം ചെയ്തു കൊണ്ടുള്ളത്), ലിയാൻ -Lian (ഭാര്യയ്ക്കെതിരെ വ്യാജ വ്യഭിചാര ആരോപണമോ ദുർനടപ്പോ ആരോപിച്ചാൽ ഭാര്യയ്ക്ക് കിട്ടുന്ന വിവാഹമോചനാവകാശം), ഖുൽഅ്-Khul'a (ഭർത്താവിന്റെ സമ്മതത്തോടെ ഭാര്യ നഷ്ടം നൽകിക്കൊണ്ടുള്ളത്), മുബാറാത്ത്- Mubarat (ഉഭയ സമ്മത പ്രകാരമുള്ളത്) തുടങ്ങിയവ വ്യത്യസ്തരീതികളിലുള്ള വിവാഹമോചനങ്ങളാണ്<ref>http://www.cwds.ac.in/library/collection/elib/legal_resources/lr_the_muslim_personal_law.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305014159/http://www.cwds.ac.in/library/collection/elib/legal_resources/lr_the_muslim_personal_law.pdf |date=2016-03-05 }} Section 2 of Muslim Personal law Shariath Application Act</ref>. ഇതിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിവാഹമോചനം നടക്കുന്നത് മുസ്‌ലിം ഭർത്താവിനു കൊടുത്ത എകപക്ഷീയമായ [[ത്വലാഖ്|ത്വലാഖിലൂടെയാണ്]]. കേരളത്തിൽ മുസ്‌ലിം സ്ത്രീകൾ ചില പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഏകപക്ഷീയമായി ബന്ധം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനായി പത്രപരസ്സ്യത്തിലൂടെയും മറ്റും [[ഫസ്ഖ്]] <ref>http://www.islam.gov.my/sites/default/files/reasons_to_dissolve_marriage_through_fasakh.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121021090559/http://islam.gov.my/sites/default/files/reasons_to_dissolve_marriage_through_fasakh.pdf |date=2012-10-21 }} Syariah journal 5 volume 1</ref>എന്ന സമ്പ്രദായം ഉപയോഗിച്ചു വരുന്നതായി കാണപ്പെടുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ ഇന്ത്യയിൽ നിയമപരമായി മുസ്‌ലിം ഭർത്താവിനും ഭാര്യക്കും കോടതിയെ സമീപിക്കാതെതന്നെ വിവാഹ മോചനം നടത്താവുന്നതാണ്. ഇതിന് ഒരു തവണ തലാഖ് ചൊല്ലിയാൽ മതി. പക്ഷേ 2 തവണ വേണം എന്നും ഇടവിട്ട് മൂന്ന് എന്നും മറ്റും അഭിഭാഷകര് തെറ്റിദ്ധാരണയും ആശയകുഴപ്പവും ഉണ്ടാക്കുന്നുണ്ട്. പലരും മുത്തലാക്ക്ചൊല്ലുന്നതും ഇത് കൊണ്ടാണ്. ഖുർആൻ പ്രകാരം ഒരു പ്രാവശ്യം ചൊല്ലിയാൽ തന്നെ അത് തലാഖ് ആണ്. മുത്തലാക്ക് ആവശ്യമില്ല എന്നിരിക്കേ അനാവശ്യമായി മുത്തലാക്ക് ചൊല്ലുകയും കേസെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ബാലിശ പ്രവർത്തികൾ പലരും ചെ യ്യുന്നുണ്ട്. തലാക്കിന് കോടതി ഉത്തരവ് ആവശ്യമില്ല. തലാഖ് ചൊല്ലിയാൽ പിന്നെ അവർ ഭാര്യാ ഭർത്താവ് അല്ലാതായി. ചില അഭിഭാഷകർ പണത്തിനു വേണ്ടി ഇരു കൂട്ടരും ഒപ്പിട്ട് ബന്ധം ഒഴിയുന്ന മ്യൂച്വൽ എഗ്രിമെൻ്റ് നോട്ടറിയിൽ എഴുതിക്കുന്നത് നിയമസാധുതയില്ലാത്തതും ഇന്ത്യൻ കോൺട്രാക്റ്റ് ആക്റ്റിന് വിരുദ്ധവുമാണ് . കാരണം മുസ്ലിം വ്യക്തി നിയമപ്രകാരം തലാഖ്ചൊല്ലാൻ പങ്കാളിയുടെ അനുവാദം വേണ്ട എന്ന് വ്യക്തമായി തന്നെ പറയുന്നുണ്ട്. ഭാര്യക്ക് ഖുല പറഞ്ഞ് ബന്ധം ഒഴിയാം എന്ന് സുപ്രീം കോടതി വിധിച്ചിട്ടുണ്ട്.. തെളിവ് എന്ന നിലയിൽ സാക്ഷികൾ വേണെങ്കിലും രജിസ്റർ postal ആയി ചൊല്ലിയാൽ സാക്ഷികളുടെ ആവശ്യമില്ല. തലാക്ക് പള്ളിയിൽ അറിയിക്കണം എന്ന് നിർബന്ധമില്ല. പള്ളി സർട്ടിഫിക്കറ്റും ആവശ്യമില്ല. തലാക്ക് ചൊല്ലിയിട്ടും സ്ത്രീ ഒഴിഞ്ഞില്ലെങ്കിൽ പോലീസിന് ഒഴിപ്പിക്കേണ്ട കടമ ഉണ്ട്. ഇതിന് പ്രത്യേക കോടതി ഡിക്ലറേഷൻ ആവശ്യമില്ല.വെള്ളക്കടലാസിൽ എഴുതിയ ഭർത്താവ് ഒപ്പിട്ട തലാക്ക് മതി . ഖുർആൻ പ്രകാരം വാക്കാൽ പറഞ്ഞാൽ തന്നെ തലാക്ക്. ഗവൺമെൻറ് മായി ബന്ധപ്പെട്ട ചില കാര്യങ്ങൾക്ക് കോടതി ഡിക്ലറേഷൻ ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിലും വിവാഹമോചനത്തിന് അത്തരമൊരു ഡിക്ലറേഷൻ യാതൊരു ആവശ്യവുമില്ല//books.google.co.in/books?id=i56XQGIS9skC&pg=PA37&lpg=PA37&dq=muslim+husband+can+pronounce+talaq+without+going+to+court&source=bl&ots=M5arWZq9Y_&sig=n8lhgF7Cjcb-iNwVUuEuk1D Muslim women problems and prospects, by zakia A Siddiqi & Anwar Jahan Zube<ref>http://www.doolnews.com/muslim-women-can-talaq-malayalam-news-627.html മുസ്‌ലിം സ്ത്രീക്കും മൊഴി ചൊല്ലാമെന്ന് ഇസ്ലാമിക പണ്ഡിത സഭ, ഡൂൾ ന്യൂസ്.കോം-24-3-2012</ref>.<ref>http://malayalam.webdunia.com/miscellaneous/woman/articles/1203/24/1120324048_1.htm മലയാളം വെബ് ദുനിയ.കോം,24-3-2012</ref> <ref>http://chdslsa.gov.in/right_menu/act/pdf/muslim.pdf Section 2 of the Act</ref> മുസ്ലീം വിവാഹമോചിതരുടെ അവകാശ സംരക്ഷണ നിയമം 1986 ലെ വിവാഹമുക്തകളായ മുസ്ലീം വനിതകളുടെ അവകാശ സംരക്ഷണത്തിനുള്ള നിയമ പ്രകാരം ഇദ്ദ ആചരിക്കുന്ന കാലത്ത് ന്യായയുക്തമായ രീതിയിൽ ചെലവ് ലഭിക്കുന്നത്തിന് വിവാഹമോചിതരായ സ്ത്രീകൾക്ക് അവകാശമുണ്ട് .ഗർഭാവസ്തയിലാണ് തലാക്ക് ചൊല്ലുന്നതെങ്കിൽ കുട്ടിയുടെ കുട്ടിയുടെ ജനനം മുതൽ 5 വർഷക്കാലം സംരക്ഷണ ചെലവ് നൽകണം'ഓഹരി നൽകാന്നുണ്ടങ്കിൽ അതും നൽകണം' വിവാഹ സമയത്തും അതിന്നു ശേഷവും അവർക്ക് ലഭിച്ചിട്ടുള്ള സമ്മാനങ്ങളും സ്വത്തുകശക്കും അർഹതയുണ്ട് ഇതുകൂടാതെ മറ്റൊരു വിവാഹം വരെയോ ,മരണം വരെയോ ജീവിക്കേണ്ടതിലേക്ക് ജീവനാശവും കണക്കാക്കി നൽകണം വേറേ വിവാഹം ചെയ്യാതെ കഴിയുന്ന വിവാഹമോചിതയായ മുസ്ലീം സ്ത്രീക്ക് സ്വന്തമായി ചെലവ് കഴിയാൻ മാർഗ്ഗമില്ലങ്കിൽ സംരക്ഷണത്തിന്നയി ബന്ധുക്കളെ സമീപിക്കുവാനും അതുമല്ലങ്കിൽ വഖഫ് ബോർഡിനെ സമീപിക്കുവാനും അവകാശമുണ്ട് .മുസ്ലീം സ്ത്രീകൾ വിവാഹമോചനത്തിനായി അതതു ജില്ലയിടെ കുടുംബകോടതിയിലാണ് സമീപിക്കേണ്ടത് .മുസ്ലീം വ്യക്തിനിയമപ്രകാരം ചിന്തകാല സംരക്ഷണ ചിലവിനായി സിവിൽ കോടതിയെയും സമീപിക്കാം വിവാഹമോചിതരുടെ അവകാശ സംരക്ഷണ നിയമനുസരിച്ച് കിട്ടേണ്ട ആനുകൂല്യങ്ങൾക്ക് ഒന്നാം ക്ലാസ്സ് മജിസ്ട്രേറ്റ് കോടതിയെയാണ് സമീപിക്കേണ്ടത്.ഇസ്ലാമീക നിയമപ്രകാരം ദാമ്പത്യ .ബ്ധം പുനസ്ഥാപിക്കാൻ പുന:സ്ഥാപിക്കാൻ കുടുംബകോടതിയെ സമീപിക്കാം ==ഇതും കാണുക== *[[വിവാഹമോചനം ഇസ്ലാമിൽ]] ==അവലംബം== {{reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == *[http://chdslsa.gov.in/right_menu/act/pdf/muslim.pdf Dissolution of muslim marriage Act] [[വർഗ്ഗം:വ്യക്തിനിയമങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ നിയമങ്ങൾ - അപൂർണ്ണലേഖനങ്ങൾ]] 0rm5buo80nrbk4gio0qf1z3n7da8iha 0 291928 4614278 2816634 2026-04-19T18:55:26Z Gpkp 137978 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Davidraju IMG 7349.jpg]] → [[File:Red-eye bushbrown butterfly (2009).jpg]] C2 4614278 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ചെങ്കണ്ണൻ തവിടൻ | image = Red-eye bushbrown butterfly (2009).jpg | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Arthropod]]a | classis = [[Insect]]a | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Nymphalidae]] | tribus = [[Elymniini]] | genus = ''[[Heteropsis (butterfly)|Heteropsis]]'' | species = '''''H. adolphei''''' | binomial = ''Heteropsis adolphei'' | binomial_authority = (Guérin-Ménéville, 1843)<ref name=funet/> | synonyms = *''Satyrus adolphei'' <small>Guérin-Ménéville, 1843</small> *''Mycalesis adolphei'' <small>(Guérin-Ménéville, 1843)</small> *''Mycalesis onatas'' <small>Hewitson, 1864</small> }} ഒരു [[രോമപാദ ചിത്രശലഭങ്ങൾ|രോമപാദ ചിത്രശലഭമാണ്]] ''' ‌ചെങ്കണ്ണൻ തവിടൻ''' ({{lang-en|The Redeye Bushbrown }}).<ref name=Smetacek>{{Cite book|url=https://www.researchgate.net/publication/287980260_A_Synoptic_Catalogue_of_the_Butterflies_of_India|title=A Synoptic Catalogue of the Butterflies of India|last=R.K.|first=Varshney|last2=Smetacek|first2=Peter|publisher=Butterfly Research Centre, Bhimtal & Indinov Publishing, New Delhi|year=2015|isbn=978-81-929826-4-9|location=New Delhi|pages=175-171|doi=10.13140/RG.2.1.3966.2164}}</ref><ref name=funet>{{Cite web|url=http://ftp.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ditrysia/papilionoidea/nymphalidae/satyrinae/heteropsis/|title=Heteropsis Westwood, 1850|last=Savela|first=Markku|date=|website=Lepidoptera - Butterflies and Moths|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=2018-03-18}}</ref><ref>{{cite book|url=https://archive.org/stream/souvenirsdunvoya00dele#page/76/mode/1up|author=Delessert, Adolphe| title= Souvenirs d´un voyage dans l´Inde exécuté de 1834 à 1839|place=Paris |publisher= Bétrune et Plon for Fortin, Masson et Cie & Langlois et Leclerq|year=1843 | page=76}}</ref><ref name=bingham>{{citation-attribution|{{Cite book|url=https://archive.org/stream/butterfliesvolii00bing#page/60/mode/2up/|title=Fauna of British India. Butterflies Vol. 1|last=Bingham|first=Charles Thomas|authorlink=Charles Thomas Bingham|publisher=|year=1905|isbn=|location=|pages=60}}|}}</ref><ref name=MooreIndica>{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/103554#page/228/mode/1up|title=Lepidoptera Indica. Vol. I|last=Moore|first=Frederic|authorlink=Frederic Moore|publisher=Lovell Reeve and Co.|year=1890|isbn=|location=London|pages=210-211}}</ref> പര്യായങ്ങൾ ആയ Mycalesis adolphei /Satyrus adolphei/Mycalesis onatas/Heteropsis adolphei എന്ന ശാസ്ത്രീയ നാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.<ref name="ifb"> Heteropsis adolphei Guérin, 1843 – Red-eye Bushbrown. In K. Kunte, S. Kalesh & U. Kodandaramaiah (eds.). Butterflies of India, v. 2.10. Indian Foundation for Butterflies. http://www.ifoundbutterflies.org/sp/643/Heteropsis-adolphei </ref> ==ആവാസം== [[കർണാടക ]], [[തമിഴ്‌നാട് ]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും ഇവയെ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="ifb" /> ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറം കണ്ണികൾ== {{CC|Heteropsis adolphei}} {{Taxonbar|from=Q5747516}} {{ചിത്രശലഭം |state=expanded}} [[ വർഗ്ഗം:രോമപാദ ചിത്രശലഭങ്ങൾ ]] qrsbqdrfqlcm06cia5qt91md5n0mszk 0 326290 4614290 4612195 2026-04-20T00:29:15Z CommonsDelinker 756 [[File:Davidraju_IMG_7768.jpg]] നെ [[File:Orange-tailed_marsh_dart_damselfly_(2010).jpg]] കൊണ്ട് നീക്കം ചെയ്യുന്നു. (ചെയ്തത്:[[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] കാരണം: [[:c:COM:FR|File renamed]]: C2). 4614290 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|List of Odonates in Kerala}} രണ്ട് ജോടി സുതാര്യമായ ചിറകുകളും സങ്കീർണ്ണമായ കണ്ണുകളോടും നീണ്ട ശരീരത്തോടും കൂടിയ പറക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ജലജന്യ [[ഷഡ്പദം|ഷഡ്പദമാണ്]] [[തുമ്പി]]. തുമ്പിവർഗ്ഗത്തെ വീണ്ടും [[സൂചിത്തുമ്പികൾ]] (Zygoptera), [[കല്ലൻതുമ്പി|കല്ലൻ തുമ്പികൾ ('''അച്ഛിത്തുമ്പികൾ)''']] (Anisoptera), അനിസോസൈഗോപ്‌റ്ററ (Anisozygoptera) എന്നിങ്ങനെ മൂന്നായി തരം തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. <ref> കേരളത്തിലെ തുമ്പികൾ (Dragonflies and Damselflies of Kerala), David V. Raju, Kiran C. G. (2013) </ref><ref>[[:File:Fraser1933.pdf|The fauna of British India, including Burma and Ceylon, Odonata Vol. I - Fraser]] (Zygoptera)</ref><ref>[[:File:Fraser1934.pdf|The fauna of British India, including Burma and Ceylon, Odonata Vol. II - Fraser]] (Gomphidae)</ref><ref>[[:File:Fraser1936.pdf|The fauna of British India, including Burma and Ceylon, Odonata Vol. III - Fraser]] (Aeshnidae and Libellulidae)</ref><ref>[http://www.ias.ac.in/initiat/sci_ed/lifescape/odonates Dragonflies and Damselflies of Peninsular India - A Field Guide - K.A.Subramanian]</ref><ref>[http://www.indianodonata.org/ Odonata of India]</ref><ref>[http://faunaofindia.nic.in/PDFVolumes/hpg/024/index.pdf Common Dragonflies and Damselflies of Kerala - Emiliyamma, et al]</ref><ref>[http://faunaofindia.nic.in/PDFVolumes/hpg/025/index.pdf Common Indian Dragonflies - Mitra]</ref><ref name=wol>{{World Odonata List}}</ref><ref name=atlas>{{cite book |last1=K.A. |first1=Subramanian |last2=K.G. |first2=Emiliyamma |last3=R. |first3=Babu |last4=C. |first4=Radhakrishnan |last5=S.S. |first5=Talmale |title=Atlas of Odonata (Insecta) of the Western Ghats, India |date=2018 |publisher=Zoological Survey of India |isbn=9788181714954|pages=}}</ref><ref name="Gopalan">{{Cite journal|first1=Sujith V. |last1=Gopalan| first2=Muhamed |last2=Sherif |first3=A. Vivek |last3=Chandran |date=2022 |title=A checklist of dragonflies & damselflies (Insecta: Odonata) of Kerala, India |journal=Journal of Threatened Taxa| volume=14 |issue=2 |pages=20654–20665| doi=10.11609/jott.7504.14.2.20654-20665|url=https://threatenedtaxa.org/index.php/JoTT/article/view/7504}}</ref> ഇതും കാണുക: [[കേരളത്തിലെ തുമ്പികൾ|കേരളത്തിലെ തുമ്പികളുടെ ശാസ്ത്രീയ വർഗ്ഗീകരണം ആധാരമാക്കിയുള്ള പട്ടിക]] == കല്ലൻതുമ്പികൾ(അച്ഛിത്തുമ്പികൾ) == {| class="wikitable sortable" |- ! മലയാള നാമം !! ശാസ്ത്ര നാമം !! ആംഗലേയ നാമം !! കുടുംബം !! class="unsortable"|ആൺതുമ്പി !! class="unsortable"|പെൺതുമ്പി !! class="unsortable" align="center"|ചിത്രശാല |- | [[ചോലരാജൻ തുമ്പി]]||''[[Anaciaeschna donaldi]]'' ||Donald's hawker || [[സൂചിവാലൻ കല്ലൻതുമ്പികൾ]] (Aeshnidae) || || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Anaciaeschna jaspidea]] |- | [[തുരുമ്പൻ രാജൻ]]||''[[Anaciaeschna jaspidea]]'' ||Australasian Dusk Hawker/ Rusty Darner || [[സൂചിവാലൻ കല്ലൻതുമ്പികൾ]] (Aeshnidae) || [[File:Anaciaeshna jaspidea.jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Anaciaeschna jaspidea]] |- | [[തുരുമ്പൻ ചാത്തൻ ]]|| ''[[Anax ephippiger]]'' || Vagrant Emperpr / Ochre Darner || [[സൂചിവാലൻ കല്ലൻതുമ്പികൾ]] (Aeshnidae) || [[File:Hemianax ephippiger.jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Anax ephippiger]] |- | [[മരതക രാജൻ]]||''[[Anax guttatus]]'' || Pale Spotted mperor/ Blue-Tailed Green Darner || [[സൂചിവാലൻ കല്ലൻതുമ്പികൾ]] (Aeshnidae) || [[File:Blue-tailed Green Darner Anax guttatus-KRNagar13Oct2007-Wiki.jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Anax guttatus]] |- | [[നീലരാജൻ (തുമ്പി)|നീല രാജൻ]]|| ''[[Anax immaculifrons]]'' || Fiery Emperor/ Magnificent Emperor / Blue Darner || [[സൂചിവാലൻ കല്ലൻതുമ്പികൾ]] (Aeshnidae) || [[File:Wyn dragonfly.jpg|200px]] || [[File:Anax immaculifrons by Bala Chandran.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Anax immaculifrons]] |- | [[പീതാംബരൻ തുമ്പി]]|| ''[[Anax indicus]]'' || Lesser Emperor/ Dusky Darner || [[സൂചിവാലൻ കല്ലൻതുമ്പികൾ]] (Aeshnidae) || [[File:Anax indicus in Chinnar WLS Kerala IMG 6856.jpg|200px]] || [[File:Anax indicus 5231.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Anax indicus]] |- | [[തവിട്ട്‍ രാജൻ]]|| ''[[Anax parthenope]]'' || Lesser Emperor/ Dusky Darner || [[സൂചിവാലൻ കല്ലൻതുമ്പികൾ]] (Aeshnidae) || [[File:2012.08.11.-21-Viernheimer Heide Viernheim-Kleine Koenigslibelle-Maennchen.jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Anax parthenope]] |- | [[തത്തമ്മത്തുമ്പി]]|| ''[[Gynacantha bayadera]]'' || Greenish Duskhawker/Parakeer Darner || [[സൂചിവാലൻ കല്ലൻതുമ്പികൾ]] (Aeshnidae) ||[[File:Gynacantha millardi - Kadavoor - 001.jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Gynacantha bayadera]] |- | [[സൂചിവാലൻ രാക്കൊതിച്ചി ]]|| ''[[Gynacantha dravida]]'' || Indian Duskhawker / Brown Darner || [[സൂചിവാലൻ കല്ലൻതുമ്പികൾ]] (Aeshnidae) ||[[File:Gynacantha-Kadavoor-2016-03-30-001.jpg|200px]] || [[File:Gynacantha-Kadavoor-2016-07-11-001.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Gynacantha dravida]] |- | [[നീലഗിരി മലമുത്തൻ]]|| ''[[Chlorogomphus campioni]]'' || Nilgiri Mountain Hawk || [[മലമുത്തൻ തുമ്പികൾ]] (Chlorogomphidae) || [[File:Chlorogomphus campioni by Subramanian K A.jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Chlorogomphus campioni]] |- | [[ആനമല മലമുത്തൻ]]|| ''[[Chlorogomphus xanthoptera]]'' || Anamalai Mountain Hawk || [[മലമുത്തൻ തുമ്പികൾ]] (Chlorogomphidae) || || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Chlorogomphus xanthoptera]] |- | [[കാട്ടു മരതകൻ]]|| ''[[Hemicordulia asiatica]]'' || Asian emerald || [[മരതകക്കണ്ണന്മാർ]] (Corduliidae) || [[File:Hemicordulia asiatica 02 (cropped).jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Hemicordulia asiatica]] |- | [[പൊക്കൻ കടുവ]]|| ''[[Acrogomphus fraseri]]'' || Fraser's Clubtail || [[കടുവത്തുമ്പികൾ]] (Gomphidae) || || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Acrogomphus fraseri]] |- | [[ചതുരവാലൻ കടുവ]]|| ''[[Burmagomphus laidlawi]]'' || Plain Sinuate Clubtail || [[കടുവത്തുമ്പികൾ]] (Gomphidae) || [[File:Dragonfly (2015).jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Burmagomphus laidlawi]] |- | [[പുള്ളി ചതുരവാലൻ കടുവ]]|| ''[[Burmagomphus pyramidalis]]'' || Spotted Sinuate Clubtail || [[കടുവത്തുമ്പികൾ]] (Gomphidae) || || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Burmagomphus pyramidalis]] |- | [[വിശറിവാലൻ കടുവ]]|| ''[[Cyclogomphus heterostylus]]'' || || [[കടുവത്തുമ്പികൾ]] (Gomphidae) || || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Burmagomphus pyramidalis]] |- | [[സൈരന്ധ്രിക്കടുവ]]|| ''[[Davidioides martini]]'' || Syrandhri Clubtail|| [[കടുവത്തുമ്പികൾ]] (Gomphidae) || || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Davidioides martini]] |- | [[പുഴക്കടുവ]]|| ''[[Gomphidia kodaguensis]]'' || Southern River Clubtail / Kodagu Clubtail || [[കടുവത്തുമ്പികൾ]] (Gomphidae) ||[[File:Gomphidia kodaguensis-Thattekad-2015-09-13-001.jpg|200px]] || [[File:Gomphidia kodaguensis-Kadavoor-2016-04-04-003.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Gomphidia kodaguensis]] |- | [[കൊമ്പൻ ക‌‌‌ടുവ തുമ്പി|കൊമ്പൻ ക‌‌‌ടുവ തുമ്പി]]|| ''[[Heliogomphus promelas]]'' || Indian Grappletail/Indian lyretail || [[കടുവത്തുമ്പികൾ]] (Gomphidae) ||[[File:Heliogomphus promelas - Shenduruni Wildlife Sanctuary - 2014.jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Heliogomphus promelas]] |- | [[നാട്ടുകടുവ]]|| ''[[Ictinogomphus rapax]]'' ||Asian Tiger/ Rapacious Flangetail / Common Clubtail|| [[കടുവത്തുമ്പികൾ]] (Gomphidae) || [[File:Ictinogomphus rapax at Kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Common Clubtail (Ictinogomphus rapax) W IMG 0224.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Ictinogomphus rapax]] |- | [[വയനാടൻ കടുവ]]|| ''[[Macrogomphus wynaadicus]]'' || Wayanad Bowtail || [[കടുവത്തുമ്പികൾ]] (Gomphidae) || [[File:Macrogomphus wynaadicus by Bala Chandran.jpg|200px]] || [[File:Macrogomphus wynaadicus-Kadavoor-2016-05-28-001.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Macrogomphus wynaadicus]] |- | [[പെരുവാലൻ കടുവ]]|| ''[[Megalogomphus hannyngtoni]]'' || Giant Green Sabretail / Giant Clubtail || [[കടുവത്തുമ്പികൾ]] (Gomphidae) || || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Megalogomphus hannyngtoni]] |- | [[ചോര പെരുവാലൻ കടുവ]]|| ''[[Megalogomphus superbus]]'' || Beautiful Clubtail || [[കടുവത്തുമ്പികൾ]] (Gomphidae) || || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Megalogomphus hannyngtoni]] |- | [[പുള്ളിവാലൻ ചോലക്കടുവ]]||''[[Merogomphus longistigma]]'' ||Long Legged Clubtail || [[കടുവത്തുമ്പികൾ]] (Gomphidae) ||[[File:Merogomphus longistigma - male Rosemalai (1).jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Merogomphus longistigma]] |- | [[മലബാർ പുള്ളിവാലൻ ചോലക്കടുവ]]||''[[Merogomphus tamaracherriensis]]'' ||Malabar Long Legged Clubtail || [[കടുവത്തുമ്പികൾ]] (Gomphidae) ||[[File:Merogomphus tamaracherriensis-Kadavoor-2016-06-26-001.jpg|200px]] || [[File:Merogomphus longistigma-Kadavoor-2016-07-07-001.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Merogomphus tamaracherriensis]] |- | [[കടുവാച്ചിന്നൻ]]|| ''[[Microgomphus souteri]]'' ||Pigmy Clubtail || [[കടുവത്തുമ്പികൾ]] (Gomphidae) || [[File:Microgomphus souteri by Bala Chandran.jpg|200px]] || [[File:Microgomphus souteri at Kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Microgomphus souteri]] |- | [[കുറു നഖവാലൻ]]|| ''[[Onychogomphus acinaces]]'' || Laidlaw's Clawtail || [[കടുവത്തുമ്പികൾ]] (Gomphidae) || [[File:Onychogomphus acinaces.jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Onychogomphus acinaces]] |- | [[വടക്കൻ നഖവാലൻ]]|| ''[[Onychogomphus malabarensis]]'' || Malabar Clawtail || [[കടുവത്തുമ്പികൾ]] (Gomphidae) || || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Onychogomphus malabarensis]] |- | [[നീലഗിരി നഖവാലൻ]]|| ''[[Onychogomphus nilgiriensis]]'' || Nilgiri Clawtail || [[കടുവത്തുമ്പികൾ]] (Gomphidae) || || [[File:Onychogomphus nilgiriensis-Silent Valley-2016-08-14-002.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Onychogomphus nilgiriensis]] |- | [[വരയൻ നഖവാലൻ]]|| ''[[Onychogomphus striatus]]'' || Striped Clawtail || [[കടുവത്തുമ്പികൾ]] (Gomphidae) || || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Onychogomphus striatus]] |- | [[ചൂണ്ടവാലൻ കടുവ]]|| ''[[Paragomphus lineatus]]'' ||Lined Hooktail / Common Hooktail || [[കടുവത്തുമ്പികൾ]] (Gomphidae) || [[File:Lined Hooktail Paragomphus lineatus Male.jpg|200px]] || [[File:Lined Hooktail Paragomphus lineatus Female.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Paragomphus lineatus]] |- | [[മകുടിവാലൻ തുമ്പി]]|| ''[[Acisoma panorpoides]]'' || Asian Pintail / Bulb-bodied Skimmer / Trumpet- Tail || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Trumpet tail (Acisoma panorpoides panorpoides) male dorsal.jpg|200px]] || [[File:Acisoma panorpoides 6806.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Acisoma panorpoides]] |- | [[ചോപ്പൻ കുറുവാലൻ]]|| ''[[Aethriamanta brevipennis]]'' || ElusiveAdjutant / Scarlet Marsh Hawak || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) ||[[File:Aethriamanta_brevipennis,_male.JPG | 200px]] || [[File:Aethriamanta brevipennis 7678.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Aethriamanta brevipennis]] |- | [[ചങ്ങാതിത്തുമ്പി]]|| ''[[Brachythemis contaminata]]'' ||Ditch Jewel / Asian Groundling / Common Amber Wing || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Brachythemis contaminata 02315.jpg|200px]] || [[File:Brachythemis contaminata female (4)' Burdwan, West Bengal, India 04 10 2012.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Brachythemis contaminata]] |- | [[മതിൽത്തുമ്പി]]|| ''[[Bradinopyga geminata]]'' ||Granite Ghost / Indian Rockdweller || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) ||[[File:Bradinopyga geminata at Kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Bradinopyga geminata 6562.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Bradinopyga geminata]] |- | [[കാട്ടുപതുങ്ങൻ]]|| ''[[Cratilla lineata]]'' ||Emerald-banded Skimmer / Lined Forest Skimmer || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Cratilla lineata male 2 by kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Cratilla lineata female by kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Cratilla lineata]] |- | [[വയൽത്തുമ്പി]]|| ''[[Crocothemis servilia]]'' ||Scarlet Skimmer/ Ruddy Marsh Skimmer || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Crocothemis servilia male by kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Crocothemis servilia female 2 by kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Crocothemis servilia]] |- | [[കരിനിലത്തൻ]]|| ''[[Diplacodes lefebvrii]]'' ||Black Ground Percher / Black Ground Skimmer || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) ||[[File:Diplacodes lefebvrii (Black Percher).jpg|200px]] || [[File:Black percher dragonfly (2015).jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Diplacodes lefebvrii]] |- | [[ചുട്ടിനിലത്തൻ]]|| ''[[Diplacodes nebulosa]]'' ||Black tipped Percher / Black-tipped Ground Skimmer || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Diplacodes nebulosa 04398.jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Diplacodes nebulosa]] |- | [[നാട്ടുനിലത്തൻ]]|| ''[[Diplacodes trivialis]]'' ||Blue Ground Percher / Ground Skimmer || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) ||[[File:Diplacodes trivialis 05609.JPG|200px]] || [[File:Diplacodes trivialis, Burdwan, West Bengal, India 13 09 2012 5.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Diplacodes trivialis]] |- | [[തീക്കറുപ്പൻ]]|| ''[[Epithemis mariae]]'' || Rubytailed Hawklet || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Epithemis mariae - Davidraju 2059.jpg|200px]] || [[File:Rubytailed hawklet dragonfly (2015).jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Epithemis mariae]] |- | [[പാണ്ടൻ പരുന്തൻ]]|| ''[[Hydrobasileus croceus]]'' || Water Monarch / Amber-winged Marsh Glider|| [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) ||[[File:Hydrobasileus croceus 00379.JPG|200px]] || [[File:Hydrobasileus croceus by Sunny Joseph 243.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Hydrobasileus croceus]] |- | [[നീല നീർത്തോഴൻ]]|| ''[[Hylaeothemis indica]]'' ||Blue Hawklet || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Hylaeothemis indica-Silent Valley-2016-08-14-001.jpg|200px]] || [[File:Hylaeothemis indica-Silent Valley-2016-08-14-007.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Hylaeothemis indica]] |- | [[കരിമ്പൻ ചരൽമുത്തി]]|| ''[[Indothemis carnatica]]'' ||Light-tipped Demon / Black Scrub Glider || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Indothemis carnatica male.jpg|200px]] || [[File:Indothemis carnatica female by kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Indothemis carnatica]] |- | [[ചോരവാലൻ തുമ്പി]]||''[[Lathrecista asiatica]]'' ||Long Winged Skimmer / Pruinosed Bloodtail/ Asiatic Bloodtail || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Lathrecista asiatica 07056.JPG|200px]] || [[File:Lathrecista asiatica-Kadavoor-2016-07-04-001.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Lathrecista asiatica]] |- | [[കുള്ളൻ വർണ്ണത്തുമ്പി]]|| ''[[Lyriothemis acigastra]]'' || Dwarf Blood tail || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Lyriothemis acigastra male at Kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Lyriothemis acigastra female at Kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Lyriothemis acigastra]] |- | [[മഞ്ഞവരയൻ വർണ്ണത്തുമ്പി]]|| ''[[Lyriothemis tricolor]]'' ||Tricolor Bloodtail|| [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Lyriothemis abrahami male.jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Lyriothemis tricolor]] |- | [[പൊഴിത്തുമ്പി]]|| ''[[Macrodiplax cora]]'' || Coastal Glider / Cora's Pendant / Estuarine Skimmer || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) ||[[File:Macrodiplax cora by Bala Chandran.jpg|200px]] || [[File:Macrodiplax cora (5).jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Macrodiplax cora]] |- | [[തവിടൻ തുരുമ്പൻ]]|| ''[[Neurothemis fulvia]]''|| Cleartip Widow / Russet Percher / Fulvous Forest Skimmer || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Neurothemis fulvia male by kadavoor.JPG|200px]] || [[File:Neurothemis fulvia-Kadavoor-2016-07-28-001.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Neurothemis fulvia]] |- | [[പുൽ തുരുമ്പൻ]]||''[[Neurothemis intermedia]]'' || Paddy Field Parasol / Pale Yellow widow / Ruddy Meadow Skimmer || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Neurothemis intermedia male 2525.jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Neurothemis intermedia]] |- | [[സ്വാമിത്തുമ്പി]]|| ''[[Neurothemis tullia]]'' ||Blackspot Widow/ Pied Parasol / Pied Percher / Pied Paddy Skimmer|| [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) ||[[File:Neurothemis tullia 9163.jpg|200px]] || [[File:Neurothemis tullia-female 07688.JPG|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Neurothemis tullia]] |- | [[കാട്ടുപുള്ളൻ]]|| ''[[Onychothemis testacea]]'' || Stellate River Hawker|| [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Onychothemis testacea 3 by kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Onychothemis testacea female 01.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Onychothemis testacea]] |- | [[ചെന്തവിടൻ വ്യാളി]]|| ''[[Orthetrum chrysis]]'' || Red-faced Skimmer / Spine-tuffed Skimmer/ Brown Backed Red Marsh Hawk || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Brown-backed Red Marsh Hawk Orthetrum chrysis Male 2 by Kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Orthetrum chrysis at Kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Orthetrum chrysis]] |- | [[നീല വ്യാളി]]|| ''[[Orthetrum glaucum]]'' ||Asian Skimmer / Blue Marsh Hawk || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Orthetrum glaucum - Blue Marsh Hawk - Male 02.JPG|200px]] || [[File:Orthetrum glaucum-Silent Valley-2016-08-14-003.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Orthetrum glaucum]] |- | [[ത്രിവർണ്ണൻ വ്യാളി]]|| ''[[Orthetrum luzonicum]]'' ||Luzon Skimmer/Marsh Skimmer / Slender Blue Skimmer / Tricolored Marsh Hawk || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Tri-coloured Marsh Hawk Orthetrum luzonicum Male by kadavoor.JPG|200px]] || [[File:Tri-coloured Marsh Hawk Orthetrum luzonicum Female by kadavoor.JPG|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Orthetrum luzonicum]] |- | [[പവിഴവാലൻ വ്യാളി]]|| ''[[Orthetrum pruinosum]]'' || Common Red Skimmer / Pink Skimmer / Crimson -Tailed Marsh Hawk || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:OrthetrumPruinosum.jpg|200px]] || [[File:Orthetrum pruinosum female by kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Orthetrum pruinosum]] |- | [[പച്ച വ്യാളി|പച്ച വയലി]]||''[[Orthetrum sabina]]'' || Green Skimmer / Green Marsh Hawk|| [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Orthetrum sabina 09221.jpg|200px]] || [[File:Slender Skimmer 06811.JPG|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Orthetrum sabina]] |- | [[ചെറു വ്യാളി]]|| ''[[Orthetrum taeniolatum]]'' || Ashy Skimmer / Ashy Marsh Hawk || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Orthetrum taeniolatum dragonfly (2011) 1065.jpg|200px]] || [[File:Orthetrum taeniolatum dragonfly (2011)1043.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Orthetrum taeniolatum]] |- | [[നീല കറുപ്പൻ വ്യാളി]]|| ''[[Orthetrum triangulare]]'' || Triangle Skimmer / Blue -Tailed Forest Hawk || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Dragon Fly (Orthetrum triangulare) (7976467260).jpg|200px]] || [[File:Orthetrum triangulare mating (2011) 2474.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Orthetrum triangulare]] |- | [[നീല കുറുവാലൻ]]|| ''[[Palpopleura sexmaculata]]'' ||Blue-Tailed Yellow Skimmer / Asian Widow || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Palpopleura sexmaculata male by Bala Chandran.jpg|200px]] || [[File:Blue-tailed yellow skimmer dragonfly (2014).jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Palpopleura sexmaculata]] |- | [[ഓണത്തുമ്പി]]|| ''[[Rhyothemis variegata]]'' ||Common Picture-wing || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) ||[[File:Rhyothemis variegata 07554.JPG|200px]] || [[File:Rhyothemis variegata female at Kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Rhyothemis variegata]] |- |[[പുള്ളിവാലൻ തുമ്പി]]|| ''[[Potamarcha congener]]'' ||Yellow-tailed Ashy Skimmer || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) ||[[File:Yellow-tailed Ashy Skimmer Potamarcha congener Male by kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Potamarcha congener female 2 by kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Potamarcha congener]] |- | [[തവിട്ടുവെണ്ണിറാൻ]]||''[[Brachydiplax chalybea]]'' ||Blue Dasher/ Greater Grey Skimmer/ Yellow Patch Lieutenant / Rufous Marsh Hawk || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) ||[[File:Rufous Backed Marsh Hawk Brachydiplax chalybea Male by Kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Rufous Backed Marsh Hawk Brachydiplax chalybea Female by Kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Brachydiplax chalybea]] |- | [[ചെറു വെണ്ണീറൻ]]|| ''[[Brachydiplax sobrina]]'' ||Sombre Lieutenant / Little Blue Marsh Hawk || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Brachydiplax sobrina-Kadavoor-2016-06-27-005.jpg|200px]] || [[File:Brachydiplax sobrina-Kadavoor-2016-06-27-002.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Brachydiplax sobrina]] |- | [[കരിനീലച്ചിറകൻ]]|| ''[[Rhyothemis triangularis]]'' ||Sapphire Flutterer / Lesser Blue Wing || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Rhyothemis triangularis-Kadavoor-2016-02-06-004.jpg|200px]] || [[File:Rhyothemis triangularis female.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Rhyothemis triangularis]] |- | [[തുലാത്തുമ്പി]]|| ''[[Pantala flavescens]]'' ||Globe Skimmer / Wandering Glider || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Wandering glider horizontal edit1.jpg|200px]] || [[File:Pantala flavescens 2 by kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Pantala flavescens]] |- | [[കുങ്കുമച്ചിറകൻ]]|| ''[[Sympetrum fonscolombii]]'' ||Red-veined darter || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) ||[[File:Darter August 2007-20.jpg|200px]] || [[File:Sympetrum fonscolombii, female, Sète cf06.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Sympetrum fonscolombii]] |- | [[കുള്ളൻ തുമ്പി]]|| ''[[Tetrathemis platyptera]]'' ||Pigmy Skimmer || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Tetrathemis platyptera male by kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Tetrathemis platyptera female at Kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Tetrathemis platyptera]] |- | [[പവിഴവാലൻ]]|| ''[[Tholymis tillarga]]'' ||Coral-tailed Cloudwing || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Tholymis tillarga male by kadavoor 01.jpg|200px]] || [[File:Tholymis tillarga 05181.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Tholymis tillarga]] |- | [[ചെംമ്പൻ പരുന്തൻ]]|| ''[[Tramea basilaris]]'' ||Red Marsh Trotter || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Keyhole glider dragonfly (2011) 5854.jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Tramea basilaris]] |- | [[കരിംമ്പൻ പരുന്തൻ ]]|| ''[[Tramea limbata]]'' ||Black Marsh Trotter || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Tramea Limbata by kadavoor.JPG|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Tramea limbata]] |- | [[സിന്ദൂരത്തുമ്പി]]|| ''[[Trithemis aurora]]'' ||Crimson Marsh Glider || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Trithemis aurora male 2 by kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Trithemis aurora female-Kadavoor-2016-06-17-001.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Trithemis aurora]] |- | [[കാർത്തുമ്പി]]|| ''[[Trithemis festiva]]'' ||Black Stream Glider / Indigo Dropwing || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) ||[[File:Trithemis festiva by kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Trithemis festiva female 01.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Trithemis festiva]] |- | [[ചോപ്പൻ പാറമുത്തി]]|| ''[[Trithemis kirbyi]]'' ||Kirby's dropwing / Scarlet Rock Glider || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Trithemis kirbyi.jpg|200px]] || [[File:Trithemis kirbyi female.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Trithemis kirbyi]] |- | [[ചെമ്പൻ തുമ്പി]]|| ''[[Rhodothemis rufa]]'' ||Rufous Marsh Glider || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Rufous Marsh Glider Rhodothemis rufa Male.jpg|200px]] || [[File:Rhodothemis rufa female of Kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Rhodothemis rufa]] |- | [[കാറ്റാടിത്തുമ്പി]]|| ''[[Trithemis pallidinervis]]'' ||Long-legged Marsh Glider || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Trithemis pallidinervis male in Kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Trithemis pallidinervis female by kadavoor.JPG|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Trithemis pallidinervis]] |- | [[പാണ്ടൻ വയൽതെയ്യൻ]]|| ''[[Urothemis signata]]'' ||Greater Crimson Glider || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) ||[[File:Greater Crimson Glider Urothemis signata Male by Kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Greater Crimson Glider Urothemis signata Female by Kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Urothemis signata]] |- | [[നീരോട്ടക്കാരൻ]]|| ''[[Zygonyx iris]]'' ||Emerald Cascader / Iridescent Stream Glider || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Zygonyx iris-Thattekad-2015-09-12-001.jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Zygonyx iris]] |- | [[സൂചിവാലൻ സന്ധ്യത്തുമ്പി]]|| ''[[Zyxomma petiolatum]]'' ||Brown Dusk Hawk || [[നീർമുത്തന്മാർ]] (Libellulidae) || [[File:Zyxomma petiolatum by kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Zyxomma petiolatum-Kadavoor-2016-04-12-001.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Zyxomma petiolatum]] |- | [[പുള്ളി നീർക്കാവലൻ]]|| ''[[Epophthalmia frontalis]]'' ||Common Torrent Hawk || [[നീർക്കാവലന്മാർ]] (Macromiidae) || || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Epophthalmia frontalis]] |- | [[നാട്ടു നീർക്കാവലൻ]]|| ''[[Epophthalmia vittata]]'' ||Common Torrent Hawk || [[നീർക്കാവലന്മാർ]] (Macromiidae) || [[File:Common torrent hawk dragonfly (2011) 7385 (2).jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Epophthalmia vittata]] |- | [[കാട്ടു പെരുംകണ്ണൻ]]|| ''[[Marcomia annaimallaiensis]]'' ||Annaimalai Torrent Hawk || [[നീർക്കാവലന്മാർ]] (Macromiidae) || || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Marcomia annaimallaiensis]] |- | [[അടിപിടിയൻ പെരുംകണ്ണൻ]]|| ''[[Marcomia bellicosa]]'' ||Militant Torrent Hawk || [[നീർക്കാവലന്മാർ]] (Macromiidae) || || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Marcomia bellicosa]] |- | [[ആറ്റു പെരുംകണ്ണൻ]]|| ''[[Macromia cingulata]]'' ||Rambur's Torrent Hawk || [[നീർക്കാവലന്മാർ]] (Macromiidae) || || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Macromia cingulata]] |- | [[നാട്ടു പെരുംകണ്ണൻ]]|| ''[[Macromia ellisoni]]'' ||Coorg Torrent Hawk || [[നീർക്കാവലന്മാർ]] (Macromiidae) || [[File:Macromia-Silent Valley-2016-08-14-001.jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Macromia ellisoni]] |- | [[മഞ്ഞ പെരുംകണ്ണൻ]]|| ''[[Marcomia flavocolorata]]'' ||Yellow Torrent Hawk || [[നീർക്കാവലന്മാർ]] (Macromiidae) || || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Marcomia flavocolorata]] |- | [[കാനന പെരുംകണ്ണൻ]]|| ''[[Macromia ida]]'' ||Mountain Torrent Hawk || [[നീർക്കാവലന്മാർ]] (Macromiidae) || || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Macromia ida]] |- | [[ഇന്ത്യൻ പെരുംകണ്ണൻ]]|| ''[[Macromia indica]]'' || Indian Torrent Hawk || [[നീർക്കാവലന്മാർ]] (Macromiidae) || || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Macromia indica]] |- | [[ചൂടൻ പെരുംകണ്ണൻ]]|| ''[[Macromia irata]]'' || Frasers Torrent Hawk || [[നീർക്കാവലന്മാർ]] (Macromiidae) || || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Macromia irata]] |- | [[നീലഗിരിക്കോമരം]]|| ''[[Idionyx corona]]'' || Nilgiri Dagger Head || [[കോമരത്തുമ്പികൾ]] (Synthemistidae) || [[File:Idionyx corona ( Male).jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Idionyx corona]] |- | [[മിനാരക്കോമരം]]|| ''[[Idionyx galeata]]'' || Minaret Daggerhead || [[കോമരത്തുമ്പികൾ]] (Synthemistidae) || || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Idionyx galeata]] |- | [[ഗോവൻ കോമരം]]|| ''[[Idionyx gomantakensis]]'' || Goan Shadow Dancer || [[കോമരത്തുമ്പികൾ]] (Synthemistidae) || [[File:Idionyx gomantakensis by Parag Rangnekar.jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Idionyx gomantakensis]] |- | [[ചിന്നൻ കോമരം]]|| ''[[Idionyx minima]]'' || Little Daggerhead || [[കോമരത്തുമ്പികൾ]] (Synthemistidae) || || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Idionyx minima]] |- | [[കൊമ്പൻ കോമരം]]|| ''[[Idionyx rhinoceroides]]'' || Rhinoceros Daggerhead || [[കോമരത്തുമ്പികൾ]] (Synthemistidae) || || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Idionyx rhinoceroides]] |- | [[കാവിക്കോമരം]]|| ''[[Idionyx saffronata]]'' || Saffron Dagger Head || [[കോമരത്തുമ്പികൾ]] (Synthemistidae) || || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Idionyx saffronata]] |- | [[തെക്കൻ കോമരം]]|| ''[[Idionyx travancorensis]]'' || Travencore Daggerhead|| [[കോമരത്തുമ്പികൾ]] (Synthemistidae) || [[File:തെക്കൻ കോമരം.jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Idionyx travancorensis]] |- | [[നിഴൽ കോമരം]]|| ''[[Macromidia donaldi]]'' || Dark DaggerHead|| [[കോമരത്തുമ്പികൾ]] (Synthemistidae) || [[File:Dragonfly, Goa (2015) (3).jpg|200px]] || [[File:Macromidia donaldi-Kadavoor-2016-07-25-001.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Macromidia donaldi]] |- |} ==സൂചിത്തുമ്പികൾ== {| class="wikitable sortable" |- ! മലയാള നാമം !! ശാസ്ത്ര നാമം !! ആംഗലേയ നാമം !! കുടുംബം !! class="unsortable"|ആൺതുമ്പി !! class="unsortable"|പെൺതുമ്പി !! class="unsortable" align="center"|ചിത്രശാല |- | [[പീലിത്തുമ്പി]] || ''[[Neurobasis chinensis]]'' || Stream Glory || [[മരതകത്തുമ്പികൾ]] (Calopterygidae) || [[പ്രമാണം:Neurobasis chinensis-Thattekad-2015-09-13-001.jpg|200px]] || [[File:Stream glory damselfly (2008) 2727.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Neurobasis chinensis]] |- | [[ചുട്ടിച്ചിറകൻ തണൽത്തുമ്പി]] || ''[[Vestalis apicalis]]'' || Black-tipped Forest Glory || [[മരതകത്തുമ്പികൾ]] (Calopterygidae) || [[File:VestalisApicalis 3205.JPG|200px]] || [[File:Vestalis apicalis female by Kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Vestalis apicalis]] |- | [[ചെറിയ തണൽതുമ്പി]] || ''[[Vestalis gracilis]]'' || Clearwinged Forest Glory || [[മരതകത്തുമ്പികൾ]] (Calopterygidae) || [[File:Clear-winged Forest Glory 06863.jpg|200px]] || [[File:Clear-winged Forest Glory - Vestalis Gracilis.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Vestalis gracilis]] |- | [[കാട്ടു തണൽതുമ്പി]] || ''[[Vestalis submontana]]'' || Montane Forest Glory || [[മരതകത്തുമ്പികൾ]] (Calopterygidae) || [[File:Vestalis apicalis submontana.jpg|200px]] || [[File:Vestalis submontana-Silent Valley-2016-08-14-001.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Vestalis submontana]] |- | [[മേഘവർണ്ണൻ]] || ''[[Calocypha laidlawi]]'' || Myristica Sapphire ||[[നീർരത്നങ്ങൾ]] (Chlorocyphidae) || [[File:Calocypha laidlawi 2 by Bala Chandran.jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Calocypha laidlawi]] |- | [[നീർമാണിക്യൻ]] || ''[[Heliocypha bisignata]]'' || Stream Ruby || [[നീർരത്നങ്ങൾ]] (Chlorocyphidae) || [[File:Rhinocypha bisignata male-Kadavoor-2015-08-20-001.jpg|200px]] || [[File:Rhinocypha bisignata-Kadavoor-2016-06-15-001.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Heliocypha bisignata]] |- | [[തവളക്കണ്ണൻ (തുമ്പി)]] || ''[[Libellago indica]]'' || River Heliodor ||[[നീർരത്നങ്ങൾ]] (Chlorocyphidae) || [[File:Libellago_lineata_indica_male.JPG|200px]] || [[File:Libellago lineata female 2 by kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Libellago indica]] |- | [[നീലച്ചിന്നൻ]]|| ''[[Aciagrion approximans krishna]]'' || Indian Violet Dartlet || [[നിലത്തന്മാർ]] (Coenagrionidae) || [[File:Aciagrion approximans by Manoj P.jpg|200px]] || [[File:Aciagrion hisopa by Manoj V Nair.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Aciagrion approximans krishna]] |- | [[നീലച്ചുട്ടി]]|| ''[[Aciagrion occidentale]]'' || Green stripped Slender Darlet || [[നിലത്തന്മാർ]] (Coenagrionidae) ||[[File:Aciagrion occidentale 01927.jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Aciagrion occidentale]] |- | [[പത്തി പുൽചിന്നൻ]]||''[[Agriocnemis keralensis]]'' || Kerala wisp/Kerala Dartlet || [[നിലത്തന്മാർ]] (Coenagrionidae) || [[File:Agriocnemis keralensis at Kadavoor.jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Agriocnemis keralensis]] |- | [[വെള്ളപ്പുൽ ചിന്നൻ]]||''[[Agriocnemis pieris]]'' || White wisp/White Dartlet || [[നിലത്തന്മാർ]] (Coenagrionidae) || [[File:Agriocnemis pieris-Kadavoor-2016-07-31-001.jpg|200px]] || [[File:Agriocnemis pieris-Kadavoor-2016-07-31-002.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Agriocnemis pieris]] |- | [[നാട്ടു പുൽചിന്നൻ]]||''[[Agriocnemis pygmaea]]'' || Pigmy wisp/Pigmy Dartlet || [[നിലത്തന്മാർ]] (Coenagrionidae) || [[File:Agriocnemis pygmaea male, Burdwan, West Bengal, India 14 03 2012.jpg|200px]] || [[File:Agriocnemis pygmaea female, Burdwan, West Bengal, India 11 10 2012.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Agriocnemis pygmaea]] |- | [[കാട്ടു പുൽചിന്നൻ]]||''[[Agriocnemis splendidissima]]'' ||Splendid wisp/ Splendid Dartlet || [[നിലത്തന്മാർ]] (Coenagrionidae) ||[[File:Agriocnemis splendidissima by kadavoor.JPG|200px]] || [[File:Agriocnemis splendidissima at Kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Agriocnemis splendidissima]] |- | [[ചെറുനീലിത്തുമ്പി]]||''[[Amphiallagma parvum]]'' || Azure Dartlet || [[നിലത്തന്മാർ]] (Coenagrionidae) ||[[File:Amphiallagma parvum by Davidraju IMG 9994.jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Amphiallagma parvum]] |- | [[അരുവിത്തുമ്പി]]||''[[Archibasis oscillans]]'' || Blue-Banded Longtail || [[നിലത്തന്മാർ]] (Coenagrionidae) ||[[File:Archibasis oscillans male-Kadavoor-2015-08-20-002.jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Archibasis oscillans]] |- | [[കനൽവാലൻ ചതുപ്പൻ]]||''[[Ceriagrion cerinorubellum]]'' || Painted Wax-tail/Orange- Tailed Marsh Dart|| [[നിലത്തന്മാർ]] (Coenagrionidae) ||[[File:Ceriagrion_cerinorubellum_by_kadavoor.JPG|200px]] || [[File:Orange-tailed marsh dart damselfly (2010).jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Ceriagrion cerinorubellum]] |- | [[നാട്ടുചതുപ്പൻ]]|| ''[[Ceriagrion coromandelianum]]'' || Coromandel Marsh Dart || [[നിലത്തന്മാർ]] (Coenagrionidae) || [[File:Ceriagrion coromandelianum 04331.jpg|200px]] || [[File:Ceriagrion coromandelianum, Burdwan, West Bengal, India 23 09 2012 (1).JPG|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Ceriagrion coromandelianum]] |- | [[കരിംപച്ച ചതുപ്പൻ]]||''[[Ceriagrion olivaceum]]'' || Rusty Wax-Tail / Rusty Marsh Dart || [[നിലത്തന്മാർ]] (Coenagrionidae) || [[File:Ceriagrion olivaceum male.jpg|200px]] || [[File:Ceriagrion olivaceum female.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Ceriagrion olivaceum]] |- | [[തീച്ചതുപ്പൻ]]||''[[Ceriagrion rubiae]]''|| Yellow Wax-Tail / Orange Wax Tail / Orange Marsh Dart, || [[നിലത്തന്മാർ]] (Coenagrionidae) || [[File:Davidraju Ceriagrion rubiae(M).jpg|200px]] || [[File:Orange Marsh Dart ( Ceriagrion rubiae) in tandem.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Ceriagrion rubiae]] |- | [[മഞ്ഞപ്പുൽ മാണിക്യൻ]]||''[[Ischnura rubilio]]'' || Dawn BlueTail /Golden Dartlet || [[നിലത്തന്മാർ]] (Coenagrionidae) ||[[File:Ischnura rubilio at Kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Ischnura rubilio-Silent Valley-2016-08-15-001.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Ischnura rubilio]] |- | [[നീല പുൽമാണിക്യൻ]]|||''[[Ischnura senegalensis]]'' || Common BlueTail / Senegal Golden Dartlet || [[നിലത്തന്മാർ]] (Coenagrionidae) ||[[File:Damselfly_October_2007_Osaka_Japan.jpg|200px]] || [[File:Ischnura senegalensis August 2008.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Ischnura senegalensis]] |- | [[കരിയിലത്തുമ്പി]]||''[[Mortonagrion varralli]]'' ||Indian Midget / Brown Dartet || [[നിലത്തന്മാർ]] (Coenagrionidae) || [[File:Mortonagrion varralli by Parag Rangnekar 4.jpg|200px]] || [[File:Mortonagrion varralli by Sunny Joseph 412.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Mortonagrion varralli]] |- | [[ചുട്ടിവാലൻ താമരത്തുമ്പി]]||''[[Paracercion calamorum]]'' || Dusky Lilysquatter || [[നിലത്തന്മാർ]] (Coenagrionidae) || [[File:Paracercion calamorum (Dusky Lilysquatter) male.jpg|200px]] || [[File:Paracercion calamorum (Dusky Lilysquatter) female.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Paracercion calamorum]] |- | [[മലയൻ താമരത്തുമ്പി]]||''[[Paracercion malayanum]]'' || Malayan Lilysquatter || [[നിലത്തന്മാർ]] (Coenagrionidae) || [[File:Paracercion malayanum lateral view.jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Paracercion malayanum]] |- | [[കുറുവാലൻ പൂത്താലി]]||''[[Pseudagrion australasiae]]''|| Short-tipped Grass Dart || [[നിലത്തന്മാർ]] (Coenagrionidae) || [[File:Pseudagrion australasiae.jpg|200px]] || [[File:Pseudagrion malabaricum female.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Pseudagrion australasiae]] |- | [[ഇളനീലി പൂത്താലി]]||''[[Pseudagrion decorum]]''|| Azure Sprite / Green Stripped Grass Dart || [[നിലത്തന്മാർ]] (Coenagrionidae) || [[File:Three striped blue dart damselfly (2015).jpg|200px]] || [[File:Pseudagrion decorum female by Manoj V Nair.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Pseudagrion decorum]] |- | [[മഞ്ഞ വരയൻ പൂത്താലി]]||''[[Pseudagrion indicum]]''|| Indian Sprite / Yellow Stripped Grass Dart || [[നിലത്തന്മാർ]] (Coenagrionidae) || [[ പ്രമാണം:Pseudagrion_indicum_male.JPG|200px]] || [[File:Pseudagrion indicum by kadavoor.JPG|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Pseudagrion indicum]] |- | [[കാട്ടുപൂത്താലി]]||''[[Pseudagrion malabaricum]]'' ||Jungle Sprite / Jungle Grass Dart || [[നിലത്തന്മാർ]] (Coenagrionidae) || [[File:Pseudagrion malabaricum by Vinayan Nair.jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Pseudagrion malabaricum]] |- | [[നാട്ടുപൂത്താലി]]||''[[Pseudagrion microcephalum]]''|| Blue Sprite / Blue Grass Dart || [[നിലത്തന്മാർ]] (Coenagrionidae) ||[[File:Pseudagrion microcephalum at Kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Pseudagrion microcephalum by Sunny Joseph.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Pseudagrion microcephalum]] |- | [[ചെമ്മുഖപ്പൂത്താലി]]||''[[Pseudagrion rubriceps]]'' || Orange-faced Sprite /Suffron-Faced Grass Dart || [[നിലത്തന്മാർ]] (Coenagrionidae) || [[File:Pseudagrion rubriceps male-Kadavoor-2015-08-20-001.jpg|200px]] ||[[പ്രമാണം:Saffron-Faced_Grass_Dart._-_Immature_female..JPG| 200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Pseudagrion rubriceps]] |- | [[കരിമ്പൻ അരുവിയൻ]]||''[[Dysphaea ethela]]''|| Black Gossamer- Wing / Black Torrent Dart || [[അരുവിയന്മാർ]] (Euphaeidae) || [[File:Davidraju IMG 8199.jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Dysphaea ethela]] |- | [[തെക്കൻ അരുവിയൻ]]|| ''[[Euphaea cardinalis]]'' || Travancore Gossamer- Wing / Travancore Torrent Dart || [[അരുവിയന്മാർ]] (Euphaeidae) || [[File:Travancore torrent dart damselfly (2009).jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Euphaea cardinalis]] |- | [[വടക്കൻ അരുവിയൻ]]||''[[Euphaea dispar]]'' || Nilgiri Gossamer- Wing / Nilgiri Torrent Dart || [[അരുവിയന്മാർ]] (Euphaeidae) || [[File:Euphaea dispar - Davidraju IMG 5408.jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Euphaea dispar]] |- | [[ചെങ്കറുപ്പൻ അരുവിയൻ ]]||''[[Euphaea fraseri]]'' || Malabar Gossamer- Wing / Malabar Torrent Dart || [[അരുവിയന്മാർ]] (Euphaeidae) || [[File:Euphaea fraseri male at Kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Euphaea fraseri-Kadavoor-2016-06-18-001.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Euphaea fraseri]] |- | [[കാട്ടു വിരിച്ചിറകൻ]]||''[[Indolestes davenporti]]''|| Davenport's False Spread Wing || [[ചേരാചിറകൻ]] (Lestidae) || [[File:Davidraju IMG 9734.jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Indolestes davenporti]] |- | [[കാട്ടു ചേരാച്ചിറകൻ]]||''[[Lestes dorothea]]'' || Forest Spreadwing || [[ചേരാചിറകൻ]] (Lestidae) || [[File:Lestes dorothea male.jpg|200px]] || [[File:Lestes dorothea-Kadavoor-2018-08-05-002.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Lestes dorothea]] |- | [[പച്ച ചേരാച്ചിറകൻ]]||''[[Lestes elatus]]'' || White-tipped Spreadwing / Emerald Spreadwing || [[ചേരാചിറകൻ]] (Lestidae) || [[File:Lestes elatus-Kadavoor-2016-07-31-001.jpg|200px]] || [[File:Lestes elatus-Madayippara.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Lestes elatus]] |- | [[മലബാർ ചേരാചിറകൻ]] ||''[[Lestes malabaricus]]'' || Malaba Spreadwing || [[ചേരാചിറകൻ]] (Lestidae) || || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Lestes malabaricus]] |- | [[പുള്ളി ചേരാചിറകൻ]] ||''[[Lestes nodalis]]'' || Spotted Spreadwing || [[ചേരാചിറകൻ]] (Lestidae) ||[[File:Lestes nodalis 05311.jpg|200px]] || [[File:Lestes nodalis 08243.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Lestes nodalis]] |- | [[കരിവരയൻ ചേരാചിറകൻ]] ||''[[Lestes patricia]]'' || Black-banded Spreadwing || [[ചേരാചിറകൻ]] (Lestidae) || || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Lestes patricia]] |- | [[നീലക്കണ്ണി ചേരാച്ചിറകൻ]]||''[[Lestes praemorsus]]'' || Scalloped Spreadwing / Sapphire-Eyed Spreadwing || [[ചേരാചിറകൻ]] (Lestidae) ||[[File:Lestes praemorsus-Madayippara.jpg|200px]] || [[File:Lestes praemorsus at Kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Lestes praemorsus]] |- | [[തവിടൻ ചേരാചിറകൻ]] || ''[[Lestes umbrinus]]'' || Brown Spreadwing || [[ചേരാചിറകൻ]] (Lestidae) ||[[പ്രമാണം:Brown spreadwing1.JPG|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Lestes umbrinus]] |- | [[പച്ചവരയൻ ചേരാച്ചിറകൻ]]||''[[Lestes viridulus]]'' || Emerald-striped Spreadwing || [[ചേരാചിറകൻ]] (Lestidae) || [[File:Lestes viridulus male.jpg|200px]] || [[File:Lestes viridulus female.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Lestes viridulus]] |- | [[പച്ചക്കണ്ണൻ ചേരാച്ചിറകൻ]]||''[[Platylestes platystylus]]'' || Green-eyed Spreadwing || [[ചേരാചിറകൻ]] (Lestidae) || [[File:Platylestes platystylus male (cropped).jpg|200px]] || [[File:Platylestes platystylus female.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Platylestes platystylus]] |- | [[കാട്ടുമുളവാലൻ]]|| ''[[Caconeura gomphoides]]'' || Pale Spotted Bambootail || [[പാൽത്തുമ്പികൾ]] (Platycnemididae) || || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Caconeura gomphoides]] |- | [[മലബാർ മുളവാലൻ]]|| ''[[Caconeura ramburi]]'' || Coorg Bambootail|| [[പാൽത്തുമ്പികൾ]] (Platycnemididae) || [[File:Caconeura ramburi.jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Caconeura ramburi]] |- | [[വയനാടൻ മുളവാലൻ]]|| ''[[Caconeura risi]]'' || Wayanad Bambootail || [[പാൽത്തുമ്പികൾ]] (Platycnemididae) || ||[[File:Caconeura risi.jpg|thumb|വയനാടൻ മുളവാലൻ]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Caconeura risi]] |- | [[മഞ്ഞക്കാലി പാൽത്തുമ്പി]]||''[[Copera marginipes]]''|| Yellow Feather leg / Yellow Bush Dart || [[പാൽത്തുമ്പികൾ]] (Platycnemididae) ||[[File:Copera marginipes-Kadavoor-2016-11-11-001.jpg|200px]] || [[File:Copera marginipes-Kadavoor-2016-11-11-003.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Copera marginipes]] |- |[[ചെങ്കാലി പാൽത്തുമ്പി]]||''[[Copera vittata]]''|| Variable Feather legs / Blue Bush Dart || [[പാൽത്തുമ്പികൾ]] (Platycnemididae) ||[[File:Davidraju C.vittata.jpg|200px]] || [[File:Copera species 05399.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Copera vittata]] |- | [[ചുട്ടിച്ചിറകൻ മുളവാലൻ]]|| ''[[Disparoneura apicalis]]'' ||Black Tipped Bambootail || [[പാൽത്തുമ്പികൾ]] (Platycnemididae) || [[File:Disparoneura apicalis (4).jpg|200px]] || [[File:Disparonura apicalis-female.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Disparoneura apicalis]] |- |[[കരിം ചിറകൻ മുളവാലൻ]]|| ''[[Disparoneura quadrimaculata]]'' ||Black-winged Bambootail || [[പാൽത്തുമ്പികൾ]] (Platycnemididae) || [[File:Black-winged bambootail damselfly (2014) 0085.jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Disparoneura quadrimaculata]] |- | [[ചെങ്കറുപ്പൻ മുളവാലൻ]]|| ''[[Elattoneura souteri]]'' || Black And Red Bamboo Tail || [[പാൽത്തുമ്പികൾ]] (Platycnemididae) || || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Elattoneura souteri]] |- | [[മഞ്ഞക്കറുപ്പൻ മുളവാലൻ]]|| ''[[Elattoneura tetrica]]'' || Black And Yellow Bamboo Tail || [[പാൽത്തുമ്പികൾ]] (Platycnemididae) || [[File:Davidraju IMG 8288.jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Elattoneura tetrica]] |- | [[പഴനി മുളവാലൻ]]|| ''[[Esme cyaneovittata]]'' || Palani Bambootail || [[പാൽത്തുമ്പികൾ]] (Platycnemididae) || || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Esme cyaneovittata]] |- | [[നീലഗിരി മുളവാലൻ]]|| ''[[Esme longistyla]]'' || Nilgiri Bambootail || [[പാൽത്തുമ്പികൾ]] (Platycnemididae) || || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Esme longistyla]] |- | [[തെക്കൻ മുളവാലൻ]]|| ''[[Esme mudiensis]]'' || Travancore Bambootail || [[പാൽത്തുമ്പികൾ]] (Platycnemididae) || || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Esme mundiensis]] |- | [[വടക്കൻ മുളവാലൻ]]|| ''[[Melanoneura bilineata]]'' || Malabar Bambootail || [[പാൽത്തുമ്പികൾ]] (Platycnemididae) || || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Melanoneura bilineata]] |- | [[എണ്ണക്കറുപ്പൻ]]||''[[Onychargia atrocyana]]'' || Marsh Dancer || [[നിലത്തന്മാർ]] (Coenagrionidae) || [[File:Marsh dancer damselfly (2011) 2999.jpg|200px]] || [[File:Onychargia atrocyana, Burdwan, West Bengal, India 13 09 2012.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Onychargia atrocyana]] |- | [[ചതുപ്പു മുളവാലൻ]]|| ''[[Phylloneura westermanni]]'' || Myristica Bambootail || [[പാൽത്തുമ്പികൾ]] (Platycnemididae) || [[File:Waynaad-Phylloneura westermanni.jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Phylloneura westermanni]] |- | [[കരിഞ്ചെമ്പൻ മുളവാലൻ]]||''[[Prodasineura verticalis]]'' || Black Bambootail / Red Stripped Threadtail || [[പാൽത്തുമ്പികൾ]] (Platycnemididae) || [[File:Prodasineura verticalis male-Kadavoor-2015-08-20-001.jpg|200px]] || [[File:Prodasineura verticalis female at Kadavoor.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Prodasineura verticalis]] |- | [[കുങ്കുമ നിഴൽത്തുമ്പി]]||''[[Indosticta deccanensis]]''|| Saffron Forest Damsel / Saffron Reedtail|| [[നിഴൽത്തുമ്പികൾ]] (Platystictidae) || [[File:Saffron reedtail (damselfly) 2008.jpg|200px]] || [[File:Saffron reedtail damselfly (2015).jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Indosticta deccanensis]] |- | [[കൊമ്പൻ നിഴൽത്തുമ്പി]]|| ''[[Protosticta antelopoides]]''|| Spiny Reedtail|| [[നിഴൽത്തുമ്പികൾ]] (Platystictidae) || || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Protosticta antelopoides]] |- | [[ആനമല നിഴൽത്തുമ്പി]]|| ''[[Protosticta davenporti]]''|| Anamalai Reedtail|| [[നിഴൽത്തുമ്പികൾ]] (Platystictidae) || || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Protosticta davenporti]] |- | [[പുള്ളി നിഴൽത്തുമ്പി]]|| ''[[Protosticta gravelyi]]'' || Pied Reedtail || [[നിഴൽത്തുമ്പികൾ]] (Platystictidae) || [[File:Protosticta gravelyi-Kadavoor-2016-06-25-002.jpg|200px]] || [[File:Protosticta gravelyi-Kadavoor-2016-06-23-004.jpg|200px]] || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Protosticta gravelyi]] |- | [[ചെറു നിഴൽത്തുമ്പി]]|| ''[[Protosticta hearseyi]]''|| Little Reedtail|| [[നിഴൽത്തുമ്പികൾ]] (Platystictidae) ||[[File:Protosticta hearseyi by Manoj P.jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Protosticta hearseyi]] |- | [[പർവ്വതവാസി നിഴൽത്തുമ്പി]]|| ''[[Protosticta monticola]]''|| Monticola Reedtail|| [[നിഴൽത്തുമ്പികൾ]] (Platystictidae) ||[[File:Protosticta monticola male by Emiliyamma and Palot.jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Protosticta monticola]] |- | [[പൊന്മുടി നിഴൽത്തുമ്പി]]|| ''[[Protosticta ponmudiensis]]''|| Ponmudi Reedtail|| [[നിഴൽത്തുമ്പികൾ]] (Platystictidae) || [[File:Protosticta in Kallar.JPG|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Protosticta ponmudiensis]] |- | [[ചെമ്പൻ നിഴൽത്തുമ്പി]]||''[[Protosticta sanguinostigma]]'' || Red Spotted Reedtail|| [[നിഴൽത്തുമ്പികൾ]] (Platystictidae) || [[File:Protosticta sanguinostigma by Bala Chandran.jpg|200px]] || || [[File:Commons-logo.svg|50px|center|link=c:Category:Protosticta sanguinostigma]] |- |} ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പട്ടികകൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പട്ടികകൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ജൈവവൈവിധ്യം]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ തുമ്പികൾ|*]] {{Odonates of Kerala}} 69wi0z5eori67fxzcz7niny408iyorj 0 352031 4614259 4439769 2026-04-19T16:10:05Z Midhunnileshwar 208920 4614259 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Hibiscus}} {{taxobox |name=|image = Hibiscus flower TZ.jpg |image_caption = ''[[ചെമ്പരത്തി]]'' |regnum = [[Plant]]ae |ordo = [[Malvales]] |familia = [[Malvaceae]] |genus = '''''Hibiscus''''' |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Rosids]] |subfamilia = [[Malvoideae]] |tribus=[[Hibisceae]] |synonyms = ''Bombycidendron'' <small>Zoll. & Moritzi</small><br /> ''Bombycodendron'' <small>Hassk.</small><br /> ''Brockmania'' <small>W.Fitzg.</small><br /> ''Pariti'' <small>Adans.</small><br /> ''Wilhelminia'' <small>Hochr.</small><ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?5665 |title=Genus: ''Hibiscus'' L |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |date=2007-10-05 |accessdate=2010-02-16 |archive-date=2010-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100528145907/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?5665 |url-status=dead }}</ref> |subdivision_ranks = [[Species]] |subdivision = [[#Species|679 species]] |genus_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] |}} [[സപുഷ്പി|സപുഷ്പികളിൽപ്പെടുന്ന]] ഒരു [[സസ്യകുടുംബം|സസ്യകുടുംബമായ]] മാൽവേസിയിലെ ഒരു [[ജീനസ്|ജീനസ്സാണ്]] '''ഹിബിസ്കസ് (Hibiscus'''''<nowiki/>''') (<span class="nowrap"><span class="IPA nopopups">/<span title="'h' in 'hi'">h</span><span title="/ɪ/ or /ə/ 'e' in 'roses'">ᵻ</span><span title="/ˈ/ primary stress follows">ˈ</span><span title="'b' in 'buy'">b</span><span title="/ɪ/ short 'i' in 'bid'">ɪ</span><span title="'s' in 'sigh'">s</span><span title="'k' in 'kind'">k</span><span title="/ə/ 'a' in 'about'">ə</span><span title="'s' in 'sigh'">s</span>/</span></span><span class="nowrap"></span><ref>''[[ഓക്സ്ഫഡ് ഇംഗ്ലീഷ് ഡിൿഷ്ണറി|Oxford English Dictionary]]''</ref> or <span class="nowrap"><span class="IPA nopopups">/<span title="'h' in 'hi'">h</span><span title="/aɪ/ long 'i' in 'tide'">aɪ</span><span title="/ˈ/ primary stress follows">ˈ</span><span title="'b' in 'buy'">b</span><span title="/ɪ/ short 'i' in 'bid'">ɪ</span><span title="'s' in 'sigh'">s</span><span title="'k' in 'kind'">k</span><span title="/ə/ 'a' in 'about'">ə</span><span title="'s' in 'sigh'">s</span>/</span></span><span class="nowrap"></span><ref>''Sunset Western Garden Book,'' 1995:606–607</ref>) താരതമ്യേനെ വലിയ ജീനസ്സായ ഇതിൽ 600ഓളം [[സ്പീഷിസുകൾ]] ഉൾപ്പെടുന്നു. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള  മിതശീതോഷ്ണ, ഉഷ്ണമേഖല പ്രദേശങ്ങളിലും ഇവ കാണപ്പെടുന്നു. കാഴ്ചയിൽ സുന്ദരവും വലുതുമായ ഇവയുടെ പൂക്കളെ സാധാരണയായി ഹിബിസ്കസ് എന്നാണ് വിളിക്കാറ്. ഈ ജീനസ്സിൽ [[ഏകവർഷി|ഏകവർഷിസസ്യങ്ങളും]], [[ചിരസ്ഥായി|ചിരസ്ഥായിസസ്യങ്ങളും]] [[കുറ്റിച്ചെടി|കുറ്റിച്ചെടികളും]], ചെറുമരങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഗ്രീക്കു പദമായ ഹിബിസ്കോസ് (hibískos) ൽ നിന്നുമാണ് ഈ [[ജീനസ്|ജീനസ്സിന്]] ഹിബിസ്കസ് എന്ന പേരു കിട്ടിയത്.<ref><cite class="citation book">Lawton, Barbara Perry (2004). </cite></ref> [[ചെമ്പരത്തി]], [[ചേഞ്ച് റോസ്]], [[പനച്ചിയം]], [[വൈശ്യപ്പുളി]] , [[പൂവരശ്ശ്]], [[തൈപ്പരുത്തി]], [[പുളിവെണ്ട]] എന്നിവയെല്ലാം ഈ ജീനസ്സിൽ ഉൾപ്പെടുന്നവയാണ്.   == സവിശേഷതകൾ == ഇവയുടെ [[ഇല|ഇലകൾ]] ഏകാന്തരന്യാസം (alternate or spiral phyllotaxis) ക്രമീകരിക്കപ്പെട്ടതും ജാലികാസിരാവിന്യാസത്തോടു കൂടിയവയുമാണ്. ഇവയ്ക്ക് പത്രവൃന്തത്തിന്റെ അടിയിലായി ഉപപർണ്ണങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു. ദ്വിലിംഗ സ്വഭാവത്തോടു കൂടിയ ഇവയുടെ പൂക്കൾ പ്രസമത (കൃത്യം മൂന്നായി വിഭജിക്കാവുന്ന-actinomorphy)പാലിക്കുന്നവയാണ്. ഇവയുടെ [[പൂവ്|പൂക്കൾ]] വലുതും, അഞ്ചോ അതിൽ കൂടുതലോ  പുഷ്പദളങ്ങൾ ചേർന്നതാണിവയുടെ ദളപുടം, ദളങ്ങളുടെ താഴ്ഭാഗം കൂടിച്ചേർന്ന് കാഹളം ആകൃതിയിലുള്ളതും മിനുസമുള്ളതുമായിരിക്കും. വെള്ള, ഇളം റോസ്, ചുവപ്പ്, ഓറഞ്ച്, മഞ്ഞ, <ref>http://www.garden.org/plantguide/?q=show&id=2133</ref> ധൂമം എന്നീ വർങ്ങളിലുള്ളപൂക്കൾ ഇത്തരം സസ്യങ്ങളിൽ കാണപ്പെടാറുണ്ട്. <ref name="ref1">A.M.Fouda, M.Y.Daba & G.M. Dahab. </ref> 4-18 സെ.മീ വീതിയുള്ളതാണിവയുടെ പൂക്കൾ. ഹിബിസ്കസ് സ്പീഷീസുകളായ [[തൈപ്പരുത്തി]], [[ചേഞ്ച് റോസ്]] എന്നീ സസ്യങ്ങളുടെ പൂക്കളുടെ നിറം ഓരോ ഘട്ടങ്ങളിലും വ്യത്യാസപ്പെടാറുണ്ട്.<ref><cite class="citation book">Lee, David Webster (2007). </cite></ref> അധികം മാംസളമല്ലാത്ത, അഞ്ചറകളോടു കൂടിയതാണിയുടെ [[ഫലം|ഫലങ്ങൾ]]. ധാരാളം വിത്തുകളുൾകൊള്ളുന്നതാണ് ഓരോ അറകളും. കായകൾ പാകമായാൽ അവപൊട്ടി വിത്തുകൾ പുറത്തേക്കു വരും. == ഉപയോഗങ്ങൾ == [[പ്രമാണം:Gulf_Coast_Hibiscus.jpg|ലഘുചിത്രം|Hibiscus on Texas Gulf Coast]] === പ്രതീകാത്മകത്വവും സംസ്ക്കാരവും === [[പ്രമാണം:Hibiscus_hirtus_Lesser_Mallow_flower_Yeleswaram_EastGodavari.JPG|ലഘുചിത്രം|''Hibiscus hirtus'']]ഈ ജീനസ്സിലെ സ്പീഷിസുകൾ പല രാജ്യങ്ങളുടേയും ദേശീയപുഷ്പമാണ്. [[ഹെയ്റ്റി|ഹെയ്റ്റിയുടെ]] ദേശീയപുഷ്പമായ ഹിബിസ്കസ് സ്പീഷിസനെ അവരുടെ ദേശീയ ടൂറിസം മുദ്രാവാക്യത്തിലും പ്രതിപാതിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2230.html |title=CIA World Factbook: National Symbols |access-date=2016-10-15 |archive-date=2016-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161108112336/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2230.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.embassyofhaiti-rsa.org/index.php/haiti/general-info/national-symbols/30-the-national-flower-of-haiti |title=Embassy of the Republic of Haiti: The National Flower of Haiti |access-date=2016-10-15 |archive-date=2015-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150812154747/http://embassyofhaiti-rsa.org/index.php/haiti/general-info/national-symbols/30-the-national-flower-of-haiti |url-status=dead }}</ref> മറ്റു രാജ്യങ്ങളായ [[ദക്ഷിണ കൊറിയ|ദക്ഷിണ കൊറിയയിൽ]] Hibiscus syriacus ആണ് ദേശീയപുഷ്പമെങ്കിൽ [[മലേഷ്യ|മലേഷ്യയിൽ]] [[ചെമ്പരത്തി|ചെമ്പരത്തിയാണ്]]. [[പ്രമാണം:Hibiscus Flower 19 Apr 26 2.jpg|ലഘുചിത്രം|കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ കാണപ്പെട്ട ഒരു ചെമ്പരത്തി.]] [[പ്രമാണം:Hibiscus_at_Kolkata.jpg|ലഘുചിത്രം|ശൈത്യകാലത്തു വിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന പിങ്ക് ചെമ്പരത്തി.]] [[പ്രമാണം:Hibiscus_lobatus_(Lahan_Jaswand)_in_Hyderabad,_AP_W_IMG_9075.jpg|ലഘുചിത്രം|''Hibiscus lobatus'']] [[പ്രമാണം:Hibiscus_hispidissimus_at_Kadavoor.jpg|ലഘുചിത്രം|''Hibiscus hispidissimus'' (Wild Hibiscus)]] [[പ്രമാണം:Wild Hibiscus by N A Nazeer.jpg|ലഘുചിത്രം|കാട്ടു ചെമ്പരത്തി ]] === കടലാസ് === [[മെസ്റ്റ]] അല്ലെങ്കിൽ കെനാഫ് (Hibiscus cannabinus) എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഹിബിസ്കസ് സ്പീഷീസ് ഉപയോഗിച്ച് [[കടലാസ്|കടലാസു]] നിർമ്മിക്കാറുണ്ട്.  === ഭക്ഷണം === [[ചെമ്പരത്തി ചായ|ഹിബിസ്കസ് ചായ]](Hibiscus Tea) എന്ന പാനീയം ഉണ്ടാക്കാറുണ്ട്. പൂവ് ഉണക്കിയും അല്ലാതെയും ചായ ഉണ്ടാക്കാനുപയോഗിക്കാറുണ്ട്.<ref>[http://www.nrn.com/landingPage.aspx?menu_id=1380&coll_id=616&id=375762 Nation's Restaurant News: Hibiscus blossoms as a food, drink ingredient]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഹിബിസ്കസ് സ്പീഷീസുകളിൽ മിക്കതും ഭക്ഷ്യയോഗ്യമാണ്. ഉദാഹരണമായി [[പുളിവെണ്ട]](''Hibiscus sabdariffa'') എന്ന ഹിബിസ്കസ് സ്പീഷീസ് പച്ചക്കറിയായി ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. [[ലെപിഡോപ്റ്റെറ]] പൂമ്പാറ്റ സ്പീഷിസുകളുടെ ശലഭപ്പുഴുക്കളുടെ ഭക്ഷ്യസസ്യമാണ് മിക്ക ഹിബിസ്കസ് സ്പീഷീസുകളും == അവലംബം == <div class="reflist" style="list-style-type: decimal;"> <references /></div> ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == [[വർഗ്ഗം:ഔഷധസസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പുഷ്പങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മാൽവേസീ]] [[വർഗ്ഗം:സസ്യജനുസുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിബിസ്കസ്]] {{WS|Hibiscus}} {{CC|Hibiscus}} gr4ssytovnpnemd7lcs6jonu8cm0uqb 0 358982 4614291 4612197 2026-04-20T00:29:19Z CommonsDelinker 756 [[File:Davidraju_IMG_7768.jpg]] നെ [[File:Orange-tailed_marsh_dart_damselfly_(2010).jpg]] കൊണ്ട് നീക്കം ചെയ്യുന്നു. (ചെയ്തത്:[[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] കാരണം: [[:c:COM:FR|File renamed]]: C2). 4614291 wikitext text/x-wiki {{FL}} {{Prettyurl|Odonata of Kerala}} ;[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[തുമ്പി|തുമ്പികളുടെ]] [[ശാസ്ത്രീയ വർഗ്ഗീകരണം]] ആധാരമാക്കിയുള്ള പട്ടിക. രണ്ട് ജോടി [[പ്രാണികളുടെ ചിറകുകൾ|ചിറകുകളും]] സങ്കീർണ്ണമായ [[കണ്ണ്|കണ്ണുകളും]] നീണ്ട [[ശരീരം|ശരീരവുമുള്ള]] പറക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ജലജന്യ [[ഷഡ്പദം|ഷഡ്പദമാണ്]] '''തുമ്പി'''. [[കല്ലൻതുമ്പി|കല്ലൻതുമ്പികൾ]] (Anisoptera), [[സൂചിത്തുമ്പി|സൂചിത്തുമ്പികൾ]] (Zygoptera), [[അനിസോസൈഗോപ്‌റ്ററ]] (Anisozygoptera) എന്നീ [[ശാസ്ത്രീയ വർഗ്ഗീകരണം|ഉപനിരകളായി]] ഇവയെ തരം തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref name=Dijkstra>Dijkstra, K-D. B., G. Bechly, S. M. Bybee, R. A. Dow, H. J. Dumont, G. Fleck, R. W. Garrison, M. Hämäläinen, V. J. Kalkman, H. Karube, M. L. May, A. G. Orr, D. R. Paulson, A. C. Rehn, G. Theischinger, J. W. H. Trueman, J. van Tol, N. von Ellenrieder, & J. Ware. 2013. [http://www.mapress.com/zootaxa/2013/f/zt03703p045.pdf The classification and diversity of dragonflies and damselflies (Odonata)]. Zootaxa 3703(1): 36-45.</ref> ഇന്ന് [[ലോകം|ലോകത്തിൽ]] 686 [[ജീനസ്|ജനുസുകളിലായി]] ഏകദേശം 6,256 [[സ്പീഷീസ്|ഇനം]] തുമ്പികളെ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=wol>{{World Odonata List}}</ref> [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]] 488 തുമ്പി ഇനങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു.<ref name="Subramanian 2017">Subramanian, K.A.; Babu, R. (2017). ''[http://zsi.gov.in/WriteReadData/userfiles/file/Checklist/Odonata%20V3.pdf Checklist of Odonata (Insecta) of India]''. Version 3.0. www.zsi.gov.in</ref> [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടത്തിൽ]] കണ്ടെത്തിയിട്ടുള്ള 194 ഇനം തുമ്പികളിൽ 74 [[തദ്ദേശീയത|തദ്ദേശീയ ഇനങ്ങൾ]] ഉണ്ട്.<ref name=atlas>{{cite book |last1=K.A. |first1=Subramanian |last2=K.G. |first2=Emiliyamma |last3=R. |first3=Babu |last4=C. |first4=Radhakrishnan |last5=S.S. |first5=Talmale |title=Atlas of Odonata (Insecta) of the Western Ghats, India |date=2018 |publisher=Zoological Survey of India |isbn=9788181714954}}</ref> കേരളത്തിൽ 7 കുടുംബങ്ങളിലായി 53 ജനുസ്സുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന 103 ഇനം കല്ലൻ തുമ്പികളെയും 7 കുടുംബങ്ങളിലായി 30 ജനുസ്സുകളിൽ പെടുന്ന 75 ഇനം സൂചിത്തുമ്പികളെയും കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ആകെ 178 ഇനം തുമ്പികൾ.<ref name=atlas/><ref>{{Cite book | title = കേരളത്തിലെ തുമ്പികൾ | last = David V Raju | first = Kiran CG | publisher = TIES| year = 2013| isbn = 978-81-920269-1-6| location = Kottayam| pages = 12}}</ref><ref>{{Cite book|title=Introduction to Odonata with Identification Keys for Dragonflies & Damselflies Found in Kerala; Version 2.0|last=Jose|first=Jeevan|last2=Chandran A|first2=Vivek|publisher=Society for Odonate Studies|year=2020|isbn=|location=Kottayam, Kerala|pages=}}</ref><ref name="Gopalan">{{Cite journal|first1=Sujith V. |last1=Gopalan| first2=Muhamed |last2=Sherif |first3=A. Vivek |last3=Chandran |date=2022 |title=A checklist of dragonflies & damselflies (Insecta: Odonata) of Kerala, India |journal=Journal of Threatened Taxa| volume=14 |issue=2 |pages=20654–20665| doi=10.11609/jott.7504.14.2.20654-20665|url=https://threatenedtaxa.org/index.php/JoTT/article/view/7504}}</ref><ref name="Vivek">{{Cite journal|first1=A. Vivek |last1=Chandran| first2=Muhamed |last2=Sherif |date=2022 |title=Comments on “The Dragonflies and Damselflies (Odonata) of Kerala – Status and Distribution” |journal=Journal of Threatened Taxa| volume=14 |issue=6 |pages=21282–21284| doi=10.11609/jott.7989.14.6.21282-21284}}</ref><ref name="SOS">{{cite web |title=List of odonates of Kerala |url=https://odonatesociety.org/list-of-odonates-of-kerala/ |website=Society for Odonate Studies |publisher=Society for Odonate Studies |accessdate=13 ജൂലൈ 2022}}</ref> {{Skip to top and bottom}} {{TOC limit|4}} ==Suborder (ഉപനിര): [[Zygoptera|Zygoptera]] ([[സൂചിത്തുമ്പി|സൂചിത്തുമ്പികൾ]])== === Family (കുടുംബം): [[Lestidae|Lestidae]] ([[ചേരാചിറകൻ|ചേരാചിറകൻ തുമ്പികൾ]])=== ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Indolestes|Indolestes]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Indolestes gracilis|Indolestes gracilis davenporti]]'' ([[കാട്ടു വിരിച്ചിറകൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Indolestes gracilis - male.jpg|ആൺതുമ്പി File:Indolestes gracilis by Rohit George.jpg|പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത ആൺതുമ്പി File:Indolestes gracilis - female.jpg|പെൺതുമ്പി File:Indolestes gracilis - mating.jpg|ഇണകൾ </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Indolestes pulcherrimus|Indolestes pulcherrimus]]'' ([[ചതുപ്പ് വിരിച്ചിറകൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Indolestes pulcherrimus 6.jpg|ആൺതുമ്പി File:Indolestes pulcherrimus 2.jpg|പെൺതുമ്പി File:Indolestes pulcherrimus 7.jpg|ഇണചേരുന്നു </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Lestes|Lestes]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Lestes concinnus|Lestes concinnus]]'' ([[തവിടൻ ചേരാചിറകൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Lestes concinnus damselfly (2011) 4327.jpg|''Lestes concinnus'' (ആൺതുമ്പി) File:Lestes umbrinus female by Manoj V Nair.jpg|''Lestes concinnus'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Lestes dorothea|Lestes dorothea]]'' ([[കാട്ടു ചേരാച്ചിറകൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Lestes dorothea male.jpg| ആൺതുമ്പി File:Lestes dorothea-Kadavoor-2018-08-05-002.jpg|പെൺതുമ്പി File:Lestes dorothea copula.jpg|ഇണകൾ File:Lestes dorothea female thorax.jpg|പെൺതുമ്പിയുടെ കലകൾ </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Lestes elatus|Lestes elatus]]'' ([[പച്ച ചേരാച്ചിറകൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Lestes elatus-Kadavoor-2016-07-31-001.jpg|''Lestes elatus'' (ആൺതുമ്പി) File:Lestes elatus-Kadavoor-2016-07-31-003.jpg|മുതുകിലെ [[ഹോക്കി സ്റ്റിക്ക്]] അടയാളം File:Lestes elatus-Kadavoor-2016-04-01-001.jpg|കുറുവാലുകൾ File:Lestes elatus-Kadavoor-2016-07-04-001.jpg|''Lestes elatus'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Lestes malabaricus]]'' ([[മലബാർ ചേരാച്ചിറകൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=200px> File:Lestes malabaricus Fraser (cropped).jpg|ആൺതുമ്പി File:Lestes malabaricus 6.jpg|ആൺതുമ്പി File:Lestes malabaricus Anal appendages Dorsal view.jpg|കുറുവാലുകൾ </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Lestes nodalis|Lestes nodalis]]'' ([[പുള്ളി വിരിച്ചിറകൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Lestes nodalis 05311.jpg|''Lestes nodalis'' (ആൺതുമ്പി) File:Lestes nodalis 08243.jpg|''Lestes nodalis'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Lestes patricia]]'' ([[കരിവരയൻ ചേരാച്ചിറകൻ]]) ===== <gallery mode="packed-hover" heights=200px> File:Lestes patricia male-shrirambhakare4.jpg|ആൺതുമ്പി (മുതുകുവശം) File:Lestes patricia male-shrirambhakare1.jpg|ആൺതുമ്പി (വശം) File:Lestes patricia female-shrirambhakare2.jpg|പെൺതുമ്പി (മുതുകുവശം) File:Lestes patricia male-shrirambhakare5.jpg|ആൺതുമ്പി (ഉരസ്സിന്റെ മുതുകുഭാഗം) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Lestes praemorsus|Lestes praemorsus]]'' ([[നീലക്കണ്ണി ചേരാച്ചിറകൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Lestes praemorsus-Madayippara.jpg|''Lestes praemorsus'' (ആൺതുമ്പി) File:Lestes praemorsus male.jpg|''Lestes praemorsus'' (ആൺതുമ്പി) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Platylestes|Platylestes]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Platylestes kirani]]'' ([[കിരണി ചേരാച്ചിറകൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=200px> File:Platylestes kirani male.jpg|ആൺതുമ്പി File:Platylestes kirani female.jpg|പെൺതുമ്പി File:Platylestes kirani male dorsal thorax and eyes.jpg|ഉരസ്സിലെ കറുത്ത കലകൾ </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Platylestes platystylus]]'' ([[പച്ചക്കണ്ണൻ ചേരാച്ചിറകൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Platylestes platystylus male (cropped).jpg|''Platylestes platystylus'' (ആൺതുമ്പി) File:Platylestes platystylus male.jpg|''Platylestes platystylus'' (പ്രായപൂർത്തി ആവാത്ത ആൺതുമ്പി) File:Platylestes platystylus female.jpg|''Platylestes platystylus'' (പെൺതുമ്പി) File:Platylestes platystylus female (cropped).jpg|''Platylestes platystylus'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> === Family (കുടുംബം): [[Platystictidae|Platystictidae]] ([[നിഴൽത്തുമ്പികൾ]])=== ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Indosticta|Indosticta]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Indosticta deccanensis|Indosticta deccanensis]]'' ([[കുങ്കുമ നിഴൽത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Saffron forest damsel (Platysticta deccanensis) കുങ്കുമ നിഴൽത്തുമ്പി.jpg|ആൺതുമ്പി File:Saffron reedtail (damselfly) 2008.jpg|''Indosticta deccanensis'' (ആൺതുമ്പി) File:Saffron reedtail damselfly (2015).jpg|''Indosticta deccanensis'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Protosticta|Protosticta]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Protosticta armageddonia]]'' ([[അർമഗെഡോൺ നിഴൽത്തുമ്പി]])===== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Protosticta antelopoides]]'' ([[കൊമ്പൻ നിഴൽത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Protosticta cyanofemora]]'' ([[നീലക്കാലി നിഴൽത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=200px> File:Protosticta cyanofemora - male.jpg|ആൺതുമ്പി File:Protosticta cyanofemora- female.jpg|പെൺതുമ്പി File:Protosticta cyanofemora -Head.jpg|ആൺതുമ്പി </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Protosticta davenporti]]'' ([[ആനമല നിഴൽത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Protosticata davenporti 02.jpg|ആൺതുമ്പി File:Protosticta davenporti by Santhosh Kshathriya.jpg|പെൺതുമ്പി File:Protosticata davenporti 03.jpg|കുറുവാൽ </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Protosticta gravelyi|Protosticta gravelyi]]'' ([[പുള്ളി നിഴൽത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Protosticta gravelyi-Kadavoor-2016-06-25-002.jpg|''Protosticta gravelyi'' (ആൺതുമ്പി) File:Protosticta gravelyi-Kadavoor-2016-06-23-004.jpg|''Protosticta gravelyi'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Protosticta hearseyi]]'' ([[ചെറു നിഴൽത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Protosticta hearseyi by Manoj P.jpg|''Protosticta hearseyi'' (ആൺതുമ്പി) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Protosticta gravelyi|Protosticta monticola]]'' ([[പർവ്വതവാസി നിഴൽത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Protosticta monticola teneral male by Emiliyamma and Palot.jpg|''Protosticta monticola'' (ആൺതുമ്പി) File:Protosticta monticola head by Emiliyamma and Palot.jpg|''Protosticta monticola'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Protosticta mortoni|Protosticta mortoni]]'' ([[നീലക്കഴുത്തൻ നിഴൽത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=200px> File:Protosticta mortoni.png|ആൺതുമ്പി File:Protosticta mortoni female.jpg|പെൺതുമ്പി </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Protosticta ponmudiensis|Protosticta ponmudiensis]]'' ([[പൊന്മുടി നിഴൽത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Protosticta in Kallar.JPG|''Protosticta ponmudiensis'' (ആൺതുമ്പി) File:Protosticta ponmudiensis male.jpg|''Protosticta ponmudiensis'' (ആൺതുമ്പി) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Protosticta rufostigma|Protosticta rufostigma]]'' ([[അഗസ്ത്യമല നിഴൽത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:DSC 0067 Protosticta rufostigma Kimmins, 1958.jpg|''Protosticta rufostigma'' (ആൺതുമ്പി) File:DSC 0541 Protosticta rufostigma Kimmins, 1958 female.jpg|''Protosticta rufostigma'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Protosticta sanguinostigma|Protosticta sanguinostigma]]'' ([[ചെമ്പൻ നിഴൽത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Protosticta sanguinostigma by Bala Chandran.jpg|''Protosticta sanguinostigma'' (ആൺതുമ്പി) File:Protosticta sanguinostigma by Omkar Dharwadkar.jpg|''Protosticta sanguinostigma'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Protosticta sholai|Protosticta sholai]]'' ([[ചോല നിഴൽത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=200px> File:Protosticta sholai.jpg|ആൺതുമ്പി File:Protosticta sholai female.jpg|പെൺതുമ്പി </gallery> === Family (കുടുംബം): [[Calopterygidae|Calopterygidae]] ([[മരതകത്തുമ്പികൾ]])=== ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Neurobasis|Neurobasis]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Neurobasis chinensis|Neurobasis chinensis]]'' ([[പീലിത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Neurobasis chinensis-Thattekad-2015-09-13-001.jpg|''Neurobasis chinensis'' (ആൺതുമ്പി) File:Neurobasis chinensis-Aralam-2016-10-29-003.jpg|''Neurobasis chinensis'' (പെൺതുമ്പി) File:Neurobasis chinensis- Male.jpg|''Neurobasis chinensis'' (ആൺതുമ്പി) (wing flashing) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Vestalis|Vestalis]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Vestalis apicalis|Vestalis apicalis]]'' ([[ചുട്ടിച്ചിറകൻ തണൽത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:VestalisApicalis 3205.JPG|''Vestalis apicalis'' (ആൺതുമ്പി) File:Vestalis apicalis female by Kadavoor.jpg|''Vestalis apicalis'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Vestalis gracilis|Vestalis gracilis]]'' ([[ചെറിയ തണൽതുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Clear-winged Forest Glory 06863.jpg|''Vestalis gracilis'' (ആൺതുമ്പി) File:Vestalis gracilis ♀ (4158773801).jpg|''Vestalis gracilis'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Vestalis submontana|Vestalis submontana]]'' ([[കാട്ടു തണൽതുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Vestalis apicalis submontana.jpg|''Vestalis submontana'' (ആൺതുമ്പി) File:Vestalis submontana -adult male.jpg|''Vestalis submontana'' (പ്രായപൂർത്തി ആവാത്ത ആൺതുമ്പി) File:Vestalis submontana-Silent Valley-2016-08-14-001.jpg|''Vestalis submontana'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> === Family (കുടുംബം): [[Chlorocyphidae|Chlorocyphidae]] ([[നീർരത്നങ്ങൾ]]) === ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Calocypha|Calocypha]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Calocypha laidlawi|Calocypha laidlawi]]'' ([[മേഘവർണ്ണൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Myristica Sapphire (Calocypha laidlawi) male.jpg|ആൺതുമ്പി File:Calocypha laidlawi 2 by Bala Chandran.jpg|''Calocypha laidlawi'' (ആൺതുമ്പി) File:Calocypha laidlawi female (cropped).jpg|''Calocypha laidlawi'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Heliocypha]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Heliocypha bisignata]]'' ([[നീർമാണിക്യൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Rhinocypha bisignata male-Kadavoor-2015-08-20-001.jpg|''Rhinocypha bisignata'' (ആൺതുമ്പി) File:Rhinocypha bisignata-Kadavoor-2016-06-15-001.jpg|''Rhinocypha bisignata'' (പെൺതുമ്പി) File:Rhinocypha bisignata teneral male at Kadavoor.jpg|''Rhinocypha bisignata'' (പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത ആൺതുമ്പി) File:Rhinocypha bisignata-Aralam-2016-10-30-001.jpg|''Rhinocypha bisignata'' (ഇണചേരുന്നു) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Libellago|Libellago]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Libellago indica]]'' ([[തവളക്കണ്ണൻ (തുമ്പി)]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Libellago lineata male-Kadavoor-2015-08-21-001.jpg|''Libellago indica'' (ആൺതുമ്പി) File:Libellago lineata female-Kadavoor-2015-08-21-003.jpg|''Libellago indica'' (പെൺതുമ്പി) File:River Heliodor, Libellago lineata, young male at Mechode Padur.JPG|''Libellago indica'' (പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത ആൺതുമ്പി) File:Libellago Dubare.jpg|''Libellago indica'' (ഇണചേരുന്നു) File:Libellago lineata lay eggs at Kadavoor.jpg|''Libellago indica'' (മുട്ടയിടുന്നു) </gallery> === Family (കുടുംബം): [[Euphaeidae|Euphaeidae]] ([[അരുവിയന്മാർ]])=== ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Dysphaea|Dysphaea]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Dysphaea ethela|Dysphaea ethela]]'' ([[കരിമ്പൻ അരുവിയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Davidraju IMG 8199.jpg|''Dysphaea ethela'' (ആൺതുമ്പി) File:Dysphaea ethela by Manoj V Nair.jpg|''Dysphaea ethela'' (പെൺതുമ്പി) File:Black torrent dart - Dysphaea ethela female.jpg|പെൺതുമ്പി </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Euphaea|Euphaea]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Euphaea cardinalis|Euphaea cardinalis]]'' ([[തെക്കൻ അരുവിയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> Travancore torrent dart damselfly (2009).jpg|''Euphaea cardinalis'' (ആൺതുമ്പി) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Euphaea dispar|Euphaea dispar]]'' ([[വടക്കൻ അരുവിയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Euphaea dispar - Davidraju IMG 5408.jpg|''Euphaea dispar'' (ആൺതുമ്പി) File:Euphaea dispar (Female).jpg|പെൺതുമ്പി </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Euphaea fraseri|Euphaea fraseri]]'' ([[ചെങ്കറുപ്പൻ അരുവിയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Euphaea fraseri-Kadavoor-2016-07-07-001.jpg|''Euphaea fraseri'' (ആൺതുമ്പി) File:Euphaea fraseri-Kadavoor-2016-06-18-001.jpg|''Euphaea fraseri'' (പെൺതുമ്പി) File:Euphaea fraseri-Aralam-2016-10-29-001.jpg|''Euphaea fraseri'' (ആൺതുമ്പി) (ഇണയെ ആകർഷിക്കുന്നു) File:Euphaea fraseri-Kadavoor-2016-06-25-003 (cropped).jpg|''Euphaea fraseri'' (ഇണചേരുന്നു) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Euphaea pseudodispar|Euphaea pseudodispar]]'' ([[സത്താര അരുവിയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Euphaea pseudodispar - Satara Torrent Dart M1.jpg|ആൺതുമ്പി File:Euphaea pseudodispar- Satara Torrent Dart F1.jpg|പെൺതുമ്പി </gallery> === Family (കുടുംബം): [[Platycnemididae|Platycnemididae]] ([[പാൽത്തുമ്പികൾ]])=== ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Caconeura|Caconeura]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Caconeura gomphoides|Caconeura gomphoides]]'' ([[കാട്ടുമുളവാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Caconeura gomphoides.jpg|ആൺതുമ്പി </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Caconeura ramburi|Caconeura ramburi]]'' ([[മലബാർ മുളവാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Platycnemididae-Silent Valley-2016-08-14-004.jpg|''Caconeura ramburi'' (ആൺതുമ്പി) File:Caconeura ramburi by Pagol Haowa.jpg|''Caconeura ramburi'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Caconeura risi|Caconeura risi]]'' ([[വയനാടൻ മുളവാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Platycnemididae-Kadavoor-2018-08-16-001.jpg|''Caconeura risi'' (ആൺതുമ്പി) File:Platycnemididae-Kadavoor-2016-03-30-001.jpg|ആൺതുമ്പി File:Platycnemididae-Kadavoor-2016-09-09-001.jpg|ആൺതുമ്പി </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Copera|Copera]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Copera marginipes|Copera marginipes]]'' ([[മഞ്ഞക്കാലി പാൽത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Copera marginipes-Kadavoor-2016-11-11-001.jpg|''Copera marginipes'' (ആൺതുമ്പി) File:Copera marginipes-Kadavoor-2016-11-11-003.jpg|''Copera marginipes'' (പെൺതുമ്പി) File:Copera marginipes-Kadavoor-2016-11-11-002.jpg| Appendages (ആൺതുമ്പി) File:Copera marginipes male at Kadavoor.jpg|''Copera marginipes'' (പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത ആൺതുമ്പി) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Copera vittata|Copera vittata]]'' ([[ചെങ്കാലി പാൽത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Davidraju C.vittata.jpg|''Copera vittata'' (ആൺതുമ്പി) File:Copera species 05399.jpg|''Copera vittata'' (പെൺതുമ്പി) File:Copera vittata-Kadavoor-2016-11-27-003.jpg| Appendages (ആൺതുമ്പി) File:Copera vittata-Kadavoor-2016-11-11-003.jpg|''Copera vittata'' (പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത ആൺതുമ്പി) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Disparoneura|Disparoneura]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Disparoneura apicalis|Disparoneura apicalis]]'' ([[ചുട്ടിച്ചിറകൻ മുളവാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Disparoneura apicalis - male VG.jpg|ആൺതുമ്പി File:Disparoneura apicalis (4).jpg|''Disparoneura apicalis'' (ആൺതുമ്പി) File:Disparonura apicalis-female.jpg|''Disparoneura apicalis'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Disparoneura quadrimaculata|Disparoneura quadrimaculata]]'' ([[കരിം ചിറകൻ മുളവാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Black-winged bambootail damselfly (2014) 0085.jpg|''Disparoneura quadrimaculata'' (ആൺതുമ്പി) File:Disparoneura quadrimaculata by Rohit George.jpg|''Disparoneura quadrimaculata'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Elattoneura|Elattoneura]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Elattoneura souteri|Elattoneura souteri]]'' ([[ചെങ്കറുപ്പൻ മുളവാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Elattoneura souteri male (31829953236).jpg|ആൺതുമ്പി File:Elattoneura souteri.jpg|പെൺതുമ്പി </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Elattoneura tetrica|Elattoneura tetrica]]'' ([[മഞ്ഞക്കറുപ്പൻ മുളവാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Davidraju IMG 8288.jpg|ആൺതുമ്പി File:Elattoneura tetrica ( Male ).jpg|ആൺതുമ്പി File:Elattoneura tetrica (Laidlaw, 1917) female.jpg|പെൺതുമ്പി </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Esme (genus)|Esme]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Esme cyaneovittata]]'' ([[പഴനി മുളവാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=200px> File:Esme cyaneovittata male-2.jpg|ആൺതുമ്പി File:Esme cyaneovittata female.jpg|പെൺതുമ്പി File:Esme cyaneovittata-1.jpg|ആൺതുമ്പി </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Esme longistyla]]'' ([[നീലഗിരി മുളവാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=200px> File:Esme longistyla.jpg|''Esme longistyla'' (ആൺതുമ്പി) File:Esme longistyla female.jpg|പെൺതുമ്പി File:Esme longistyla mating.jpg|ഇണചേരുന്നു </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Esme mudiensis]]'' ([[തെക്കൻ മുളവാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Esme mudiensis - male P.jpg|''Esme mudiensis'' (ആൺതുമ്പി) File:Esme mudiensis (Fraser,1931) 02.jpg|''Esme mudiensis'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Melanoneura|Melanoneura]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Melanoneura bilineata|Melanoneura bilineata]]'' ([[വടക്കൻ മുളവാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=200px> File:Melanoneura bilineata.jpg|ആൺതുമ്പി File:Melanoneura bilineata 1.jpg|ആൺതുമ്പി File:Melanoneura bilineata Anal Appandage.jpg|കുറുവാൽ </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Onychargia|Onychargia]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Onychargia atrocyana|Onychargia atrocyana]]'' ([[എണ്ണക്കറുപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Marsh dancer damselfly (2011) 2999.jpg|''Onychargia atrocyana'' (ആൺതുമ്പി) File:Onychargia atrocyana by Subhajit Roy.jpg|പ്രായപൂർത്തി ആവാത്ത ആൺതുമ്പി File:Onychargia atrocyana, Burdwan, West Bengal, India 13 09 2012.jpg|''Onychargia atrocyana'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Phylloneura|Phylloneura]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Phylloneura westermanni|Phylloneura westermanni]]'' ([[ചതുപ്പു മുളവാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:P.westermanni4.jpg|''Phylloneura westermanni'' (ആൺതുമ്പി) File:Waynaad-Phylloneura westermanni.jpg|''Phylloneura westermanni'' (ഇണചേരുന്നു) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Prodasineura|Prodasineura]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Prodasineura verticalis|Prodasineura verticalis]]'' ([[കരിഞ്ചെമ്പൻ മുളവാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Prodasineura verticalis-Kadavoor-2016-07-07-001.jpg|''Prodasineura verticalis'' (ആൺതുമ്പി) File:Prodasineura verticalis female at Kadavoor.jpg|''Prodasineura verticalis'' (പെൺതുമ്പി) File:Prodasineura verticalis-Kadavoor-2016-06-17-001.jpg|''Prodasineura verticalis'' (മുട്ടയിടുന്നു) File:Damselfly emergence-Aralam-2016-10-29-001.jpg|''Prodasineura verticalis'' (പെൺതുമ്പി) (emergence) </gallery> === Family (കുടുംബം): [[Coenagrionidae|Coenagrionidae]] ([[നിലത്തന്മാർ]])=== ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Aciagrion|Aciagrion]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Aciagrion approximans krishna]]'' ([[നീലച്ചിന്നൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Aciagrion approximans krishna male (14).jpg|ആൺതുമ്പി File:Aciagrion approximans krishna female (1).jpg|പെൺതുമ്പി File:Aciagrion approximans krishna in tandem (21).jpg|ഇണചേരുന്നു </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Aciagrion occidentale|Aciagrion occidentale]]'' ([[നീലച്ചുട്ടി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Aciagrion occidentale 2 at Kadavoor.jpg|ആൺതുമ്പി File:Aciagrion occidentale-Kadavoor-2017-05-08-001.jpg|പെൺതുമ്പി File:Aciagrion occidentale by Sherif.jpg|പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത പെൺതുമ്പി </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Agriocnemis|Agriocnemis]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Agriocnemis keralensis|Agriocnemis keralensis]]'' ([[പത്തി പുൽചിന്നൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Agriocnemis keralensis Male.jpg|ആൺതുമ്പി File:Agriocnemis keralensis at Kadavoor.jpg|ആൺതുമ്പി File:Agriocnemis keralensis Female.jpg|പെൺതുമ്പി </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Agriocnemis pieris|Agriocnemis pieris]]'' ([[വെള്ളപ്പുൽ ചിന്നൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Agriocnemis pieris-Kadavoor-2016-11-26-001.jpg|''Agriocnemis pieris'' (ആൺതുമ്പി) File:Agriocnemis pieris-Kadavoor-2016-07-31-002.jpg|''Agriocnemis pieris'' (പെൺതുമ്പി) File:Agriocnemis pieris female red form at kadavoor.jpg|''Agriocnemis pieris'' (പെൺതുമ്പി - ചുവന്ന രൂപം) File:Agriocnemis pieris by kadavoor.JPG|''Agriocnemis pieris'' (ഇണചേരുന്നു) File:Agriocnemis pieris mating in Kadavoor.jpg|''Agriocnemis pieris'' (ഇണചേരുന്നു) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Agriocnemis pygmaea|Agriocnemis pygmaea]]'' ([[നാട്ടു പുൽചിന്നൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Agriocnemis pygmaea male, Burdwan, West Bengal, India 14 03 2012.jpg|''Agriocnemis pygmaea'' (ആൺതുമ്പി) File:Agriocnemis pygmaea female, Burdwan, West Bengal, India 11 10 2012.jpg|''Agriocnemis pygmaea'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Agriocnemis splendidissima|Agriocnemis splendidissima]]'' ([[കാട്ടു പുൽചിന്നൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Agriocnemis splendidissima by kadavoor.JPG|''Agriocnemis splendidissima'' (ആൺതുമ്പി) File:Agriocnemis splendidissima at Kadavoor.jpg|''Agriocnemis splendidissima'' (പെൺതുമ്പി) (red) File:Agriocnemis splendidissima female by Kadavoor.jpg|''Agriocnemis splendidissima'' (പെൺതുമ്പി) (green) File:Agriocnemis splendidissima male at Kadavoor.jpg|''Agriocnemis splendidissima'' (ഇളംപ്രായമുളള ആൺതുമ്പി) File:Agriocnemis splendidissima male in Kadavoor.jpg|''Agriocnemis splendidissima'' (പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത ആൺതുമ്പി) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Amphiallagma|Amphiallagma]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Amphiallagma parvum|Amphiallagma parvum]]'' ([[ചെറുനീലിത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Amphiallagma parvum by Davidraju IMG 9994.jpg|''Amphiallagma parvum'' (ആൺതുമ്പി) File:Azure Dartlet ( Amphiallagma parvum) Female.jpg|''Amphiallagma parvum'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Archibasis|Archibasis]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Archibasis oscillans|Archibasis oscillans]]'' ([[അരുവിത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Archibasis oscillans-Kadavoor-2016-07-03-001.jpg|''Archibasis oscillans'' (ആൺതുമ്പി) File:Archibasis oscillans-Kadavoor-2016-07-03-004.jpg|''Archibasis oscillans'' (ഇണചേരുന്നു) File:Archibasis oscillans-Kadavoor-2016-07-03-007.jpg|''Archibasis oscillans''(ഒന്നിനുപുറകെ ഒന്നായി ചേർന്നത്) File:Davidraju Archibasis oscillansis.jpg|''Archibasis oscillans'' (മുട്ടയിടുന്നു) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ceriagrion|Ceriagrion]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Ceriagrion cerinorubellum|Ceriagrion cerinorubellum]]'' ([[കനൽവാലൻ ചതുപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Orange-tailed marsh dart 08030.jpg|''Ceriagrion cerinorubellum'' (ആൺതുമ്പി) File:Orange-tailed marsh dart damselfly (2010).jpg|''Ceriagrion cerinorubellum'' (പെൺതുമ്പി) File:Ceriagrion cerinorubellum-Kadavoor-2016-04-11-002.jpg|Intra-male sperm translocation File:Ceriagrion cerinorubellum-Kadavoor-2016-04-11-003.jpg|''Ceriagrion cerinorubellum'' (ഇണചേരുന്നു) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Ceriagrion chromothorax|Ceriagrion chromothorax]]'' ([[സിന്ധുദുർഗ് ചതുപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Ceriagrion chromothorax. Male.jpg|ആൺതുമ്പി File:Ceriagrion chromothorax Male. Anal appendages.jpg|കുറുവാൽ </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Ceriagrion coromandelianum|Ceriagrion coromandelianum]]'' ([[നാട്ടുചതുപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Ceriagrion coromandelianum 04331.jpg|''Ceriagrion coromandelianum'' (ആൺതുമ്പി) File:Ceriagrion coromandelianum, Burdwan, West Bengal, India 23 09 2012 (1).JPG|''Ceriagrion coromandelianum'' (പെൺതുമ്പി) File:Ceriagrion coromandelianum mating.jpg|ഇണചേരുന്നു </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Ceriagrion olivaceum|Ceriagrion olivaceum]]'' ([[കരിംപച്ച ചതുപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Ceriagrion olivaceum male.jpg|''Ceriagrion olivaceum'' (ആൺതുമ്പി) File:Ceriagrion olivaceum female.jpg|''Ceriagrion olivaceum'' (പെൺതുമ്പി) File:Ceriagrion olivaceum auraniacum.jpg|''Ceriagrion olivaceum auraniacum'' (ആൺതുമ്പി) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Ceriagrion rubiae|Ceriagrion rubiae]]'' ([[തീച്ചതുപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Ceriagrion rubiae- male (2).jpg|ആൺതുമ്പി File:Davidraju Ceriagrion rubiae(M).jpg|''Ceriagrion rubiae'' (ആൺതുമ്പി) File:Orange Marsh Dart ( Ceriagrion rubiae) in tandem.jpg|''Ceriagrion rubiae'' (ഒന്നിനുപുറകെ ഒന്നായി ചേർന്നത്) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ischnura|Ischnura]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Ischnura rubilio]]'' ([[മഞ്ഞപ്പുൽ മാണിക്യൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Ischnura rubilio-Kadavoor-2016-07-09-001.jpg|''Ischnura rubilio'' (ആൺതുമ്പി) File:Ischnura rubilio-Silent Valley-2016-08-15-001.jpg|''Ischnura rubilio'' (പെൺതുമ്പി) File:Ischnura rubilio-Kadavoor-2016-07-09-005.jpg|''Ischnura rubilio'' (ഇണചേരുന്നു) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Ischnura senegalensis|Ischnura senegalensis]]'' ([[നീല പുൽമാണിക്യൻ]]) ===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Ischnura senegalensis(Male,Japan,17.09.23).jpg|ആൺതുമ്പി File:Ischnura senegalensis by Davidraju.jpg|പെൺതുമ്പി File:Ischnura senegalensis(Female,Japan,2018.06.03).jpg|പെൺതുമ്പി(ചുവന്ന രൂപം) File:Ischnura senegalensis female.jpg|പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത പെൺതുമ്പി(ചുവന്ന രൂപം) File:Ischnura senegalensis(Couple,Japan,2018.05.26,b).jpg|ഇണചേരുന്നു </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Mortonagrion|Mortonagrion]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Mortonagrion varralli|Mortonagrion varralli]]'' ([[കരിയിലത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Mortonagrion varralli by Parag Rangnekar 4.jpg|''Mortonagrion varralli'' (ആൺതുമ്പി) File:Mortonagrion varralli by Sunny Joseph 412.jpg|''Mortonagrion varralli'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Paracercion|Paracercion]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Paracercion calamorum|Paracercion calamorum]]'' ([[ചുട്ടിവാലൻ താമരത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Paracercion calamorum (Dusky Lilysquatter) male.jpg|''Paracercion calamorum'' (ആൺതുമ്പി) File:Paracercion calamorum (Dusky Lilysquatter) female.jpg|''Paracercion calamorum'' (പെൺതുമ്പി) File:Paracercion calamorum sub adult male.jpg|പ്രായപൂർത്തി ആവാത്ത ആൺതുമ്പി </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Paracercion melanotum|Paracercion melanotum]]'' ([[കിഴക്കൻ താമരത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Paracercion malayanum lateral view.jpg|ആൺതുമ്പി File:Paracercion malayanum by Bala Chandran.jpg|ആൺതുമ്പി </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pseudagrion|Pseudagrion]]'' ==== ===== Species: ''[[Pseudagrion australasiae]]'' ([[കുറുവാലൻ പൂത്താലി]]) ===== <gallery mode="packed-hover" heights=200px> File:Pseudagrion australasiae-Kadavoor-2016-07-11-002.jpg|ആൺതുമ്പി File:Pseudagrion australasiae male anal appendages.jpg|കുറുവാലുകൾ File:Pseudagrion australasiae-Kadavoor-2016-07-11-003 (appendages).jpg|കുറുവാലുകൾ </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Pseudagrion decorum|Pseudagrion decorum]]'' ([[ഇളനീലി പൂത്താലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Three striped blue dart damselfly (2015).jpg|''Pseudagrion decorum'' (ആൺതുമ്പി) File:Pseudagrion decorum female by Manoj V Nair.jpg|''Pseudagrion decorum'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Pseudagrion indicum|Pseudagrion indicum]]'' ([[മഞ്ഞ വരയൻ പൂത്താലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Pseudagrion indicum-Kadavoor-2016-06-13-001.jpg|''Pseudagrion indicum'' (ആൺതുമ്പി) File:Pseudagrion indicum-Kadavoor-2015-08-21-001.jpg|ആൺതുമ്പി File:Pseudagrion indicum by kadavoor.JPG|''Pseudagrion indicum'' (ഇണചേരുന്നു) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Pseudagrion malabaricum|Pseudagrion malabaricum]]'' ([[കാട്ടുപൂത്താലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Pseudagrion malabaricum Male.jpg|ആൺതുമ്പി File:Pseudagrion malabaricum Female.jpg|പെൺതുമ്പി File:Pseudagrion malabaricum by Vinayan Nair.jpg|ഒന്നിനുപുറകെ ഒന്നായി ചേർന്നത് </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Pseudagrion microcephalum|Pseudagrion microcephalum]]'' ([[നാട്ടുപൂത്താലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Blue grass dart, Blue sprite (Pseudagrion microcephalum) male., നാട്ടുപ്പൂത്താലി. (26148144539).jpg|''Pseudagrion microcephalum'' (ആൺതുമ്പി) File:Pseudagrion microcephalum by Sunny Joseph.jpg|''Pseudagrion microcephalum'' (പെൺതുമ്പി) File:Blue Riverdamsels mating.jpg|''Pseudagrion microcephalum'' (ഇണചേരുന്നു) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Pseudagrion rubriceps|Pseudagrion rubriceps]]'' ([[ചെമ്മുഖപ്പൂത്താലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Pseudagrion rubriceps male-Kadavoor-2015-08-20-001.jpg|''Pseudagrion rubriceps'' (ആൺതുമ്പി) File:Saffron-faced Blue Dart (Pseudagrion rubriceps)- Female W IMG 3613.jpg|''Pseudagrion rubriceps'' (പെൺതുമ്പി) File:Orange faced Sprite (Pseudagrion rubriceps)Mating (26752364192).jpg|ഇണചേരുന്നു </gallery> ==Suborder (ഉപനിര): [[Anisoptera]] ([[കല്ലൻതുമ്പി|കല്ലൻതുമ്പികൾ]])== === Family (കുടുംബം): [[Aeshnidae]] ([[സൂചിവാലൻ കല്ലൻതുമ്പികൾ]])=== ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Anaciaeschna]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Anaciaeschna jaspidea]]'' ([[തുരുമ്പൻ രാജൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Anaciaeschna jaspidea 3 by Gopakumar VR.jpg|''Anaciaeschna jaspidea'' (ആൺതുമ്പി) File:Anaciaeschna jaspidea by Manoj V Nair.jpg|''Anaciaeschna jaspidea'' (ആൺതുമ്പി) </gallery> ===== Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Anaciaeschna martini]]'' ([[ചോലരാജൻ തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Anaciaeschna martini.jpg|ആൺതുമ്പി File:Anaciaeschna martini (Female,Japan,2017.08.18,b).jpg|പെൺതുമ്പി </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Anax]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Anax ephippiger]]'' ([[തുരുമ്പൻ ചാത്തൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Hemianax ephippiger.jpg|''Anax ephippiger'' (ആൺതുമ്പി) File:Vagrant Emperor female Dragonfly (Hemianax ephippiger).jpg|''Anax ephippiger'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Anax guttatus]]'' ([[മരതക രാജൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Anax guttatus by Nagabhushan Jyothi.jpg|ആൺതുമ്പി File:Anax guttatus (Burmeister, 1839) female.jpg|പെൺതുമ്പി File:Blue-tailed Green Darner Anax guttatus-KRNagar13Oct2007-Wiki.jpg|പറക്കുന്ന ആൺതുമ്പി </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Anax immaculifrons]]'' ([[നീലരാജൻ (തുമ്പി)|നീലരാജൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Anax immaculifrons Blue Darner from Valparai IMG 8478 a.jpg|''Anax immaculifrons'' (ആൺതുമ്പി) File:Wyn dragonfly.jpg|''Anax immaculifrons'' (ആൺതുമ്പി) File:Anax immaculifrons by Bala Chandran.jpg|''Anax immaculifrons'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Anax indicus]]'' ([[പീതാംബരൻ തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Anax indicus in Chinnar WLS Kerala IMG 6856.jpg|ആൺതുമ്പി File:Anax indicus 5231.jpg|പെൺതുമ്പി File:Lesser Green Emperor (Anax indicus) female in flight.jpg|പറക്കുന്ന പെൺതുമ്പി </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Anax parthenope]]'' ([[തവിട്ട്‍ രാജൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Libelula en azul y pulgones (2943040584).jpg|ആൺതുമ്പി File:Anax parthenope 01 (5041198582).jpg|ആൺതുമ്പി File:Anax parthenope1.JPG|പെൺതുമ്പി </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Gynacantha]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Gynacantha dravida]]'' ([[സൂചിവാലൻ രാക്കൊതിച്ചി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Gynacantha-Kadavoor-2016-03-30-001.jpg|''Gynacantha dravida'' (ആൺതുമ്പി) File:Gynacantha-Kadavoor-2016-06-26-001.jpg|''Gynacantha dravida'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Gynacantha millardi]]'' ([[തത്തമ്മത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Gynacantha millardi - Kadavoor - 001.jpg|''Gynacantha millardi'' (ആൺതുമ്പി) File:Gynacantha bayadera.jpg|''Gynacantha millardi'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> === Family (കുടുംബം): [[Gomphidae]] ([[കടുവത്തുമ്പികൾ]])=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Acrogomphus]]'' ==== ===== Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Acrogomphus fraseri]]'' ([[പൊക്കൻ കടുവ]])===== ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Asiagomphus]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Asiagomphus nilgiricus]]'' ([[വിരൽവാലൻ കടുവ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=200px> File:Asiagomphus nilgiricus.jpg|ആൺതുമ്പി </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Burmagomphus]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Burmagomphus cauvericus]]'' ([[കാവേരി ചതുരവാലൻ കടുവ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=200px> File:Burmagomphus cauvericus.jpg|ആൺതുമ്പി File:Burmagomphus cauvericus from Arivikuthu, Thodupuzha by Kausthubh K N, 6-7-2021.jpg|ആൺതുമ്പി File:Burmagomphus cauvericus female lateral view.jpg|പെൺതുമ്പി </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Burmagomphus chaukulensis]]'' ([[മുള്ളൻ ചതുരവാലൻ കടുവ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=200px> File:Burmagomphus chaukulensis.jpg|ആൺതുമ്പി File:Burmagomphus chaukulensis--.jpg|പെൺതുമ്പി </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Burmagomphus laidlawi]]'' ([[ചതുരവാലൻ കടുവ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Dragonfly (2015).jpg|''Burmagomphus laidlawi'' (ആൺതുമ്പി) File:Burmagomphus laidlawi by Bala Chandran.jpg|ആൺതുമ്പി File:Burmagomphus laidlawi dragonfly (2008) 2732.jpg|ആൺതുമ്പി </gallery> ===== Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Burmagomphus pyramidalis]]'' ([[പുള്ളി ചതുരവാലൻ കടുവ]])===== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cyclogomphus]]'' ==== ===== Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Cyclogomphus flavoannulatus]]'' ([[മഞ്ഞ വിശറിവാലൻ കടുവ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=200px> File:Cyclogomphus flavoannulatus at Idukki.jpg|ആൺതുമ്പി File:Cyclogomphus flavoannulatus female (cropped).jpg|പെൺതുമ്പി </gallery> ===== Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Cyclogomphus heterostylus]]'' ([[വിശറിവാലൻ കടുവ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=200px> File:Cyclogomphus heterostylus Selys, 1854 Female.jpg|പെൺതുമ്പി </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Davidioides]]'' ==== ===== Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Davidioides martini]]'' ([[സൈരന്ധ്രിക്കടുവ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=200px> File:Davidioides martini, Thattekkad, Kerala, India.png|ആൺതുമ്പി </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Gomphidia]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Gomphidia kodaguensis]]'' ([[പുഴക്കടുവ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Gomphidia kodaguensis-Kadavoor-2016-06-15-003.jpg|ആൺതുമ്പി File:Davidraju IMG 9709.jpg|ആൺതുമ്പി File:Gomphidia kodaguensis Female.jpg|പെൺതുമ്പി </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Heliogomphus]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Heliogomphus promelas]]'' ([[കൊമ്പൻ ക‌‌‌ടുവ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Heliogomphus promelas.jpg|ആൺതുമ്പി File:Heliogomphus promelas - male Rosemalai (1).jpg|ആൺതുമ്പി File:Heliogomphus promelas anal appendage.jpg|കുറുവാൽ </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ictinogomphus]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Ictinogomphus rapax]]'' ([[നാട്ടുകടുവ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Ictinogomphus rapax at Kadavoor.jpg|''Ictinogomphus rapax'' (ആൺതുമ്പി) File:Ictinogomphus rapax (cropped).jpg|''Ictinogomphus rapax'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Lamelligomphus]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Lamelligomphus nilgiriensis]]'' ([[നീലഗിരി നഖവാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Onychogomphus species.jpg|ആൺതുമ്പി File:Onychogomphus nilgiriensis-Silent Valley-2016-08-14-002.jpg|പെൺതുമ്പി </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Macrogomphus]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Macrogomphus wynaadicus]]'' ([[വയനാടൻ കടുവ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Macrogomphus wynaadicus by Bala Chandran.jpg|ആൺതുമ്പി File:Wayanad Bowtail (Macrogomphus wynaadicus)male. വയനാടൻ കടുവ.jpg|ആൺതുമ്പി File:Wayanad Bowtail (Macrogomphus wynaadicus)female. വയനാടൻ കടുവ.jpg|പെൺതുമ്പി </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Megalogomphus]]'' ==== ===== Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Megalogomphus hannyngtoni]]'' ([[പെരുവാലൻ കടുവ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=200px> File:Megalogomphus hannyngtoni by Reji Chandran.jpg|ആൺതുമ്പി File:Megalogomphus hannyngtoni.jpg|ആൺതുമ്പി </gallery> ===== Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Megalogomphus superbus]]'' ([[ചോര പെരുവാലൻ കടുവ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=200px> File:Megalogomphus superbus by Gopal Krishnan.jpg|ആൺതുമ്പി </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Melligomphus]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Melligomphus acinaces]]'' ([[കുറു നഖവാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Onychogomphus acinaces by Rison Thumboor.jpg|ആൺതുമ്പി File:Onychogomphus acinaces.jpg|ആൺതുമ്പി </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Merogomphus]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Merogomphus longistigma]]'' ([[പുള്ളിവാലൻ ചോലക്കടുവ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=200px> File:Merogomphus longistigma.jpg|പെൺതുമ്പി </gallery> ===== Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Merogomphus tamaracherriensis]]'' ([[മലബാർ പുള്ളിവാലൻ ചോലക്കടുവ]]) ===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Merogomphus tamaracherriensis-Kadavoor-2016-06-26-001.jpg|ആൺതുമ്പി File:Merogomphus tamaracherriensis-Kadavoor-2016-06-25-003.jpg|പെൺതുമ്പി File:Merogomphus tamaracherriensis-Kadavoor-2016-06-19-002.jpg|ആൺതുമ്പി (appendages) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Microgomphus]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Microgomphus souteri]]'' ([[കടുവാച്ചിന്നൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Microgomphus souteri by Bala Chandran.jpg|''Microgomphus souteri'' (ആൺതുമ്പി) File:Microgomphus souteri at Kadavoor.jpg|''Microgomphus souteri'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Nychogomphus]]''==== ===== Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Nychogomphus striatus]]'' ([[വരയൻ നഖവാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=200px> File:Onychogomphus striatus Male.jpg|ആൺതുമ്പി File:Nychogomphus striatus.jpg| ആൺതുമ്പി File:Nychogomphus striatus analappandages.jpg|കുറുവാൽ </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Onychogomphus]]''==== ===== Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Onychogomphus malabarensis]]'' ([[വടക്കൻ നഖവാലൻ]]) ===== ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Paragomphus]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Paragomphus lineatus]]'' ([[ചൂണ്ടവാലൻ കടുവ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Lined Hooktail Paragomphus lineatus Male.jpg|''Paragomphus lineatus'' (ആൺതുമ്പി) File:Lined Hooktail Paragomphus lineatus Female.jpg|''Paragomphus lineatus'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> === Family (കുടുംബം): [[Chlorogomphidae]] ([[മലമുത്തന്മാർ]])=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Chlorogomphus]]'' ==== ===== Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Chlorogomphus campioni]]'' ([[നീലഗിരി മലമുത്തൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=200px> File:Chlorogomphus campioni by Subramanian K A.jpg </gallery> ===== Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Chlorogomphus xanthoptera]]'' ([[ആനമല മലമുത്തൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=200px> File:Chlorogomphus xanthoptera - Male.jpg|ആൺതുമ്പി </gallery> === Family (കുടുംബം): [[Macromiidae|Macromiidae]] ([[നീർക്കാവലന്മാർ]]) === ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Epophthalmia|Epophthalmia]]''==== ===== Species(സ്പീഷീസ്): [[Epophthalmia frontalis]] ([[പുള്ളി നീർക്കാവലൻ]]) ===== <gallery mode="packed-hover" heights=200px> File:Epophthalmia frontalis.jpg|ആൺതുമ്പി File:2.Epophthalmia frontalis.jpg|ആൺതുമ്പി </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): [[Epophthalmia vittata|Epophthalmia vittata]] ([[നാട്ടു നീർക്കാവലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Common torrent hawk dragonfly (2011) 7385 (2).jpg|''Epophthalmia vittata'' (ആൺതുമ്പി) File:Epophthalmia vittata (Common Torrent Hawk) female dorsal view.jpg|പെൺതുമ്പി File:Epophthalmia vittata (Common Torrent Hawk) female, Side view.jpg|പെൺതുമ്പി </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Macromia|Macromia]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Macromia annaimallaiensis]]'' ([[കാട്ടു പെരുംകണ്ണൻ]]) ===== <gallery mode="packed-hover" heights=200px> File:Macromia annaimallaiensis, Thattekkad, Kerala, India (cropped).png| ആൺതുമ്പി </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Macromia bellicosa]]'' ([[അടിപിടിയൻ പെരുംകണ്ണൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=200px> File:Macromia bellicosa 1.jpg|ആൺതുമ്പി File:Macromia bellicosa.jpg|ആൺതുമ്പി </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Macromia cingulata]]'' ([[ആറ്റു പെരുംകണ്ണൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=200px> File:Macromia cingulata.jpg| ആൺതുമ്പി File:Macromia cingulata female.jpg|പെൺതുമ്പി </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Macromia ellisoni]]'' ([[നാട്ടു പെരുംകണ്ണൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Macromia-Silent Valley-2016-08-14-001.jpg|''Macromia'' cf. ''ellisoni'' (ആൺതുമ്പി) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Macromia flavocolorata]]'' ([[മഞ്ഞ പെരുംകണ്ണൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=200px> File:Macromia flavocolorata ( Male).jpg|ആൺതുമ്പി File:Macromia flavocolorata.jpg|ആൺതുമ്പി </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Macromia ida]]'' ([[കാനന പെരുംകണ്ണൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=200px> File:Macromia ida.jpg File:Macromia ida 1.jpg </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Macromia indica]]'' ([[ഇന്ത്യൻ പെരുംകണ്ണൻ]])===== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Macromia irata]]'' ([[ചൂടൻ പെരുംകണ്ണൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=200px> File:1.Macromia irata.jpg|Dorsal view (male) File:2.Macromia irata.jpg|Lateral view (male) File:3 Macromia irata.jpg|Anal appendages </gallery> === Family (കുടുംബം): [[Corduliidae]] ([[മരതകക്കണ്ണന്മാർ]])=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Hemicordulia]]'' ==== ===== Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Hemicordulia asiatica]]'' ([[കാട്ടു മരതകൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Hemicordulia asiatica 01.jpg|''Hemicordulia asiatica'' File:Hemicordulia asiatica 02 (cropped).jpg|''Hemicordulia asiatica'' </gallery> === Family (കുടുംബം): [[Libellulidae]] ([[നീർമുത്തന്മാർ]])=== ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Acisoma]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Acisoma panorpoides]]'' ([[മകുടി വാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Acisoma panorpoides-Kadavoor-2016-09-07-001.jpg|''Acisoma panorpoides'' (ആൺതുമ്പി) File:Acisoma panorpoides-Kadavoor-2016-09-08-001.jpg|''Acisoma panorpoides'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Aethriamanta]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Aethriamanta brevipennis]]'' ([[ചോപ്പൻ കുറുവാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Scarlet marsh hawk (Aethriamanta brevipennis) male.jpg|''Aethriamanta brevipennis'' (ആൺതുമ്പി) File:Aethriamanta brevipennis 7678.jpg|''Aethriamanta brevipennis'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Brachydiplax]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Brachydiplax chalybea]]'' ([[തവിട്ടുവെണ്ണിറാൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Rufous Backed Marsh Hawk Brachydiplax chalybea Male by Kadavoor.jpg|''Brachydiplax chalybea'' (ആൺതുമ്പി) File:Rufous Backed Marsh Hawk Brachydiplax chalybea Female by Kadavoor.jpg|''Brachydiplax chalybea'' (പെൺതുമ്പി) File:തവിട്ടുവെണ്ണീറൻ ഇണചേരൽ.jpg|ഇണചേരുന്നു File:തവിട്ടുവെണ്ണീറൻ 6.jpg|മുട്ടയിടുന്നു </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Brachydiplax sobrina]]'' ([[ചെറു വെണ്ണീറൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Brachydiplax sobrina-Kadavoor-2016-06-27-005.jpg|''Brachydiplax sobrina'' (ആൺതുമ്പി) File:Little blue marsh hawk (Brachydiplax sobrina) female.jpg|''Brachydiplax sobrina'' (പെൺതുമ്പി) File:Brachydiplax sobrina-Kadavoor-2016-06-27-001.jpg|''Brachydiplax sobrina'' (ഇണചേരുന്നു) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Brachythemis]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Brachythemis contaminata]]'' ([[ചങ്ങാതിത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Brachythemis contaminata 02315.jpg|''Brachythemis contaminata'' (ആൺതുമ്പി) File:Brachythemis contaminata female (4)' Burdwan, West Bengal, India 04 10 2012.jpg|''Brachythemis contaminata'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Bradinopyga|Bradinopyga]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): [[Bradinopyga geminata|Bradinopyga geminata]] ([[മതിൽത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Bradinopyga geminata at Kadavoor.jpg|''Bradinopyga geminata'' (ആൺതുമ്പി) File:Bradinopyga geminata 6562.jpg|''Bradinopyga geminata'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): [[Bradinopyga konkanensis|Bradinopyga konkanensis]] ([[ചെങ്കൽത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=200px> File:Bradinopyga konkanensis Joshi &Sawant.jpg|ആൺതുമ്പി File:Bradinopyga konkanensis female from Devgad.jpg|പെൺതുമ്പി </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cratilla|Cratilla]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): [[Cratilla lineata|Cratilla lineata]] ([[കാട്ടുപതുങ്ങൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Cratilla lineata-Kadavoor-2016-09-06-003.jpg|''Cratilla lineata'' (ആൺതുമ്പി) File:Cratilla lineata female by kadavoor.jpg|''Cratilla lineata'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Crocothemis|Crocothemis]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Crocothemis servilia]]'' ([[വയൽത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Crocothemis servilia male by kadavoor.jpg|''Crocothemis servilia'' (ആൺതുമ്പി) File:Crocothemis servilia female by kadavoor.jpg|''Crocothemis servilia'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Diplacodes|Diplacodes]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Diplacodes lefebvrii|Diplacodes lefebvrii]]'' ([[കരിനിലത്തൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Diplacodes lefebvrii (Male), Futala Lake, Nagpur.jpg|''Diplacodes lefebvrii'' (ആൺതുമ്പി) File:Black percher dragonfly (2015).jpg|''Diplacodes lefebvrii'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Diplacodes nebulosa|Diplacodes nebulosa]]'' ([[ചുട്ടിനിലത്തൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Black Tipped Ground Skimmer (Diplacodes Nebulosa) male.jpg|''Diplacodes nebulosa'' (ആൺതുമ്പി) File:Diplacodes nebulosa by Sherif.jpg|''Diplacodes nebulosa'' (പെൺതുമ്പി) File:Black Tipped Ground Skimmer (Diplacodes Nebulosa)mating.jpg|ഇണചേരുന്നു </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Diplacodes trivialis|Diplacodes trivialis]]'' ([[നാട്ടുനിലത്തൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Diplacodes trivialis 05609.JPG|''Diplacodes trivialis'' (ആൺതുമ്പി) File:Diplacodes trivialis, Burdwan, West Bengal, India 13 09 2012 5.jpg|''Diplacodes trivialis'' (പെൺതുമ്പി) File:Ground Skimmer Diplacodes trivialis Young Male by kadavoor.JPG|''Diplacodes trivialis'' (ഇളംപ്രായമുളള ആൺതുമ്പി) File:Diplacodes trivialis mating by kadavoor.jpg|''Diplacodes trivialis'' (ഇണചേരുന്നു) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Epithemis|Epithemis]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Epithemis mariae|Epithemis mariae]]'' ([[തീക്കറുപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Epithemis mariae - Davidraju 2059.jpg|''Epithemis mariae'' (ആൺതുമ്പി) File:Rubytailed hawklet dragonfly (2015).jpg|''Epithemis mariae'' (ഇണചേരുന്നു) File:Epithemis mariae-തീക്കറുപ്പൻ (1).jpg|പെൺതുമ്പി </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Hydrobasileus|Hydrobasileus]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Hydrobasileus croceus|Hydrobasileus croceus]]'' ([[പാണ്ടൻ പരുന്തൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Hydrobasileus croceus 00379.JPG|''Hydrobasileus croceus'' (ആൺതുമ്പി) File:Hydrobasileus croceus by Sunny Joseph 243.jpg|''Hydrobasileus croceus'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Hylaeothemis|Hylaeothemis]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Hylaeothemis apicalis|Hylaeothemis apicalis]]'' ([[നീല നീർത്തോഴൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Hylaeothemis indica-Silent Valley-2016-08-14-001.jpg|''Hylaeothemis apicalis'' (ആൺതുമ്പി) File:Hylaeothemis indica-Silent Valley-2016-08-14-007.jpg|''Hylaeothemis apicalis'' (പെൺതുമ്പി) File:Hylaeothemis indica-Silent Valley-2016-08-14-006.jpg|''Hylaeothemis apicalis'' (പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത ആൺതുമ്പി) File:Hylaeothemis indica-Silent Valley-2016-08-14-010.jpg|''Hylaeothemis apicalis'' (ഇണചേരുന്നു) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Indothemis|Indothemis]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Indothemis carnatica|Indothemis carnatica]]'' ([[കരിമ്പൻ ചരൽമുത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Indothemis carnatica 8374 (cropped).jpg|''Indothemis carnatica'' (ആൺതുമ്പി) File:Indothemis carnatica female by kadavoor.jpg|''Indothemis carnatica'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Indothemis limbata|Indothemis limbata]]'' ([[പാണ്ടൻ കരിമുത്തൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=200px> File:Indothemis limbata (cropped).jpg|''Indothemis limbata'' (ആൺതുമ്പി) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Lathrecista|Lathrecista]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Lathrecista asiatica|Lathrecista asiatica]]'' ([[ചോരവാലൻ തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Lathrecista asiatica 07056.JPG|''Lathrecista asiatica'' (ആൺതുമ്പി) File:Lathrecista asiatica in Kerala.jpg|''Lathrecista asiatica'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Lyriothemis|Lyriothemis]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Lyriothemis acigastra|Lyriothemis acigastra]]'' ([[കുള്ളൻ വർണ്ണത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Lyriothemis acigastra male at Kadavoor.jpg|''Lyriothemis acigastra'' (ആൺതുമ്പി) File:Lyriothemis acigastra female at Kadavoor.jpg|''Lyriothemis acigastra'' (പെൺതുമ്പി) File:Lyriothemis acigastra-Kadavoor-2016-06-19-003.jpg|''Lyriothemis acigastra'' (പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത ആൺതുമ്പി) File:Lyriothemis acigastra mating at Kadavoor.jpg|''Lyriothemis acigastra'' (ഇണചേരുന്നു) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Lyriothemis tricolor|Lyriothemis tricolor]]'' ([[മഞ്ഞവരയൻ വർണ്ണത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Lyriothemis abrahami male.jpg|''Lyriothemis tricolor'' (ആൺതുമ്പി) File:Lyriothemis tricolor Ris, 1919.jpg|''Lyriothemis tricolor'' (പെൺതുമ്പി) File:Lyriothemis tricolor habitat by Manoj P.jpg|പ്രജനനം നടത്തുന്ന സ്ഥലം </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Macrodiplax|Macrodiplax]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Macrodiplax cora|Macrodiplax cora]]'' ([[പൊഴിത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Macrodiplax cora 4160.jpg|ആൺതുമ്പി File:Macrodiplax cora by Bala Chandran.jpg|''Macrodiplax cora'' (ആൺതുമ്പി) File:Macrodiplax cora (5).jpg|''Macrodiplax cora'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Neurothemis|Neurothemis]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Neurothemis fulvia|Neurothemis fulvia]]'' ([[തവിടൻ തുരുമ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Neurothemis fulvia male by kadavoor.JPG|''Neurothemis fulvia'' (ആൺതുമ്പി) File:Neurothemis fulvia-Kadavoor-2016-07-28-001.jpg|''Neurothemis fulvia'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Neurothemis intermedia|Neurothemis intermedia]]'' ([[പുൽ തുരുമ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Neurothemis intermedia male 2525.jpg|''Neurothemis intermedia'' (ആൺതുമ്പി) File:Neurothemis intermedia 05449.jpg|''Neurothemis intermedia'' (ഇളംപ്രായമുളള ആൺതുമ്പി) File:Paddyfield parasol (Neurothemis intermedia) female Kanha.jpg|''Neurothemis intermedia'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Neurothemis tullia|Neurothemis tullia]]'' ([[സ്വാമിത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Neurothemis tullia 9163.jpg|''Neurothemis tullia'' (ആൺതുമ്പി) File:Neurothemis tullia-female 07688.JPG|''Neurothemis tullia'' (പെൺതുമ്പി) File:Neurothemis tullia mating by kadavoor.jpg|''Neurothemis tullia'' (ഇണചേരുന്നു) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Onychothemis|Onychothemis]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Onychothemis testacea|Onychothemis testacea]]'' ([[കാട്ടുപുള്ളൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Onychothemis testacea 3 by kadavoor.jpg|''Onychothemis testacea'' (ആൺതുമ്പി) File:Onychothemis testacea female 01.jpg|''Onychothemis testacea'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Orthetrum|Orthetrum]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Orthetrum chrysis|Orthetrum chrysis]]'' ([[ചെന്തവിടൻ വ്യാളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Brown-backed Red Marsh Hawk Orthetrum chrysis Male 2 by Kadavoor.jpg|''Orthetrum chrysis'' (ആൺതുമ്പി) File:Orthetrum chrysis at Kadavoor.jpg|''Orthetrum chrysis'' (പെൺതുമ്പി) File:Brown-backed Red Marsh Hawk Orthetrum chrysis in love by Kadavoor.jpg|''Orthetrum chrysis'' (ഇണചേരുന്നു) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Orthetrum glaucum|Orthetrum glaucum]]'' ([[നീല വ്യാളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Orthetrum glaucum - Blue Marsh Hawk - Male 02.JPG|''Orthetrum glaucum'' (ആൺതുമ്പി) File:Orthetrum glaucum-Silent Valley-2016-08-14-003.jpg|''Orthetrum glaucum'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Orthetrum luzonicum|Orthetrum luzonicum]]'' ([[ത്രിവർണ്ണൻ വ്യാളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Orthetrum luzonicum-Kadavoor-2016-09-08-001.jpg|''Orthetrum luzonicum'' (ആൺതുമ്പി) File:Orthetrum luzonicum-Kadavoor-2016-09-07-001.jpg|''Orthetrum luzonicum'' (പെൺതുമ്പി) File:Orthetrum luzonicum-Kadavoor-2016-09-11-001.jpg|''Orthetrum luzonicum'' (പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത ആൺതുമ്പി) File:Tri-coloured Marsh Hawk Orthetrum luzonicum mating by kadavoor.jpg|''Orthetrum luzonicum'' (ഇണചേരുന്നു) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Orthetrum pruinosum|Orthetrum pruinosum]]'' ([[പവിഴവാലൻ വ്യാളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:OrthetrumPruinosum.jpg|''Orthetrum pruinosum'' (ആൺതുമ്പി) File:Orthetrum pruinosum female by kadavoor.jpg|''Orthetrum pruinosum'' (പെൺതുമ്പി) File:Orthetrum pruinosum mating by kadavoor.jpg|''Orthetrum pruinosum'' (ഇണചേരുന്നു) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Orthetrum sabina|Orthetrum sabina]]'' ([[പച്ച വ്യാളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Orthetrum sabina 09221.jpg|''Orthetrum sabina'' (ആൺതുമ്പി) File:Slender Skimmer 06811.JPG|''Orthetrum sabina'' (പെൺതുമ്പി) File:Orthetrum sabina of Kadavoor.jpg|''Orthetrum sabina'' (ഇണചേരുന്നു) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Orthetrum taeniolatum|Orthetrum taeniolatum]]'' ([[ചെറു വ്യാളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Orthetrum taeniolatum dragonfly (2011) 1065.jpg|''Orthetrum taeniolatum'' (ആൺതുമ്പി) File:Orthetrum taeniolatum dragonfly (2011)1043.jpg|''Orthetrum taeniolatum'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Orthetrum triangulare|Orthetrum triangulare]]'' ([[നീല കറുപ്പൻ വ്യാളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Dragon Fly (Orthetrum triangulare) (7976467260).jpg|''Orthetrum triangulare'' (ആൺതുമ്പി) File:Orthetrumtriangularefemale1.jpg|പെൺതുമ്പി File:Orthetrum triangulare mating (2011) 2474.jpg|''Orthetrum triangulare'' (ഇണചേരുന്നു) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Palpopleura|Palpopleura]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Palpopleura sexmaculata|Palpopleura sexmaculata]]'' ([[നീല കുറുവാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Palpopleura sexmaculata male by Bala Chandran.jpg|''Palpopleura sexmaculata'' (ആൺതുമ്പി) File:Blue-tailed yellow skimmer dragonfly (2014).jpg|''Palpopleura sexmaculata'' (പെൺതുമ്പി) File:Blue-tailed Yellow Skimmer Palpopleura sexmaculata.jpg|''Palpopleura sexmaculata'' (പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത ആൺതുമ്പി) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pantala|Pantala]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Pantala flavescens|Pantala flavescens]]'' ([[തുലാത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Wandering glider horizontal edit1.jpg|''Pantala flavescens'' (ആൺതുമ്പി) File:Pantala flavescens 2 by kadavoor.jpg|''Pantala flavescens'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Potamarcha|Potamarcha]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Potamarcha congener|Potamarcha congener]]'' ([[പുള്ളിവാലൻ തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Yellow-tailed Ashy Skimmer Potamarcha congener Male by kadavoor.jpg|''Potamarcha congener'' (ആൺതുമ്പി) File:Potamarcha congener female 2 by kadavoor.jpg|''Potamarcha congener'' (പെൺതുമ്പി) File:Yellow-tailed Ashy Skimmer Potamarcha congener juvenile male by kadavoor.jpg|''Potamarcha congener'' (പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത ആൺതുമ്പി) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Rhodothemis|Rhodothemis]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Rhodothemis rufa|Rhodothemis rufa]]'' ([[ചെമ്പൻ തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Rufous Marsh Glider Rhodothemis rufa Male.jpg|''Rhodothemis rufa'' (ആൺതുമ്പി) File:Rhodothemis rufa female of Kadavoor.jpg|''Rhodothemis rufa'' (പെൺതുമ്പി) File:Rhodothemis rufa juvenile male at Kadavoor.jpg|''Rhodothemis rufa'' (പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത ആൺതുമ്പി) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Rhyothemis|Rhyothemis]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Rhyothemis triangularis|Rhyothemis triangularis]]'' ([[കരിനീലച്ചിറകൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Rhyothemis triangularis-Kadavoor-2016-02-06-004.jpg|''Rhyothemis triangularis'' (ആൺതുമ്പി) File:Rhyothemis triangularis female.jpg|''Rhyothemis triangularis'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Rhyothemis variegata|Rhyothemis variegata]]'' ([[ഓണത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Common picture wing (Rhyothemis variegata) 07554.jpg|''Rhyothemis variegata'' (ആൺതുമ്പി) File:Rhyothemis variegata female at Kadavoor.jpg|''Rhyothemis variegata'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Sympetrum|Sympetrum]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Sympetrum fonscolombii|Sympetrum fonscolombii]]'' ([[കുങ്കുമച്ചിറകൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Sympetrum fonscolombii - male Vattavada 2.jpg|ആൺതുമ്പി File:Darter August 2007-20.jpg|''Sympetrum fonscolombii'' (ആൺതുമ്പി) File:Sympetrum fonscolombii, female, Sète cf06.jpg|''Sympetrum fonscolombii'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Tetrathemis|Tetrathemis]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Tetrathemis platyptera|Tetrathemis platyptera]]'' ([[കുള്ളൻ തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Tetrathemis platyptera male by kadavoor.jpg|''Tetrathemis platyptera'' (ആൺതുമ്പി) File:Pygmy Skimmer (Tetrathemis platyptera) mating. (45548791552).jpg|''Tetrathemis platyptera'' (ഇണചേരുന്നു) File:Tetrathemis platyptera female in Kadavoor.jpg|''Tetrathemis platyptera'' (മുട്ടയിടുന്നു) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Tholymis|Tholymis]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Tholymis tillarga|Tholymis tillarga]]'' ([[പവിഴവാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Tholymis tillarga male by kadavoor 01.jpg|''Tholymis tillarga'' (ആൺതുമ്പി) File:Tholymis tillarga 05181.jpg|''Tholymis tillarga'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Tramea|Tramea]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Tramea basilaris|Tramea basilaris]]'' ([[ചെമ്പൻ പരുന്തൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Keyhole glider dragonfly (2011) 5854.jpg|''Tramea basilaris'' (ആൺതുമ്പി) File:Keyhole Glider (Tramea basilaris) (11857165716).jpg|''Tramea basilaris'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Tramea limbata|Tramea limbata]]'' ([[കരിമ്പൻ പരുന്തൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Tramea limbata by Manoj V Nair.jpg|''Tramea limbata'' (ആൺതുമ്പി) File:Tramea limbata by Anubhav Agarwal.jpg|''Tramea limbata'' (പെൺതുമ്പി) File:Tramea limbata by Manoj P.jpg|''Tramea limbata'' (ഇണകൾ) </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Trithemis|Trithemis]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Trithemis aurora|Trithemis aurora]]'' ([[സിന്ദൂരത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Trithemis aurora male 2 by kadavoor.jpg|''Trithemis aurora'' (ആൺതുമ്പി) File:Trithemis aurora female-Kadavoor-2016-06-17-001.jpg|''Trithemis aurora'' (പെൺതുമ്പി) File:Trithemis aurora in Kadavoor.jpg|''Trithemis aurora'' (പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത ആൺതുമ്പി) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Trithemis festiva|Trithemis festiva]]'' ([[കാർത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Trithemis festiva by kadavoor.jpg|''Trithemis festiva'' (ആൺതുമ്പി) File:Trithemis festiva female 01.jpg|''Trithemis festiva'' (പെൺതുമ്പി) File:Trithemis festiva juvenile (13) copy.jpg|പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത ആൺതുമ്പി </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Trithemis kirbyi|Trithemis kirbyi]]'' ([[ചോപ്പൻ പാറമുത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Trithemis kirbyi.jpg|''Trithemis kirbyi'' (ആൺതുമ്പി) File:Trithemis kirbyi female.jpg|''Trithemis kirbyi'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Trithemis pallidinervis|Trithemis pallidinervis]]'' ([[കാറ്റാടിത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Trithemis pallidinervis male in Kadavoor.jpg|''Trithemis pallidinervis'' (ആൺതുമ്പി) File:Trithemis pallidinervis face (male).jpg|ആൺതുമ്പി File:Trithemis pallidinervis female by kadavoor.JPG|''Trithemis pallidinervis'' (പെൺതുമ്പി) File:Trithemis pallidinervis face (female).jpg|പെൺതുമ്പി </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Urothemis|Urothemis]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Urothemis signata|Urothemis signata]]'' ([[പാണ്ടൻ വയൽതെയ്യൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Greater crimson glider dragonfly (2014).jpg|''Urothemis signata'' (ആൺതുമ്പി) File:Urothemis signata female by kadavoor.jpg|''Urothemis signata'' (പെൺതുമ്പി) File:Urothemis signata RJM 6039.jpg|ആൺതുമ്പിയുടെ സാദൃശ്യത്തിലുള്ള പെൺതുമ്പി </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Zygonyx|Zygonyx]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Zygonyx iris|Zygonyx iris]]'' ([[നീരോട്ടക്കാരൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Zygonyx iris-Thattekad-2015-09-12-001.jpg|''Zygonyx iris'' (ആൺതുമ്പി) File:Zygonyx iris-India-2008.jpg|ആൺതുമ്പി </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Zyxomma|Zyxomma]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Zyxomma petiolatum|Zyxomma petiolatum]]'' ([[സൂചിവാലൻ സന്ധ്യത്തുമ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Zyxomma petiolatum-Kadavoor-2016-04-10-001.jpg|''Zyxomma petiolatum'' (ആൺതുമ്പി) File:Zyxomma petiolatum-Kadavoor-2016-04-12-001.jpg|''Zyxomma petiolatum'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> === Family (കുടുംബം): [[ഇൻസേടി സെഡിസ്|Incertae sedis]] ([[ഇൻസേടി സെഡിസ്]])=== ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Idionyx]]''==== ===== Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Idionyx corona]]'' ([[നീലഗിരിക്കോമരം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=200px> File:Idionyx corona ( Male).jpg|ആൺതുമ്പി </gallery> ===== Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Idionyx galeatus]]'' ([[മിനാരക്കോമരം]]) ===== <gallery mode="packed-hover" heights=200px> File:Idionyx galeata.jpg|male </gallery> ===== Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Idionyx gomantakensis]]'' ([[ഗോവൻ കോമരം]]) ===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Idionyx gomantakensis by Parag Rangnekar.jpg|''Idionyx gomantakensis'' (ആൺതുമ്പി) File:Idionyx gomantakensis male.jpg|''Idionyx gomantakensis'' (ആൺതുമ്പി) File:Idionyx gomantakensis ( female).jpg|''Idionyx gomantakensis'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> ===== Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Idionyx minima]]'' ([[ചിന്നൻ കോമരം]]) ===== ===== Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Idionyx rhinoceroides]]'' ([[കൊമ്പൻ കോമരം]]) ===== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Idionyx saffronata]]'' ([[കാവിക്കോമരം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> </gallery> ===== Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Idionyx travancorensis]]'' ([[തെക്കൻ കോമരം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:തെക്കൻ കോമരം.jpg|''Idionyx travancorensis'' ആൺതുമ്പി File:തെക്കൻ കോമരം female.jpg|''Idionyx travancorensis'' പെൺതുമ്പി </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Macromidia]]''==== =====Species (സ്പീഷീസ്): ''[[Macromidia donaldi]]'' ([[നിഴൽ കോമരം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="200px"> File:Dragonfly, Goa (2015) (3).jpg|''Macromidia donaldi'' (ആൺതുമ്പി) File:Macromidia donaldi-Kadavoor-2016-07-25-001.jpg|''Macromidia donaldi'' (പെൺതുമ്പി) </gallery> {{Skip to TOC}} ==കുറിപ്പ്== {{reflist}} ==അവലംബം== *[[ജൊഹാൻ കൃസ്ത്യൻ ഫബ്രീഷ്യസ്]] (1793) ''[https://www.biodiversitylibrary.org/item/218713#page/385/mode/1up Entomologia Systematica Emendata et Aucta. Secundum, Classes, Ordines, Genera, Species, adjectis synonimis, locis, observationibus, descriptionibus - Classis V. Odonata]''. Hafniae, :impensis Christ. Gottl. Proft. *[[Jules Pierre Rambur]] (1842) ''[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k61025298 Histoire naturelle des insectes. Névroptères]''. Paris. Roret. ([https://catalog.hathitrust.org/Record/002003419 through HathiTrust]) *[[Edmond de Sélys Longchamps]] (1854) ''[https://www.biodiversitylibrary.org/item/20607#page/19/mode/1up Monographie des Calopterygines]''. Mémoires de la Société Royale des Sciences de Liége 9:1-292 *[[Edmond de Sélys Longchamps]] (1858) ''[https://www.biodiversitylibrary.org/item/54932#page/293/mode/1up Monographie des Gomphines]''. Mémoires de la Société Royale des Sciences de Liége 11:257-713 *[[Edmond de Sélys Longchamps]] (1850-1883) ''[https://www.biodiversitylibrary.org/page/36937548#page/605/mode/1up Synopsis des Gomphines]'', ''[https://www.biodiversitylibrary.org/page/5497402#page/248/mode/1up Synopsis des Cordulines]'', ''[https://www.biodiversitylibrary.org/item/111256#page/736/mode/1up Synopsis des Aeschnines. Première partie: Classification]''. Bulletin de l'Académie royale des Sciences de Belgique. *[[വില്യം ഫോർസെൽ കിൽബി]] (1890) ''[https://archive.org/details/synonymiccatalog00kirb/page/n3 A synonymic catalogue of Neuroptera Odonata, or Dragonflies. With an appendix of fossil species]''. London. Gurney & Jackson. *[[:species:René Martin|René Martin]] (1906) ''[https://www.biodiversitylibrary.org/item/188871#page/11/mode/1up Collections zoologiques du baron Edm. de Selys Longchamps. Cordulines]''. Bruxelles. Hayez. *[[:species:René Martin|René Martin]] (1909) ''[https://www.biodiversitylibrary.org/item/189387#page/11/mode/1up Collections zoologiques du baron Edm. de Selys Longchamps. Aeschnines]''. Bruxelles. Hayez. *[[Friedrich Ris]] (1909-1919) ''[https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/9137#/summary Libellulinen]''. Collections zoologiques du baron Edm. de Selys Longchamps. Bruxelles. *[[Friedrich Ris]] (1909) ''[https://www.biodiversitylibrary.org/item/37823#page/9/mode/1up Odonata]''. Süsswasserfauna Deutschlands; Heft 9. Jena, G. Fischer. *[[Robert John Tillyard]] (1917) ''[https://www.biodiversitylibrary.org/item/80327#page/5/mode/1up The biology of dragonflies (Odonata or Paraneuroptera)]''. Cambridge. University Press. *[[Frank Fortescue Laidlaw|Laidlaw, F. F.]] (1914-1934) [http://faunaofindia.nic.in/php/auth.php?authid=10102&author=Laidlaw%2C+F.+F. Bibliography of Laidlaw, F. F.]. Records of the Indian Museum. Zoological Survey of India. *[[ഫ്രെഡെറിക് ചാൾസ് ഫ്രേസർ|എഫ്. സി. ഫ്രേസർ]] (1919-1933) [http://faunaofindia.nic.in/php/auth.php?authid=10145&author=Fraser%2C+F.+C. Bibliography of Fraser, F. C.]. Records of the Indian Museum. Zoological Survey of India. *[[ഫ്രെഡെറിക് ചാൾസ് ഫ്രേസർ|എഫ്. സി. ഫ്രേസർ]] (1917-1934). ''Indian dragonflies''. The Journal of the Bombay Natural History Society. 25: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/28019#page/544/mode/1up 454-471], 25: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/28019#page/754/mode/1up 608-627], 26: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/18480#page/197/mode/1up 141-171], 26: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/18480#page/586/mode/1up 488-517], 26: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/18480#page/884/mode/1up 734-744], 26: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/18480#page/1095/mode/1up 919-932], 27: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95740#page/60/mode/1up 48-56], 27: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95740#page/285/mode/1up 253-269], 27: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95740#page/558/mode/1up 492-498], 27: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95740#page/765/mode/1up 673-691], 28: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95242#page/189/mode/1up 107-122], 28: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95242#page/625/mode/1up 481-492], 28: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/214677#page/106/mode/1up 610-620], 28: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/214677#page/437/mode/1up 899-910], 29: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/185258#page/110/mode/1up 36-47], 29: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/185258#page/492/mode/1up 324-333], 29: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/183167#page/143/mode/1up 659-680], 29: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/183167#page/538/mode/1up 982-1006], 30: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/183166#page/180/mode/1up 106-117], 30: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/183166#page/519/mode/1up 397-405], 30: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/185227#page/217/mode/1up 657-663], 30: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/185227#page/448/mode/1up 846-857], 31: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/185601#page/268/mode/1up 158-171], 31: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/185601#page/582/mode/1up 408-426], 31: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/185226#page/275/mode/1up 733-747], 31: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/185226#page/442/mode/1up 882-889], 32: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/185224#page/267/mode/1up 183-196], 32: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/185224#page/417/mode/1up 311-319], 32: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/183088#page/126/mode/1up 450-459], 32: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/183088#page/427/mode/1up 683-691], 33: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/185225#page/99/mode/1up 47-59], 33: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/185225#page/412/mode/1up 288-301], 33: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/182873#page/240/mode/1up 576-597], 33: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/182873#page/558/mode/1up 834-850], 34: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/188015#page/181/mode/1up 87-107], 34: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/188012#page/280/mode/1up 752-753], 34: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/188012#page/533/mode/1up 965-972], 35: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/183054#page/142/mode/1up 66-76], 35: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/183054#page/465/mode/1up 325-341], 35: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/185223#page/281/mode/1up 645-656], 36: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/187059#page/235/mode/1up 141-151], 36: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/188001#page/191/mode/1up 607-617], 37: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/191487#page/137/mode/1up 553-572]. *[[ഫ്രെഡെറിക് ചാൾസ് ഫ്രേസർ|എഫ്. സി. ഫ്രേസർ]] (1922-1924). ''Dragonfly collecting in India''. The Journal of the Bombay Natural History Society. 28: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/214677#page/427/mode/1up 889-898], 29: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/185258#page/122/mode/1up 48-69], 29: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/185258#page/652/mode/1up 474-481], 29: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/183167#page/237/mode/1up 741-756] *[[ഫ്രെഡെറിക് ചാൾസ് ഫ്രേസർ|എഫ്. സി. ഫ്രേസർ]] (1924) [http://faunaofindia.nic.in/PDFVolumes/records/026/05/0423-0522.pdf A Survey of the Odonate (Dragonfly) Fauna of Western India and Descriptions of Thirty New Species]. Records of the Indian Museum. *[[ഫ്രെഡെറിക് ചാൾസ് ഫ്രേസർ|എഫ്. സി. ഫ്രേസർ]] (1931) [http://faunaofindia.nic.in/PDFVolumes/records/033/04/0443-0474.pdf Additions to the Survey of the Odonate (Dragonfly) Fauna of Western India, with Descriptions of Nine New Species]. Records of the Indian Museum. *[[ഫ്രെഡെറിക് ചാൾസ് ഫ്രേസർ|എഫ്. സി. ഫ്രേസർ]] (1933) ''[https://archive.org/details/FraserOdonata1 The fauna of British India, including Burma and Ceylon, Odonata Vol. I]''. Taylor and Francis. London. ([[സൂചിത്തുമ്പികൾ]]) *[[ഫ്രെഡെറിക് ചാൾസ് ഫ്രേസർ|എഫ്. സി. ഫ്രേസർ]] (1934) ''[https://archive.org/details/FraserOdonata2 The fauna of British India, including Burma and Ceylon, Odonata Vol. II]''. Taylor and Francis. London. ([[കടുവത്തുമ്പികൾ]], [[Calopterygoidea]]) *[[ഫ്രെഡെറിക് ചാൾസ് ഫ്രേസർ|എഫ്. സി. ഫ്രേസർ]] (1936) ''[https://archive.org/details/FraserOdonata3 The fauna of British India, including Burma and Ceylon, Odonata Vol. III]''. Taylor and Francis. London. ([[സൂചിവാലൻ കല്ലൻതുമ്പികൾ|സൂചിവാലൻ കല്ലൻതുമ്പികളും]] [[നീർമുത്തന്മാർ|നീർമുത്തന്മാരും]]) *Kimmins, D. E. (1966) [https://www.biodiversitylibrary.org/page/2304021#page/261/mode/1up A list of the Odonata types described by F. C. Fraser, now in the British Museum (Natural History)]. Bulletin of the British Museum (Natural History). Vol. 18. Pages: 173-227. *Kimmins, D. E. (1968) [https://www.biodiversitylibrary.org/page/2253939#page/311/mode/1up A list of the type-specimens of Libellulidae and Corduliidae (Odonata) in the British Museum (Natural History)]. Bulletin of the British Museum (Natural History). Vol. 22. Pages: 277-305. *Kimmins, D. E. (1969) [https://www.biodiversitylibrary.org/item/19545#page/415/mode/1up A list of the type-specimens of Odonata in the British Museum (Natural History) Part II]. Bulletin of the British Museum (Natural History). Vol. 23. Pages: 287-314. *Kimmins, D. E. (1970) [https://www.biodiversitylibrary.org/item/19546#page/233/mode/1up A list of the type-specimens of Odonata in the British Museum (Natural History) Part III]. Bulletin of the British Museum (Natural History). Vol. 24. Pages: 171-205. *[[Philip S. Corbet]]. 1991. [http://natuurtijdschriften.nl/search?identifier=593082 A brief history of Odonatology]. Advances in odonatology, vol 5 (1991) nr. 1 p.&nbsp;21-44 *[[Norman W. Moore]]. (1997) ''[https://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/1997-042.pdf Dragonflies: Status Survey and Conservation Action Plan]''. IUCN. SBN: 2-8317-0420-0 *Chandran; M. D. Subash. (1997). ''[http://www.currentscience.ac.in/Downloads/article_id_073_02_0146_0155_0.pdf On the ecological history of the Western Ghats]''. Current Science. 73 (2): 99-212 *Emiliyamma, K.G., Radhakrishnan, C. and Palot, M.J. 2005. ''[http://faunaofindia.nic.in/PDFVolumes/hpg/024/index.pdf Pictorial Handbook on Common Dragonflies and Damselflies of Kerala]''. p.&nbsp;1-67. Zoological Survey of India, Kolkata. *Emiliyamma, K.G., Radhakrishnan, C. and Palot, M.J. 2007. ''[http://faunaofindia.nic.in/PDFVolumes/occpapers/269/index.pdf Odonata (Insecta) of Kerala]''. Records of the Zoological Survey of India, Occasional Paper No. 269, p.&nbsp;1-195. *Kiran, C. G.; V. Raju, David (2011). "Checklist of Odonata of Kerala with their Malayalamnames". [http://www.malabarnhs.org/ Malabar Trogon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170925202319/http://www.malabarnhs.org/ |date=2017-09-25 }}. [https://www.researchgate.net/publication/293302348_Checklist_of_Odonata_of_Kerala_with_their_Malayalam_Names 9 (3): 31–35]. *Kiran, C. G.; V. Raju, David (2013). Dragonflies and Damselflies of Kerala (First Edition ed.). Kottayam, Kerala: Tropical Institute of Ecological Sciences (TIES). {{ISBN|978-81-920269-1-6}}. *{{cite book|first=Subramanian|last=K. A.|title=Dragonflies and Damselflies of Peninsular India - A Field Guide|year=2005|url=https://www.ias.ac.in/Publications/Overview/Dragonflies|publisher=Vigyan Prasar, New Delhi}} *Mitra, T.R. 2006. ''[http://faunaofindia.nic.in/PDFVolumes/hpg/025/index.pdf Handbook on - Common Indian Dragonflies (Insecta Odonata)]'' 1-124. *Mitra, T.R. and Babu, R. 2010. ''[http://faunaofindia.nic.in/PDFVolumes/occpapers/315/index.pdf Revision of Indian species of the families Platycnemididae and Coenagrionidae (Insecta : Odonata : Zygoptera)-Taxonomy and Zoogeography]''. Records of the Zoological Survey of India, Occasional Paper No. 315, p.&nbsp;1-103. *Subramanian. K.A., Kakkassery, F. and Nair, M.V. 2011. ''[https://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/rl-540-001.pdf The status and distribution of dragonflies and damselflies (Odonata) of the Western Ghats]''. In: Status and Distribution of Freshwater Biodiversity in the Western Ghats (Compilers: Molur, S., Smith, K.G., Daniel, B.A. and Darwall, W.R.T.), pp.&nbsp;63–74. Cambridge, UK and Gland, Switzerland: IUCN, and Coimbatore, India: Zoo Outreach Organization. *Babu, R., Subramanian, K.A. and Supriya Nandy 2013. ''[http://faunaofindia.nic.in/PDFVolumes/occpapers/347/index.pdf Endemic Odonates of India]''. Records of the Zoological Survey of India, Occasional Paper No. 347: 1-60. *Dijkstra, K-D. B., G. Bechly, S. M. Bybee, R. A. Dow, H. J. Dumont, G. Fleck, R. W. Garrison, M. Hämäläinen, V. J. Kalkman, H. Karube, M. L. May, A. G. Orr, D. R. Paulson, A. C. Rehn, G. Theischinger, J. W. H. Trueman, J. van Tol, N. von Ellenrieder, & J. Ware. 2013. [http://www.mapress.com/zootaxa/2013/f/zt03703p045.pdf The classification and diversity of dragonflies and damselflies (Odonata)]. Zootaxa 3703(1): 36-45. *Emiliyamma, K.G. 2014. ''[http://recordsofzsi.com/index.php/zsoi/article/view/121693/83600 Systematic studies on Odonata (Insecta) of southern Western Ghats]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂലൈ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}''. Records of the Zoological Survey of India, 114(Part-1): 57-87. *Dijkstra, K-D. B., V. J. Kalkman, R. A. Dow, F. R. Stokvis & J. van Tol. 2014. [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/pdf/10.1111/syen.12035 Redefining the damselfly families: a comprehensive molecular phylogeny of Zygoptera (Odonata)]. Systematic Entomology 39(1): 68-96. *Subramanian, K.A.; Babu, R. (2017). ''[http://zsi.gov.in/WriteReadData/userfiles/file/Checklist/Odonata%20V3.pdf Checklist of Odonata (Insecta) of India]''. Version 3.0. www.zsi.gov.in *{{cite book |last1=K.A. |first1=Subramanian |last2=K.G. |first2=Emiliyamma |last3=R. |first3=Babu |last4=C. |first4=Radhakrishnan |last5=S.S. |first5=Talmale |title=Atlas of Odonata (Insecta) of the Western Ghats, India |date=2018 |publisher=Zoological Survey of India |isbn=9788181714954}} *{{Cite journal|title=Checklist of the dragonflies and damselflies (Insecta: Odonata) of Bangladesh, Bhutan, India, Nepal, Pakistan and Sri Lanka|journal=Zootaxa|url=https://www.biotaxa.org/Zootaxa/article/view/zootaxa.4849.1.1|last1=Kalkman|first1=V. J.|date=2020-09-08|volume=4849|pages=001-084|last2=Babu|first2=R.|last3=Bedjanič|first3=M.|last4=Conniff|first4=K.|last5=Gyeltshenf|first5=T.|last6=Khan|first6=M. K.|last7=Subramanian|first7=K. A.|last8=Zia|first8=A.|last9=Orr|first9=A. G.|publisher=Magnolia Press, Auckland, New Zealand|doi=10.11646/zootaxa.4849.1.1|isbn=978-1-77688-047-8|issn=1175-5334}} *{{Cite journal|first1=Sujith V. |last1=Gopalan| first2=Muhamed |last2=Sherif |first3=A. Vivek |last3=Chandran |date=2022 |title=A checklist of dragonflies & damselflies (Insecta: Odonata) of Kerala, India |journal=Journal of Threatened Taxa| volume=14 |issue=2 |pages=20654–20665| doi=10.11609/jott.7504.14.2.20654-20665|url=https://threatenedtaxa.org/index.php/JoTT/article/view/7504}} ==പുറം കണ്ണികൾ== *[http://www.indianodonata.org/ ഇന്ത്യയിലെ തുമ്പികൾ]. National Centre for Biological Sciences (NCBS), Tata Institute of Fundamental Research, India. *[http://indiabiodiversity.org/group/dragonflies_of_india/show?pos=5 ഇന്ത്യയുടെ ജൈവവൈവിധ്യത്തിലേക്കുള്ള വാതിൽ] *Martin Schorr; Dennis Paulson. [https://www.pugetsound.edu/academics/academic-resources/slater-museum/biodiversity-resources/dragonflies/world-odonata-list2/ ലോകത്തിലെ തുമ്പികളുടെ പട്ടിക] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211005015243/https://www.pugetsound.edu/academics/academic-resources/slater-museum/biodiversity-resources/dragonflies/world-odonata-list2/ |date=2021-10-05 }}. Slater Museum of Natural History, [[University of Puget Sound]], Tacoma, WA. *Bridges, C. A. 1993. [https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/15291#/summary Catalogue of the family-group, genus-group and species-group names of the Odonata of the world (Second Edition)]. C. A. Bridges, Urbana, Illinois. *Davies, D.A.L., & P. Tobin. 1984. [http://natuurtijdschriften.nl/search?identifier=593140 The dragonflies of the world: A systematic list of the extant species of Odonata. Vol. 1. Zygoptera, Anisozygoptera]. Societas Internationalis Odonatologica Rapid Comm. (Suppl.) No. 3, Utrecht. *Davies, D.A.L., & P. Tobin. 1985. [http://natuurtijdschriften.nl/search?identifier=593143 The dragonflies of the world: a systematic list of extant species of Odonata. Vol. 2. Anisoptera]. Soc. Int. Odonatol. Rapid Comm. (Suppl.) No. 5., Utrecht. *Garrison, R. W. 1991. [https://www.odonatacentral.org/docs/NWOL.pdf A synonymic list of the New World Odonata] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190427063229/https://www.odonatacentral.org/docs/NWOL.pdf |date=2019-04-27 }}. Argia 3(2): 1-30. *Tsuda, S. 1991. A distributional list of World Odonata. Published by author, Osaka. *Matti Hämäläinen. 2016. ''[http://caloptera.com/catalogue.html Calopterygoidea of the World: A synonymic list of extant damselfly species of the superfamily Calopterygoidea (sensu lato) (Odonata: Zygoptera)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180815232422/http://caloptera.com/catalogue.html |date=2018-08-15 }}'' {{കേരളത്തിലെ തുമ്പികൾ|state=expanded}} {{Portal bar|ജീവശാസ്ത്രം}} [[വർഗ്ഗം:കേരളവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പട്ടികകൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പട്ടികകൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ജൈവവൈവിധ്യം]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ തുമ്പികൾ]] 0vqm1yrkvdy7v48ut1mq4tcl9uqbhbp 0 367236 4614303 3947252 2026-04-20T06:56:23Z CommonsDelinker 756 [[File:Mary_Harrison_McKee_by_George_Gardner_Rockwood_-_Original.jpg]] നെ [[File:Mary_Harrison_McKee_in_fur_trimmed_jacket_and_muff_-_DPLA_-_7dc6ed42af37c56a51df51564f9eaa80.jpg]] കൊണ്ട് നീക്കം ചെയ്യുന്നു. (ചെയ്തത്:[[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker 4614303 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder|name=Mary McKee|office=[[First Lady of the United States]]<br>{{small|Acting}}|image=Mary Harrison McKee in fur trimmed jacket and muff - DPLA - 7dc6ed42af37c56a51df51564f9eaa80.jpg|predecessor=[[Caroline Harrison]]|president=[[Benjamin Harrison]]|successor=[[Frances Folsom Cleveland Preston|Frances Cleveland]]|birth_date={{birth date|1858|4|3}}|birth_place=[[Indianapolis, Indiana|Indianapolis]], [[Indiana]], [[United States|U.S.]]|death_date={{death date and age|1930|10|28|1858|4|3}}|death_place=[[Indianapolis, Indiana|Indianapolis]], [[Indiana]], [[United States|U.S.]]|spouse=James McKee|children=Benjamin<br>Mary|term_start=October 25, 1892|term_end=March 4, 1893|term_label=In role}}'''മേരി ഹാരിസൺ മക് കീ''' (ജീവിതകാലം : ഏപ്രിൽ 3, 1858 – ഒക്ടോബർ 28, 1930) അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുടെ പ്രസിഡൻറ് [[ബെഞ്ചമിൻ ഹാരിസൺ|ബെഞ്ചമിൻ ഹാരിസണിൻറെയും]] പത്നിയായിരുന്ന [[കരോലിൻ സ്കോട്ട് ഹാരിസൺ|കരോലിൻ സ്കോട്ട് ഹാരിസണിൻറെയും]] ഏകമകളായിരുന്നു. 1892 ൽ തൻറെ അമ്മയുടെ മരണത്തിനുശേഷം മേരി ഹാരിസൺ, പിതാവിൻറെ പ്രസിഡൻറ് കാലവാധിയുടെ ശേഷമുള്ള കാലം പിതാവിനുവേണ്ടി [[വൈറ്റ്‌ഹൗസ്‌|വൈറ്റ്ഹൌസിലെ]] പ്രഥമവനിതയെന്ന കർത്തവ്യം ഏറ്റെടുത്തു. പിതാവ് പ്രസിഡൻറായി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുമ്പോൾ അവർ വിവാഹിതയായിരുന്നു. പിതാവിൻറെ പ്രസിഡൻറു പദവിയിലുള്ള കാലത്ത് മേരിയും കുടുംബവും വൈറ്റ്ഹൌസിലാണ് താമസിച്ചിരുന്നത്. വൈറ്റ്ഹൌസിലെ ആതിഥേയയുടെ ചുമതലകൾ നിർവ്വഹിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. == ആദ്യകാലജീവിതം. == 1858 ഏപ്രിൽ 3 ന് [[ഇന്ത്യാന|ഇന്ത്യാനയിലെ]] [[ഇന്ത്യാനപോളിസ്|ഇന്ത്യാനപോളിസിലാണ്]] മേരി ഹാരിസണ് മക് കീ ജനച്ചത്. അവിടെത്തന്നെയുള്ള പബ്ലിക് സ്കൂളുകളിൽ വിദ്യാഭ്യാസം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.  == വിവാഹവും കുടുംബവും == 1884 നവംബറിൽ മേരി ഹാരിണൺ, ഇന്ത്യാനയിലെ മാഡിസണിലുള്ള ജെയിംസ് റോബർട്ട് മക് കീയെ (1857-1942) വിവാഹം കഴിച്ചു. അവർ തമ്മിൽ ഇന്ത്യാനാപോളിസിൽവച്ചാണ് കണ്ടുമുട്ടിയത്. 1888 ൽ മേരിയുടെ പിതാവ് പ്രസിഡൻറായി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനുശേഷം അദ്ദേഹത്തിൻറെ കാലാവധി തീരുന്നതുവരെ മേരിയും കുടുംബവും മാതാപിതാക്കളോടൊപ്പം വൈറ്റ്ഹൌസിലേയ്ക്കു താമസം മാറ്റി വാണിജ്യാവശ്യങ്ങൾക്കായി ബോസ്റ്റണിലേയക്കും തിരിച്ചുമുള്ള യാത്രകൾക്കിടെ മക് കീ ചാൾസ് എ. കോഫിൻ എന്ന ബിസിനസുകാരനുമായി പരിചയത്തിലാകുകയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ “തോംസൺ-ഹൂസ്റ്റൺ എലക്ട്രിക് കമ്പനി”യിൽ ചേരുകയും ചെയ്തു. 1893 ൽ കോഫിൻ തൻറെ കമ്പനി തോമസ് ആൽവാ എഡിസനുമായി ലയിപ്പിച്ചതോടെ, മക് കീ “ജനറൽ ഇലക്ട്രിക് കമ്പനി”യുടെ സ്ഥാപകരിലൊരാളായിത്തീർന്നു. മക് കീ ജനറൽ ഇലക്ട്രിക് കമ്പനിയുടെ വൈസ് പ്രസിഡൻറായി ഉയർത്തപ്പെടുകയും 1913 വരെ അവിടെ തുടരുകയും ചെയ്തു. മേരിയ്ക്കും ജയിംസ് മക് കീയ്ക്കും രണ്ടു കുട്ടികളാണുണ്ടായിരുന്നത്.  ബെഞ്ചമിൻ ഹാരിസൺ മക് കീയും മേരി ലോഡ്ജ് മക് കീയും. അവരുടെ മകൾ വിവാഹം കഴിച്ചത് മിസ്റ്റർ റെയ്സിംഗറെയായിരുന്നു. == പ്രഥമവനിത == 1892 ൽ അമ്മയുടെ മരണത്തിനു ശേഷം മേരി മക് കീ പിതാവിനുവേണ്ടി അദ്ദേഹത്തിൻറെ കാലാവധി തീരുന്നതുവരെ വൈറ്റ് ഹൌസിലെ ആതിഥേയയുടെ ചുമതല ഏറ്റെടുത്തു. രണ്ടാതവണത്തെ പ്രസിഡൻറു പദത്തിലേയ്ക്കുള്ള മത്സരത്തിൽ ബഞ്ചമിൻ ഹാരിണൻ പരാജയപ്പെട്ടിരുന്നു. == കുടുംബത്തിലെ ഭിന്നതകൾ == വിഭാര്യനായിരുന്ന പിതാവ്, തന്നേക്കാൾ 25 വയസിന് ഇളയതും തൻറെ മുൻഭാര്യയുടെ സഹോദരപുത്രിയും സെക്രട്ടറിയുമായിരുന്ന യുവ വിധവ മേരി ലോർഡ് ഡിമ്മിക്കുമായി അടുപ്പത്തിലാകുകയും ചെയ്തു. മേരി മക് കീയും സഹോദരനും ഈ ഈ ബന്ധത്തെയും പുനർവിവാഹത്തെയും ശക്തയുക്തം എതിർത്തിരുന്നു. മേരി മക് കീ പിതാവുമായി ഭിന്നതയിലാവുകയും അവരോ സഹോദരനോ 1896 ൽ നടന്ന വിവാഹത്തിൽ പങ്കെടുക്കുകയുണ്ടായില്ല. മേരി മക് കീ പിന്നീടൊരിക്കലും പിതാവുമായി സംസാരിക്കുകയുണ്ടായില്ല. അവർ ഇന്ത്യാനാപോളിസിലേയ്ക്കു തിരിച്ചുപോകുകുയും 1901 ൽ അദ്ദേഹത്തിന് അസുഖം പിടിപെടുകയും മരണപ്പെട്ട് അനേകമണിക്കൂറുകൾ വൈകിമാത്രം അവിടെ എത്തിച്ചേരുകയും ചെയ്തിരുന്നു. വിഭാര്യനായിരുന്ന പിതാവ്, തന്നേക്കാൾ 25 വയസിന് ഇളയതും തൻറെ മുൻഭാര്യയുടെ സഹോദരപുത്രിയും സെക്രട്ടറിയുമായിരുന്ന യുവ വിധവ മേരി ലോർഡ് ഡിമ്മിക്കുമായി അടുപ്പത്തിലാകുകയും ചെയ്തു. മേരി മക് കീയും സഹോദരനും ഈ ഈ ബന്ധത്തെയും പുനർവിവാഹത്തെയും ശക്തയുക്തം എതിർത്തിരുന്നു. മേരി മക് കീ പിതാവുമായി ഭിന്നതയിലാവുകയും അവരോ സഹോദരനോ 1896 ൽ നടന്ന വിവാഹത്തിൽ പങ്കെടുക്കുകയുണ്ടായില്ല. മേരി മക് കീ പിന്നീടൊരിക്കലും പിതാവുമായി സംസാരിക്കുകയുണ്ടായില്ല. അവർ ഇന്ത്യാനാപോളിസിലേയ്ക്കു തിരിച്ചുപോകുകുയും 1901 ൽ അദ്ദേഹത്തിന് അസുഖം പിടിപെടുകയും മരണപ്പെട്ട് അനേകമണിക്കൂറുകൾ വൈകിമാത്രം അവിടെ എത്തിച്ചേരുകയും ചെയ്തിരുന്നു. == പിൽക്കാലജീവിതം == മേരി മക് കീ തൻറെ 72 ആമത്തെ വയസിലാണ് അന്തരിച്ചത്. അവർ ഇന്ത്യാനായിലെ ഇന്ത്യാനാപോളിസിൽ മാതാപിതാക്കളെ അടക്കിയിരുന്ന ക്രൌണ് ഹിൽ സെമിത്തേരിയിൽ അടക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടു. [[വർഗ്ഗം:1858-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1930-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:19-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ അമേരിക്കൻ വനിതകൾ]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ പ്രസിഡന്റുമാരുടെ മക്കൾ]] msfr382znchgmrmb9b3sguvbhabuh3g 0 383954 4614276 4570098 2026-04-19T18:50:51Z Gpkp 137978 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Davidraju IMG 7225.jpg]] → [[File:Indian wolf snake (2013).jpg]] C2 4614276 wikitext text/x-wiki [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ഉരഗം|ഉരഗങ്ങളുടെ]] [[ശാസ്ത്രീയ വർഗ്ഗീകരണം]] ആധാരമാക്കിയുള്ള പട്ടിക. {{Prettyurl|Reptiles of Kerala}} {{Main|കേരളത്തിലെ ഉരഗങ്ങളുടെ പട്ടിക}} {{Skip to top and bottom}} ==Order (നിര): [[Crocodilia]] (Crocodilians)== ===Suborder (ഉപനിര): [[Eusuchia]]=== ====Family (കുടുംബം): [[Crocodylidae]] (മുതല)==== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Crocodylus]]'' ===== ======''[[Crocodylus porosus]]'' ([[കായൽ മുതല]] / Saltwater crocodile)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:SaltwaterCrocodile('Maximo').jpg|മുതുകുവശം File:Saltwater Crocodile (Crocodylus porosus) (10106331165).jpg|പാർശ്വം File:Saltwater crocodile (Crocodylus porosus), Gembira Loka Zoo, 2015-03-15 01.jpg|തല </gallery> ======''[[Crocodylus palustris]]'' ([[ചീങ്കണ്ണി]] / Mugger crocodile)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Mugger crocodile in Gir Forest National Park.jpg|പാർശ്വം File:Mugger crocodile (Gando) in Chabahar, Iran- by Hadi Karimi.jpg|പാർശ്വം File:Mugger Crocodile (8453136541).jpg|തല </gallery> ==Order (നിര): [[Testudines]] (ആമ)== ===Suborder (ഉപനിര): [[Cryptodira]]=== ====Family (കുടുംബം): [[Geoemydidae]] (Pond, river and wood turtles)==== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Melanochelys]]'' ===== ======''[[Melanochelys trijuga]]'' ([[കാരാമ]] / Indian black turtle)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Melanochelys trijuga.jpg|ചിത്രീകരണം File:Indian Black Turtle.jpg|പാർശ്വം File:Indian pond terrapin @ Kabini.jpg|പാർശ്വം </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Vijayachelys]]'' ===== ======''[[Vijayachelys silvatica]]'' ([[ചൂരലാമ]] / Cochin forest cane turtle)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Cochin Forest Cane Turtle (Vijayachelys silvatica) by Sandeep Das.jpg|പാർശ്വം File:CaneTurtle DSC 4117.jpg|പാർശ്വം File:CaneTurtle DSC 3810.jpg|മുൻവശം </gallery> ====Family (കുടുംബം): [[Cheloniidae]] (Sea turtles)==== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Green sea turtle|Chelonia]]'' ===== ======''[[Chelonia mydas]]'' ([[പച്ചക്കടലാമ]] / Green sea turtle)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Chelonia mydas is going for the air edit.jpg|മുതുകുവശം File:Green turtle swimming over coral reefs in Kona.jpg|പാർശ്വം File:Green Sea Turtle grazing seagrass.jpg|മുൻവശം File:Baby Chelonia mydas 20060319.jpg|Hatchling </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Eretmochelys]]'' ===== ======''[[Eretmochelys imbricata]]'' ([[ചുണ്ടൻ കടലാമ]] / Hawksbill sea turtle)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Hawksbill turtle off the coast of Saba.jpg|മുതുകുവശം File:Eretmochelys imbricata 01.jpg|Ventral view File:Hawksbill Sea Turtle Carey de Concha (5840602412).jpg|പാർശ്വം File:Hawksbill turtle doeppne-081.jpg|തല </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Lepidochelys]]'' ===== ======''[[Lepidochelys olivacea]]'' ([[കടലാമ]] / Olive ridley sea turtle)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Lepidochelys olivacea.jpg|പാർശ്വം File:Turtle golfina escobilla Oaxaca Mexico Claudio Giovenzana 2010.jpg|Nesting File:Olive Ridley hatchlings in Chennai.jpg|Hatchling </gallery> ====Family (കുടുംബം): [[Dermochelyidae]] (Leatherback turtles)==== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Dermochelys]]'' ===== ======''[[Dermochelys coriacea]]'' ([[തോൽപ്പുറകൻ കടലാമ]] / Leatherback sea turtle)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary b76 548-2.jpg|ചിത്രീകരണം File:Leatherback sea turtle Tinglar, USVI (5839996547).jpg|പാർശ്വം File:Leatherbacks crawling to the sea.jpg|Crawling File:Baby-leatherback-1.jpg|Hatchling File:Leatherback turtle oesophagus.jpg|Oesophagus showing spines to retain prey </gallery> ====Family (കുടുംബം): [[Testudinidae]] (Tortoises)==== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Geochelone]]'' ===== ======''[[Geochelone elegans]]'' ([[ഇന്ത്യൻ നക്ഷത്ര ആമ]] / Indian star tortoise)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Geochelone elegans.png|ചിത്രീകരണം File:Indian star tortoise (2016) 7365.jpg|പാർശ്വം File:Indian star tortoise by N. A. Naseer.jpg|പാർശ്വം </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Indotestudo]]'' ===== ======''[[Indotestudo travancorica]]'' ([[കാട്ടാമ]] / Travancore tortoise)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Travancore Tortoise (Indotestudo travancorica) by Sandeep Das.jpg|പാർശ്വം </gallery> ====Family (കുടുംബം): [[Trionychidae]] (Softshell turtles)==== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Nilssonia (turtle)|Nilssonia]]'' ===== ======''[[Nilssonia leithii]]'' ([[ലെയ്ത്തിൻറെ ആമ]] / Leith's softshell turtle)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Leith's Softshell Turtle.jpg|തല </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Lissemys]]'' ===== ======''[[Lissemys punctata]]'' ([[വെള്ളാമ]] / Indian flapshell turtle)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:(Lissemys punctata) Indian flap shell Turtle 02.JPG|മുതുകുവശം File:Indian flapshell turtle with Spots visible 01.jpg|പാർശ്വം File:A water turtle.jpg|മുൻവശം </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pelochelys]]'' ===== ======''[[Pelochelys cantorii]]'' ([[ഭീമനാമ]] / Cantor's giant softshell turtle)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Pelochelys cantorii from the vicinity of St Victoria - ZooKeys-266-001-g101.jpg|മുതുകുവശം File:Pelochelys cantorii from the vicinity of San Mariano - ZooKeys-266-001-g100.jpg|പാർശ്വം File:Pelochelys cantorii.jpg|മുൻവശം </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Chitra (genus)|Chitra]]'' ===== ======''[[Chitra indica]]'' ([[ചിത്രയാമ]] / Indian narrow-headed softshell turtle)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Dudhwalive chitra.JPG|പാർശ്വം File:Chitra indica, skeleton.jpg|Skeleton </gallery> ==Order (നിര): [[Squamata]] (Scaled reptiles)== ===Suborder (ഉപനിര): [[Iguania]]=== ====Family (കുടുംബം): [[Agamidae]] (Lizards)==== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Calotes]]'' ===== ======''[[Calotes calotes]]'' ([[പച്ചയോന്ത്]] / Common green forest lizard)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Agama ophiomachus - 1700-1880 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam - UBA01 IZ12800071.tif|ചിത്രീകരണം File:Green forest Lizard-Calotes calotes.JPG|മുതുകുവശം File:Calotes calotes Eastern Ghats.jpg|പാർശ്വം File:Chameleon (green).jpg|തല </gallery> ======''[[Calotes ellioti]]'' ([[മുള്ളോന്ത്]] / Elliot's forest lizard)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Elliot's forest lizard Calotes ellioti.JPG|മുതുകുവശം File:Eliot's forest lizard (4)E.jpg|പാർശ്വം File:Eliot's forest lizard.jpg|തല File:Elliot’s Forest Lizard (Calotes ellioti) by Sandeep Das.jpg|തല File:Elliot's forest lizard (Calotes ellioti), female.jpg|പെൺ </gallery> ======''[[Calotes grandisquamis]]'' ([[കാട്ടുപച്ചയോന്ത്]] / Large-scaled forest lizard)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:CalotesGrandisquamisFord.jpg|ചിത്രീകരണം File:Large-scaled Forest Lizard (Calotes grandisquamis) by Sandeep Das.jpg|പാർശ്വം File:Calotes grandisquamis at Kadavoor.jpg|തല File:Large Scaled Forest Lizard.jpg|തല </gallery> ======''[[Calotes nemoricola]]'' ([[നീലഗിരി ഓന്ത്]] / Nilgiri forest lizard)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Calotes nemoricola (Pookode Lake, Wayanad, India).jpg|പാർശ്വം </gallery> ======''[[Calotes rouxii]]'' ([[റോക്സിൻറെ ഓന്ത്]] / Roux's forest lizard)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:ForestCalotes.jpg|പാർശ്വം File:Calotes rouxii -India-8.jpg|പാർശ്വം File:CalotesRouxiiHead.jpg|തല </gallery> ======''[[Calotes rouxii|Calotes versicolor]]'' ([[ഓന്ത്]] / Oriental garden lizard)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Garden Lizard in Garden.jpg|പാർശ്വം File:Camouflaged oriental garden lizard.jpg|പാർശ്വം File:Oriental garden lizard 07372.JPG|തല File:Indian Garden Lizard (Calotes versicolor) in AP W IMG 9906.jpg|Male in breeding season </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Draco (genus)|Draco]]'' ===== ======''[[Draco dussumieri]]'' ([[പറയോന്ത്]] / Southern flying lizard)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Draco dussumieri illustration.jpg|ചിത്രീകരണം File:Draco dussumieri.jpg|മുതുകുവശം File:Draco dussumieri display.jpg|പാർശ്വം File:Draco dussumieri_Nelliyampathy.jpg|തല </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Otocryptis]]'' ===== ======''[[Otocryptis beddomei]]'' ([[കങ്കാരു ഓന്ത്]] / Indian kangaroo lizard)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:OtocryptisBeddomiiMintern.jpg|ചിത്രീകരണം File:Western Ghats Kangaroo Lizard.jpg|മുതുകുവശം File:Otocryptis beddomii.jpg|പാർശ്വം </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Psammophilus]]'' ===== ======''[[Psammophilus blanfordanus]]'' ([[കൂനൻ പാറയോന്ത്]] / Blanford's rock agama)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:PsammophilusBlanfordanus.jpg|മുതുകുവശം File:Peninsular Rock Agama (Psammophilus dorsalis) in Hyderabad W IMG 5666.jpg|പാർശ്വം File:Peninsular Rock Agama (Psammophilus dorsalis) in Hyderabad W IMG 5668.jpg|തല File:Peninsular Rock Agama (Psammophilus dorsalis)- Male breeding plumage- in Hyderabad, AP W IMG 7714.jpg|Breeding color </gallery> ======''[[Psammophilus dorsalis]]'' ([[പാറയോന്ത്]] / Peninsular rock agama)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:South Indian or Peninsular rock agama.jpg|മുതുകുവശം File:Ramanagara, karnataka.JPG|പാർശ്വം File:Psammophilus dorsalis male breeding.jpg|പാർശ്വം File:South Indian rock agama (Male, Breeding colors).jpg|മുൻവശം File:RockAgamaBNP.jpg|പെൺ </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Salea]]'' ===== ======''[[Salea anamallayana]]'' ([[ആനമലയോന്ത്]] / Anaimalai spiny lizard)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:LophosaleaAnamallayanaMintern.jpg|ചിത്രീകരണം File:Salea anamallayana.JPG|പാർശ്വം File:Anamalai Spiny Lizard (Salea anamallayana) by Sandeep Das.jpg|തല </gallery> ======''[[Salea horsfieldii]]'' ([[നീലഗിരി മലയോന്ത്]] / Horsfield's spiny lizard)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Salea sleep.jpg|മുതുകുവശം File:Salea basking.jpg|പാർശ്വം File:SaleaSide.jpg|പാർശ്വം File:SaleaHead.jpg|തല </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Sitana]]'' ===== ======''[[Sitana ponticeriana]]'' ([[ചങ്കനോന്ത്]] / Fan-throated lizard)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Descent of Man Appleton 1875 Fig 033.jpg|ചിത്രീകരണം File:Fan-throated Lizard (Sitana ponticeriana) W IMG 7530.jpg|മുതുകുവശം File:Fan-throated Lizard (Sitana ponticeriana) W2 IMG 7581.jpg|പാർശ്വം File:Fan-throated-lizard-sitana-ponticeriana.JPG|Ventral view File:Fan throated Lizard.jpg|Breeding colors </gallery> ====Family (കുടുംബം): [[Chamaeleonidae]] (ഓന്ത്)==== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Chamaeleo]]'' ===== ======''[[Chamaeleo zeylanicus]]'' ([[മരയോന്ത്]] / Indian chameleon)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Chamaeleo zeylanicus.jpg|പാർശ്വം File:Indian Chameleon (Chamaeleo zeylanicus) Photograph By Shantanu Kuveskar.jpg|പാർശ്വം File:Indian Chameleon Chamaeleo zeylanicus SGNP Mumbai DSCF0251 (6).JPG|പാർശ്വം File:South Asian Chamaeleon (Chamaeleo zeylanicus) W IMG 1839.jpg|തല </gallery> ====Family (കുടുംബം): [[Gekkonidae]] (Geckoes)==== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cnemaspis]]'' ===== ======''[[Cnemaspis beddomei]]'' ([[ബെഡോമിന്റെ മരപ്പല്ലി]] / Beddome's day gecko)====== ======''[[Cnemaspis gracilis]]'' ([[പൊന്നൻമരപ്പല്ലി]] / Slender day gecko)====== ======''[[Cnemaspis indica]]'' ([[ഇന്ത്യൻ മരപ്പല്ലി]] / Indian day gecko)====== ======''[[Cnemaspis kottiyoorensis]]'' ([[കൊട്ടിയൂർ മരപ്പല്ലി]] / Kottiyoor day gecko)====== ======''[[Cnemaspis littoralis]]'' ([[നാട്ടുമരപ്പല്ലി]] / Coastal day gecko)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Cnemaspis littoralis 01.jpg|പാർശ്വം </gallery> ======''[[Cnemaspis monticola]]'' ([[മലമരപ്പല്ലി]] / Mountain day gecko)====== ======''[[Cnemaspis nairi]]'' ([[പൊന്മുടി മരപ്പല്ലി]] / Ponmudi day gecko)====== ======''[[Cnemaspis nilagirica]]'' ([[നീലഗിരി മരപ്പല്ലി]] / Nilgiri day gecko)====== ======''[[Cnemaspis ornata]]'' ([[സ്വർണമരപ്പല്ലി]] / Ornate day gecko)====== ======''[[Cnemaspis sisparensis]]'' ([[സിസ്പാറമരപ്പല്ലി]] / Sispara day gecko)====== ======''[[Cnemaspis wynadensis]]'' ([[വയനാടൻ മരപ്പല്ലി]] / Wyanad day gecko)====== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Geckoella]]'' ===== ======''[[Geckoella collegalensis]]'' ([[കെല്ലെഗൽ തറപല്ലി]] / Kollegal ground gecko)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Cyrtodactylus collegalensis.jpg|പാർശ്വം </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Gehyra]]'' ===== ======''[[Gehyra mutilata]]'' ([[കുട്ടിവിരലൻ പല്ലി]] / Four-clawed gecko)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Gehyra mutilata (PNM 6501) from Barangay Dibuluan - ZooKeys-266-001-g046.jpg|പാർശ്വം File:Gehyra cf. mutilata.jpg|തല </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Dravidogecko]]'' ===== ======''[[Dravidogecko anamallensis]]'' ([[ആനമല പല്ലി]] / Anaimalai gecko)====== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Hemidactylus]]'' ===== ======''[[Hemidactylus brookii]]'' ([[വീട്ടുപല്ലി]] / Brooke's house gecko)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:HemidactylusBrookiRooij.jpg|ചിത്രീകരണം File:Brooke's house Gecko (Hemidactylus brookii).jpg|പാർശ്വം File:Brook's House Gecko.png|തല </gallery> ======''[[Hemidactylus frenatus]]'' ([[നാട്ടുപല്ലി]] / Common house gecko)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:HemidactylusFrenatusFullRooij.jpg|ചിത്രീകരണം File:House gecko.jpg|മുതുകുവശം File:House Lizard.jpg|മുതുകുവശം </gallery> ======''[[Hemidactylus leschenaultii]]'' ([[ചിത്രകൻപല്ലി]] / Leschenault's leaf-toed gecko)====== ======''[[Hemidactylus maculatus]]'' ([[പുള്ളിപല്ലി]] / Spotted leaf-toed gecko)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Rock Gecko.png|മുതുകുവശം </gallery> ======''[[Hemidactylus prashadi]]'' ([[പ്രസാദി പല്ലി]] / Bombay leaf-toed gecko)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Prasad's gecko - Hemidactylus prashadi.jpg|മുതുകുവശം </gallery> ======''[[Hemidactylus reticulatus]]'' ([[വരയൻപല്ലി]] / Reticulate leaf-toed gecko)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Hemidactylus reticulatus.jpg|മുതുകുവശം </gallery> ======''[[Hemidactylus triedrus]]'' ([[ചിതൽപ്പല്ലി]] / Termite hill gecko)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Termite hill gecko.jpg|മുതുകുവശം File:Hemidactylus triedrus.jpg|മുതുകുവശം File:Gecko DSC 6409.jpg|മുതുകുവശം </gallery> ====Family (കുടുംബം): [[Lacertidae]] (Lacertas)==== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ophisops]]'' ===== ======''[[Ophisops beddomei]]'' ([[ബെഡോമിന്റെ മണലരണ]] / Beddome's snake-eye/lacerta)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:... lizard -- Beddome's Snake-Eye (Ophisops beddomei) (7385185304).jpg|മുതുകുവശം </gallery> ======''[[Ophisops leschenaultii]]'' ([[ലെഷുനൗൽറ്റിന്റെ മണലരണ]] / Leschenault's snake-eye/lacerta)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:OphisopsLeschenaultii.jpg|മുതുകുവശം File:Ophisops leschenaultii imm.jpg|മുതുകുവശം File:Ophisops leschenaultii ad.jpg|പാർശ്വം File:Leschenault's snake-eye (Ophisops leschenaultii) JEG4097.jpg|പാർശ്വം File:Ophisops leschenaultii sal.jpg|തല </gallery> ====Family (കുടുംബം): [[Scincidae]] (Skinks)==== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Chalcides]]'' ===== ======''[[Chalcides pentadactylus]]'' ([[പഞ്ചവിരലൻ അരണ]] / Five-fingered skink)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Chalcides pentadactylus.jpg|ചിത്രീകരണം File:Head of Sphenocephalus pentadactylus.jpg|ചിത്രീകരണം </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Dasia (genus)|Dasia]]'' ===== ======''[[Dasia subcaeruleum]]'' ([[നീലവയറൻ മരയരണ]] / Boulenger's tree skink)====== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Eutropis]]'' ===== ======''[[Eutropis beddomii]]'' ([[ബെഡോമിന്റെ അരണ]] / Beddome's skink)====== ======''[[Eutropis bibronii]]'' ([[കടലരണ]] / Bibron’s seashore skink)====== ======''[[Eutropis carinata]]'' ([[അരണ]] / Golden skink)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Eutropis carinata Hardwicke.jpg|ചിത്രീകരണം File:Eutropis carinata (3731585391).jpg|മുതുകുവശം File:Skinkblr2.jpg|പാർശ്വം </gallery> ======''[[Eutropis clivicola]]'' ([[പൊന്മുടി അരണ]] / Inger's skink)====== ======''[[Eutropis macularia]]'' ([[ചെമ്പൻ അരണ]] / Bronze grass skink)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:(Eutropis macularia) Skink at Kommadi 01.jpg|മുതുകുവശം File:Bronze Grass Skink (Mabuya macularia) W IMG 9977.jpg|പാർശ്വം File:Bronze skink(Eutropis macularia).jpg|തല </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Scincella|Kaestlea/Scincella]]'' ===== ======''[[Kaestlea beddomii]]'' ([[ബെഡോമി മന്നരണ]] / Beddome’s ground skink)====== ======''[[Kaestlea bilineata]]'' ([[ഇരുവരയൻ മന്നരണ]] / Two-lined ground skink)====== ======''[[Kaestlea laterimaculata]]'' ([[പുളളി മന്നരണ]] / Side-spotted ground skink)====== ======''[[Kaestlea palnica]]'' ([[പഴനി മന്നരണ]] / Palni ground skink)====== ======''[[Kaestlea travancorica]]'' ([[ട്രാവൻകൂർ മന്നരണ]] / Travancore ground skink)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Side-spotted Ground Skink Scincella travancorica.jpg|മുതുകുവശം </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Lygosoma]]'' ===== ======''[[Lygosoma albopunctata]]'' ([[വെൺപൊട്ടൻ പാമ്പരണ]] / White-spotted supple skink)====== ======''[[Lygosoma punctata]]'' ([[പാമ്പരണ]] / White-spotted supple skink)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Lygosoma cf. punctata juvenile.jpg|മുതുകുവശം </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ristella]]'' ===== ======''[[Ristella beddomii]]'' ([[ബെഡോമി പൂച്ചയരണ]] / Beddome's cat skink)====== ======''[[Ristella guentheri]]'' ([[ഗുന്തെർ പൂച്ചയരണ]] / Günther's cat skink)====== ======''[[Ristella rurkii]]'' ([[രുർക്ക് പൂച്ചയരണ]] / Rurk’s cat skink)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Ristella rurkii gab fbi.png|Claw pattern </gallery> ======''[[Ristella travancorica]]'' ([[ട്രാവൻകൂർ പൂച്ചയരണ]] / Travancore cat skink)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Cat skink.jpg|മുതുകുവശം File:Cat skink head.jpg|തല </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Sphenomorphus]]'' ===== ======''[[Sphenomorphus dussumieri]]'' ([[കാട്ടരണ]] / Dussumier's forest skink)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Dussumier's Forest Skink.jpg|മുതുകുവശം File:Sphenomorphus dussumieri at Kadavoor.jpg|പാർശ്വം File:Dussumier's forest skink at Kanjirappally, Kerala (2).JPG|പാർശ്വം </gallery> ====Family (കുടുംബം): [[Varanidae]] (Monitor lizards)==== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Varanus]]'' ===== ======''[[Varanus bengalensis]]'' ([[ഉടുമ്പ്]] / Indian monitor)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Bengal monitor 01.jpg|മുതുകുവശം File:Varanus bengalensis - 01.jpg|പാർശ്വം File:Varanus bengalensis - 02.jpg|മുൻവശം File:Bengal Monitor Varanus bengalensis Mumbai by Dr. Raju Kasambe DSCN3080 (1).jpg|തല File:The Monitor Lizard (Juvenile) Varanus bengalensis.JPG|തല (juvenile) </gallery> ===Suborder (ഉപനിര): [[Serpentes]] (പാമ്പ്‌)=== ====Family (കുടുംബം): [[Acrochordidae]] (File snakes)==== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Acrochordus]]'' ===== ======''[[Acrochordus granulatus]]'' ([[കായൽ പാമ്പ്]] / Marine file snake)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Acrochordus fasciatus - 1700-1880 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam - UBA01 IZ11900015.tif|ചിത്രീകരണം File:File snake (Acrochordus granulatus).jpg|പാർശ്വം </gallery> ====Family (കുടുംബം): [[Colubridae]] (Colubrid snakes)==== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ahaetulla]]'' ===== ======''[[Ahaetulla dispar]]'' ([[മലമ്പച്ചോലൻ പാമ്പ്]] / Gunther's vine snake)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:A.dispar.jpg|മുതുകുവശം File:Aha.dispar.jpg|പാർശ്വം File:Ahaya.dispar.jpg|തല </gallery> ======''[[Ahaetulla nasuta]]'' ([[പച്ചിലപാമ്പ്‌]] / Green vine snake)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Davidraju Vine snake.jpg|പാർശ്വം File:Ahaetulla nasuta, Long-nosed whip snake - Prachantakham District (24049887216).jpg|പാർശ്വം File:Green Vine snake-Wynaad.jpg|തല </gallery> ======''[[Ahaetulla perroteti]]'' ([[ചോലപ്പച്ചോലൻ‍]] / Western Ghats bronzeback)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:A.perrotiiiti.jpg|പാർശ്വം File:Broze-headed vine Snake(Ahaetulla perrottiti.jpg|പാർശ്വം File:Bronze-headed Vine Snake (Ahaetulla perroteti) by Sandeep Das.jpg|തല </gallery> ======''[[Ahaetulla pulverulenta]]'' ([[തവിട്ടോലപ്പാമ്പ്]] / Brown vine snake)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Ahaetulla pulverulenta.jpg|ചിത്രീകരണം File:Ahaetulla pulverulenta5.jpg|പാർശ്വം File:Ahaetulla pulverulenta4.jpg|പാർശ്വം File:Ahaetulla pulverulenta head view and eye profile.jpg|തല </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Argyrogena]]'' ===== ======''[[Argyrogena fasciolata]]'' ([[വള്ളിച്ചേര]] / Banded racer)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Banded Racer Argyrogena fasciolata by Ashahar alias Krishna Khan.jpg|മുതുകുവശം File:Himalayan Keelback 1.jpg|പാർശ്വം File:Racer sal.jpg|തല </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Boiga]]'' ===== ======''[[Boiga beddomei]]'' ([[ബെഡോമിന്റെ പൂച്ചക്കണ്ണിപ്പാമ്പ്]] / Beddome's cat snake)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Beddomes Cat Snake.jpg|തല </gallery> ======''[[Boiga ceylonensis]]'' ([[കാട്ടുവലയൻ പാമ്പ്]] / Sri Lanka cat snake)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Boiga ceylonensis 13.JPG|മുതുകുവശം File:BoigaWynaad.jpg|പാർശ്വം File:Ceylon Cat Snake (Boiga ceylonensis) by Sandeep Das.jpg|പാർശ്വം File:Boiga ceylonensis 35.JPG|തല </gallery> ======''[[Boiga dightoni]]'' ([[പീരുമേടൻ പാമ്പ്]] / Pirmad cat snake)====== ======''[[Boiga forsteni]]'' ([[കരികുരിയൻ പാമ്പ്]] / Forsten's cat snake)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Davidraju Forsterns vat.jpg|പാർശ്വം File:Forsten's cat snake (Boiga forsteni).jpg|പാർശ്വം File:Forsten's Cat Snake At Yala.jpg|പാർശ്വം </gallery> ======''[[Boiga nuchalis]]'' ([[വളയൻ പൂച്ചക്കണ്ണിപ്പാമ്പ്']] / Collared cat snake)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Boiga nuchalis.jpg|പാർശ്വം </gallery> ======''[[Boiga trigonata]]'' ([[പൂച്ചക്കണ്ണൻ]] / Common cat snake)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Boiga trigonata.jpg|ചിത്രീകരണം File:Common Cat Snake( Boiga trigonata).jpg|പാർശ്വം File:Common cat snake ( Boiga trigonata).jpg|മുൻവശം </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Chrysopelea]]'' ===== ======''[[Chrysopelea ornata]]'' ([[നാഗത്താൻപാമ്പ്]] / Golden tree snake)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:AB127 - Chrysopelea ornata.JPG|മുതുകുവശം File:Davidraju Ornate Flying Snake(Chrysopelea ornata).jpg|മുതുകുവശം File:Golden tree snake.jpg|പാർശ്വം File:Golden Tree Snake (Chrysopelea ornata ornatissima) (7796693540).jpg|തല </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Coelognathus]]'' ===== ======''[[Coelognathus helena]]'' ([[കാട്ടുപാമ്പ്]] / Trinket snake)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Coelognathus helena (കാട്ടുപാമ്പ്) (5).JPG|മുതുകുവശം File:Montane trinket snake Coelognathus helena monticollaris by Ashahar alias Krishna Khan Amravati.jpg|പാർശ്വം File:Trinket 2.jpg|പാർശ്വം File:The Montane Trinket Snake (Coelognathus helena monticollaris) 15.JPG|തല </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Dendrelaphis]]'' ===== ======''[[Dendrelaphis ashoki]]'' ([[വരയൻ വില്ലൂന്നി]] / Ashok's bronzeback)====== ======''[[Dendrelaphis chairecaeos|Dendrelaphis chairecaeos/chairecacos]]'' ([[നൽവരയൻകൊംബെരി പാമ്പ്']] / Southern bronzeback)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Dendrelaphis chairecacos.jpg|തല </gallery> ======''[[Dendrelaphis girii]]'' ([[കാട്ടുകൊംബെരി പാമ്പ്]] / Giri's bronzeback)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Giris Bronzeback tree snake.jpg|പാർശ്വം File:Giris bronzeback.jpg|തല </gallery> ======''[[Dendrelaphis grandoculis]]'' ([[മലകൊംബെരി പാമ്പ്]] / Large-eyed bronzeback)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Large eyed bronze back top view.JPG|പാർശ്വം File:Dendralaphis grandoculis.jpg|തല </gallery> ======''[[Dendrelaphis tristis]]'' ([[വില്ലൂന്നി]] / Common bronzeback)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Bronzeback sal.jpg|പാർശ്വം File:Dendrelaphis tristis (4194698355).jpg|പാർശ്വം File:Dendrelaphis tristis.JPG|തല File:Bronzeback head sal.jpg|മുൻവശം </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Dryocalamus]]'' ===== ======''[[Dryocalamus nympha]]'' ([[വെളളിത്തലയൻ പാമ്പ്]] / Bridal snake)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Dryocalamus nympha by Dushantha Kandambi.jpg|മുതുകുവശം </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Liopeltis]]'' ===== ======''[[Liopeltis calamaria]]'' ([[ചെന്നിവരയൻ പാമ്പ്]] / Calamaria reed snake)====== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Lycodon]]'' ===== ======''[[Lycodon aulicus]]'' ([[വെള്ളിവരയൻ പാമ്പ്]] / Indian wolf snake)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Indian wolf snake (2013).jpg|പാർശ്വം File:Lycodon aulicus2 sal.jpg|മുതുകുവശം File:Indian wolf snake Lycodon aulicus by Ashahar alias Krishna Khan Amravati.jpg|മുതുകുവശം File:Indian Wolf Snake.jpg|Melanistic form </gallery> ======''[[Lycodon striatus]]'' ([[വരവരയൻ പാമ്പ്]] / Barred wolf snake)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Lycodon striatus.jpg|ചിത്രീകരണം File:Barred wolf snake.jpg|മുതുകുവശം File:Banded Wolf Snake Lycodon striatus.jpg|പാർശ്വം File:Barred Wolf Snake (Lycodon striatus) Photograph By Shantanu Kuveskar.jpg|തല </gallery> ======''[[Lycodon travancoricus]]'' ([[തിരുവിതാംകൂർ വെള്ളിവരയൻ‍]] / Travancore wolf snake)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Travancore wolf snake Lycodon travancoricus by Krishna Khan.jpg|മുതുകുവശം File:Lycodon travancoricus.JPG|മുതുകുവശം File:Lycodon travancoricus in a ball.JPG|Ventral view File:Lycodon travancoricus.jpg|തല </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Oligodon]]'' ===== ======''[[Oligodon affinis]]'' ([[മലഞ്ചുരുട്ട]] / Western kukri)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Oligodon affinis smith.jpg|ചിത്രീകരണം File:BabyOligodonAffinis.jpg|മുതുകുവശം File:Oligodon affinis.jpg|തല </gallery> ======''[[Oligodon arnensis]]'' ([[വരയൻ ചുരുട്ട]] / Banded kukri)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:OligodonArnensisSmith.jpg|ചിത്രീകരണം File:Common Kukri Snake(Oligodon arnensis) (3).jpg|മുതുകുവശം File:KukriHead.jpg|തല </gallery> ======''[[Oligodon brevicauda]]'' ([[കുട്ടിവാലൻ ചുരുട്ട]] / Shorthead kukri)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:OligodonBrevicaudaSmith.jpg|ചിത്രീകരണം File:Oligodon brevicauda by Surya Narayanan.jpg|പാർശ്വം File:Oligodon brevicauda by Sandeep Das.jpg|തല </gallery> ======''[[Oligodon taeniolatus]]'' ([[റെസ്സൽ ചുരുട്ട]] / Streaked kukri)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Oligodon taeniolatus.jpg|ചിത്രീകരണം Russell's kukri aka Variegated kukri (Oligodon taeniolatus).jpg|മുതുകുവശം File:Oligodon taeniolatus 2.JPG|മുതുകുവശം File:Russell's Kukri ( Oligodon taeniolatus) 46.JPG|മുതുകുവശം File:Russell's Kukri ( Oligodon taeniolatus) 16.JPG|തല </gallery> ======''[[Oligodon travancoricus]]'' ([[തെക്കൻ ചുരുട്ട]] / Travancore kukri)====== ======''[[Oligodon venustus]]'' ([[ഒരച്ചുരുട്ട]] / Jerdon's kukri)====== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ptyas]]'' ===== ======''[[Ptyas mucosa]]'' ([[ചേര]] / Indian rat snake)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Coluber mucosus - 1700-1880 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam - UBA01 IZ12100201.tif|ചിത്രീകരണം File:Common India Rat Snake.jpg|പാർശ്വം File:Snake Combat Dance.jpg|Courtship File:Dhaman or Oriental Ratsnake Ptyas mucosus Mumbai Maharashtra.JPG|തല </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Rhabdops]]'' ===== ======''[[Rhabdops olivaceus]]'' ([[മോന്തയുന്തി പാമ്പ്]] / Olive forest snake)====== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Sibynophis]]'' ===== ======''[[Sibynophis subpunctatus]]'' ([[എഴുത്താണി ചുരുട്ട]] / Duméril's black-headed snake)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Sibynophis subpunctatus.JPG|മുതുകുവശം </gallery> ====Family (കുടുംബം): [[Erycinae|Erycidae/Erycinae]] (Sand boas)==== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Eryx (genus)|Eryx]]'' ===== ======''[[Eryx conicus]]'' ([[ഇരുതലൻ മണ്ണൂലി]] / Russell's boa)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Russells Boa.jpg|മുതുകുവശം File:മണ്ണൂലിപ്പാമ്പ്‌.JPG File:Russellsboa sal.jpg|പാർശ്വം File:Boa sabbie indiano.jpg|തല </gallery> ======''[[Eryx johnii]]'' ([[വലിയ മണ്ണൂലി]] / Indian sand boa)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Red Sand Boa Eryx johnii by Ashahar alias Krishna Khan.jpg|മുതുകുവശം File:Smooth-scaled Indian Sand Boa (Eryx johnii).JPG|പാർശ്വം File:AB131-Eryx johnii head.JPG|തല </gallery> ======''[[Eryx whitakeri]]'' (വിറ്റക്കറിന്റെ മണ്ണൂലിപ്പാമ്പ്)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Juvenile Whitaker's Boa in Pilerne, Goa (1).JPG|മുതുകുവശം File:Whitaker's sand boa Eryx whitakeri by Ashahar alias Krishna Khan.jpg|തല </gallery> ====Family (കുടുംബം): [[Elapidae]] (Elapid snakes)==== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Bungarus]]'' ===== ======''[[Bungarus caeruleus]]'' ([[വെള്ളിക്കെട്ടൻ]] / Common krait)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:The Thanatophidia of India Wellcome L0069285.jpg|ചിത്രീകരണം File:Bungarus caerulus.jpg|മുതുകുവശം </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Calliophis]]'' ===== ======''[[Calliophis beddomei]]'' ([[എഴുത്താണി വരയൻ‍]] / Beddome's coral snake)====== ======''[[Calliophis bibroni]]'' ([[എഴുത്താണി വളയൻ]] / Bibron's coral snake)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Bibron's Coral Snake.jpg|പാർശ്വം File:Bibron’s Coral Snake (Calliophis bibroni) by Sandeep Das.jpg|തല </gallery> ======''[[Calliophis melanurus]]'' ([[എഴുത്താണി മൂർഖൻ]] / Indian coral snake)====== ======''[[Calliophis nigrescens]]'' ([[ഇരുളൻ പവിഴപ്പാമ്പ്]] / Black coral snake)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Calliophis nigrescens.JPG|ഉദരവശം </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Hydrophis]]'' ===== ======''[[Hydrophis curtus]]'' ([[അറബിപ്പാമ്പ്]] / Short sea snake)====== ======''[[Hydrophis cyanocinctus]]'' ([[നീലവരയൻ]] / Annulated sea snake)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Hydrophis - Brehms.jpg|ചിത്രീകരണം </gallery> ====== ''[[Hydrophis ornatus]]'' ([[ഓർണേറ്റ് കടൽപ്പാമ്പ്|ചിറ്റുളിപ്പാമ്പ്]] / '''ornate reef sea snake''') ====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Japan sea snake, Ornate Sea Snake (Hydrophis ornatus) (15167155673).jpg File:Hydrophis ornatus by DaijuAzuma.JPG </gallery> ====== ''[[Hydrophis platurus]]'' ([[മഞ്ഞക്കറുപ്പൻ പാമ്പ്]] / Yellow-bellied sea snake) ====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Animaux venimeux et venins- la fonction venimeuse chez tous les animaux (Pl. VI) (7461654746).jpg|ചിത്രീകരണം File:Pelamis platura, Costa Rica.jpg|മുതുകുവശം </gallery> ======''[[Hydrophis schistosus]]'' ([[വലകടിയൻ കടൽപാമ്പ്]] / Hook-nosed sea snake)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:ValakadynRooij.jpg|ചിത്രീകരണം </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Naja]]'' ===== ======''[[Naja naja]]'' ([[മൂർഖൻ]] / Indian cobra)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Indian Cobra.JPG File:Indian cobra, Sri Lanka, January 2009 - 4.jpg|തല File:Indian cobra, Sri Lanka, January 2009 - 2.jpg|തല </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ophiophagus]]'' ===== ======''[[Ophiophagus hannah]]'' ([[രാജവെമ്പാല]] / King cobra)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Ophiophagus hannah drawing.jpg|ചിത്രീകരണം File:12 - The Mystical King Cobra and Coffee Forests.jpg File:Ophiophagus hannah Genève 24102014 1.jpg File:Ophiophagus-hannah-kaeng-krachan-national-park.jpg|തല File:King cobra jbi.JPG|തല </gallery> ====Family (കുടുംബം): [[Gerrhopilidae]] (Worm snakes)==== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Gerrhopilus|Gerrhopilus/Typhlops]]'' ===== ======''[[Gerrhopilus beddomii]]'' ([[ബെഡോമി കുരുടിപ്പാമ്പ്]] / Beddome's worm snake)====== ======''[[Gerrhopilus thurstoni]]'' ([[അമ്മിഞ്ഞിക്കുടിയൻ പാമ്പ്]] / Thurston's worm snake)====== ======''[[Gerrhopilus tindalli]]'' ([[തിണ്ടൽ കുരുടിപ്പാമ്പ്]] / Tindall's worm snake)====== ====Family (കുടുംബം): [[Homalopsidae]] (Mud snakes)==== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cerberus (snake)|Cerberus]]'' ===== ======''[[Cerberus rynchops]]'' ([[ആറ്റുവായ്പ്പാമ്പ്]] / Dog-faced water snake)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Cerberus rynchops sundarban.JPG|മുതുകുവശം File:Cerberus rynchops Andamans.jpg|പാർശ്വം </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Dieurostus]]'' ===== ======''[[Dieurostus dussumierii]]'' ([[ചെളിക്കൂട]] / Dussumier's water snake)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Dieurostus dussumieri.jpg|പാർശ്വം </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Gerarda prevostiana|Gerarda]]'' ===== ======''[[Gerarda prevostiana]]'' ([[പച്ചാറ്റുവായ്പ്പാമ്പ്]] / Gerard's water snake)====== ====Family (കുടുംബം): [[Natricidae|Natricidae/Natricinae]] (Keelbacks)==== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Atretium]]'' ===== ======''[[Atretium schistosum]]'' ([[പച്ചനീർമണ്ഡലി]] / Split keelback)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Olive Keelback water snake (Atretium schistosum) from Sri Lanka.jpg|മുതുകുവശം File:OliveKeelback.jpg|തല </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Amphiesma]]'' ===== ======''[[Amphiesma stolatum]]'' ([[തെയ്യാൻ പാമ്പ്]] / Buff striped keelback)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Buff striped keelback Amphiesma stolatum by Krishna Khan Amravati.jpg|മുതുകുവശം File:Buff-striped Keelback snake. (Amphiesma stolata) - Flickr - gailhampshire.jpg|മുതുകുവശം File:The vermillion interstices of Buff-Striped Keel Back (Amphiesma stolata erythrostictus).JPG|തല File:Lateral View of the Buff-Striped Keel Back (Amphiesma stolata erythrostictus).JPG|തല File:Striped Keelback By Capt Suresh Sharma IMG 1183.jpg|Eggs </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Hebius]]'' ===== ======''[[Hebius beddomei]]'' ([[കാട്ടു നീർക്കോലി]] / Beddome’s keelback)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Young Amphiesma beddomei.jpg|തല File:Amphiesma beddomei headtop.jpg|തല </gallery> ====== ''[[Hebius monticola|Amphiesma monticola]]'' ([[മല നീർക്കോലി]] / Hill keelback) ====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Hill keelback.jpg|മുതുകുവശം File:AmphiesmaMonticola.jpg|തല File:Amphiesma monticola.jpg|തല </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Macropisthodon]]'' ===== ======''[[Macropisthodon plumbicolor]]'' ([[പച്ചനാഗം]] / Green keelback)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:MacrophistodonPlumbicolor.jpg|ചിത്രീകരണം File:Davidraju Green Keelback.jpg|പാർശ്വം (adult) File:Macropisthodon plumbicolor juvenile2.jpg|മുതുകുവശം (juvenile) File:Wild snake.jpg|പാർശ്വം (juvenile) File:Macropisthodon plumbicolor-Dandeli.jpg|തല </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Xenochrophis]]'' ===== ======''[[Xenochrophis piscator]]'' ([[നീർക്കോലി]] / Checkered keelback)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Xenochrophis piscator at Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം File:Checkered Keelback Xenochrophis piscator Schneider, 1799 Assam by Dr Raju Kasambe DSC 0477 (2).JPG|പാർശ്വം File:Xenochrophis piscator(Chequered Keelback) Bhimashankar.jpg|തല </gallery> ====Family (കുടുംബം): [[Pythonidae]] (Pythons)==== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Python (genus)|Python]]'' ===== ======''[[Python molurus]]'' ([[മലമ്പാമ്പ്]] / Indian python)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Pratik jain dahod python.JPG|മുതുകുവശം File:Indian python @ Kanjirappally 01.jpg|പാർശ്വം File:Heller Tigerpython Python molurus molurus.jpg|തല File:Clutch of Python molurus eggs.JPG|Eggs </gallery> ====Family (കുടുംബം): [[Typhlopidae]] (Blind snakes)==== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Gryptotyphlops]]'' ===== ======''[[Gryptotyphlops acutus]]'' ([[കൊക്കുരുട്ടി പാമ്പ്]] / Beak-nosed blind snake)====== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Indotyphlops]]'' ===== ======''[[Indotyphlops braminus]]'' ([[ബ്രാഹ്മണിക്കുരുടി]] / Brahminy blind snake)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Davidraju Worm Snake.jpg File:Ramphotyphlops braminus in Timor-Leste.jpg </gallery> ====Family (കുടുംബം): [[Uropeltidae]] (Shieldtails)==== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Brachyophidium]]'' ===== ======''[[Brachyophidium rhodogaster]]'' ([[ചെംവയറൻ പാമ്പ്]] / Wall's shield tail)====== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Melanophidium]]'' ===== ======''[[Melanophidium bilineatum]]'' ([[ഇരുവരയൻ പാമ്പ്]] / Two-lined black shieldtail)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Melanophidium bilineatum.jpg|ചിത്രീകരണം File:IridescentShieldtail.jpg|മുതുകുവശം </gallery> ======''[[Melanophidium punctatum]]'' ([[മേലിവാലൻ പാമ്പ്]] / Beddome's black shieldtail)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Melanophidium punctatum.jpg|ചിത്രീകരണം </gallery> ======''[[Melanophidium wynaudense]]'' ([[കാടൻ മേലിവാലൻപാമ്പ്]] / Indian black earth snake)====== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Platyplectrurus]]'' ===== ======''[[Platyplectrurus madurensis]]'' ([[തവിട്ട് മേലിവാലൻപാമ്പ്]] / Travancore Hills thorntail)====== ======''[[Platyplectrurus trilineatus]]'' ([[വരയൻ മേലിവാലൻപാമ്പ്]] / Lined thorntail)====== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Plectrurus]]'' ===== ======''[[Plectrurus aureus]]'' ([[ചെമ്പ്ര കുന്നൻപാമ്പ്]] / Kerala burrowing snake)====== ======''[[Plectrurus guentheri]]'' ([[പാണ്ടൻ മുൾവാലൻപാമ്പ്]] / Günther's burrowing snake)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:PlectrurusGuentheriJury.jpg|ചിത്രീകരണം File:Plectrurus guentheri snake (2012) (7).jpg|മുതുകുവശം </gallery> ======''[[Plectrurus perrotetii]]'' ([[മുള്ളുവാലൻ പാമ്പ്]] / Nilgiri burrowing snake)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Plectrurus perottetti sal.jpg|മുതുകുവശം </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Rhinophis]]'' ===== ======''[[Rhinophis fergusonianus]]'' ([[മൺപാമ്പ്]] / Cardamom Hills earth snake)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Rhinophis fergusonianus Boulenger 1896.jpg|ചിത്രീകരണം </gallery> ======''[[Rhinophis sanguineus]]'' ([[അടിച്ചോപ്പൻ മൺപാമ്പ്]] / Red-bellied shieldtail)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Rhinophis microlepis.jpg|ചിത്രീകരണം </gallery> ======''[[Rhinophis travancoricus]]'' ([[തെക്കൻ മൺപാമ്പ്]] / Travancore shieldtail)====== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Teretrurus]]'' ===== ======''[[Teretrurus sanguineus]]'' ([[ചെമ്മേലി വാലൻപാമ്പ്]] / Purple-red earth snake)====== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Uropeltis]]'' ===== ======''[[Uropeltis arcticeps]]'' ([[കുഞ്ഞിയിരുതലയൻ പാമ്പ്]] / Thirunelveli earth snake)====== ======''[[Uropeltis beddomii]]'' ([[മൺ ചെറുതലയൻപാമ്പ്]] / Beddome's earth snake)====== ======''[[Uropeltis ceylanica]]'' ([[ലങ്കിയിരുതലയൻ പാമ്പ്]] / Kerala shieldtail)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Silybura shortii.jpg|ചിത്രീകരണം File:Uropeltis ceylanica (1).jpg|ചിത്രീകരണം </gallery> ======''[[Uropeltis ellioti]]'' ([[ചെംവലയൻ പാമ്പ്]] / Elliot's earth snake)====== ======''[[Uropeltis liura]]'' ([[ആശമ്പു മേലിവാലൻ‍]] / Günther's earth snake)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Silybura liura.jpg|ചിത്രീകരണം </gallery> ======''[[Uropeltis macrorhyncha]]'' ([[ഒരിരുതലയൻപാമ്പ്]] / Anaimalai earth snake)====== ======''[[Uropeltis maculata]]'' ([[ചോരകുത്തൻ പാമ്പ്]] / Spotted earth snake)====== ======''[[Uropeltis myhendrae]]'' ([[മഞ്ഞവലയൻ പാമ്പ്]] / Boulenger's earth snake)====== ======''[[Uropeltis nitida]]'' ([[കരിന്തലയൻ പാമ്പ്]] / Southern earth snake)====== ======''[[Uropeltis ocellata]]'' ([[എണ്ണക്കുരുടി]] / Nilgiri shieldtail)====== ======''[[Uropeltis petersi]]'' ([[പീറ്റർ മൺപാമ്പ്]] / Peter's shieldtail)====== ======''[[Uropeltis pulneyensis]]'' ([[പഴനിപ്പാമ്പ്]] / Palni shieldtail)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:PlectrurusPulneyensisJury.jpg|ചിത്രീകരണം </gallery> ======''[[Uropeltis rubrolineata]]'' ([[കുങ്കുമവരയൻ പാമ്പ്]] / Red-lined shieldtail)====== ======''[[Uropeltis rubromaculata|Uropeltis rubromaculata/rubromaculatus]]'' ([[കുങ്കുമപ്പൊട്ടൻ പാമ്പ്]] / Red-spotted shieldtail)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Uropeltis rubromaculata by Sandeep Das.jpg|പാർശ്വം </gallery> ======''[[Uropeltis smithi]]'' ([[വയലറ്റ് പാമ്പ്]] / Violet shieldtail)====== ======''[[Uropeltis woodmasoni]]'' ([[കരടിയിരുതലയൻ പാമ്പ്]] / Wood-Mason's earth snake)====== ====Family (കുടുംബം): [[Viperidae]] (Vipers)==== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Daboia]]'' ===== ======''[[Daboia russelii]]'' ([[അണലി]] / Russell's viper)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:The Thanatophidia of India Wellcome L0069366.jpg|ചിത്രീകരണം File:Daboia russelii A Chawla01.jpg|മുതുകുവശം File:Russells viper in pune zoo.jpg|പാർശ്വം File:File-Daboia russelii head A Chawla02.jpg|തല </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Echis]]'' ===== ======''[[Echis carinatus]]'' ([[ചുരുട്ടമണ്ഡലി]] / Saw-scaled viper)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Echis carinatus2.jpg|ചിത്രീകരണം File:Saw-scaled Viper (Echis carinatus) Photographed By Shantanu Kuveskar.jpg|മുതുകുവശം File:Saw-scaled viper Echis carinatus by Krishna Khan Amravati.jpg|പാർശ്വം File:Echis carinatus sal (edit).jpg|പാർശ്വം </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Hypnale]]'' ===== ======''[[Hypnale hypnale]]'' ([[മുഴമൂക്കൻ കുഴിമണ്ഡലി]] / Hump-nosed viper)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:8695 - Hump-nosed pit viper.jpg|പാർശ്വം File:Hump Nosed Pit Viper @ Kanjirappally, Kerala 05.JPG|മുതുകുവശം File:Hypnale hypnale.jpg|മുതുകുവശം File:Hump-nosed pit viper.jpg|തല </gallery> ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Trimeresurus]]'' ===== ======''[[Trimeresurus gramineus]]'' ([[മുളമണ്ഡലി]] / Bamboo pit viper)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Bomboo Pit Viper Tremeresurus graminus.jpg|മുതുകുവശം File:Bamboo Pit.jpg|പാർശ്വം File:Bamboo-Pit-viper.jpg|മുൻവശം File:Bamboo pit viper - head profile.jpg|തല </gallery> ======''[[Trimeresurus macrolepis]]'' ([[ചട്ടിത്തലയൻ കുഴിമണ്ഡലി]] / Large-scaled pit viper)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Trimeresurus macrolepis profile.jpg|പാർശ്വം File:Trimeresurus macrolepis, large-scaled tree viper, large-scaled pitviper at Mannavan Shola, Anamudi Shola National Park, Kerala (11).jpg|പാർശ്വം File:Trimeresurus macrolepis by Sandeep Das.jpg|മുൻവശം File:Trimeresurus macrolepis head and tongue.jpg|തല </gallery> ======''[[Trimeresurus malabaricus]]'' ([[ചോലമണ്ഡലി]] / Malabar pit viper)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Trimeresurus malabaricus IMG 3349.jpg|മുതുകുവശം File:Malabar Pit Viper 2.jpg|പാർശ്വം File:Malabar pit viper in Brahmagiri Tiger Reserve.jpg|പാർശ്വം File:Bamboo-Pit-viper.jpg|മുൻവശം File:MPViper.jpg|തല </gallery> ======''[[Trimeresurus strigatus]]'' ([[ലാടമണ്ഡലി]] / Horseshoe pit viper)====== ====Family (കുടുംബം): [[Xenodermatidae]] (Narrow-headed snakes)==== ===== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Xylophis]]'' ===== ======''[[Xylophis captaini]]'' ([[കുഞ്ഞിത്തലയൻ പാമ്പ്]] / Captain's wood snake)====== ======''[[Xylophis perroteti]]'' ([[പെരൊട്ടെട്ടി പാമ്പ്]] / Perrotet's mountain snake)====== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Xylophis perroteti (Davidraju IMG 4337).jpg|പാർശ്വം File:Perrotet's mountain snake (2012) 4341.jpg|തല </gallery> ======''[[Xylophis stenorhynchus]]'' ([[ഒരക്കുള്ളൻ പാമ്പ്]] / Günther's mountain snake)====== ==അവലംബം== * [[:File:A checklist of reptiles of Kerala, India.pdf| A checklist of reptiles of Kerala, India. Journal of Threatened Taxa 7(13): 8010–8022 by Palot, M.J. (2015)]] * [http://www.bio.utexas.edu/grad/sp/pubs/Indian%20Snakes-Checklist.pdf Indian snake checklist] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204121747/http://www.bio.utexas.edu/grad/sp/pubs/Indian%20Snakes-Checklist.pdf |date=2012-02-04 }} * Daniel, J.C.(2002) The Book of Indian Reptiles and Amphibians. Bombay Natural History Society and Oxford University Press. {{ISBN|0-19-566099-4}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [http://www.reptile-database.org/ Reptile database] * [http://www.sbs.utexas.edu/hisasia/ Herpetology in South Asia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170930131841/http://www.sbs.utexas.edu/hisasia/ |date=2017-09-30 }} {{കേരളത്തിലെ ഉരഗങ്ങൾ|state=expanded}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഉരഗങ്ങൾ| ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പട്ടികകൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പട്ടികകൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ജൈവവൈവിധ്യം]] mys55zqu1zy7guwziwoxpdi0h6c788x 2 411633 4614274 4593685 2026-04-19T18:47:13Z Gpkp 137978 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Davidraju IMG 7121.jpg]] → [[File:Indian pond heron (2012).jpg]] C2 4614274 wikitext text/x-wiki [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[പക്ഷി|പക്ഷികളുടെ]] [[ശാസ്ത്രീയ വർഗ്ഗീകരണം]] ആധാരമാക്കിയുള്ള പട്ടിക. ==Order (നിര): [[Accipitriformes|Accipitriformes]]== ===Family (കുടുംബം): [[Accipitridae|Accipitridae]] (Hawks, kites and eagles)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Accipiter|Accipiter]]'' ==== =====''[[Accipiter badius|Accipiter badius]]'' ([[Shikra|Shikra]] / [[പ്രാപ്പിടിയൻ|പ്രാപ്പിടിയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Shikra1.jpg File:Shikra - Accipiter badius - Dehradun.jpg File:Shikra 3.jpg File:Accipiter badius polyzonoides (Accipitridae) (Shikra ssp polyzonoides) - (male adult), Kruger National Park, South Africa.jpg </gallery> =====''[[Accipiter nisus|Accipiter nisus]]'' ([[Eurasian sparrowhawk|Eurasian sparrowhawk]] / [[യൂറേഷ്യൻ പ്രാപ്പിടിയൻ|യൂറേഷ്യൻ പ്രാപ്പിടിയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Accnis edit.jpg|ആൺ File:Accipiter nisus Meneer Zjeroen.jpg|പെൺ File:Accipiter nisus 117.jpg File:Accipiter nisus -in flight-8-4c.jpg|പറക്കൽ </gallery> =====''[[Accipiter trivirgatus|Accipiter trivirgatus]]'' ([[Crested goshawk|Crested goshawk]] / [[മലമ്പുള്ള്‌|മലമ്പുള്ള്‌]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Accipiter trivirgatus PA273291.jpg File:Old Friend Accipiter trivirgatus.jpg File:A Crested Goshawk in the Anamalai hills.jpg File:Crested Goshawk 2052.jpg </gallery> =====''[[Accipiter virgatus|Accipiter virgatus]]'' ([[Besra|Besra]] / [[ബസ്ര പ്രാപ്പിടിയൻ|ബസ്ര പ്രാപ്പിടിയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Besra Sparrowhawk.jpg File:Accipiter virgatus.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Aegypius|Aegypius]]'' ==== =====''[[Aegypius monachus|Aegypius monachus]]'' ([[Cinereous vulture|Cinereous vulture]] / [[കരിങ്കഴുകൻ|കരിങ്കഴുകൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Buitre negro.jpg File:Aegypius monachus, Catalan Pyrenees, Spain MG 4271 (25217242235).jpg File:Aegypius monachus, Catalan Pyrenees, Spain S4E7659 (25191007486).jpg File:Aegypius monachus - 1.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Aquila|Aquila]]'' ==== =====''[[Aquila fasciata|Aquila fasciata]]'' ([[Bonelli's eagle|Bonelli's eagle]] / [[ബോണെല്ലിപ്പരുന്ത്|ബോണെല്ലിപ്പരുന്ത്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Bonelli's Eagle eating prey - Montsonis - Spain MG 4737 (25099366362).jpg File:Aquila fasciata.JPG File:Bonelli's Eagle - Montsonis - Spain S4E8373 (24849913309).jpg File:Juvenile Bonelli's eagle.jpg </gallery> =====''[[Aquila heliaca|Aquila heliaca]]'' ([[Eastern imperial eagle|Eastern imperial eagle]] / [[രാജാപ്പരുന്തു്|രാജാപ്പരുന്തു്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Eastern Imperial Eagle.jpg File:Kaiseradler Aquila heliaca 2 amk.jpg File:Kaiseradler Aquila heliaca 3 amk.jpg File:Aigle impérial Beaucens.JPG </gallery> =====''[[Aquila nipalensis|Aquila nipalensis]]'' ([[Steppe eagle|Steppe eagle]] / [[കായൽപ്പരുന്ത്|കായൽപ്പരുന്ത്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Steppe Eagle Portrait.jpg File:Aquila delle steppe 3.jpg File:Aquila delle steppe.jpg File:Steppe eagle (Aquila nipalensis).jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Aviceda|Aviceda]]'' ==== =====''[[Aviceda jerdoni|Aviceda jerdoni]]'' ([[Jerdon's baza|Jerdon's baza]] / [[പ്രാപ്പരുന്ത്|പ്രാപ്പരുന്ത്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Jerdon's Baza.jpg File:Jerdon's baza (Aviceda jerdoni) from pakke tiger reserve JEG3750 (cropped).jpg File:Jerdon's Baza in flight, India--Mizoram.jpg File:AvicedaJerdoniLegge.jpg|Illustration </gallery> =====''[[Aviceda leuphotes|Aviceda leuphotes]]'' ([[Black baza|Black baza]] / [[കിന്നരി പ്രാപ്പരുന്ത്|കിന്നരി പ്രാപ്പരുന്ത്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Black Baza.jpg File:Black Baza - 1 (cropped).jpg File:Black Baza - 7.jpg File:War weary veteran - Flickr - Lip Kee.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Butastur|Butastur]]'' ==== =====''[[Butastur teesa|Butastur teesa]]'' ([[White-eyed buzzard|White-eyed buzzard]] / [[വെള്ളക്കണ്ണിപ്പരുന്തു്|വെള്ളക്കണ്ണിപ്പരുന്തു്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:White-eyed buzzard (Butastur teesa) Photograph By Shantanu Kuveskar 2.jpg File:White-eyed buzzard hawk (India, 2012).jpg File:White-eyed buzzard (Butastur teesa) Photograph By Shantanu Kuveskar.jpg File:WEBuzzard DSC0668 (cropped).jpg|Juvenile File:Butastur teesa by Davidraju (cropped).jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Buteo|Buteo]]'' ==== =====''[[Buteo buteo vulpinus|Buteo buteo vulpinus]]'' ([[Common buzzard|Common buzzard]] / [[പുൽപ്പരുന്ത്|പുൽപ്പരുന്ത്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Common Buzzard at Sasan Gir.jpg File:Steppe Buzzard (Buteo vulpinus) (6035921650).jpg File:Steppe Buzzard, Buteo buteo vulpinus, at Marakele National Park, Limpopo, South Africa (16382006736).jpg File:Buteo buteo in flight, Dudaim.3, Israel.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Circaetus|Circaetus]]'' ==== =====''[[Circaetus gallicus|Circaetus gallicus]]'' ([[Short-toed snake eagle|Short-toed snake eagle]] / [[പാമ്പ് പരുന്തു്|പാമ്പ് പരുന്തു്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Circaetus gallicus perching on a tree.JPG File:I am Still Alive.jpg File:CircaetusGallicus.jpg File:Short-toed Snake Eagle-7518.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Circus|Circus]]'' ==== =====''[[Circus aeruginosus|Circus aeruginosus]]'' ([[Western marsh harrier|Western marsh harrier]] / [[കരിതപ്പി|കരിതപ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Western Marsh Harrier- Bangalore, India.jpg File:Marsh Harrier Male.jpg File:Marsh Harrier Female - Wikimedia.jpg File:Circus aeruginosus with prey.JPG File:Western Marsh Harrier.jpg|പറക്കൽ </gallery> =====''[[Circus cyaneus|Circus cyaneus]]'' ([[Hen harrier|Hen harrier]] / [[വലിയ മേടുതപ്പി|വലിയ മേടുതപ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Circus cyaneus, Ballaugh Curragh, Isle of Man 1.jpg|ആൺ File:Blauwe Kiekendief.jpg|പെൺ File:Wow2 filtered.jpg|പെൺ File:Hen Harrier Lungthu Pangolakha Wildlife Sanctuary East Sikkim India 08.11.2015.jpg </gallery> =====''[[Circus macrourus|Circus macrourus]]'' ([[Pallid harrier|Pallid harrier]] / [[മേടുതപ്പി|മേടുതപ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Pallid Harrier Male.jpg File:Pallid Harrier Female (1).jpg File:Pallid harrier in LRK 01.jpg File:Лунь степовий Circus macrourus, на о. Джарилгач.jpg|പറക്കൽ </gallery> =====''[[Circus melanoleucos|Circus melanoleucos]]'' ([[Pied harrier|Pied harrier]] / [[വെള്ളക്കറുപ്പൻ മേടുതപ്പി |വെള്ളക്കറുപ്പൻ മേടുതപ്പി ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Pied Harrier.jpg File:Pied Harrier (Female).jpg </gallery> =====''[[Circus pygargus|Circus pygargus]]'' ([[Montagu's harrier|Montagu's harrier]] / [[മൊൺടാഗു മേടുതപ്പി|മൊൺടാഗു മേടുതപ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Montagu's harrier (Circus pygargus).jpg File:Montagu's harrier (Circus pygargus) grounded.jpg File:Circus pygargus juvenile perch.jpg File:Montagu's Harrier- Male.JPG|പറക്കൽ </gallery> =====''[[Circus spilonotus|Circus spilonotus]]'' ([[Eastern marsh harrier|Eastern marsh harrier]] / [[കിഴക്കൻ കരിതപ്പി|കിഴക്കൻ കരിതപ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Circus spilotonus.jpg File:Circus spilonotus.jpg File:Circus spilonotus 1863.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Clanga|Clanga]]'' ==== =====''[[Clanga clanga|Clanga clanga]]'' ([[Greater spotted eagle|Greater spotted eagle]] / [[വലിയ പുള്ളിപ്പരുന്തു്|വലിയ പുള്ളിപ്പരുന്തു്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Aquila clanga from Tal Chapar Wildlife Sanctuary.jpg File:Greater spotted eagle.jpg File:Greater Spotted Eagle (Aquila clanga) (20592237350).jpg File:Greater Spotted Eagles.jpg File:Greater spotted eagle in flight.jpg </gallery> =====''[[Clanga hastata|Clanga hastata]]'' ([[Indian spotted eagle|Indian spotted eagle]] / [[ചെറിയ പുള്ളിപ്പരുന്തു്|ചെറിയ പുള്ളിപ്പരുന്തു്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Indian spotted eagle.jpg File:Indian Spotted Eagle Perumathura (cropped).jpg File:Indian Spotted Eagle in flight view (cropped).jpg|പറക്കൽ File:AquilaHastataSmit.jpg|Illustration </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Elanus|Elanus]]'' ==== =====''[[Elanus caeruleus|Elanus caeruleus]]'' ([[Black-winged kite|Black-winged kite]] / [[വെള്ളി എറിയൻ|വെള്ളി എറിയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Elanus caeruleus Annamalaichery.jpg File:Black-winged kite 02.jpg File:Black-winged kite 01.jpg File:Black-winged Kite, India (David Raju) (cropped).jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Gyps|Gyps]]'' ==== =====''[[Gyps bengalensis|Gyps bengalensis]]'' ([[White-rumped vulture|White-rumped vulture]] / [[ചുട്ടിക്കഴുകൻ|ചുട്ടിക്കഴുകൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Gyps bengalensis by Ravi Sangeetha (cropped).jpg File:RAVI.WIKI.WHITERUMPEDVULTURE2.jpg File:Gyps bengalensis PLoS.png File:Vulture and Jackal eating together.jpg File:White-Backed Vulture.jpg|പറക്കൽ </gallery> =====''[[Gyps himalayensis|Gyps himalayensis]]'' ([[Himalayan vulture|Himalayan vulture]] / [[ഹിമാലയൻ കഴുകൻ|ഹിമാലയൻ കഴുകൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Himalayan Vulture (by a road) (2926948182).jpg File:Bird Himalayan Griffon IMG 0438 07.jpg File:Himalayan Griffon - Bhutan S4E0109 (15464421711).jpg File:Himalayan Vulture, Dhauladhar Range.jpg|പറക്കൽ </gallery> =====''[[Gyps indicus|Gyps indicus]]'' ([[Indian vulture|Indian vulture]] / [[തവിട്ടു കഴുകൻ|തവിട്ടു കഴുകൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Vautour, Orchha, MP, Inde.jpg File:Vultures in the nest, Orchha, MP, India edit.jpg File:Indian Vulture at Madhav National Park, Shivpuri, M.P.jpg File:Long Billed Vulture.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Haliaeetus|Haliaeetus]]'' ==== =====''[[Haliaeetus albicilla|Haliaeetus albicilla]]'' ([[White-tailed eagle|White-tailed eagle]] / [[വെള്ളവാലൻ കടൽപ്പരുന്ത്|വെള്ളവാലൻ കടൽപ്പരുന്ത്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Aquila di mare FS.jpg File:Haliaeetus albicilla 1 (Bohuš Číčel).jpg File:Merikotkas.jpg File:Haliaeetus albicilla (Svolvær, 2012).jpg|പറക്കൽ </gallery> =====''[[Haliaeetus humilis|Haliaeetus humilis]]'' ([[Lesser fish eagle|Lesser fish eagle]] / [[ചെറിയ മീൻപരുന്ത്|ചെറിയ മീൻപരുന്ത്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Lesser fish eagle at Ranganathittu, India.jpg File:Lesser fish eagle (India, 2013).jpg File:Lesser Fish Eagle - Icthyophaga humilis - DSC04901.jpg File:Lesser fish eagle.jpg|പറക്കൽ </gallery> =====''[[Haliaeetus ichthyaetus|Haliaeetus ichthyaetus]]'' ([[Grey-headed fish eagle|Grey-headed fish eagle]] / [[വലിയ മീൻപരുന്ത്|വലിയ മീൻപരുന്ത്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Grey Headed Fish Eagle - Ichthyophaga ichthyaetus cropped.jpg File:Ichthyophaga ichthyaetus, Grey-headed Fish-eagle India 2013.jpg File:Ichthyophaga ichthyaetus -Kazaringa, Assam, India-8.jpg File:Grey Headed Fishing Eagle-in Flight.jpg|പറക്കൽ </gallery> =====''[[Haliaeetus leucogaster|Haliaeetus leucogaster]]'' ([[White-bellied sea eagle|White-bellied sea eagle]] / [[വെള്ളവയറൻ കടൽ‌പ്പരുന്ത്‌|വെള്ളവയറൻ കടൽ‌പ്പരുന്ത്‌]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Haliaeetus leucogaster -Gippsland, Victoria, Australia-8.jpg File:White-bellied Sea Eagle. Haliaeetus leucogaster - Flickr - gailhampshire.jpg File:White bellied sea eagle @ madayipara.jpg File:Haliaeetus leucogaster -Karwar, Karnataka, India-flying-8-4c.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Haliastur|Haliastur]]'' ==== =====''[[Haliastur indus|Haliastur indus]]'' ([[Brahminy kite|Brahminy kite]] / [[കൃഷ്ണപ്പരുന്ത്|കൃഷ്ണപ്പരുന്ത്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:BKNat.JPG File:Kiteindia.jpg File:Brahminy kite @ madayipara.jpg|പറക്കൽ File:Brahminy-kite.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Hieraaetus|Hieraaetus]]'' ==== =====''[[Hieraaetus pennatus|Hieraaetus pennatus]]'' ([[Booted eagle|Booted eagle]] / [[വെള്ളക്കറുപ്പൻ പരുന്ത്|വെള്ളക്കറുപ്പൻ പരുന്ത്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Booted eagle (India, 2012).jpg File:Booted Eagle of West Bengal.jpg File:Águila calzada.JPG File:Booted eagle in flight.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ictinaetus|Ictinaetus]]'' ==== =====''[[Ictinaetus malaiensis|Ictinaetus malaiensis]]'' ([[Black eagle|Black eagle]] / [[കരിമ്പരുന്ത്|കരിമ്പരുന്ത്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Black Eagle DSC5485 (cropped).jpg File:Icti malay 051120 2651 crta.jpg File:Black Eagle in Kaggalipura.JPG File:BlackEagle DSC 0789.jpg File:Ictinaetus malaiensis.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Lophotriorchis|Lophotriorchis]]'' ==== =====''[[Lophotriorchis kienerii|Lophotriorchis kienerii]]'' ([[Rufous-bellied eagle|Rufous-bellied eagle]] / [[ചെമ്പൻ എറിയൻ|ചെമ്പൻ എറിയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Rufous-bellied-hawk-eagle2.JPG File:Hieraaetus kienerii3.JPG File:Hieraaetus kienerii.jpg File:Lophotriorchis kienerii -zoo -8a.jpg File:Rufous-bellied Eagle.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Milvus|Milvus]]'' ==== =====''[[Milvus migrans|Milvus migrans]]'' ([[Black kite|Black kite]] / [[ചക്കിപ്പരുന്ത്|ചക്കിപ്പരുന്ത്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Black Kite I2 IMG 0992.jpg File:Nibbio bruno 4.jpg File:Black Kite 2364818940.jpg File:Milvus migrans -Kathmandu, Nepal-444.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Neophron|Neophron]]'' ==== =====''[[Neophron percnopterus|Neophron percnopterus]]'' ([[Egyptian vulture|Egyptian vulture]] / [[തോട്ടിക്കഴുകൻ|തോട്ടിക്കഴുകൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:EgVulture DSC 0738.jpg File:Egyptian Vulture 01.jpg File:Egyptian Vulture (14657220504).jpg File:Egyptian vulture jorbeed bikaner JEG4368 6X4.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Nisaetus|Nisaetus]]'' ==== =====''[[Nisaetus cirrhatus|Nisaetus cirrhatus]]'' ([[Changeable hawk-eagle|Changeable hawk-eagle]] / [[കിന്നരിപ്പരുന്ത്|കിന്നരിപ്പരുന്ത്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Changable Hawk-eagle Bhavani AJTJ IMG 8853 (cropped).jpg File:Crested hawk eagle SOP.jpg File:Changeable Hawk Eagle Bandipur.jpg File:(3) Crested Hawk-Eagle (Nisaetus cirrhatus), Karnataka India August 2013.jpg File:Nisaetus cirrhatus wing patterns.jpg|പറക്കൽ </gallery> =====''[[Nisaetus nipalensis|Nisaetus nipalensis]]'' ([[Mountain hawk-eagle|Mountain hawk-eagle]] / [[വലിയ കിന്നരിപ്പരുന്ത്|വലിയ കിന്നരിപ്പരുന്ത്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Nisaetus nipalensis.jpg File:Nisaetus nipalense (Thattekad).jpg File:Hawkeagle.jpg File:Nisaetus nipalensis 3.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pernis|Pernis]]'' ==== =====''[[Pernis ptilorhynchus|Pernis ptilorhynchus]]'' ([[Crested honey buzzard|Crested honey buzzard]] / [[തേൻകൊതിച്ചിപ്പരുന്ത്|തേൻകൊതിച്ചിപ്പരുന്ത്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Oriental Honey-buzzard Pernis ptilorhyncus.jpg File:Oriental Honey Buzzard (Pernis ptilorhynchus) Photograph By Shantanu Kuveskar.jpg File:Oriental Honey Buzzard - Pernis ptilorhynchus.jpg File:Pernis ptilorhynchus -Jim Corbett National Park, Uttarakhand, India-8.jpg File:Oriental Honey Buzzard in flight.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Sarcogyps|Sarcogyps]]'' ==== =====''[[Sarcogyps calvus|Sarcogyps calvus]]'' ([[Red-headed vulture|Red-headed vulture]] / [[കാതിലക്കഴുകൻ|കാതിലക്കഴുകൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Red-headed Vulture Adult Male Bandhavgrah National Park 16042013.jpg File:Red-headed Vulture Sarcogyps calvus, Bhopal, India.jpg File:Red-Headed-Vulture-Sarcogyps-calvus.jpg File:Sarcogyps calvus -Berlin Zoo -upper body-8a.jpg File:SaurabhSawant Red-headedVulture Corbett AAE 0834 (cropped).jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Spilornis|Spilornis]]'' ==== =====''[[Spilornis cheela|Spilornis cheela]]'' ([[Crested serpent eagle|Crested serpent eagle]] / [[ചുട്ടിപ്പരുന്ത്|ചുട്ടിപ്പരുന്ത്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Crested serpent eagle SOP.jpg File:Crested Serpent Eagle - Spilornis cheela.jpg File:Crested serpent eagle @ bandhipura.jpg File:Crested serpent eagle (Spilornis cheela) from the Anaimalai hills JEG4093.jpg File:Crested Serpent Eagle - Baluran NP - East Java MG 6178 (29210244813).jpg|പറക്കൽ </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Pandionidae|Pandionidae]] (Osprey)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pandion|Pandion]]'' ==== =====''[[Pandion haliaetus|Pandion haliaetus]]'' ([[Osprey|Osprey]] / [[താലിപ്പരുന്ത്|താലിപ്പരുന്ത്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:2010-kabini-osprey.jpg File:Pandion haliaetus (Nagarhole, 2010).jpg File:Osprey of West Bengal.jpg File:Osprey of West bengal.jpg File:Osprey-4865.jpg </gallery> ==Order (നിര): [[Anseriformes|Anseriformes]]== ===Family (കുടുംബം): [[Anatidae|Anatidae]] (Ducks, geese and swans)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Anas|Anas]]'' ==== =====''[[Anas acuta|Anas acuta]]'' ([[Northern pintail|Northern pintail]] / [[വാലൻ എരണ്ട|വാലൻ എരണ്ട]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Northern Pintail (Male)- Preening I IMG 1119.jpg|ആൺ File:Northern Pintail (Female)- Feeding I IMG 0910.jpg|പെൺ File:Northern pintail.1.jpg|പറക്കൽ File:Anas acuta MWNH 0965.JPG|Egg </gallery> =====''[[Anas crecca|Anas crecca]]'' ([[Eurasian teal|Eurasian teal]] / [[പട്ടക്കണ്ണൻ എരണ്ട|പട്ടക്കണ്ണൻ എരണ്ട]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Anas crecca (male).JPG|ആൺ File:Teal (Anas crecca) female.jpg|പെൺ File:Flickr - Rainbirder - EurasianTeal in flight (cropped).jpg|പറക്കൽ File:Krikkand (Anas crecca).JPG|പറക്കൽ </gallery> =====''[[Anas poecilorhyncha|Anas poecilorhyncha]]'' ([[Indian spot-billed duck|Indian spot-billed duck]] / [[പുള്ളിച്ചുണ്ടൻ താറാവ്|പുള്ളിച്ചുണ്ടൻ താറാവ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Anas poecilorhyncha -Assam -India-8.jpg|ആൺ File:Indian spot-billed duck (2015) 3870.jpg|ആൺ File:Spot billed ducks flying.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Anser|Anser]]'' ==== =====''[[Anser indicus|Anser indicus]]'' ([[Bar-headed goose|Bar-headed goose]] / [[കുറിത്തലയൻ വാത്ത|കുറിത്തലയൻ വാത്ത]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Bar-headed Goose - St James's Park, London - Nov 2006.jpg|ആൺ File:Anser indicus rb.jpg|Head File:The dancing queen 2.jpg|Take off File:Bar-headed geese in flight (2011) 1920.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Aythya|Aythya]]'' ==== =====''[[Aythya ferina|Aythya ferina]]'' ([[Common pochard|Common pochard]] / [[ചെന്തലയൻ എരണ്ട|ചെന്തലയൻ എരണ്ട]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Aythya ferina Sandwell 2.jpg|ആൺ File:Aythya ferina Battersea Park 1.jpg|ആൺ File:Common pochard (Aythya ferina).jpg|പെൺ File:Aythya ferina (female).JPG|പെൺ </gallery> =====''[[Aythya fuligula|Aythya fuligula]]'' ([[Tufted duck|Tufted duck]] / [[കുടുമത്താറാവ്|കുടുമത്താറാവ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Aythya fuligula (male) 1.jpg|ആൺ File:Tufted Duck female.jpg|പെൺ File:Tufted Duck ducklings.jpg|Ducklings File:Tufted Duck (Aythya fuligula) (2).jpg|പറക്കൽ </gallery> =====''[[Aythya nyroca|Aythya nyroca]]'' ([[Ferruginous duck|Ferruginous duck]] / [[വെള്ളക്കണ്ണി എരണ്ട|വെള്ളക്കണ്ണി എരണ്ട]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Aythya nyroca at Martin Mere 1.jpg|ആൺ File:Ferruginous Pochard female RWD.jpg|പെൺ File:Ferruginous Duck from the Crossley ID Guide Britain and Ireland.jpg|പറക്കൽ File:Aythya nyroca MWNH 2004.JPG|Eggs </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Dendrocygna|Dendrocygna]]'' ==== =====''[[Dendrocygna bicolor|Dendrocygna bicolor]]'' ([[Fulvous whistling duck|Fulvous whistling duck]] / [[വലിയ ചൂളൻ എരണ്ട|വലിയ ചൂളൻ എരണ്ട]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Dendrocygna bicolor, London Wetland Centre, UK - Diliff.jpg|Adult File:Fulvous whistling duck.JPG|Adult File:Wandering Whistling Duck pair RWD.jpg|Adults File:FulvousWhistlingDuck-Pallikaranai.jpg|Flock </gallery> =====''[[Dendrocygna javanica|Dendrocygna javanica]]'' ([[Lesser whistling duck|Lesser whistling duck]] / [[ചൂളൻ എരണ്ട|ചൂളൻ എരണ്ട]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Dendrocygna javanica - Chiang Mai.jpg|Adult File:Lesser Whistling Duck RWD1.jpg|Adult File:Migratory Birds at Sukhna Lake,Chandigarh,India.JPG|With ducklings File:Lesser Whistling-ducks- Landing together I2 IMG 1067.jpg|Flock File:Dendrocygna flight.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Mareca|Mareca]]'' ==== =====''[[Mareca penelope|Mareca penelope]]'' ([[Eurasian wigeon|Eurasian wigeon]] / [[ചന്ദനക്കുറി എരണ്ട|ചന്ദനക്കുറി എരണ്ട]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Eurasian Wigeon - male.jpg|ആൺ File:Eurasian wigeon (female) in Sakai, Osaka, February 2016.jpg|പെൺ File:Brunnakke (Eurasian Wigeon) (Anas penelope).jpg|പറക്കൽ File:Anas penelope MWNH 0970.JPG|Egg </gallery> =====''[[Mareca strepera|Mareca strepera]]'' ([[Gadwall|Gadwall]] / [[ഗ്യാഡ്വാൾ|ഗ്യാഡ്വാൾ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Gadwall-Anas-strepera.jpg|ആൺ File:Gadwall-female.jpg|പെൺ File:Anas strepera CT2.jpg|പറക്കൽ File:Anas strepera MWNH 1983.JPG|Eggs </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Nettapus|Nettapus]]'' ==== =====''[[Nettapus coromandelianus|Nettapus coromandelianus]]'' ([[Cotton pygmy goose|Cotton pygmy goose]] / [[പച്ച എരണ്ട|പച്ച എരണ്ട]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Nettapus coromandelianus male - Bueng Boraphet.jpg|ആൺ File:Nettapus coromandelianus female - Bueng Boraphet.jpg|പെൺ File:Cotton pygmy goose Prasanna Mamidala.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Sarkidiornis|Sarkidiornis]]'' ==== =====''[[Sarkidiornis melanotos|Sarkidiornis melanotos]]'' ([[Knob-billed duck|Knob-billed duck]] / [[മുഴയൻ താറാവ്|മുഴയൻ താറാവ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Indian Knob billed duck.jpg|ആൺ File:Knob billed duck.jpg|ആൺ File:Knob-billed Duck Sarkidiornis melanotos by Dr. Raju Kasambe DSCN7479 (3).jpg|പെൺ File:Knob-billed Duck, Chilika, Odisha, India.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Spatula|Spatula]]'' ==== =====''[[Spatula clypeata|Spatula clypeata]]'' ([[Northern shoveler|Northern shoveler]] / [[കോരിച്ചുണ്ടൻ എരണ്ട|കോരിച്ചുണ്ടൻ എരണ്ട]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Northern-Shoveler Anas-clypeata.jpg|ആൺ File:Northern Shoveler female RWD2.jpg|പെൺ File:Anas clypeata 3.jpg|പറക്കൽ File:Anas clypeata MWNH 1990.JPG|Eggs </gallery> =====''[[Spatula querquedula|Spatula querquedula]]'' ([[Garganey|Garganey]] / [[വരി എരണ്ട|വരി എരണ്ട]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Anas querquedula by Luciano 95.jpg|ആൺ File:Garganey David Raju.jpg|ആൺ File:Garganey (Anas querquedula) in AP W IMG 2844.jpg|പെൺs File:Anas querquedula, Hong Kong 1.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Tadorna|Tadorna]]'' ==== =====''[[Tadorna ferruginea|Tadorna ferruginea]]'' ([[Ruddy shelduck|Ruddy shelduck]] / [[തങ്കത്താറാവ്|തങ്കത്താറാവ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Ruddy shelduck David Raju.jpg|ആൺ File:Ruddy Shelduck (Tadorna ferruginea)- Female at Bharatpur I IMG 5336.jpg|പെൺ File:Ruddy Shelduck flying over the lake.jpg|പറക്കൽ File:Ruddy Shelduck-5631.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==Order (നിര): [[Apodiformes|Apodiformes]]== ===Family (കുടുംബം): [[Apodidae|Apodidae]] (Swifts)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Aerodramus|Aerodramus]]'' ==== =====''[[Aerodramus unicolor|Aerodramus unicolor]]'' ([[Indian swiftlet|Indian swiftlet]] / [[ചിത്രകൂടൻ ശരപ്പക്ഷി|ചിത്രകൂടൻ ശരപ്പക്ഷി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Indian Swiftlet in flight, Thattekad, Kerala, India.jpg File:Indian swiftlet or Indian edible-nest swiftlet (Aerodramus unicolor) from Anaimalais 2.jpg File:CollocaliaUnicolor.svg|Illustration </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Apus|Apus]]'' ==== =====''[[Apus affinis|Apus affinis]]'' ([[Little swift|Little swift]] / [[അമ്പലംചുറ്റി|അമ്പലംചുറ്റി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150"> പ്രമാണം:House Swift I2 filtered.jpg പ്രമാണം:Apus affinis Hardwicke.jpg|Illustration പ്രമാണം:Apus affinis galilejensis MHNT ZOO 2011 11 189 RdN Guinée-Bissau.jpg|Egg പ്രമാണം:Apus affinis flying.jpg </gallery> =====''[[Apus apus|Apus apus]]'' ([[Common swift|Common swift]] / [[മലങ്കൂളൻ|മലങ്കൂളൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Apus apus -Barcelona, Spain-8 (1).jpg File:Apus apus 01.jpg File:Swift (Apus apus) 1.jpg File:Apus apus flock flying 1.jpg File:Apus apus MHNT ZOO 2011 11 159 Le Louvres Paris.jpg|Egg </gallery> =====''[[Apus pacificus|Apus pacificus leuconyx]]'' ([[Blyth's swift|Blyth's swift]] / [[ഹിമാലയൻ ശരപ്പക്ഷി|ഹിമാലയൻ ശരപ്പക്ഷി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:ApusPacificus.jpg File:Apus pacificus -Japan -flying-8.jpg File:Apus pacificus -Japan -flying-8 (2).jpg File:Apus pacificus -Japan -flying-8 (1).jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cypsiurus|Cypsiurus]]'' ==== =====''[[Cypsiurus balasiensis|Cypsiurus balasiensis]]'' ([[Asian palm swift|Asian palm swift]] / [[പനങ്കൂളൻ|പനങ്കൂളൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Asian Palm Swift Cypsiurus balasiensis by Dr. Raju Kasambe DSC 3115 (3).JPG File:Asian Palm Swift Cypsiurus balasiensis in flight 01.JPG File:Cypsiurus balasiensis Hardwicke.jpg|Illustration </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Hemiprocne|Hemiprocne]]'' ==== =====''[[Hemiprocne coronata|Hemiprocne coronata]]'' ([[Crested treeswift|Crested treeswift]] / [[കൊമ്പൻ ശരപ്പക്ഷി|കൊമ്പൻ ശരപ്പക്ഷി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Hemiprocne coronata male by Thimindu Goonatillake (cropped).jpg|ആൺ File:Crested Treeswift Male in flight, Thattekad, Kerala, India.jpg|ആൺ File:Crested Treeswift Female in flight, Thattekad, Kerala, India.jpg|പെൺ File:Crested Treeswift (Hemiprocne coronata) in Kawal WS, AP W IMG 2133.jpg|Pair File:DendrochelidonCoronatusGould.jpg|Illustration </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Hirundapus|Hirundapus]]'' ==== =====''[[Hirundapus giganteus|Hirundapus giganteus]]'' ([[Hirundapus giganteus|Brown-backed needletail]] / [[വലിയ മുൾ‌വാലൻ ശരപ്പക്ഷി|വലിയ മുൾ‌വാലൻ ശരപ്പക്ഷി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Brown-backedNeedletail.jpg File:Needletail Andamans.JPG File:Chaetura gigantea - 1700-1880 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam - UBA01 IZ16700123.tif|Illustration </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Tachymarptis|Tachymarptis]]'' ==== =====''[[Tachymarptis melba|Tachymarptis melba]]'' ([[Alpine swift|Alpine swift]] / [[വെള്ളവയറൻ ശരപ്പക്ഷി|വെള്ളവയറൻ ശരപ്പക്ഷി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Alpine Swift-2719.jpg File:Tachymarptis melba, Delta Llobregat, Barcelona, Spain (2).jpg File:Vun apumel04.jpg|Illustration File:Tachymarptis melba MHNT ZOO 2010 11 159 RdN Meknès.jpg|Eggs </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Zoonavena|Zoonavena]]'' ==== =====''[[Zoonavena sylvatica|Zoonavena sylvatica]]'' ([[White-rumped spinetail|White-rumped spinetail]] / [[ചെറിയ മുൾ‌വാലൻ ശരപ്പക്ഷി|ചെറിയ മുൾ‌വാലൻ ശരപ്പക്ഷി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:White-rumped spinetail from Thattekad, Kerala.jpg </gallery> ==Order (നിര): [[Bucerotiformes|Bucerotiformes]]== ===Family (കുടുംബം): [[Bucerotidae|Bucerotidae]] (Hornbills)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Anthracoceros|Anthracoceros]]'' ==== =====''[[Anthracoceros coronatus|Anthracoceros coronatus]]'' ([[Malabar pied hornbill|Malabar pied hornbill]] / [[പാണ്ടൻ വേഴാമ്പൽ|പാണ്ടൻ വേഴാമ്പൽ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Malabar Pied Hornbill 1.jpg File:Malabar pied hornbill on a tree.jpg File:Malabar Pied Hornbill123 (cropped).jpg File:Malabar Pied Hornbill - Bandavhgarh 0041 (16222270779).jpg File:MpHornbill DSC 7392.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Buceros|Buceros]]'' ==== =====''[[Buceros bicornis|Buceros bicornis]]'' ([[Great hornbill|Great hornbill]] / [[മലമുഴക്കി വേഴാമ്പൽ|മലമുഴക്കി വേഴാമ്പൽ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Great Hornbill (female) by N.A. Nazeer.jpg File:Great Hornbill IMG 2015.jpg File:Great Hornbill Goa.jpg File:Great Hornbill (male) 2 by N.A. Nazeer.jpg File:Female Great Hornbill carrying food.jpg File:Great hornbill.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ocyceros|Ocyceros]]'' ==== =====''[[Ocyceros birostris|Ocyceros birostris]]'' ([[Indian grey hornbill|Indian grey hornbill]] / [[നാട്ടുവേഴാമ്പൽ|നാട്ടുവേഴാമ്പൽ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Indian Grey Hornbill - Ocyceros birostris - DSC03965 (cropped).jpg File:Indian Grey hornbill by David Raju (cropped).jpg File:Indian Grey Hornbill I IMG 4051.jpg File:Grey Hornbill at Bijrani in Corbett T R.jpg File:Indian GreyHornbill.JPG </gallery> =====''[[Ocyceros griseus|Ocyceros griseus]]'' ([[Malabar grey hornbill|Malabar grey hornbill]] / [[കോഴിവേഴാമ്പൽ|കോഴിവേഴാമ്പൽ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Ocyceros griseus -Kerala, India -male-8a.jpg File:Grey Horn Bill.jpg File:Malabar Grey Hornbill - Male and Female.jpg File:Malabar Grey Hornbill DSCN8032.jpg File:Malabar Grey Hornbill, Aralam Wildlife Sanctuary, Kerala.jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Upupidae|Upupidae]] (Hoopoes)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Upupa|Upupa]]'' ==== =====''[[Upupa epops|Upupa epops]]'' ([[Eurasian hoopoe|Eurasian hoopoe]] / [[ഉപ്പൂപ്പൻ|ഉപ്പൂപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Upupa epops -Coonoor, Tamil Nadu, India-8.jpg File:Common Hoopoe Upupa epops by Dr. Raju Kasambe (4).jpg File:Common Hoopoe Upupa epops by Dr. Raju Kasambe.jpg File:Hoopoe by Davidraju (cropped).jpg File:Hoopoe(Upupa epops).jpg </gallery> ==Order (നിര): [[Caprimulgiformes|Caprimulgiformes]]== ===Family (കുടുംബം): [[Caprimulgidae|Caprimulgidae]] (Nightjars)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Caprimulgus|Caprimulgus]]'' ==== =====''[[Caprimulgus affinis|Caprimulgus affinis]]'' ([[Savanna nightjar|Savanna nightjar]] / [[ചുയിരാച്ചുക്ക്|ചുയിരാച്ചുക്ക്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Cabak kota (Caprimulgus affinis).jpg File:Savannah Nightjar David Raju.jpg File:Caprimulgus affinis.jpg File:CaprimulgusGriseatusKeulemans.jpg|Illustration </gallery> =====''[[Caprimulgus asiaticus|Caprimulgus asiaticus]]'' ([[Indian nightjar|Indian nightjar]] / [[നാട്ടുരാച്ചുക്ക്|നാട്ടുരാച്ചുക്ക്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:IndianNightJar-Nanmangalam.jpg File:Indian Nightjar David Raju.jpg File:Indian Nightjar (Caprimulgus asiaticus) (20657988690).jpg|With chicks File:Caprimulgus asiaticus Hardwicke.jpg|Illustration </gallery> =====''[[Caprimulgus atripennis|Caprimulgus atripennis]]'' ([[Jerdon's nightjar|Jerdon's nightjar]] / [[രാച്ചൗങ്ങൻ|രാച്ചൗങ്ങൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:JerdonsNightjar DSC 0351.jpg </gallery> =====''[[Caprimulgus indicus|Caprimulgus indicus]]'' ([[Jungle nightjar|Jungle nightjar]] / [[കാട്ടുരാച്ചുക്ക്|കാട്ടുരാച്ചുക്ക്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Jungle nigthjar Chikmagalur.jpg File:Indian Jungle Nightjar - Caprimulgus indicus - Ranthambore.jpg File:Jungle Nightjar with chick, Bandipur NP, Karnataka, India.jpg|With chick File:CaprimulgusIndicus1.jpg|പറക്കൽ File:Caprimulgus indicus Hardwicke.jpg|Illustration </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Lyncornis|Lyncornis]]'' ==== =====''[[Lyncornis macrotis|Lyncornis macrotis]]'' ([[Great eared nightjar|Great eared nightjar]] / [[ചെവിയൻ രാച്ചുക്ക്|ചെവിയൻ രാച്ചുക്ക്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Great Eared-Nightjar, Tangkoko, Sulawesi (5799113025) (2).jpg File:Lyncornis macrotis.jpg File:LyncoriusMindanensisKeulemans.jpg|Illustration </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Podargidae|Podargidae]] (Frogmouths)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Batrachostomus|Batrachostomus]]'' ==== =====''[[Batrachostomus moniliger|Batrachostomus moniliger]]'' ([[Sri Lanka frogmouth|Sri Lanka frogmouth]] / [[മാക്കാച്ചിക്കാട|മാക്കാച്ചിക്കാട]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Ceylon Frogmouth by N.A. Naseer.jpg|Flock File:Sri Lanka frogmouth.jpg|ആൺ File:Sri Lanka Frogmouth Anamalai Hills.jpg|Pair File:Frogmouth03.jpg|Pair </gallery> ==Order (നിര): [[Charadriiformes|Charadriiformes]]== ===Family (കുടുംബം): [[Burhinidae|Burhinidae]] (Stone-curlews/Thick-knees)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Burhinus|Burhinus]]'' ==== =====''[[Burhinus indicus|Burhinus indicus]]'' ([[Indian stone-curlew|Indian stone-curlew]] / [[വയൽക്കണ്ണൻ|വയൽക്കണ്ണൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Eurasian thick-knee.jpg File:Burhinus indicus, central India.jpg File:Indian stone-curlew showing camouflague behavior.jpg File:Indian Stone-curlew, Pune, India 1.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Esacus|Esacus]]'' ==== =====''[[Esacus recurvirostris|Esacus recurvirostris]]'' ([[Great stone-curlew|Great stone-curlew]] / [[പെരുങ്കൊക്കൻ പ്ലോവർ|പെരുങ്കൊക്കൻ പ്ലോവർ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Great thick-knee David Raju (cropped).jpg File:Esacus recurvirostris1.jpg File:Great Stone-Plover or Great Thick knee 1 (pix SShukla).JPG File:Esacus recurvirostris -Ranganathittu Bird Sanctuary, Karnataka, India-8.jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Charadriidae|Charadriidae]] (Plovers and lapwings)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Charadrius|Charadrius]]'' ==== =====''[[Charadrius alexandrinus|Charadrius alexandrinus]]'' ([[Kentish plover|Kentish plover]] / [[ചെറുമണൽക്കോഴി|ചെറുമണൽക്കോഴി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Charadrius alexandrinus - Laem Pak Bia.jpg File:Kentish Plover David Raju (cropped).jpg File:Lesser Sand Plover Charadrius mongolus, Maharashtra.jpg File:Lac de Tunis Sud 26.jpg|പറക്കൽ </gallery> =====''[[Charadrius asiaticus|Charadrius asiaticus]]'' ([[Caspian plover|Caspian plover]] / [[കാസ്പിയൻ മണൽക്കോഴി|കാസ്പിയൻ മണൽക്കോഴി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Caspian Plover in Koonthalulam, India, by Dr. Tejinder Singh Rawal.jpg File:Caspian Plover in Koonthalulam sanctuary, India, by Dr. Tejinder Singh Rawal.jpg File:Caspian Plover in Koonthalulam Tamilnadu, India, by Dr. Tejinder Singh Rawal.jpg File:Caspian Plover.jpg </gallery> =====''[[Charadrius dubius|Charadrius dubius]]'' ([[Little ringed plover|Little ringed plover]] / [[ആറ്റുമണൽക്കോഴി|ആറ്റുമണൽക്കോഴി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Charadrius dubius Pukhivka6.jpg File:Little ringed plover bird (2014) 1373 (cropped).jpg File:Flussregenpfeifer Charadrius dubius.jpg </gallery> =====''[[Charadrius hiaticula|Charadrius hiaticula]]'' ([[Common ringed plover|Common ringed plover]] / [[വലിയ മോതിരക്കോഴി|വലിയ മോതിരക്കോഴി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Charadrius hiaticula - Common Ringed Plover, Adana 2016-11-05 05-1.jpg File:Charadrius hiaticula tundrae Varanger.jpg File:Ringed plover (Charadrius hiaticula) juvenile.jpg File:Charadrius hiaticula Lvk.jpg </gallery> =====''[[Charadrius leschenaultii|Charadrius leschenaultii]]'' ([[Greater sand plover|Greater sand plover]] / [[വലിയ മണൽക്കോഴി|വലിയ മണൽക്കോഴി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Greater Sand Plover.jpg File:Greater Sand Plover (15089745197).jpg File:Greater Sand Plover, Gembira Loka Zoo, Yogyakarta, 2015-03-15 03.jpg File:Charadrius leschenaultii-3.jpg </gallery> =====''[[Charadrius mongolus|Charadrius mongolus]]'' ([[Lesser sand plover|Lesser sand plover]] / [[മംഗോളിയൻ മണൽക്കോഴി|മംഗോളിയൻ മണൽക്കോഴി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Charadrius mongolus - Laem Phak Bia.jpg File:Charadrius mongolus - Laem Pak Bia.jpg File:Charadrius mongolus stegmanni wing.JPG File:Lesser Sand Plover from Kerala.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pluvialis|Pluvialis]]'' ==== =====''[[Pluvialis fulva|Pluvialis fulva]]'' ([[Pacific golden plover|Pacific golden plover]] / [[പൊൻ മണൽക്കോഴി|പൊൻ മണൽക്കോഴി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Pacific Golden Plover - breeding plumage.jpg|Breeding plumage File:Pluvialis fulva -Bering Land Bridge National Preserve, Alaska, USA-8.jpg|Breeding plumage File:Pluvialis fulva 2 - Laem Pak Bia.jpg File:Pacific Golden Plover (Pluvialis fulva) (8341399406).jpg </gallery> =====''[[Pluvialis squatarola|Pluvialis squatarola]]'' ([[Grey plover|Grey plover]] / [[ചാരമണൽക്കോഴി|ചാരമണൽക്കോഴി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Pluvialis squatarola (summer plumage).jpg|Breeding plumage File:Pluvialis squatarola -Grey plover 01-1.jpg|Breeding plumage File:Pluvialis squatarola (Saku Island).jpg File:Pluvialis squatarola, Richardson Bay.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Vanellus|Vanellus]]'' ==== =====''[[Vanellus cinereus|Vanellus cinereus]]'' ([[Grey-headed lapwing|Grey-headed lapwing]] / [[ചാരത്തലയൻ തിത്തിരി|ചാരത്തലയൻ തിത്തിരി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Grey-headed Lapwing Godkhali West Bengal 17.12.2014.jpg File:Vanellus cinereus 02.JPG File:Vanellus cinereus.JPG File:Vanellus cinereus in flight.JPG </gallery> =====''[[Vanellus gregarius|Vanellus gregarius]]'' ([[Sociable lapwing|Sociable lapwing]] / [[തലേക്കെട്ടൻ തിത്തിരി|തലേക്കെട്ടൻ തിത്തിരി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:SociablePlover.jpg File:Pîwîya bikil.jpg File:Coloured figures of the birds of the British Islands - issued by Lord Lilford (19677947053).jpg|Illustration File:Vanellus gregarius MHNT.jpg|Egg </gallery> =====''[[Vanellus indicus|Vanellus indicus]]'' ([[Red-wattled lapwing|Red-wattled lapwing]] / [[ചെങ്കണ്ണി തിത്തിരി|ചെങ്കണ്ണി തിത്തിരി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Red-wattled Lapwing Vanellus indicus by Dr. Raju Kasambe DSC 5603 (3).jpg File:Red wattled lapwing (Vanellus indicus).jpg File:Red wattled Lapwing David Raju.jpg File:Red-wattled Lapwing from Jamnagar JEG9304.jpg File:Red-wattled lapwing.jpg </gallery> =====''[[Vanellus leucurus|Vanellus leucurus]]'' ([[White-tailed lapwing|White-tailed lapwing]] / [[വെള്ളവാലൻ തിത്തിരി|വെള്ളവാലൻ തിത്തിരി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:White-tailed lapwing bird (2015) 3594 (cropped).jpg File:White-tailed lapwing, Multan,Pakistan.jpg File:White-tailed Lapwing (Vanellus leucurus) (8079438406).jpg File:Vanellus leucurus 1865.jpg|Illustration </gallery> =====''[[Vanellus malabaricus|Vanellus malabaricus]]'' ([[Yellow-wattled lapwing|Yellow-wattled lapwing]] / [[മഞ്ഞക്കണ്ണി തിത്തിരി|മഞ്ഞക്കണ്ണി തിത്തിരി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Lapwing (cropped).jpg File:Yellow-wattled lapwing.jpg File:Yellow wattled lapwing - Adult.jpg File:Yellow-wattled Lapwing.jpg File:Yellow wattled lapwing at IIT Delhi.jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Dromadidae|Dromadidae]] (Crab-plovers)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Dromas|Dromas]]'' ==== =====''[[Dromas ardeola|Dromas ardeola]]'' ([[Crab-plover|Crab-plover]] / [[ഞണ്ടുണ്ണി|ഞണ്ടുണ്ണി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Crab Plover (8556846776).jpg File:Reiherläufer.jpg File:Flickr - don macauley - Dromas ardeola 2.jpg File:Dromas ardeola Kenya 1.jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Glareolidae|Glareolidae]] (Pratincoles and coursers)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cursorius|Cursorius]]'' ==== =====''[[Cursorius coromandelicus|Cursorius coromandelicus]]'' ([[Indian courser|Indian courser]] / [[തവിട്ടുചെമ്പൻ ചരൽക്കോഴി|തവിട്ടുചെമ്പൻ ചരൽക്കോഴി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Indian Courser (8364073710).jpg File:Indian courser.jpg File:Indian Courser, Rollapadu.jpg File:Cursorius coromandelicus by Davidraju (cropped).jpg File:Indian courser juvenil.jpg|Juvenile </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Glareola|Glareola]]'' ==== =====''[[Glareola lactea|Glareola lactea]]'' ([[Small pratincole|Small pratincole]] / [[ചെറിയ മീവൽക്കാട|ചെറിയ മീവൽക്കാട]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Small pr.jpg File:Small pratincole David Raju.jpg File:Small Pratincole-4812.jpg File:Small Pratincole.jpg </gallery> =====''[[Glareola maldivarum|Glareola maldivarum]]'' ([[Oriental pratincole|Oriental pratincole]] / [[വലിയ മീവൽക്കാട|വലിയ മീവൽക്കാട]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Glareola maldivarum - Beung Borapet.jpg File:Oriental Pratincoles Prasanna Mamidala.jpg File:Pratincole 8175.jpg File:OrientalPratincole.jpg </gallery> =====''[[Glareola pratincola|Glareola pratincola]]'' ([[Collared pratincole|Collared pratincole]] / [[വാലൻ പെരുമീവൽക്കാട|വാലൻ പെരുമീവൽക്കാട]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Collared pratincole (Glareola pratincola).jpg File:Glareola pratincola-2015.jpeg File:Glaréole à collier lac de Tunis@.jpg File:Żwirowiec łąkowy (Glareola pratincola).jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Haematopodidae|Haematopodidae]] (Oystercatchers)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Haematopus|Haematopus]]'' ==== =====''[[Haematopus ostralegus|Haematopus ostralegus]]'' ([[Eurasian oystercatcher|Eurasian oystercatcher]] / [[കടൽ മണ്ണാത്തി|കടൽ മണ്ണാത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Eurasian Oystercatcher from Kerala.jpg File:Austernfischer Haematopus ostralegus Iceland Emotion RB.jpg File:2016.07.15.-08-Hafenstrom Friedrichskoog--Austernfischer.jpg|Flock File:Haematopus ostralegus He2.jpg|പറക്കൽ </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Jacanidae|Jacanidae]] (Jacanas)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Hydrophasianus|Hydrophasianus]]'' ==== =====''[[Hydrophasianus chirurgus|Hydrophasianus chirurgus]]'' ([[Pheasant-tailed jacana|Pheasant-tailed jacana]] / [[വാലൻ താമരക്കോഴി|വാലൻ താമരക്കോഴി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Pheasant-tailed Jacana*.jpg File:Pheasant-tailed Jacana (Hydrophasianus chirurgus) in Hyderabad W IMG 8376.jpg|ആൺ (breeding plumage) File:Pheasant-tailed jacana (Hydrophasianus chirurgus) from Aranthangi JEG3996.jpg File:Pheasant-tailed jacana non breeding.jpg File:D'Orbigny-Jacana à longue queue et Kamichi cornu.jpg|Illustration </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Metopidius|Metopidius]]'' ==== =====''[[Metopidius indicus|Metopidius indicus]]'' ([[Bronze-winged jacana|Bronze-winged jacana]] / [[നാടൻ താമരക്കോഴി|നാടൻ താമരക്കോഴി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Metopidius indicus.jpg File:Bronze-winged Jacana (Metopidius indicus).jpg File:Metopidius indicus David Raju.jpg File:Bronze-winged Jacana Metopidius indicus by Dr Raju Kasambe DSC 9935.jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Laridae|Laridae]] (Gulls and terns)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Anous|Anous]]'' ==== =====''[[Anous stolidus|Anous stolidus]]'' ([[Brown noddy|Brown noddy]] / [[തവിടൻ നോടി ആള|തവിടൻ നോടി ആള]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Lord Howe Island - Noddy 2.JPG File:Common Noddy.jpg File:Brown Noddy RWD.jpg File:Anous stolidus Galapagos 1.jpg </gallery> =====''[[Anous tenuirostris|Anous tenuirostris]]'' ([[Lesser noddy|Lesser noddy]] / [[ചെറിയ നോടി ആള|ചെറിയ നോടി ആള]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Bird in Nosy Fanihi (Isola dei pipistrelli) - Madagascar.jpg File:Ile Aride - Oiseau (12).JPG File:Anous tenuirostris 01.jpg File:Anous tenuirostris 1838.jpg|Illustration </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Chlidonias|Chlidonias]]'' ==== =====''[[Chlidonias hybrida|Chlidonias hybrida]]'' ([[Whiskered tern|Whiskered tern]] / [[കരി ആള|കരി ആള]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Whiskered Tern, Chlidonias hybridus at Marievale Nature Reserve, Gauteng, South Africa (32536296292).jpg|Breeding plumage File:Chlidonias hybridus - Laem Pak Bia.jpg|Non-breeding plumage File:Whiskered tern from Ponnani coast IMG 0690.JPG File:Whiskered tern(Chlidonias hybrida).JPG </gallery> =====''[[Chlidonias leucopterus|Chlidonias leucopterus]]'' ([[White-winged tern|White-winged tern]] / [[വെൺ ചിറകൻ കരിആള|വെൺ ചിറകൻ കരിആള]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:White-winged Tern, Mścichy, Biebrzański Park Narodowy, Polska.jpg File:Chlidonias leucopterus Biebrza 1.jpg File:White-winged Tern, Mścichy, Biebrzański Park Narodowy, Polska 2.jpg File:Chlidonias leucopterus Lake Tana.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Chroicocephalus|Chroicocephalus]]'' ==== =====''[[Chroicocephalus brunnicephalus|Chroicocephalus brunnicephalus]]'' ([[Brown-headed gull|Brown-headed gull]] / [[തവിട്ടുതലയൻ കടൽകാക്ക|തവിട്ടുതലയൻ കടൽകാക്ക]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Brown-headed Gull. in breeding plumage.jpg File:Chroicocephalus brunnicephalus , brown headed-gull - Bang Pu, Bangkok (13403821744).jpg File:Brown headed gulls.jpg File:Thane Creek and Elephanta Island 03-2016 - img32 flying gull.jpg|പറക്കൽ </gallery> =====''[[Chroicocephalus genei|Chroicocephalus genei]]'' ([[Slender-billed gull|Slender-billed gull]] / [[സൂചീമുഖി കടൽക്കാക്ക|സൂചീമുഖി കടൽക്കാക്ക]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Breeding plumage.jpg File:Chroicocephalus genei first-winter 1.jpg File:Chroicocephalus genei - Slender-billed Gull, Adana 2016-12-17 03-2.jpg File:Chroicocephalus genei - Slender-billed Gull, Adana 2016-12-17 04-3.jpg|പറക്കൽ </gallery> =====''[[Chroicocephalus ridibundus|Chroicocephalus ridibundus]]'' ([[Black-headed gull|Black-headed gull]] / [[ചെറിയ കടൽകാക്ക|ചെറിയ കടൽകാക്ക]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Chroicocephalus ridibundus (summer).jpg|Breeding plumage File:Black-headed gull (chroicocephalus ridibundus).JPG|Breeding plumage File:Annecy's Lake - 20111229 - Larus ridibundus 01.JPG|Non-breeding plumage File:LarusRidibundusFlight-01.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Gelochelidon|Gelochelidon]]'' ==== =====''[[Gelochelidon nilotica|Gelochelidon nilotica]]'' ([[Gull-billed tern|Gull-billed tern]] / [[പാത്തക്കൊക്കൻ ആള|പാത്തക്കൊക്കൻ ആള]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Gelochelidon nilotica vanrossemi.jpg File:Gull-billed Tern in Koonthalulam, India, by Dr. Tejinder Singh Rawal.jpg File:Gull-billed Tern (Gelochelidon nilotica) (34149541540).jpg|പറക്കൽ File:Gull-billedTernWinter.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Gygis|Gygis]]'' ==== =====''[[Gygis alba|Gygis alba]]'' ([[White tern|White tern]] / [[വെൺ കടൽആള|വെൺ കടൽആള]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:White tern with fish.jpg File:Starr 080531-4943 Plumeria rubra.jpg File:Starr 080603-5623 Solanum nelsonii.jpg File:Starr 990512-0754 Casuarina equisetifolia.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Hydroprogne|Hydroprogne]]'' ==== =====''[[Hydroprogne caspia|Hydroprogne caspia]]'' ([[Caspian tern|Caspian tern]] / [[വലിയ ചെങ്കൊക്കൻ ആള|വലിയ ചെങ്കൊക്കൻ ആള]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Caspian Tern (Hydroprogne caspia) RWD.jpg|Breeding plumage File:Sterna-caspia-010.jpg|Breeding plumage File:Hydroprogne caspia ralphs bay.jpg|Breeding plumage File:Caspian tern (Hydroprogne caspia) non-breeding.jpg|Non-breeding plumage </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ichthyaetus|Ichthyaetus]]'' ==== =====''[[Ichthyaetus ichthyaetus|Ichthyaetus ichthyaetus]]'' ([[Pallas's gull|Pallas's gull]] / [[വലിയ കടൽകാക്ക|വലിയ കടൽകാക്ക]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Larus ichtyaetus 1.png|Adult File:Pallas's Gull-4662.jpg|Adult File:Pallas's Gull David Raju.jpg|Sub adult File:Racek velký v letu.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Larus|Larus]]'' ==== =====''[[Larus fuscus heuglini|Larus fuscus heuglini]]'' ([[Heuglin's gull|Heuglin's gull]] / [[ഹ്യുഗ്ലിൻ കടൽകാക്ക|ഹ്യുഗ്ലിൻ കടൽകാക്ക]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:HeuglinGull2.jpg File:Larus heuglini ckd3.jpg File:ഹ്യുഗ്ലിൻസ് കടൽകാക്ക.jpg File:Heuglins gull.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Onychoprion|Onychoprion]]'' ==== =====''[[Onychoprion anaethetus|Onychoprion anaethetus]]'' ([[Bridled tern|Bridled tern]] / [[തവിടൻ കടൽ ആള|തവിടൻ കടൽ ആള]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Bridled Tern LEI Nov06.JPG File:Bridled Terns MG 9736.jpg File:Bridled Tern - Seabamirum.jpg File:Onychoprion anaethetus New Caledonia 05.JPG </gallery> =====''[[Onychoprion fuscatus|Onychoprion fuscatus]]'' ([[Sooty tern|Sooty tern]] / [[കറുത്ത കടലാള|കറുത്ത കടലാള]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Sterna fuscata.JPG File:Onychoprion fuscatus Ascension Island 2.jpg File:Starr 080605-6434 Onychoprion fuscatus.jpg File:Onychoprion fuscatus -Rodrigues Island, Indian Ocean -flying-8.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Rissa|Rissa]]'' ==== =====''[[Rissa tridactyla|Rissa tridactyla]]'' ([[Black-legged kittiwake|Black-legged kittiwake]] / [[കിറ്റിവേക്ക് കടൽകാക്ക|കിറ്റിവേക്ക് കടൽകാക്ക]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Rissa tridactyla (Vardø, 2012).jpg File:Black-legged Kittiwake RWD2.jpg File:Rissa tridactyla 2.jpg|പറക്കൽ File:Kittywakes at Fjortende Julibreen, Krossfjord, Svalbard.jpg|Breeding site </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Sterna|Sterna]]'' ==== =====''[[Sterna acuticauda|Sterna acuticauda]]'' ([[Black-bellied tern|Black-bellied tern]] / [[കരിവയറൻ ആള|കരിവയറൻ ആള]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Black Bellied Tern.jpg File:Sterna acuticauda 1838.jpg|Illustration File:Sterna acuticauda Hardwicke.jpg|Illustration </gallery> =====''[[Sterna aurantia|Sterna aurantia]]'' ([[River tern|River tern]] / [[പുഴ ആള|പുഴ ആള]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Sterna aurantia (Ranganathittu).jpg File:River Tern David Raju.jpg File:River tern by N A Nazeer.jpg File:Sterna aurantia Ranganathittu 2.jpg </gallery> =====''[[Sterna dougallii|Sterna dougallii]]'' ([[Roseate tern|Roseate tern]] / [[വെൺവാലൻ ആള|വെൺവാലൻ ആള]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Roseate terns Palometas.jpg File:Great Gull Island, NY (5913218100).jpg File:Roseate Tern portrait flipped.jpg|Head File:Roseate Tern Palometa.jpg|പറക്കൽ </gallery> =====''[[Sterna hirundo|Sterna hirundo]]'' ([[Common tern|Common tern]] / [[ചോരക്കാലി ആള|ചോരക്കാലി ആള]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Fisktärna - Common Tern (9233820944).jpg File:Fisktärna - Common Tern (8904909862).jpg File:Fisktärna - Common Tern (8904910030).jpg|Head File:Common tern with fish.jpg|പറക്കൽ </gallery> =====''[[Sterna repressa|Sterna repressa]]'' ([[White-cheeked tern|White-cheeked tern]] / [[വെൺകവിളൻ ആള|വെൺകവിളൻ ആള]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:White-cheeked Tern.jpg|പറക്കൽ File:HydrochelidonAlbigena.jpg|Illustration </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Sternula|Sternula]]'' ==== =====''[[Sternula albifrons|Sternula albifrons]]'' ([[Little tern|Little tern]] / [[ആളച്ചിന്നൻ|ആളച്ചിന്നൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Charrancito Sternula albifrons 1.jpg File:LIttle tern David Raju (cropped).jpg File:Charrancito Sternula albifrons 8.jpg|Juvenile File:Sternula albifrons 2 - Little Swanport.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Thalasseus|Thalasseus]]'' ==== =====''[[Thalasseus bengalensis|Thalasseus bengalensis]]'' ([[Lesser crested tern|Lesser crested tern]] / [[ചെറിയ കടൽ ആള|ചെറിയ കടൽ ആള]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Thalasseus bengalensis Kannur, Kerala.jpg File:Lesser Crested Tern at Kutch.jpg File:Birds kartong (32049112253).jpg </gallery> =====''[[Thalasseus bergii|Thalasseus bergii]]'' ([[Greater crested tern|Greater crested tern]] / [[വലിയ കടൽ ആള|വലിയ കടൽ ആള]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Crested Tern Tasmania.jpg|Breeding plumage File:Thalasseus bergii - Derwent River Estuary.jpg|Non-breeding plumage File:Thalasseus bergii in flight - Marion Bay.jpg|പറക്കൽ File:Thalasseus bergii by Gregg Yan 01.jpg|Nesting colony </gallery> =====''[[Thalasseus sandvicensis|Thalasseus sandvicensis]]'' ([[Sandwich tern|Sandwich tern]] / [[കടലുണ്ടി ആള|കടലുണ്ടി ആള]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Sterna sandvicensis Farnes.jpg File:Ecomare - grote stern (grote-stern-2086-sw).jpg File:Крячок рябодзьобий.jpg File:Sandwich TernSterna sandvicensis.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Xema|Xema]]'' ==== =====''[[Xema sabini|Xema sabini]]'' ([[Sabine's gull|Sabine's gull]] / [[സബീൻ കടൽക്കാക്ക|സബീൻ കടൽക്കാക്ക]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Xema sabini -Iceland -swimming-8.jpg File:Xema sabini -Iceland -swimming-8 (1).jpg File:Sabine's Gull (Larus sabini) (Xema sabini) (10724042756).jpg File:Sabine's Gull - Flickr - GregTheBusker (1).jpg|പറക്കൽ </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Recurvirostridae|Recurvirostridae]] (Avocets and stilts)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Himantopus|Himantopus]]'' ==== =====''[[Himantopus himantopus|Himantopus himantopus]]'' ([[Black-winged stilt|Black-winged stilt]] / [[പവിഴക്കാലി|പവിഴക്കാലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Black-winged stilt (Himantopus himantopus).jpg File:Black-winged stilt.jpg File:Black-winged Stilt Himantopus himantopus by Dr. Raju Kasambe DSCN7420 (10).jpg File:Himantopus himantopus, Sète cf02.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Recurvirostra|Recurvirostra]]'' ==== =====''[[Recurvirostra avosetta|Recurvirostra avosetta]]'' ([[Pied avocet|Pied avocet]] / [[അവോസെറ്റ്|അവോസെറ്റ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Pied Avocet Recurvirostra avosetta.jpg File:Saebelschnaebler (Recurvirostra avosetta).jpg File:Pied Avocet, Recurvirostra avosetta at Marievale Nature Reserve, Gauteng, South Africa (20846372828).jpg File:Pied Avocet, Recurvirostra avosetta at Marievale Nature Reserve, Gauteng, South Africa (27826726681).jpg|പറക്കൽ </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Rostratulidae|Rostratulidae]] (Painted-snipes)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Rostratula|Rostratula]]'' ==== =====''[[Rostratula benghalensis|Rostratula benghalensis]]'' ([[Greater painted-snipe|Greater painted-snipe]] / [[കാളിക്കാട|കാളിക്കാട]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Greater Painted-snipe (Male).jpg|ആൺ File:Greater Painted Snipe female (8076300885).jpg|പെൺ File:Rostratula benghalensis by Davidraju (cropped).jpg File:Rostratula benghalensis 1921.jpg|Illustration </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Scolopacidae|Scolopacidae]] (Sandpipers and allies)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Actitis|Actitis]]'' ==== =====''[[Actitis hypoleucos|Actitis hypoleucos]]'' ([[Common sandpiper|Common sandpiper]] / [[നീർക്കാട|നീർക്കാട]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Common sandpiper lake geneva-1.jpg File:Actitis hypoleucos 2.jpg File:Common sandpiper (Actitis hypoleucos).jpg File:Common Sandpiper (Actitis hypoleucos) (13781911244).jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Arenaria|Arenaria]]'' ==== =====''[[Arenaria interpres|Arenaria interpres]]'' ([[Ruddy turnstone|Ruddy turnstone]] / [[കല്ലുരുട്ടിക്കാട|കല്ലുരുട്ടിക്കാട]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Arenaria interpres (habitus).jpg|Breeding plumage File:Ruddy Turnstone by Sreedev Puthur.jpg File:Ruddy Turnstone Arenaria interpres by Dr. Raju Kasambe.JPG File:Ruddy turnstone (Arenaria interpres morinella).jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Calidris|Calidris]]'' ==== =====''[[Calidris alba|Calidris alba]]'' ([[Sanderling|Sanderling]] / [[തിരക്കാട|തിരക്കാട]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Calidris alba (breeding plumage).jpg|Breeding plumage File:Sanderling (Calidris alba) breeding plumage.jpg|Breeding plumage File:Calidris alba - Laem Phak Bia.jpg|Non-breeding plumage File:Calidris alba running 6.jpg|Non-breeding plumage </gallery> =====''[[Calidris alpina|Calidris alpina]]'' ([[Dunlin|Dunlin]] / [[ഡൺലിൻ|ഡൺലിൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Calidris alpina alpina, Riga, Latvia 7.jpg|Breeding plumage File:Calidris alpina (foraging).jpg|Breeding plumage File:20160917 mk alpenstrandläufer 014.jpg|Non-breeding plumage File:Dunlin (Calidris alpina) juvenile.jpg|Juvenile </gallery> =====''[[Calidris canutus|Calidris canutus]]'' ([[Red knot|Red knot]] / [[ചെമ്പൻ നട്ട്|ചെമ്പൻ നട്ട്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Calidris canutus (summer).jpg|Breeding plumage File:Red Knot 2012c RWD.jpg|Breeding plumage File:Biegus Rdzawy.jpg|Non-breeding plumage File:Correlimos gordo.jpg|Non-breeding plumage </gallery> =====''[[Calidris falcinellus|Calidris falcinellus]]'' ([[Broad-billed sandpiper|Broad-billed sandpiper]] / [[വരയൻ മണലൂതി|വരയൻ മണലൂതി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Broad billed sandpiper by Sreedev Puthur.jpg File:Broad-billed Sandpiper.jpg File:Limicola falcinellus Hokkaido.jpg File:Broad-billed Sandpiper Limicola falcinellus by Dr. Raju Kasambe DSCN1500 (2).jpg </gallery> =====''[[Calidris ferruginea|Calidris ferruginea]]'' ([[Curlew sandpiper|Curlew sandpiper]] / [[കടൽക്കാട|കടൽക്കാട]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Curlew sandpiper David Raju.jpg|Breeding plumage File:Calidris ferruginea, winter adult, Pak Thale.jpg|Non-breeding plumage File:CSIRO ScienceImage 10305 Curlew Sandpiper Werribee Victoria.jpg|Non-breeding plumage File:Curlew sandpiper.jpg|Non-breeding plumage </gallery> =====''[[Calidris melanotos|Calidris melanotos]]'' ([[Pectoral sandpiper|Pectoral sandpiper]] / [[വരിമാറൻ മണലൂതി|വരിമാറൻ മണലൂതി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Pectoral Sandpiper3.jpg|Breeding plumage File:Pectoral Sandpiper (Calidris melanotos) (29119997223).jpg|Breeding plumage File:Pectoral-Sandpiper017.jpg|Breeding plumage File:Pectoral-sandpiper-floreana.jpg|Non-breeding plumage </gallery> =====''[[Calidris minuta|Calidris minuta]]'' ([[Little stint|Little stint]] / [[കുരുവി മണലൂതി|കുരുവി മണലൂതി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Little Stint (Calidris minuta) (1).jpg|Breeding plumage File:Little Stint David Raju.jpg File:Calidris minuta - Little stint, Adana 2016-11-05 01-2.jpg|Non-breeding plumage File:Little-Stint.jpg </gallery> =====''[[Calidris pugnax|Calidris pugnax]]'' ([[Ruff|Ruff]] / [[ബഹുവർണ്ണൻ മണലൂതി|ബഹുവർണ്ണൻ മണലൂതി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Philomachus pugnaxRuffKampfläufer.JPG|Territorial male in breeding plumage File:Kampfläufer weiß 070608.jpg|Satellite male with white ruff File:Ruff.jpg|Non-breeding plumage File:Ruff, Philomachus pugnax, at Marievale Nature Reserve, Gauteng, South Africa (20818693880).jpg|പെൺ </gallery> =====''[[Calidris subminuta|Calidris subminuta]]'' ([[Long-toed stint|Long-toed stint]] / [[വിരലൻ മണലൂതി|വിരലൻ മണലൂതി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Calidris subminuta - Pak Thale.jpg File:Calidris subminuta walking.JPG File:Calidris subminuta.JPG File:Calidris subminuta PA021274.jpg </gallery> =====''[[Calidris subruficollis|Calidris subruficollis]]'' ([[Buff-breasted sandpiper|Buff-breasted sandpiper]] / [[ഉണ്ടക്കണ്ണൻ മണലൂതി|ഉണ്ടക്കണ്ണൻ മണലൂതി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Tryngites subruficollis -USA-8.jpg File:Tryngites subruficollis -USA-8 (1).jpg File:Buff-breasted Sandpiper (Tryngites subruficollis) (6097240691).jpg File:Buff-breasted Sandpiper.jpg </gallery> =====''[[Calidris temminckii|Calidris temminckii]]'' ([[Temminck's stint|Temminck's stint]] / [[ടെമ്മിങ്കി മണലൂതി|ടെമ്മിങ്കി മണലൂതി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Temmincks Stint.jpg|Breeding plumage File:Temminck's stint by David Raju (cropped).jpg|Non-breeding plumage File:Calidris temminckii 01 walking.JPG|Non-breeding plumage File:Temminck's Stint.jpg </gallery> =====''[[Calidris tenuirostris|Calidris tenuirostris]]'' ([[Great knot|Great knot]] / [[കിഴക്കൻ നട്ട്|കിഴക്കൻ നട്ട്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Calidris tenuirostris - Great Knot.jpg|Breeding plumage File:Calidris tenuirostris - Laem Phak Bia.jpg File:Great Knot scarboro .sep02.jpg File:Calidris tenuirostris.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Gallinago|Gallinago]]'' ==== =====''[[Gallinago gallinago|Gallinago gallinago]]'' ([[Common snipe|Common snipe]] / [[വിശറിവാലൻ ചുണ്ടൻകാട|വിശറിവാലൻ ചുണ്ടൻകാട]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Gallinago gallinago a1.JPG File:Gallinago gallinago - Galgal.jpg File:Gallinago gallinago‍.jpg File:Beccaccino 7094.JPG </gallery> =====''[[Gallinago megala|Gallinago megala]]'' ([[Swinhoe's snipe|Swinhoe's snipe]] / [[സ്വിൻഹൊ ചുണ്ടൻകാട|സ്വിൻഹൊ ചുണ്ടൻകാട]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Gallinago megala.jpg File:Gallinago megala nest.jpg|nest </gallery> =====''[[Gallinago nemoricola|Gallinago nemoricola]]'' ([[Wood snipe|Wood snipe]] / [[കാട്ടുചുണ്ടൻകാട|കാട്ടുചുണ്ടൻകാട]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Wood Snipe.jpg File:Gallinago nemoricola.jpg|Illustration File:Gallinago nemoricola 1921.jpg|Illustration </gallery> =====''[[Gallinago stenura|Gallinago stenura]]'' ([[Pin-tailed snipe|Pin-tailed snipe]] / [[മുൾവാലൻ ചുണ്ടൻകാട|മുൾവാലൻ ചുണ്ടൻകാട]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Gallinago stenura - Laem Pak Bia.jpg File:Pin-tailed Snipe.jpg File:Pintail Snipe Gallinago stenura by Dr. Raju Kasambe DSC 6213 (1).jpg|പറക്കൽ File:Gallinago stenura Hardwicke.jpg|Illustration </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Limnodromus|Limnodromus]]'' ==== =====''[[Limnodromus scolopaceus|Limnodromus scolopaceus]]'' ([[Long-billed dowitcher|Long-billed dowitcher]] / [[കരിപ്രക്കാട|കരിപ്രക്കാട]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Limnodromus scolopaceus Mike Baird.jpg File:Limnodromus scolopaceus.jpg File:Long-billed Dowitcher - Malheur NWR - Oregon.jpg File:Long-billed Dowitcher - Mike Baird.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Limosa|Limosa]]'' ==== =====''[[Limosa lapponica|Limosa lapponica]]'' ([[Bar-tailed godwit|Bar-tailed godwit]] / [[വരവാലൻ സ്നാപ്പ്|വരവാലൻ സ്നാപ്പ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Bar-tailed Godwit.jpg|Breeding plumage File:Bar-Tailed Godwit on Tundra.jpg|Breeding plumage File:Wiki-oosorihashishigi.jpg File:Limosa lapponica Sardinia.JPG|പറക്കൽ </gallery> =====''[[Limosa limosa|Limosa limosa]]'' ([[Black-tailed godwit|Black-tailed godwit]] / [[പട്ടവാലൻ സ്നാപ്പ്|പട്ടവാലൻ സ്നാപ്പ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Black-tailed Godwit Uferschnepfe.jpg File:Black-tailed Godwit cropped.jpg File:Black-tailed Godwit Limosa limosa by Dr. Raju Kasambe DSCN0335 (3).jpg File:Limosa limosa (flying)-2.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Lymnocryptes|Lymnocryptes]]'' ==== =====''[[Lymnocryptes minimus|Lymnocryptes minimus]]'' ([[Jack snipe|Jack snipe]] / [[ചെറുചുണ്ടൻകാട|ചെറുചുണ്ടൻകാട]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Lymnocryptes minimus.jpg File:Jack Snipe (13828491443).jpg File:Lymnocryptes minimus Sandwell 3.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Numenius|Numenius]]'' ==== =====''[[Numenius arquata|Numenius arquata]]'' ([[Eurasian curlew|Eurasian curlew]] / [[വാൾക്കൊക്കൻ|വാൾക്കൊക്കൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Eurasian Curlew.jpg File:Wulp (8721752364).jpg File:Flickr - Rainbirder - Curlew (Numenius arquata).jpg File:Curlew (Numenius arquata) in flight.jpg|പറക്കൽ </gallery> =====''[[Numenius phaeopus|Numenius phaeopus]]'' ([[Whimbrel|Whimbrel]] / [[തെറ്റിക്കൊക്കൻ|തെറ്റിക്കൊക്കൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Numpha in Bouches du Rhône, France.jpg File:Whimbrel Numenius phaeopus.jpg File:Running Whimbrel.jpg File:Whimbrel (Numenius phaeopus)-Jon Knight.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Phalaropus|Phalaropus]]'' ==== =====''[[Phalaropus lobatus|Phalaropus lobatus]]'' ([[Red-necked phalarope|Red-necked phalarope]] / [[പമ്പരക്കാട|പമ്പരക്കാട]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Macho de phalaropus lobatus.jpg|Breeding plumage File:Red-necked Phalarope.jpg|Breeding plumage File:Red-necked Phalarope male, San Jose, CA.jpg File:Red-necked Phalarope (Phalaropus lobatus) (15039096337).jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Scolopax|Scolopax]]'' ==== =====''[[Scolopax rusticola|Scolopax rusticola]]'' ([[Eurasian woodcock|Eurasian woodcock]] / [[പ്രാക്കാട|പ്രാക്കാട]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Woodcock earthworm.jpg File:Scolopax rusticola - Doi Inthanon.jpg File:Eurasian Woodcock.jpg File:Archibald Thorburn Winter Woodcock 1916.jpg|Illustration </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Tringa|Tringa]]'' ==== =====''[[Tringa erythropus|Tringa erythropus]]'' ([[Spotted redshank|Spotted redshank]] / [[പുള്ളി ചോരക്കാലി|പുള്ളി ചോരക്കാലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Spotted redshank breeding plumage.jpg|Breeding plumage File:Tringa erythropus - Laem Pak Bia.jpg File:Spotted Redshank (8503053975).jpg File:Spotted Redshank (Tringa erythropus) at Bharatpur I IMG 5550.jpg </gallery> =====''[[Tringa glareola|Tringa glareola]]'' ([[Wood sandpiper|Wood sandpiper]] / [[പുള്ളിക്കാടക്കൊക്ക്|പുള്ളിക്കാടക്കൊക്ക്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Tringa glareola in Japan.JPG File:Tringa glareola - Laem Phak Bia.jpg File:Wood sandpiper 2.jpg File:090505-wood-sandpiper-at-Kalloni-east-river-lower-ford.jpg </gallery> =====''[[Tringa nebularia|Tringa nebularia]]'' ([[Common greenshank|Common greenshank]] / [[പച്ചക്കാലി|പച്ചക്കാലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Greenshank (Tringa nebularia).jpg|Breeding plumage File:Tringa nebularia - Pak Thale.jpg File:Common-Greenshank.jpg File:Grünschenkel (Tringa nebularia) im Roten Meer...IMG 1450ВИ.jpg </gallery> =====''[[Tringa ochropus|Tringa ochropus]]'' ([[Green sandpiper|Green sandpiper]] / [[കരിമ്പൻ കാടക്കൊക്ക്|കരിമ്പൻ കാടക്കൊക്ക്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Green sandpiper (Tringa ochropus).jpg File:Green Sandpiper - Castuera - Extremadura S4E6267 (14738362234).jpg File:Green Sandpiper Tringa ochropus by Dr. Raju Kasambe DSCN0314 (10).jpg File:Tringa ochropus Norfolk 1.jpg </gallery> =====''[[Tringa stagnatilis|Tringa stagnatilis]]'' ([[Marsh sandpiper|Marsh sandpiper]] / [[ചതുപ്പൻ കാടക്കൊക്ക്|ചതുപ്പൻ കാടക്കൊക്ക്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Tringa stagnatilis 2 - Laem Pak Bia.jpg File:Marsh Sandpiper Tringa stagnatilis by Dr. Raju Kasambe DSCN0321 (2).jpg File:Tringa stagnatilis - Pak Thale.jpg File:Marsh Sandpiper, Tringa stagnatilis at Borakalalo National Park, South Africa (9900266674).jpg </gallery> =====''[[Tringa totanus|Tringa totanus]]'' ([[Common redshank|Common redshank]] / [[ചോരക്കാലി|ചോരക്കാലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Common Redshank Tringa totanus.jpg|Breeding plumage File:Redshank lake geneva-1.jpg File:Çîqsor.jpg File:Tringa totanus-pjt.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Xenus|Xenus]]'' ==== =====''[[Xenus cinereus|Xenus cinereus]]'' ([[Terek sandpiper|Terek sandpiper]] / [[ടെറക് മണലൂതി|ടെറക് മണലൂതി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Xenus cinereus Lapland.JPG File:Xenus cinereus eating ragworm.JPG File:Xenus cinereus (Alnus).jpg File:Terek Sandpiper (Xenus cinereus) (8079446567).jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Stercorariidae|Stercorariidae]] (Skuas)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Stercorarius|Stercorarius]]'' ==== =====''[[Stercorarius antarcticus|Stercorarius antarcticus]]'' ([[Brown skua|Brown skua]] / [[തവിടൻ സ്കുവ|തവിടൻ സ്കുവ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:BrownSkua4.JPG File:Catharacta antarctica, King George Island, Drake passage (25369970323).jpg File:Brown Skua, Turret Point, King George Island, Antarctic Peninsula (25903759381).jpg|Mating File:Subantarktikskua01.jpg|പറക്കൽ </gallery> =====''[[Stercorarius longicaudus|Stercorarius longicaudus]]'' ([[Long-tailed jaeger|Long-tailed jaeger]] / [[വാലൻ സ്കുവ|വാലൻ സ്കുവ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Long-tailed Skua, Svalbard 1.jpg File:Stercorarius longicaudus2.jpg File:Long-tailed Jaeger.jpg|പറക്കൽ File:Stercorarius longicaudus -South-east Tasmania, Australia -immature.jpg|പറക്കൽ (juvenile) </gallery> =====''[[Stercorarius maccormicki|Stercorarius maccormicki]]'' ([[South polar skua|South polar skua]] / [[നരയൻ സ്കുവ|നരയൻ സ്കുവ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:South polar skua.jpg File:Skua antarctique - South Polar Skua.jpg File:Skua se nourrissant d'une carcasse de poussin Adélie.jpg </gallery> =====''[[Stercorarius parasiticus|Stercorarius parasiticus]]'' ([[Parasitic jaeger|Parasitic jaeger]] / [[മുൾവാലൻ സ്കുവ|മുൾവാലൻ സ്കുവ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Parasitic Jaeger.jpg File:Arctic skua (Stercorarius parasiticus) on an ice floe, Svalbard.jpg File:ArcticSkua2.jpg File:Arctic Skua (7173600747).jpg|പറക്കൽ </gallery> =====''[[Stercorarius pomarinus|Stercorarius pomarinus]]'' ([[Pomarine jaeger|Pomarine jaeger]] / [[കരണ്ടിവാലൻ സ്കുവ|കരണ്ടിവാലൻ സ്കുവ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Stercorarius pomarinus snow.jpg File:Stercorarius pomarinus off Mauritania 1.jpg File:Pomarine Jaeger.jpg File:Stercorarius pomarinusPCCA20070623-3985B.jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Turnicidae|Turnicidae]] (Buttonquails)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Turnix|Turnix]]'' ==== =====''[[Turnix suscitator|Turnix suscitator]]'' ([[Barred buttonquail|Barred buttonquail]] / [[പാഞ്ചാലിക്കാട|പാഞ്ചാലിക്കാട]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Barred Button quail or Common Bustard-Quail (Turnix suscitatior) Photograph By Shantanu Kuveskar.jpg|ആൺ File:TurnixSuscitatorTaigoor.jpg|പെൺ File:BarredbuttonquailDSC 7092 100813 dadri.jpg File:Barred Buttonquail Turnix suscitator Pair Amravati.jpg|Pair </gallery> =====''[[Turnix tanki|Turnix tanki]]'' ([[Yellow-legged buttonquail|Yellow-legged buttonquail]] / [[മഞ്ഞക്കാലിക്കാട|മഞ്ഞക്കാലിക്കാട]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:The Avicultural magazine (1902) (19731196943).jpg|Illustration File:Turnix tanki Museum de Genève.JPG|Museum specimen </gallery> ==Order (നിര): [[Ciconiiformes|Ciconiiformes]]== ===Family (കുടുംബം): [[Ciconiidae|Ciconiidae]] (Storks)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Anastomus|Anastomus]]'' ==== =====''[[Anastomus oscitans|Anastomus oscitans]]'' ([[Asian openbill|Asian openbill]] / [[ചേരാക്കൊക്കൻ|ചേരാക്കൊക്കൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Asian Open Bill - tarun.JPG File:Anastomus oscitans -Kerala, India-8 (1).jpg File:Openbill stork.jpg File:Openbill stork (Anastomus oscitans).jpg File:Asian Openbill (Anastomus oscitans) in Uppalpadu, AP W IMG 2767.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ciconia|Ciconia]]'' ==== =====''[[Ciconia ciconia|Ciconia ciconia]]'' ([[White stork|White stork]] / [[വെൺബകം|വെൺബകം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Ringed white stork.jpg File:White Stork.jpg File:Ciconia ciconia - 01.jpg|പറക്കൽ File:Ciconia ciconia in Marrakesh 02.jpg|Mating </gallery> =====''[[Ciconia episcopus|Ciconia episcopus]]'' ([[Woolly-necked stork|Woolly-necked stork]] / [[കരുവാരക്കുരു|കരുവാരക്കുരു]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Wooly necked stork David Raju.jpg File:Woolly-necked Stork (Ciconia episcopus) Photograph By Shantanu Kuveskar.jpg|Breeding plumage File:Woolly-necked stork, Bishop stork or White-necked stork, Ciconia episcopus, at uMkhuze Game Reserve, kwaZulu-Natal, South Africa (15301625730).jpg|Foraging File:हजि लक लक, woolly necked stork.jpg|പറക്കൽ File:White-necked Stork.JPG|Flock </gallery> =====''[[Ciconia nigra|Ciconia nigra]]'' ([[Black stork|Black storkBlack stork]] / [[കരിംബകം|കരിംബകം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Black Stork (Ciconia nigra), Skala Kallonis, Lesvos, Greece, 11.04.2015 (16730567553).jpg File:Black Stork - Lesvos.jpg File:Black stork (Ciconia nigra).jpg|പറക്കൽ File:Ciconia nigra -Dierenrijk Europa, Nuenen, Noord-Brabant, Netherlands-8a.jpg|Head </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Leptoptilos|Leptoptilos]]'' ==== =====''[[Leptoptilos javanicus|Leptoptilos javanicus]]'' ([[Lesser adjutant|Lesser adjutant]] / [[വയൽനായ്ക്കൻ|വയൽനായ്ക്കൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Lesser Adjutant Bandhavgarh.JPG File:Lesser adjutant.jpg File:Lesser Adjutant Stork Dobanki Sundarban 0002.jpg|പറക്കൽ File:Leptoptilos javanicus02.jpg|Head </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Mycteria|Mycteria]]'' ==== =====''[[Mycteria leucocephala|Mycteria leucocephala]]'' ([[Painted stork|Painted stork]] / [[വർണ്ണക്കൊക്ക്|വർണ്ണക്കൊക്ക്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Mycteria leucocephala - Pak Thale.jpg File:Painted stork (Mycteria leucocephala), Udawalawe National Park, Sri Lanka.jpg File:Painted Stork @ Vedanthangal Jan 2014.jpg|പറക്കൽ File:Painted Stork- Immatures at nest- Im IMG 8531.jpg </gallery> ==Order (നിര): [[Columbiformes|Columbiformes]]== ===Family (കുടുംബം): [[Columbidae|Columbidae]] (Pigeons and doves)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Chalcophaps|Chalcophaps]]'' ==== =====''[[Chalcophaps indica|Chalcophaps indica]]'' ([[Common emerald dove|Common emerald dove]] / [[ഓമനപ്രാവ്|ഓമനപ്രാവ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Common Emerald Dove.jpg|ആൺ File:Emerald Dove Chalcophaps indica by Female Dr. Raju Kasambe DSCN1106 (3).jpg|പെൺ File:Calcophaps indica qtl2.jpg|പെൺ File:Chalcophaps indica -a pair in captivity-8a.jpg|Pair </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Columba|Columba]]'' ==== =====''[[Columba elphinstonii|Columba elphinstonii]]'' ([[Nilgiri wood pigeon|Nilgiri wood pigeon]] / [[മരപ്രാവ്|മരപ്രാവ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Nilgiri wood pigeon (Columba elphinstonii).jpg|Adult File:Nilgiri Wood Pigeon by N A Nazeer.jpg|Adult File:Nilgiri Wood Pigeon.jpg|Adult File:BirdsAsiaJohnGoVIGoul 0236.jpg|Illustration </gallery> =====''[[Columba livia|Columba livia]]'' ([[Rock dove|Rock dove]] / [[അമ്പലപ്രാവ്|അമ്പലപ്രാവ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Paloma bravía (Columba livia), Palacio de Nymphenburg, Múnich, Alemania01.JPG|Adult File:Feral Pigeon Columba livia, Bangalore, Karnataka, India.jpg|Adult File:Pigeon portrait 4861.jpg|Head File:Rock dove - natures pics.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ducula|Ducula]]'' ==== =====''[[Ducula aenea|Ducula aenea]]'' ([[Green imperial pigeon|Green imperial pigeon]] / [[മേനിപ്രാവ്|മേനിപ്രാവ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:DuculaAenea.JPG|Adult File:Green Imperial Pigeon RWD4.jpg|Adult File:Imperial pigeon at Kandalama.jpg|Adult File:GreenImperialPigeon.jpg|Illustration </gallery> =====''[[Ducula badia|Ducula badia]]'' ([[Mountain imperial pigeon|Mountain imperial pigeon]] / [[പൊകണ പ്രാവ്|പൊകണ പ്രാവ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Mountain Imperial Pigeon Mahananda Wildlife Sanctuary West Bengal India 09.05.2016.jpg|Adult File:Mountain Imperial Pigeon.jpg|Adult File:Mountain Imperial Pigeon - Krung Ching - Thailand S4E4912 (14269742271) (2).jpg|Adult File:DuculaBadiaInsignis.jpg|Illustration </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Spilopelia|Spilopelia]]'' ==== =====''[[Spilopelia chinensis|Spilopelia chinensis]]'' ([[Spotted dove|Spotted dove]] / [[അരിപ്രാവ്|അരിപ്രാവ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Spotted Dove From Thrissur by Manoj Karingamadathil.jpg|Adult File:Spotted Dove (Streptopelia chinensis) Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg|Adult File:Spotted Dove I- Puri IMG 9243.jpg|Adullt File:അരിപ്രാവ് (വയനാട്).jpg|Adult File:Bifidfeather.jpg|Illustration </gallery> =====''[[Spilopelia senegalensis|Spilopelia senegalensis]]'' ([[Laughing dove|Laughing dove]] / [[തവിടൻ പ്രാവ്|തവിടൻ പ്രാവ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Laughing Dove (13845819085).jpg|Adult File:Laughing dove (Streptopelia senegalensis senegalensis) female.jpg|Adult File:Laughing Dove (Spilopelia senegalensis). Yavatmal, Maharashtra, India.JPG|Pair File:Streptopelia senegalensis MWNH 0570.JPG|Egg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Streptopelia|Streptopelia]]'' ==== =====''[[Streptopelia decaocto|Streptopelia decaocto]]'' ([[Eurasian collared dove|Eurasian collared dove]] / [[പൊട്ടൻ ചെങ്ങാലിപ്രാവ്|പൊട്ടൻ ചെങ്ങാലിപ്രാവ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Collard Dove (8525817722).jpg|Adult File:Collared Dove -upper body profile-8.jpg|Head File:Streptopelia decaocto zoom.jpg|Juvenile File:Eurasian Collared Dove at Kutch.jpg|Courtship </gallery> =====''[[Streptopelia orientalis|Streptopelia orientalis]]'' ([[Oriental turtle dove|Oriental turtle dove]] / [[ചെങ്ങാലിപ്രാവ്|ചെങ്ങാലിപ്രാവ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Streptopelia orientalis DSCN0650.JPG|Adult File:Oriental Turtle Dove Streptopelia orientalis by Dr. Raju Kasambe DSC 4909 (3).jpg|Adult File:Oriental Turtle Dove RWD.jpg|Adullt File:Tourterelle orientale MHNT.jpg|Egg </gallery> =====''[[Streptopelia tranquebarica|Streptopelia tranquebarica]]'' ([[Red turtle dove|Red turtle dove]] / [[ചെമ്പൻ ചെങ്ങാലിപ്രാവ്|ചെമ്പൻ ചെങ്ങാലിപ്രാവ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Red collared dove David Raju (cropped).jpg|Adult File:Streptopelia tranquebarica.jpg|Adullt File:Red Collared-Dove.jpg|Adullt File:Streptopelia tranquebarica -Singapore-8.jpg|Adullt </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Treron|Treron]]'' ==== =====''[[Treron affinis|Treron affinis]]'' ([[Grey-fronted green pigeon|Grey-fronted green pigeon]] / [[ചാരവരിയൻ പ്രാവ്|ചാരവരിയൻ പ്രാവ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Treron pompadora affinis.JPG|ആൺ File:GFGPigeon DSC9657.jpg|ആൺ File:Grey-fronted Green Pigeon (Treron affinis).jpg|പെൺ File:Grey-fronted Green Pigeon, Western Ghats.jpg|പെൺ </gallery> =====''[[Treron bicinctus|Treron bicinctus]]'' ([[Orange-breasted green pigeon|Orange-breasted green pigeon]] / [[മഞ്ഞവരിയൻ പ്രാവ്|മഞ്ഞവരിയൻ പ്രാവ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Treron bicinctus -Yala National Park, Sri Lanka -male-8.jpg|ആൺ File:Orange Brested green pigeon David Raju (cropped).jpg|ആൺ File:Birds of corbett park uttarakhand.jpg|പെൺ File:Treron bicincta -Wilpattu National Park, Sri Lanka -pair-8.jpg|Pair File:TreronBicinctaBaker.jpg|Illustration </gallery> =====''[[Treron phoenicopterus|Treron phoenicopterus]]'' ([[Yellow-footed green pigeon|Yellow-footed green pigeon]] / [[മഞ്ഞക്കാലി പച്ചപ്രാവ്|മഞ്ഞക്കാലി പച്ചപ്രാവ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Yellow footed green pegion.JPG|Adult File:Yellow footed Green pigeon David Raju (cropped).jpg|Adult File:Yellow footed Green Pigeons in Gir forest (cropped).jpg|Pair File:TreronViridifrons.jpg|Illustration </gallery> ==Order (നിര): [[Coraciiformes|Coraciiformes]]== ===Family (കുടുംബം): [[Alcedinidae|Alcedinidae]] (Kingfishers)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Alcedo|Alcedo]]'' ==== =====''[[Alcedo atthis|Alcedo atthis]]'' ([[Common kingfisher|Common kingfisher]] / [[ചെറിയ മീൻകൊത്തി|ചെറിയ മീൻകൊത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:♂ Common Kingfisher (Alcedo atthis) Photograph By Shantanu Kuveskar, Mangaon, Maharashtra, India.jpg File:CommonKingfisherLake.jpg File:Common Kingfisher (17036472386).jpg File:Small Blue KingFisher.jpg File:The Wait.jpg </gallery> =====''[[Alcedo meninting|Alcedo meninting]]'' ([[Blue-eared kingfisher|Blue-eared kingfisher]] / [[പൊടിപ്പൊന്മാൻ|പൊടിപ്പൊന്മാൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Blue-eared kingfisher.jpg File:Blue-eared Kingfisher (Alcedo meninting) (8071061758).jpg File:Alcedo meninting, Blue-eared Kingfishers (12644907743).jpg File:Blue-eared Kingfisher, Alcedo meninting.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ceryle|Ceryle]]'' ==== =====''[[Ceryle rudis|Ceryle rudis]]'' ([[Pied kingfisher|Pied kingfisher]] / [[പുള്ളി മീൻകൊത്തി|പുള്ളി മീൻകൊത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Ceryle rudis ,Pied Kingfisher.jpg File:പുള്ളിമീൻകൊത്തി.jpg File:Ceryle rudis by Davidraju (cropped).jpg File:Pied Kingfisher (Ceryle rudis) Photograph By Shantanu Kuveskar.jpg File:Lesser pied kingfisher1130 DAE3463 copy.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ceyx|Ceyx]]'' ==== =====''[[Ceyx erithaca|Ceyx erithaca]]'' ([[Oriental dwarf kingfisher|Oriental dwarf kingfisher]] / [[മേനിപ്പൊന്മാൻ|മേനിപ്പൊന്മാൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Oriental dwarf kingfisher.jpg File:Three-toed kingfisher.jpg File:Black-backed Kingfisher (Ceyx erithacus) (8066957489) (cropped).jpg File:MEAL TIME.jpg File:Jewel of the Jungle.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Halcyon|Halcyon]]'' ==== =====''[[Halcyon pileata|Halcyon pileata]]'' ([[Black-capped kingfisher|Black-capped kingfisher]] / [[കരിന്തലയൻ‌ മീൻ‌കൊത്തി|കരിന്തലയൻ‌ മീൻ‌കൊത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Black Capped Kingfisher.jpg File:BLACK CAPPED KINGFISHER.jpg File:Halcyon pileata - Phra Non.jpg File:Black-capped Kingfisher Thailand.jpg </gallery> =====''[[Halcyon smyrnensis|Halcyon smyrnensis]]'' ([[White-throated kingfisher|White-throated kingfisher]] / [[മീൻകൊത്തിച്ചാത്തൻ|മീൻകൊത്തിച്ചാത്തൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:White breasted Kingfisher IMG 8705.JPG File:WhiteBreastedKingfisher.JPG File:White throated kingfisher David Raju.jpg File:Feeding - White-throated Kingfisher.JPG File:White Throated Kingfisher smashing prey.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pelargopsis|Pelargopsis]]'' ==== =====''[[Pelargopsis capensis|Pelargopsis capensis]]'' ([[Stork-billed kingfisher|Stork-billed kingfisher]] / [[കാക്ക മീൻകൊത്തി|കാക്ക മീൻകൊത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Stork-billed Kingfisher (1).jpg File:Stork billed Kingfisher.JPG File:Stork-billed Kingfisher - Kumarakom -India.jpg File:Stork-billed kingfisher with catch by Manoj Karingamadathil.jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Coraciidae|Coraciidae]] (Rollers)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Coracias|Coracias]]'' ==== =====''[[Coracias benghalensis|Coracias benghalensis]]'' ([[Indian roller|Indian roller]] / [[പനങ്കാക്ക|പനങ്കാക്ക]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Indian Roller (Coracias benghalensis)2.jpg File:INDIAN ROLLER IN FULL RESPLENDENT COLORS AT TADOBA TIGER RESERVE CHANDRAPUR INDIA.jpg File:IndianRoller1.jpg File:Coracias benghalensis -India -flying-8.jpg </gallery> =====''[[Coracias garrulus|Coracias garrulus]]'' ([[European roller|European roller]] / [[യൂറോപ്യൻ പനങ്കാക്ക|യൂറോപ്യൻ പനങ്കാക്ക]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:European Roller (7905074286).jpg File:Eurasian Roller.jpg File:Eurasian Roller-5357 (cropped).jpg File:Sitting Pretty (21117370206).jpg File:Синявица, брачно поведение.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Eurystomus|Eurystomus]]'' ==== =====''[[Eurystomus orientalis|Eurystomus orientalis]]'' ([[Oriental dollarbird|Oriental dollarbird]] / [[കാട്ടുപനങ്കാക്ക|കാട്ടുപനങ്കാക്ക]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Dollarbird by N.A. Nazeer.jpg File:Dollar bird (11724894603).jpg File:Dollarbird Samcem Dec02.JPG File:Dollarbird Eurystomus orientalis by Dr. Raju Kasambe DSCN4782 (3).jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Meropidae|Meropidae]] (Bee-eaters)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Merops|Merops]]'' ==== =====''[[Merops apiaster|Merops apiaster]]'' ([[European bee-eater|European bee-eater]] / [[യൂറോപ്യൻ വേലിത്തത്ത|യൂറോപ്യൻ വേലിത്തത്ത]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Guepier d'europe au parc national Ichkeul.jpg File:Pair of Merops apiaster feeding.jpg File:Şahlûr-33.jpg File:Guépier d'Europe ichkeul (Merops apiaster) European Bee-eater.jpg </gallery> =====''[[Merops leschenaulti|Merops leschenaulti]]'' ([[Chestnut-headed bee-eater|Chestnut-headed bee-eater]] / [[ചെന്തലയൻ വേലിത്തത്ത|ചെന്തലയൻ വേലിത്തത്ത]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Merops leschenaulti by N.A. Nazeer.jpg File:Chestnut-headed Bee-eater - Thailand S4E1282.jpg File:Chestnut-headed bee-eater (Merops leschenaulti) from nilgiris DSC 1097 (cropped).jpg File:Chestnut-headed Bee-eater (Merops leschenaulti) @ Malabar WLS (cropped).jpg File:Merops leschenaulti from Kerala (cropped).jpg File:RAVI.WIKI.CHESTNUTHEADERBEEEATER.jpg </gallery> =====''[[Merops orientalis|Merops orientalis]]'' ([[Green bee-eater|Green bee-eater]] / [[നാട്ടുവേലിത്തത്ത|നാട്ടുവേലിത്തത്ത]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Green bee-eater@ iritty.jpg File:Green Bee eater perched on electric wire.JPG File:Green Bee-eater (Merops orientalis) in Tirunelveli.jpg File:Green Bee-eater (Merops orientalis) @ Madayippara.jpg File:LrMobile3006-2016-103220837594719306.jpg File:Green Bee-eater clicked at Nagpur, India, by Dr. Tejinder Singh Rawal.jpg </gallery> =====''[[Merops persicus|Merops persicus]]'' ([[Blue-cheeked bee-eater|Blue-cheeked bee-eater]] / [[നീലക്കവിളൻ വേലിത്തത്ത|നീലക്കവിളൻ വേലിത്തത്ത]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Merops persicus.jpg File:Merops persicus in India (7430901896) (cropped).jpg File:Bee-eater Courtship (7364348244).jpg File:BCBee-eater DSC0968.jpg File:Blue-cheeked Bee-eater Merops persicus by Dr. Raju Kasambe DSC 9803 (1).JPG </gallery> =====''[[Merops philippinus|Merops philippinus]]'' ([[Blue-tailed bee-eater|Blue-tailed bee-eater]] / [[വലിയ വേലിത്തത്ത|വലിയ വേലിത്തത്ത]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Blue Tailed Bee Eater Portrait.jpg File:Blue-tailed bee-eater Odisha India.jpg File:Bt Bee-eater DSC9871.jpg File:Blue Tailed Bee Eater.jpg File:Blue-tailed Bee-eater Merops philippinus.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Nyctyornis|Nyctyornis]]'' ==== =====''[[Nyctyornis athertoni|Nyctyornis athertoni]]'' ([[Blue-bearded bee-eater|Blue-bearded bee-eater]] / [[കാട്ടുവേലിത്തത്ത|കാട്ടുവേലിത്തത്ത]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Nyctyornis athertoni - Khao Yai.jpg File:Blue-bearded bee-eater in Thailand.jpg File:Blue-bearded Bee-eater-Nyctyornis athertoni.JPG File:Blue-bearded Bee-eater - Kang Kra Chan - Thailand S4E5299 (14072093858).jpg </gallery> ==Order (നിര): [[Cuculiformes|Cuculiformes]]== ===Family (കുടുംബം): [[Cuculidae|Cuculidae]] (Cuckoos)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cacomantis|Cacomantis]]'' ==== =====''[[Cacomantis passerinus|Cacomantis passerinus]]'' ([[Grey-bellied cuckoo|Grey-bellied cuckoo]] / [[ചെറുകുയിൽ|ചെറുകുയിൽ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Grey bellied cuckoo male.jpg|ആൺ File:Grey-bellied cuckoo.jpg File:Grey-bellied Cuckoo (2).jpg File:Grey bellied cuckoo (female).jpg|പെൺ File:PolyphasiaPasserinaKeulemans.jpg|Illustration </gallery> =====''[[Cacomantis sonneratii|Cacomantis sonneratii]]'' ([[Banded bay cuckoo|Banded bay cuckoo]] / [[ചെങ്കുയിൽ|ചെങ്കുയിൽ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:BandedBayCuckoo.jpg File:Banded Bay Cuckoo (Cacomantis sonneratii).jpg File:CacomantisSonneratii.svg|Illustration </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Centropus|Centropus]]'' ==== =====''[[Centropus bengalensis|Centropus bengalensis]]'' ([[Lesser coucal|Lesser coucal]] / [[പുല്ലുപ്പൻ|പുല്ലുപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Lesser coucal പുല്ലുപ്പൻ from Kole Wetlands DSCN9697.jpg File:Lesser Coucal juvenile.jpg|Juvenile File:Lesser Coucal (Centropus bengalensis javanensis) Juvenile - Flickr - Lip Kee.jpg|Juvenile </gallery> =====''[[Centropus bengalensis|Centropus sinensis]]'' ([[Greater coucal|Greater coucal]] / [[ഉപ്പൻ|ഉപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Greater Coucal in Perundurai.JPG File:Greater Coucal IMG 3647.jpg File:Greater Coucal (Centropus sinensis) in Kolkata I IMG 3240.jpg File:Greater Coucal (Centropus sinensis) Photograph By Shantanu Kuveskar.jpg|Head </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Clamator|Clamator]]'' ==== =====''[[Clamator coromandus|Clamator coromandus]]'' ([[Chestnut-winged cuckoo|Chestnut-winged cuckoo]] / [[ഉപ്പൻ‌കുയിൽ|ഉപ്പൻ‌കുയിൽ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Chestnut-winged Cuckoo or Red-winged Crested Cuckoo.jpg File:Chestnut-winged Cuckoo in Singapore, Dec 2012, by William Lee.jpg File:Chestnut-Winged Cuckoo-1.jpg File:Chestnut-winged Cuckoo - Kaziranga NP - Assam -- India FJ0A1523 (34363336005).jpg </gallery> =====''[[Clamator jacobinus|Clamator jacobinus]]'' ([[Jacobin cuckoo|Jacobin cuckoo]] / [[കൊമ്പൻ‌കുയിൽ|കൊമ്പൻ‌കുയിൽ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Jacobin Cuckoo (Clamator jacobinus) (16663503112) (cropped).jpg File:Jacobin Cuckoo (8451817848).jpg File:Jacobin Cuckoo (Clamator jacobinus) Photograph By Shantanu Kuveskar.jpg File:Jacobin Cuckoo (14964504996).jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cuculus|Cuculus]]'' ==== =====''[[Cuculus canorus|Cuculus canorus]]'' ([[Common cuckoo|Common cuckoo]] / [[കുക്കൂ കുയിൽ|കുക്കൂ കുയിൽ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Cuculus canorus vogelartinfo chris romeiks CHR0791 cropped.jpg File:Cuculus cannorus.jpg File:Gjøk, (cropped).JPG File:Common Cuckoo (Cuculus canorus) (8079424957).jpg File:Reed warbler cuckoo.jpg|''Acrocephalus scirpaceus'' raising a Common cuckoo </gallery> =====''[[Cuculus micropterus|Cuculus micropterus]]'' ([[Indian cuckoo|Indian cuckoo]] / [[വിഷുപ്പക്ഷി|വിഷുപ്പക്ഷി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Indian Cuckoo (J).jpg|Juvenile File:Indian Cuckoo (Cuculus micropterus) (7472697996) (cropped).jpg </gallery> =====''[[Cuculus poliocephalus|Cuculus poliocephalus]]'' ([[Lesser cuckoo|Lesser cuckoo]] / [[ചിന്നക്കുയിൽ|ചിന്നക്കുയിൽ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Cuculus poliocephalus.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Eudynamys|Eudynamys]]'' ==== =====''[[Eudynamys scolopaceus|Eudynamys scolopaceus]]'' ([[Asian koel|Asian koel]] / [[നാട്ടുകുയിൽ|നാട്ടുകുയിൽ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Asian Koel (Eudynamys scolopaceus) Male - Tirunelveli.jpg|ആൺ File:Female Asian Koel Chennai showing red eye-ring.jpg|പെൺ File:Eudynamys scolopacea - 20080801.jpg|പെൺ File:Asian Koel (Eudynamys scolopacea)- Male close up in Kolkata I IMG 7572.jpg|Head (male) File:Asian koel (close-up).jpg|Head (female) </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Hierococcyx|Hierococcyx]]'' ==== =====''[[Hierococcyx sparverioides|Hierococcyx sparverioides]]'' ([[Large hawk-cuckoo|Large hawk-cuckoo]] / [[വലിയ പേക്കുയിൽ|വലിയ പേക്കുയിൽ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Large Hawk-Cuckoo.jpg File:Large Hawk-Cuckoo 2.jpg File:BirdsAsiaJohnGoVIGoul 0176.jpg|Illustration </gallery> =====''[[Hierococcyx varius|Hierococcyx varius]]'' ([[Common hawk-cuckoo|Common hawk-cuckoo]] / [[പേക്കുയിൽ|പേക്കുയിൽ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Common Hawk Cuckoo Kaikondrahalli.jpg File:Common Hawk Cuckoo (Hierococcyx varius) at Narendrapur W IMG 4111.jpg File:Common Hawk Cuckoo (Hierococcyx varius) on ground at Narendrapur W IMG 4095.jpg File:Common Hawk Cuckoo Hierococcyx varius by Dr. Raju Kasambe DSC 5669 (4).jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Phaenicophaeus|Phaenicophaeus]]'' ==== =====''[[Phaenicophaeus viridirostris|Phaenicophaeus viridirostris]]'' ([[Blue-faced malkoha|Blue-faced malkoha]] / [[പച്ചച്ചുണ്ടൻ|പച്ചച്ചുണ്ടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Blue-faced Malkoha in Perundurai.JPG File:Blue-faced Malkoha (8458905012).jpg File:Blue-faced Malkoha (Phaenicophaeus viridirostris) - Flickr - Lip Kee.jpg File:Blue-faced Malkoha crop.jpg File:ZanclostomusViridirostrisJerdon.jpg|Illustration </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Surniculus|Surniculus]]'' ==== =====''[[Surniculus dicruroides|Surniculus dicruroides]]'' ([[Fork-tailed drongo-cuckoo|Fork-tailed drongo-cuckoo]] / [[കാക്കത്തമ്പുരാട്ടിക്കുയിൽ|കാക്കത്തമ്പുരാട്ടിക്കുയിൽ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Asian Drongo Cuckoo.jpg File:Fork-tailed Drongo-Cuckoo (Surniculus dicruroides)02.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Taccocua |Taccocua ]]'' ==== =====''[[Taccocua leschenaultii|Taccocua leschenaultii]]'' ([[Sirkeer malkoha|Sirkeer malkoha]] / [[കള്ളിക്കുയിൽ|കള്ളിക്കുയിൽ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Sirkeer Malkoha.jpg File:Sirkeer Malkoha, Hyderabad, India.jpg File:Sirkeer Malkoha Cuckoo.jpg File:Sirkeer Malokha I -Bharatpur IMG 8732.jpg File:Phaenicophaeus leschenaultii sirkee Hardwicke.jpg|Illustration </gallery> ==Order (നിര): [[Falconiformes|Falconiformes]]== ===Family (കുടുംബം): [[Falconidae|Falconidae]] (Falcons)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Falco|Falco]]'' ==== =====''[[Falco amurensis|Falco amurensis]]'' ([[Amur falcon|Amur falcon]] / [[ചെങ്കാലൻ പുള്ള്|ചെങ്കാലൻ പുള്ള്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Amur falcon, Falco amurensis, male at Eendracht Road, Suikerbosrand, Gauteng, South Africa (25817217862).jpg|ആൺ File:Amur falcon, Falco amurensis, male at Eendracht Road, Suikerbosrand, Gauteng, South Africa (25637424040).jpg|ആൺ File:Amur falcon, Falco amurensis, male, R42, Gauteng, South Africa (32928502455).jpg|ആൺ File:Amur Falcon (F).jpg|പെൺ File:Amur falcon, Falco amurensis, female at Eendracht Road, Suikerbosrand, Gauteng, South Africa (25637422530).jpg|പെൺ File:Amur Falcon Female (Falco amurensis) (6021426429).jpg|പെൺ </gallery> =====''[[Falco chicquera|Falco chicquera]]'' ([[Red-necked falcon|Red-necked falcon]] / [[ചെന്തലയൻ പുള്ള്|ചെന്തലയൻ പുള്ള്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Red-Necked Falcon.JPG File:RedNEckedFalcon-Siruthavur.jpg File:Falco chicquera (Etosha, 2012).jpg File:Red-necked falcon, Falco chicquera, at Kgalagadi Transfrontier Park, Northern Cape, South Africa. (33672070294) (cropped).jpg File:Red-necked falcon, Falco chicquera, at Kgalagadi Transfrontier Park, Northern Cape, South Africa. (34384230271) (cropped).jpg </gallery> =====''[[Falco naumanni|Falco naumanni]]'' ([[Lesser kestrel|Lesser kestrel]] / [[ചെറുവിറയൻ പുള്ള്|ചെറുവിറയൻ പുള്ള്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Falco naumanni, Israel 02.jpg|ആൺ File:Lesser Kestrel-2.jpg|പെൺ File:Falnau.jpg|Mating File:Falco naumanni 2011-07-10 La Cañada.jpg|പറക്കൽ </gallery> =====''[[Falco peregrinus|Falco peregrinus]]'' ([[Peregrine falcon|Peregrine falcon]] / [[കായൽ പുള്ള്|കായൽ പുള്ള്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Peregrine Falcon with Kill.jpg File:Peregrine Falcon Kobble Apr07.JPG File:Falco peregrinus nest USFWS.jpg File:PeregrineTubercle.jpg File:Falco peregrinus -Morro Rock, Morro Bay, California, USA -flying-8.jpg </gallery> =====''[[Falco severus|Falco severus]]'' ([[Oriental hobby|Oriental hobby]] / [[ചെമ്പുള്ള്|ചെമ്പുള്ള്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Oriental Hobby - Falco severus - Falco (2526569907).jpg File:Hypotriorchis severus - 1700-1880 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam - UBA01 IZ18200185.tif </gallery> =====''[[Falco subbuteo|Falco subbuteo]]'' ([[Eurasian hobby|Eurasian hobby]] / [[വരയൻ പുള്ള് |വരയൻ പുള്ള് ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Eurasian Hobby (14574008925) (cropped).jpg File:Hobby - Falco subbuteo.jpg File:Hobby eating a dragonfly (19438587988).jpg File:Ilkerbruch Baumfalke1.jpg File:Hobby (19405441886) (cropped).jpg </gallery> =====''[[Falco tinnunculus|Falco tinnunculus]]'' ([[Common kestrel|Common kestrel]] / [[വിറയൻ പുള്ള്|വിറയൻ പുള്ള്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Common kestrel falco tinnunculus.jpg|ആൺ File:Common Kestrel Falco tinnunculus Tal Chappar Rajasthan India 14.02.2013.jpg|പെൺ File:Common Kestrel at Hessarghatta.jpg File:Common Kestrel struts the grassland.jpg File:Falco tinnunculus -Tal Chapar Sanctuary, Rajasthan, India-8.jpg File:Falco tinnunculus, Tal Chhapar Sanctuary (8301382289).jpg|പറക്കൽ </gallery> ==Order (നിര): [[Galliformes|Galliformes]]== ===Family (കുടുംബം): [[Phasianidae|Phasianidae]] (Pheasants and partridges)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Coturnix|Coturnix]]'' ==== =====''[[Coturnix coromandelica|Coturnix coromandelica]]'' ([[Rain quail|Rain quail]] / [[കരിമാറൻ‌ കാട|കരിമാറൻ‌ കാട]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Rain Quail Male.jpg|ആൺ File:Rain Quail (female).jpg|പെൺ File:Coturnix coromandelica.jpg|Illustration File:Head of Coturnix coromandelica - Herbert Goodchild.jpg|Illustration </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Francolinus|Francolinus]]'' ==== =====''[[Francolinus pondicerianus|Francolinus pondicerianus]]'' ([[Grey francolin|Grey francolin]] / [[കോഴിക്കാട|കോഴിക്കാട]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Grey Francolin.jpg|ആൺ File:Grey Francolin Tal Chappar Churu Rajasthan India 14.02.2013.jpg|ആൺ File:Francolinus pondicerianus 1838.jpg|Illustration File:GreyPartridge.jpg|Illustration </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Galloperdix|Galloperdix]]'' ==== =====''[[Galloperdix lunulata|Galloperdix lunulata]]'' ([[Painted spurfowl|Painted spurfowl]] / [[പുള്ളി മുള്ളൻ‌കോഴി|പുള്ളി മുള്ളൻ‌കോഴി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Galloperdix lunulata (Phasianidae) (Painted Spurfowl) - (male), Ranthambore NP, India.jpg|ആൺ File:PaintedSpurfowlMF1.JPG|Pair File:Painted spurfowls.png|Pair File:BirdsAsiaJohnGoVIGoul 0284.jpg|Illustration </gallery> =====''[[Galloperdix spadicea|Galloperdix spadicea]]'' ([[Red spurfowl|Red spurfowl]] / [[ചെമ്പൻ മുള്ളൻകോഴി|ചെമ്പൻ മുള്ളൻകോഴി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Red Spurfowl Galloperdix spadicea stewarti male in Mayannur, Thrissur, India.JPG|ആൺ File:Red Spurfowl Galloperdix spadicea stewarti female.JPG|പെൺ File:BirdsAsiaJohnGoVIGoul 0280.jpg|Illustration File:Galloperdix spadicea MWNH 1094.JPG|Egg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Gallus|Gallus]]'' ==== =====''[[Gallus sonneratii|Gallus sonneratii]]'' ([[Grey junglefowl|Grey junglefowl]] / [[ചാര കാട്ടുകോഴി|ചാര കാട്ടുകോഴി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Gallus sonneratii (Bandipur).jpg|ആൺ File:Gallus sonneratii - female (Thattekad).jpg|പെൺ File:Grey jfowl jgould.jpg|Illustration File:Coq de Sonnerat MHNT.jpg|Egg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pavo|Pavo]]'' ==== =====''[[Pavo cristatus|Pavo cristatus]]'' ([[Indian peafowl|Indian peafowl]] / [[മയിൽ|മയിൽ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Indian Peacock in Tholpetty Wildlife Sanctuary 02.JPG|ആൺ File:Pavo cristatus -Tierpark Hagenbeck, Hamburg, Germany -female-8a (1).jpg|പെൺ File:Common Peafowl (Pavo cristatus) RWD2.jpg|Courtship File:Flying Beauty Peacock.JPG|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Perdicula|Perdicula]]'' ==== =====''[[Perdicula asiatica|Perdicula asiatica]]'' ([[Jungle bush quail|Jungle bush quail]] / [[പൊന്തവരിക്കാട|പൊന്തവരിക്കാട]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Jungle Bush Quail (Perdicula asiatica) Photograph By Shantanu Kuveskar.jpg File:The Jungle Bush Quail.jpg|പെൺ File:BirdsAsiaJohnGoVIIGoul 0024.jpg|Illustration File:Perdicula asiatica MWNH 1118.JPG|Eggs </gallery> =====''[[Perdicula erythrorhyncha|Perdicula erythrorhyncha]]'' ([[Painted bush quail|Painted bush quail]] /[[മേനിക്കാട|മേനിക്കാട]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> Male of Bush Paited Quail.jpg|ആൺ File:BirdsAsiaJohnGoVIIGoul 0020.jpg|Illustration File:Perdicula erythrorhyncha hm.jpg|Illustration </gallery> ==Order (നിര): [[Gruiformes|Gruiformes]]== ===Family (കുടുംബം): [[Rallidae|Rallidae]] (Rails, crakes, gallinules and coots)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Amaurornis|Amaurornis]]'' ==== =====''[[Amaurornis phoenicurus|Amaurornis phoenicurus]]'' ([[White-breasted waterhen|White-breasted waterhen]] / [[കുളക്കോഴി|കുളക്കോഴി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:The White Breasted Waterhen.jpg File:Amaurornis phoenicurus - Kaeng Krachan.jpg File:White-breasted Waterhen (Amaurornis phoenicurus).jpg File:AmaurornisPhoenicurusGould.jpg|Illustration </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Fulica|Fulica]]'' ==== =====''[[Fulica atra|Fulica atra]]'' ([[Eurasian coot|Eurasian coot]] / [[വെള്ളക്കൊക്കൻ കുളക്കോഴി|വെള്ളക്കൊക്കൻ കുളക്കോഴി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Fulica atra, Blässhuhn am Adenauer-Weiher.jpg File:(1)Centennial Park birdlife 043.jpg File:(1)Coot-1.jpg File:CootMoorhenBrehm.jpg|Illustration </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Gallicrex|Gallicrex]]'' ==== =====''[[Gallicrex cinerea|Gallicrex cinerea]]'' ([[Watercock|Watercock]] / [[തീപ്പൊരിക്കണ്ണൻ|തീപ്പൊരിക്കണ്ണൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Gallicrex cinerea -Basai Wetlands, near Gurgaon, Haryana, India-8.jpg|ആൺ File:Water Cock SJ.jpg|ആൺ File:Watercock Gallicrex cinerea Female by Dr Raju Kasambe DSCN5823 (9).jpg|പെൺ File:Water Cock in flight.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Gallinula|Gallinula]]'' ==== =====''[[Gallinula chloropus|Gallinula chloropus]]'' ([[Common moorhen|Common moorhen]] / [[പട്ടക്കോഴി|പട്ടക്കോഴി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Common Moorhen by N.A. Nazeer.jpg File:Common moorhen (Gallinula chloropus) with worm.jpg File:Moorhen 1c (5370646255).jpg File:Gallinula chloropus (Germany,Mannheim).jpg|Head </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Gallirallus|Gallirallus]]'' ==== =====''[[Gallirallus striatus|Gallirallus striatus]]'' ([[Slaty-breasted rail|Slaty-breasted rail]] / [[നീലമാറൻ കുളക്കോഴി|നീലമാറൻ കുളക്കോഴി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Slaty-breasted rail.jpg File:Slaty-breasted Rail Gallirallus striatus photographed in Malaysia in 2013 by Devon Pike.jpg File:Slaty-breasted Rail Gallirallus striatus East Kolkata Wetland West Bengal India 24.01.2013.jpg|Head File:Hypotoenidia obscurioria - Hypotoenidia striatus.jpg|Illustration </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Porphyrio|Porphyrio]]'' ==== =====''[[Porphyrio poliocephalus|Porphyrio poliocephalus]]'' ([[Grey-headed swamphen|Grey-headed swamphen]] / [[നീലക്കോഴി|നീലക്കോഴി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Purple moorhen mumbai.jpg File:Purple Moorhen @ IITM.jpg File:Grey-headed swamphen.jpg File:Grey-headed swamphen (2015) 3567.jpg File:Bangalore Lalbagh IMG 1510.JPG </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Porzana|Porzana]]'' ==== =====''[[Porzana fusca|Porzana fusca]]'' ([[Ruddy-breasted crake|Ruddy-breasted crake]] / [[ചുവന്ന നെല്ലിക്കോഴി|ചുവന്ന നെല്ലിക്കോഴി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Crake, Ruddy-breasted.jpg File:Porzana fusca.jpg File:Ruddy-breasted Crake (Porzana fusca) in Kolkata I IMG 2677.jpg File:Porzana fusca erythrothorax s2.JPG File:Porzana fusca 1838.jpg|Illustration </gallery> =====''[[Porzana porzana|Porzana porzana]]'' ([[Spotted crake|Spotted crake]] / [[പുള്ളി നെല്ലിക്കോഴി|പുള്ളി നെല്ലിക്കോഴി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Spotted crake (Porzana porzana) (6830876880).jpg File:Spotted Crake from the Crossley ID Guide Britain and Ireland.jpg File:MG 019417--1-0--2009.jpg File:Porzana porzana naumann.jpg|Illustration File:Porzana porzana MWNH 0054.JPG|Eggs </gallery> =====''[[Porzana pusilla|Porzana pusilla]]'' ([[Baillon's crake|Baillon's crake]] / [[ചെറിയ നെല്ലിക്കോഴി|ചെറിയ നെല്ലിക്കോഴി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Almost! (6165018831).jpg File:Porzana pusilla.jpg File:Baillon's Crake Porzana pusilla by Dr. Raju Kasambe DSC 3443 (2).jpg File:The birds of Australia (16175446353).jpg|Illustration File:Porzana pusilla MWNH 0060.JPG|Eggs </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Rallina|Rallina]]'' ==== =====''[[Rallina eurizonoides|Rallina eurizonoides]]'' ([[Slaty-legged crake|Slaty-legged crake]] / [[തവിടൻ നെല്ലിക്കോഴി|തവിടൻ നെല്ലിക്കോഴി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Slaty-legged Crake ( Rallina eurizonoides).jpg File:Slaty legged crake.jpg File:Porzana eurizonoides.jpg|Illustration </gallery> ==Order (നിര): [[Otidiformes|Otidiformes]]== ===Family (കുടുംബം): [[Otididae|Otididae]] (Bustards)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Chlamydotis|Chlamydotis]]'' ==== =====''[[Chlamydotis macqueenii|Chlamydotis macqueenii]]'' ([[MacQueen's bustard|MacQueen's bustard]] / [[മരുക്കൊക്ക്|മരുക്കൊക്ക്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:MacQueens Bustard in Greater Rann of Kutch, Gujarat, India.jpg File:Outarde de Macqueen (01), Paris, décembre 2013.jpg File:Macqueen's Bustard (Chlamydotis macqueenii).jpg|പറക്കൽ File:Chlamydotis macqueenii 1921.jpg|Illustration </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Sypheotides|Sypheotides]]'' ==== =====''[[Sypheotides indicus|Sypheotides indicus]]'' ([[Lesser florican|Lesser florican]] / [[ചാട്ടക്കോഴി|ചാട്ടക്കോഴി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Male Lesser Florican (crop).jpg|ആൺ File:Sypheotides indicus cropped.jpg|ആൺ File:Female Lesser Florican in flight.jpg|പെൺ File:Eupodotis indica.jpg|Illustration </gallery> ==Order (നിര): [[Passeriformes|Passeriformes]]== ===Family (കുടുംബം): [[Acrocephalidae|Acrocephalidae]] (Tree & reed warblers)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Acrocephalus|Acrocephalus]]'' ==== =====''[[Acrocephalus agricola|Acrocephalus agricola]]'' ([[Paddyfield warbler|Paddyfield warbler]] / [[പാടക്കുരുവി|പാടക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Paddy field wrabler.jpg File:Paddyfield Warbler Acrocephalus agricola IMG 6498 (3).jpg File:Paddyfield Warbler Acrocephalus agricola IMG 6498 (9).JPG </gallery> =====''[[Acrocephalus dumetorum|Acrocephalus dumetorum]]'' ([[Blyth's reed warbler|Blyth's reed warbler]] / [[ഈറ്റപൊളപ്പൻ|ഈറ്റപൊളപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Blyth's Reed Warbler.jpg File:Садовая камышовка (cropped).JPG File:Blyth's reed warbler 02 (cropped).jpg File:Blyth's Reed warbler from Anamalali hills JEG0631.jpg File:Blyth's Reed-Warbler - Kazakistan S4E1568 (17328739752).jpg </gallery> =====''[[Acrocephalus stentoreus|Acrocephalus stentoreus]]'' ([[Clamorous reed warbler|Clamorous reed warbler]] / [[കൈതക്കള്ളൻ|കൈതക്കള്ളൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Clamorous reed warbler.jpg File:Clamorous Reed Warbler.jpg File:Clamorous Reed Warbler Acrocephalus stentoreus by Dr. Raju Kasambe.JPG File:Clamorous reed warbler12 (cropped).jpg File:Clamorous reed warbler (Acrocephalus stentoreus).JPG </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Iduna|Iduna]]'' ==== =====''[[Iduna aedon|Iduna aedon]]'' ([[Thick-billed warbler|Thick-billed warbler]] / [[പെരുങ്കൊക്കൻ കുരുവി|പെരുങ്കൊക്കൻ കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Thick-billed Warbler 1 @ Kakkadampoil 2-2-14.jpg File:Thick-billed warbler (Iduna aedon) from The Anamalai hills JEG0661 (cropped).jpg File:Thick-billed warbler (Iduna aedon) from The Anamalai hills JEG0635 (cropped).jpg </gallery> =====''[[Iduna aedon|Iduna caligata]]'' ([[Booted warbler|Booted warbler]] / [[മൂടിക്കാലൻ കുരുവി|മൂടിക്കാലൻ കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Booted Warbler - Kazakistan S4E0786 (17330623545).jpg File:Booted Warbler (cropped).jpg File:Бормотушка Iduna caligata.JPG File:Iduna caligata telor bacsiog (cropped).jpg File:Iduna booted DSCN8954.jpg </gallery> =====''[[Iduna rama|Iduna rama]]'' ([[Sykes's warbler|Sykes's warbler]] / [[പൊന്തക്കുരുവി|പൊന്തക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Syke's Warbler (Iduna rama) (8079441805).jpg File:Sykes's Warbler (Hippolais rama) W IMG 6807.jpg File:Sykes's Warbler (Hippolais rama) W IMG 6817.jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Aegithinidae|Aegithinidae]] (Ioras)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Aegithina|Aegithina]]'' ==== =====''[[Aegithina tiphia|Aegithina tiphia]]'' ([[Common iora|Common iora]] / [[അയോറ|അയോറ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Aegithina tiphia -Yala National Park, Sri Lanka -male-8 (cropped).jpg|ആൺ File:Aegithina tiphia-20080910.jpg|ആൺ File:Common Iora.jpg File:Common Iora (Aegithina tiphia) 5.jpg File:Common Iora clicked at Nagpur, India, by Dr. Tejinder Singh Rawal.jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Alaudidae|Alaudidae]] (Larks)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Alauda|Alauda]]'' ==== =====''[[Alauda gulgula|Alauda gulgula]]'' ([[Oriental skylark|Oriental skylark]] / [[വാനമ്പാടിക്കിളി|വാനമ്പാടിക്കിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Oriental Skylark by David Raju (cropped).jpg File:Oriental Skylark Alauda gulgula.JPG File:Oriental Skylark - Taiwan S4E0159 (16760005230).jpg File:Oriental Skylark (Alauda gulgula) Gujarat.JPG </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ammomanes|Ammomanes]]'' ==== =====''[[Ammomanes phoenicura|Ammomanes phoenicura]]'' ([[Rufous-tailed lark|Rufous-tailed lark]] / [[ചെമ്പുവാലൻ വാനമ്പാടി|ചെമ്പുവാലൻ വാനമ്പാടി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Rufous-tailed Lark (7893069328).jpg File:Rufous-Tailed Lark.jpg File:Rufous-tailed Lark (Ammomanes phoenicurus) in Kawal WS, AP W IMG 2004.jpg File:Rufus tailed lark by David Raju (cropped).jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Calandrella|Calandrella]]'' ==== =====''[[Calandrella brachydactyla|Calandrella brachydactyla]]'' ([[Greater short-toed lark|Greater short-toed lark]] / [[കൂട്ടപ്പാടി|കൂട്ടപ്പാടി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Alondra.jpg File:Calandrella brachydactyla (Ján Svetlík).jpg File:Tîtîyê beyaran.jpg File:Greater Short-toed Lark.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Eremopterix|Eremopterix]]'' ==== =====''[[Eremopterix griseus|Eremopterix griseus]]'' ([[Ashy-crowned sparrow-lark|Ashy-crowned sparrow-lark]] / [[കരിവയറൻ വാനമ്പാടി|കരിവയറൻ വാനമ്പാടി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Ashy-crowned Sparrow Lark by Dr. Raju Kasambe DSCN1991 (3).jpg|ആൺ File:Ashy-crowned Sparrow Lark Eremopterix griseus Male DSC 1571 (11).JPG|ആൺ File:Eremopterix griseus by Davidraju (cropped).jpg|ആൺ File:Ashy-crowned sparrow-lark.jpg|പെൺ File:AshycrownedsparrowDSC 1295 160813 barkheda.jpg|പെൺ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Galerida|Galerida]]'' ==== =====''[[Galerida malabarica|Galerida malabarica]]'' ([[Malabar lark|Malabar lark]] / [[കൊമ്പൻ വാനമ്പാടി|കൊമ്പൻ വാനമ്പാടി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Malabar Crested Lark.jpg File:Malabar Crested Lark (Galerida malabarica) Photograph By Shantanu Kuveskar.jpg File:MalabarCrestedLark.jpg File:Beautiful birds at Dhudhsagar.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Mirafra|Mirafra]]'' ==== =====''[[Mirafra affinis|Mirafra affinis]]'' ([[Jerdon's bush lark|Jerdon's bush lark]] / [[ചെമ്പൻപാടി|ചെമ്പൻപാടി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Jerdon's Bushlark Sirudavur 14 August 2016 (cropped).jpg File:Jerdon's Bushlark (cropped).jpg File:M affinis.jpg File:Jerdon's Bushlark Mirafra affinis Sri Lanka by Dr. Raju Kasambe DSCN3839 (3).jpg File:Mirafra affinis, Kimbissa, Sri Lanka.jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Artamidae|Artamidae]] (Woodswallows)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Artamus|Artamus]]'' ==== =====''[[Artamus fuscus|Artamus fuscus]]'' ([[Ashy woodswallow|Ashy woodswallow]] / [[ഇണകാത്തേവൻ|ഇണകാത്തേവൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Artamus fuscus 1.jpg File:Artamus fuscus 3.jpg File:Ashy Woodswallow (Artamus fuscus) at Jayanti, Duars, West Bengal W IMG 5285.jpg File:Ashywood.JPG File:Ashy Woodswallow (Artamus fuscus) in Hyderabad, AP W IMG 7506.jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Campephagidae|Campephagidae]] (Minivets and cuckooshrikes)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Coracina|Coracina]]'' ==== =====''[[Coracina macei|Coracina macei]]'' ([[Large cuckooshrike|Minivets and cuckooshrikes]] / [[ചാരപ്പൂണ്ടൻ|ചാരപ്പൂണ്ടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Large Cuckoo-shrike (8457743481).jpg File:Coracina macei 4 (cropped).jpg File:Indian cuckooshrike (2012).jpg File:Large Cuckooshrike (Coracina macei).jpg File:Large Cuckooshrike by David Raju (cropped).jpg </gallery> =====''[[Coracina melanoptera|Coracina melanoptera]]'' ([[Black-headed cuckooshrike|Black-headed cuckooshrike]] / [[കരിന്തൊപ്പി|കരിന്തൊപ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Black-headed Cuckooshrike Coracina melanoptera by Dr. Raju Kasambe.JPG File:Black-headed Cuckooshrike (Coracina melanoptera) W IMG 5707.jpg File:Black-headed Cuckooshrike (Coracina melanoptera) at Sindhrot near Vadodara, Gujrat Pix 110.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pericrocotus|Pericrocotus]]'' ==== =====''[[Pericrocotus cinnamomeus|Pericrocotus cinnamomeus]]'' ([[Small minivet|Small minivet]] / [[തീച്ചിന്നൻ|തീച്ചിന്നൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Small Minivet(m) (cropped).jpg File:Pericrocotus cinnamomeus (male) -Sri Lanka-8.jpg File:Small Minivet HATS001 (cropped).jpeg File:Small Minivet - Bandavhgarh 0358 (16840613120) (cropped).jpg File:Small Minivet 6385 (cropped).jpg|പെൺ File:Pericrocotus cinnamomeus (cropped).jpg </gallery> =====''[[Pericrocotus divaricatus|Pericrocotus divaricatus]]'' ([[Ashy minivet|Ashy minivet]] / [[ചാരക്കുരുവി|ചാരക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Ashy Minivet.jpg File:Ashy Minivet - Thailand H8O4619 (16840365438).jpg File:Pericrocotus divaricatus2.jpg </gallery> =====''[[Pericrocotus flammeus|Pericrocotus flammeus]]'' ([[Orange minivet|Orange minivet]] / [[തീക്കുരുവി|തീക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Orange Minivet, Ganeshgudi, 28 FEB 2016, Vimal Rajyaguru.jpg|ആൺ File:Orange Minivet (Pericrocotus flammeus flammeus) male by N. A. Nazeer.jpg|ആൺ File:Pericrocotus flammeus -Sri Lanka -male-8a.jpg|ആൺ File:Pericrocotus flammeus -Sri Lanka -female-8a.jpg|പെൺ File:Orange Minivet (Pericrocotus flammeus flammeus) female by N. A. Naseer.jpg|പെൺ </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Chloropseidae|Chloropseidae]] (Leafbirds)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Chloropsis|Chloropsis]]'' ==== =====''[[Chloropsis aurifrons|Chloropsis aurifrons]]'' ([[Golden-fronted leafbird|Golden-fronted leafbird]] / [[കാട്ടിലക്കിളി|കാട്ടിലക്കിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Golden-fronted Leafbird - Bandavhgarh - India 8120 (16844995627).jpg File:Golden Fronted Leafbird Mukulhinge.jpg File:Golden Fronted Leafbird.jpg File:Golden-fronted Leafbird (Chloropsis aurifrons) at Jayanti, Duars, West Bengal W Picture 308.jpg </gallery> =====''[[Chloropsis jerdoni|Chloropsis jerdoni]]'' ([[Jerdon's leafbird|Jerdon's leafbird]] / [[നാട്ടിലക്കിളി|നാട്ടിലക്കിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Jerdon's Leafbird.jpg|ആൺ File:Jerdon’s Leaf Bird.jpg|ആൺ File:Jerdon's Leafbird Chloropsis jerdoni male in br hills DSC3909 (cropped).jpg|ആൺ File:Chloropsis jerdoni -Bodhinagala Forest Reserve, Sri Lanka -female-8 (cropped).jpg|പെൺ File:Chloropsis jerdoni -Bodhinagala Forest Reserve, Sri Lanka -female-8 (1) (cropped).jpg|പെൺ </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Cisticolidae|Cisticolidae]] (Cisticolas)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cisticola|Cisticola]]'' ==== =====''[[Cisticola exilis|Cisticola exilis]]'' ([[Golden-headed cisticola|Golden-headed cisticola]] / [[നെൽപ്പൊട്ടൻ|നെൽപ്പൊട്ടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Golden-headed Cisticola - Khao Yai NP - Thailand S4E5590 (14258818635) (2) (cropped).jpg|Breeding plumage File:Golden-headed Cisticola - Thailand S4E5603 (17294755316) (cropped).jpg|Breeding plumage File:Cisticola exilis -Daintree, Queensland, Australia-8 (cropped).jpg File:Cisticola exilis - Christopher Watson.jpg File:CSIRO ScienceImage 10324 Goldenheaded Cisticola.jpg </gallery> =====''[[Cisticola juncidis|Cisticola juncidis]]'' ([[Zitting cisticola|Zitting cisticola]] / [[പോതപ്പൊട്ടൻ|പോതപ്പൊട്ടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Zitting Cisticola - Cisticola juncidis.JPG File:Zitting cisticola Singing.jpg File:Zitting Cisticola Cisticola juncidis from Tiruchirapalli district JEG1267 b (cropped).jpg File:Cisticola juncidis, El Qanater el Khayreyya, Qalyubia Governorate, Egypt.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Orthotomus|Orthotomus]]'' ==== =====''[[Orthotomus sutorius|Orthotomus sutorius]]'' ([[Common tailorbird|Common tailorbird]] / [[തുന്നാരൻ|തുന്നാരൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Common tailor bird (cropped).jpg File:Common Tailorbird (Orthotomus sutorius) (cropped).JPG File:2005-tailor-bird.jpg File:Orthotomus sutorius, Common tailorbird - Huai Kha Khaeng (20536082920).jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Prinia|Prinia]]'' ==== =====''[[Prinia hodgsonii|Prinia hodgsonii]]'' ([[Grey-breasted prinia|Grey-breasted prinia]] / [[താലിക്കുരുവി|താലിക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Grey-breasted Prinia (Prinia hodgsonii) - Flickr - Lip Kee (1).jpg File:Grey-breasted prinia IMG 8837 (cropped).jpg File:Grey brested prinia David Raju.jpg File:Prinia hodgsonii.jpg File:Grey-breasted Prinia (Melghat Tiger Reserve,Maharashtra).jpg </gallery> =====''[[Prinia inornata|Prinia inornata]]'' ([[Plain prinia|Plain prinia]] / [[വയൽക്കുരുവി|വയൽക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Basai Wetland Gurgaon DSC9242 prinia (cropped).JPG File:Plain Prinia, Prinia inornata (cropped).jpg File:Plain Prinia DSC 6646 (cropped).jpg File:Plain Prinia @ Chengalpattu Jan 2014 (cropped).jpg File:Plain prinia.jpg </gallery> =====''[[Prinia socialis|Prinia socialis]]'' ([[Ashy prinia|Ashy prinia]] / [[കതിർവാലൻ കുരുവി|കതിർവാലൻ കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Ashy priniya.jpg File:Ashy Prinia, Lalbagh - Bangalore (cropped).jpg File:Ashy prinia (Prinia socialis).JPG File:Ashy prinia kadamakudy3 (cropped).jpg File:Prinia Ashy (cropped).jpg </gallery> =====''[[Prinia sylvatica|Prinia sylvatica]]'' ([[Jungle prinia|Jungle prinia]] / [[ചെട്ടിക്കുരുവി|ചെട്ടിക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Aravalli BiodivPark Gurgaon DSC9002 v1 (cropped).JPG File:Aravalli BiodivPark Gurgaon DSC9007 v1 (cropped).JPG File:Aravalli BiodivPark Gurgaon DSC9020 v1 (cropped).JPG File:Jungle Prinia (Prinia sylvatica) in Hyderabad, AP W IMG 1329.jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Corvidae|Corvidae]] (Crows and treepies)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Corvus|Corvus]]'' ==== =====''[[Corvus culminatus|Corvus culminatus]]'' ([[Indian jungle crow|Indian jungle crow]] / [[ബലിക്കാക്ക|ബലിക്കാക്ക]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Indian Jungle Crow I3-Bharatpur IMG 8466.jpg File:Indian Jungle Crow at Nagpur, India, by Dr. Tejinder Singh Rawal.jpg File:Corvus culminatus Kerala.jpg File:Large billed Crow at IIT Delhi.jpg </gallery> =====''[[Corvus splendens|Corvus splendens]]'' ([[House crow|House crow]] / [[പേനക്കാക്ക|പേനക്കാക്ക]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:House crow Bangalore India.jpg File:House Crow (Corvus splendens)1.JPG File:Corvus splendens perched Dhrangadhra.jpg File:കാക്കക്കൂട്.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Dendrocitta|Dendrocitta]]'' ==== =====''[[Dendrocitta leucogastra|Dendrocitta leucogastra]]'' ([[White-bellied treepie|White-bellied treepie]] / [[കാട്ടുഞ്ഞാലി|കാട്ടുഞ്ഞാലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:WhiteBelliedTreePie.jpg File:White-bellied Treepie-Dendrocitta leucogastra-2.jpg File:White-bellied Treepie-Dendrocitta leucogastra.jpg File:DendrocittaLeucogastra.jpg </gallery> =====''[[Dendrocitta vagabunda|Dendrocitta vagabunda]]'' ([[Rufous treepie|Rufous treepie]] / [[ഓലഞ്ഞാലി|ഓലഞ്ഞാലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Common Rufous Treepie.jpg File:Rufous Treepie, clicked at Nagpur, India, by Dr. Tejinder Singh Rawal.jpg File:Rufous Treepie Budalur.JPG File:Dendrocitta vagabunda immature.JPG File:Rufous Treepie - Tamilnadu.jpg File:Rufous Treepie, Ranthambore.jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Dicaeidae|Dicaeidae]] (Flowerpeckers)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Dicaeum|Dicaeum]]'' ==== =====''[[Dicaeum agile|Dicaeum agile]]'' ([[Thick-billed flowerpecker|Thick-billed flowerpecker]] / [[നീലച്ചുണ്ടൻ ഇത്തിക്കണ്ണിക്കുരുവി|നീലച്ചുണ്ടൻ ഇത്തിക്കണ്ണിക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Dicaeum agile modestum - Kaeng Krachan.jpg File:Thick-billed Flowerpecker (Dicaeum agile) on Helicteres isora W IMG 1387.jpg File:Thick-billed Flowerpecker (Dicaeum agile) on Helicteres isora W2 IMG 1379.jpg File:Prionochilus Keulemans.jpg </gallery> =====''[[Dicaeum concolor|Dicaeum concolor]]'' ([[Nilgiri flowerpecker|Nilgiri flowerpecker]] / [[കരിഞ്ചുണ്ടൻ ഇത്തിക്കണ്ണിക്കുരുവി|കരിഞ്ചുണ്ടൻ ഇത്തിക്കണ്ണിക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Nilgiri flowerpecker-4 (cropped).jpg File:Dicaeum concolor 1.jpg File:Dicaeum concolor.jpg </gallery> =====''[[Dicaeum erythrorhynchos|Dicaeum erythrorhynchos]]'' ([[Pale-billed flowerpecker|Pale-billed flowerpecker]] / [[ചെങ്കൊക്കൻ ഇത്തിക്കണ്ണിക്കുരുവി|ചെങ്കൊക്കൻ ഇത്തിക്കണ്ണിക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Pale billed Flowerpecker2.jpg File:Pale billed Flowerpecker3.jpg File:PbFlowerpecker DSC 3272 crop.jpg File:Pale-billed Flowerpecker (Dicaeum erythrorhynchos) preening in Hyderabad, AP W IMG 7326.jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Dicruridae|Dicruridae]] (Drongos)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Dicrurus|Dicrurus]]'' ==== =====''[[Dicrurus aeneus|Dicrurus aeneus]]'' ([[Bronzed drongo|Bronzed drongo]] / [[ലളിതക്കാക്ക|ലളിതക്കാക്ക]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Bronzed Drongo 2.jpg File:Bronzed Drongo.JPG File:ലളിതക്കാക്ക.jpg File:Bronzed Drongo- simply Royal! (cropped).jpg File:Bronzed Drongo Sundarbans West Bengal India 24.08.2014.jpg </gallery> =====''[[Dicrurus caerulescens|Dicrurus caerulescens]]'' ([[White-bellied drongo|White-bellied drongo]] / [[കാക്കരാജൻ|കാക്കരാജൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:White bellied drongo.jpg File:White-bellied Drongo Ghatgarh Nainital Uttarakhand India 02.02.2015.jpg File:White-bellied Drongo in Perundurai (cropped).JPG File:White-bellied Drongo (Dicrurus caerulescens) at Sindhrot near Vadodara, Gujrat Pix 069.jpg File:White-bellied Drongo (Dicrurus caerulescens) at Sindhrot near Vadodara, Gujrat Pix 078.jpg </gallery> =====''[[Dicrurus hottentottus|Dicrurus hottentottus]]'' ([[Hair-crested drongo|Hair-crested drongo]] / [[കിന്നരിക്കാക്ക|കിന്നരിക്കാക്ക]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Dicrurus hottentottus-20030823.jpg File:Dicrurus hottentottus leucops.JPG File:Hair-crested Drongo (Spangled Drongo) - Dicrurus hottentottus - DSC04603 (cropped).jpg File:Dicrurus hottentotus leucops - Tangkoko (1).JPG File:Dicrurus hottentotus leucops - Tangkoko (2).JPG </gallery> =====''[[Dicrurus leucophaeus|Dicrurus leucophaeus]]'' ([[Ashy drongo|Ashy drongo]] / [[കാക്കത്തമ്പുരാൻ|കാക്കത്തമ്പുരാൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Ashy Drongo 0420 GarimaBhatia.jpg File:Ashy drongo 1 (cropped).jpg File:Ashy Drongo Dicrurus leucophaeus by Dr. Raju Kasambe DSCN4424 (32).jpg File:Ashy Drongo I IMG 8168.jpg File:Ashy Drongo I IMG 8164.jpg </gallery> =====''[[Dicrurus macrocercus|Dicrurus macrocercus]]'' ([[Black drongo|Black drongo]] / [[ആനറാഞ്ചി|ആനറാഞ്ചി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Black drongo @ iritty.jpg File:Indian drongo candid (cropped).jpg File:Black Drongo Dicrurus macrocercus on buffallo back by Dr. Raju Kasambe DSC 6912 (3).JPG File:Black Drongo DSC9893 (cropped).jpg File:Dicrurus macrocercus -Tal Chhapar Wildlife Sanctuary, Rajasthan, India -immature-8.jpg|Immature File:Dicrurus macrocercus playing (cropped).jpg </gallery> =====''[[Dicrurus paradiseus|Dicrurus paradiseus]]'' ([[Greater racket-tailed drongo|Greater racket-tailed drongo]] / [[കാടുമുഴക്കി|കാടുമുഴക്കി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Racket-tailed Drongo 2431 (cropped).jpg File:Greater Racket-tailed Drongo (Dicrurus paradiseus).jpg File:Greater racket-tailed drongo @ Kanjirappally 01.jpg File:Greater racket-tailed drongo @ Kanjirappally 02.jpg File:Racket Tailed Drongo.jpg File:Racket-tailed Drongo, Nagpur, by Dr. Tejinder Singh Rawal.jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Emberizidae|Emberizidae]] (Buntings)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Emberiza|Emberiza]]'' ==== =====''[[Emberiza bruniceps|Emberiza bruniceps]]'' ([[Red-headed bunting|Red-headed bunting]] / [[ചെന്തലയൻ തിനക്കുരുവി|ചെന്തലയൻ തിനക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Re-headed Bunting (8264079956).jpg|ആൺ File:Emberiza bruniceps -Tanbaly, Kazakhstan-8 (cropped).jpg|ആൺ File:Red-headed Bunting - Uzbekistan S4E8550 (22764709123).jpg|ആൺ File:Red-headed Bunting Emberiza bruniceps Female by Dr. Raju Kasambe DSCN9058 (174).jpg|പെൺ File:Red-headed Bunting Emberiza bruniceps Female in Jowar crop by Dr. Raju Kasambe DSC 4546.jpg|പെൺ </gallery> =====''[[Emberiza buchanani|Emberiza buchanani]]'' ([[Grey-necked bunting|Grey-necked bunting]] / [[ചാരകണ്ഠൻ തിനക്കുരുവി|ചാരകണ്ഠൻ തിനക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Gray-hooded Bunting - Kazakistan S4E2689 (23023932019).jpg File:Grey necked Bunting at Rajkot.jpg File:GreyNeckedBunting PrasadBR.jpg File:A history of the birds of Europe (Pl. 681) (7135325631).jpg </gallery> =====''[[Emberiza melanocephala|Emberiza melanocephala]]'' ([[Black-headed bunting|Black-headed bunting]] / [[കരിന്തലയൻ തിനക്കുരുവി|കരിന്തലയൻ തിനക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:28-090504-black-headed-bunting-at-first-layby.jpg|ആൺ File:Black-headed Bunting Emberiza melanocephala Male by Dr. Raju Kasambe DSCN9313 (6).jpg|ആൺ File:Emberiza melanocephala - Karabaşlı kirazkuşu 01-8.jpg|ആൺ File:Черноголовая овсянка - Emberiza melanocephala - Black-headed Bunting - Черноглава овесарка - Kappenammer - female (27415070000).jpg|പെൺ File:Black-headed Bunting Emberiza melanocephala Female by Dr. Raju Kasambe DSCN9313 (2).jpg|പെൺ </gallery> =====''[[Emberiza pusilla|Emberiza pusilla]]'' ([[Little bunting|Little bunting]] / [[ചിന്ന തിനക്കുരുവി|ചിന്ന തിനക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Little Bunting Khangchendzonga Biosphere Reserve West Sikkim India 15.02.2016.jpg File:Emberiza pusilla Harrington Burn 5 (cropped).jpg File:Emberiza pusilla (cropped).jpg File:Emberiza pusilla Harrington Burn 2.jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Estrildidae|Estrildidae]] (Waxbills and munias)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Amandava|Amandava]]'' ==== =====''[[Amandava amandava|Amandava amandava]]'' ([[Red avadavat|Red avadavat]] / [[കുങ്കുമക്കുരുവി|കുങ്കുമക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Amandava amandava (Red Avadavat), Odisha, India.jpg|ആൺ File:Red Avadavat1.jpg|ആൺ File:A pair of Red avadavat (Amandava amandava) Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg File:Red Avadavat, female.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Euodice|Euodice]]'' ==== =====''[[Euodice malabarica|Euodice malabarica]]'' ([[Indian silverbill|Indian silverbill]] / [[വയലാറ്റ|വയലാറ്റ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Indian Silverbill Rajarhat KolkataOutskirts 0001.jpg File:Indian silverbill by David Raju (cropped).jpg File:Indian Silver Bill Love (cropped).jpg File:Aravalli BiodivPark Gurgaon DSC9062 Indian silverbill.jpg File:Indian Silver Bill (cropped).jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Lonchura|Lonchura]]'' ==== =====''[[Lonchura kelaarti|Lonchura kelaarti]]'' ([[Black-throated munia|Black-throated munia]] / [[തോട്ടക്കാരൻ കിളി|തോട്ടക്കാരൻ കിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Lonchura kelaarti jerdoni.jpg File:LonchuraKelaartiKeulemans.png </gallery> =====''[[Lonchura malacca|Lonchura malacca]]'' ([[Tricoloured munia|Tricoloured munia]] / [[ആറ്റച്ചെമ്പൻ|ആറ്റച്ചെമ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Tricoloured munia (cropped).jpg File:Tri colored munia.jpg File:The Tricoloured Munia (cropped).jpg File:Munias (cropped).jpg </gallery> =====''[[Lonchura punctulata|Lonchura punctulata]]'' ([[Scaly-breasted munia|Scaly-breasted munia]] / [[ചുട്ടീയാറ്റ|ചുട്ടീയാറ്റ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Lonchura punctulata (Nagarhole, 2004).jpg File:Scaly Breasted Munia (Lonchura punctulata) Photograph By Shantanu Kuveskar color corrected.jpg File:Bondol peking (Lonchura punctulata) (cropped).jpg File:Flowerpecker on a bamboo tree in Jakarta, Indonesia (cropped).JPG File:Scaly-breasted Munia - Taiwan S4E7851 (22799290830).jpg </gallery> =====''[[Lonchura striata|Lonchura striata]]'' ([[White-rumped munia|White-rumped munia]] / [[ആറ്റക്കറുപ്പൻ|ആറ്റക്കറുപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:White-rumped Munia + (cropped).JPG File:White-rumped munia 01762g.jpg File:Lonchura striata 547.jpg File:White-rumped Munia Lonchura striata Assam by Raju Kasambe DSCN0513 (3).jpg File:White Rumped Munia.jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Fringillidae|Fringillidae]] (Finches)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Carpodacus|Carpodacus]]'' ==== =====''[[Carpodacus erythrinus|Carpodacus erythrinus]]'' ([[Common rosefinch|Common rosefinch]] / [[റോസ്ക്കുരുവി|റോസ്ക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Carpodacus erythrinus 20060623.jpg|ആൺ File:Common Rosefinch - Slovenia S4E6014 (22417221214).jpg|ആൺ File:Common Rosefinch Carpodacus erythrinus Female JEG4971 (cropped).jpg|പെൺ File:Common Rosefinch Baur reservoir Uttarakhand 03.12.2014.jpg|പെൺ </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Hirundinidae|Hirundinidae]] (Swallows)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cecropis|Cecropis]]'' ==== =====''[[Cecropis daurica|Cecropis daurica]]'' ([[Red-rumped swallow|Red-rumped swallow]] / [[വരയൻ കത്രികക്കിളി|വരയൻ കത്രികക്കിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Golondrina dáurica Cecropis daurica 1.jpg File:Red-rumped Swallow Rongli East Sikkim India 21.04.2016.jpg File:Red-rumped swallow (Cecropis daurica) from nilgiris DSC 1468.jpg File:Red-rumped swallow.JPG </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Delichon|Delichon]]'' ==== =====''[[Delichon urbicum|Delichon urbicum]]'' ([[Common house martin|Common house martin]] / [[വെള്ളക്കറുപ്പൻ കത്രികക്കിളി|വെള്ളക്കറുപ്പൻ കത്രികക്കിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Mehlschwalbe.jpg File:Delichon urbicum 02.jpg File:House Martin (Delichon urbicum) (1).jpg File:Swallow flying drinking.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Hirundo|Hirundo]]'' ==== =====''[[Hirundo domicola|Hirundo domicola]]'' ([[Hill swallow|Hill swallow]] / [[കാനക്കത്രികക്കിളി|കാനക്കത്രികക്കിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Hill Swallow (Hirundo domicola) by Dharani Prakash.jpg File:Hill swalllow IMG 3604.jpg File:HirundoDomicolaGould.jpg </gallery> =====''[[Hirundo rustica|Hirundo rustica]]'' ([[Barn swallow|Barn swallow]] / [[വയൽക്കോതിക്കത്രികക്കിളി|വയൽക്കോതിക്കത്രികക്കിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Landsvale.jpg File:Barn swallow (Hirundo rustica rustica).jpg File:Barn Swallow (Hirundo rustica) by Dharani Prakash.jpg File:Hirundo June 2013-7.jpg </gallery> =====''[[Hirundo smithii|Hirundo smithii]]'' ([[Wire-tailed swallow|Wire-tailed swallow]] / [[കമ്പിവാലൻ കത്രികക്കിളി|കമ്പിവാലൻ കത്രികക്കിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Wiretailed swallowed ,Chandigarh, India.JPG File:WiretailedswallowDSC 6394 090913 pusa.jpg File:Wire tailed swallow screaming 2.jpg File:Wire-tailed Swallow Hirundo smithii by Dr. Raju Kasambe.jpg File:Wire tailed swallow2 @kannur.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Petrochelidon|Petrochelidon]]'' ==== =====''[[Petrochelidon fluvicola|Petrochelidon fluvicola]]'' ([[Streak-throated swallow|Streak-throated swallow]] / [[ചെറുവരയൻ കത്രികക്കിളി|ചെറുവരയൻ കത്രികക്കിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Streak-throated Swallow.jpg File:Streaked-throated Swallow (Hirundo fluvicola) in Hyderabad, AP W IMG 2494.jpg File:Streaked-throated Swallow (Hirundo fluvicola) building nest W2 IMG 2372.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ptyonoprogne|Ptyonoprogne]]'' ==== =====''[[Ptyonoprogne rupestris|Ptyonoprogne rupestris]]'' ([[Eurasian crag martin|Eurasian crag martin]] / [[പാറക്കത്രികക്കിളി|പാറക്കത്രികക്കിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Eurasian Crag-Martin - Estremadurai 1779 (16772419967).jpg File:Hirondelle de rochers au barrage d'Enchanet (1).jpg File:Hirondelle de rochers au barrage d'Enchanet (cropped).jpg File:Eurasian crag martin David Raju (cropped).jpg </gallery> =====''[[Ptyonoprogne concolor|Ptyonoprogne concolor]]'' ([[Dusky crag martin|Dusky crag martin]] / [[തവിടൻ കത്രികക്കിളി|തവിടൻ കത്രികക്കിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Ptyonoprogne concolor by Anis Shaikh 15.jpg File:Dusky Crag Martin chicks, Pune, India.jpg File:Duskycraig martin nest.jpg File:Ptyonoprogne concolor 1894.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Riparia|Riparia]]'' ==== =====''[[Riparia chinensis|Riparia chinensis]]'' ([[Grey-throated martin|Grey-throated martin]] / [[വയൽ തവിടൻ കത്രികക്കിളി|വയൽ തവിടൻ കത്രികക്കിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Grey-throated Sand-martin Riparia chinensis by Dr. Raju Kasambe (4).jpg File:Grey-throated Sand-martin Riparia chinensis by Dr. Raju Kasambe (5).jpg File:Riparia chinensis Hardwicke.jpg File:Riparia chinensis 1894.jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Irenidae|Irenidae]] (Fairy-bluebirds)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Irena|Irena]]'' ==== =====''[[Irena puella|Irena puella]]'' ([[Asian fairy-bluebird|Asian fairy-bluebird]] / [[ലളിത (പക്ഷി)|ലളിത]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Asian fairy bluebird@ aralam wls (cropped).jpg|ആൺ File:Irena puella (cropped).jpg|ആൺ File:AfBluebird DSC9563 v1 (cropped).JPG|ആൺ File:Asian Fairy-bluebird (Irena puella) (cropped).jpg|ആൺ File:Asian Fairy Bluebird f MG 0027 GarimaBhatia (cropped).jpg|പെൺ File:Irena puella -Kuala Lumpur Bird Park -female-6a.jpg|പെൺ </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Laniidae|Laniidae]] (Shrikes)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Lanius|Lanius]]'' ==== =====''[[Lanius cristatus|Lanius cristatus]]'' ([[Brown shrike|Brown shrike]] / [[തവിടൻ ഷ്രൈക്ക്|തവിടൻ ഷ്രൈക്ക്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Lanius cristatus - Surin.jpg File:Brown shrike (Lanius cristatus) (cropped).jpg File:Lanius cristatus - Phra Non.jpg File:Lanius cristatus brown shrike from anaimalai hills JEG7951.jpg File:At Basai Dhankot,India on 20thNov16 with Canon 550D by Sumita Roy Dutta Bird image14.jpg </gallery> =====''[[Lanius schach|Lanius schach]]'' ([[Long-tailed shrike|Long-tailed shrike]] / [[ചാരക്കുട്ടൻ ഷ്രൈക്ക്|ചാരക്കുട്ടൻ ഷ്രൈക്ക്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Rufous-backed Shrike (2) by N.A. Naseer.jpg File:Long Tailed shrike David Raju (cropped).jpg File:Long Tailed Shrike or rufous-backed shrike (Lanius schach) (cropped).jpg File:Long-tailed Shrike (6748734681).jpg File:Long-tailed Shrike Anamalai.JPG </gallery> =====''[[Lanius vittatus|Lanius vittatus]]'' ([[Bay-backed shrike|Bay-backed shrike]] / [[അസുരക്കിളി|അസുരക്കിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Bay-backed Shrike, India, by David Raju.jpg File:Bay-backed Shrike Lanius vittatus Saifei Uttar Pradesh DSCN8753 (2).jpg File:Bay-backed Shrike at Hessarghatta (cropped).jpg File:Bay-backed Shrike Lanius vittatus by Dr. Raju Kasambe DSC 6327 (33).JPG File:Bb Shrike DSC 6667.jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Leiothrichidae|Leiothrichidae]] (Babblers and laughing-thrushes)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Garrulax|Garrulax]]'' ==== =====''[[Garrulax delesserti|Garrulax delesserti]]'' ([[Wynaad laughingthrush|Wynaad laughingthrush]] / [[പതുങ്ങൻ ചിലപ്പൻ|പതുങ്ങൻ ചിലപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:GarrulaxDelessertiGould.jpg File:CrateropusDelessertiJerdon.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Montecincla|Montecincla]]'' ==== =====''[[Montecincla cachinnans|Montecincla cachinnans]]'' ([[Nilgiri laughingthrush|Nilgiri laughingthrush]] / [[നീലഗിരി ചിലുചിലപ്പൻ|നീലഗിരി ചിലുചിലപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:The Black Chinned Laughingthrush.jpg File:The Nilgiri Laughingthrush.jpg File:Trochalopteron cachinnans by Davidraju (cropped).jpg File:Black-chinned laughingthrush (Trochalopteron cachinnans) from Ooty JEG3561 (cropped).jpg File:Black-chinned laughingthrush (Trochalopteron cachinnans) from Ooty JEG3561 a.jpg </gallery> =====''[[Montecincla fairbanki|Montecincla fairbanki]]'' ([[Palani laughingthrush|Palani laughingthrush]] / [[വടക്കൻ ചിലുചിലപ്പൻ|വടക്കൻ ചിലുചിലപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Grey-breasted Laughing thrush1.jpg File:Kerala Laughingthrush by N.A. Nazeer.jpg File:Grey-breasted Laughingthrush.jpg </gallery> =====''[[Montecincla jerdoni|Montecincla jerdoni]]'' ([[Banasura laughingthrush|Banasura laughingthrush]] / [[ബാണാസുര ചിലുചിലുപ്പൻ|ബാണാസുര ചിലുചിലുപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:TrochalopteronCachinnansMap.svg|Distribution map </gallery> =====''[[Montecincla meridionale|Montecincla meridionale]]'' ([[Ashambu laughingthrush|Ashambu laughingthrush]] / [[തെക്കൻ ചിലുചിലുപ്പൻ|തെക്കൻ ചിലുചിലുപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Grey breasted laughing thrush- Asambu Hill Race.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Turdoides|Turdoides]]'' ==== =====''[[Turdoides affinis|Turdoides affinis]]'' ([[Yellow-billed babbler|Yellow-billed babbler]] / [[പൂത്താങ്കീരി|പൂത്താങ്കീരി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Yellow-billed Babbler (Turdoides affinis) by Dharani Prakash.jpg File:Yb Babbler DSC 6992.jpg File:Yb Babbler DSC 6852.jpg File:പൂത്താങ്കിരി.jpg </gallery> =====''[[Turdoides malcolmi|Turdoides malcolmi]]'' ([[Large grey babbler|Large grey babbler]] / [[ചാരച്ചിലപ്പൻ|ചാരച്ചിലപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Large grey babbler by David Raju (cropped).jpg File:Lg Babbler DSC 6687.jpg File:Large Grey Babbler (Turdoides malcolmi) - Flickr - Lip Kee.jpg File:Large Grey Babbler by (cropped).jpg File:Large Grey Babbler (Turdoides malcolmi) at Hodal Iws IMG 1034.jpg </gallery> =====''[[Turdoides striata|Turdoides striata]]'' ([[Jungle babbler|Jungle babbler]] / [[കരിയിലക്കിളി|കരിയിലക്കിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Ganga bird 06.jpg File:Jungle Babbler 20-Mar-2007 4-40-12 ver2.JPG File:Bird on a stick.jpg File:Jungle Babbler (Turdoides striata) @ Nilambur.jpg File:Jungle Babbler - Bandavhgarh - India 8354 (19551622951).jpg </gallery> =====''[[Turdoides subrufa|Turdoides subrufa]]'' ([[Rufous babbler|Rufous babbler]] / [[ചെഞ്ചിലപ്പൻ|ചെഞ്ചിലപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Rufous Babbler.jpg File:Rufous Babbler (Turdoides subrufa).jpg File:Rufous Babbler by N. A. Naseer.jpg File:Rufous Babbler(Turdoides subrufa) (2).jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Locustellidae|Locustellidae]] (Bush warblers and grassbirds)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Chaetornis|Chaetornis]]'' ==== =====''[[Chaetornis striata|Chaetornis striata]]'' ([[Bristled grassbird|Bristled grassbird]] / [[മുള്ളൻ പുൽക്കുരുവി|മുള്ളൻ പുൽക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Bristled Grassbird (9252745617).jpg File:Bristledgrassbird DSC 7235 100813 dadri 01.jpg File:Bristledgrassbird DSC 7235 100813 dadri 02.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Locustella|Locustella]]'' ==== =====''[[Locustella certhiola|Locustella certhiola]]'' ([[Pallas's grasshopper warbler|Pallas's grasshopper warbler]] / [[കരിവാലൻ പുൽക്കുരുവി|കരിവാലൻ പുൽക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Rusty-rumped Warbler (Locustella certhiola) I IMG 2750.jpg File:Rusty-rumped Warbler (Locustella certhiola) I IMG 2748.jpg File:Orthotomus ruficeps borneoensis & Locustella certhiola 1876.jpg </gallery> =====''[[Locustella naevia|Locustella naevia]]'' ([[Common grasshopper warbler|Common grasshopper warbler]] / [[പുൽക്കുരുവി|പുൽക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Flickr - Rainbirder - Grasshopper Warbler (Locustella naevia).jpg File:Flickr - Rainbirder - Grasshopper Warbler (Locustella naevia) (1).jpg File:Grasshopper Warbler Locustella naevia by Dr Raju Kasambe (3).jpg File:Locustella naevia vogelartinfo chris romeiks R7F3264.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Schoenicola|Schoenicola]]'' ==== =====''[[Schoenicola platyurus|Schoenicola platyurus]]'' ([[Broad-tailed grassbird|Broad-tailed grassbird]] / [[പോതക്കിളി|പോതക്കിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Broad-tailed Grassbird.jpg File:Calamodyta brachyptera - 1796-1808 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam - UBA01 IZ16200095.tif </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Monarchidae|Monarchidae]] (Monarchs and paradise flycatchers)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Hypothymis|Hypothymis]]'' ==== =====''[[Hypothymis azurea|Hypothymis azurea]]'' ([[Black-naped monarch|Black-naped monarch]] / [[വെൺനീലി|വെൺനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Black Napped Monarch Prasanna Mamidala.jpg File:Hypothymi azurea4.jpg File:Hypothymi azurea11.jpg File:Black-naped monarch or black-naped blue flycatcher (Hypothymis azurea) male.JPG File:Black-naped Monarch-9097 (cropped).jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Terpsiphone|Terpsiphone]]'' ==== =====''[[Terpsiphone paradisi|Terpsiphone paradisi]]'' ([[Indian paradise flycatcher|Indian paradise flycatcher]] / [[നാകമോഹൻ|നാകമോഹൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Terpsiphone paradisi -Nandi Hills, Karnataka, India -male-8.jpg|ആൺ File:Terpsiphone paradisi -India -male-8.jpg|ആൺ File:Indian Paradise Flycatcher, Tadoba National Park, Maharashtra (cropped).jpg|ആൺ File:Terpsiphone paradisi -near Amaya Lake, Dambulla, Sri Lanka-8.jpg|ആൺ File:Paradise Fly (cropped).JPG|പെൺ File:Indian Paradise Flycatcher (F).jpg|പെൺ File:Asian paradise flycatcher1.jpg|Nest </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Motacillidae|Motacillidae]] (Wagtails and pipits)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Anthus|Anthus]]'' ==== =====''[[Anthus campestris|Anthus campestris]]'' ([[Tawny pipit|Tawny pipit]] / [[ചരൽവരമ്പൻ|ചരൽവരമ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Tawny Pipit - Carso - Italy S4E5598 (16378620184).jpg File:Tawny pipit.jpg File:Anthus campestris-3.jpg File:Anthus campestris in Baikonur.jpg </gallery> =====''[[Anthus cervinus|Anthus cervinus]]'' ([[Red-throated pipit|Red-throated pipit]] / [[ചെങ്കണ്ടൻ വരമ്പൻ|ചെങ്കണ്ടൻ വരമ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Red-throated Pipit.jpg File:Anthus cervinus-ku.jpg File:Anthus cervinus by pdsoki.jpg File:Red-throated Pipit (Anthus cervinus).jpg </gallery> =====''[[Anthus godlewskii|Anthus godlewskii]]'' ([[Blyth's pipit|Blyth's pipit]] / [[ബ്ലയ്ത്ത് വരമ്പൻ|ബ്ലയ്ത്ത് വരമ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Blyth s Pipit Anthus godlewskii.jpg File:Blyth's Pipit - Eaglenest - India FJ0A8509 (33902515000).jpg File:Blyth's Pipit Pangolakha Wildlife Sanctuary East Sikkim 05.05.2016.jpg File:Anthus godlewskii.jpg </gallery> =====''[[Anthus hodgsoni|Anthus hodgsoni]]'' ([[Olive-backed pipit|Olive-backed pipit]] / [[പച്ചവരമ്പൻ|പച്ചവരമ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Olive-backed Pipit (cropped).jpg File:Ob Pipit DSCN3767 (cropped).jpg File:Anthus hodgsoni a4.JPG File:Anthus hodgsoni2.jpg File:Olive-backed Pipit - Corbett NP - India 1663 (16378634174).jpg </gallery> =====''[[Anthus nilghiriensis|Anthus nilghiriensis]]'' ([[Nilgiri pipit|Nilgiri pipit]] / [[മലവരമ്പൻ|മലവരമ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Nilgir Pipit (Anthus nilghiriensis) 18-Apr-2007 12-12-32 PM.JPG File:Anthus nilghiriensis 1.jpg File:NilgiriPipit (cropped).jpg File:NilgiriPipit1.jpg </gallery> =====''[[Anthus richardi|Anthus richardi]]'' ([[Richard's pipit|Richard's pipit]] / [[വലിയവരമ്പൻ|വലിയവരമ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Anthus richardi - Laem Pak Bia.jpg File:Richards pipit-3 (cropped).jpg </gallery> =====''[[Anthus rufulus|Anthus rufulus]]'' ([[Paddyfield pipit|Paddyfield pipit]] / [[വയൽവരമ്പൻ|വയൽവരമ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Paddyfield Pipit I4-Kolkata IMG 2109.jpg File:MG 8236 PFP INW 02.jpg File:Paddy Field Pipit (cropped).jpg File:Paddyfield pipit by David Raju (cropped).jpg File:Paddyfield Pipit.jpg File:Oriental Pipit (8457830001).jpg </gallery> =====''[[Anthus similis|Anthus similis]]'' ([[Long-billed pipit|Long-billed pipit]] / [[പാറനിരങ്ങൻ|പാറനിരങ്ങൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Aravalli BiodivPark Gurgaon DSC9162 long-billed pipit.jpg File:Long-billed Pipit - Natal - South Africa S4E6593 (16378617574) (cropped).jpg File:Long-billed Pipit RWD.jpg File:Long-billed pipit (cropped).jpg File:Anthus similis2.jpg </gallery> =====''[[Anthus trivialis|Anthus trivialis]]'' ([[Tree pipit|Tree pipit]] / [[മരവരമ്പൻ|മരവരമ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Tree Pipit Anthus trivialis by Dr. Raju Kasambe DSCN7208 (cropped).jpg File:2015-04-21 Anthus trivialis, Abernethy Forest 1 (cropped).jpg File:Baumpieper (Anthus trivialis), Holzwarchetal bei Mürringen, Ostbelgien (3938435013) (cropped).jpg File:Oriental Tree Pipit.jpg File:Anthus trivialis vogelartinfo chris romeiks CHR4025 (cropped).jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Dendronanthus|Dendronanthus]]'' ==== =====''[[Dendronanthus indicus|Dendronanthus indicus]]'' ([[Forest wagtail|Forest wagtail]] / [[കാട്ടുവാലുകുലുക്കി|കാട്ടുവാലുകുലുക്കി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Forest Wagtail by David Raju (cropped).jpg File:Forest Wagtail (cropped).jpg File:Forest Wagtail - Thailand S4E8218 (16813296958).jpg File:Dendronanthus indicus 18 - Christopher Watson (cropped).jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Motacilla|Motacilla]]'' ==== =====''[[Motacilla alba|Motacilla alba]]'' ([[White wagtail|White wagtail]] / [[വെള്ള വാലുകുലുക്കി|വെള്ള വാലുകുലുക്കി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:WhiteWagtail DSCN3206.jpg File:White wagtail- (Non-breeding- leucopsis race) at Kolkata I IMG 9947.jpg File:White Wagtail- (Non-breeding- leucopsis race) at Kolkata I1 IMG 5597.jpg File:White Wagtail (Motacilla alba) near Hodal I IMG 9645.jpg </gallery> =====''[[Motacilla cinerea|Motacilla cinerea]]'' ([[Grey wagtail|Grey wagtail]] / [[വഴികുലുക്കി|വഴികുലുക്കി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Grey wagtail (Motacilla cinerea) from nilgiris DSC 0771.jpg File:Grey Wagtail DSC8805.JPG File:Ballerina giallaMG 4414.jpg File:Grey Wagtail (Motacilla cinerea) by Dharani Prakash.jpg </gallery> =====''[[Motacilla citreola|Motacilla citreola]]'' ([[Citrine wagtail|Citrine wagtail]] / [[മഞ്ഞത്തലയൻ വാലുകുലുക്കി|മഞ്ഞത്തലയൻ വാലുകുലുക്കി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Citrine Wagtail Motacilla citreola.jpg File:Motacilla citreola -Gurgaon, Haryana, India -male-8 (1).jpg File:Citrine Wagtail @ IITM (2).jpg File:Citrine Wagtail @ IITM (3).jpg File:Citrine wagtail bird (2014) 4303.jpg </gallery> =====''[[Motacilla flava|Motacilla flava]]'' ([[Western yellow wagtail|Western yellow wagtail]] / [[മഞ്ഞ വാലുകുലുക്കി|മഞ്ഞ വാലുകുലുക്കി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:A Yellow Wagtail.jpg File:Motacilla flava by Davidraju (cropped).jpg File:Yellow Wagtail @ IITM.jpg File:Yellow Wagtail DSC9939.jpg </gallery> =====''[[Motacilla maderaspatensis|Motacilla maderaspatensis]]'' ([[White-browed wagtail|White-browed wagtail]] / [[വലിയ വാലുകുലുക്കി|വലിയ വാലുകുലുക്കി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Motacilla maderaspatensis -Pashan Lake, Pune, Maharashtra, India-8.jpg File:White-browed Wagtail (Motacilla madaraspatensis) in Hyderabad W IMG 4376.jpg File:Wb Wagtail DSC 6387.jpg File:White browed wagtail 3.jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Muscicapidae|Muscicapidae]] (Chats and flycatchers)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Copsychus|Copsychus]]'' ==== =====''[[Copsychus fulicatus|Copsychus fulicatus]]'' ([[Indian robin|Indian robin]] / [[കൽമണ്ണാത്തി|കൽമണ്ണാത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Indian Robin (Saxicoloides fulicatus) in Tirunelveli, India (cropped).jpg|ആൺ File:Indian robin (Copsychus fulicatus) Male from Coimbatore district JEG6547 6X4 (cropped).jpg|ആൺ File:Indian Robin by David Raju (cropped).jpg|ആൺ File:Indian Robin Saxicoloides fulicata.JPG|പെൺ File:Female Indian Robin (cropped).jpg|പെൺ </gallery> =====''[[Copsychus malabaricus|Copsychus malabaricus]]'' ([[White-rumped shama|White-rumped shama]] / [[ഷാമക്കിളി|ഷാമക്കിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:MG 0945-White-Rumped-Shama.jpg File:A White Rumped Shama (male).jpg File:Copsychus malabaricus male - Khao Yai.jpg File:White-rumped Shama Thailand.jpg File:Copsychus malabaricus - Khao Yai.jpg|പെൺ File:White-Rumped Shama.jpg </gallery> =====''[[Copsychus saularis|Copsychus saularis]]'' ([[Oriental magpie-robin|Oriental magpie-robin]] / [[മണ്ണാത്തിപ്പുള്ള്|മണ്ണാത്തിപ്പുള്ള്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Magpie Robin by David Raju (cropped).jpg File:Copsychus saularis 01 (cropped).jpg File:Magpie Robin Copsychus saularis by Dr. Raju Kasambe DSCN3355 (11).JPG File:Oriental Magpie-Robin Copsychus saularis DSCN0961 1.jpg File:Oriental Magpie-Robin (Copsychus saularis) 22-Mar-2007 7-45-18.JPG </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cyornis|Cyornis]]'' ==== =====''[[Cyornis pallipes|Cyornis pallipes]]'' ([[White-bellied blue flycatcher|White-bellied blue flycatcher]] / [[കാട്ടുനീലി|കാട്ടുനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:White-bellied blue flycatcher OMH.jpg|ആൺ File:White-bellied blue flycatcher female, Ganeshgudi, Karnataka, India.jpg|പെൺ </gallery> =====''[[Cyornis rubeculoides|Cyornis rubeculoides]]'' ([[Blue-throated blue flycatcher|Blue-throated blue flycatcher]] / [[നീലച്ചെമ്പൻ പാറ്റപിടിയൻ|നീലച്ചെമ്പൻ പാറ്റപിടിയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Blue-throated Blue Flycatcher Khangchendzonga National Park West Sikkim India 31.03.2016.jpg|ആൺ File:Blue throated Flycatcher Namdapha IMG 5613 (cropped).jpg|ആൺ File:BlueThroatedFlycatcher Aizawl (cropped).JPG|ആൺ File:Blue-throated Flycatcher.jpg|പെൺ File:Blue-throated Blue Flycatcher (f) @ Aralam Jan 2014.jpg|പെൺ </gallery> =====''[[Cyornis tickelliae|Cyornis tickelliae]]'' ([[Tickell's blue flycatcher|Tickell's blue flycatcher]] / [[നീലക്കുരുവി|നീലക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Tickell's Blue Flycatcher Male.jpg File:The Tickell's Blue Flycatcher.jpg File:Tickell's Blue flycatcher.jpg File:Tickell's Blue flycatcher from Nandi Hills.jpg File:Tickles Blue flycatcher by David Raju (cropped).jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Eumyias|Eumyias]]'' ==== =====''[[Eumyias albicaudatus|Eumyias albicaudatus]]'' ([[Nilgiri flycatcher|Nilgiri flycatcher]] / [[നീലക്കിളി പാറ്റപിടിയൻ|നീലക്കിളി പാറ്റപിടിയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:The Nilgiri Flycatcher by Antony Grossy.jpg File:Nilgiri Flycatcher by N.A. Naseer.jpg File:Nilgiri Flycatcher by Dharani Prakash (cropped).jpg File:NIlgiri Flycatcher (cropped).JPG|പെൺ File:Nilgiri Flycatcher (Eumyias albicaudatus) – Female by Dharani Prakash (cropped).jpg|പെൺ </gallery> =====''[[Eumyias thalassinus|Eumyias thalassinus]]'' ([[Verditer flycatcher|Verditer flycatcher]] / [[നീലമേനി പാറ്റപിടിയൻ|നീലമേനി പാറ്റപിടിയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Verditer Flycatcher Prasanna Mamidala.jpg File:Verditer Flycatcher Eumyias thalassinus by Dr. Raju Kasambe (2).jpg File:Verditer Flycatcher Thailand (cropped).jpg File:Verditer Flycatcher - From The Viridian City (cropped).jpg File:Verditer Flycatcher at sattal DSCN0403 1 (cropped).jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ficedula|Ficedula]]'' ==== =====''[[Ficedula albicilla|Ficedula albicilla]]'' ([[Taiga flycatcher|Taiga flycatcher]] / [[ചെങ്കണ്ഠൻ പാറ്റപിടിയൻ|ചെങ്കണ്ഠൻ പാറ്റപിടിയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Red-breasted Flycatcher.jpg File:Ficedula albicilla, Japan 1.jpg File:Red-breasted Flycatcher (Ficedula parva).jpg File:Taiga flycatcher (Sanjay Gandhi Biological Park).jpg </gallery> =====''[[Ficedula nigrorufa|Ficedula nigrorufa]]'' ([[Black-and-orange flycatcher|Black-and-orange flycatcher]] / [[കരിഞ്ചെമ്പൻ പാറ്റപിടിയൻ|കരിഞ്ചെമ്പൻ പാറ്റപിടിയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Black and Orange Flycatcher.jpg File:The Black and Orange Flycatcher.jpg File:A Pair of Black and Orange Flycatcher by Antony Grossy.jpg File:Black and orange Flycatcher (cropped).jpg File:Black-and-orange flycatcher IMG 0998 (cropped).jpg </gallery> =====''[[Ficedula parva|Ficedula parva]]'' ([[Red-breasted flycatcher|Red-breasted flycatcher]] / [[ചെമ്മാറൻ പാറ്റപിടിയൻ|ചെമ്മാറൻ പാറ്റപിടിയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Male Red-breasted Flycatcher.jpg|ആൺ File:Red brested flycatcher by David Raju (cropped).jpg|ആൺ File:Red Breasted Flycatcher Winters in Gujarat.jpg|ആൺ File:Red-breatsed Flycatcher Ficedula parva by Dr. Raju Kasambe DSCN6899 (11).jpg|പെൺ </gallery> =====''[[Ficedula ruficauda|Ficedula ruficauda]]'' ([[Rusty-tailed flycatcher|Rusty-tailed flycatcher]] / [[ചെമ്പുവാലൻ പാറ്റപിടിയൻ|ചെമ്പുവാലൻ പാറ്റപിടിയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Rusty tailed flycatcher (cropped).jpg File:Rusty-tailed Flycatcher I IMG 7389.jpg File:Avium Species Novae (8423921932).jpg </gallery> =====''[[Ficedula subrubra|Ficedula subrubra]]'' ([[Kashmir flycatcher|Kashmir flycatcher]] / [[കാശ്മീരി പാറ്റപിടിയൻ|കാശ്മീരി പാറ്റപിടിയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Bhargav Dwaraki Kashmiri Flycatcher.jpg File:Bhargav Dwaraki KASHMIRI FLYCATCHER2.jpg </gallery> =====''[[Ficedula superciliaris|Ficedula superciliaris]]'' ([[Ultramarine flycatcher|Ultramarine flycatcher]] / [[കടുംനീലി പാറ്റപിടിയൻ|കടുംനീലി പാറ്റപിടിയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Ultramarine flycatcher at Sattal DSCN1699-1.jpg File:Ultramarine Flycatcher (cropped).jpg File:Ultramarine Flycatcher Pangot Uttarakhand India 04.10.2014.jpg File:Ultramarine flycatcher in Nainital (cropped).jpg File:Ultramarine Flycatcher (Ficedula superciliaris) Naggar, Himachal Pradesh, 2013 (cropped).JPG </gallery> =====''[[Ficedula zanthopygia|Ficedula zanthopygia]]'' ([[Yellow-rumped flycatcher|Yellow-rumped flycatcher]] / [[മഞ്ഞവാലൻ പാറ്റപിടിയൻ|മഞ്ഞവാലൻ പാറ്റപിടിയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Male Yellow-rumped Flycatcher (Ficedula zanthopygia) Korea May 2012.jpg|ആൺ File:Ficedula zanthopygia 1.jpg|പെൺ File:Yellow-rumped Flycatcher (Ficedula zanthopygia).jpg|പെൺ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Larvivora|Larvivora]]'' ==== =====''[[Larvivora brunnea|Larvivora brunnea]]'' ([[Indian blue robin|Indian blue robin]] / [[നിലത്തൻ|നിലത്തൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Luscinia brunnea.jpg File:Larvivora brunnea, male, Nandi Hills.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Luscinia|Luscinia]]'' ==== =====''[[Luscinia svecica|Luscinia svecica]]'' ([[Bluethroat|Bluethroat]] / [[നീലകണ്ഠപക്ഷി|നീലകണ്ഠപക്ഷി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Blaukehlchen Beobachtungsplattform.jpg File:Bluethroat - Flevoland - Netherlands 6346 (19337344276).jpg File:David Palmer Bluethroat.jpg File:Bluethroat - Luscinia svecica - DSC00088.jpg File:Luscinia svecica, Parwan, Afghanistan 4 (cropped).jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Monticola|Monticola]]'' ==== =====''[[Monticola cinclorhyncha|Monticola cinclorhyncha]]'' ([[Blue-capped rock thrush|Blue-capped rock thrush]] / [[മേനിപ്പാറക്കിളി|മേനിപ്പാറക്കിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Blue Capped Rock Thrush.jpg|ആൺ File:Blue capped Rock Thrush.jpg|ആൺ File:Blue-capped Rock-thrush @ Kakkadampoil 2-2-14 (cropped).jpg|ആൺ File:Blue-capped Rock-thrush Monticola cinclorhyncha Female by Dr. Raju Kasambe DSC 4068 (12).jpg|പെൺ File:Bcr Thrush DSCN9005 v1.JPG|Immature </gallery> =====''[[Monticola saxatilis|Monticola saxatilis]]'' ([[Common rock thrush|Common rock thrush]] / [[ചെമ്പുവാലൻ പാറക്കിളി|ചെമ്പുവാലൻ പാറക്കിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Monsax.jpg|ആൺ (summer) File:Common rock thrush.jpg|ആൺ (summer) File:Common rock thrush 1 (cropped).jpg|ആൺ (summer) File:Rufous-tailed Rock Thrush Monticola saxatilis - 1st winter male - Side 1.jpg|ആൺ (winter) File:Rufous-tailed Rock Thrush Monticola saxatilis - 1st winter male - Back (cropped).jpg|ആൺ (winter) File:Rufous-tailed Rock Thrush Monticola saxatilis - 1st winter male - Front (cropped).jpg|ആൺ (winter) </gallery> =====''[[Monticola solitarius|Monticola solitarius]]'' ([[Blue rock thrush|Blue rock thrush]] / [[നീലപ്പാറക്കിളി|നീലപ്പാറക്കിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Blue Rock thrush by David Raju (cropped).jpg|ആൺ File:Monticola solitarius, Spain 1.jpg|ആൺ File:Blue Rock Thrush (cropped).jpg|ആൺ File:Monticola solitarius 29-August-2015.jpg|പെൺ File:Blue rock thrush 2014dz18 à abizar (cropped).JPG|പെൺ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Muscicapa|Muscicapa]]'' ==== =====''[[Muscicapa dauurica|Muscicapa dauurica]]'' ([[Asian brown flycatcher|Asian brown flycatcher]] / [[തവിട്ടു പാറ്റപിടിയൻ|തവിട്ടു പാറ്റപിടിയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Asian Brown Flycatcher (Muscicapa dauurica) curiously looking onto something.jpg File:Asian Brown Flycatcher (Muscicapa dauurica) at Periyar National Park.jpg File:Asian Brown Flycatcher (Muscicapa dauurica) (15489798050).jpg File:Asian Brown Flycatcher Thailand.jpg File:Muscicapa dauurica 2 - Khao Yai.jpg </gallery> =====''[[Muscicapa muttui|Muscicapa muttui]]'' ([[Brown-breasted flycatcher|Brown-breasted flycatcher]] / [[മുത്തുപ്പിള്ള|മുത്തുപ്പിള്ള]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Brown-breasted Flycatcher (Muscicapa muttui).jpg File:The Brown Breasted Flycatcher.jpg File:Muscicapa muttui.jpg File:Brown-breasted Flycatcher Muscicapa muttui DSCN5439 (5).jpg File:Brown breasted flycatcher.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Myophonus|Myophonus]]'' ==== =====''[[Myophonus horsfieldii|Myophonus horsfieldii]]'' ([[Malabar whistling thrush|Malabar whistling thrush]] / [[ചൂളക്കാക്ക|ചൂളക്കാക്ക]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Malabar whistling thrush (Myophonus horsfieldii) from anaimalai hills JEG4924.jpg File:Malabar whistling thrush (cropped).jpg File:Malabar Whistling Thrush by N.A. Nazeer.jpg File:Malabar Whistling-Thrush.jpg File:Myophonus horsfieldii -Tamil Nadu, India-8.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Oenanthe|Oenanthe]]'' ==== =====''[[Oenanthe deserti|Oenanthe deserti]]'' ([[Desert wheatear|Desert wheatear]] / [[മരുപ്പക്ഷി|മരുപ്പക്ഷി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Desert wheatear (M) (15554995150).jpg|ആൺ (summer) File:Desert Wheatear Male.jpg|ആൺ (winter) File:Desert Wheatear Oenanthe deserti Male Dr Raju Kasambe. Photo taken at Dombivli, distt. Thane, Maharashtra, India..JPG|ആൺ (winter) File:Desert Wheatear (cropped).jpg|ആൺ (winter) File:Desert Wheatear Oenanthe deserti female by Dr Raju Kasambe (2) (cropped).jpg|പെൺ </gallery> =====''[[Oenanthe isabellina|Oenanthe isabellina]]'' ([[Isabelline wheatear|Isabelline wheatear]] / [[നെന്മണിക്കുരുവി|നെന്മണിക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Isabelline Wheatear (Oenanthe isabellina) (6786498564).jpg File:Oenanthe isabellina, Sivas 2017-07-02 01-1 (cropped).jpg File:Isabelline Wheatear (Oenanthe isabellina) (34768435912).jpg File:Isabelline Wheatear (Oenanthe isabellina) - סלעית ערבות.JPG </gallery> =====''[[Oenanthe oenanthe|Oenanthe oenanthe]]'' ([[Northern wheatear|Northern wheatear]] / [[വടക്കൻ നെന്മണിക്കുരുവി|വടക്കൻ നെന്മണിക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Oenanthe oenanthe Larvik.JPG|ആൺ File:Oenanthe oenanthe -Inishbofin, County Galway, Ireland-8a.jpg|ആൺ File:Oenanthe oenanthe Norway.jpg|ആൺ File:Northern wheatear Oenanthe oenanthe.jpg|പെൺ </gallery> =====''[[Oenanthe pleschanka|Oenanthe pleschanka]]'' ([[Pied wheatear|Pied wheatear]] / [[വെള്ളക്കറുപ്പൻ നെന്മണിക്കുരുവി|വെള്ളക്കറുപ്പൻ നെന്മണിക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Черногърбо каменарче на нос Калиакра (cropped).jpg|ആൺ File:Pied Wheatear (Oenanthe pleschanka) (8079431820).jpg|ആൺ File:Pied Wheatear - Tanzania 2008-02-29 0225 (19406836875).jpg|ആൺ File:Oenanthe pleschanka 1.jpg|Juvenile </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Phoenicurus|Phoenicurus]]'' ==== =====''[[Phoenicurus ochruros|Phoenicurus ochruros]]'' ([[Black redstart|Black redstart]] / [[വിറവാലൻ കുരുവി|വിറവാലൻ കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Phoenicurus ochruros rufiventris, New Delhi (cropped).jpg|ആൺ File:Black Redstart ( Phoenicurus ochuros ).jpg|ആൺ File:Black Redstart - Phoenicurus ochruros - DSC03334.jpg File:Phoenicurus ochruros (14348645036).jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Saxicola|Saxicola]]'' ==== =====''[[Saxicola caprata|Saxicola caprata]]'' ([[Pied bush chat|Pied bush chat]] / [[ചുറ്റീന്തൽക്കിളി|ചുറ്റീന്തൽക്കിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Pied bush chat (Saxicola caprata)male from nilgiris DSC 1123.jpg|ആൺ File:Pied Bushchat (m) Sholinganallur 12February2017 (cropped).jpg|ആൺ File:Pied Bushchat male (cropped).jpg|ആൺ File:Pied bush chat (Saxicola caprata) female from nilgiris DSC 1129 (cropped).jpg|പെൺ File:Pied Bushchat (f) (cropped).jpg|പെൺ File:Pied bush chat (Saxicola caprata)Female (cropped).jpg|പെൺ </gallery> =====''[[Saxicola maurus|Saxicola maurus]]'' ([[Siberian stonechat|Siberian stonechat]] / [[ചരൽക്കുരുവി|ചരൽക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Kevirhezok-4.jpg|ആൺ (breeding) File:Siberian Stonechat-6077 (cropped).jpg|ആൺ (winter) File:Siberian Stonechat Saxicola maurus.jpg|ആൺ (winter) File:Siberian stonechat Male (cropped).jpg|ആൺ (winter) File:Common Stonechat Female (6741279211) (cropped).jpg|പെൺ File:Siberian Stonechat or Asian or Common Stonechat (Saxicola maurus) female. Thane, Maharashtra. IMG 6787 (5).JPG|പെൺ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Sholicola|Sholicola]]'' ==== =====''[[Sholicola albiventris|Sholicola albiventris]]'' ([[White-bellied blue robin|White-bellied blue robin]] / [[വെള്ളവയറൻ ചോലക്കിളി|വെള്ളവയറൻ ചോലക്കിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:White Bellied Blue Robin.jpg File:White-bellied blue robin.jpg File:White-bellied Blue Robin by N.A. Nazeer.jpg </gallery> =====''[[Sholicola major|Sholicola major]]'' ([[Nilgiri blue robin|Nilgiri blue robin]] / [[ചെമ്പുവയറൻ ചോലക്കിളി|ചെമ്പുവയറൻ ചോലക്കിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Nilgiri Blue Robin at Coonoor.jpg File:Nilgiri Blue Robin (cropped).jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Nectariniidae|Nectariniidae]] (Sunbirds and spiderhunters)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Arachnothera|Arachnothera]]'' ==== =====''[[Arachnothera longirostra|Arachnothera longirostra]]'' ([[Little spiderhunter|Little spiderhunter]] / [[തേൻകിളിമാടൻ|തേൻകിളിമാടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Little spiderhunter India.jpg File:Little Spiderhunter (Arachnothera longirostra) - Flickr - Lip Kee.jpg File:Little Spiderhunter (Arachnothera longirostra)IMG 4922 (5).JPG File:Little Spiderhunter (Arachnothera longirostra) (8068189347) (cropped).jpg File:Arachnothera longirostra Keulemans.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cinnyris|Cinnyris]]'' ==== =====''[[Cinnyris asiaticus|Cinnyris asiaticus]]'' ([[Purple sunbird|Purple sunbird]] / [[കറുപ്പൻ തേൻകിളി|കറുപ്പൻ തേൻകിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Nectar sucker (cropped).jpg|ആൺ (breeding) File:Purple Sunbird (Cinnyris asiaticus) - Tirunelveli.jpg|ആൺ (breeding) File:Purple Sunbird in Eclipse (6031479004).jpg|ആൺ (eclipse) File:Purple Sunbird male in Eclipse.jpg|ആൺ (eclipse) File:A Female Purple Sunbird (Cinnyris asiaticus) (cropped).jpg|പെൺ </gallery> =====''[[Cinnyris lotenius|Cinnyris lotenius]]'' ([[Loten's sunbird|Loten's sunbird]] / [[കൊക്കൻ തേൻ‌കിളി|കൊക്കൻ തേൻ‌കിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Loten's Sunbird (male) @ Nilambur.jpg|ആൺ (breeding) File:Loten's Sunbird (m) @ Nilambur (cropped).jpg|ആൺ (breeding) File:Thaen kuruvi- changing color07.jpg|ആൺ (eclipse) File:Loten's sunbird Female.jpg|പെൺ File:Loten'sSunbird(F).jpg|പെൺ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Leptocoma|Leptocoma]]'' ==== =====''[[Leptocoma minima|Leptocoma minima]]'' ([[Crimson-backed sunbird|Crimson-backed sunbird]] / [[ചെറുതേൻകിളി|ചെറുതേൻകിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Crimson Backed Sunbird.jpg File:SaurabhSawant MG 1470 (cropped).jpg File:Crimson-backed Sunbird.jpg File:Crimson-backed sunbird male (Leptocoma minima) from nilgiris DSC 1675.jpg </gallery> =====''[[Leptocoma zeylonica|Leptocoma zeylonica]]'' ([[Purple-rumped sunbird|Purple-rumped sunbird]] / [[മഞ്ഞത്തേൻകിളി|മഞ്ഞത്തേൻകിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Purple-rumped Sunbird - male.jpg|ആൺ File:Female Purple-rumped sunbird in the backyard of an empty plot in Judicial Layout, Bangalore. 29 March 2016.jpg|പെൺ File:Female Purple-rumped Sunbird.JPG|പെൺ File:Purple rumped sunbird (cropped).jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Oriolidae|Oriolidae]] (Orioles)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Oriolus|Oriolus]]'' ==== =====''[[Oriolus chinensis|Oriolus chinensis]]'' ([[Black-naped oriole|Black-naped oriole]] / [[ചീനമഞ്ഞക്കിളി|ചീനമഞ്ഞക്കിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Black Naped Oriole (6935459331) (cropped).jpg File:Oriolus chinensis -Selangor, Malaysia -male-8 (cropped).jpg File:Black-naped Oriole.jpg File:Black-naped Oriole (Oriolus chinensis maculatus) - Flickr - Lip Kee.jpg File:Black-naped Oriole Oriolus chinensis Mumbai by Dr. Raju Kasambe (2).jpg </gallery> =====''[[Oriolus kundoo|Oriolus kundoo]]'' ([[Indian golden oriole|Indian golden oriole]] / [[മഞ്ഞക്കിളി|മഞ്ഞക്കിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Indian golden oriole.jpg File:Indian Golden Oriole - Male (Oriolus kundoo).jpg File:IndianGoldenOriole M.jpg File:IndianGoldenOriole F (cropped).jpg File:Eurasian Golden Oriole (Oriolus oriolus) W IMG 8217.jpg File:Female Indian Golden Oriole, Secunderabad (cropped).jpg </gallery> =====''[[Oriolus xanthornus|Oriolus xanthornus]]'' ([[Black-hooded oriole|Black-hooded oriole]] / [[മഞ്ഞക്കറുപ്പൻ|മഞ്ഞക്കറുപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Black-hooded Oriole (Oriolus xanthornus) in Kolkata I IMG 7603.jpg File:Black-hooded Oriole (Oriolus xanthornus) in Kolkata I IMG 2538.jpg File:Black-hooded Oriole (Oriolus xanthornus).jpg File:Black-hooded Oriole Oriolus xanthornus, Pannipitiya, Sri Lanka 1.jpg File:Davidraju IMG 7218 (cropped).jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Paridae|Paridae]] (Tits)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Machlolophus|Machlolophus]]'' ==== =====''[[Machlolophus aplonotus|Machlolophus aplonotus]]'' ([[Indian black-lored tit|Indian black-lored tit]] / [[പച്ചമരപ്പൊട്ടൻ|പച്ചമരപ്പൊട്ടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Indian black-lored tit.jpg File:Indian yellow tit (Parus aplonotus).jpg File:ParusJerdoniGould.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Parus|Parus]]'' ==== =====''[[Parus cinereus|Parus cinereus]]'' ([[Cinereous tit|Cinereous tit]] / [[ചാരമരപ്പൊട്ടൻ|ചാരമരപ്പൊട്ടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Cinereous Tit DSC9994.jpg File:Davidraju IMG 9558.jpg File:Cinereous Tit Parus cinereus by Dr. Raju Kasambe.JPG File:Davidraju IMG 9596.jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Passeridae|Passeridae]] (Sparrows)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Gymnoris|Gymnoris]]'' ==== =====''[[Gymnoris xanthocollis|Gymnoris xanthocollis]]'' ([[Yellow-throated sparrow|Yellow-throated sparrow]] / [[മഞ്ഞത്താലി|മഞ്ഞത്താലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Petronia xanthocollis -Haryana, India -male-8.jpg File:Another pose of Chestnut-shouldered Petronia, Nagpur by Dr. Tejinder Singh Rawal.jpg File:Chestnut-shouldered Petronia, Nagpur by Dr. Tejinder Singh Rawal.jpg File:Chestnut-shouldered Petronia (Petronia xanthocollis) at Bharatpur I IMG 5262.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Passer|Passer]]'' ==== =====''[[Passer domesticus|Passer domesticus]]'' ([[House sparrow|House sparrow]] / [[അങ്ങാടിക്കുരുവി|അങ്ങാടിക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Passer domesticus aug13 3.jpg|ആൺ File:Stay Hungry!.jpg|ആൺ File:Male Common sparrow.jpg|ആൺ File:House Sparrow Male, Andhra Pradesh, India.jpg|ആൺ File:House sparrow (female) Bandipur Tiger Reserve, Karnataka DSC00722.jpg|പെൺ </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Pellorneidae|Pellorneidae]] (Smaller babblers)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Alcippe|Alcippe]]'' ==== =====''[[Alcippe poioicephala|Alcippe poioicephala]]'' ([[Brown-cheeked fulvetta|Brown-cheeked fulvetta]] / [[കാനാച്ചിലപ്പൻ|കാനാച്ചിലപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Alcippe poioicephala davisoni - Kaeng Krachan.jpg File:Brown-cheeked Fulvetta - Central Thailand S4E7496 (18926420603).jpg File:Brown cheeked fulvetta.jpg File:Brown-cheeked-fulvetta-from-kottayam-kerala.jpg File:Asian brown flycatcher - Kottayam 2017-02-19 01.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pellorneum|Pellorneum]]'' ==== =====''[[Pellorneum ruficeps|Pellorneum ruficeps]]'' ([[Puff-throated babbler|Puff-throated babbler]] / [[പുള്ളിച്ചിലപ്പൻ|പുള്ളിച്ചിലപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Puff-throated Babbler (14522913494) (cropped).jpg File:Pellorneum ruficeps - Khao Yai.jpg File:Puff throtted babbler.JPG File:Puff-throated Babbler - Thailand S4E7345 (19463351276).jpg File:Puff-throated Babbler Pellorneum ruficeps by Dr. Raju Kasambe DSCN4544 (5) (cropped).jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Pittidae|Pittidae]] (Pittas)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pitta|Pitta]]'' ==== =====''[[Pitta brachyura|Pitta brachyura]]'' ([[Indian pitta|Indian pitta]] / [[കാവി|കാവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Indian pitta (Pitta brachyura) Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg File:Birds of terai,uttarakhand.jpg File:Indian pitta (Pitta brachyura), Mayannur, Thrissur.JPG File:INDIAN PITTA.jpg File:Natures own color palette.jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Phylloscopidae|Phylloscopidae]] (Leaf warblers)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Phylloscopus|Phylloscopus]]'' ==== =====''[[Phylloscopus affinis|Phylloscopus affinis]]'' ([[Tickell's leaf warbler|Tickell's leaf warbler]] / [[മഞ്ഞ ഇലക്കുരുവി|മഞ്ഞ ഇലക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Tickell's Leaf Warbler.JPG File:Tickell's Leaf Warbler (Phylloscopus affinis).jpg File:Tickell's Leaf Warbler Phylloscopus affinis from the Anaimalai hills JEG2540 a (cropped).jpg </gallery> =====''[[Phylloscopus collybita|Phylloscopus collybita]]'' ([[Common chiffchaff|Common chiffchaff]] / [[ചിഫ്ചാഫ്|ചിഫ്ചാഫ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Common chiffchaff by David Raju (cropped).jpg File:Basai Wetland Gurgaon DSC9248 warbler.JPG File:Common Chiffchaff Khangchendzonga National Park West Sikkim India 30.03.2016.jpg File:Common Chiffchaff.jpg </gallery> =====''[[Phylloscopus humei|Phylloscopus humei]]'' ([[Hume's leaf warbler|Hume's leaf warbler]] / [[ചെറുകൊക്കൻ ഇലക്കുരുവി|ചെറുകൊക്കൻ ഇലക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Hume's Warbler - Kazakistan S4E4106 (19261538992).jpg File:Humes leaf warbler by David Raju (cropped).jpg File:Hume's Leaf Warbler 2.jpg File:Hume's Leaf Warbler 3.jpg </gallery> =====''[[Phylloscopus magnirostris|Phylloscopus magnirostris]]'' ([[Large-billed leaf warbler|Large-billed leaf warbler]] / [[ചൂളൻ ഇലക്കുരുവി|ചൂളൻ ഇലക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Large-billed Leaf Warbler (Phylloscopus magnirostris).jpg </gallery> =====''[[Phylloscopus nitidus|Phylloscopus nitidus]]'' ([[Green warbler|Green warbler]] / [[കടും പച്ചപ്പൊടിക്കുരുവി|കടും പച്ചപ്പൊടിക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Green warbler.jpg File:Phylloscopus nitidus Keulemans.jpg </gallery> =====''[[Phylloscopus occipitalis|Phylloscopus occipitalis]]'' ([[Western crowned warbler|Western crowned warbler]] / [[കുറിത്തലയൻ ഇലക്കുരുവി|കുറിത്തലയൻ ഇലക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Western Crowned Warbler.jpg File:Phylloscopus occipitalis 1889.jpg </gallery> =====''[[Phylloscopus trochiloides|Phylloscopus trochiloides]]'' ([[Greenish warbler|Greenish warbler]] / [[ഇളംപച്ച പൊടിക്കുരുവി|ഇളംപച്ച പൊടിക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Greenish Warbler Phylloscopus trochiloides DSCN1768-1.jpg File:Greenish Warbler Sikkim India 11.05.2014.jpg File:Greenish Warbler by Ron Knight.jpg File:Greenish warbler (Phylloscopus trochiloides).jpg </gallery> =====''[[Phylloscopus tytleri|Phylloscopus tytleri]]'' ([[Tytler's leaf warbler|Tytler's leaf warbler]] / [[സൂചിമുഖി ഇലക്കുരുവി|സൂചിമുഖി ഇലക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Tytler's Leaf Warbler.jpg File:TytlersWarbler.jpg File:PhylloscopusTytleri.jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Ploceidae|Ploceidae]] (Weavers)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ploceus|Ploceus]]'' ==== =====''[[Ploceus manyar|Ploceus manyar]]'' ([[Streaked weaver|Streaked weaver]] / [[കായലാറ്റ|കായലാറ്റ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Ploceus manyar (cropped).JPG|ആൺ File:Ploceus manyar at Abassa by Hatem Moushir 1.JPG|ആൺ File:Streaked Weaver (Ploceus manyar) W IMG 6847.jpg|ആൺ File:Streaked Weaver (2).jpg|പെൺ </gallery> =====''[[Ploceus philippinus|Ploceus philippinus]]'' ([[Baya weaver|Baya weaver]] / [[ആറ്റക്കുരുവി|ആറ്റക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Baya weaver (Ploceus philippinus) Male ♂ Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg|ആൺ File:Male Baya Weaver in Breeding plumage.JPG|ആൺ File:Baya Weaver, Western Ghats.jpg File:Baya weaver.jpg File:Baya weaver (Ploceus philippinus) female ♀ Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg|പെൺ </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Pycnonotidae|Pycnonotidae]] (Bulbuls)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Acritillas|Acritillas]]'' ==== =====''[[Acritillas indica|Acritillas indica]]'' ([[Yellow-browed bulbul|Yellow-browed bulbul]] / [[മഞ്ഞച്ചിന്നൻ|മഞ്ഞച്ചിന്നൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Yellow-browed bulbul.jpg File:Yellow-browed bulbul OMH.jpg File:Yellow browed bulbul.jpg File:Yellow Browed Bulbul or Acritillas indica (Jerdon, 1839).jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Hypsipetes|Hypsipetes]]'' ==== =====''[[Hypsipetes ganeesa|Hypsipetes ganeesa]]'' ([[Square-tailed bulbul|Square-tailed bulbul]] / [[കരിമ്പൻ കാട്ടുബുൾബുൾ|കരിമ്പൻ കാട്ടുബുൾബുൾ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Black Bulbul by N.A. Nazeer.jpg File:Black Bulbul (14569760693).jpg File:Flickr - Rainbirder - Square-tailed Black Bulbul ( Hypsipetes ganeesa humii) in the rain.jpg File:Square-tailed Bulbul (Hypsipetes ganeesa).jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pycnonotus|Pycnonotus]]'' ==== =====''[[Pycnonotus cafer|Pycnonotus cafer]]'' ([[Red-vented bulbul|Red-vented bulbul]] / [[നാട്ടുബുൾബുൾ|നാട്ടുബുൾബുൾ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Red-vented Bulbul, Bengaluru, 05 FEB 2017.jpg File:Red-vented Bulbul (Pycnonotus cafer) in Tirunelveli, India.jpg File:Red-vented bulbul - Kerala.jpg File:Red Vented Bulbul (Pycnonotus cafer) on a grass field (cropped).jpg File:Bulbul on stem (cropped).jpg File:Red vented Bulbul by David Raju (cropped).jpg </gallery> =====''[[Pycnonotus gularis|Pycnonotus gularis]]'' ([[Flame-throated bulbul|Flame-throated bulbul]] / [[മണികണ്ഠൻ|മണികണ്ഠൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Flame-throated bulbul.jpg File:Flame-throated Bulbul, Kodagu, Karnataka (cropped).jpg File:Flame-throated Bulbul, Thattekad, Kerala.jpg File:Flame-throated Bulbul (Pycnonotus gularis), Thattekad, Kerala 3.jpg File:Flame-throated Bulbul, Karkala, Karnataka, India.jpg </gallery> =====''[[Pycnonotus jocosus|Pycnonotus jocosus]]'' ([[Red-whiskered bulbul|Red-whiskered bulbul]] / [[ഇരട്ടത്തലച്ചി|ഇരട്ടത്തലച്ചി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Red whiskerd bulbul by David Raju (cropped).jpg File:Red-whiskered bulbul pair (cropped).jpg File:Red whiskered-Bulbul.jpg File:Red-whiskered bulbul (Pycnonotus jocosus) from anaimalai hills DSC 2119.jpg File:Red-whiskered bulbul by Swaroop Singha Roy (cropped).jpg File:Red-whiskered-bulbul-from-kottayam-kerala-1.jpg </gallery> =====''[[Pycnonotus luteolus|Pycnonotus luteolus]]'' ([[White-browed bulbul|White-browed bulbul]] / [[തവിടൻ ബുൾബുൾ|തവിടൻ ബുൾബുൾ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:White-browed Bulbul ( Pycnonotus luteolus).JPG File:White-browed Bulbul, Bengaluru, Vimal Rajyaguru.jpg File:White browed bulbul-4E (cropped).jpg File:White-browed Bulbul (Pycnonotus luteolus).jpg File:White-browed Bulbul (Pycnonotus luteolus) - Flickr - Lip Kee (1).jpg File:White-browed Bulbul in Nagpur , India,by Dr. Tejinder Singh Rawal.jpg </gallery> =====''[[Pycnonotus priocephalus|Pycnonotus priocephalus]]'' ([[Grey-headed bulbul|Grey-headed bulbul]] / [[ചാരത്തലയൻ ബുൾബുൾ|ചാരത്തലയൻ ബുൾബുൾ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Grey-headed Bulbul, Karnataka 1.jpg File:BrachypusParvicephalusJerdon.jpg </gallery> =====''[[Pycnonotus xantholaemus|Pycnonotus xantholaemus]]'' ([[Yellow-throated bulbul|Yellow-throated bulbul]] / [[മഞ്ഞത്താലി ബുൾബുൾ|മഞ്ഞത്താലി ബുൾബുൾ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Yellow-throated Bulbul.jpg File:Yellow-throated Bulbul-3879 (cropped).jpg File:YellowthroatedBulbulJerdon.jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Rhipiduridae|Rhipiduridae]] (Fantails)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Rhipidura|Rhipidura]]'' ==== =====''[[Rhipidura albogularis|Rhipidura albogularis]]'' ([[White-spotted fantail]] / [[വെൺകണ്ഠൻ വിശറിവാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Spot-breasted Fantail (Rhipidura albogularis).jpg File:White throated fantail.JPG File:White-spotted Fantail (16551227560).jpg </gallery> =====''[[Rhipidura aureola|Rhipidura aureola]]'' ([[White-browed fantail|White-browed fantail]] / [[ആട്ടക്കാരൻ പക്ഷി|ആട്ടക്കാരൻ പാറ്റപിടിയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:White browe fantail David Raju (cropped).jpg File:White-browed Fantail (Rhipidura aureola) on Vilaiti Keekar (Prosopis juliflora) at Sindhrot near Vadodara, Gujrat Pix 146.jpg File:White browed fantail Mudumalai (cropped).jpg File:White-browed Fantail - Rantambhore - India 86 0063 (19242112560).jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Sittidae|Sittidae]] (Nuthatches)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Sitta|Sitta]]'' ==== =====''[[Sitta castanea|Sitta castanea]]'' ([[Indian nuthatch|Indian nuthatch]] / [[താമ്രോദരൻ ഗൗളിക്കിളി|താമ്രോദരൻ ഗൗളിക്കിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Nuthatch by Davidraju (cropped).jpg File:Chestnut-bellied Nuthatch.jpg File:BirdsAsiaJohnGoIIGoul 0188.jpg </gallery> =====''[[Sitta frontalis|Sitta frontalis]]'' ([[Velvet-fronted nuthatch|Velvet-fronted nuthatch]] / [[ഗൗളിക്കിളി|ഗൗളിക്കിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Velvet-fronted Nuthatch, Ganeshgudi, 26 FEB 2016, Vimal Rajyaguru,1 (cropped).jpg File:Velvet-fronted Nuthatch from thrissur.jpg File:Velvet-fronted Nuthatch 2.jpg File:Velvet-fronted Nuthatch, Ganeshgudi, 26 FEB 2016, Vimal Rajyaguru,2 (cropped).jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Stenostiridae|Stenostiridae]] (Canary-flycatchers)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Culicicapa|Culicicapa]]'' ==== =====''[[Culicicapa ceylonensis|Culicicapa ceylonensis]]'' ([[Grey-headed canary-flycatcher|Grey-headed canary-flycatcher]] / [[ചാരത്തലയൻ പാറ്റപിടിയൻ|ചാരത്തലയൻ പാറ്റപിടിയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:The Grey Headed Canary Flycatcher.jpg File:Grey-headed Canary-flycatcher by N.A. Nazeer.jpg File:Culicicapa ceylonensis - Mae Wong.jpg File:Culicicapa ceylonensis nominate subspecies.jpg File:Grey headed canary flycatcher by David Raju (cropped).jpg File:Grey-headed Canary Flycatcher (Culicicapa ceylonensis).jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Sturnidae|Sturnidae]] (Starlings)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Acridotheres|Acridotheres]]'' ==== =====''[[Acridotheres fuscus|Acridotheres fuscus]]'' ([[Jungle myna|Jungle myna]] / [[കിന്നരിമൈന|കിന്നരിമൈന]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Jungle Myna, Bengaluru, 05 FEB 2017, Vimal Rajyaguru.jpg File:Jungle myna by Dharani Prakash.jpg File:JungleMyna DSCN4195.jpg File:കിന്നരിമൈന.jpg </gallery> =====''[[Acridotheres tristis|Acridotheres tristis]]'' ([[Common myna|Common myna]] / [[നാട്ടുമൈന|നാട്ടുമൈന]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Mynah by Rangilo Gujarati.JPG File:Indian Myna.JPG File:Common myna @ koonthankulam.jpg File:Acridotheres tristis (24646687946).jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Agropsar|Agropsar]]'' ==== =====''[[Agropsar sturninus|Agropsar sturninus]]'' ([[Daurian starling|Daurian starling]] / [[ചെന്നീലിക്കാളി|ചെന്നീലിക്കാളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Purple-backed Starling.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Gracula|Gracula]]'' ==== =====''[[Gracula indica|Gracula indica]]'' ([[Southern hill myna|Southern hill myna]] / [[തെക്കൻ കാട്ടുമൈന|തെക്കൻ കാട്ടുമൈന]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:SHMyna DSC9598.jpg File:Southern Hill Myna vcrop DSC9598.jpg File:Southern hill myna (Gracula indica) on a ficus tree in anaimalai hills DSC 2662.jpg File:Southern hill myna (Gracula indica) on a ficus tree in anaimalai hills DSC 2668.jpg File:KG SHM.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pastor|Pastor]]'' ==== =====''[[Pastor roseus|Pastor roseus]]'' ([[Rosy starling|Rosy starling]] / [[റോസ് മൈന|റോസ് മൈന]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Pastor roseus by Davidraju IMG 3609 (cropped).jpg File:Rosy starling by David Raju (cropped).jpg File:Rosy Starling - Almaty - Kazakstan S4E1244 (22382991808).jpg File:Rosy Starling (Pastor roseus) (8079444740).jpg File:Pastor roseus, immature, Prudhoe 1.jpg|Immature </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Sturnia|Sturnia]]'' ==== =====''[[Sturnia blythii|Sturnia blythii]]'' ([[Malabar starling|Malabar starling]] / [[ഗരുഡൻ ചാരക്കാളി|ഗരുഡൻ ചാരക്കാളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Blyth's starling.jpg File:Chestnut-tailed Starling.jpg File:Blyth's Starling or Malabar starling Sturnia blythii by Dr Raju Kasambe.JPG File:Malabar Starling DSCN1913 (cropped).jpg </gallery> =====''[[Sturnia pagodarum|Sturnia pagodarum]]'' ([[Brahminy starling|Brahminy starling]] / [[കരിന്തലച്ചിക്കാളി|കരിന്തലച്ചിക്കാളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Brahminy Myna (cropped).jpg File:Brahminy starling bird (Ranthambore National Park, 2015).jpg File:Brahminy Starling Sturnia pagodarum by Dr.Raju Kasambe DSCN5648 (2).jpg File:Brahminy starling by Davidraju IMG 0120 (cropped).jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Sturnus|Sturnus]]'' ==== =====''[[Sturnus vulgaris|Sturnus vulgaris]]'' ([[Common starling|Common starling]] / [[കാളിക്കിളി|കാളിക്കിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Sturnus vulgaris Gurgaon Delhi.jpg File:Common Starling (Sturnus vulgaris) Leek Wootton.jpg File:Sturnus vulgaris - Toulouse - 2013-01-12.jpg File:Bird Washington October 2016-1.jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Sylviidae|Sylviidae]] (Typical warblers)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Chrysomma|Chrysomma]]'' ==== =====''[[Chrysomma sinense|Chrysomma sinense]]'' ([[Yellow-eyed babbler|Yellow-eyed babbler]] / [[മഞ്ഞക്കണ്ണിച്ചിലപ്പൻ|മഞ്ഞക്കണ്ണിച്ചിലപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Yellow eyed babbler bt David Raju (cropped).jpg File:Yello-eyed Babbler (8177616472).jpg File:Yellow-eyed Babbler of West Bengal.jpg File:Yellow-eyed Babbler in Khajuraho, India (cropped).jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Sylvia (genus)|Sylvia]]'' ==== =====''[[Sylvia althaea|Sylvia althaea]]'' ([[Hume's whitethroat|Hume's whitethroat]] / [[വെൺതാലിക്കുരുവി|വെൺതാലിക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Hume's Whitethroat (Sylvia althaea) (8079442291).jpg File:Hume's Lesser Whitethroat (Sylvia althaea) in Hyderabad, AP W IMG 1441.jpg File:Hume's Lesser Whitethroat (Sylvia althaea) in Kawal WS, AP W IMG 1595.jpg File:Sylvia althaea 1889.jpg </gallery> =====''[[Sylvia crassirostris|Sylvia crassirostris]]'' ([[Eastern Orphean warbler|Eastern Orphean warbler]] / [[കരിന്തലയൻ കുരുവി|കരിന്തലയൻ കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Eastern Orphean Warbler - Uzbekistan S4E8419 (18675147404)-cropped.jpg File:ArtamusCucullatusWolf.jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Tephrodornithidae|Tephrodornithidae]] (Woodshrikes and flycatcher-shrikes)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Hemipus|Hemipus]]'' ==== =====''[[Hemipus picatus|Hemipus picatus]]'' ([[Bar-winged flycatcher-shrike|Bar-winged flycatcher-shrike]] / [[അസുരപ്പൊട്ടൻ|അസുരപ്പൊട്ടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Bar-winged Flycatcher Shrike Sattal Uttarakhand India 01.02.2015.jpg File:Bar-winged Flycatcher-Shrike - Malaysia MG 6614 (17026698332).jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Tephrodornis|Tephrodornis]]'' ==== =====''[[Tephrodornis pondicerianus|Tephrodornis pondicerianus]]'' ([[Common woodshrike|Common woodshrike]] / [[അസുരത്താൻ|അസുരത്താൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:അസുരത്താൻ (cropped).jpg File:Common Woodshrike (Tephrodornis pondicerianus) Photograph By Shantanu Kuveskar.jpg File:Common woodshrike (Tephrodornis pondicerianus) from Kaas Plateau DSC3290 (cropped).jpg File:Common woodshrike (cropped).jpg File:CommonWoodshrike.JPG </gallery> =====''[[Tephrodornis sylvicola|Tephrodornis sylvicola]]'' ([[Malabar woodshrike|Malabar woodshrike]] / [[അസുരക്കാടൻ|അസുരക്കാടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Malabar woodshrike 01 (cropped).JPG File:Malabar woodshrike - Prasanna Mamidala.jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Timaliidae|Timaliidae]] (Old World babblers / Timaliids)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Dumetia|Dumetia]]'' ==== =====''[[Dumetia hyperythra|Dumetia hyperythra]]'' ([[Tawny-bellied babbler|Tawny-bellied babbler]] / [[ചിന്നച്ചിലപ്പൻ|ചിന്നച്ചിലപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Tawny bellied warbler 2 by David Raju (cropped).jpg File:Tawny-bellied Babbler foraging (cropped).jpg File:Tawny Bellied Babbler by David Raju (cropped).jpg File:Tawny-bellied Babbler (Dumetia hyperythra) by Dharani Prakash.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pomatorhinus|Pomatorhinus]]'' ==== =====''[[Pomatorhinus horsfieldii|Pomatorhinus horsfieldii]]'' ([[Indian scimitar babbler|Indian scimitar babbler]] / [[ചോലക്കുടുവൻ|ചോലക്കുടുവൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:IndianScimitarBabbler.jpg File:Indian Scimitar Babbler (Pomatorhinus horsfieldii) @ OBG.jpg File:Scimitar Babbler (cropped).jpg File:Indian Scimitar Babbler DSC 4978.jpg File:Indian Scimitar babbler (cropped).JPG </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Rhopocichla|Rhopocichla]]'' ==== =====''[[Rhopocichla atriceps|Rhopocichla atriceps]]'' ([[Dark-fronted babbler|Dark-fronted babbler]] / [[പൊടിച്ചിലപ്പൻ|പൊടിച്ചിലപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Rhopocichla atriceps -Sinharaja Forest Reserve, Sri Lanka-8.jpg File:Dark fronted babblers.jpg File:Dark-fronted Babbler.jpg File:RhopocichlaAtriceps.svg|Subspecies File:TrochalopteronMeridionaleGronvold.jpg|Illustration </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Turdidae|Turdidae]] (Thrushes)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Geokichla|Geokichla]]'' ==== =====''[[Geokichla citrina|Geokichla citrina]]'' ([[Orange-headed thrush|Orange-headed thrush]] / [[കുറിക്കണ്ണൻ കാട്ടുപുള്ള്|കുറിക്കണ്ണൻ കാട്ടുപുള്ള്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Zoothera citrina cyanotus by N.A. Nazeer.jpg File:Orange-headed Thrush at Thomankuthu, Idukki, Kerala.jpg File:Orange headed trush.Jobyvarghesephotoarts.Thattekkad.jpg File:Orange headed thrush (Z. c. cyanotus).jpg </gallery> =====''[[Geokichla wardii|Geokichla wardii]]'' ([[Pied thrush|Pied thrush]] / [[കോഴിക്കിളി|കോഴിക്കിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Geokichla wardii -Nandi Hills, Karnataka, India -male-8 (cropped).jpg|ആൺ File:Pied Thrush (cropped).jpg|പെൺ File:ZootheraWardiiKeulemans.jpg|Illustration </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Turdus|Turdus]]'' ==== =====''[[Turdus simillimus|Turdus simillimus]]'' ([[Indian blackbird|Indian blackbird]] / [[കരിങ്കിളി|കരിങ്കിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Indian Blackbird by N. A. Naseer.jpg File:Turdus simillimus Coonoor 8.jpg File:Indian Blackbird (Turdus simillimus) (cropped).jpg File:Indian Blackbird DSCN9028 v1 (cropped).JPG File:Turdus simillimus Doddabetta Peak.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Zoothera|Zoothera]]'' ==== =====''[[Zoothera neilgherriensis|Zoothera neilgherriensis]]'' ([[Nilgiri thrush|Nilgiri thrush]] / [[കോഴിക്കിളിപ്പൊന്നൻ|കോഴിക്കിളിപ്പൊന്നൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Zoothera neilgherriensis.jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Zosteropidae|Zosteropidae]] (White-eyes)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Zosterops|Zosterops]]'' ==== =====''[[Zosterops palpebrosus|Zosterops palpebrosus]]'' ([[Oriental white-eye|Oriental white-eye]] / [[വെള്ളക്കണ്ണിക്കുരുവി|വെള്ളക്കണ്ണിക്കുരുവി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Oriental White-eye (3) by N.A. Nazeer.jpg File:Oriental white-eye (Zosterops palpebrosus) from nilgiris DSC 0890.jpg File:Oriental White Eyes.jpg File:Oriental White-eye, Bengaluru, 04 FEB 2017, Vimal Rajyaguru.jpg </gallery> ==Order (നിര): [[Pelecaniformes|Pelecaniformes]]== ===Family (കുടുംബം): [[Ardeidae|Ardeidae]] (Bitterns, herons and egrets)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ardea|Ardea]]'' ==== =====''[[Ardea alba modesta|Ardea alba modesta]]'' ([[Eastern great egret|Eastern great egret]] / [[പെരുമുണ്ടി|പെരുമുണ്ടി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Ardea modesta.jpg File:Large Heron.JPG File:Returning with nesting material - Flickr - Lip Kee.jpg|പറക്കൽ File:Grey Herons (Ardea cinerea) with Great Egrets (Casmerodius albus)- Resting & Taking off at Kolkata I IMG 6122.jpg|Flock with ''Ardea cinerea '' </gallery> =====''[[Ardea cinerea|Ardea cinerea]]'' ([[Grey heron|Grey heron]] / [[ചാരമുണ്ടി|ചാരമുണ്ടി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Graureiher Grey Heron.jpg File:Cangak abu (Ardea cinerea).jpg File:Graureiher an einem heißen Sommertag.jpg File:Garza Real (Ardea cinerea) (5593437102) cropped.jpg|പറക്കൽ File:Grey Heron (Ardea cinerea) (33144599180).jpg </gallery> =====''[[Ardea intermedia|Ardea intermedia]]'' ([[Intermediate egret|Intermediate egret]] / [[ചെറുമുണ്ടി|ചെറുമുണ്ടി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Intermediate Egret Feeding.2.jpg|Breeding plumage File:Intermediate Egret 02.jpg|Non-breeding plumage File:Birds Of Jalmahal Jaipur. 10.JPG File:Ardea intermedia in flight s2.jpg|പറക്കൽ </gallery> =====''[[Ardea purpurea|Ardea purpurea]]'' ([[Purple heron|Purple heron]] / [[ചായമുണ്ടി|ചായമുണ്ടി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Ardea purpurea (Nagarhole, 2010).jpg File:Ardea purpurea -Lake Baringo, Great Rift Valley, Kenya -adult and chicks-8.jpg File:Airone rosso (Ardea Purpurea) nelle valli del Mincio - panoramio (1).jpg File:Ardea purpurea manilensis.JPG|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ardeola|Ardeola]]'' ==== =====''[[Ardeola grayii|Ardeola grayii]]'' ([[Indian pond heron|Indian pond heron]] / [[കുളക്കൊക്ക്|കുളക്കൊക്ക്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Breeding Indian Pond Heron.jpg File:Indian Pond Heron, Chennai, India 2.jpg File:Indian pond heron (2012).jpg File:Indian Pond Heron at Nest I IMG 8732.jpg|Nest File:MG 1199 copy.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Botaurus|Botaurus]]'' ==== =====''[[Botaurus stellaris|Botaurus stellaris]]'' ([[Eurasian bittern|Eurasian bittern]] / [[പെരുങ്കൊച്ച|പെരുങ്കൊച്ച]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Bittern - Botaurus stellaris.jpg File:2015-10-19 Botaurus stellaris, Gosforth Park 6.jpg File:Botaurus stellaris -Minsmere RSPB reserve, Suffolk, England-8.jpg|Foraging File:Rohrdommel flug2 400.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Bubulcus|Bubulcus]]'' ==== =====''[[Bubulcus coromandus|Bubulcus coromandus]]'' ([[Eastern cattle egret|Eastern cattle egret]] / [[കാലിമുണ്ടി|കാലിമുണ്ടി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Cattle egret1.jpg File:Cattle Egret2.jpg File:Bubulcus coromandus, North Sulawesi (2).jpg File:Cattle egret 3 (21641626848).jpg|പറക്കൽ File:Bubulcus coromandus, flock in india 11.jpg|Flock </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Butorides|Butorides]]'' ==== =====''[[Butorides striata|Butorides striata]]'' ([[Striated heron|Striated heron]] / [[ചിന്നക്കൊക്ക്|ചിന്നക്കൊക്ക്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Butorides striata - Laem Pak Bia.jpg File:Striated heron David Raju (cropped).jpg File:Butorides striata - Weimar Meneses (7859455234).jpg File:Striated heron (Butorides striata chloriceps).jpg|Juvenile File:Greenbacked heron fly by (36569102765).jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Egretta|Egretta]]'' ==== =====''[[Egretta garzetta|Egretta garzetta]]'' ([[Little egret|Little egret]] / [[ചിന്നമുണ്ടി|ചിന്നമുണ്ടി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Little egret at Varkala beach 20.jpg File:Little Egret - Bangalore.jpg|Breeding plumage File:Lukuba Seidenreiher.jpg File:Little egret in flight, Tamil Nadu.jpg|പറക്കൽ </gallery> =====''[[Egretta gularis|Egretta gularis]]'' ([[Western reef heron|Western reef heron]] / [[തിരമുണ്ടി|തിരമുണ്ടി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Western-reef-heron-kottayam-kerala.jpg|Grey morph File:Egretta gularis oman.jpg|White morph File:Egretta gularis -Egypt-8.jpg|Particoloured File:Western reef heron white morph.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Gorsachius|Gorsachius]]'' ==== =====''[[Gorsachius melanolophus|Gorsachius melanolophus]]'' ([[Malayan night heron|Malayan night heron]] / [[കാട്ടുകൊക്ക്|കാട്ടുകൊക്ക്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Malayan Night-Heron - Taiwan S4E8695 (17320173361).jpg File:Gorsachius melanolophus.jpg File:Malayan Night Heron 4978.jpg|Juvenile File:Malayan night heron wings spread out.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ixobrychus|Ixobrychus]]'' ==== =====''[[Ixobrychus cinnamomeus|Ixobrychus cinnamomeus]]'' ([[Cinnamon bittern|Cinnamon bittern]] / [[മഴക്കൊച്ച|മഴക്കൊച്ച]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Cinnamon bittern or chestnut bittern (Ixobrychus cinnamomeus) Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg File:Cinnamon Bittern Ixobrychus cinnamomeus, juvenile, by Dr Raju Kasambe DSC 1380 (1).jpg File:Ixobrychus cinnamomeus (2).JPG File:Cinnamon bittern.jpg </gallery> =====''[[Ixobrychus flavicollis|Ixobrychus flavicollis]]'' ([[Black bittern|Black bittern]] / [[കരിങ്കൊച്ച|കരിങ്കൊച്ച]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Black bittern (Ixobrychus flavicollis).jpg File:BlackBittern.jpg File:Black Bittern - Jason Thompson.jpg File:Catalogue of the Birds in the British Museum (1898 - 1898) (20390541780).jpg|Illustration </gallery> =====''[[Ixobrychus minutus|Ixobrychus minutus]]'' ([[Little bittern|Little bittern]] / [[ചിന്നക്കൊച്ച|ചിന്നക്കൊച്ച]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Zwergdommel.jpg File:Little bittern, Ixobrychus minutus - - at Rietvlei Nature Reserve, Gauteng, South Africa (22256313886).jpg File:Little bittern (Ixobrychus minutus).JPG File:47-090506-little-bittern-at-upper-ford-near-Sigri-.jpg File:Ixobrychus minutus -Barcelona, Spain-8.jpg|പെൺ </gallery> =====''[[Ixobrychus sinensis|Ixobrychus sinensis]]'' ([[Yellow bittern|Yellow bittern]] / [[മഞ്ഞകൊച്ച|മഞ്ഞകൊച്ച]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Hong Kong - Yellow Bittern - Ixobrychus sinensis - 2017.jpg File:Ixobrychus sinensis - Bueng Boraphet.jpg File:Ixobrychus sinensis - 01.jpg File:Ixobrychus sinensis P6232813.jpg File:Yellow Bittern 9642.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Nycticorax|Nycticorax]]'' ==== =====''[[Nycticorax nycticorax|Nycticorax nycticorax]]'' ([[Black-crowned night heron|Black-crowned night heron]] / [[പാതിരാക്കൊക്ക്|പാതിരാക്കൊക്ക്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Black-crowned Night Heron RWD7.jpg File:Black-crowned Night Heron Arches NP.jpeg File:Nycticorax-nycticorax-004.jpg File:Bihoreau Gris.jpg File:A Night Heron building a nest.JPG|Nest </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Pelecanidae|Pelecanidae]] (Pelicans)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pelecanus|Pelecanus]]'' ==== =====''[[Pelecanus onocrotalus|Pelecanus onocrotalus]]'' ([[Great white pelican|Great white pelican]] / [[വെൺ കൊതുമ്പന്നം|വെൺ കൊതുമ്പന്നം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Whitepelican edit shadowlift.jpg File:Pelecanus onocrotalus - Great White Pelican, Adana 2016-12-18 01-2.jpg File:Pelecanus onocrotalus Great White Pelecan Liesbeek.JPG File:Great White Pelican AdF.jpg|പറക്കൽ </gallery> =====''[[Pelecanus philippensis|Pelecanus philippensis]]'' ([[Spot-billed pelican|Spot-billed pelican]] / [[പുള്ളിച്ചുണ്ടൻ കൊതുമ്പന്നം|പുള്ളിച്ചുണ്ടൻ കൊതുമ്പന്നം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Spot-billed pelican-02.jpg File:Spot-billed Pelican (Pelecanus philippensis)- Adult with Immatures at nest in Garapadu, AP W IMG 5283.jpg File:Spot-billed Pelican (Pelecanus philippensis) landing with nesting material at nest with chicks W2 IMG 2857.jpg|Nest File:Spot Billed Pelican in perfect symmetry.jpg|In fligjht </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Threskiornithidae|Threskiornithidae]] (bises and spoonbills)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Platalea|Platalea]]'' ==== =====''[[Platalea leucorodia|Platalea leucorodia]]'' ([[Eurasian spoonbill|Eurasian spoonbill]] / [[ചട്ടുകക്കൊക്കൻ|ചട്ടുകക്കൊക്കൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Eurasian Spoonbill-2.jpg|Breeding plumage File:Espátula - Platalea leucorodia (Threskiornithidae) (6847740268).jpg File:Common spoonbill bird (2014).jpg File:Косар Platalea leucorodia.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Plegadis|Plegadis]]'' ==== =====''[[Plegadis falcinellus|Plegadis falcinellus]]'' ([[Glossy ibis|Glossy ibis]] / [[ചെമ്പൻ അരിവാൾക്കൊക്കൻ|ചെമ്പൻ അരിവാൾക്കൊക്കൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Glossy Ibis (Plegadis falcinellus) (6852448290).jpg File:Plegadis falcinellus (aka) background blurred.jpg File:Glossy ibis bird (2015) 3661 (cropped).jpg File:Glossy Ibis @ Pallikkaranai.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pseudibis|Pseudibis]]'' ==== =====''[[Pseudibis papillosa|Pseudibis papillosa]]'' ([[Red-naped ibis|Red-naped ibis]] / [[ചെന്തലയൻ അരിവാൾക്കൊക്കൻ|ചെന്തലയൻ അരിവാൾക്കൊക്കൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Red-naped ibis bird (2014) 2939 (cropped).jpg File:Red-naped Ibis (14612775775).jpg File:Black Ibis or Red-naped Ibis Pseudibis papillosa by Dr. Raju Kasambe 1.jpg File:BlackibisDSC 6311 090913 pusa.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Threskiornis|Threskiornis]]'' ==== =====''[[Threskiornis melanocephalus|Threskiornis melanocephalus]]'' ([[Black-headed ibis|Black-headed ibis]] / [[കഷണ്ടിക്കൊക്കൻ|കഷണ്ടിക്കൊക്കൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Black-headed Ibis (8028611832).jpg File:Black-headed Ibis (Threskiornis melanocephalus) in Tirunelveli.jpg File:Black headed Ibis.JPG File:Black-headed ibis.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==Order (നിര): [[Phaethontiformes|Phaethontiformes]]== ===Family (കുടുംബം): [[Phaethontidae|Phaethontidae]] (Tropicbirds)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Phaethon|Phaethon]]'' ==== =====''[[Phaethon aethereus|Phaethon aethereus]]'' ([[Red-billed tropicbird|Red-billed tropicbird]] / [[ചെഞ്ചുണ്ടൻ ഉറുമിവാലൻ|ചെഞ്ചുണ്ടൻ ഉറുമിവാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Red-billed tropicbird (Phaethon aethereus mesonauta) with chick.jpg|With chick File:RED BILLED TROPIC BIRD.jpg|പറക്കൽ File:Red-billed-Tropicbird-ventral.jpg|പറക്കൽ File:PhaethonIndicusSmit.jpg|Illustration </gallery> =====''[[Phaethon lepturus|Phaethon lepturus]]'' ([[White-tailed tropicbird|White-tailed tropicbird]] / [[വെള്ളവാലൻ ഉറുമിവാലൻ|വെള്ളവാലൻ ഉറുമിവാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Phaethon lepturus, Seychelles.jpg|In nest File:White-tailed Tropicbird - Phaeton lepturus.jpg|In nest File:Phaethon lepturus -Midway Atoll, USA -flying-8.jpg|പറക്കൽ File:White-tailed tropicbird.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==Order (നിര): [[Phoenicopteriformes|Phoenicopteriformes]]== ===Family (കുടുംബം): [[Palaelodidae|Palaelodidae]] (Flamingos)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Phoenicopterus|Phoenicopterus]]'' ==== =====''[[Phoenicopterus roseus|Phoenicopterus roseus]]'' ([[Greater flamingo|Greater flamingo]] / [[വലിയ അരയന്നക്കൊക്ക്|വലിയ അരയന്നക്കൊക്ക്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Flamant rose Salines de Thyna.jpg|Adult File:Greater Flamingo TN.jpg|Courtship File:Flamants à séjoumi.jpg|Subadults File:Phoenicopterus roseus flight (Walvis bay).jpg|പറക്കൽ File:Phoenicopterus roseus, Lido de Thau cf05.jpg|Flock </gallery> ==Order (നിര): [[Piciformes|Piciformes]]== ===Family (കുടുംബം): [[Megalaimidae|Megalaimidae]] (Barbets)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Psilopogon|Psilopogon]]'' ==== =====''[[Psilopogon haemacephalus|Psilopogon haemacephalus]]'' ([[Coppersmith barbet|Coppersmith barbet]] / [[ചെമ്പുകൊട്ടി|ചെമ്പുകൊട്ടി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Coppersmith Barbet (13394438015).jpg File:Coppersmith Barbet in Chinsura.JPG File:Coppersmith Barbet-4053.jpg File:Megalaima haemacephala, coppersmith barbet.jpg File:Coppersmith Barbet 6850.jpg </gallery> =====''[[Psilopogon malabaricus|Psilopogon malabaricus]]'' ([[Malabar barbet|Malabar barbet]] / [[ആൽക്കിളി|ആൽക്കിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Malabar Barbet DSCN8039 (cropped).jpg File:MalabarBarbet DSC9669.jpg File:Malabar Barbet (Psilopogon malabaricus) - Male - Sakleshpur - India -2009.jpg File:CtBarbet DSC9622 v1.JPG </gallery> =====''[[Psilopogon viridis|Psilopogon viridis]]'' ([[White-cheeked barbet|White-cheeked barbet]] / [[ചിന്നക്കുട്ടുറുവൻ|ചിന്നക്കുട്ടുറുവൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:White-cheeked Barbet, Bengaluru, 05 FEB 2017.jpg File:White-CheekedBarbet.jpg File:White cheeked Barbet ( Small green Barbet ).jpg File:White-cheeked Barbet @ Nilambur.jpg </gallery> =====''[[Psilopogon zeylanicus|Psilopogon zeylanicus]]'' ([[Brown-headed barbet|Brown-headed barbet]] / [[ചെങ്കണ്ണൻ കുട്ടുറുവൻ|ചെങ്കണ്ണൻ കുട്ടുറുവൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Brown-headed Barbet or Large Green Barbet (Megalaima zeylanica).JPG File:Brown-headed Barbet Psilopogon zeylanicus by Dr. Raju Kasambe. DSCN5482 (21).jpg File:Brown headed barbet.jpg File:Brown headed Barbets (5085356107).jpg File:Brown-headed Barbet (Large Green Barbet) - Psilopogon zeylanicus - DSC07056.jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Picidae|Picidae]] (Woodpeckers)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Chrysocolaptes|Chrysocolaptes]]'' ==== =====''[[Chrysocolaptes festivus|Chrysocolaptes festivus]]'' ([[White-naped woodpecker|White-naped woodpecker]] / [[പാണ്ടൻ പൊന്നി മരംകൊത്തി|പാണ്ടൻ പൊന്നി മരംകൊത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:White-naped Woodpecker (Chrysocolaptes festivus) in Hyderabad W IMG 7547.jpg File:White-naped Woodpecker (Chrysocolaptes festivus) in Hyderabad W IMG 7545.jpg </gallery> =====''[[Chrysocolaptes guttacristatus|Chrysocolaptes guttacristatus]]'' ([[Greater flameback|Greater flameback]] / [[വലിയ പൊന്നി മരംകൊത്തി|വലിയ പൊന്നി മരംകൊത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Greater Flameback Woodpecker (male).jpg|ആൺ File:Chrysocolaptes guttacristatus, Kaeng Krachan.jpg|ആൺ File:W0A1102 - Copy.jpg|ആൺ File:Greater Goldenback - Ghatgarh, Uttarakhand, India (14979939507).jpg|പെൺ File:Greater Flameback - Corbett NP 1618 (16384505296).jpg|പെൺ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Dinopium|Dinopium]]'' ==== =====''[[Dinopium benghalense|Dinopium benghalense]]'' ([[Black-rumped flameback|Black-rumped flameback]] / [[നാട്ടുമരംകൊത്തി|നാട്ടുമരംകൊത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Flameback Woodpecker.jpg File:Lesser Flameback @ Tanur.jpg File:A lifetime spent pecking.jpg File:Black-rumped flameback.jpg File:Black-rumped Flameback - Bandavhgarh.jpg </gallery> =====''[[Dinopium javanense|Dinopium javanense]]'' ([[Common flameback|Common flameback]] / [[ത്രിയംഗുലി മരംകൊത്തി|ത്രിയംഗുലി മരംകൊത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Common Flame-back Woodpecker.jpg File:Common Flameback (Dinopium javanense) female - Flickr - Lip Kee.jpg File:Common Flameback - Thailand S4E7939 (16223083230).jpg File:Dinopium javanense, common flameback - Kaeng Krachan National Park (16791066322).jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Dryocopus|Dryocopus]]'' ==== =====''[[Dryocopus javensis|Dryocopus javensis]]'' ([[White-bellied woodpecker|White-bellied woodpecker]] / [[കാക്ക മരംകൊത്തി|കാക്ക മരംകൊത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:WhiteBelliedWoodpecker.JPG File:The White Bellied Woodpecker.jpg File:Generasi baru.jpg File:ThriponaxHargittiKeulemans.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Hemicircus|Hemicircus]]'' ==== =====''[[Hemicircus canente|Hemicircus canente]]'' ([[Heart-spotted woodpecker|Heart-spotted woodpecker]] / [[ചിത്രാംഗൻ മരംകൊത്തി|ചിത്രാംഗൻ മരംകൊത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Heart Spotted Woodpecker (male).jpg|ആൺ File:Heart-spotted Woodpecker @ Nilambur.jpg|പെൺ File:Hemicircus canente.jpg|പെൺ File:Heart Spotted Woodpecker(Female) (cropped).jpg|പെൺ File:PicusCordatusJerdon.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Jynx|Jynx]]'' ==== =====''[[Jynx torquilla|Jynx torquilla]]'' ([[Eurasian wryneck|Eurasian wryneck]] / [[കഴുത്തുപിരിയൻകിളി|കഴുത്തുപിരിയൻകിളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Northern wryneck by David Raju (cropped).jpg File:Wryneck by Pepe Reigada.jpg File:Eurasian Wryneck (cropped).jpg File:Jynx torquilla no.JPG File:EurasianWryneck DSCN3223.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Leiopicus|Leiopicus]]'' ==== =====''[[Leiopicus mahrattensis|Leiopicus mahrattensis]]'' ([[Yellow-crowned woodpecker|Yellow-crowned woodpecker]] / [[മറാഠാ മരംകൊത്തി|മറാഠാ മരംകൊത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Yellow crowned woodpecker.jpg File:Yellow-crowned Woodpecker - Dendrocopos mahrattensis - DSC04524 (cropped).jpg File:Yellow crowned Woodpecker (Male) I IMG 9639.jpg File:Yellow crowned woodpecker (Male) Im IMG 9624 (cropped).jpg File:Dendrocopos mahrattensis Hardwicke.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Micropternus|Micropternus]]'' ==== =====''[[Micropternus brachyurus|Micropternus brachyurus]]'' ([[Rufous woodpecker|Rufous woodpecker]] / [[ചെമ്പൻ മരംകൊത്തി|ചെമ്പൻ മരംകൊത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Rufous woodpecker.jpg File:Celeus brachyurus.jpg File:051204 rufous woodpecker knr - Flickr - Lip Kee.jpg File:Woodpecker - Garbhanga.jpg File:Rufous woodpecker, (Micropternus brachyurus).JPG </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Picumnus|Picumnus]]'' ==== =====''[[Picumnus innominatus|Picumnus innominatus]]'' ([[Speckled piculet|Speckled piculet]] / [[മരംകൊത്തിച്ചിന്നൻ|മരംകൊത്തിച്ചിന്നൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Speckled Piculet - Thailand S4E5000 (15788024654).jpg File:Speckled Piculet Pangolakha Wildlife Sanctuary East Sikkim India 11.04.2016 (cropped).jpg File:Speckled Piculet - Picumnus innominatus P1030211 (cropped).jpg File:ViviaChinensisKeulemans.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Picus|Picus]]'' ==== =====''[[Picus chlorolophus|Picus chlorolophus]]'' ([[Lesser yellownape|Lesser yellownape]] / [[മഞ്ഞപ്പിടലി മരംകൊത്തി|മഞ്ഞപ്പിടലി മരംകൊത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Lesser yellownape Ghatgarh, Uttarakhand, India 06.10.2014.jpg File:Lesser yellownape woodpecker.jpg File:Lesser Yellownape (female).JPG File:Lesser yellownape (cropped).jpg File:Lesser Yellownape woodpecker DSCN0248 1.jpg </gallery> =====''[[Picus xanthopygaeus|Picus xanthopygaeus]]'' ([[Streak-throated woodpecker|Streak-throated woodpecker]] / [[മഞ്ഞക്കാഞ്ചി മരംകൊത്തി|മഞ്ഞക്കാഞ്ചി മരംകൊത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Streak Throated Woodpecker (7554092814).jpg File:Streak-throated Woodpecker - Corbett NP 1260 (15788013004).jpg File:Streak-throatted Woodpecker @ Nilambur.jpg File:Streak-throated woodpecker.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Yungipicus|Yungipicus]]'' ==== =====''[[Yungipicus nanus|Yungipicus nanus]]'' ([[Brown-capped pygmy woodpecker|Brown-capped pygmy woodpecker]] / [[തണ്ടാൻ‌ മരംകൊത്തി|തണ്ടാൻ‌ മരംകൊത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Brown-capped woodpecker or Indian pygmy woodpecker (Picoides nanus).JPG File:Brown capped pygmy woodpecker042.JPG File:Dendrocopos nanus.jpg File:Brown-capped Pygmy Woodpecker, Haldwani, Uttarakhand.jpg </gallery> ==Order (നിര): [[Podicipediformes|Podicipediformes]]== ===Family (കുടുംബം): [[Podicipedidae|Podicipedidae]] (Grebes)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Tachybaptus|Tachybaptus]]'' ==== =====''[[Tachybaptus ruficollis|Tachybaptus ruficollis]]'' ([[Little grebe|Little grebe]] / [[മുങ്ങാങ്കോഴി|മുങ്ങാങ്കോഴി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Little grebe Zwergtaucher.jpg|Breeding plumage File:Tachybaptus ruficollis - Bueng Boraphet.jpg|Non-breeding plumage File:Bng 690V2920 - Flickr - Lip Kee.jpg|Flock File:TachybaptusCapensisSmit.jpg|Illustration </gallery> ==Order (നിര): [[Procellariiformes|Procellariiformes]]== ===Family (കുടുംബം): [[Hydrobatidae|Hydrobatidae]] (Northern storm petrels)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Oceanodroma|Oceanodroma]]'' ==== =====''[[Oceanodroma monorhis|Oceanodroma monorhis]]'' ([[Swinhoe's storm petrel|Swinhoe's storm petrel]] / [[തവിടൻ കാറ്റിളക്കി|തവിടൻ കാറ്റിളക്കി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:OceanodromaMonorhisSmit.jpg|Illustration </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Oceanitidae|Oceanitidae]] (Austral storm petrels)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pelagodroma|Pelagodroma]]'' ==== =====''[[Pelagodroma marina|Pelagodroma marina]]'' ([[White-faced storm petrel|White-faced storm petrel]] / [[വെണ്മുഖി കാറ്റിളക്കി|വെണ്മുഖി കാറ്റിളക്കി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Pelagodroma marina - SE Tasmania.jpg File:Whitefacedstormpetrel1.jpg File:Whitefacedstormpetrel2.jpg File:Godmanstormlg.jpg|Illustration </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Oceanites|Oceanites]]'' ==== =====''[[Oceanites oceanicus|Oceanites oceanicus]]'' ([[Wilson's storm petrel|Wilson's storm petrel]] / [[വിൽസൺ കാറ്റിളക്കി|വിൽസൺ കാറ്റിളക്കി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Oceanites oceanicus - SE Tasmania.jpg File:Wilsons Storm Petrel (Oceanites oceanicus) hovering Oct 2011 Karnataka Pelagic Udupi.jpg File:Wandering Albatross & Wilson's Storm Petrel (4303138908).jpg File:Wilson's Storm Petrel from the Crossley ID Guide Britain and Ireland.jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Procellariidae|Procellariidae]] (Shearwaters and petrels)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ardenna|Ardenna]]'' ==== =====''[[Ardenna carneipes|Ardenna carneipes]]'' ([[Flesh-footed shearwater|Flesh-footed shearwater]] / [[ചെങ്കാലൻ തിരവെട്ടി|ചെങ്കാലൻ തിരവെട്ടി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Flesh-footed Shearwater (33536555116).jpg File:Puffinus carneipes -New Zealand -flying-8.jpg File:Flesh 123.JPG File:Flesh-footed Shearwater (33447470091).jpg </gallery> =====''[[Ardenna pacifica|Ardenna pacifica]]'' ([[Wedge-tailed shearwater|Wedge-tailed shearwater]] / [[ആപ്പുവാലൻ തിരവെട്ടി|ആപ്പുവാലൻ തിരവെട്ടി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Wedge-tailed Shearwater 2395575851.jpg File:Starr 990412-0557 Casuarina equisetifolia.jpg File:Wedge tail flight.JPG File:Wedge-tailed Shearwater 2396410954.jpg File:Puffinus cuneatus AvesHawaiienses00Wils 0386.jpg|Illustration </gallery> =====''[[Ardenna tenuirostris|Ardenna tenuirostris]]'' ([[Short-tailed shearwater|Short-tailed shearwater]] / [[കുറുവാലൻ തിരവെട്ടി|കുറുവാലൻ തിരവെട്ടി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Puffinus tenuirostris - SE Tasmania.jpg File:Puffinus tenuirostris Bruny.jpg|Adult File:Puffinus tenuirostris 2.jpg|Fledgling File:Short-tailed Shearwater.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Bulweria|Bulweria]]'' ==== =====''[[Bulweria fallax|Bulweria fallax]]'' ([[Jouanin's petrel|Jouanin's petrel]] / [[കുഴൽമൂക്കൻ തിരവെട്ടി|കുഴൽമൂക്കൻ തിരവെട്ടി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Jouanin's Petrel.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Calonectris|Calonectris]]'' ==== =====''[[Calonectris borealis|Calonectris borealis]]'' ([[Cory's shearwater|Cory's shearwater]] / [[കോറി തിരവെട്ടി|കോറി തിരവെട്ടി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Calonectris diomedea, Cabrera National Park (12076283283).jpg File:Parc national des îles de Zembra et Zembretta 95.JPG File:Calonectris borealis DSC 0223-n2.jpg File:Gelbschnabel-Sturmtaucher DSC 0111-Padela.jpg </gallery> =====''[[Calonectris leucomelas|Calonectris leucomelas]]'' ([[Streaked shearwater|Streaked shearwater]] / [[വരയൻ തിരവെട്ടി|വരയൻ തിരവെട്ടി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Streaked shearwater sitting.jpg File:Calonectris leucomelas 1838.jpg|Illustration </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Puffinus|Puffinus]]'' ==== =====''[[Puffinus persicus|Puffinus persicus]]'' ([[Persian shearwater|Persian shearwater]] / [[പേർഷ്യൻ തിരവെട്ടി|പേർഷ്യൻ തിരവെട്ടി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:PuffinusPersicusSmith.png|Illustration </gallery> ==Order (നിര): [[Psittaciformes|Psittaciformes]]== ===Family (കുടുംബം): [[Psittacidae|Psittacidae]] (Parrots)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Loriculus|Loriculus]]'' ==== =====''[[Loriculus vernalis|Loriculus vernalis]]'' ([[Vernal hanging parrot|Vernal hanging parrot]] / [[തത്തച്ചിന്നൻ|തത്തച്ചിന്നൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Vernal-Hanging-Parrot.jpg File:Vernal Hanging Parrot (cropped).jpg File:Loriculus vernalis -Ganeshgudi, Karnataka, India -male-8-1c.jpg File:Vernal hanging parrot (22054978204).jpg File:The Pesky Parrot - Vernal Hanging Parrot (9654098096).jpg File:Vernal Hanging Parrot jpeg.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Psittacula|Psittacula]]'' ==== =====''[[Psittacula columboides|Psittacula columboides]]'' ([[Blue-winged parakeet|Blue-winged parakeet]] / [[നീലത്തത്ത|നീലത്തത്ത]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Blue-winged Parakeet pair by N.A. Nazeer.jpg|Pair File:Blue-winged Parakeet (cropped).jpg|ആൺ File:Psittacula columboides (male) -Kerala -India-8.jpg|ആൺ File:Malabar Parkeet by Joseph Lazer (cropped).jpg|ആൺ File:Psittacula columboides (male) -Kerala -India-6.jpg|ആൺ File:Psittacula columboides (female) -Kerala -India-8.jpg|പെൺ </gallery> =====''[[Psittacula cyanocephala|Psittacula cyanocephala]]'' ([[Plum-headed parakeet|Plum-headed parakeet]] / [[പൂന്തത്ത|പൂന്തത്ത]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Plum headed parakeet (cropped).jpg|ആൺ File:Plum headed parakeet (2).jpg|ആൺ File:Plum headed parakeet (3) (cropped).jpg|ആൺ File:Pair of Plum-headed parakeet (Psittacula cyanocephala) Photograph By Shantanu Kuveskar.jpg|Pair File:Plum headed parakeet (1) (cropped).jpg|പെൺ </gallery> =====''[[Psittacula eupatria|Psittacula eupatria]]'' ([[Alexandrine parakeet|Alexandrine parakeet]] / [[വൻതത്ത|വൻതത്ത]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Alexandrine Parakeet - Psittacula eupatria - P1030039 (cropped).jpg File:Alexandrine Parakeet at Saltlake Kolkata, West Bengal, INDIA.jpg File:Alexandrine Parakeet - Psittacula eupatria DSC05142.jpg File:Alexandrine Parakeet Psittacula eupatria by Dr. Raju Kasambe.JPG </gallery> =====''[[Psittacula krameri|Psittacula krameri]]'' ([[Rose-ringed parakeet|Rose-ringed parakeet]] / [[മോതിരത്തത്ത|മോതിരത്തത്ത]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Perruche à collier (Psittacula krameri), Inde.jpg File:Psittacula krameri -Karnataka, India-8.jpg File:Rose ringed parakeet David Raju.jpg File:Rose-ringed Parakeet eating leaves.JPG File:Indian Ringneck parrot. (Psittacula krameri), (9779826796).jpg </gallery> ==Order (നിര): [[Pterocliformes|Pterocliformes]]== ===Family (കുടുംബം): [[Pteroclidae|Pteroclidae]] (Sandgrouses)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pterocles|Pterocles]]'' ==== =====''[[Pterocles exustus|Pterocles exustus]]'' ([[Chestnut-bellied sandgrouse|Chestnut-bellied sandgrouse]] / [[മണൽപ്രാവ്|മണൽപ്രാവ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Chestnut bellied Sandgrouse male.jpg|ആൺ File:Chestnut-bellied sandgrouse Female.jpg|പെൺ File:Pterocles exustus Male & Female.jpg|Pair File:Pterocles exustus 1921.jpg|Illustration </gallery> ==Order (നിര): [[Strigiformes|Strigiformes]]== ===Family (കുടുംബം): [[Strigidae|Strigidae]] (Typical owls)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Asio|Asio]]'' ==== =====''[[Asio flammeus|Asio flammeus]]'' ([[Short-eared owl|Short-eared owl]] / [[പൂച്ചമൂങ്ങ|പൂച്ചമൂങ്ങ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Short Eared Owl on the Ground.jpg File:Short-eared owl (Asio flammeus) Photograph By Shantanu Kuveskar.jpg File:Asio flammeus at little rann of kutch.JPG File:ShortearedOwl.jpg File:Mocho-dos-banhados (Asio flammeus) voando.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Athene|Athene]]'' ==== =====''[[Athene brama|Athene brama]]'' ([[Spotted owlet|Spotted owlet]] / [[പുള്ളിനത്ത്|പുള്ളിനത്ത്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Owl At tree (cropped).jpg File:Indian Owl hunting at night (cropped).jpg File:Spotted Owlet portrait (cropped).jpg File:Spotted owlet by Swaroop Singha Roy 11 (cropped).jpg File:Spotted owlets.jpg File:Spotted owlet (Athene brama.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Bubo|Bubo]]'' ==== =====''[[Bubo bengalensis|Bubo bengalensis]]'' ([[Indian eagle-owl|Indian eagle-owl]] / [[കൊമ്പൻമൂങ്ങ|കൊമ്പൻമൂങ്ങ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Indian Eagle Owl (Bubo bubo bengalensis) (14824135114).jpg File:Davidraju IMG 9972.jpg File:Indian eagle owl Bubo bengalensis hutom pecha small.jpg File:Indian eagle-owl (Bubo bengalensis) Photograph By Shantanu Kuveskar.jpg File:Indian Eagle Owl-0661.jpg </gallery> =====''[[Bubo nipalensis|Bubo nipalensis]]'' ([[Spot-bellied eagle-owl|Spot-bellied eagle-owl]] / [[കാട്ടുമൂങ്ങ|കാട്ടുമൂങ്ങ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Spot-bellied Eagle-Owl by N.A. Nazeer.jpg File:SpotbelliedEagleOwl.jpg File:Flickr - Rainbirder - Spot-bellied Eagle Owl (Bubo nipalensis).jpg File:Bubo nipalensis.jpg File:BuboNipalensisSmit.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Glaucidium|Glaucidium]]'' ==== =====''[[Glaucidium radiatum|Glaucidium radiatum]]'' ([[Jungle owlet|Jungle owlet]] / [[ചെമ്പൻനത്ത്|ചെമ്പൻനത്ത്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:BarredJungleOwlet-2 (cropped).jpg File:Jungle Owlet-9272 (cropped).jpg File:Barred Jungle Owlet-1 (cropped).jpg File:Jungle Owlet Glaucidium radiatum, Bandipur, India - Lip Kee.jpg File:Jungle owlet.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ketupa|Ketupa]]'' ==== =====''[[Ketupa zeylonensis|Ketupa zeylonensis]]'' ([[Brown fish owl|Brown fish owl]] / [[മീൻകൂമൻ|മീൻകൂമൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:An adult Brown Fish Owl at Barpeta, Assam by Hedayeat Ullah.jpg File:Brown Fish Owl (Ketupa zeylonensis) of Thrissur, Kerala.JPG File:Brown fishh owl by N A Nazeer (cropped).jpg File:Brown fish owl Ketupa zeylonensis 04 (cropped).jpg File:Brown Fish-Owl resting.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ninox|Ninox]]'' ==== =====''[[Ninox scutulata|Ninox scutulata]]'' ([[Brown hawk-owl|Brown hawk-owl]] / [[പുള്ളുനത്ത്|പുള്ളുനത്ത്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Brown Hawk Owl (40522136102).jpg File:Brown Hawk-Owl - Ninox scutulata.jpg File:Brown hawk-owls couple.jpg File:Brown Hawk Owl - Ninox scutulata - P1030501.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Otus|Otus]]'' ==== =====''[[Otus bakkamoena|Otus bakkamoena]]'' ([[Indian scops owl|Indian scops owl]] / [[ചെവിയൻ നത്ത്|ചെവിയൻ നത്ത്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Otus bakkamoena -Bharatpur, Rajasthan, India.jpg File:Collared Scops Owl 5515.jpg File:Indian Scops Owl.jpg File:Owl in Camouflage.jpg File:Indian scops owl (Otus bakkamoena) in Teak (Tectona grandis) cavity.jpg </gallery> =====''[[Otus brucei|Otus brucei]]'' ([[Pallid scops owl|Pallid scops owl]] / [[നരയൻനത്ത്|നരയൻനത്ത്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Pallid Scops Owl.jpg File:Pallid Scops Owl-cut.jpg File:ScopBruciiKeulemans.jpg </gallery> =====''[[Otus sunia|Otus sunia]]'' ([[Oriental scops owl|Oriental scops owl]] / [[സൈരന്ധ്രി നത്ത്|സൈരന്ധ്രി നത്ത്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Oriental Scops Owl, Garbhanga, Assam, 5 june 2017.jpg File:Oriental Scops Owl (Rufous Morph).jpg File:OrientalScopsOwl.jpg File:Oriental Scops Owl Otus sunia, Suklaphanta, Nepal.jpg File:Walden's Scops Owl 05.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Strix|Strix]]'' ==== =====''[[Strix leptogrammica|Strix leptogrammica]]'' ([[Brown wood owl|Brown wood owl]] / [[കൊല്ലിക്കുറുവൻ|കൊല്ലിക്കുറുവൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Strix leptogrammica -Surrey Bird Sanctuary, Welimada, Sri Lanka -8a.jpg File:Brown Wood Owl1.jpg File:Strix leptogrammica jj.JPG </gallery> =====''[[Strix ocellata|Strix ocellata]]'' ([[Mottled wood owl|Mottled wood owl]] / [[കാലൻകോഴി|കാലൻകോഴി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Mottled Wood Owl by DS.jpg File:Mottled wood owl by David Raju (cropped).jpg File:Don't Mess With Me.jpg File:Mottled Wood Owl by Shah Jahan.jpg File:Mottled Wood Owl perching.jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Tytonidae|Tytonidae]] (Barn owls)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Phodilus|Phodilus]]'' ==== =====''[[Phodilus assimilis|Phodilus assimilis]]'' ([[Sri Lanka bay owl|Sri Lanka bay owl]] / [[റിപ്ളിമൂങ്ങ|റിപ്ളിമൂങ്ങ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Ceylon Bay Owl1 Abhilash Arjunan.jpg File:Ceylon Bay Owl2 Abhilash Arjunan.jpg File:Sri Lanka Bay Owl (Phodilus assimilis), Topslip, Western Ghats, Tamil Nadu 2.jpg File:Sri Lanka bay owl KMTR 19 June 1998 trsr.jpg File:Phodilus assimilis Keulemans.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Tyto|Tyto]]'' ==== =====''[[Tyto javanica stertens|Tyto javanica stertens]]'' ([[Eastern barn owl|Eastern barn owl]] / [[വെള്ളിമൂങ്ങ|വെള്ളിമൂങ്ങ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Barn Owl by N.A. Nazeer.jpg File:Barn Owl, Surat, India.jpg File:Tyto javanica stertens, Thrissur, India.jpg </gallery> =====''[[Tyto longimembris|Tyto longimembris]]'' ([[Eastern grass owl|Eastern grass owl]] / [[പുൽമൂങ്ങ|പുൽമൂങ്ങ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Eastern-grass-owl-1134817.jpg File:Eastern Grass Owl (immature).JPG|Immature File:StrixCandidaGould.jpg|Illustration </gallery> ==Order (നിര): [[Suliformes|Suliformes]]== ===Family (കുടുംബം): [[Anhingidae|Anhingidae]] (Darters)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Anhinga|Anhinga]]'' ==== =====''[[Anhinga melanogaster|Anhinga melanogaster]]'' ([[Oriental darter|Oriental darter]] / [[ചേരക്കോഴി|ചേരക്കോഴി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Anhinga melanogaster -Rajasthan, India-8.jpg File:Anhinga melanogaster at Nagarhole.jpg File:ORIENTAL DARTER David Raju.jpg File:2005-darter-fish.jpg File:Darter in action 01.jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Fregatidae|Fregatidae]] (Frigatebirds)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Fregata|Fregata]]'' ==== =====''[[Fregata andrewsi|Fregata andrewsi]]'' ([[Christmas frigatebird|Christmas frigatebird]] / [[കൃസ്തുമസ് കടൽക്കള്ളൻ|കൃസ്തുമസ് കടൽക്കള്ളൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Christmas Island Frigatebird male - Jakarta Bay MG 5699 (29809183265).jpg|ആൺ File:Christmas Island Frigatebird.JPG|Juvenile File:Naturalis Biodiversity Center - ZMA.AVES.38813 - Fregata cf. minor Mathews, 1914 - Fregatidae - skin specimen.jpeg|Preserved specimen </gallery> =====''[[Fregata ariel|Fregata ariel]]'' ([[Lesser frigatebird|Lesser frigatebird]] / [[ചിന്ന കടൽക്കള്ളൻ|ചിന്ന കടൽക്കള്ളൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Lesser Frigatebird - Jakarta Bay MG 5563 (29696549022).jpg File:Lesser Frigatebird - Jakarta Bay MG 5459 (29776535926).jpg File:Lesser frigatebird lei.jpg|Head File:Fregata ariel - Labuan Tawoa - Batuputih (3).JPG|പറക്കൽ </gallery> =====''[[Fregata minor|Fregata minor]]'' ([[Great frigatebird|Great frigatebird]] / [[വലിയ കടൽക്കള്ളൻ|വലിയ കടൽക്കള്ളൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Fragata común (Fregata minor), isla de San Cristóbal, islas Galápagos, Ecuador, 2015-07-24, DD 92.JPG|ആൺ File:Great FrigateBird (Fregata minor) (4139973459).jpg|പെൺ File:Great frigate birds (15323008116).jpg|Flock (see inflated gular sac of male) File:Fragata común (Fregata minor), isla de San Cristóbal, islas Galápagos, Ecuador, 2015-07-24, DD 93.JPG|പറക്കൽ </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Phalacrocoracidae|Phalacrocoracidae]] (Cormorants)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Phalacrocorax|Phalacrocorax]]'' ==== =====''[[Phalacrocorax carbo|Phalacrocorax carbo]]'' ([[Great cormorant|Great cormorant]] / [[വലിയ നീർക്കാക്ക|വലിയ നീർക്കാക്ക]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Cormorant (Phalacrocorax carbo) (17).jpg File:Cormorant (Phalacrocorax carbo) (14).JPG File:Big cormorant , Sukhna Lake, Chandigarh,India.JPG File:Great cormorant (Phalacrocorax carbo) in flight.jpg|പറക്കൽ </gallery> =====''[[Phalacrocorax fuscicollis|Phalacrocorax fuscicollis]]'' ([[Indian cormorant|Indian cormorant]] / [[കിന്നരി നീർക്കാക്ക|കിന്നരി നീർക്കാക്ക]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Phalacrocorax fuscicollis - Laem Pak Bia.jpg Great Cormorant at River Bhadra (cropped).jpg File:Indian Cormorant, Munderikadavu, Kerala.jpg File:Indian cormorant in flight - Kerala, 8 January 2014.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Microcarbo|Microcarbo]]'' ==== =====''[[Microcarbo niger|Microcarbo niger]]'' ([[Little cormorant|Little cormorant]] / [[ചെറിയ നീർക്കാക്ക|ചെറിയ നീർക്കാക്ക]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Microcarbo niger - Laem Pak Bia.jpg File:Cormorant mumbai.jpg File:Little cormorant (Microcarbo niger) - 20070322.jpg File:Little Cormorant by N.A. Nazeer.jpg </gallery> ===Family (കുടുംബം): [[Sulidae|Sulidae]] (Boobies and gannets)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Sula|Sula]]'' ==== =====''[[Sula dactylatra|Sula dactylatra]]'' ([[Masked booby|Masked booby]] / [[നീലമുഖി കടൽവാത്ത|നീലമുഖി കടൽവാത്ത]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Maskentoelpel02 (R.Graf).jpg File:Howland Islands Masked Boobies (14365063360).jpg File:Maskedboobys.jpg File:Anim0768 - Flickr - NOAA Photo Library.jpg|പറക്കൽ (juvenile) </gallery> =====''[[Sula sula|Sula sula]]'' ([[Red-footed booby|Red-footed booby]] / [[ചെങ്കാലൻ കടൽ‌വാത്ത|ചെങ്കാലൻ കടൽ‌വാത്ത]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Red-footed Booby Sula sula by Dr. Raju Kasambe DSC 6119 (12).jpg|White morph File:Male Galápagos red-footed booby.jpg|Brown morph File:Red-footed Booby RWD2.jpg|പറക്കൽ File:Red-footed Booby RWD4.jpg|പറക്കൽ </gallery> ==Order (നിര): [[Trogoniformes|Trogoniformes]]== ===Family (കുടുംബം): [[Trogonidae|Trogonidae]] (Trogons)=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Harpactes|Harpactes]]'' ==== =====''[[Harpactes fasciatus|Harpactes fasciatus]]'' ([[Malabar trogon|Malabar trogon]] / [[തീക്കാക്ക|തീക്കാക്ക]])===== <gallery mode="packed-hover" heights="150px"> File:Harpactes fasciatus 02.jpg File:Malabar Trogon (Male).jpg File:Harpactes fasciatus 03.jpg File:Malabar Trogon female.jpg File:Male Malabar Trogon.jpg </gallery> ==അവലംബം== * [[:File:A checklist of birds of Kerala.pdf| A checklist of birds of Kerala, India. Journal of Threatened Taxa 7(13): 7983–8009 by Praveen Jayadevan (2015)]] * [http://ebird.org/ebird/india/subnational1/IN-KL?yr=all eBird India - Kerala checklist] * Ali, S. (1969). Birds of Kerala. Oxford University Press, Oxford * [[കെ.കെ. നീലകണ്ഠൻ|ഇന്ദുചൂഡൻ]] (2017). [[കേരളത്തിലെ പക്ഷികൾ (പുസ്തകം)|''കേരളത്തിൽ പക്ഷികൾ'']] (5th Ed.). [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി]], [[തൃശ്ശൂർ]] *Grimmett, Richard; Inskipp, Tim; P.O., Nameer (2007). Birds of Southern India [Thekke Indiayile Pakshikal (Malayalam version)]. Mumbai: BNHS. * Grimmett, R., Inskipp, C. and T. Inskipp (1998) ''Birds of the Indian Subcontinent''. Oxford University Press. * [[Pamela C. Rasmussen|Rasmussen, P. C.]] and [[John C. Anderton|Anderton, John C.]] (2005) ''[[Birds of South Asia. The Ripley Guide|Birds of South Asia. The Ripley Guide]]''. (Two volumes) Smithsonian Institution and Lynx Edicions. ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[http://www.internationalornithology.org/birdlist.html International Ornithologists' Union - Birds of the world] *[http://www.worldbirdnames.org/ioc-lists/crossref/ IOC World Bird List] *[http://datazone.birdlife.org/country/india BirdLife International - Data Zone - India] *[http://www.birds.cornell.edu/ The Cornell Lab of Ornithology] *[http://ebird.org/content/india/ eBird India] *[http://www.indianbirds.in/india/ Indian BIRDS] {{Birds of Kerala|state=expanded}} [[വിഭാഗം:കേരളത്തിലെ പക്ഷികൾ|*]] [[Category:കേരളവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പട്ടികകൾ]] [[Category:ജീവികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പട്ടികകൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ജൈവവൈവിധ്യം]] bx9hb74q95jdwhpu21mbasu07uub3hp 0 426810 4614288 4568061 2026-04-20T00:02:13Z Dostojewskij 61308 വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 20-ന് ജനിച്ചവർ 4614288 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Miranda Kerr}} {{Infobox model | name = മിറാൻഡ കെർ | image = Miranda Kerr (6873397963).jpg | caption = 2012 ഫെബ്രുവരിയിൽ മിറാൻഡ കെർ | birth_name = മിറാൻഡ മേയ് കെർ | birth_date = {{birth date and age|1983|4|20|df=yes}} | birth_place = [[സിഡ്നി]], ഓസ്ട്രേലിയ | residence = [[Brentwood, Los Angeles|ബ്രെന്റ്വുഡ്, ലോസ് ഏഞ്ചൽസ്]], [[കാലിഫോർണിയ]], U.S.<ref>{{cite web|last=Ross|first=Martha|url=https://www.eastbaytimes.com/2017/05/30/evan-spiegel-and-miranda-kerr-now-married-can-have-sex/|title=Evan Spiegel and Miranda Kerr, now married, can have sex|work=East Bay Times|date=May 30, 2017|accessdate=May 9, 2018}}</ref> | occupation = Model | yearsactive = 1997–present | height = {{convert|1.75|m|ftin|abbr=on}} | haircolor = Brown | eyecolor = Blue | spouse = {{marriage|[[Orlando Bloom|ഒർലാൻഡോ ബ്ലൂം]]|2010|2013<!--DO NOT change or add any additional text until any divorce is legally finalized-->}}<ref>{{cite news|last=Maresca|first=Rachel|title=Orlando Bloom speaks out on Miranda Kerr separation: 'Life sometimes doesn't work out exactly as we plan'|url=http://www.nydailynews.com/entertainment/gossip/orlando-bloom-speaks-miranda-kerr-separation-article-1.1503669|publisher=NY Daily News|accessdate=14 December 2013|location=New York}}</ref><br>{{marriage|[[Evan Spiegel]]|2017}} | children = 2 | website = {{URL|http://www.mirandakerr.net}} | agency = {{Plainlist| * [[IMG Models]] (Worldwide) * [[Traffic Models]] (Barcelona) <ref>https://models.com/models/Miranda-Kerr</ref> }} }} '''മിറാൻഡ മെയ് കെർ''' (/ kɜːr / / ജനനം: 20 ഏപ്രിൽ 1983) <ref> "Miranda Kerr". People.com. Retrieved 7 November 2013.</ref> ഒരു [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്ട്രേലിയൻ]] മോഡൽ ആണ്. സ്ത്രീകൾക്കായുള്ള മുന്തിയതരം അടിയുടുപ്പുകളും നിശാവസ്ത്രങ്ങളും നീന്തൽക്കുപ്പായങ്ങളും മറ്റു സൗന്ദര്യവർധകസാമഗ്രികളും രൂപകല്പനചെയ്തു നിർമിച്ച് വിപണിയിലിറക്കുന്ന ''വിക്ടോറിയാസ് സീക്രട്ട്സ്'' എന്ന ബഹുമുഖകമ്പനിയുടെ ഒരു മോഡൽ ആയി 2007-ൽ കെർ ഉയർന്നുവന്നു. ആദ്യത്തെ ആസ്ട്രേലിയൻ [[Victoria's Secret|വിക്ടോറിയ സീക്രട്ട്സ്]] മോഡൽ കെർ ആയിരുന്നു. ആസ്ട്രേലിയൻ ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് സ്റ്റോർ ശൃംഖലയായ [[David Jones Limited|ഡേവിഡ് ജോൺസിനെയും]] പ്രതിനിധീകരിച്ചിരുന്നു. കെർ സ്വന്തം ഓർഗാനിക് ചർമ്മ സംരക്ഷണ ഉത്പന്നങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്ന [[KORA Organics|കൊറ ഓർഗാനിക്സ്]] (KORA Organics) ആരംഭിക്കുകയും ഒരു സ്വയം സഹായ പുസ്തകം എഴുതുകയും ചെയ്തു.<ref> Kerr, Miranda (3 December 2012). Treasure Yourself: Power Thoughts for My Generation. London: Hay House. ISBN 9781401941895.</ref> == ആദ്യകാലജീവിതം == [[സിഡ്നി|സിഡ്നിയിൽ]] ജനിച്ച കെർ [[ന്യൂ സൗത്ത് വെയ്ൽസ്|ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസിലെ]] [[ഗുന്നേഡ|ഗുന്നേഡയിലാണ്]] വളർന്നത്.  തെരേസൊയും  ജോൺ കെറുമായിരുന്നു അവരുടെ മാതാപിതാക്കൾ. കെറിന്റെ ജനന സമയത്ത് മാതാവിന് 17 വയസ്സായിരുന്നു പ്രായം. അവർക്ക് രണ്ട് വയസിന്  ഇളയതായ മാത്യു എന്ന സഹോദരനുംകൂടിയുണ്ട്. ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ, കെർ തന്റെ വംശപരമ്പര ഭൂരിപക്ഷവും ഇംഗ്ലീഷാണെന്നും ചെറിയ ഒരളവിൽമാത്രം സ്കോട്ടിഷ്, ഫ്രഞ്ച് പാരമ്പര്യമുണ്ടെന്നും പ്രസ്താവിച്ചിരുന്നു. കുട്ടിക്കാലത്ത്, കെർ മോട്ടോർ ബൈക്കുകൾ ഓടിക്കുകയും മുത്തശ്ശിയുടെ ഫാമിൽ കുതിരകളെ ഓടിച്ചു പരിശീലിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഓസ്‌ട്രേലിയൻ നാട്ടിൻപുറത്തെ തന്റെ ആദ്യകാല ജീവിതത്തെ അവൾ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത് അകൃത്രിമവും കപടതയില്ലാത്തതുമായിരുന്നുവെന്നാണ്, നിങ്ങൾ ധരിച്ചിരിക്കുന്നതെന്തെന്നു പോലും ആരും ശ്രദ്ധിക്കില്ല, നിങ്ങൾ നിങ്ങളായിരിക്കും ഇവിടെ. കെറിനും സഹോദരനും നഗരജീവിതം അനുഭവിക്കാൻ അനുവദിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ അവളുടെ കുടുംബം [[ബ്രിസ്ബെയ്ൻ|ബ്രിസ്ബെയ്നിലേക്ക്]] കൂടൂമാറി. 2000-ൽ ഓൾ ഹാലോസ് സ്കൂളിൽ നിന്ന് അവർ ബിരുദം നേടി. മോഡലിംഗിലേയ്ക്കു തിരിയുന്നതിനുമുമ്പ് കെർ പോഷകാഹാര ശാസ്ത്രവും ആരോഗ്യ മനഃശാസ്ത്രവും പഠിച്ചു. == ഔദ്യോഗികം == === 1997–2006: തുടക്കം === [[File:Miranda Kerr (8449761941) 2013-02-06.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Miranda Kerr (8449761941) 2013-02-06.jpg|ലഘുചിത്രം|2013 ഫെബ്രുവരിയിലെ ഡേവിഡ് ജോൺസ് AW13 ഫാഷൻ ലോഞ്ചിൽ കെർ]] പതിമൂന്നാം വയസ്സിൽ, 1997 ലെ വാർഷിക ഡോളി മാഗസിൻ / ഇംപൾസ് മോഡൽ മത്സരത്തിൽ കെർ പ്രവേശിക്കുകയും വിജയിക്കുകയും ചെയ്ത. മാസികയുടെ ചിത്രീകരണത്തിനായി പതിനാലാം പിറന്നാളിന് ഒരാഴ്ച മുമ്പായി അവർ [[സിഡ്നി|സിഡ്നിയിലേക്ക്]] പറന്നു. കെറിന്റെ വിജയത്തെത്തുടർന്ന്, പ്രാദേശിക മാധ്യമങ്ങൾ അവളുടെ ചെറുപ്രായത്തിൽത്തന്നെയുള്ള ഈ മേഖലയിലെ വിജയത്തിൽ ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചു. ഫാഷൻ, സൗന്ദര്യം, വിനോദ വ്യവസായ മേഖലകളിൽ ചെറു പെൺകുട്ടികളെ ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുന്നതിനേക്കുറിച്ചുള്ള വിവാദങ്ങൾ ആശങ്ക ഉയർത്തി. ചില മാധ്യമങ്ങൾ അവരുടെ ഡോളി മാഗസിനുവേണ്ടിയുള്ള ചിത്രീകരണം (14 വയസുള്ള കെറിന്റെ സ്നാന വേഷങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ചിത്രങ്ങൾ) ഒരു തരം പീഡോഫീലിയയാണെന്ന് അവകാശപ്പെട്ടു. പത്രമാധ്യമങ്ങളിൽ കെർ പറഞ്ഞത്, അക്കാലത്ത് മാധ്യമങ്ങൾ പീഡോഫീലിയയുമായി വിദൂരമായി എന്തും ബന്ധിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചിരുന്നുവെന്നാണ്. “ഡോളി കൗമാരക്കാരായ പെൺകുട്ടികൾക്കായുള്ള ഒരു മാസികയാണ്, പ്രായമായവർക്കുള്ളതല്ല, അതുമാത്രമല്ല ഒരു ശീതകാല ഷൂട്ടിന് അനുയോജ്യമായി ഞാൻ പൂർണ്ണമായും വസ്ത്രം ധരിച്ചിരുന്നു. അവർ ഒന്നുമില്ലായ്മയിൽനിന്ന് എന്തെങ്കിലും ഉണ്ടാക്കിയെടുത്തുവെന്നാണ് കരുതേണ്ടത്” എന്നവർ കൂട്ടിച്ചേർത്തു. കെർ ചിക് മാനേജ്മെന്റിന്റെ സിഡ്നി ഡിവിഷനുമായി കരാർ ഒപ്പിട്ടു. പ്രധാനമായും ഓസ്‌ട്രേലിയൻ സർഫ് ശൃംഖലയായ ബില്ലാബോങ്ങിനായുള്ള നിരവധി ബീച്ച് സ്നാനവസ്ത്രങ്ങളുടെ പരസ്യങ്ങൾക്ക് ശേഷം അവർക്ക് വാണിജ്യപരമായ പ്രശസ്തി ലഭിക്കുകയും സർഫ് ബ്രാൻഡുകളായ [[ടൈഗർലി]], [[റോക്സി]], [[ബില്ലാബോംഗ് ഗേൾസ്]], [[വൺ ടീസ്പൂൺ]] എന്നിവയിൽ കെർ മാതൃകയായി അവതരിക്കുകയും ചെയ്തു. 2001-ൽ [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ]] ഏറ്റവും അംഗീകൃത നീന്തൽ വസ്ത്ര ബ്രാൻഡായ [[സീഫോളി|സീഫോളിയുടെ]] ബ്രാൻഡ് അംബാസഡർ കൂടിയായിരുന്നു കെർ. ഇത് [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്‌ട്രേലിയൻ]], [[ഏഷ്യ|ഏഷ്യൻ]] വിപണികളിൽ അവളുടെ പ്രശസ്തി വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും അതിനുശേഷം കെർ [[ന്യൂയോർക്ക്|ന്യൂയോർക്കിലേക്ക്]] തന്റെ പ്രവർത്തനമേഖല മാറ്റുകയും അവിടെ [[Bowery Ballroom|ബോവറി ബോൾറൂമിന്റെ]] സഹ ഉടമയായി മാറുകയും ചെയ്തു. [[ന്യൂയോർക്ക് നഗരം|ന്യൂയോർക്കിൽ]], മിറാൻഡ കെർ ധാരാളം ഫാഷൻ ഷോകളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും തുടർന്ന് 2004 ന്റെ തുടക്കത്തിൽ [[നെക്സ്റ്റ് മോഡൽ മാനേജ്‌മെന്റ്|നെക്സ്റ്റ് മോഡൽ മാനേജ്‌മെന്റുമായി]] ഒരു കരാർ ഒപ്പുവയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അവിടെ [[അലക്സ് പെറി]], [[ബേബി ഫാറ്റ്]], [[ലിസ ഹോ]], [[വൂഡൂ ഡോൾസ്]], [[ലെവീസ്]], [[ബെറ്റിന ലിയാനോ]], [[നിക്കോള ഫിനെറ്റി]], [[എൽ.എ.എം.ബി]], [[ഹീതെറെറ്റ്]], [[ബെറ്റ്സി ജോൺസൺ]], [[ടെലിസ് കൂപ്പർ]], ജെറ്റ്സ്, [[ജോൺ റിച്ചാർഡ്]], [[ബ്ലൂമറൈൻ സ്വംവിയർ]], [[നീമാൻ മാർക്കസ്]], [[സീഫോളി സ്വിംവിയർ]], [[അന്ന മൊളിനാറി]], [[റോക്ക് ആന്റ് റിപ്പബ്ലിക്]], [[റോബർട്ടോ കാവല്ലി]], [[ഒബർ ജീൻസ്]]  തുടങ്ങിയവർക്കായുള്ള  ഫാഷൻ ഷോകളിലും പത്ര മാദ്ധ്യമങ്ങളിലേയ്ക്കുള്ള പരസ്യങ്ങളിലേയ്ക്കും കരാർ ചെയ്യപ്പെട്ടു. എല്ലെ, ഓസ്ട്രേലിയൻ [[വോഗ്]], [[ഹാർപേർസ് ബസാർ]] പോലെയുള്ള മാസികകളിൽ വാണിജ്യ പരസ്യങ്ങൾക്കായും കെർ ഇടപാടു ചെയ്യപ്പെടുകയും വസ്ത്രങ്ങൾ, മുടി നീക്കം ചെയ്യുന്ന ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ള ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ടെലിവിഷൻ പരസ്യങ്ങളിലും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരുന്നു. ===2007–2012: വിക്ടോറിയാസ് സീക്രട്ടും ഉയർന്ന ഫാഷൻ ജോലിയും=== മെയ്‌ബെലൈനുമായുള്ള വിജയത്തെത്തുടർന്ന്,<ref name="MIRANDASMODELLIFE"/> 2007-ൽ [[Victoria's Secret|വിക്ടോറിയ സീക്രട്ടുമായി]] കരാർ വാഗ്ദാനം ചെയ്ത ആദ്യത്തെ ഓസ്‌ട്രേലിയൻ മോഡലായി കെർ മാറി. സ്വീകാര്യതയെത്തുടർന്ന്, ഓസ്‌ട്രേലിയൻ വിക്ടോറിയാസ് സീക്രട്ട് എയ്ഞ്ചൽ <ref>[http://www.glamourvanity.com/miranda-kerr/ Miranda Kerr.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181002102340/https://www.glamourvanity.com/miranda-kerr/ |date=2018-10-02 }}. Retrieved 3 March 2010.</ref> അംഗങ്ങളായ [[Alessandra Ambrosio|അലസ്സാന്ദ്ര അംബ്രോസിയോ]], [[Karolína Kurková|കരോലീന കുർക്കോവ]], [[Adriana Lima|അഡ്രിയാന ലിമ]], [[Selita Ebanks|സെലിറ്റ ഇബാങ്ക്സ്]], [[Izabel Goulart|ഇസബെൽ ഗൗലാർട്ട്]], [[Heidi Klum|ഹെയ്ഡി ക്ലം]] എന്നിവരോടൊപ്പം ചേർന്നു. 2007-ൽ ഒരു ഏഞ്ചൽ ആകുന്നതിനുമുമ്പ്, കെർ ഇതിനകം അലസ്സാന്ദ്ര അംബ്രോസിയോയുടെ പിൻഗാമിയായി 2006-ൽ പിങ്കിന്റെ മുഖമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. നാല് ഭൂഖണ്ഡങ്ങളിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്ത വിക്ടോറിയ സീക്രട്ട് 2006, 2007, 2008, 2009 ടെലിവിഷൻ റൺവേ ഷോകളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടപ്പോൾ കെറിന്റെ ആഗോള അംഗീകാരമുള്ള ഏഞ്ചലുകളിൽ ഒരാളായി പ്രസിദ്ധി വർദ്ധിച്ചു.<ref name="MIRANDASMODELLIFE">{{Citation|title=Bishop, George Walter, (9 Nov. 1886–26 April 1965), Theatre Correspondent, Daily Telegraph|date=2007-12-01|url=http://dx.doi.org/10.1093/ww/9780199540884.013.u56336|work=Who Was Who|publisher=Oxford University Press|access-date=2020-02-23}}</ref> [[File:Miranda Kerr (6796124945).jpg|thumb|right|ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ സിഡ്‌നിയിൽ നടന്ന ആക്ട അവാർഡിൽ കെർ]] 2007-ൽ, കാലിഫോർണിയൻ ഫാഷൻ റീട്ടെയിലർ [[Wet Seal|ആർഡൻ ബി]] യുടെ മുഖമായി കെർ ഒപ്പിട്ടു. അവരുടെ വസന്തകാല വേനൽക്കാല പരസ്യ കാമ്പെയ്‌നുകളിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച ശേഷം, ഫാഷൻ ഫോട്ടോഗ്രാഫർ ഡീഗോ ഉചിറ്റെൽ ചിത്രീകരിച്ച 2007 ലെ പ്രചാരണത്തിനായി കെർ മടങ്ങി.<ref name="ONETHOUSANDMODELS"/> വിക്ടോറിയയുടെ സീക്രട്ട് മോഡലിംഗ് വിജയത്തെ തുടർന്ന്, സിബിഎസ് സിറ്റ്കോം ഹൗ ഐ മെറ്റ് യുവർ മദറിൽ കെർ സഹ ഏഞ്ചൽമാരായ [[Adriana Lima|അഡ്രിയാന ലിമ]], [[Marisa Miller|മാരിസ മില്ലർ]], അലസ്സാന്ദ്ര അംബ്രോസിയോ, [[Heidi Klum|ഹെയ്ഡി ക്ലം]], [[Selita Ebanks|സെലിറ്റ ഇബാങ്ക്സ്]] എന്നിവരോടൊപ്പം ഒരു ചെറിയ അതിഥി വേഷം ചെയ്തു.<ref name="ONETHOUSANDMODELS">{{Cite journal|last=Huber|first=Daniel|date=2017-09-18|title=Another Walker Evans|url=http://dx.doi.org/10.4000/miranda.10920|journal=Miranda|issue=15|doi=10.4000/miranda.10920|issn=2108-6559}}</ref> == സ്വകാര്യജീവിതം == 2003 ൽ ഫിനാൻസ് ബ്രോക്കർ അഡ്രിയാൻ കാമിലേരിയുമായി കെർ ഡേറ്റ് ചെയ്തു. ഓസ്‌ട്രേലിയൻ സെക്യൂരിറ്റീസ് ആൻഡ് ഇൻവെസ്റ്റ്‌മെന്റ് കമ്മീഷൻ അന്വേഷണത്തെത്തുടർന്ന്, 2003 ഫെബ്രുവരി മുതൽ 2004 ഫെബ്രുവരി വരെയുള്ള കാലഘട്ടങ്ങളിൽനടന്ന അഞ്ച് സാമ്പത്തിക കുറ്റകൃത്യങ്ങളിൽ കാമിലേരി കുറ്റക്കാരനാണെന്ന് കണ്ടെത്തി. 2007 ലെ ഒരു പത്ര റിപ്പോർട്ടനുസരിച്ച്, കാമുകന്റെ സാമ്പത്തിക ഉപദേശം സ്വീകരിച്ചതിന് ശേഷം കെർ സാമ്പത്തികമായി കഷ്ടപ്പെട്ടുവെന്നും എന്നാൽ നിയമനടപടി സ്വീകരിക്കുന്നില്ലെന്നും തീരുമാനിച്ചിരുന്നു. 2003 മുതൽ 2007 പകുതി വരെയുള്ള കാലത്ത് താമരാമ ബാൻഡിന്റെ പ്രധാന ഗായകനായിരുന്ന ജയ് ലിയോണുമായി (ബ്രെന്റ് തുഹ്താൻ) ഡേറ്റ് ചെയ്തു. "എവരിതിംഗ് ടു മി" എന്ന താമരാമയുടെ വീഡിയോ ക്ലിപ്പിൽ കെർ അഭിനയിക്കുകയും ചെയ്തു. ==ഫിലിമോഗ്രാഫി== {| class="wikitable" |- style="background:#ccc;" ! വർഷം ! സിനിമ ! കഥാപാത്രം |- | 2013 | ''[[The Bling Ring|ദ ബ്ലീംഗ് റിംഗ്]]'' | Archived Footage |- ! വർഷം !!ടെലിവിഷൻ<ref>{{cite web|title=Filmography by TV series for Miranda Kerr|url=http://www.imdb.com/name/nm2473819/|work=[[Internet Movie Database]]|accessdate=13 August 2015}}{{Better source needed|date=January 2018}}</ref>!! കഥാപാത്രം |- | 2007 || ''[[How I Met Your Mother|ഹൌ ഐ മെറ്റ് യുവർ മദർ]]'' || Herself |- | 2012 || ''[[Project Runway All Stars|പ്രൊജക്റ്റ് റൺവേ ആൾ സ്റ്റാർസ്]]'' || Guest Judge |- | 2012 || ''[[Project Runway Australia|പ്രൊജക്റ്റ് റൺവേ ഓസ്ട്രേലിയ]]'' || Guest Judge |- | 2016 || ''[[Australia's Next Top Model|ഓസ്ട്രേലിയാസ് നെക്സറ്റ് ടോപ്പ് മോഡൽ]]'' || Guest Mentor |} ==അവലംബം== {{Reflist|30em}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Commons category}} *{{Official website|http://www.mirandakerr.net}} * {{IMDb name|2473819|Miranda Kerr}} * {{Fashionmodel}} * {{models.com}} {{Victoria's Secret Angels}} {{2000-2009VSFashion Show}} {{2010-2019VSFashion Show}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:1983-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 20-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:21-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ വനിതാ എഴുത്തുകാർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:വിക്ടോറിയാസ് സീക്രട്ട് എയ്ഞ്ചൽസ്]] ir88c8cd7m3m5q4zabyhrv1avyq3ruj 0 539807 4614305 4542843 2026-04-20T07:31:17Z ~2026-24117-24 216746 രാഷ്ട്രീയ ചുമതല 4614305 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{For|ഇതേ പേരിലുള്ള മറ്റ് സാമാജികരേപ്പറ്റി അറിയുവാൻ|കെ.കെ. രാമചന്ദ്രൻ|കെ.കെ. രാമചന്ദ്രൻ നായർ}} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] ഒരു [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സിപിഐഎം]] പ്രവർത്തകനും [[പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭ|പതിനഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിൽ]] [[പുതുക്കാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|പുതുക്കാട് മണ്ഡലത്തിനെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/02/kerala-assembly-election-2021-results-winners-statistics-in-graphics.html|title=സെഞ്ചുറിക്കരികിൽ എൽഡിഎഫ്; ഇതാണ് നമ്മുടെ 140 എംഎൽഎമാർ {{!}} ഗ്രാഫിക്‌സ്|access-date=2021-05-03|language=ml}}</ref> ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകനുമാണ് '''കെ.കെ. രാമചന്ദ്രൻ'''. [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2021)|2021-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ]] [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിലെ]] സുനിൽ അന്തിക്കാടിനെ 27,353 വോട്ടുകൾക്ക് പരാജയപ്പെടുത്തിയാണ് കെ.കെ. രാമചന്ദ്രൻ നിയമസഭയിലേക്ക് എത്തിയത്. == പ്രവർത്തകനായാണ് K K രാമചന്ദ്രൻ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം ആരംഭിയ്ക്കുന്നത്. SFI കൊടകര ഏരിയ സെക്രട്ടറി, തൃശ്ശൂർ ജില്ലാ വൈസ് പ്രസിഡണ്ട് ആയി പ്രവർത്തിച്ചു. DYFI കൊടകര ബ്ലോക്ക്‌ സെക്രട്ടറി, ജില്ലാ ട്രഷറർ, സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റിയംഗം എന്നീ ചുമതലകൾ വഹിച്ചു. കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ ( മാർക്സിസ്റ്റ്‌ ) കൊടകര ഏരിയ സെക്രട്ടറിയായും പ്രവർത്തിച്ചു. നിലവിൽ CPI(M) തൃശ്ശൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയറ്റംഗവും CITU ജില്ലാ പ്രസിഡണ്ടുമാണ്.അവലംബം == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:രാമചന്ദ്രൻ, കെ.കെ.}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] 3gap48dlky23ehql4g53s2vkmgtulps 0 596766 4614253 4601136 2026-04-19T14:57:34Z ~2026-23669-42 216617 4614253 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="float:right; clear:right; width: 20em; margin: 0 0 1em 1em; text-align: center; border: 2px solid #f1a94d; background:#FFFFF5; " cellspacing="0" cellpadding="1" | <span style="font-size: 150%">'''ജീവതയെഴുന്നുള്ളിപ്പ് / Jeevitha Ezhunnalathu'''</span><br /> |- | style="color:#ffffff; background-color:#e14913"|'''<span style="color: white;">ക്ഷേത്രങ്ങൾ</span>''' |- |style="font-size: 88%;"| [[മലമേക്കര മുള്ളുതറ ദേവി ക്ഷേത്രം]], [[കുരമ്പാല പുത്തൻകാവ് ദേവി ക്ഷേത്രം]], [[കടമ്മനിട്ട ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]] , Pullukulangara Sree Dharmashastha Temple |- | style="color: white; background-color:#e14913;"|'''<span style="color: white;">മാസവും, ദിവസവും</span> ''' |- |style="font-size: 88%;"| [[ഏപ്രിൽ]]- [[മെയ്]] മാസങ്ങളിൽ<br/> , |} [[കേരളം|Jeevitha Ezhunnalathu - കേരളത്തിൽ]], [[തിരുവിതാംകൂർ|മധ്യതിരുവിതാംകൂർ]] ഭാഗത്ത് [[ദേവി|ദേവീദേവന്മാർ]] [[കുലദേവത|ഭരദേവതകൾ]] ആയിട്ടുള്ള ദേശക്ഷേത്രങ്ങളിലെ പറ എടുക്കാനും അല്ലെങ്കിൽ ഉത്സവത്തിനോട് , [[തട്ടകം|തട്ടകത്തെ]] ഭവനങ്ങളിലേക്ക് ആഘോഷപൂർവം എഴുന്നുള്ളിക്കുന്ന ദേവവാഹനമാണ് '''ജീവത'''<ref name="deshabhimani-1">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/special/news-weekendspecial-16-12-2018/770231|title=ജീവതകളി|date=2018-12-16|publisher=deshabhimani|language=ml|access-date=2023-05-02|archive-date=2023-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230502182903/https://www.deshabhimani.com/special/news-weekendspecial-16-12-2018/770231|url-status=bot: unknown}}</ref>. [[ദേവി|ദേവീദേവന്മാർ]] ചൈതന്യത്തെ ആവാഹിച്ചെടുത്ത ഒരു പ്രതിബിംബത്തെ, [[മഞ്ചൽ|മഞ്ചൽപോലെ]] ഒരുക്കിയെടുത്ത രണ്ട് വടികൾക്ക് മേലെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരുത്തി, [[മഞ്ചൽ]] ചുമന്നുകൊണ്ടുപോകുന്നവിധം രണ്ട് തിരുമേനി തോളിലേറ്റി നൃത്തശൈലിയിൽ ചുവടുകൾ വെച്ചാണ് '''''ജീവതയെഴുന്നള്ളിപ്പ്''''' നടത്താറുള്ളത്<ref name="manorama-1">{{Cite web|title=ആപ്പിണ്ടിവിളക്കും ജീവത എഴുന്നെളളിപ്പും ; ആചാരപ്പെരുമയിൽ മുള്ളുതറ ദേവീക്ഷേത്രം|url=https://www.manoramaonline.com/astrology/astro-news/2019/04/12/importance-of-mulluthara-devi-temple.html|access-date=2021-05-19|website=ManoramaOnline|language=ml}}</ref><ref name="keralakaumudi-1">{{Cite web|title=ഉദ്ദിഷ്ടകാര്യ സിദ്ധിയ്ക്ക് തൊഴാം മുള്ളുതറയിൽ ശ്രീ ഭദ്രാ കരിംകാളിയമ്മയെ|url=https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=68657&u=|date=2019-04-11|website=keralakaumudi|language=ml}}</ref>. ഇപ്രകാരം എഴുന്നുള്ളുന്ന [[ഭഗവതി|ഭഗവതിയുടെ]] ബിംബത്തേയും '''''ജീവത'''''യെന്നു വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്. ==ചരിത്രം== ഇപ്രകാരമുള്ള [[ദേവി|ദേവീദേവന്മാർ]]<nowiki/>യെഴുന്നള്ളിപ്പുകൾക്ക് 'ജീവത 'യെന്നു പേര് ലഭിക്കാൻ കാരണമായ പ്രധാനപ്പെട്ട രണ്ട് പുരാവൃത്തങ്ങൾ ഉള്ളതായി കാണുന്നു. [[കായംകുളം|കായംകുളവും]] [[വേണാട്|വേണാടും]] തമ്മിൽ പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൻറെ രണ്ടാം പാദത്തിനും നാലാം പാദത്തിനും മധ്യേ യുദ്ധങ്ങൾ നടന്നിരുന്ന വേളയിൽ കായംകുളത്തെ രാജാവ് കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭഗവതിയുടെ ചൈതന്യം രണ്ട് സേവകർമൂലം [[ചെട്ടികുളങ്ങര|ചെട്ടികുളങ്ങരയിലേക്കും]] [[രാമപുരം|രാമപുരത്തേക്കും]] വലിയകുളങ്ങരയിലേക്കും കൊണ്ടുവരികയുണ്ടായിയെന്നു പറയപ്പെടുന്നു. ഇപ്രകാരം, ഭൃത്യന്മാർ ദേവിയുടെ ചൈതന്യം കൊണ്ടുവന്നത്, രണ്ട് കമ്പുകളാൽ [[മഞ്ചൽ|പല്ലക്ക്]] പോലെയൊരു വാഹനം തയ്യാറാക്കിയാണെന്നാണ് ഒരു പുരാവൃത്തം. അതിനുശേഷമാണ്, ശ്രീകോവിലിൽനിന്നും പുറത്തേക്കെഴുന്നള്ളുന്ന ദേവീ എഴുന്നള്ളിപ്പുകൾക്ക് ഇപ്രകാരമുള്ള രീതി അവലംബിക്കാൻ ആരംഭിച്ചതും അതിനെ, 'ജീവത ' യെന്നു വിശേഷിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങിയതും. മറ്റൊരു പുരാവൃത്തമുള്ളത്, [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിലെ]] ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ [[പത്തനംതിട്ട (ജില്ല)|പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെ]] [[അടൂർ|അടൂർ താലൂക്കിലുള്ള]] [[മണ്ണടി|മണ്ണടിക്കാവിൽ]] എത്തുകയും അവിടത്തെ [[മണ്ണടി ദേവി ക്ഷേത്രം|മണ്ണടി ദേവി ക്ഷേത്രത്തിലെ]] ഭഗവതീ വിഗ്രഹത്തിലെ അതിശക്തമായ ചൈതന്യം കണ്ട് ആ വിഗ്രഹവുമെടുത്ത് തിരികെ മടങ്ങുകയും ചെയ്തു. യാത്രാമദ്ധ്യേ, [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ]] [[കാരാഴ്മ|കാരാഴ്മയിലുള്ള]] [[കാരാഴ്മ ദേവിക്ഷേതം|കാരാഴ്മ ദേവിക്ഷേതത്തിനു]] സമീപം എത്തിയപ്പോൾ ക്ഷീണം കാരണം വിഗ്രഹത്തെ ഓലക്കുടയുടെ കീഴിൽ വെച്ച് ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിക്കാനിറങ്ങി. തിരികെ കയറിവന്ന ബ്രാഹ്മണൻ, തൻറെ ഓലക്കുട തനിയെ തുള്ളുന്നതും വിഗ്രഹം ഒട്ടും അനങ്ങാതെ ഇരിക്കുന്നതും കാണുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന്, വിഗ്രഹത്തെ അവിടത്തന്നെ അദ്ദേഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചുവെന്നും പറയപ്പെടുന്നു<ref name="deshabhimani-1"/>. ജീവത യെഴുന്നുള്ളിപ്പിൻറെ നൃത്തശൈലിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഓണാട്ടുകരയിൽ രാമപുരംശൈലി, കാരാഴ്മ ശൈലി, ചെട്ടികുളങ്ങരശൈലി എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു ദേശഭേദങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്.ഓണാട്ട്കര പ്രദേശത്തെ മിക്ക ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ജീവത എഴുന്നള്ളത്ത് പതിവുണ്ട്.കാർത്തികപ്പള്ളി മേജർ വലിയകുളങ്ങര ദേവീക്ഷേത്രം,കൊയ്പ്പള്ളികാരാഴ്മ ദേവീ ക്ഷേത്രം ,പുല്ലുകുളങ്ങര ധർമശാസ്താ ക്ഷേത്രം, മുട്ടക്കുളം ദേവീ ക്ഷേത്രം, ഭരണിക്കാവ് ദേവീ ക്ഷേത്രം,കരിമുട്ടം ദേവീ ക്ഷേത്രം,ദേവികുളങ്ങര ദേവീ ക്ഷേത്രം, ഓച്ചിറ വലിയകുളങ്ങര ദേവീ ക്ഷേത്രം, ചുനക്കര തിരുഃവൈരൂർ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം, പള്ളിപ്പുറം ഭദ്രകാളീ ക്ഷേത്രം ,കുരമ്പാല പുത്തൻകാവ് ദേവി ക്ഷേത്രം എന്നിവിടങ്ങളിൽ ജീവതയിലാണ് ദേവതകളെ പറയെടുപ്പിനായി എഴുന്നള്ളിക്കുന്നത്. മാവേലിക്കര, കായംകുളം,ഹരിപ്പാട്, കരുനാഗപ്പള്ളി, പത്തനംതിട്ട കൊല്ലം ജില്ലകളിലെ ചില പ്രദേശങ്ങളിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നടക്കുന്ന ആഘോഷങ്ങളിൽ 'ജീവത യെഴുന്നുള്ളിപ്പ്' ഒരു പ്രധാന ചടങ്ങാണ്. == Jeevitha Ezhunnalath Documentary == ജീവത എഴുന്നള്ളത്തിനെ കുറിച്ച ഒരു കുട്ടി ഓണാട്ടുകര കാരൻ ചെയ്ത ഡോക്യൂമെന്ററി ആൺ ഈ കൊടുത്തിരിക്കുന്നത് :- https://www.youtube.com/watch?v=EOk8vo9r-nU == പ്രധാനമായി ജീവത ഉള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ == ജീവത എഴുന്നള്ളത് ഇപ്പൊ ഘോഷയാത്രക്കും ഉണ്ടാവാറുണ്ട് ജീവത എഴുന്നള്ളത് പ്രധാനമായി ഉള്ള ക്ഷേത്രം ആൺ : * '''പുല്ലുകുളങ്ങര ശ്രി ധർമശാസ്താ ക്ഷേത്രം - വർഷത്തെ ഉസ്താവങ്ങൾക് ഓണാട്ടുകരയിൽ തുടക്കം കുറിക്കുന്നത് പുല്ലുകുളങ്ങര ക്ഷേത്രം ആൺ''' * രാമപുരം ക്ഷേത്രം * കാഞ്ഞൂർ ക്ഷേത്രം * പൊന്നുരുട്ട് ക്ഷേത്രം * കരാവള്ളിൽ ക്ഷേത്രം * അറക്കൽ ക്ഷേത്രം * വലിയകുളങ്ങര ക്ഷേത്രം * പാണ്ഡവർകാവ് ക്ഷേത്രം * വെട്ടികുളങ്ങര ക്ഷേത്രം * കാവിൽപടിക്കൽ ക്ഷേത്രം * കട്ടച്ചിറ മുട്ടക്കുളം ദേവീക്ഷേത്രം * ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രം == ഖണ്ഡിക == <blockquote>പ്രധാനമായും നമ്പൂതിരിമാർ നടത്തുന്ന "പറയെടുപ്പ്", "ജീവത എഴുന്നള്ളത്ത്" എന്നിവ ഓണാട്ടുകരയുടെ പ്രത്യേകതയാണ്. "ഭക്തി"യുടെ പ്രഭാവലയത്തിനപ്പുറം, കരകൗശലത്തിൻ്റെയും താളത്തിൻ്റെയും സമൃദ്ധി അതിനെ ഒരു മികച്ച കലാരൂപത്തിൻ്റെ തലത്തിലേക്ക് ഉയർത്തുന്നു. "ജീവത" ഉള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ കൂടുതലും ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ കാർത്തികപ്പള്ളി താലൂക്കിലാണ്, അതിൽ കായംകുളം, ഹരിപ്പാട് മുതലായവ ഉൾപ്പെടുന്നു. അത്തരം ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കെല്ലാം അവരുടേതായ ജീവതവും താളസംഘവുമുണ്ട്, അവയിൽ അഞ്ചോ ആറോ എണ്ണം ഉത്സവകാലത്ത് ("ഉത്സവം") ഒത്തുകൂടുന്നു. ജീവത എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം ദേവിയുടെ "ജീവ ചൈതന്യം" (ജീവനുള്ള പ്രഭാവലയം) ആവാഹിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെന്നാണ്; എന്നാൽ പകരമായി, "സീവത" എന്ന വാക്കും ഉപയോഗിക്കുന്നു, ഒരുപക്ഷേ പ്രധാനപ്പെട്ട ക്ഷേത്ര ആചാരമായ "ശീവേലി"യിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞതായിരിക്കാം ഇത്. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ദേവൻ മറ്റ് ദേവതകളെയും "അഷ്ടദിക്പാലകനെയും" സന്ദർശിക്കാൻ വരുന്ന സന്ദർഭമായി ഈ ആചാരം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ വിദഗ്ദ്ധർ രണ്ടാമത്തേതാണ് ഇഷ്ടപ്പെടുന്നത്. "തച്ചുശാസ്ത്രം" (വാസ്തുവിദ്യ), വിദഗ്ദ്ധ കരകൗശല വൈദഗ്ദ്ധ്യം എന്നിവയുടെ സംയോജനത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി അളവുകളിൽ കൃത്യതയോടെ നിർമ്മിച്ച ജീവത, കായംകുളം രാജാവ് (രാജാവ്) ആണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുമ്പ്, അദ്ദേഹം ഒരേ സമയം രാമപുരം, ചെട്ടികുളങ്ങര ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഓരോ ജീവതം സമർപ്പിച്ചു. രാമപുരം ഭഗവതി (ലക്ഷ്മി ദേവി) ശാന്തവും മനോഹരവുമായ രൂപത്തിലാണ്, അതേസമയം ചെട്ടികുളങ്ങരയിൽ, അവൾ ഭയപ്പെടുത്തുന്നതും ശക്തവുമായ മാനസികാവസ്ഥയിലാണ്. അതനുസരിച്ച്, ജീവതയും താളമേളവും വ്യത്യസ്ത ശൈലികളിലാണ്. സമാനതകളും അസമത്വങ്ങളും ഉണ്ടെങ്കിലും, അവ രണ്ടും കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഓണാട്ടുകരയിലെ നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ, "പറയെടുക്കൽ" കാലഘട്ടമാണ് ഉത്സവകാലം. മലയാള മാസമായ വൃശ്ചികത്തിലെ ഭരണി നക്ഷത്രത്തിൽ രാമപുരം ക്ഷേത്രത്തിലെ ദേവിയെ ("ദേവി") പറയെടുക്കലിനായി ഘോഷയാത്രയായി എഴുന്നള്ളിക്കുന്നതോടെയാണ് ഇതെല്ലാം ആരംഭിക്കുന്നത്. മേടം അവസാനം വരെ ഉത്സവങ്ങൾ തുടരും. പറയെടുപ്പിന്റെ പ്രധാന ഭാഗം ക്ഷേത്രഘടനയുടെ മാതൃകയിൽ നിർമ്മിച്ച ജീവതമാണ്. ദേവന്റെ ഈ പെട്ടി പോലുള്ള രഥം രണ്ട് മീറ്റർ നീളമുള്ള രണ്ട് തേക്ക് മരത്തൂണുകളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു, ഇത് ഒരു പല്ലക്കിന്റെ ("പല്ലക്ക്") രൂപത്തിലാണ്. മുൻവശത്ത് "തിടമ്പു" പോലെയാണ്, പിന്നിൽ തച്ചുശാസ്ത്ര കണക്കുകൂട്ടലുകൾ പ്രകാരം നിർമ്മിച്ച ഒരുതരം ചെറിയ പെട്ടകം ("പെട്ടകം") ഉണ്ട്. മുന്നിൽ തിളങ്ങുന്ന, വർണ്ണാഭമായ ചിത്രങ്ങളും സ്വർണ്ണ ആഭരണങ്ങളും കൊണ്ട് എംബ്രോയ്ഡറി ചെയ്ത ഒരു കമ്പിളി തുണിയുണ്ട്. അതിനു പിന്നിൽ ദേവന്റെ വിശുദ്ധ വസ്ത്രം, സ്റ്റാർച്ച് ചെയ്ത് മിനുസപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു, ചെറിയ കണ്ണാടി കഷണങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു. ജീവതത്തിന്റെ നിരവധി ശൈലികൾ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്. രാമപുരം പ്രദേശത്തെ "കെട്ടു ജീവത"യും കാരാഴ്മ ദേശത്തിലെ "ഉര ജീവത"വുമാണ് കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുള്ളത്. ആദ്യത്തേതിൽ, തിടമ്പിന്റെ മുൻഭാഗം ചലിക്കുമ്പോൾ ആടുന്ന തരത്തിൽ തൂക്കിയിട്ടിരിക്കും, അതേസമയം "ഉര"യിൽ അവ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കും. ജീവത എഴുന്നള്ളത്ത് (ഘോഷയാത്ര) സമയത്ത് ഉപയോഗിക്കുന്ന താളങ്ങൾ വളരെ ശ്രദ്ധേയമാണ്. ലക്ഷ്മി, അടന്ത, ചെമ്പട, തൃപ്പൂട്ട, പഞ്ചാരി, വിഷ കുണ്ഡലം എന്നിങ്ങനെ നിരവധി "താളങ്ങൾ" (അടികൾ) ഉപയോഗിക്കുന്നു. വളരെ സ്ലോ ബീറ്റുകളിൽ തുടങ്ങി, അത് ഒരു ക്രെസെൻഡോ നിർമ്മിക്കുകയും ഫാസ്റ്റ് ബീറ്റുകളിൽ അവസാനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. വീക്കൻ ചെണ്ട, ഉരുട്ടു ചെണ്ട (രണ്ടും താളം), ഇലത്താളം (കൈത്തളം), കൊമ്പ്, കുഴൽ (രണ്ടും, കാറ്റു വാദ്യങ്ങൾ) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നതാണ് മേളം. ജീവത എഴുന്നള്ളത്തും പറയെടുപ്പും നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള ആചാരങ്ങളാണെങ്കിലും, "ചുവടു വെച്ചു കളി" (അതുല്യമായ ചുവടുകളുള്ള ഒരു പ്രത്യേക നൃത്തം) താരതമ്യേന സമീപകാലമാണ്. രാമപുരം ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ് അതിൻ്റെ ഉത്ഭവം എന്ന് പഴയ കാലക്കാർ അവകാശപ്പെടുന്നു. എല്ലാ കലാരൂപങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യവും പ്രഗത്ഭനായ കഥകളി കലാകാരനും പരേതനായ മാങ്കുളം വിഷ്ണു നമ്പൂതിരിയുടെ പിതാവുമായ മാങ്കുളം കേശവൻ നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു അന്ന് രാമപുരം ക്ഷേത്രത്തിലെ "എഴുന്നള്ളത്തുകാരൻ" (പ്രധാന അകമ്പടിക്കാരൻ). സമകാലികനായ വിദഗ്ധനായ ഡ്രമ്മറായ മാമ്പറ നീലകണ്ഠപ്പണിക്കരുടെ സഹായത്താൽ അദ്ദേഹം പുതിയ ചുവടനൃത്തം വികസിപ്പിച്ചതായി പറയപ്പെടുന്നു. Credit :- https://www.namboothiri.com/articles/jeevatha.htm</blockquote> == അവലംബം == {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [https://www.manoramaonline.com/literature/your-creatives/2023/02/25/malayalam-poem-written-by-satheesh-kalathil.html മുള്ളുതറയിലെ ആപ്പിണ്ടി വിളക്ക് – സതീഷ് കളത്തിൽ എഴുതിയ കവിത] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഉത്സവങ്ങൾ]] {{Hindu-temple-stub}} cs6socl4ydjruhnem8edtfza1cvyc8p 0 599875 4614282 4599867 2026-04-19T21:02:07Z Archanaphilip2002 170510 4614282 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = കിംഗ് ജോൺസ് | image = King Jones Malayalam Author.jpg | other_names = Prince John | birth_place = ഇടുക്കി,കേരളം | nationality = ഇന്ത്യൻ | occupation = എഴുത്തുകാരൻ നോവലിസ്റ്റ് | notable_works = ചട്ടമ്പിശാസ്ത്രം സർക്കാർ ടണൽ 33 }} മലയാളത്തിലെ ഒരു കഥാകൃത്തും നോവലിസ്റ്റുമാണ് '''കിംഗ് ജോൺസ്'''. 1985 ൽ [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി]] ജില്ലയിൽ ജനിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ ടണൽ 33<ref>[[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം 2021]]</ref> എന്ന പുസ്തകം 2021 ലെ [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി|കേരളസാഹിത്യഅക്കാദമി]]<nowiki/>യുടെ കനകശ്രീ എൻഡോവ്മെന്റ് പുരസ്‌കാരം നേടി. <ref>[https://keralasahityaakademi.org/ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി] ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് </ref> <ref> [https://www.mathrubhumi.com/literature/news/kerala-sahitya-akademi-award-2021-1.7732675 മാതൃഭൂമി ന്യൂസ്] ഡിസംബർ 29, 2019</ref>2019 ൽ [[ഡി.സി. ബുക്സ്|ഡിസി ബുക്ക്സ്]] നടത്തിയ  ശില്പശാലയിലൂടെയാണ് നോവൽ രചനയിലേക്ക് കടന്നുവരുന്നത്. [[ബെന്യാമിൻ|ബെന്യാമീനു]]<nowiki/>മായി ചേർന്ന് പുഴമീനുകളെ കൊല്ലുന്ന വിധം എന്ന പരീക്ഷണ നോവലിന്റെ രചനയിൽ 11 യുവ എഴുത്തുകാർക്കൊപ്പം പങ്കാളിയായി.<ref>[https://www.manoramaonline.com/literature/bookreview/2020/12/13/puzhameenukale-kollunna-vidham-book-written-by-benyamin-and-young-writers.html മലയാള മനോരമ] ഡിസംബർ 14, 2020</ref> [[ഖസാക്കിന്റെ ഇതിഹാസം|ഖസാക്കിന്റെഇതിഹാസം]] സുവർണ്ണ ജൂബിലി സ്മാരക നോവൽ പുരസ്കാരം നേടിയ ചട്ടമ്പിശാസ്ത്രമാണ് ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ പുസ്തകം.<ref>[https://www.samakalikamalayalam.com/keralam/2021/may/16/dc-books-khasakkinte-ithihasam-novel-competition-winner-120867.html സമകാലിക മലയാളം] മെയ് 16,2021</ref> <ref>[https://www.thecue.in/books/king-johns-chattambi-sathram-novel-review റിപ്പോർട്ട് , ദി ക്യൂ] സെപ്തംബർ 13, 2021</ref> 2023 ലെ [[കേരള ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവൽ|കേരള ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവ]]<nowiki/>ലിൽ സർക്കാർ എന്ന നോവലിനെ ആസ്പദമാക്കി  നോവലിന്റെ രാഷ്ട്രീയ വായന എന്ന വിഷയത്തിൽ  സംസാരിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralaliteraturefestival.com/news_more.aspx?id=NDcwNw==&year=2023 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2023-07-04 |archive-date=2023-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704003715/https://www.keralaliteraturefestival.com/news_more.aspx?id=NDcwNw==&year=2023 |url-status=dead }}</ref> == സാഹിത്യകൃതികളും പുരസ്കാരങ്ങളും == ടണൽ 33 എന്ന കൃതി 2019 ലെ [[പൂന്താനം നമ്പൂതിരി|പൂന്താനം]] അവാർഡും തോപ്പിൽ രവി സാഹിത്യ പുരസ്കാരം പ്രത്യേക ജൂറി അവാർഡും നേടി. 2010 മുതൽ 2019 വരെയുള്ള ഒരു ദശാബ്ദത്തിനിടെ മലയാളത്തിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഏറ്റവും മികച്ച അഞ്ച് കവിതാസമാഹാരങ്ങളിൽ ഒന്നായി ടണൽ 33 യെ [[മാതൃഭൂമി ദിനപ്പത്രം|മാതൃഭൂമി]] പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി. <ref>{{cite news |title=മാതൃഭൂമി ന്യൂസ് |url=https://archives.mathrubhumi.com/books/features/malayalam-literature-between-2010-and-2019-1.4399722 |work=മാതൃഭൂമി |date=29 ഡിസംബർ 2019 |language=ml-IN}}</ref><ref>[https://archives.mathrubhumi.com/books/features/malayalam-literature-between-2010-and-2019-1.4399722 മാതൃഭൂമി] ഡിസംബർ 29, 2019 </ref> രചനാ പരീക്ഷണങ്ങളും ആഖ്യാന ശൈലിയും കൊണ്ട് ശ്രദ്ധേയമായ ഡി.സി. ബുക്ക്സ് നോവൽ പുരസ്കാരം നേടിയ ചട്ടമ്പിശാസ്ത്രം ആദ്യ നോവലാണ്.<ref> [https://www.madhyamam.com/culture/literature/dc-books-khasakinte-ithihasam-golden-jubilee-novel-award-for-chattambi-sasthram-798821 മാധ്യമം] മെയ് 17, 2021 </ref> <ref>[https://malayalam.news18.com/news/life/dc-books-khasakkinte-ithihasam-golden-jubilee-novel-award-for-chattambi-shastram-rv-383203.html https://malayalam.news18.com] മെയ് 17, 2021</ref> കൊള്ളിയാൻതീറ്റ എന്ന കഥാസമാഹാരം [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി]] പുരസ്കാരം നേടി.<ref>[https://newspaper.mathrubhumi.com/ernakulam/news/ernakulam-1.8501823 മാതൃഭൂമി]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ഏപ്രിൽ 24,2023</ref> [[പൗരത്വ ഭേദഗതി ആക്റ്റ്, 2019|പൗരത്വഭേദഗതിനിയമത്തെ]] ആസ്പദമാക്കി എഴുതിയ സർക്കാർ എന്ന രണ്ടാമത്തെ നോവൽ 2022 ൽ [[ഡി.സി. ബുക്സ്|ഡിസിബുക്ക്സ്]] പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.<ref>[https://www.dcbooks.com/the-most-important-political-act-is-reading-king-johns.html https://www.dcbooks.com] ജനുവരി 13,2023 </ref> സർക്കാർ എന്ന നോവൽ സാഹിത്യ മേഖലയിലുള്ള സംഭാവനകൾക്ക് നൽകുന്ന കേരള സംസ്ഥാന യുവജനക്ഷേമ ബോർഡിന്റെ 2022ലെ  സ്വാമി വിവേകാനന്ദൻ യുവപ്രതിഭാ പുരസ്കാരം  നേടി. <ref>{{cite news |title=മാതൃഭൂമി ന്യൂസ് |url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/vcswami-vivekananda-yuva-pratibha-awards-2022-1.10315682 |work=മാതൃഭൂമി ഫെബ്രുവരി 5, 2025 |language=ml-IN}}</ref> <ref>[https://keralanews.gov.in/3465/1/Swami-Vivekananda-Youth-Talent-Award-2022-announced.html കേരള ന്യൂസ്, പബ്ലിക് റിലേഷൻസ് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ] ഫെബ്രുവരി 6, 2025 </ref> പുലയ രാജവംശത്തിലെ അവസാന രാഞ്ജിയായിരുന്ന കോതറാണിയുടെ ജീവിതത്തെ സമകാലികതയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചു കൊണ്ടെഴുതിയ കോതറാണി  എന്ന നോവൽ ഡി സി ബുക്ക്സ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.<ref>{{cite news |title=മനോരമ ഓൺലൈൻ |url=https://www.manoramaonline.com/literature/new-books/2026/04/10/book-kotharaani-by-king-johns.html |work=മനോരമ ഓൺലൈൻ |date=10 ഏപ്രിൽ 2026 |language=ml-IN}}</ref> == രചനാ ശൈലി == പാൻ ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവമുള്ളതും മാജിക്കൽ റിയലിസം നിറഞ്ഞതും എന്നാണ് ജോൺസിന്റെ രചനാശൈലി വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്. ഈ ശൈലി സാവധാനത്തിൽ ഉള്ള വായനയിലൂടെ പല അടരുകളിലേയ്ക്ക് ആസ്വാദനത്തെ വികസിപ്പിക്കാനുള്ള അവസരം ഒരുക്കുന്നു എന്ന് നിരൂപകർ വിലയിരുത്തുന്നു.<ref>{{cite news |title=ഡി സി ബുക്ക്സ് |url=https://www.dcbooks.com/chattambishasthram-by-king-johns-readers-review2.html |work=ഡി ഡി ബുക്ക്സ് |date=27 ഒക്ടോബർ 2021 |language=ml-IN}}</ref> നിലവിലുള്ള രചനാ സങ്കേതങ്ങളെ മാറ്റിമറിക്കുന്ന ഘടനയും ഭാവുകത്വവുമായി നോവൽ എന്ന കലാരൂപത്തെ തന്നെ അട്ടിമറിച്ചും ഉടച്ചുവാർത്തും സൃഷ്ടിക്കുന്ന വിമത രചനയുടെ സൗന്ദര്യമാണ് ചട്ടമ്പിശാസ്ത്രത്തിന്റേത്. നോവലിനുള്ളിലെ നോവലും ചിത്രങ്ങളും രേഖകളും സ്‌ക്രീൻഷോട്ടുകളും ശ്രേണിയിലല്ലാത്ത അധ്യായങ്ങളും എന്നിങ്ങനെ ഘടനാപരമായ പരീക്ഷണങ്ങൾ കൊണ്ട് നിറഞ്ഞതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ എല്ലാ രചനകളും.<ref>{{cite news |title=മലയാള മനോരമ |url=https://www.manoramaonline.com/literature/bookreview/2022/04/05/chattambisasthram-book-written-by-king-jones.html |work=മലയാള മനോരമ |date=5 ഏപ്രിൽ 2022 |language=ml-IN}}</ref> മലയാള ചെറുകഥയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഒറ്റഖണ്ഡികയായി ചന്ദ്രിക ആഴ്ചപ്പതിപ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച 2220 വാക്കുകളുള്ള വർക്കിംഗ് ക്ലാസ് ഹീറോ എന്ന കഥ വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.   == അവലംബം == <references /> [[വർഗ്ഗം:മലയാളം നോവലെഴുത്തുകാർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാള കഥാകൃത്തുക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി എൻഡോവ്മെന്റ് പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:സ്വാമി വിവേകാനന്ദൻ യുവ പ്രതിഭാ പുരസ്‌കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1985-ൽ ജനിച്ചവർ]] 7g9gdccdugdpz0dehhtylwh66rf2ts9 4614283 4614282 2026-04-19T21:04:06Z Archanaphilip2002 170510 4614283 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = കിംഗ് ജോൺസ് | image = King Jones Malayalam Author.jpg | other_names = Prince John | birth_place = ഇടുക്കി,കേരളം | occupation = എഴുത്തുകാരൻ നോവലിസ്റ്റ് | notable_works = ചട്ടമ്പിശാസ്ത്രം സർക്കാർ ടണൽ 33 }} മലയാളത്തിലെ ഒരു കഥാകൃത്തും നോവലിസ്റ്റുമാണ് '''കിംഗ് ജോൺസ്'''. 1985 ൽ [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി]] ജില്ലയിൽ ജനിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ ടണൽ 33<ref>[[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം 2021]]</ref> എന്ന പുസ്തകം 2021 ലെ [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി|കേരളസാഹിത്യഅക്കാദമി]]<nowiki/>യുടെ കനകശ്രീ എൻഡോവ്മെന്റ് പുരസ്‌കാരം നേടി. <ref>[https://keralasahityaakademi.org/ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി] ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് </ref> <ref> [https://www.mathrubhumi.com/literature/news/kerala-sahitya-akademi-award-2021-1.7732675 മാതൃഭൂമി ന്യൂസ്] ഡിസംബർ 29, 2019</ref>2019 ൽ [[ഡി.സി. ബുക്സ്|ഡിസി ബുക്ക്സ്]] നടത്തിയ  ശില്പശാലയിലൂടെയാണ് നോവൽ രചനയിലേക്ക് കടന്നുവരുന്നത്. [[ബെന്യാമിൻ|ബെന്യാമീനു]]<nowiki/>മായി ചേർന്ന് പുഴമീനുകളെ കൊല്ലുന്ന വിധം എന്ന പരീക്ഷണ നോവലിന്റെ രചനയിൽ 11 യുവ എഴുത്തുകാർക്കൊപ്പം പങ്കാളിയായി.<ref>[https://www.manoramaonline.com/literature/bookreview/2020/12/13/puzhameenukale-kollunna-vidham-book-written-by-benyamin-and-young-writers.html മലയാള മനോരമ] ഡിസംബർ 14, 2020</ref> [[ഖസാക്കിന്റെ ഇതിഹാസം|ഖസാക്കിന്റെഇതിഹാസം]] സുവർണ്ണ ജൂബിലി സ്മാരക നോവൽ പുരസ്കാരം നേടിയ ചട്ടമ്പിശാസ്ത്രമാണ് ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ പുസ്തകം.<ref>[https://www.samakalikamalayalam.com/keralam/2021/may/16/dc-books-khasakkinte-ithihasam-novel-competition-winner-120867.html സമകാലിക മലയാളം] മെയ് 16,2021</ref> <ref>[https://www.thecue.in/books/king-johns-chattambi-sathram-novel-review റിപ്പോർട്ട് , ദി ക്യൂ] സെപ്തംബർ 13, 2021</ref> 2023 ലെ [[കേരള ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവൽ|കേരള ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവ]]<nowiki/>ലിൽ സർക്കാർ എന്ന നോവലിനെ ആസ്പദമാക്കി  നോവലിന്റെ രാഷ്ട്രീയ വായന എന്ന വിഷയത്തിൽ  സംസാരിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralaliteraturefestival.com/news_more.aspx?id=NDcwNw==&year=2023 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2023-07-04 |archive-date=2023-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704003715/https://www.keralaliteraturefestival.com/news_more.aspx?id=NDcwNw==&year=2023 |url-status=dead }}</ref> == സാഹിത്യകൃതികളും പുരസ്കാരങ്ങളും == ടണൽ 33 എന്ന കൃതി 2019 ലെ [[പൂന്താനം നമ്പൂതിരി|പൂന്താനം]] അവാർഡും തോപ്പിൽ രവി സാഹിത്യ പുരസ്കാരം പ്രത്യേക ജൂറി അവാർഡും നേടി. 2010 മുതൽ 2019 വരെയുള്ള ഒരു ദശാബ്ദത്തിനിടെ മലയാളത്തിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഏറ്റവും മികച്ച അഞ്ച് കവിതാസമാഹാരങ്ങളിൽ ഒന്നായി ടണൽ 33 യെ [[മാതൃഭൂമി ദിനപ്പത്രം|മാതൃഭൂമി]] പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി. <ref>{{cite news |title=മാതൃഭൂമി ന്യൂസ് |url=https://archives.mathrubhumi.com/books/features/malayalam-literature-between-2010-and-2019-1.4399722 |work=മാതൃഭൂമി |date=29 ഡിസംബർ 2019 |language=ml-IN}}</ref><ref>[https://archives.mathrubhumi.com/books/features/malayalam-literature-between-2010-and-2019-1.4399722 മാതൃഭൂമി] ഡിസംബർ 29, 2019 </ref> രചനാ പരീക്ഷണങ്ങളും ആഖ്യാന ശൈലിയും കൊണ്ട് ശ്രദ്ധേയമായ ഡി.സി. ബുക്ക്സ് നോവൽ പുരസ്കാരം നേടിയ ചട്ടമ്പിശാസ്ത്രം ആദ്യ നോവലാണ്.<ref> [https://www.madhyamam.com/culture/literature/dc-books-khasakinte-ithihasam-golden-jubilee-novel-award-for-chattambi-sasthram-798821 മാധ്യമം] മെയ് 17, 2021 </ref> <ref>[https://malayalam.news18.com/news/life/dc-books-khasakkinte-ithihasam-golden-jubilee-novel-award-for-chattambi-shastram-rv-383203.html https://malayalam.news18.com] മെയ് 17, 2021</ref> കൊള്ളിയാൻതീറ്റ എന്ന കഥാസമാഹാരം [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി]] പുരസ്കാരം നേടി.<ref>[https://newspaper.mathrubhumi.com/ernakulam/news/ernakulam-1.8501823 മാതൃഭൂമി]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ഏപ്രിൽ 24,2023</ref> [[പൗരത്വ ഭേദഗതി ആക്റ്റ്, 2019|പൗരത്വഭേദഗതിനിയമത്തെ]] ആസ്പദമാക്കി എഴുതിയ സർക്കാർ എന്ന രണ്ടാമത്തെ നോവൽ 2022 ൽ [[ഡി.സി. ബുക്സ്|ഡിസിബുക്ക്സ്]] പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.<ref>[https://www.dcbooks.com/the-most-important-political-act-is-reading-king-johns.html https://www.dcbooks.com] ജനുവരി 13,2023 </ref> സർക്കാർ എന്ന നോവൽ സാഹിത്യ മേഖലയിലുള്ള സംഭാവനകൾക്ക് നൽകുന്ന കേരള സംസ്ഥാന യുവജനക്ഷേമ ബോർഡിന്റെ 2022ലെ  സ്വാമി വിവേകാനന്ദൻ യുവപ്രതിഭാ പുരസ്കാരം  നേടി. <ref>{{cite news |title=മാതൃഭൂമി ന്യൂസ് |url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/vcswami-vivekananda-yuva-pratibha-awards-2022-1.10315682 |work=മാതൃഭൂമി ഫെബ്രുവരി 5, 2025 |language=ml-IN}}</ref> <ref>[https://keralanews.gov.in/3465/1/Swami-Vivekananda-Youth-Talent-Award-2022-announced.html കേരള ന്യൂസ്, പബ്ലിക് റിലേഷൻസ് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ] ഫെബ്രുവരി 6, 2025 </ref> പുലയ രാജവംശത്തിലെ അവസാന രാജ്ഞിയായിരുന്ന കോതറാണിയുടെ ജീവിതത്തെ സമകാലികതയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചു കൊണ്ടെഴുതിയ കോതറാണി  എന്ന നോവൽ ഡി സി ബുക്ക്സ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.<ref>{{cite news |title=മനോരമ ഓൺലൈൻ |url=https://www.manoramaonline.com/literature/new-books/2026/04/10/book-kotharaani-by-king-johns.html |work=മനോരമ ഓൺലൈൻ |date=10 ഏപ്രിൽ 2026 |language=ml-IN}}</ref> == രചനാ ശൈലി == പാൻ ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവമുള്ളതും മാജിക്കൽ റിയലിസം നിറഞ്ഞതും എന്നാണ് ജോൺസിന്റെ രചനാശൈലി വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്. ഈ ശൈലി സാവധാനത്തിൽ ഉള്ള വായനയിലൂടെ പല അടരുകളിലേയ്ക്ക് ആസ്വാദനത്തെ വികസിപ്പിക്കാനുള്ള അവസരം ഒരുക്കുന്നു എന്ന് നിരൂപകർ വിലയിരുത്തുന്നു.<ref>{{cite news |title=ഡി സി ബുക്ക്സ് |url=https://www.dcbooks.com/chattambishasthram-by-king-johns-readers-review2.html |work=ഡി ഡി ബുക്ക്സ് |date=27 ഒക്ടോബർ 2021 |language=ml-IN}}</ref> നിലവിലുള്ള രചനാ സങ്കേതങ്ങളെ മാറ്റിമറിക്കുന്ന ഘടനയും ഭാവുകത്വവുമായി നോവൽ എന്ന കലാരൂപത്തെ തന്നെ അട്ടിമറിച്ചും ഉടച്ചുവാർത്തും സൃഷ്ടിക്കുന്ന വിമത രചനയുടെ സൗന്ദര്യമാണ് ചട്ടമ്പിശാസ്ത്രത്തിന്റേത്. നോവലിനുള്ളിലെ നോവലും ചിത്രങ്ങളും രേഖകളും സ്‌ക്രീൻഷോട്ടുകളും ശ്രേണിയിലല്ലാത്ത അധ്യായങ്ങളും എന്നിങ്ങനെ ഘടനാപരമായ പരീക്ഷണങ്ങൾ കൊണ്ട് നിറഞ്ഞതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ എല്ലാ രചനകളും.<ref>{{cite news |title=മലയാള മനോരമ |url=https://www.manoramaonline.com/literature/bookreview/2022/04/05/chattambisasthram-book-written-by-king-jones.html |work=മലയാള മനോരമ |date=5 ഏപ്രിൽ 2022 |language=ml-IN}}</ref> മലയാള ചെറുകഥയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഒറ്റഖണ്ഡികയായി ചന്ദ്രിക ആഴ്ചപ്പതിപ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച 2220 വാക്കുകളുള്ള വർക്കിംഗ് ക്ലാസ് ഹീറോ എന്ന കഥ വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.   == അവലംബം == <references /> [[വർഗ്ഗം:മലയാളം നോവലെഴുത്തുകാർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാള കഥാകൃത്തുക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി എൻഡോവ്മെന്റ് പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:സ്വാമി വിവേകാനന്ദൻ യുവ പ്രതിഭാ പുരസ്‌കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1985-ൽ ജനിച്ചവർ]] 0duqydeu91n8gm5emc93i8vxkpz722z 0 629109 4614314 4614216 2026-04-20T09:22:31Z ~2026-23982-88 216701 Book 4614314 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = വിനോദ് കൃഷ്ണ | image = പ്രമാണം:Vinod krishna.png | alt = | caption = വിനോദ് കൃഷ്ണ | birth_date = ഡിസംബർ 31, 1975 | birth_place = [[പാറ്റ്ന]], [[ബീഹാർ]] | nationality = ഭാരതീയൻ | other_names = | known_for = [[നോവലിസ്റ്റ്]] [[പോയട്ടറിഇൻസ്റ്റല്ലേഷൻആർട്ടിസ്റ്റ്]] [[സിനിമാ സംവിധായകൻ]] എഴുത്തുകാരൻ | occupation = [[നോവലിസ്റ്റ്]] | spouse = ധന്യ.കെ | children = ദയാ ദീപാലി }} മലയാളസാഹിത്യകാരനും സിനിമ പ്രവർത്തകനുമാനാണ് '''വിനോദ്കൃഷ്ണ''' ==ജീവിതരേഖ== ബീഹാറിലെ പറ്റ്നയിൽ മലയാളി ദമ്പതികളായ പറമ്പത്ത് കൃഷ്ണന്റെയും സതീദേവിയുടെയും പുത്രനായി ജനിച്ചു. ഏഴാം ക്ലാസ്സ്‌ മുതൽ കോഴിക്കോട് ഗവണ്മെന്റ് ഗണപത് ബോയ്സ് ഹൈ സ്കൂളിൽ വിദ്യാഭ്യാസം. കാലിക്കറ്റ്‌ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്നും ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസം നേടി. 2002 ൽ ആഗോളവൽക്കരണ വിരുദ്ധ ഹ്രസ്വചിത്രമായ മയ്യൻകാലം സംവിധാനം ചെയ്തു. മുംബൈയിൽ വെച്ചുനടന്ന വേൾഡ് സോഷ്യൽ ഫോറത്തിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചു. വേൾഡ് വാട്ടർ ഫോറം-വാട്ടർ ആന്റ് ഫിലിം ഇവന്റ് -മെക്‌സിക്കോ, വേൾഡ് സോഷ്യൽ ഫോറം- മുംബൈ, ടൊറന്റോ ഇൻഡിപെൻഡന്റ് ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവൽ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഒഫീഷൽ എൻട്രി. പോയട്രി ഇൻസ്റ്റലേഷൻ<ref>{{cite web |first1=സമകാലിക മലയാളം |title=കവിതയുടെ ശിൽപശബ്ദരൂപങ്ങൾ; അർത്ഥസംക്രമണം മാറുന്ന വഴികൾ |url=https://www.samakalikamalayalam.com/jeevitham-life/2017/jun/15/%E0%B4%95%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%86-%E0%B4%B6%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%8Dzwj%E0%B4%AA%E0%B4%B6%E0%B4%AC%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B4%B0%E0%B5%82%E0%B4%AA%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B5%8Dzwj-%E0%B4%85%E0%B4%B0%E0%B5%8Dzwj%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A5%E0%B4%B8%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%AE%E0%B4%A3%E0%B4%82-%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B1%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B4%B3%E0%B5%8Dzwj-5044.html |website=https://www.samakalikamalayalam.com/jeevitham-life/2017/Jun/15/%E0%B4%95%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%86-%E0%B4%B6%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%8Dzwj%E0%B4%AA%E0%B4%B6%E0%B4%AC%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B4%B0%E0%B5%82%E0%B4%AA%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B5%8Dzwj-%E0%B4%85%E0%B4%B0%E0%B5%8Dzwj%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A5%E0%B4%B8%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%AE%E0%B4%A3%E0%B4%82-%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B1%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B4%B3%E0%B5%8Dzwj-5044.html}}</ref> എന്ന നവീനകലാരൂപത്തിന്റെ ഉപജ്ഞാതാവ്. ലോകത്തിലെ ആദ്യ 3ഡി പോയട്രി ഇൻസ്റ്റലേഷൻ 2015ൽ കൊച്ചി ദർബാർ ഹാളിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചു. ഈലം എന്ന സിനിമ തിരക്കഥയെഴുതി സംവിധാനം ചെയ്തു. ഹോളിവുഡിലെ പ്രശസ്തമായ ചൈനീസ് തിയറ്ററിൽ നടന്ന ഗോൾഡൻ സ്‌റ്റേറ്റ് അന്താരാഷ്ട ചലച്ചിത്രോത്സവത്തിൽ ഈലം ബെസ്റ്റ് ഇന്റർനാഷണൽ ഫീച്ചർ ഫിലിം അവാർഡ് നേടി. പോർട്ടോറിക്കയിലെ ബയമോൺ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവത്തിൽ മികച്ച പരീക്ഷണ ചിത്രത്തിനുള്ള ജൂറി പ്രൈസ്. കൂടാതെ പന്ത്രണ്ടോളം അന്താരാഷ്ട്ര പുരസ്‌കാരങ്ങളും സ്വന്തമാക്കി. ഡൽഹിപ്രസ്സിൽ എഡിറ്റോറിയൽ- ഇൻ-ചാർജ്ജായിരുന്നു. മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പിൽ ഖണ്ഡശ്ശയായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ആദ്യ നോവലായ 9MM ബെരേറ്റ, ഡിസി ബുക്സ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. <ref>https://dcbookstore.com/authors/vinod-krishna</ref> ==സിനിമകൾ== * ഈലം * മയ്യൻകാലം ==കൃതികൾ== * 9MM ബെരേറ്റ * കണ്ണുസൂത്രം * ഉറുമ്പുദേശം * ബേപൂർകേസ് * ശ്യാം ജിത്ത് കോയിക്കൽ 3 കോടി തന്നു, പാലക്കട,ശുട്ടു എന്ന് അറിയപെടും. മാനസ ആണ് ഷട്ടവിന്റെ ലൗവർ * (കഥാസമാഹാരങ്ങൾ) ** 13 സെന്റ് (എഡിറ്റർ / കഥകൾ) ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== * ചെറുകാട് അവാർഡ് * ടി. കെ. സി വടുതല അവാർഡ് ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:മലയാള നോവലെഴുത്തുകാർ]] [[വർഗ്ഗം:1975-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഡിസംബർ 31-ന് ജനിച്ചവർ]] fphz176r2w16kgds3ggfa8ua4yurv0w 4614315 4614314 2026-04-20T09:24:23Z ~2026-24188-98 216753 4614315 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = വിനോദ് കൃഷ്ണ | image = പ്രമാണം:Vinod krishna.png | alt = | caption = വിനോദ് കൃഷ്ണ | birth_date = ഡിസംബർ 31, 1975 | birth_place = [[പാറ്റ്ന]], [[ബീഹാർ]] | nationality = ഭാരതീയൻ | other_names = | known_for = [[നോവലിസ്റ്റ്]] [[പോയട്ടറിഇൻസ്റ്റല്ലേഷൻആർട്ടിസ്റ്റ്]] [[സിനിമാ സംവിധായകൻ]] എഴുത്തുകാരൻ | occupation = [[നോവലിസ്റ്റ്]] | spouse = ധന്യ.കെ | children = ദയാ ദീപാലി }} മലയാളസാഹിത്യകാരനും സിനിമ പ്രവർത്തകനുമാനാണ് '''വിനോദ്കൃഷ്ണ''' ==ജീവിതരേഖ== ബീഹാറിലെ പറ്റ്നയിൽ മലയാളി ദമ്പതികളായ പറമ്പത്ത് കൃഷ്ണന്റെയും സതീദേവിയുടെയും പുത്രനായി ജനിച്ചു. ഏഴാം ക്ലാസ്സ്‌ മുതൽ കോഴിക്കോട് ഗവണ്മെന്റ് ഗണപത് ബോയ്സ് ഹൈ സ്കൂളിൽ വിദ്യാഭ്യാസം. കാലിക്കറ്റ്‌ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്നും ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസം നേടി. 2002 ൽ ആഗോളവൽക്കരണ വിരുദ്ധ ഹ്രസ്വചിത്രമായ മയ്യൻകാലം സംവിധാനം ചെയ്തു. മുംബൈയിൽ വെച്ചുനടന്ന വേൾഡ് സോഷ്യൽ ഫോറത്തിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചു. വേൾഡ് വാട്ടർ ഫോറം-വാട്ടർ ആന്റ് ഫിലിം ഇവന്റ് -മെക്‌സിക്കോ, വേൾഡ് സോഷ്യൽ ഫോറം- മുംബൈ, ടൊറന്റോ ഇൻഡിപെൻഡന്റ് ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവൽ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഒഫീഷൽ എൻട്രി. പോയട്രി ഇൻസ്റ്റലേഷൻ<ref>{{cite web |first1=സമകാലിക മലയാളം |title=കവിതയുടെ ശിൽപശബ്ദരൂപങ്ങൾ; അർത്ഥസംക്രമണം മാറുന്ന വഴികൾ |url=https://www.samakalikamalayalam.com/jeevitham-life/2017/jun/15/%E0%B4%95%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%86-%E0%B4%B6%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%8Dzwj%E0%B4%AA%E0%B4%B6%E0%B4%AC%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B4%B0%E0%B5%82%E0%B4%AA%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B5%8Dzwj-%E0%B4%85%E0%B4%B0%E0%B5%8Dzwj%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A5%E0%B4%B8%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%AE%E0%B4%A3%E0%B4%82-%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B1%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B4%B3%E0%B5%8Dzwj-5044.html |website=https://www.samakalikamalayalam.com/jeevitham-life/2017/Jun/15/%E0%B4%95%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%86-%E0%B4%B6%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%8Dzwj%E0%B4%AA%E0%B4%B6%E0%B4%AC%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B4%B0%E0%B5%82%E0%B4%AA%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B5%8Dzwj-%E0%B4%85%E0%B4%B0%E0%B5%8Dzwj%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A5%E0%B4%B8%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%AE%E0%B4%A3%E0%B4%82-%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B1%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B4%B3%E0%B5%8Dzwj-5044.html}}</ref> എന്ന നവീനകലാരൂപത്തിന്റെ ഉപജ്ഞാതാവ്. ലോകത്തിലെ ആദ്യ 3ഡി പോയട്രി ഇൻസ്റ്റലേഷൻ 2015ൽ കൊച്ചി ദർബാർ ഹാളിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചു. ഈലം എന്ന സിനിമ തിരക്കഥയെഴുതി സംവിധാനം ചെയ്തു. ഹോളിവുഡിലെ പ്രശസ്തമായ ചൈനീസ് തിയറ്ററിൽ നടന്ന ഗോൾഡൻ സ്‌റ്റേറ്റ് അന്താരാഷ്ട ചലച്ചിത്രോത്സവത്തിൽ ഈലം ബെസ്റ്റ് ഇന്റർനാഷണൽ ഫീച്ചർ ഫിലിം അവാർഡ് നേടി. പോർട്ടോറിക്കയിലെ ബയമോൺ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവത്തിൽ മികച്ച പരീക്ഷണ ചിത്രത്തിനുള്ള ജൂറി പ്രൈസ്. കൂടാതെ പന്ത്രണ്ടോളം അന്താരാഷ്ട്ര പുരസ്‌കാരങ്ങളും സ്വന്തമാക്കി. ഡൽഹിപ്രസ്സിൽ എഡിറ്റോറിയൽ- ഇൻ-ചാർജ്ജായിരുന്നു. മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പിൽ ഖണ്ഡശ്ശയായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ആദ്യ നോവലായ 9MM ബെരേറ്റ, ഡിസി ബുക്സ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. <ref>https://dcbookstore.com/authors/vinod-krishna</ref> ==സിനിമകൾ== * ഈലം * മയ്യൻകാലം ==കൃതികൾ== * 9MM ബെരേറ്റ * കണ്ണുസൂത്രം * ഉറുമ്പുദേശം * ബേപൂർകേ * (കഥാസമാഹാരങ്ങൾ) ** 13 സെന്റ് (എഡിറ്റർ / കഥകൾ) ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== * ചെറുകാട് അവാർഡ് * ടി. കെ. സി വടുതല അവാർഡ് ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:മലയാള നോവലെഴുത്തുകാർ]] [[വർഗ്ഗം:1975-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഡിസംബർ 31-ന് ജനിച്ചവർ]] eh4msrr5giintaobetbs78mu8juapzo 0 663726 4614250 4597575 2026-04-19T14:01:06Z ~2026-23900-41 216719 4614250 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Josekutty Panackal}} [[പ്രമാണം:Josekutty Panackal.jpg|ലഘുചിത്രം]] '''ജോസ്‍കുട്ടി പനയ്ക്കൽ''' മലയാള മനോരമയിലെ പിക്ചർ എഡിറ്ററും പ്രമുഖനായ ഒരു ഫോട്ടോ ജേണലിസ്റ്റുമാണ്. ഏറ്റവുമധികം വാർത്താചിത്രങ്ങൾ പകർത്തി ഇലക്ട്രോണിക് ഫോർമാറ്റിൽ ഫയൽ ചെയ്ത വ്യക്തി എന്ന നിലയിൽ തുടർച്ചയായ നാല് വർഷങ്ങളിൽ യുണീക് ബുക് ഓഫ് [https://www.uniqueworldrecords.com/records/posts/most-news-images-shot-by-an-individual റെക്കോർഡ്സ്] ലിംകാ ബുക്ക് ഓഫ് [https://www.scribd.com/document/41587006/Current-Affairs-Quiz-April#content=query:josekutty,pageNum:3,indexOnPage:0,bestMatch:false റെക്കോർഡ്സ്] (2010–2013) എന്നിവയിൽ ഇടംപിടിച്ചിട്ടുണ്ട്. === ജീവിതരേഖ === കോട്ടയം ജില്ലയിലെ കപ്പാട്ട് ജോസഫിന്റെയും സിസിലിയുടെയും മകനായി ജനിച്ചു. ധനതത്വശാസ്ത്രത്തിൽ ബിരുദം നേടിയ ശേഷം മാസ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ ആൻഡ് ജേണലിസത്തിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷനിൽ ബിരുദാനന്തര ഡിപ്ലോമയും കരസ്ഥമാക്കി. മലേഷ്യയിൽ വെച്ച് രാജ്യാന്തര പത്രസംഘടനയായ വാൻ ഇഫ്രയുടെ (WAN-IFRA) സ്പോർട്സ് ഫോട്ടോഗ്രാഫിയിൽ പ്രത്യേക പരിശീലനം നേടിയിട്ടുണ്ട്. === ഔദ്യോഗിക ജീവിതം === മലയാള മനോരമയിൽ പിക്ചർ എഡിറ്ററായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഇദ്ദേഹം, കേരള പത്രപ്രവർത്തക യൂണിയൻ (KUWJ) തൃശൂർ ജില്ലാ ഘടകം ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറി, സംസ്ഥാന നിർവാഹകസമിതി അംഗം എന്നീ നിലകളിൽ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ചൈനയിൽ നടന്ന ഏഷ്യൻ ഗെയിംസിലെ അനുഭവങ്ങൾ കോർത്തിണക്കി അദ്ദേഹം രചിച്ച പുസ്തകമാണ് '''കാണാപ്പുറം'''.[https://dcbookstore.com/books/oru-pathraphotographarude-anubhavakkurippu ] === കൃതികൾ === [http://%5Bhttps://dcbookstore.com/books/oru-pathraphotographarude-anubhavakkurippu%20%5D കാണാപ്പുറം] === പുരസ്കാരങ്ങൾ === ഒട്ടേറെ ദേശീയ-രാജ്യാന്തര പുരസ്കാരങ്ങൾ ഇദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്: * റെഡ് ഇങ്ക് (Red Ink) പുരസ്കാരം (2019) - മുംബൈ പ്രസ് ക്ലബ്ബ്.[https://mumbaipressclub.com/pages/redink2019-winners] * ജി.വി. രാജ സ്പോർട്സ് ഫോട്ടോഗ്രാഫി അവാർഡ് (2023)[https://www.onmanorama.com/news/kerala/2023/05/11/malayala-manorama-josekutty-panakkal-wins-gv-raja-media-award.html]. * യൂണിസെഫ് (UNICEF) ഫോട്ടോഗ്രാഫി അവാർഡ് (2018).[https://www.onmanorama.com/news/kerala/2018/02/17/manorama-gets-seven-unicef-awards.html] * പ്രഥമ ഗഫൂർ മൂടാടി രാജ്യാന്തര ന്യൂസ് ഫോട്ടോ പുരസ്കാരം (2022)[https://www.onmanorama.com/news/kerala/2022/12/16/malayala-manorama-photographer-josekutty-panackal-award-kuwait.html] * ലിംകാ ബുക്ക് ഓഫ് റെക്കോർഡ്സ് (2010, 2011, 2012, 2013).[https://www.scribd.com/document/41587006/Current-Affairs-Quiz-April]<ref>https://www.uniqueworldrecords.com/records/posts/most-news-images-shot-by-an-individual</ref> * യുണീക് ബുക്ക് ഓഫ് വേൾഡ് റെക്കോർഡ്സ് (2014).[https://www.uniqueworldrecords.com/records/posts/most-news-images-shot-by-an-individual] * കേരള സ്പോർട്സ് കൗൺസിൽ പുരസ്കാരം <ref>https://www.manoramaonline.com/sports/other-sports/2023/05/10/kerala-sports-council-award-for-josekutty-panackal.html</ref> ==അവലംബം== <references/> 3. https://www.youtube.com/watch?v=DKZI_QK8x44 4. https://dcbookstore.com/books/oru-pathraphotographarude-anubhavakkurippu [[വർഗ്ഗം:നിശ്ചലചിത്ര ഛായാഗ്രാഹകർ]] [[വർഗ്ഗം:മാധ്യമ പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മാധ്യമ പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളി മാധ്യമ പ്രവർത്തകർ]] ohxe4g3c7wfyiwxan5c082tvf6suuyi 1 664497 4614300 4614059 2026-04-20T06:41:54Z ~2026-24289-55 216743 4614300 wikitext text/x-wiki == എഴംകുളം ദേവി ക്ഷേത്രവും ആയിട്ടുള്ള ചരിത്രപരമായ വസ്തുതകൾ == [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-14030-11|&#126;2026-14030-11]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-14030-11|talk]]) 18:30, 4 മാർച്ച് 2026 (UTC) :എവിടെ ? [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 18:31, 4 മാർച്ച് 2026 (UTC) == [ഏഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രം] എന്ന ലേഖനത്തിലെ ചരിത്രപരമായ വസ്തുതകൾ == ചില ഉപയോക്താക്കൾ ബോധപൂർവ്വം തിരുത്തുന്നതിനെതിരെയും (Vandalism), ആധികാരികമായ അവലംബങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനെതിരെയും ഈ പരാതി സമർപ്പിക്കുന്നു. വിഷയം: ഏഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രം - ലേഖനത്തിലെ ആധികാരികമായ അവലംബങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്തതിനെതിരെയും ചരിത്രവസ്തുതകൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നതിനെതിരെയും പരാതി. ബഹുമാനപ്പെട്ട കാര്യനിർവാഹകർ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ, ഈ ലേഖനത്തിൽ 'അമ്പലത്തിനാൽ കുടുംബത്തിന്' ക്ഷേത്രവുമായുള്ള ചരിത്രപരമായ ബന്ധം വ്യക്തമാക്കുന്ന അവലംബങ്ങൾ (Citations/References) നേരത്തെ ചേർത്തിരുന്നതാണ്. എന്നാൽ നിലവിൽ ആ അവലംബങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടതായി കാണുന്നു. വിക്കിപീഡിയയുടെ പരിശോധനാക്ഷമത (Verifiability) എന്ന നയത്തിന് വിരുദ്ധമായാണ് ഈ നീക്കം നടന്നിരിക്കുന്നത്. ഈ പരാതിയോടൊപ്പം താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ അടിയന്തരമായി പരിശോധിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു: അവലംബങ്ങളുടെ പരിശോധന (Verification of Past Citations): ലേഖനത്തിന്റെ ഹിസ്റ്ററി (Article History) പരിശോധിച്ച്, അമ്പലത്തിനാൽ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നേരത്തെ നൽകിയിരുന്ന ആധികാരികമായ അവലംബങ്ങൾ/റഫറൻസുകൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കണം. ഫോട്ടോ തെളിവുകൾ (Photographic Evidence): ഈ കുടുംബത്തിന് ക്ഷേത്രവുമായുള്ള ബന്ധം തെളിയിക്കുന്ന രേഖകളുടെ ചിത്രങ്ങൾ ഞാൻ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിൽ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അവയുടെ ലിങ്കുകൾ താഴെ നൽകുന്നു: തെളിവ് 1: <nowiki>https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%AA%E0%B4%B1%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%A4%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82%E0%B4%AC%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg</nowiki> തെളിവ് 2: <nowiki>https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%A4%E0%B4%B1%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg</nowiki> പേജ് സംരക്ഷണം (Page Protection): വസ്തുതകൾ മറച്ചുവെക്കാൻ വേണ്ടി നിരന്തരമായി എഡിറ്റുകൾ നടത്തുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, ലേഖനം താൽക്കാലികമായി സംരക്ഷിക്കണമെന്നും തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യണമെന്നും ആവശ്യപ്പെടുന്നു. വിശ്വസനീയമായ ചരിത്രരേഖകളുടെയും ഞാൻ സമർപ്പിച്ച ഫോട്ടോ തെളിവുകളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഈ ലേഖനത്തിലെ വിവരങ്ങൾ തിരുത്താൻ അടിയന്തര നടപടി സ്വീകരിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-14078-04|&#126;2026-14078-04]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-14078-04|talk]]) 00:14, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC) == [ഏഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രം] എന്ന ലേഖനത്തിലെ ചരിത്രപരമായ വസ്തുതകൾ== ചില ഉപയോക്താക്കൾ ബോധപൂർവ്വം തിരുത്തുന്നതിനെതിരെയും (Vandalism), ആധികാരികമായ അവലംബങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനെതിരെയും ഈ പരാതി സമർപ്പിക്കുന്നു. [ഏഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രം] എന്ന ലേഖനത്തിലെ ചരിത്രപരമായ വസ്തുതകൾ ചില ഉപയോക്താക്കൾ ബോധപൂർവ്വം തിരുത്തുന്നതിനെതിരെയും (Vandalism), ആധികാരികമായ അവലംബങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനെതിരെയും ഈ പരാതി സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ ലേഖനത്തിൽ 'അമ്പലത്തിനാൽ കുടുംബത്തിന്' ക്ഷേത്രവുമായുള്ള ചരിത്രപരമായ ബന്ധം വ്യക്തമാക്കുന്ന അവലംബങ്ങൾ (Citations/References) നേരത്തെ ചേർത്തിരുന്നതാണ്. എന്നാൽ നിലവിൽ ആ അവലംബങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടതായി കാണുന്നു. വിക്കിപീഡിയയുടെ പരിശോധനാക്ഷമത (Verifiability) എന്ന നയത്തിന് വിരുദ്ധമായാണ് ഈ നീക്കം നടന്നിരിക്കുന്നത്. ഈ പരാതിയോടൊപ്പം താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ അടിയന്തരമായി പരിശോധിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു: അവലംബങ്ങളുടെ പരിശോധന (Verification of Past Citations): ലേഖനത്തിന്റെ ഹിസ്റ്ററി (Article History) പരിശോധിച്ച്, അമ്പലത്തിനാൽ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നേരത്തെ നൽകിയിരുന്ന ആധികാരികമായ അവലംബങ്ങൾ/റഫറൻസുകൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കണം. ഫോട്ടോ തെളിവുകൾ (Photographic Evidence): ഈ കുടുംബത്തിന് ക്ഷേത്രവുമായുള്ള ബന്ധം തെളിയിക്കുന്ന രേഖകളുടെ ചിത്രങ്ങൾ ഞാൻ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിൽ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അവയുടെ ലിങ്കുകൾ താഴെ നൽകുന്നു: തെളിവ് 1: <nowiki>https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%AA%E0%B4%B1%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%A4%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82%E0%B4%AC%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg</nowiki> തെളിവ് 2: <nowiki>https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%A4%E0%B4%B1%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg</nowiki> പേജ് സംരക്ഷണം (Page Protection): വസ്തുതകൾ മറച്ചുവെക്കാൻ വേണ്ടി നിരന്തരമായി എഡിറ്റുകൾ നടത്തുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, ലേഖനം താൽക്കാലികമായി സംരക്ഷിക്കണമെന്നും തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യണമെന്നും ആവശ്യപ്പെടുന്നു. വിശ്വസനീയമായ ചരിത്രരേഖകളുടെയും ഞാൻ സമർപ്പിച്ച ഫോട്ടോ തെളിവുകളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഈ ലേഖനത്തിലെ വിവരങ്ങൾ തിരുത്താൻ അടിയന്തര നടപടി സ്വീകരിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-14078-04|&#126;2026-14078-04]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-14078-04|talk]]) 00:16, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC) == 'അമ്പലത്തിനാൽ കുടുംബത്തിന്' ക്ഷേത്രവുമായുള്ള ചരിത്രപരമായ ബന്ധം== വ്യക്തമാക്കുന്ന അവലംബങ്ങൾ (Citations/References) നേരത്തെ ചേർത്തിരുന്നതാണ്. എന്നാൽ നിലവിൽ ആ അവലംബങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടതായി കാണുന്നു. വിക്കിപീഡിയയുടെ പരിശോധനാക്ഷമത (Verifiability) എന്ന നയത്തിന് വിരുദ്ധമായാണ് ഈ നീക്കം നടന്നിരിക്കുന്നത്. വിഷയം: ഏഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രം - ലേഖനത്തിലെ ആധികാരികമായ അവലംബങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്തതിനെതിരെയും ചരിത്രവസ്തുതകൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നതിനെതിരെയും പരാതി. ബഹുമാനപ്പെട്ട കാര്യനിർവാഹകർ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ, [ഏഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രം] എന്ന ലേഖനത്തിലെ ചരിത്രപരമായ വസ്തുതകൾ ചില ഉപയോക്താക്കൾ ബോധപൂർവ്വം തിരുത്തുന്നതിനെതിരെയും (Vandalism), ആധികാരികമായ അവലംബങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനെതിരെയും ഈ പരാതി സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ ലേഖനത്തിൽ ഈ പരാതിയോടൊപ്പം താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ അടിയന്തരമായി പരിശോധിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു: അവലംബങ്ങളുടെ പരിശോധന (Verification of Past Citations): ലേഖനത്തിന്റെ ഹിസ്റ്ററി (Article History) പരിശോധിച്ച്, അമ്പലത്തിനാൽ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നേരത്തെ നൽകിയിരുന്ന ആധികാരികമായ അവലംബങ്ങൾ/റഫറൻസുകൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കണം. ഫോട്ടോ തെളിവുകൾ (Photographic Evidence): ഈ കുടുംബത്തിന് ക്ഷേത്രവുമായുള്ള ബന്ധം തെളിയിക്കുന്ന രേഖകളുടെ ചിത്രങ്ങൾ ഞാൻ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിൽ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അവയുടെ ലിങ്കുകൾ താഴെ നൽകുന്നു: തെളിവ് 1: <nowiki>https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%AA%E0%B4%B1%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%A4%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82%E0%B4%AC%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg</nowiki> തെളിവ് 2: <nowiki>https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%A4%E0%B4%B1%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg</nowiki> പേജ് സംരക്ഷണം (Page Protection): വസ്തുതകൾ മറച്ചുവെക്കാൻ വേണ്ടി നിരന്തരമായി എഡിറ്റുകൾ നടത്തുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, ലേഖനം താൽക്കാലികമായി സംരക്ഷിക്കണമെന്നും തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യണമെന്നും ആവശ്യപ്പെടുന്നു. വിശ്വസനീയമായ ചരിത്രരേഖകളുടെയും ഞാൻ സമർപ്പിച്ച ഫോട്ടോ തെളിവുകളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഈ ലേഖനത്തിലെ വിവരങ്ങൾ തിരുത്താൻ അടിയന്തര നടപടി സ്വീകരിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-14078-04|&#126;2026-14078-04]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-14078-04|talk]]) 00:38, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC) :https://w.wiki/JBFP ഈ ചിത്രം ലഭ്യമല്ല. [[:File:ഏഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രവും അമ്പലത്തിനാൽ തറവാടും.jpg]] ഈ ചിത്രം പോര. അമ്പലക്കമ്മറ്റി പുറത്തിറക്കിയ ഒരു പാട്ട് തെളിവായി സ്വീകരിക്കാൻ പറ്റില്ല. Tertiary evidence വേണം. ചരിത്രരേഖകൾ, ഗവേഷണപ്രബന്ധങ്ങൾ മുതലായവ. അല്ലാത്തപക്ഷം ചേർക്കുക സാദ്ധ്യമല്ല. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:29, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC) ::ചിത്രം ലഭ്യം അല്ലെന്ന് പറയണത് ഓക്കെ. വേറെ ഒരു തെളിവ് നൽകിട്ടുണ്ടല്ലോ അമ്പലത്തിനാൽ അവകാശ പണം. ഇത് രാജഭരണ കാലം തൊട്ടേ ഉള്ളതാണ്. ഇതിന്റെ മൂല്യം ഇപ്പോൾ വളരെ വലുതാണ്. അമ്പലത്തിനാൽ അവകാശ പണം എന്ന് പറയുന്ന സാദനം ഒന്നും വെറുതെ കിട്ടുന്നത് അല്ല. ഇത് ഭഗവതിയുടെ പണം മൂലകുടുംബമായ അമ്പലത്തിനാൽ പണിക്കർ തറവാടിന് കൊടുക്കുന്നതാണ്. ::ഞാൻ ആദ്യം അവലംബനം ചേർത്തത് ആണ്. അതിൽ ആദ്യതെതും രണ്ടാമത്തേതും വീഡിയോടെ അകത്ത് വളമ്പുംവില്ലും എന്ന ഉപകരണം കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. അത് പുരാതന കാലത്ത് എഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രവും അമ്പലത്തിനാൽ പണിക്കർ തറാവിടിനും തമ്മിൽ ഉള്ള ബന്ധം കാണിക്കുന്ന ഒരു ARCHEOLOGICAL EVIDENCE ആണ്. ഇത് പുരാതന കാലം മുതൾക്കുള്ള സാദനം ആണ്. ആ വാളമ്പും വില്ലിനും ചിലങ്ക പോലുള്ള ഒരു സാധനം കൂടി ഉണ്ട് അവ ഉണ്ടാക്കിയിരിക്കുന്നത് BRONZE എന്ന മെറ്റൽ ഉപയോഗിച്ചാണ് നിർമിച്ചിരിക്കുന്നത്... കൂടാതെ ഇത് ഉപയോഗിച്ച് വന്നിരുന്നത് പുരാതന കാലത്തുള്ള തൂക്ക സമയത്താണ്.. അമ്പലത്തിനാൽ വലിയപണിക്കർ ആയ കാരണവർ തൂക്കാശാൻ തറവാട്ടിൽ വന്ന് കാരണവരെ വണങ്ങി വാളമ്പും വില്ലും സ്വീകരിക്കും. തൂക്കം കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ചു തറവാട്ടിൽ കൊണ്ട് വന്ന് കാരണവരെ വണങ്ങി അവ തിരികെ ഏല്പിക്കുന്നതാണ്. ഈ വാളമ്പും വില്ലും വീഡിയോ രൂപത്തിൽ ഉള്ള ഒരു strong evidence ആയി ആ വിഡിയോ അവലംമ്പ [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-14030-11|&#126;2026-14030-11]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-14030-11|talk]]) 15:30, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC) :::Primary evidence : ഏഴംകുളം ക്ഷേത്ര കമ്മറ്റിക്കാർ, ഭാരവാഹികൾ, അമ്പലത്തിനാൽ തറവാട്ടുകാർ :::Secondary Evidence: ഇവരുമായി ബന്ധമുള്ളവർ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന രേഖകൾ :::Teritary evidence: ഇവരുമായി യാതൊരു ബന്ധവുമില്ലാവർ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന രേഖകൾ :::ഇതിൽ Teritary evidence ആണ് വിക്കിപീഡിയ സ്വീകരിക്കുക. മറ്റെല്ലാം supporting evidence ആയി കണക്കാക്കും. :::രേഖകൾ വേണം : ക്ഷേത്രത്തെപ്പറ്റി മറ്റുള്ളവർ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച വിവരങ്ങൾ, പുസ്തകങ്ങൾ, വെബ് ലിങ്കുകൾ എന്നിവ. :::ചിത്രങ്ങൾ വേണം. : ഏഴംകുളം ക്ഷേത്രം, അമ്പലത്തിനാൽ തറവാട്, അകത്ത് വളമ്പുംവില്ലും എന്ന ഉപകരണം, അമ്പലത്തിനാൽ വലിയപണിക്കർ ആയ കാരണവർ തൂക്കാശാൻ തറവാട്ടിൽ വന്ന് കാരണവരെ വണങ്ങി വാളമ്പും വില്ലും സ്വീകരിക്കുന്ന ചിത്രം, തിരിച്ചു തറവാട്ടിൽ കൊണ്ട് വന്ന് കാരണവരെ വണങ്ങി അവ തിരികെ ഏല്പിക്കുന്ന ചിത്രം ഇതെല്ലാം വേണം. ഇതെല്ലാം തറവാട്ടുകാരോ ഏഴംകുലം ക്ഷേത്ര കമ്മറ്റിക്കാരോ അല്ലാത്തവർ എടുത്തത് വേണം. :::ARCHEOLOGICAL EVIDENCE: കാലപ്പഴക്കം നിർണ്ണയിച്ച ഗവണ്മെന്റ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച രേഖ വേണം. :::രാജഭരണ കാലം തൊട്ടേ ഉള്ളത് : തെളിവ് വേണം. രാജാവിന്റെ കല്പനയുടെ പകർപ്പോ അല്ലെങ്കിൽ രാജഭരണകാലത്ത് അമ്പലത്തിനാൽ അവകാശ പണത്തെപ്പറ്റി മറ്റാരെങ്കിലും പ്രസിദ്ധീകരിച്ച രേഖയോ മറ്റോ വേണം. :::സർവ്വോപരി ഏഴംകുളം ക്ഷേത്രത്തെപ്പറ്റി ലഭ്യമായ ചരിത്ര രേഖകൾ, പഴക്കം തെളിയിക്കുന്ന രേഖകൾ. ഉത്സവത്തിന്റെ ചിത്രങ്ങൾ മുതലായവ വേണം. :::ഏഴംകുളം ക്ഷേത്ര കമ്മറ്റിക്കാർ, ഭാരവാഹികൾ, അമ്പലത്തിനാൽ തറവാട്ടുകാർ എന്നിവർ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച യൂട്യൂബ് വീഡിയോ തീർച്ചയായും തെളിവായി സ്വീകരിക്കുക സാദ്ധ്യമല്ല. ഇത് വിക്കിപീഡിയയിലെ നയമാണ്. :::ഇത്തരത്തിലുള്ള തെളിവുകൾ കിട്ടുമോ എന്നുനോക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 17:16, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC) ::::1: ഹേയ് മിസ്റ്റർ വിവരക്കേട് പറയാതാടോ.... വിക്കിപീഡിയയിൽ കൊടുത്തിരിക്കുന്ന കോൺടെന്റ് നെ സാധുക്കരിക്കുന്ന തെളിവുകൾ ആണ് വേണ്ടത്... അതിനുള്ളത് അവലംബനത്തിൽ വീഡിയോ ലിങ്ക് ചേർത്തിട്ടുള്ളതാണ്.. ആ വീഡിയോ യൂട്യൂബ് എന്ന platformil വന്നതുകൊണ്ട് അതിനെയോ അതിന്റെ യാഥാർഥ്യത്തെയോ തിരസ്കരിക്കാൻ കഴിയുന്നതല്ല.... [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-14903-54|&#126;2026-14903-54]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-14903-54|talk]]) 18:14, 8 മാർച്ച് 2026 (UTC) ::::2: വാളമ്പും വില്ലും : ഇതിനെ പറ്റി താങ്കൾ പരാമർശിച്ചത് വളരെ ബുദ്ധിമോഷവും അതിലേറെ വിഡ്ഢിത്തരവും ആണ്. പുരാതന കാലത്ത് നടന്ന ആചാര അനുഷ്ട്ടാനങ്ങളുടെ ചിത്രം എപ്രകാരം ലഭിക്കണം താങ്കൾ ഒന്ന് പറയുക?. അതിനുള്ള ഉത്തമ ഉദാഹരണം ആണ് യൂട്യൂബ് എന്ന platformil നൽകിട്ടുള്ള വീഡിയോ. യൂട്യൂബ് എന്ന platformil ആയത് കൊണ്ട് ആ യാഥാർഥ്യത്തെ ആർക്കും തന്നെ തിരസ്കരിക്കാൻ സാധിക്കുകയില്ല. ഞാൻ മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചത് പോലെ ആ വീഡിയോയിൽ നമ്മക്ക് കാണാൻ സാദിക്കും.. അതിലൂടെ അതിന്റെ പഴക്കം മനസിലാക്കാൻ സാദിക്കും ആ വളമ്പും വില്ലിന്റെയും ചിലങ്ക ഉണ്ടാക്കിരിക്കുന്നത് BRONZE എന്ന മെറ്റൽ ഉപയോഗിച്ചോകൊണ്ട് ആണ്. നമ്മുടെ നേത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് വാളമ്പും വില്ലും എന്ന യാഥാർഥ്യത്തെ യൂട്യൂബ് എന്ന platformil വന്നത് കൊണ്ട് അവയെ തിരസ്കരിക്കാൻ ആവില്ല.........! [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-14903-54|&#126;2026-14903-54]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-14903-54|talk]]) 18:25, 8 മാർച്ച് 2026 (UTC) ::::3: രാജഭരണ കാലത്തുള്ള രാജാവിന്റെ വിളംബരം : ::::രാജഭരണ കാലത്തുള്ള രാജാവിന്റെ വിളംബരം ഉണ്ടാക്കി തരാൻ വേണ്ടി ഇത് രാജാവിന്റെ അധീനതയിൽ ഉള്ള ക്ഷേത്രമോ രാജാവിന്റെ പരദേവത ക്ഷേത്രമോ അല്ല. ഇത് അമ്പലത്തിനാൽ പണിക്കർമാരുടെ പരദേവത ക്ഷേത്രം ആണ്. അതിനാൽ ആ രാജഭരണ കാലത്തെ ആണ് ഞാൻ ഇവിടെ സൂചിപ്പിച്ചത്. അല്ലാണ്ട് രായാവിന്റെ വിളംബരം ഉണ്ടാക്കി തരണം എന്ന് പറഞ്ഞാൽ [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-14903-54|&#126;2026-14903-54]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-14903-54|talk]]) 18:34, 8 മാർച്ച് 2026 (UTC) == EZHAMKULAM DEVI TEMPLE== AAYI BENTHAPETTU EZHAMKULAM DEVI TEMPLE COMMITTE PURATHU VITTA SONG EZHAMKULAM DEVI TEMPLEUM AMBALATHINAL PANICKER THARAVADUM AYITULLA NOTE [AMBALA COMITTE] marathe thirumumpil | മാറാതെ തിരുമുമ്പിൽ | devotional song [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-14078-04|&#126;2026-14078-04]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-14078-04|talk]]) 01:08, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC) == ഈ ഗാനം ഞാൻ കണ്ടിട്ടുള്ളതാണ്..== എഴംകുളം ദേവിക്ഷേത്ര കമ്മിറ്റി പുറത്ത് വിട്ട ഗാനം ആണ്. ഇത് എഴംകുളം ദേവിക്ഷേത്രവും അമ്പലത്തിനാൽ പണിക്കർ തറവാടും ആയിട്ടുള്ള ചരിത്രം വെച്ച് ഉണ്ടാക്കിട്ടുള്ള ഒരു ഗാനം ആണ്. വെറുതെ ഒന്നും ഒരു ക്ഷേത്രവും അവരുടെ ഒഫീഷ്യൽ ഗാനമായി പുറത്ത് വിടുകയില്ല. അതിനാൽ ഇത് തന്നെ ആണ് ഏറ്റവും വലിയ വിലയെറിയ തെളിവ്. പുരാതന കാലത്ത് എഴംകുളം ദേവിക്ഷേത്രം പണിഞ്ഞത് അമ്പലത്തിനാൽ പണിക്കർമാരാണ്. == ഈ ഗാനം ഞാൻ കണ്ടിട്ടുള്ളതാണ്.. എഴംകുളം ദേവിക്ഷേത്ര കമ്മിറ്റി പുറത്ത് വിട്ട ഗാനം ആണ്. ഇത് എഴംകുളം ദേവിക്ഷേത്രവും അമ്പലത്തിനാൽ പണിക്കർ തറവാടും ആയിട്ടുള്ള ചരിത്രം വെച്ച് ഉണ്ടാക്കിട്ടുള്ള ഒരു ഗാനം ആണ്. വെറുതെ ഒന്നും ഒരു ക്ഷേത്രവും അവരുടെ ഒഫീഷ്യൽ ഗാനമായി പുറത്ത് വിടുകയില്ല. അതിനാൽ ഇത് തന്നെ ആണ് ഏറ്റവും വലിയ വിലയെറിയ തെളിവ്. പുരാതന കാലത്ത് എഴംകുളം ദേവിക്ഷേത്രം പണിഞ്ഞത് അമ്പലത്തിനാൽ പണിക്കർമാരാണ്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-14903-54|&#126;2026-14903-54]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-14903-54|talk]]) 17:59, 8 മാർച്ച് 2026 (UTC) == FORMAL COMPLAINT REGARDING ADMINISTRATIVE MISCONDUCT AND MISINFORMATION == To: The Wikipedia Administrators' Noticeboard / Meta-Wiki Stewards Subject: Formal Complaint against Administrator Ranjithsiji (User:Ranjithsiji) for Abuse of Power and Promotion of Misinformation on the "Ezhamkulam Devi Temple" Page. Dear Stewards/Administrators, I am writing to formally report a serious case of administrative misconduct by Ranjithsiji on the Malayalam Wikipedia article "Ezhamkulam Devi Temple". Statement of Grievance: The administrator, Ranjithsiji, has been using his administrative tools to suppress the authentic history of the Ezhamkulam Devi Temple. He has deliberately modified the article to favor a false narrative, allegedly to support certain local groups involved in financial exploitation and public deception. Despite providing multiple pieces of historical and official evidence proving the centuries-old custodianship of the Ambalathinal Family (Ambalathinal Tharavadu), the administrator has: 1. Manipulated Content: Replaced verified historical facts with fabricated stories. 2. Abused Protection Tools: Locked (Protected) the page to prevent any factual corrections by the public, thereby shielding misinformation. 3. Ignored Official Records: Disregarded official temple management records and video evidence that validate the Ambalathinal family’s rights. Supporting Evidence (6 Points): * Evidence 1 (Image): https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%A4%E0%B4%B1%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E0%B4%B2%E0%B5%87_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82%E0%B4%AC%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg * Evidence 2 (Image): https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%A4%E0%B4%B1%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg * Evidence 3 (Documentary Video): http://www.youtube.com/watch?v=r3BlxrMuENw – Confirms at [00:05:54] that the ritual weapons for the temple's 'Thookam' ceremony are stored in the family’s ancestral home. * Evidence 4 (Ceremonial Rights Video): https://youtube.com/shorts/82X84d0DHTI – Confirms family rights at [00:01:14]. * Evidence 5 (OFFICIAL RECORD): http://www.youtube.com/watch?v=8aGpQ1H8Iug – This song was officially released by the Ezhamkulam Devi Temple Management Committee. The lyrics at [00:01:49] and [00:02:44] explicitly recognize the divine and historical connection between the temple and the Ambalathinal family. * Evidence 6 (Historical Video): http://www.youtube.com/watch?v=F6cdJkALjgw Requested Action: I request an immediate investigation into the actions of Administrator Ranjithsiji. His involvement with groups attempting to monetize false history is a violation of Wikipedia’s core principles of Neutral Point of View (NPOV) and Verifiability. I urge the community to: 1. Remove the biased protection (lock) on the "Ezhamkulam Devi Temple" page. 2. Restore the factual history of the Ambalathinal family based on the provided official records. 3. Review the administrative status of Ranjithsiji for the misuse of power. Sincerely, [Your Name/Username] == FORMAL COMPLAINT REGARDING ADMINISTRATIVE MISCONDUCT AND MISINFORMATION To: The Wikipedia Administrators' Noticeboard / Meta-Wiki Stewards Subject: Formal Complaint against Administrator Ranjithsiji (User:Ranjithsiji) for Abuse of Power and Promotion of Misinformation on the "Ezhamkulam Devi Temple" Page. Dear Stewards/Administrators, I am writing to formally report a serious case of administrative misconduct by Ranjithsiji on the Malayalam Wikipedia article "Ezhamkulam Devi Temple". Statement of Grievance: The administrator, Ranjithsiji, has been using his administrative tools to suppress the authentic history of the Ezhamkulam Devi Temple. He has deliberately modified the article to favor a false narrative, allegedly to support certain local groups involved in financial exploitation and public deception. Despite providing multiple pieces of historical and official evidence proving the centuries-old custodianship of the Ambalathinal Family (Ambalathinal Tharavadu), the administrator has: 1. Manipulated Content: Replaced verified historical facts with fabricated stories. 2. Abused Protection Tools: Locked (Protected) the page to prevent any factual corrections by the public, thereby shielding misinformation. 3. Ignored Official Records: Disregarded official temple management records and video evidence that validate the Ambalathinal family’s rights. Supporting Evidence (6 Points): <nowiki>*</nowiki> Evidence 1 (Image): <nowiki>https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%A4%E0%B4%B1%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E0%B4%B2%E0%B5%87_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82%E0%B4%AC%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg</nowiki> <nowiki>*</nowiki> Evidence 2 (Image): <nowiki>https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%A4%E0%B4%B1%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg</nowiki> <nowiki>*</nowiki> Evidence 3 (Documentary Video): <nowiki>http://www.youtube.com/watch?v=r3BlxrMuENw</nowiki> – Confirms at [00:05:54] that the ritual weapons for the temple's 'Thookam' ceremony are stored in the family’s ancestral home. <nowiki>*</nowiki> Evidence 4 (Ceremonial Rights Video): <nowiki>https://youtube.com/shorts/82X84d0DHTI</nowiki> – Confirms family rights at [00:01:14]. <nowiki>*</nowiki> Evidence 5 (OFFICIAL RECORD): <nowiki>http://www.youtube.com/watch?v=8aGpQ1H8Iug</nowiki> – This song was officially released by the Ezhamkulam Devi Temple Management Committee. The lyrics at [00:01:49] and [00:02:44] explicitly recognize the divine and historical connection between the temple and the Ambalathinal family. <nowiki>*</nowiki> Evidence 6 (Historical Video): <nowiki>http://www.youtube.com/watch?v=F6cdJkALjgw</nowiki> Requested Action: I request an immediate investigation into the actions of Administrator Ranjithsiji. His involvement with groups attempting to monetize false history is a violation of Wikipedia’s core principles of Neutral Point of View (NPOV) and Verifiability. I urge the community to: 1. Remove the biased protection (lock) on the "Ezhamkulam Devi Temple" page. 2. Restore the factual history of the Ambalathinal family based on the provided official records. 3. Review the administrative status of Ranjithsiji for the misuse of power. Sincerely, [Your Name/Username] [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-19949-79|&#126;2026-19949-79]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-19949-79|talk]]) 10:50, 1 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) :ഈ താളിൽ നടക്കുന്ന വ്യാപകമായ നശീകരണപ്രവർത്തനങ്ങൾ (ലേഖനത്തിന്റെ പൊതുവായ ലേയൗട്ട് നശിപ്പിക്കുക, തെളിവില്ലാത്ത വിവരങ്ങൾ എഴുതുക, തിരുത്തൽ യുദ്ധം നടത്തുക, അവലംബങ്ങൾ ചേർക്കാതിരിക്കുക, പരസ്യപരമായ വീഡിയോ ലിങ്കുകൾ ചേർക്കുക മുതലായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ) തുടർച്ചയായയി ചെയ്യുകയും ലേഖനം നന്നാക്കാനുള്ള തുടർച്ചയായ ശ്രമങ്ങളെ തടസ്സപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നതുകൊണ്ട് ഈ ലേഖനം അംഗത്വമെടുത്തവർക്ക് മാത്രം തിരുത്താവുന്നരീതിയിൽ പരിമിതപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. ഇത് ലേഖനത്തിനെ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിന്റെ ഭാഗമായായണ്. കൂടാതെ ഈ സംവാദത്താളിൽ ആവശ്യപ്പെട്ട വിവിധ തെളിവുകൾ സംവാദമടക്കം ചില താത്കാലിക അക്കൗണ്ടുകൾ മായ്ച്ചുകളഞ്ഞതും കൂടി കണക്കിലെടുത്ത് ലേഖനം സംരക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു. തത്കാലം ഈ ലേഖനം തിരുത്തുന്നതിന് ഒരു അക്കൗണ്ട് എടുക്കുക. നശീകരണം നടത്താതിരിക്കുക. ചേർക്കുന്ന വിവരങ്ങൾക്ക് മതിയായ തെളിവുകൾ നൽകുക എന്നിവ ചെയ്ത് ലേഖനം നന്നാക്കാവുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 12:41, 1 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) jg6dmi14wzxwk0h3yiu175y7xbuk5v4 4614301 4614300 2026-04-20T06:42:17Z ~2026-24289-55 216743 4614301 wikitext text/x-wiki == എഴംകുളം ദേവി ക്ഷേത്രവും ആയിട്ടുള്ള ചരിത്രപരമായ വസ്തുതകൾ == [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-14030-11|&#126;2026-14030-11]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-14030-11|talk]]) 18:30, 4 മാർച്ച് 2026 (UTC) :എവിടെ ? [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 18:31, 4 മാർച്ച് 2026 (UTC) == [ഏഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രം] എന്ന ലേഖനത്തിലെ ചരിത്രപരമായ വസ്തുതകൾ == ചില ഉപയോക്താക്കൾ ബോധപൂർവ്വം തിരുത്തുന്നതിനെതിരെയും (Vandalism), ആധികാരികമായ അവലംബങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനെതിരെയും ഈ പരാതി സമർപ്പിക്കുന്നു. വിഷയം: ഏഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രം - ലേഖനത്തിലെ ആധികാരികമായ അവലംബങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്തതിനെതിരെയും ചരിത്രവസ്തുതകൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നതിനെതിരെയും പരാതി. ബഹുമാനപ്പെട്ട കാര്യനിർവാഹകർ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ, ഈ ലേഖനത്തിൽ 'അമ്പലത്തിനാൽ കുടുംബത്തിന്' ക്ഷേത്രവുമായുള്ള ചരിത്രപരമായ ബന്ധം വ്യക്തമാക്കുന്ന അവലംബങ്ങൾ (Citations/References) നേരത്തെ ചേർത്തിരുന്നതാണ്. എന്നാൽ നിലവിൽ ആ അവലംബങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടതായി കാണുന്നു. വിക്കിപീഡിയയുടെ പരിശോധനാക്ഷമത (Verifiability) എന്ന നയത്തിന് വിരുദ്ധമായാണ് ഈ നീക്കം നടന്നിരിക്കുന്നത്. ഈ പരാതിയോടൊപ്പം താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ അടിയന്തരമായി പരിശോധിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു: അവലംബങ്ങളുടെ പരിശോധന (Verification of Past Citations): ലേഖനത്തിന്റെ ഹിസ്റ്ററി (Article History) പരിശോധിച്ച്, അമ്പലത്തിനാൽ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നേരത്തെ നൽകിയിരുന്ന ആധികാരികമായ അവലംബങ്ങൾ/റഫറൻസുകൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കണം. ഫോട്ടോ തെളിവുകൾ (Photographic Evidence): ഈ കുടുംബത്തിന് ക്ഷേത്രവുമായുള്ള ബന്ധം തെളിയിക്കുന്ന രേഖകളുടെ ചിത്രങ്ങൾ ഞാൻ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിൽ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അവയുടെ ലിങ്കുകൾ താഴെ നൽകുന്നു: തെളിവ് 1: <nowiki>https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%AA%E0%B4%B1%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%A4%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82%E0%B4%AC%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg</nowiki> തെളിവ് 2: <nowiki>https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%A4%E0%B4%B1%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg</nowiki> പേജ് സംരക്ഷണം (Page Protection): വസ്തുതകൾ മറച്ചുവെക്കാൻ വേണ്ടി നിരന്തരമായി എഡിറ്റുകൾ നടത്തുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, ലേഖനം താൽക്കാലികമായി സംരക്ഷിക്കണമെന്നും തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യണമെന്നും ആവശ്യപ്പെടുന്നു. വിശ്വസനീയമായ ചരിത്രരേഖകളുടെയും ഞാൻ സമർപ്പിച്ച ഫോട്ടോ തെളിവുകളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഈ ലേഖനത്തിലെ വിവരങ്ങൾ തിരുത്താൻ അടിയന്തര നടപടി സ്വീകരിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-14078-04|&#126;2026-14078-04]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-14078-04|talk]]) 00:14, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC) == [ഏഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രം] എന്ന ലേഖനത്തിലെ ചരിത്രപരമായ വസ്തുതകൾ== ചില ഉപയോക്താക്കൾ ബോധപൂർവ്വം തിരുത്തുന്നതിനെതിരെയും (Vandalism), ആധികാരികമായ അവലംബങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനെതിരെയും ഈ പരാതി സമർപ്പിക്കുന്നു. [ഏഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രം] എന്ന ലേഖനത്തിലെ ചരിത്രപരമായ വസ്തുതകൾ ചില ഉപയോക്താക്കൾ ബോധപൂർവ്വം തിരുത്തുന്നതിനെതിരെയും (Vandalism), ആധികാരികമായ അവലംബങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനെതിരെയും ഈ പരാതി സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ ലേഖനത്തിൽ 'അമ്പലത്തിനാൽ കുടുംബത്തിന്' ക്ഷേത്രവുമായുള്ള ചരിത്രപരമായ ബന്ധം വ്യക്തമാക്കുന്ന അവലംബങ്ങൾ (Citations/References) നേരത്തെ ചേർത്തിരുന്നതാണ്. എന്നാൽ നിലവിൽ ആ അവലംബങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടതായി കാണുന്നു. വിക്കിപീഡിയയുടെ പരിശോധനാക്ഷമത (Verifiability) എന്ന നയത്തിന് വിരുദ്ധമായാണ് ഈ നീക്കം നടന്നിരിക്കുന്നത്. ഈ പരാതിയോടൊപ്പം താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ അടിയന്തരമായി പരിശോധിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു: അവലംബങ്ങളുടെ പരിശോധന (Verification of Past Citations): ലേഖനത്തിന്റെ ഹിസ്റ്ററി (Article History) പരിശോധിച്ച്, അമ്പലത്തിനാൽ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നേരത്തെ നൽകിയിരുന്ന ആധികാരികമായ അവലംബങ്ങൾ/റഫറൻസുകൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കണം. ഫോട്ടോ തെളിവുകൾ (Photographic Evidence): ഈ കുടുംബത്തിന് ക്ഷേത്രവുമായുള്ള ബന്ധം തെളിയിക്കുന്ന രേഖകളുടെ ചിത്രങ്ങൾ ഞാൻ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിൽ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അവയുടെ ലിങ്കുകൾ താഴെ നൽകുന്നു: തെളിവ് 1: <nowiki>https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%AA%E0%B4%B1%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%A4%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82%E0%B4%AC%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg</nowiki> തെളിവ് 2: <nowiki>https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%A4%E0%B4%B1%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg</nowiki> പേജ് സംരക്ഷണം (Page Protection): വസ്തുതകൾ മറച്ചുവെക്കാൻ വേണ്ടി നിരന്തരമായി എഡിറ്റുകൾ നടത്തുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, ലേഖനം താൽക്കാലികമായി സംരക്ഷിക്കണമെന്നും തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യണമെന്നും ആവശ്യപ്പെടുന്നു. വിശ്വസനീയമായ ചരിത്രരേഖകളുടെയും ഞാൻ സമർപ്പിച്ച ഫോട്ടോ തെളിവുകളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഈ ലേഖനത്തിലെ വിവരങ്ങൾ തിരുത്താൻ അടിയന്തര നടപടി സ്വീകരിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-14078-04|&#126;2026-14078-04]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-14078-04|talk]]) 00:16, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC) == 'അമ്പലത്തിനാൽ കുടുംബത്തിന്' ക്ഷേത്രവുമായുള്ള ചരിത്രപരമായ ബന്ധം== വ്യക്തമാക്കുന്ന അവലംബങ്ങൾ (Citations/References) നേരത്തെ ചേർത്തിരുന്നതാണ്. എന്നാൽ നിലവിൽ ആ അവലംബങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടതായി കാണുന്നു. വിക്കിപീഡിയയുടെ പരിശോധനാക്ഷമത (Verifiability) എന്ന നയത്തിന് വിരുദ്ധമായാണ് ഈ നീക്കം നടന്നിരിക്കുന്നത്. വിഷയം: ഏഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രം - ലേഖനത്തിലെ ആധികാരികമായ അവലംബങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്തതിനെതിരെയും ചരിത്രവസ്തുതകൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നതിനെതിരെയും പരാതി. ബഹുമാനപ്പെട്ട കാര്യനിർവാഹകർ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ, [ഏഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രം] എന്ന ലേഖനത്തിലെ ചരിത്രപരമായ വസ്തുതകൾ ചില ഉപയോക്താക്കൾ ബോധപൂർവ്വം തിരുത്തുന്നതിനെതിരെയും (Vandalism), ആധികാരികമായ അവലംബങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനെതിരെയും ഈ പരാതി സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ ലേഖനത്തിൽ ഈ പരാതിയോടൊപ്പം താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ അടിയന്തരമായി പരിശോധിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു: അവലംബങ്ങളുടെ പരിശോധന (Verification of Past Citations): ലേഖനത്തിന്റെ ഹിസ്റ്ററി (Article History) പരിശോധിച്ച്, അമ്പലത്തിനാൽ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നേരത്തെ നൽകിയിരുന്ന ആധികാരികമായ അവലംബങ്ങൾ/റഫറൻസുകൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കണം. ഫോട്ടോ തെളിവുകൾ (Photographic Evidence): ഈ കുടുംബത്തിന് ക്ഷേത്രവുമായുള്ള ബന്ധം തെളിയിക്കുന്ന രേഖകളുടെ ചിത്രങ്ങൾ ഞാൻ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിൽ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അവയുടെ ലിങ്കുകൾ താഴെ നൽകുന്നു: തെളിവ് 1: <nowiki>https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%AA%E0%B4%B1%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%A4%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82%E0%B4%AC%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg</nowiki> തെളിവ് 2: <nowiki>https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%A4%E0%B4%B1%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg</nowiki> പേജ് സംരക്ഷണം (Page Protection): വസ്തുതകൾ മറച്ചുവെക്കാൻ വേണ്ടി നിരന്തരമായി എഡിറ്റുകൾ നടത്തുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, ലേഖനം താൽക്കാലികമായി സംരക്ഷിക്കണമെന്നും തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യണമെന്നും ആവശ്യപ്പെടുന്നു. വിശ്വസനീയമായ ചരിത്രരേഖകളുടെയും ഞാൻ സമർപ്പിച്ച ഫോട്ടോ തെളിവുകളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഈ ലേഖനത്തിലെ വിവരങ്ങൾ തിരുത്താൻ അടിയന്തര നടപടി സ്വീകരിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-14078-04|&#126;2026-14078-04]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-14078-04|talk]]) 00:38, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC) :https://w.wiki/JBFP ഈ ചിത്രം ലഭ്യമല്ല. [[:File:ഏഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രവും അമ്പലത്തിനാൽ തറവാടും.jpg]] ഈ ചിത്രം പോര. അമ്പലക്കമ്മറ്റി പുറത്തിറക്കിയ ഒരു പാട്ട് തെളിവായി സ്വീകരിക്കാൻ പറ്റില്ല. Tertiary evidence വേണം. ചരിത്രരേഖകൾ, ഗവേഷണപ്രബന്ധങ്ങൾ മുതലായവ. അല്ലാത്തപക്ഷം ചേർക്കുക സാദ്ധ്യമല്ല. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:29, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC) ::ചിത്രം ലഭ്യം അല്ലെന്ന് പറയണത് ഓക്കെ. വേറെ ഒരു തെളിവ് നൽകിട്ടുണ്ടല്ലോ അമ്പലത്തിനാൽ അവകാശ പണം. ഇത് രാജഭരണ കാലം തൊട്ടേ ഉള്ളതാണ്. ഇതിന്റെ മൂല്യം ഇപ്പോൾ വളരെ വലുതാണ്. അമ്പലത്തിനാൽ അവകാശ പണം എന്ന് പറയുന്ന സാദനം ഒന്നും വെറുതെ കിട്ടുന്നത് അല്ല. ഇത് ഭഗവതിയുടെ പണം മൂലകുടുംബമായ അമ്പലത്തിനാൽ പണിക്കർ തറവാടിന് കൊടുക്കുന്നതാണ്. ::ഞാൻ ആദ്യം അവലംബനം ചേർത്തത് ആണ്. അതിൽ ആദ്യതെതും രണ്ടാമത്തേതും വീഡിയോടെ അകത്ത് വളമ്പുംവില്ലും എന്ന ഉപകരണം കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. അത് പുരാതന കാലത്ത് എഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രവും അമ്പലത്തിനാൽ പണിക്കർ തറാവിടിനും തമ്മിൽ ഉള്ള ബന്ധം കാണിക്കുന്ന ഒരു ARCHEOLOGICAL EVIDENCE ആണ്. ഇത് പുരാതന കാലം മുതൾക്കുള്ള സാദനം ആണ്. ആ വാളമ്പും വില്ലിനും ചിലങ്ക പോലുള്ള ഒരു സാധനം കൂടി ഉണ്ട് അവ ഉണ്ടാക്കിയിരിക്കുന്നത് BRONZE എന്ന മെറ്റൽ ഉപയോഗിച്ചാണ് നിർമിച്ചിരിക്കുന്നത്... കൂടാതെ ഇത് ഉപയോഗിച്ച് വന്നിരുന്നത് പുരാതന കാലത്തുള്ള തൂക്ക സമയത്താണ്.. അമ്പലത്തിനാൽ വലിയപണിക്കർ ആയ കാരണവർ തൂക്കാശാൻ തറവാട്ടിൽ വന്ന് കാരണവരെ വണങ്ങി വാളമ്പും വില്ലും സ്വീകരിക്കും. തൂക്കം കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ചു തറവാട്ടിൽ കൊണ്ട് വന്ന് കാരണവരെ വണങ്ങി അവ തിരികെ ഏല്പിക്കുന്നതാണ്. ഈ വാളമ്പും വില്ലും വീഡിയോ രൂപത്തിൽ ഉള്ള ഒരു strong evidence ആയി ആ വിഡിയോ അവലംമ്പ [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-14030-11|&#126;2026-14030-11]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-14030-11|talk]]) 15:30, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC) :::Primary evidence : ഏഴംകുളം ക്ഷേത്ര കമ്മറ്റിക്കാർ, ഭാരവാഹികൾ, അമ്പലത്തിനാൽ തറവാട്ടുകാർ :::Secondary Evidence: ഇവരുമായി ബന്ധമുള്ളവർ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന രേഖകൾ :::Teritary evidence: ഇവരുമായി യാതൊരു ബന്ധവുമില്ലാവർ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന രേഖകൾ :::ഇതിൽ Teritary evidence ആണ് വിക്കിപീഡിയ സ്വീകരിക്കുക. മറ്റെല്ലാം supporting evidence ആയി കണക്കാക്കും. :::രേഖകൾ വേണം : ക്ഷേത്രത്തെപ്പറ്റി മറ്റുള്ളവർ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച വിവരങ്ങൾ, പുസ്തകങ്ങൾ, വെബ് ലിങ്കുകൾ എന്നിവ. :::ചിത്രങ്ങൾ വേണം. : ഏഴംകുളം ക്ഷേത്രം, അമ്പലത്തിനാൽ തറവാട്, അകത്ത് വളമ്പുംവില്ലും എന്ന ഉപകരണം, അമ്പലത്തിനാൽ വലിയപണിക്കർ ആയ കാരണവർ തൂക്കാശാൻ തറവാട്ടിൽ വന്ന് കാരണവരെ വണങ്ങി വാളമ്പും വില്ലും സ്വീകരിക്കുന്ന ചിത്രം, തിരിച്ചു തറവാട്ടിൽ കൊണ്ട് വന്ന് കാരണവരെ വണങ്ങി അവ തിരികെ ഏല്പിക്കുന്ന ചിത്രം ഇതെല്ലാം വേണം. ഇതെല്ലാം തറവാട്ടുകാരോ ഏഴംകുലം ക്ഷേത്ര കമ്മറ്റിക്കാരോ അല്ലാത്തവർ എടുത്തത് വേണം. :::ARCHEOLOGICAL EVIDENCE: കാലപ്പഴക്കം നിർണ്ണയിച്ച ഗവണ്മെന്റ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച രേഖ വേണം. :::രാജഭരണ കാലം തൊട്ടേ ഉള്ളത് : തെളിവ് വേണം. രാജാവിന്റെ കല്പനയുടെ പകർപ്പോ അല്ലെങ്കിൽ രാജഭരണകാലത്ത് അമ്പലത്തിനാൽ അവകാശ പണത്തെപ്പറ്റി മറ്റാരെങ്കിലും പ്രസിദ്ധീകരിച്ച രേഖയോ മറ്റോ വേണം. :::സർവ്വോപരി ഏഴംകുളം ക്ഷേത്രത്തെപ്പറ്റി ലഭ്യമായ ചരിത്ര രേഖകൾ, പഴക്കം തെളിയിക്കുന്ന രേഖകൾ. ഉത്സവത്തിന്റെ ചിത്രങ്ങൾ മുതലായവ വേണം. :::ഏഴംകുളം ക്ഷേത്ര കമ്മറ്റിക്കാർ, ഭാരവാഹികൾ, അമ്പലത്തിനാൽ തറവാട്ടുകാർ എന്നിവർ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച യൂട്യൂബ് വീഡിയോ തീർച്ചയായും തെളിവായി സ്വീകരിക്കുക സാദ്ധ്യമല്ല. ഇത് വിക്കിപീഡിയയിലെ നയമാണ്. :::ഇത്തരത്തിലുള്ള തെളിവുകൾ കിട്ടുമോ എന്നുനോക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 17:16, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC) ::::1: ഹേയ് മിസ്റ്റർ വിവരക്കേട് പറയാതാടോ.... വിക്കിപീഡിയയിൽ കൊടുത്തിരിക്കുന്ന കോൺടെന്റ് നെ സാധുക്കരിക്കുന്ന തെളിവുകൾ ആണ് വേണ്ടത്... അതിനുള്ളത് അവലംബനത്തിൽ വീഡിയോ ലിങ്ക് ചേർത്തിട്ടുള്ളതാണ്.. ആ വീഡിയോ യൂട്യൂബ് എന്ന platformil വന്നതുകൊണ്ട് അതിനെയോ അതിന്റെ യാഥാർഥ്യത്തെയോ തിരസ്കരിക്കാൻ കഴിയുന്നതല്ല.... [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-14903-54|&#126;2026-14903-54]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-14903-54|talk]]) 18:14, 8 മാർച്ച് 2026 (UTC) ::::2: വാളമ്പും വില്ലും : ഇതിനെ പറ്റി താങ്കൾ പരാമർശിച്ചത് വളരെ ബുദ്ധിമോഷവും അതിലേറെ വിഡ്ഢിത്തരവും ആണ്. പുരാതന കാലത്ത് നടന്ന ആചാര അനുഷ്ട്ടാനങ്ങളുടെ ചിത്രം എപ്രകാരം ലഭിക്കണം താങ്കൾ ഒന്ന് പറയുക?. അതിനുള്ള ഉത്തമ ഉദാഹരണം ആണ് യൂട്യൂബ് എന്ന platformil നൽകിട്ടുള്ള വീഡിയോ. യൂട്യൂബ് എന്ന platformil ആയത് കൊണ്ട് ആ യാഥാർഥ്യത്തെ ആർക്കും തന്നെ തിരസ്കരിക്കാൻ സാധിക്കുകയില്ല. ഞാൻ മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചത് പോലെ ആ വീഡിയോയിൽ നമ്മക്ക് കാണാൻ സാദിക്കും.. അതിലൂടെ അതിന്റെ പഴക്കം മനസിലാക്കാൻ സാദിക്കും ആ വളമ്പും വില്ലിന്റെയും ചിലങ്ക ഉണ്ടാക്കിരിക്കുന്നത് BRONZE എന്ന മെറ്റൽ ഉപയോഗിച്ചോകൊണ്ട് ആണ്. നമ്മുടെ നേത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് വാളമ്പും വില്ലും എന്ന യാഥാർഥ്യത്തെ യൂട്യൂബ് എന്ന platformil വന്നത് കൊണ്ട് അവയെ തിരസ്കരിക്കാൻ ആവില്ല.........! [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-14903-54|&#126;2026-14903-54]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-14903-54|talk]]) 18:25, 8 മാർച്ച് 2026 (UTC) ::::3: രാജഭരണ കാലത്തുള്ള രാജാവിന്റെ വിളംബരം : ::::രാജഭരണ കാലത്തുള്ള രാജാവിന്റെ വിളംബരം ഉണ്ടാക്കി തരാൻ വേണ്ടി ഇത് രാജാവിന്റെ അധീനതയിൽ ഉള്ള ക്ഷേത്രമോ രാജാവിന്റെ പരദേവത ക്ഷേത്രമോ അല്ല. ഇത് അമ്പലത്തിനാൽ പണിക്കർമാരുടെ പരദേവത ക്ഷേത്രം ആണ്. അതിനാൽ ആ രാജഭരണ കാലത്തെ ആണ് ഞാൻ ഇവിടെ സൂചിപ്പിച്ചത്. അല്ലാണ്ട് രായാവിന്റെ വിളംബരം ഉണ്ടാക്കി തരണം എന്ന് പറഞ്ഞാൽ [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-14903-54|&#126;2026-14903-54]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-14903-54|talk]]) 18:34, 8 മാർച്ച് 2026 (UTC) == EZHAMKULAM DEVI TEMPLE== AAYI BENTHAPETTU EZHAMKULAM DEVI TEMPLE COMMITTE PURATHU VITTA SONG EZHAMKULAM DEVI TEMPLEUM AMBALATHINAL PANICKER THARAVADUM AYITULLA NOTE [AMBALA COMITTE] marathe thirumumpil | മാറാതെ തിരുമുമ്പിൽ | devotional song [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-14078-04|&#126;2026-14078-04]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-14078-04|talk]]) 01:08, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC) == ഈ ഗാനം ഞാൻ കണ്ടിട്ടുള്ളതാണ്..== എഴംകുളം ദേവിക്ഷേത്ര കമ്മിറ്റി പുറത്ത് വിട്ട ഗാനം ആണ്. ഇത് എഴംകുളം ദേവിക്ഷേത്രവും അമ്പലത്തിനാൽ പണിക്കർ തറവാടും ആയിട്ടുള്ള ചരിത്രം വെച്ച് ഉണ്ടാക്കിട്ടുള്ള ഒരു ഗാനം ആണ്. വെറുതെ ഒന്നും ഒരു ക്ഷേത്രവും അവരുടെ ഒഫീഷ്യൽ ഗാനമായി പുറത്ത് വിടുകയില്ല. അതിനാൽ ഇത് തന്നെ ആണ് ഏറ്റവും വലിയ വിലയെറിയ തെളിവ്. പുരാതന കാലത്ത് എഴംകുളം ദേവിക്ഷേത്രം പണിഞ്ഞത് അമ്പലത്തിനാൽ പണിക്കർമാരാണ്. == ഈ ഗാനം ഞാൻ കണ്ടിട്ടുള്ളതാണ്.. എഴംകുളം ദേവിക്ഷേത്ര കമ്മിറ്റി പുറത്ത് വിട്ട ഗാനം ആണ്. ഇത് എഴംകുളം ദേവിക്ഷേത്രവും അമ്പലത്തിനാൽ പണിക്കർ തറവാടും ആയിട്ടുള്ള ചരിത്രം വെച്ച് ഉണ്ടാക്കിട്ടുള്ള ഒരു ഗാനം ആണ്. വെറുതെ ഒന്നും ഒരു ക്ഷേത്രവും അവരുടെ ഒഫീഷ്യൽ ഗാനമായി പുറത്ത് വിടുകയില്ല. അതിനാൽ ഇത് തന്നെ ആണ് ഏറ്റവും വലിയ വിലയെറിയ തെളിവ്. പുരാതന കാലത്ത് എഴംകുളം ദേവിക്ഷേത്രം പണിഞ്ഞത് അമ്പലത്തിനാൽ പണിക്കർമാരാണ്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-14903-54|&#126;2026-14903-54]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-14903-54|talk]]) 17:59, 8 മാർച്ച് 2026 (UTC) ohk8rac0u1c4e3i09pqwmodfeqbwm2a 0 666323 4614309 4614138 2026-04-20T08:06:15Z Ranjithsiji 22471 /* റിലീസ് */ കണ്ണികൾ ചേർത്തു 4614309 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Pallichattambi | image = Pallichattambi.jpg | caption = Theatrical release poster | director = [[Dijo Jose Antony]] | producer = {{Plainlist| * Noufal * Brijeesh * Chanukya Chaithanya Charan }} | writer = S. Suresh Babu | starring = {{Plainlist| * [[പൃഥ്വിരാജ് സുകുമാരൻ]] * [[ടൊവിനോ തോമസ്]] * [[കായഡു ലോഹർ]] }} | music = [[Jakes Bejoy]] | cinematography = Tijo Tomy | editing = Sreejith Sarang | studio = {{Plainlist| * World Wide Films * C Qube Bros Entertainments }} | distributor = Chakra Pictures | released = {{Film date|2026|04|15|df=yes}} | runtime = | country = India | language = Malayalam }} ഡിജോ ജോസ് ആന്റണി സംവിധാനം ചെയ്ത് എസ്. സുരേഷ് ബാബു രചിച്ച 2026 ലെ മലയാള ആക്ഷൻ ഡ്രാമ സിനിമയാണ് '''പള്ളിച്ചട്ടമ്പി'''. [[ടൊവിനോ തോമസ്|ടൊവിനോ തോമസാണ്]] ഈ സിനിമയിലെ പ്രധാന വേഷം അഭിനയിച്ചിരിക്കുന്നത്. [[കായഡു ലോഹർ]], [[വിജയരാഘവൻ]], [[സിദ്ദിഖ് (നടൻ)|സിദ്ദിഖ്]], [[കരമന സുധീർ|സുധീർ കരമന]], [[എം.എസ്. ബാബുരാജ്|ബാബുരാജ്]], [[പ്രശാന്ത് അലക്സാണ്ടർ|അലക്സാണ്ടർ പ്രശാന്ത്]], മിഥുൻ വേണുഗോപാൽ, എൽദോ മാത്യു എന്നിവർ അഭിനയിച്ച ഈ ചിത്രത്തിൽ [[പൃഥ്വിരാജ് സുകുമാരൻ]] ഒരു സുപ്രധാന അഥിതി വേഷത്തിൽ എത്തുന്നു. <ref name="thehindu" /> ജേക്സ് ബിജോയ് ആണ് ചിത്രത്തിൻ്റെ സംഗീത സംവിധാനം നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത്. മലയാളം, തമിഴ്, തെലുങ്ക്, ഹിന്ദി, കന്നഡ എന്നിവയുൾപ്പെടെ അഞ്ച് ഭാഷകളിൽ 2026 ഏപ്രിൽ 10 ന് ചിത്രം ലോകമെമ്പാടും റിലീസ് ചെയ്യും. വേൾഡ് വൈഡ് ഫിലിംസിന്റെ ബാനറിൽ നൗഫൽ അഹമ്മദും, ബ്രിജീഷും, സി ക്യൂബ് എന്റർടൈൻമെന്റ്സിന്റെ ബാനറിൽ CCC ബ്രദർസും ചേർന്നാണ് നിർമ്മാണം. അഖിൽ വിഷ്ണു വി എസ് ഡിജിറ്റൽ മാർക്കറ്റിംഗ്. പി ആർ ഒ അക്ഷയ് പ്രകാശ് == കഥാസാരം == അന്ധവിശ്വാസവും ഫ്യൂഡൽ നിയന്ത്രണവും വ്യാപകമായിരുന്ന സമയത്ത് സ്വേച്ഛാധിപത്യത്തെയും സാമൂഹിക അടിച്ചമർത്തലിനെയും വെല്ലുവിളിക്കാൻ തീരുമാനിക്കുന്ന നിർഭയനായ ഒരു മനുഷ്യനെ ആസ്പദമാക്കിയാണ് പള്ളിച്ചട്ടമ്പിയുടെ കഥ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നത്. 1950-60കളിലെ [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കിയിലാണ്]] കഥ നടക്കുന്നത്. == കാസ്റ്റ് == * [[പൃഥ്വിരാജ് സുകുമാരൻ]] - പട്ടേലർ കുഞ്ഞമ്പു നമ്പ്യാർ (അഥിതി വേഷം) * [[ടൊവിനോ തോമസ്]] - കൃഷ്ണപിള്ള / ക്രിസ്റ്റഫർ * [[കായഡു ലോഹർ]] - റെബേക്കാ * [[സിദ്ദിഖ് (നടൻ)|സിദ്ദിഖ്]] - ഗവണ്മെന്റിന്റെ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ * [[ജോണി ആന്റണി]] - ആനന്ദൻ മുതലാളി * [[കരമന സുധീർ|സുധീർ കരമന]] - കുഞ്ചെറിയ * [[ബാബുരാജ്]] - ക്വിന്റൽ ജോർജ്ജ് * [[പ്രശാന്ത് അലക്സാണ്ടർ|അലക്സാണ്ടർ പ്രശാന്ത്]] - ട്രസ്റ്റി ദേവസ്സി * ശത്രു * വിനോദ് കെടാമംഗലം * മിഥുൻ വേണുഗോപാൽ - ‍ഡേവി * എൽദോ മാത്യു - രത്നാകരൻ * ധ്രുവൻ - * ജോസുകുട്ടി ജേക്കബ് * [[വിജയരാഘവൻ]] - പള്ളി വികാരി നമ്പ്യാർ * <ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/malayalam-cinema/pallichattambi-eldho-mathew-plays-rathnakaran-in-tovino-thomas-starrer-first-look-poster-out-ws-kl-10005302.html|title=Pallichattambi: Eldho Mathew Plays Rathnakaran in Prithviraj and Tovino Thomas Starrer, First Look Poster Out}}</ref> == ചിത്രീകരണം == [[തൊടുപുഴ|തൊടുപുഴയിൽ]] ആരംഭിച്ച പ്രധാന ചിത്രീകരണം പിന്നീട് ഒന്നിലധികം സംസ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് വ്യാപിച്ചു. 1950-60 കാലഘട്ടത്തെ ദൃശ്യത്തെ ആധികാരികതയോടെ അവതരിപ്പിക്കുന്നതിനു വേണ്ടി [[കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം|കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അവാർഡ്]] ജേതാവായ മഞ്ജുഷ രാധാകൃഷ്ണനാണ് കോസ്റ്റ്യൂം ഡിസൈനിന് മേൽനോട്ടം വഹിച്ചത്. രാജേഷ് മേനോൻ കലാസംവിധാനവും ബിനോയ് നമ്പാലയുടെ കാസ്റ്റിംഗും കൈകാര്യം ചെയ്തു. സൌണ്ട് ഡിസൈൻ കൈകാര്യം ചെയ്തത് സിങ്ക് സിനിമയാണ്. == റിലീസ് == 2026 ഏപ്രിൽ 15ന് ചിത്രം ലോകമെമ്പാടും റിലീസ് ചെയ്തു.<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/pallichattambi-release-postponed-tovino-thomas-film-now-set-for-vishu-delay-due-to-this-reason/articleshow/130126690.cms</ref> == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:2020-കളിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പുറത്തിറങ്ങാനിരിക്കുന്ന ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] b4jg2lt3da1wmanjmhn7geurfnlnsaw 0 666631 4614317 4614101 2026-04-20T09:29:57Z Sneha Forestry 184179 4614317 wikitext text/x-wiki = <big>[[തവിടൻ നോഡി|'''തവിടൻ നോഡി ആള''']]</big> = {{short description|Species of bird}} {{Speciesbox | image = Common noddy (Anous stolidus pileatus) in flight Michaelmas Cay.jpg | image_caption = ''Anous stolidus pileatus'', Queensland Australia | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Anous stolidus'' |volume=2020 |article-number=e.T22694794A168889812 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22694794A168889812.en |access-date=12 November 2021}}</ref> | genus = Anous | species = stolidus | authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) | synonyms = ''Sterna stolida'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1758}} | range_map = Anous stolidus map.svg }} '''ബ്രൗൺ നോഡി, സാധാരണ നോഡി അല്ലെങ്കിൽ നോഡി ടെൺ''' ഇവയെല്ലാം ലാരിഡേ  കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളാണ് .ഇവയെല്ലാം കടൽ പക്ഷികൾ ആയിട്ടാണ് അറിയപ്പെടുന്നത് .കറുത്ത നോടികളിൽ നിന്ന് നോഡികളിൽ ഏറ്റവും വലുതായി ഇവയെ തിരിച്ചറിയുന്നത് അതിൻറെ വലുപ്പവും തൂവലുകളും കൊണ്ടാണ്. കറുപ്പിനേക്കാൾ കടും തവിട്ടു നിറമാണ് കറുത്ത നോടിക്.ഈ പക്ഷിയെ ഉഷ്ണമേഖല പ്രദേശങ്ങളിലാണ് നമ്മൾ ധാരാളമായി കാണപ്പെടുന്നത് . പസഫിക്ക് സമുദ്രത്തിലെ ഹവായ് മുതൽ ടുവാമോട്ടു ദ്വീപസമൂഹവും ഓസ്ട്രേലിയയും വരെ, ചെങ്കടൽ മുതൽ ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രത്തിലെ സീഷെൽസ്, ഓസ്ട്രേലിയ ,കരീബിയനിൽ അറ്റ്ലാൻ്റിക് സമുദ്രത്തിലെ ട്രിസ്റ്റൻ ഡാ കുൻഹ എന്നിവിടങ്ങളിലെല്ലാം തവിട്ട് നോഡിക്ക് കൊളോണിയൽ സ്വഭാവമാണ് കണ്ടുവരുന്നത്. ബ്രൗൺ നോടിയെ കൂട്ടംകൂട്ടമായി ജീവിക്കുന്നത് ആയിട്ടാണ്  കണ്ടുവരാറുള്ളത്. സാധാരണ പാറക്കെട്ടുകളിലെ ചെറിയ ചെറിയ മരങ്ങളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും ആണ് ഇവ കൂടു നിർമ്മിക്കുന്നത്.വളരെ അപൂർവമായാണ് നിലത്തും കൂടുണ്ടാക്കുന്നത് .ഒരു ജോഡിയിലെ പെൺപക്ഷി ഇണ ചേരുന്ന കാലത്ത് ഒരു മുട്ട മാത്രമാണ് ഇടുന്നത്.ഇന്ത്യയിൽ, ഈ പക്ഷി പി.എം സയീദ് മറൈൻ ബേർഡ് കൺസർവേഷൻ റിസർവിൽ സംരക്ഷിതമാണ്<ref>{{Cite journal |last=Rodgers |first=Essie M |date=2020-01-01 |title=Rest and relaxation may be the key to more effective sea turtle conservation |url=https://doi.org/10.1093/conphys/coaa006 |journal=Conservation Physiology |volume=8 |issue=1 |doi=10.1093/conphys/coaa006 |issn=2051-1434}}</ref>. === '''<u><big>വർഗീകരണം</big></u>''' === തവിടൻ നോഡി ആള എന്ന പക്ഷിയെ ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിവരിച്ചത് സ്വീഡിഷ് പ്രകൃതി ശാസ്ത്രജ്ഞനായ കാർൽ ലിന്നേയ്സ് ആണ്. 1758-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ Systema Naturea എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൻറെ പത്താം പതിപ്പിൽ ഈ പക്ഷിക്ക് Sterna stolida<ref>{{Cite book |last=Linné |first=Carl von |url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.559 |title=Systema naturae, per regna tria naturae : secundum classes, ordines, genera, species cum characteribus, differentiis, synonymis, locis |date=1767 |publisher=Typis Ioannis Thomae |location=Vindobonae [Vienna]}}</ref> എന്ന പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. പിന്നീട് , 1826-ൽ ഇംഗ്ലീഷ് പ്രകൃതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ ജെയിംസ് ഫ്രാൻസിസ് സ്റ്റീഫൻസ് Anous എന്ന ജനുസ് നിർദ്ദേശിച്ചു<ref>{{Cite book |last=Shaw |first=George |url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.53459 |title=General zoology, or, Systematic natural history / |last2=Chappelow |last3=Griffith |last4=Heath |first4=Charles |last5=Mearns |first5=Edgar Alexander |last6=Stephens |first6=James Francis |date=1800 |publisher=Printed for G. Kearsley, |location=London :}}</ref>.Anous എന്ന പദം പുരാതന ഗ്രീക്ക് ഭാഷയിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ചതും “മണ്ടൻ” അല്ലെങ്കിൽ “അറിവില്ലാത്തത്” എന്ന അർത്ഥം നൽകുന്നതുമാണ്. അതുപോലെ stolidus എന്ന പ്രത്യേക നാമവും ലാറ്റിൻ ഭാഷയിൽ നിന്നുള്ളതും സമാനമായ അർത്ഥം സൂചിപ്പിക്കുന്നു<ref>{{Cite book |last=Jobling |first=James A. |title=The Helm dictionary of scientific bird names: from aalge to zusii |date=2010 |publisher=Christopher Helm |isbn=978-1-4081-2501-4 |location=London}}</ref>. ഇപ്പോൾ ഈ സ്പീഷീസിന് നാല് ഉപവർഗങ്ങൾ അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു<ref>{{Citation|last=Lewis|first=Adrian|title=Family Laridae: Gulls, Terns, Noddies|date=2017-10-19|url=https://doi.org/10.1201/9781315136264-42|work=A Bird Atlas of Kenya|pages=189–199|publisher=Routledge|isbn=978-1-315-13626-4|access-date=2026-04-18|last2=Pomeroy|first2=Derek}}</ref>: • A. s. pileatus – റെഡ് സീ മുതൽ ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രം കടന്ന് പസഫിക് മഹാസമുദ്രം വരെ, ഹവായ് ദ്വീപുകളും ഈസ്റ്റർ ദ്വീപും ഉൾപ്പെടെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. • A. s. galapagensis – ഗലാപഗോസ് ദ്വീപുകളിൽ മാത്രം കാണപ്പെടുന്ന ഉപവർഗമാണ്. • A. s. ridgwayi – പാശ്ചാത്യ മെക്സിക്കോ മുതൽ കോസ്റ്റാരിക്ക വരെയുള്ള ദ്വീപുകളിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. • A. s. stolidus – കരീബിയൻ ദ്വീപുകളും ഉഷ്ണമേഖലാ അറ്റ്ലാന്റിക് പ്രദേശങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ കാണപ്പെടുന്നു. === '''<u><big>വിവരണം</big></u>''' === തവിടൻ നോഡി ആള എന്ന സമുദ്രപക്ഷി ഏകദേശം 38–45 സെ.മീ നീളമുള്ളതും 75–86 സെ.മീ വരെ ചിറകുവിസ്തൃതിയുള്ളതുമാണ്.ഇതിന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ ഗാഢമായ ചോക്ലേറ്റ് തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള പറവകളാൽ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. തലയുടെ മുകളിലും നെറ്റിയിലും ഇളം ചാരനിറമോ വെളുത്ത നിറമോ കാണപ്പെടുന്നു, ഇത് പക്ഷിയെ എളുപ്പത്തിൽ തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്നു. കണ്ണിന്റെ ചുറ്റിലും പൂർണ്ണമല്ലാത്ത ഒരു ചെറുതായ വെളുത്ത വളയം കാണാം<ref>{{Citation|last=Mlodinow|first=Steven G.|title=Brown Noddy (Anous stolidus)|date=2025-01-17|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/brnnod/2.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.brnnod.02. retrieved 17 april 2017. {{cite book}}: {{!}}work= ignored (help)|access-date=2026-04-18|last2=Chardine|first2=John W.|last3=Morris|first3=Ralph D.|last4=Gochfeld|first4=Michael|last5=Burger|first5=Joanna|last6=Kirwan|first6=Guy M.|last7=Garcia|first7=Ernest|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}</ref>. വാൽ നീളം കൂടിയതും കീൽ ആകൃതിയിലുള്ളതുമാണ്. കാലുകളും കാൽവിരലുകളും ഇരുണ്ട നിറത്തിലുള്ളവയാണ്. === <u><big>'''പ്രജനനം'''</big></u> === തവിടൻ നോഡി ആള ഇവർ കൂട്ടംകൂട്ടമായി ജീവിക്കുന്നത് ആയിട്ടാണ് കണ്ടുവരാറുള്ളത്.ഇവ സാധാരണയായി പാറക്കെട്ടുകളിലും ചെറിയ ചെറിയ മരച്ചില്ലകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും പിന്നെ കുറ്റിച്ചെടികളിലുമാണ് കൂടെ നിർമ്മിക്കുന്നത്.സാധാരണമായി ഈ പക്ഷികൾ കൂടു നിർമ്മിക്കുന്നത് ചെറിയ ചെറിയ മരക്കൊമ്പുകളും ചില്ലകളും ഉപയോഗിച്ചാണ് അതിനാൽ ഈ കൂടു കാണാൻ നല്ല ഭംഗിയുള്ളതാണ് .തട്ടി ആകൃതിയിലാണ് ഇവ കൂടു നിർമ്മിക്കുന്നത് ചില ഘട്ടങ്ങളിൽ ഇവ നിലത്തും കൂട് നിർമ്മിക്കുന്നതായി കണ്ടുവരുന്നുണ്ട്<ref name=":0">{{Cite book |last=Hauber |first=Mark E. |title=The Book of Eggs: A Life-Size Guide to the Eggs of Six Hundred of the World's Bird Species |date=2014 |publisher=University of Chicago Press |others=John Bates, Barbara Becker |isbn=978-0-226-05781-1 |edition=1st ed |location=Chicago}}</ref>. ഇവരുടെ പ്രണയകാലത്ത് ആണും പെണ്ണും തമ്മിൽ തലകുനിച്ച് പരസ്പരം അവരുടെ സ്നേഹം കൈമാറുന്നതായി കാണാം.കൂടാതെ ആൺ പക്ഷി പിടിച്ച ചെറിയ മീൻ പെൺ പക്ഷിക്ക് കൊടുക്കുന്നത് ഈ സമയത്തെ ഒരു പ്രത്യേകതയായി കാണുന്നു. പറന്നുകൊണ്ടുള്ള പ്രണയപ്രകടനങ്ങളും ഇവ നടത്തുന്നു<ref name=":0" />. ഇവയുടെ മറ്റൊരു പ്രത്യേകത ഒരു ജോഡിയിലെ പെൺപക്ഷി ഇണ ചേരുന്ന കാലത്ത് ഒരു മുട്ട മാത്രമാണ് ഇടുന്നത്. മുട്ട ഇളം പിങ്ക്-ക്രീം നിറത്തിലുള്ളതും ലിലാക്, ചെസ്റ്റ്നട്ട് നിറത്തിലുള്ള പാടുകളോടുകൂടിയതുമാണ്. മുട്ടയുടെ വലിപ്പം ഏകദേശം 52 × 35 മില്ലീമീറ്റർ ആണ്.ആൺ-പെൺ പക്ഷികൾ മാറിമാറി 33 മുതൽ 36 ദിവസത്തേക്ക് മുട്ട ചൂടാക്കി സംരക്ഷിക്കുന്നു.കുഞ്ഞുങ്ങൾ വിരിഞ്ഞതിനുശേഷം വളരെ കുറച്ച് ദിവസത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ ഈ കുഞ്ഞുങ്ങൾ വളരുന്നതായി കാണുന്നു.സാധാരണയായി മൂന്നാഴ്ച കൊണ്ടുതന്നെ മാതാപിതാക്കളുടെ അതേ ഭാരം തന്നെ ഈ കുട്ടികൾക്കും ഉണ്ടാവുന്നു<ref name=":0" />.ആറ് മുതൽ ഏഴാഴ്ചക്കുള്ളിൽ പറക്കാൻ കഴിയുന്ന നിലയിലേക്ക് എത്തുന്നു.ഈ ഘട്ടത്തിൽ മാതാപിതാക്കളെ ആശ്രയിക്കാതെ സ്വന്തം കാലിൽ ഇര തേടുന്നതായി കാണുന്നു<ref name=":0" />. === '''<u><big>ഭക്ഷണക്രമം</big></u>''' === തവിടൻ നോഡി ആള സാധാരണയായി കടലിന് മുകളിലൂടെ പറന്ന് ഭക്ഷണം കണ്ടെത്തുന്ന പക്ഷിയാണ്. ഇത് വെള്ളത്തിന് മുകളിൽ നിസ്സാരമായി പറന്ന്, താഴെ കാണുന്ന ചെറു ജീവികളെ കണ്ടാൽ ഉടൻ താഴേക്ക് ചായ്ന്ന് പിടിക്കും. ചെറുകിട സ്ക്വിഡ്, മറ്റ് മോളസ്കുകൾ, ജലത്തിലെ കീടങ്ങൾ കൂടാതെ സാർഡിൻ, ആൻചോവി<ref name=":1">{{Citation|title=Anous stolidus (Linnaeus). Brown Noddy; Common Noddy. Noddi brun.|url=https://doi.org/10.5040/9781472926999.0252|work=The Birds of Africa|publisher=Academic Press Limited|access-date=2026-04-18}}</ref> പോലുള്ള ചെറിയ മീനുകൾ എന്നിവയാണ് പ്രധാനമായും ഇതിന്റെ ഭക്ഷണം<ref name=":1" />. l3u1ffu40y7s6f339mu1xrghgpsjofd 4614318 4614317 2026-04-20T09:31:36Z Sneha Forestry 184179 4614318 wikitext text/x-wiki = <big>[[തവിടൻ നോഡി|'''തവിടൻ നോഡി ആള''']]</big> = {{short description|Species of bird}} {{Speciesbox | image = Common noddy (Anous stolidus pileatus) in flight Michaelmas Cay.jpg | image_caption = ''തവിടൻ നോഡി ആള'', ക്വീൻസ്‌ലാൻഡ്, ഓസ്‌ട്രേലിയ | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Anous stolidus'' |volume=2020 |article-number=e.T22694794A168889812 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22694794A168889812.en |access-date=12 November 2021}}</ref> | genus = Anous | species = stolidus | authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) | synonyms = ''Sterna stolida'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1758}} | range_map = Anous stolidus map.svg }} '''ബ്രൗൺ നോഡി, സാധാരണ നോഡി അല്ലെങ്കിൽ നോഡി ടെൺ''' ഇവയെല്ലാം ലാരിഡേ  കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളാണ് .ഇവയെല്ലാം കടൽ പക്ഷികൾ ആയിട്ടാണ് അറിയപ്പെടുന്നത് .കറുത്ത നോടികളിൽ നിന്ന് നോഡികളിൽ ഏറ്റവും വലുതായി ഇവയെ തിരിച്ചറിയുന്നത് അതിൻറെ വലുപ്പവും തൂവലുകളും കൊണ്ടാണ്. കറുപ്പിനേക്കാൾ കടും തവിട്ടു നിറമാണ് കറുത്ത നോടിക്.ഈ പക്ഷിയെ ഉഷ്ണമേഖല പ്രദേശങ്ങളിലാണ് നമ്മൾ ധാരാളമായി കാണപ്പെടുന്നത് . പസഫിക്ക് സമുദ്രത്തിലെ ഹവായ് മുതൽ ടുവാമോട്ടു ദ്വീപസമൂഹവും ഓസ്ട്രേലിയയും വരെ, ചെങ്കടൽ മുതൽ ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രത്തിലെ സീഷെൽസ്, ഓസ്ട്രേലിയ ,കരീബിയനിൽ അറ്റ്ലാൻ്റിക് സമുദ്രത്തിലെ ട്രിസ്റ്റൻ ഡാ കുൻഹ എന്നിവിടങ്ങളിലെല്ലാം തവിട്ട് നോഡിക്ക് കൊളോണിയൽ സ്വഭാവമാണ് കണ്ടുവരുന്നത്. ബ്രൗൺ നോടിയെ കൂട്ടംകൂട്ടമായി ജീവിക്കുന്നത് ആയിട്ടാണ്  കണ്ടുവരാറുള്ളത്. സാധാരണ പാറക്കെട്ടുകളിലെ ചെറിയ ചെറിയ മരങ്ങളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും ആണ് ഇവ കൂടു നിർമ്മിക്കുന്നത്.വളരെ അപൂർവമായാണ് നിലത്തും കൂടുണ്ടാക്കുന്നത് .ഒരു ജോഡിയിലെ പെൺപക്ഷി ഇണ ചേരുന്ന കാലത്ത് ഒരു മുട്ട മാത്രമാണ് ഇടുന്നത്.ഇന്ത്യയിൽ, ഈ പക്ഷി പി.എം സയീദ് മറൈൻ ബേർഡ് കൺസർവേഷൻ റിസർവിൽ സംരക്ഷിതമാണ്<ref>{{Cite journal |last=Rodgers |first=Essie M |date=2020-01-01 |title=Rest and relaxation may be the key to more effective sea turtle conservation |url=https://doi.org/10.1093/conphys/coaa006 |journal=Conservation Physiology |volume=8 |issue=1 |doi=10.1093/conphys/coaa006 |issn=2051-1434}}</ref>. === '''<u><big>വർഗീകരണം</big></u>''' === തവിടൻ നോഡി ആള എന്ന പക്ഷിയെ ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിവരിച്ചത് സ്വീഡിഷ് പ്രകൃതി ശാസ്ത്രജ്ഞനായ കാർൽ ലിന്നേയ്സ് ആണ്. 1758-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ Systema Naturea എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൻറെ പത്താം പതിപ്പിൽ ഈ പക്ഷിക്ക് Sterna stolida<ref>{{Cite book |last=Linné |first=Carl von |url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.559 |title=Systema naturae, per regna tria naturae : secundum classes, ordines, genera, species cum characteribus, differentiis, synonymis, locis |date=1767 |publisher=Typis Ioannis Thomae |location=Vindobonae [Vienna]}}</ref> എന്ന പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. പിന്നീട് , 1826-ൽ ഇംഗ്ലീഷ് പ്രകൃതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ ജെയിംസ് ഫ്രാൻസിസ് സ്റ്റീഫൻസ് Anous എന്ന ജനുസ് നിർദ്ദേശിച്ചു<ref>{{Cite book |last=Shaw |first=George |url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.53459 |title=General zoology, or, Systematic natural history / |last2=Chappelow |last3=Griffith |last4=Heath |first4=Charles |last5=Mearns |first5=Edgar Alexander |last6=Stephens |first6=James Francis |date=1800 |publisher=Printed for G. Kearsley, |location=London :}}</ref>.Anous എന്ന പദം പുരാതന ഗ്രീക്ക് ഭാഷയിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ചതും “മണ്ടൻ” അല്ലെങ്കിൽ “അറിവില്ലാത്തത്” എന്ന അർത്ഥം നൽകുന്നതുമാണ്. അതുപോലെ stolidus എന്ന പ്രത്യേക നാമവും ലാറ്റിൻ ഭാഷയിൽ നിന്നുള്ളതും സമാനമായ അർത്ഥം സൂചിപ്പിക്കുന്നു<ref>{{Cite book |last=Jobling |first=James A. |title=The Helm dictionary of scientific bird names: from aalge to zusii |date=2010 |publisher=Christopher Helm |isbn=978-1-4081-2501-4 |location=London}}</ref>. ഇപ്പോൾ ഈ സ്പീഷീസിന് നാല് ഉപവർഗങ്ങൾ അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു<ref>{{Citation|last=Lewis|first=Adrian|title=Family Laridae: Gulls, Terns, Noddies|date=2017-10-19|url=https://doi.org/10.1201/9781315136264-42|work=A Bird Atlas of Kenya|pages=189–199|publisher=Routledge|isbn=978-1-315-13626-4|access-date=2026-04-18|last2=Pomeroy|first2=Derek}}</ref>: • A. s. pileatus – റെഡ് സീ മുതൽ ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രം കടന്ന് പസഫിക് മഹാസമുദ്രം വരെ, ഹവായ് ദ്വീപുകളും ഈസ്റ്റർ ദ്വീപും ഉൾപ്പെടെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. • A. s. galapagensis – ഗലാപഗോസ് ദ്വീപുകളിൽ മാത്രം കാണപ്പെടുന്ന ഉപവർഗമാണ്. • A. s. ridgwayi – പാശ്ചാത്യ മെക്സിക്കോ മുതൽ കോസ്റ്റാരിക്ക വരെയുള്ള ദ്വീപുകളിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. • A. s. stolidus – കരീബിയൻ ദ്വീപുകളും ഉഷ്ണമേഖലാ അറ്റ്ലാന്റിക് പ്രദേശങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ കാണപ്പെടുന്നു. === '''<u><big>വിവരണം</big></u>''' === തവിടൻ നോഡി ആള എന്ന സമുദ്രപക്ഷി ഏകദേശം 38–45 സെ.മീ നീളമുള്ളതും 75–86 സെ.മീ വരെ ചിറകുവിസ്തൃതിയുള്ളതുമാണ്.ഇതിന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ ഗാഢമായ ചോക്ലേറ്റ് തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള പറവകളാൽ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. തലയുടെ മുകളിലും നെറ്റിയിലും ഇളം ചാരനിറമോ വെളുത്ത നിറമോ കാണപ്പെടുന്നു, ഇത് പക്ഷിയെ എളുപ്പത്തിൽ തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്നു. കണ്ണിന്റെ ചുറ്റിലും പൂർണ്ണമല്ലാത്ത ഒരു ചെറുതായ വെളുത്ത വളയം കാണാം<ref>{{Citation|last=Mlodinow|first=Steven G.|title=Brown Noddy (Anous stolidus)|date=2025-01-17|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/brnnod/2.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.brnnod.02. retrieved 17 april 2017. {{cite book}}: {{!}}work= ignored (help)|access-date=2026-04-18|last2=Chardine|first2=John W.|last3=Morris|first3=Ralph D.|last4=Gochfeld|first4=Michael|last5=Burger|first5=Joanna|last6=Kirwan|first6=Guy M.|last7=Garcia|first7=Ernest|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}</ref>. വാൽ നീളം കൂടിയതും കീൽ ആകൃതിയിലുള്ളതുമാണ്. കാലുകളും കാൽവിരലുകളും ഇരുണ്ട നിറത്തിലുള്ളവയാണ്. === <u><big>'''പ്രജനനം'''</big></u> === തവിടൻ നോഡി ആള ഇവർ കൂട്ടംകൂട്ടമായി ജീവിക്കുന്നത് ആയിട്ടാണ് കണ്ടുവരാറുള്ളത്.ഇവ സാധാരണയായി പാറക്കെട്ടുകളിലും ചെറിയ ചെറിയ മരച്ചില്ലകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും പിന്നെ കുറ്റിച്ചെടികളിലുമാണ് കൂടെ നിർമ്മിക്കുന്നത്.സാധാരണമായി ഈ പക്ഷികൾ കൂടു നിർമ്മിക്കുന്നത് ചെറിയ ചെറിയ മരക്കൊമ്പുകളും ചില്ലകളും ഉപയോഗിച്ചാണ് അതിനാൽ ഈ കൂടു കാണാൻ നല്ല ഭംഗിയുള്ളതാണ് .തട്ടി ആകൃതിയിലാണ് ഇവ കൂടു നിർമ്മിക്കുന്നത് ചില ഘട്ടങ്ങളിൽ ഇവ നിലത്തും കൂട് നിർമ്മിക്കുന്നതായി കണ്ടുവരുന്നുണ്ട്<ref name=":0">{{Cite book |last=Hauber |first=Mark E. |title=The Book of Eggs: A Life-Size Guide to the Eggs of Six Hundred of the World's Bird Species |date=2014 |publisher=University of Chicago Press |others=John Bates, Barbara Becker |isbn=978-0-226-05781-1 |edition=1st ed |location=Chicago}}</ref>. ഇവരുടെ പ്രണയകാലത്ത് ആണും പെണ്ണും തമ്മിൽ തലകുനിച്ച് പരസ്പരം അവരുടെ സ്നേഹം കൈമാറുന്നതായി കാണാം.കൂടാതെ ആൺ പക്ഷി പിടിച്ച ചെറിയ മീൻ പെൺ പക്ഷിക്ക് കൊടുക്കുന്നത് ഈ സമയത്തെ ഒരു പ്രത്യേകതയായി കാണുന്നു. പറന്നുകൊണ്ടുള്ള പ്രണയപ്രകടനങ്ങളും ഇവ നടത്തുന്നു<ref name=":0" />. ഇവയുടെ മറ്റൊരു പ്രത്യേകത ഒരു ജോഡിയിലെ പെൺപക്ഷി ഇണ ചേരുന്ന കാലത്ത് ഒരു മുട്ട മാത്രമാണ് ഇടുന്നത്. മുട്ട ഇളം പിങ്ക്-ക്രീം നിറത്തിലുള്ളതും ലിലാക്, ചെസ്റ്റ്നട്ട് നിറത്തിലുള്ള പാടുകളോടുകൂടിയതുമാണ്. മുട്ടയുടെ വലിപ്പം ഏകദേശം 52 × 35 മില്ലീമീറ്റർ ആണ്.ആൺ-പെൺ പക്ഷികൾ മാറിമാറി 33 മുതൽ 36 ദിവസത്തേക്ക് മുട്ട ചൂടാക്കി സംരക്ഷിക്കുന്നു.കുഞ്ഞുങ്ങൾ വിരിഞ്ഞതിനുശേഷം വളരെ കുറച്ച് ദിവസത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ ഈ കുഞ്ഞുങ്ങൾ വളരുന്നതായി കാണുന്നു.സാധാരണയായി മൂന്നാഴ്ച കൊണ്ടുതന്നെ മാതാപിതാക്കളുടെ അതേ ഭാരം തന്നെ ഈ കുട്ടികൾക്കും ഉണ്ടാവുന്നു<ref name=":0" />.ആറ് മുതൽ ഏഴാഴ്ചക്കുള്ളിൽ പറക്കാൻ കഴിയുന്ന നിലയിലേക്ക് എത്തുന്നു.ഈ ഘട്ടത്തിൽ മാതാപിതാക്കളെ ആശ്രയിക്കാതെ സ്വന്തം കാലിൽ ഇര തേടുന്നതായി കാണുന്നു<ref name=":0" />. === '''<u><big>ഭക്ഷണക്രമം</big></u>''' === തവിടൻ നോഡി ആള സാധാരണയായി കടലിന് മുകളിലൂടെ പറന്ന് ഭക്ഷണം കണ്ടെത്തുന്ന പക്ഷിയാണ്. ഇത് വെള്ളത്തിന് മുകളിൽ നിസ്സാരമായി പറന്ന്, താഴെ കാണുന്ന ചെറു ജീവികളെ കണ്ടാൽ ഉടൻ താഴേക്ക് ചായ്ന്ന് പിടിക്കും. ചെറുകിട സ്ക്വിഡ്, മറ്റ് മോളസ്കുകൾ, ജലത്തിലെ കീടങ്ങൾ കൂടാതെ സാർഡിൻ, ആൻചോവി<ref name=":1">{{Citation|title=Anous stolidus (Linnaeus). Brown Noddy; Common Noddy. Noddi brun.|url=https://doi.org/10.5040/9781472926999.0252|work=The Birds of Africa|publisher=Academic Press Limited|access-date=2026-04-18}}</ref> പോലുള്ള ചെറിയ മീനുകൾ എന്നിവയാണ് പ്രധാനമായും ഇതിന്റെ ഭക്ഷണം<ref name=":1" />. kd9qm82uh9v6gprei107tq76zeut4va 4614320 4614318 2026-04-20T09:33:08Z Sneha Forestry 184179 /* '''തവിടൻ നോഡി ആള''' */ 4614320 wikitext text/x-wiki == തവിടൻ നോഡി == {{short description|Species of bird}} {{Speciesbox | image = Common noddy (Anous stolidus pileatus) in flight Michaelmas Cay.jpg | image_caption = ''തവിടൻ നോഡി ആള'', ക്വീൻസ്‌ലാൻഡ്, ഓസ്‌ട്രേലിയ | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Anous stolidus'' |volume=2020 |article-number=e.T22694794A168889812 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22694794A168889812.en |access-date=12 November 2021}}</ref> | genus = Anous | species = stolidus | authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) | synonyms = ''Sterna stolida'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1758}} | range_map = Anous stolidus map.svg }} '''ബ്രൗൺ നോഡി, സാധാരണ നോഡി അല്ലെങ്കിൽ നോഡി ടെൺ''' ഇവയെല്ലാം ലാരിഡേ  കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളാണ് .ഇവയെല്ലാം കടൽ പക്ഷികൾ ആയിട്ടാണ് അറിയപ്പെടുന്നത് .കറുത്ത നോടികളിൽ നിന്ന് നോഡികളിൽ ഏറ്റവും വലുതായി ഇവയെ തിരിച്ചറിയുന്നത് അതിൻറെ വലുപ്പവും തൂവലുകളും കൊണ്ടാണ്. കറുപ്പിനേക്കാൾ കടും തവിട്ടു നിറമാണ് കറുത്ത നോടിക്.ഈ പക്ഷിയെ ഉഷ്ണമേഖല പ്രദേശങ്ങളിലാണ് നമ്മൾ ധാരാളമായി കാണപ്പെടുന്നത് . പസഫിക്ക് സമുദ്രത്തിലെ ഹവായ് മുതൽ ടുവാമോട്ടു ദ്വീപസമൂഹവും ഓസ്ട്രേലിയയും വരെ, ചെങ്കടൽ മുതൽ ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രത്തിലെ സീഷെൽസ്, ഓസ്ട്രേലിയ ,കരീബിയനിൽ അറ്റ്ലാൻ്റിക് സമുദ്രത്തിലെ ട്രിസ്റ്റൻ ഡാ കുൻഹ എന്നിവിടങ്ങളിലെല്ലാം തവിട്ട് നോഡിക്ക് കൊളോണിയൽ സ്വഭാവമാണ് കണ്ടുവരുന്നത്. ബ്രൗൺ നോടിയെ കൂട്ടംകൂട്ടമായി ജീവിക്കുന്നത് ആയിട്ടാണ്  കണ്ടുവരാറുള്ളത്. സാധാരണ പാറക്കെട്ടുകളിലെ ചെറിയ ചെറിയ മരങ്ങളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും ആണ് ഇവ കൂടു നിർമ്മിക്കുന്നത്.വളരെ അപൂർവമായാണ് നിലത്തും കൂടുണ്ടാക്കുന്നത് .ഒരു ജോഡിയിലെ പെൺപക്ഷി ഇണ ചേരുന്ന കാലത്ത് ഒരു മുട്ട മാത്രമാണ് ഇടുന്നത്.ഇന്ത്യയിൽ, ഈ പക്ഷി പി.എം സയീദ് മറൈൻ ബേർഡ് കൺസർവേഷൻ റിസർവിൽ സംരക്ഷിതമാണ്<ref>{{Cite journal |last=Rodgers |first=Essie M |date=2020-01-01 |title=Rest and relaxation may be the key to more effective sea turtle conservation |url=https://doi.org/10.1093/conphys/coaa006 |journal=Conservation Physiology |volume=8 |issue=1 |doi=10.1093/conphys/coaa006 |issn=2051-1434}}</ref>. === '''<u><big>വർഗീകരണം</big></u>''' === തവിടൻ നോഡി ആള എന്ന പക്ഷിയെ ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിവരിച്ചത് സ്വീഡിഷ് പ്രകൃതി ശാസ്ത്രജ്ഞനായ കാർൽ ലിന്നേയ്സ് ആണ്. 1758-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ Systema Naturea എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൻറെ പത്താം പതിപ്പിൽ ഈ പക്ഷിക്ക് Sterna stolida<ref>{{Cite book |last=Linné |first=Carl von |url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.559 |title=Systema naturae, per regna tria naturae : secundum classes, ordines, genera, species cum characteribus, differentiis, synonymis, locis |date=1767 |publisher=Typis Ioannis Thomae |location=Vindobonae [Vienna]}}</ref> എന്ന പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. പിന്നീട് , 1826-ൽ ഇംഗ്ലീഷ് പ്രകൃതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ ജെയിംസ് ഫ്രാൻസിസ് സ്റ്റീഫൻസ് Anous എന്ന ജനുസ് നിർദ്ദേശിച്ചു<ref>{{Cite book |last=Shaw |first=George |url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.53459 |title=General zoology, or, Systematic natural history / |last2=Chappelow |last3=Griffith |last4=Heath |first4=Charles |last5=Mearns |first5=Edgar Alexander |last6=Stephens |first6=James Francis |date=1800 |publisher=Printed for G. Kearsley, |location=London :}}</ref>.Anous എന്ന പദം പുരാതന ഗ്രീക്ക് ഭാഷയിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ചതും “മണ്ടൻ” അല്ലെങ്കിൽ “അറിവില്ലാത്തത്” എന്ന അർത്ഥം നൽകുന്നതുമാണ്. അതുപോലെ stolidus എന്ന പ്രത്യേക നാമവും ലാറ്റിൻ ഭാഷയിൽ നിന്നുള്ളതും സമാനമായ അർത്ഥം സൂചിപ്പിക്കുന്നു<ref>{{Cite book |last=Jobling |first=James A. |title=The Helm dictionary of scientific bird names: from aalge to zusii |date=2010 |publisher=Christopher Helm |isbn=978-1-4081-2501-4 |location=London}}</ref>. ഇപ്പോൾ ഈ സ്പീഷീസിന് നാല് ഉപവർഗങ്ങൾ അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു<ref>{{Citation|last=Lewis|first=Adrian|title=Family Laridae: Gulls, Terns, Noddies|date=2017-10-19|url=https://doi.org/10.1201/9781315136264-42|work=A Bird Atlas of Kenya|pages=189–199|publisher=Routledge|isbn=978-1-315-13626-4|access-date=2026-04-18|last2=Pomeroy|first2=Derek}}</ref>: • A. s. pileatus – റെഡ് സീ മുതൽ ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രം കടന്ന് പസഫിക് മഹാസമുദ്രം വരെ, ഹവായ് ദ്വീപുകളും ഈസ്റ്റർ ദ്വീപും ഉൾപ്പെടെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. • A. s. galapagensis – ഗലാപഗോസ് ദ്വീപുകളിൽ മാത്രം കാണപ്പെടുന്ന ഉപവർഗമാണ്. • A. s. ridgwayi – പാശ്ചാത്യ മെക്സിക്കോ മുതൽ കോസ്റ്റാരിക്ക വരെയുള്ള ദ്വീപുകളിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. • A. s. stolidus – കരീബിയൻ ദ്വീപുകളും ഉഷ്ണമേഖലാ അറ്റ്ലാന്റിക് പ്രദേശങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ കാണപ്പെടുന്നു. === '''<u><big>വിവരണം</big></u>''' === തവിടൻ നോഡി ആള എന്ന സമുദ്രപക്ഷി ഏകദേശം 38–45 സെ.മീ നീളമുള്ളതും 75–86 സെ.മീ വരെ ചിറകുവിസ്തൃതിയുള്ളതുമാണ്.ഇതിന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ ഗാഢമായ ചോക്ലേറ്റ് തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള പറവകളാൽ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. തലയുടെ മുകളിലും നെറ്റിയിലും ഇളം ചാരനിറമോ വെളുത്ത നിറമോ കാണപ്പെടുന്നു, ഇത് പക്ഷിയെ എളുപ്പത്തിൽ തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്നു. കണ്ണിന്റെ ചുറ്റിലും പൂർണ്ണമല്ലാത്ത ഒരു ചെറുതായ വെളുത്ത വളയം കാണാം<ref>{{Citation|last=Mlodinow|first=Steven G.|title=Brown Noddy (Anous stolidus)|date=2025-01-17|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/brnnod/2.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.brnnod.02. retrieved 17 april 2017. {{cite book}}: {{!}}work= ignored (help)|access-date=2026-04-18|last2=Chardine|first2=John W.|last3=Morris|first3=Ralph D.|last4=Gochfeld|first4=Michael|last5=Burger|first5=Joanna|last6=Kirwan|first6=Guy M.|last7=Garcia|first7=Ernest|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}</ref>. വാൽ നീളം കൂടിയതും കീൽ ആകൃതിയിലുള്ളതുമാണ്. കാലുകളും കാൽവിരലുകളും ഇരുണ്ട നിറത്തിലുള്ളവയാണ്. === <u><big>'''പ്രജനനം'''</big></u> === തവിടൻ നോഡി ആള ഇവർ കൂട്ടംകൂട്ടമായി ജീവിക്കുന്നത് ആയിട്ടാണ് കണ്ടുവരാറുള്ളത്.ഇവ സാധാരണയായി പാറക്കെട്ടുകളിലും ചെറിയ ചെറിയ മരച്ചില്ലകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും പിന്നെ കുറ്റിച്ചെടികളിലുമാണ് കൂടെ നിർമ്മിക്കുന്നത്.സാധാരണമായി ഈ പക്ഷികൾ കൂടു നിർമ്മിക്കുന്നത് ചെറിയ ചെറിയ മരക്കൊമ്പുകളും ചില്ലകളും ഉപയോഗിച്ചാണ് അതിനാൽ ഈ കൂടു കാണാൻ നല്ല ഭംഗിയുള്ളതാണ് .തട്ടി ആകൃതിയിലാണ് ഇവ കൂടു നിർമ്മിക്കുന്നത് ചില ഘട്ടങ്ങളിൽ ഇവ നിലത്തും കൂട് നിർമ്മിക്കുന്നതായി കണ്ടുവരുന്നുണ്ട്<ref name=":0">{{Cite book |last=Hauber |first=Mark E. |title=The Book of Eggs: A Life-Size Guide to the Eggs of Six Hundred of the World's Bird Species |date=2014 |publisher=University of Chicago Press |others=John Bates, Barbara Becker |isbn=978-0-226-05781-1 |edition=1st ed |location=Chicago}}</ref>. ഇവരുടെ പ്രണയകാലത്ത് ആണും പെണ്ണും തമ്മിൽ തലകുനിച്ച് പരസ്പരം അവരുടെ സ്നേഹം കൈമാറുന്നതായി കാണാം.കൂടാതെ ആൺ പക്ഷി പിടിച്ച ചെറിയ മീൻ പെൺ പക്ഷിക്ക് കൊടുക്കുന്നത് ഈ സമയത്തെ ഒരു പ്രത്യേകതയായി കാണുന്നു. പറന്നുകൊണ്ടുള്ള പ്രണയപ്രകടനങ്ങളും ഇവ നടത്തുന്നു<ref name=":0" />. ഇവയുടെ മറ്റൊരു പ്രത്യേകത ഒരു ജോഡിയിലെ പെൺപക്ഷി ഇണ ചേരുന്ന കാലത്ത് ഒരു മുട്ട മാത്രമാണ് ഇടുന്നത്. മുട്ട ഇളം പിങ്ക്-ക്രീം നിറത്തിലുള്ളതും ലിലാക്, ചെസ്റ്റ്നട്ട് നിറത്തിലുള്ള പാടുകളോടുകൂടിയതുമാണ്. മുട്ടയുടെ വലിപ്പം ഏകദേശം 52 × 35 മില്ലീമീറ്റർ ആണ്.ആൺ-പെൺ പക്ഷികൾ മാറിമാറി 33 മുതൽ 36 ദിവസത്തേക്ക് മുട്ട ചൂടാക്കി സംരക്ഷിക്കുന്നു.കുഞ്ഞുങ്ങൾ വിരിഞ്ഞതിനുശേഷം വളരെ കുറച്ച് ദിവസത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ ഈ കുഞ്ഞുങ്ങൾ വളരുന്നതായി കാണുന്നു.സാധാരണയായി മൂന്നാഴ്ച കൊണ്ടുതന്നെ മാതാപിതാക്കളുടെ അതേ ഭാരം തന്നെ ഈ കുട്ടികൾക്കും ഉണ്ടാവുന്നു<ref name=":0" />.ആറ് മുതൽ ഏഴാഴ്ചക്കുള്ളിൽ പറക്കാൻ കഴിയുന്ന നിലയിലേക്ക് എത്തുന്നു.ഈ ഘട്ടത്തിൽ മാതാപിതാക്കളെ ആശ്രയിക്കാതെ സ്വന്തം കാലിൽ ഇര തേടുന്നതായി കാണുന്നു<ref name=":0" />. === '''<u><big>ഭക്ഷണക്രമം</big></u>''' === തവിടൻ നോഡി ആള സാധാരണയായി കടലിന് മുകളിലൂടെ പറന്ന് ഭക്ഷണം കണ്ടെത്തുന്ന പക്ഷിയാണ്. ഇത് വെള്ളത്തിന് മുകളിൽ നിസ്സാരമായി പറന്ന്, താഴെ കാണുന്ന ചെറു ജീവികളെ കണ്ടാൽ ഉടൻ താഴേക്ക് ചായ്ന്ന് പിടിക്കും. ചെറുകിട സ്ക്വിഡ്, മറ്റ് മോളസ്കുകൾ, ജലത്തിലെ കീടങ്ങൾ കൂടാതെ സാർഡിൻ, ആൻചോവി<ref name=":1">{{Citation|title=Anous stolidus (Linnaeus). Brown Noddy; Common Noddy. Noddi brun.|url=https://doi.org/10.5040/9781472926999.0252|work=The Birds of Africa|publisher=Academic Press Limited|access-date=2026-04-18}}</ref> പോലുള്ള ചെറിയ മീനുകൾ എന്നിവയാണ് പ്രധാനമായും ഇതിന്റെ ഭക്ഷണം<ref name=":1" />. md2v70rgzqgi9f4vik7mqekqzqn7d73 4614321 4614320 2026-04-20T09:33:26Z Sneha Forestry 184179 4614321 wikitext text/x-wiki {{short description|Species of bird}} {{Speciesbox | image = Common noddy (Anous stolidus pileatus) in flight Michaelmas Cay.jpg | image_caption = ''തവിടൻ നോഡി ആള'', ക്വീൻസ്‌ലാൻഡ്, ഓസ്‌ട്രേലിയ | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Anous stolidus'' |volume=2020 |article-number=e.T22694794A168889812 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22694794A168889812.en |access-date=12 November 2021}}</ref> | genus = Anous | species = stolidus | authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) | synonyms = ''Sterna stolida'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1758}} | range_map = Anous stolidus map.svg }} '''ബ്രൗൺ നോഡി, സാധാരണ നോഡി അല്ലെങ്കിൽ നോഡി ടെൺ''' ഇവയെല്ലാം ലാരിഡേ  കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളാണ് .ഇവയെല്ലാം കടൽ പക്ഷികൾ ആയിട്ടാണ് അറിയപ്പെടുന്നത് .കറുത്ത നോടികളിൽ നിന്ന് നോഡികളിൽ ഏറ്റവും വലുതായി ഇവയെ തിരിച്ചറിയുന്നത് അതിൻറെ വലുപ്പവും തൂവലുകളും കൊണ്ടാണ്. കറുപ്പിനേക്കാൾ കടും തവിട്ടു നിറമാണ് കറുത്ത നോടിക്.ഈ പക്ഷിയെ ഉഷ്ണമേഖല പ്രദേശങ്ങളിലാണ് നമ്മൾ ധാരാളമായി കാണപ്പെടുന്നത് . പസഫിക്ക് സമുദ്രത്തിലെ ഹവായ് മുതൽ ടുവാമോട്ടു ദ്വീപസമൂഹവും ഓസ്ട്രേലിയയും വരെ, ചെങ്കടൽ മുതൽ ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രത്തിലെ സീഷെൽസ്, ഓസ്ട്രേലിയ ,കരീബിയനിൽ അറ്റ്ലാൻ്റിക് സമുദ്രത്തിലെ ട്രിസ്റ്റൻ ഡാ കുൻഹ എന്നിവിടങ്ങളിലെല്ലാം തവിട്ട് നോഡിക്ക് കൊളോണിയൽ സ്വഭാവമാണ് കണ്ടുവരുന്നത്. ബ്രൗൺ നോടിയെ കൂട്ടംകൂട്ടമായി ജീവിക്കുന്നത് ആയിട്ടാണ്  കണ്ടുവരാറുള്ളത്. സാധാരണ പാറക്കെട്ടുകളിലെ ചെറിയ ചെറിയ മരങ്ങളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും ആണ് ഇവ കൂടു നിർമ്മിക്കുന്നത്.വളരെ അപൂർവമായാണ് നിലത്തും കൂടുണ്ടാക്കുന്നത് .ഒരു ജോഡിയിലെ പെൺപക്ഷി ഇണ ചേരുന്ന കാലത്ത് ഒരു മുട്ട മാത്രമാണ് ഇടുന്നത്.ഇന്ത്യയിൽ, ഈ പക്ഷി പി.എം സയീദ് മറൈൻ ബേർഡ് കൺസർവേഷൻ റിസർവിൽ സംരക്ഷിതമാണ്<ref>{{Cite journal |last=Rodgers |first=Essie M |date=2020-01-01 |title=Rest and relaxation may be the key to more effective sea turtle conservation |url=https://doi.org/10.1093/conphys/coaa006 |journal=Conservation Physiology |volume=8 |issue=1 |doi=10.1093/conphys/coaa006 |issn=2051-1434}}</ref>. === '''<u><big>വർഗീകരണം</big></u>''' === തവിടൻ നോഡി ആള എന്ന പക്ഷിയെ ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിവരിച്ചത് സ്വീഡിഷ് പ്രകൃതി ശാസ്ത്രജ്ഞനായ കാർൽ ലിന്നേയ്സ് ആണ്. 1758-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ Systema Naturea എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൻറെ പത്താം പതിപ്പിൽ ഈ പക്ഷിക്ക് Sterna stolida<ref>{{Cite book |last=Linné |first=Carl von |url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.559 |title=Systema naturae, per regna tria naturae : secundum classes, ordines, genera, species cum characteribus, differentiis, synonymis, locis |date=1767 |publisher=Typis Ioannis Thomae |location=Vindobonae [Vienna]}}</ref> എന്ന പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. പിന്നീട് , 1826-ൽ ഇംഗ്ലീഷ് പ്രകൃതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ ജെയിംസ് ഫ്രാൻസിസ് സ്റ്റീഫൻസ് Anous എന്ന ജനുസ് നിർദ്ദേശിച്ചു<ref>{{Cite book |last=Shaw |first=George |url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.53459 |title=General zoology, or, Systematic natural history / |last2=Chappelow |last3=Griffith |last4=Heath |first4=Charles |last5=Mearns |first5=Edgar Alexander |last6=Stephens |first6=James Francis |date=1800 |publisher=Printed for G. Kearsley, |location=London :}}</ref>.Anous എന്ന പദം പുരാതന ഗ്രീക്ക് ഭാഷയിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ചതും “മണ്ടൻ” അല്ലെങ്കിൽ “അറിവില്ലാത്തത്” എന്ന അർത്ഥം നൽകുന്നതുമാണ്. അതുപോലെ stolidus എന്ന പ്രത്യേക നാമവും ലാറ്റിൻ ഭാഷയിൽ നിന്നുള്ളതും സമാനമായ അർത്ഥം സൂചിപ്പിക്കുന്നു<ref>{{Cite book |last=Jobling |first=James A. |title=The Helm dictionary of scientific bird names: from aalge to zusii |date=2010 |publisher=Christopher Helm |isbn=978-1-4081-2501-4 |location=London}}</ref>. ഇപ്പോൾ ഈ സ്പീഷീസിന് നാല് ഉപവർഗങ്ങൾ അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു<ref>{{Citation|last=Lewis|first=Adrian|title=Family Laridae: Gulls, Terns, Noddies|date=2017-10-19|url=https://doi.org/10.1201/9781315136264-42|work=A Bird Atlas of Kenya|pages=189–199|publisher=Routledge|isbn=978-1-315-13626-4|access-date=2026-04-18|last2=Pomeroy|first2=Derek}}</ref>: • A. s. pileatus – റെഡ് സീ മുതൽ ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രം കടന്ന് പസഫിക് മഹാസമുദ്രം വരെ, ഹവായ് ദ്വീപുകളും ഈസ്റ്റർ ദ്വീപും ഉൾപ്പെടെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. • A. s. galapagensis – ഗലാപഗോസ് ദ്വീപുകളിൽ മാത്രം കാണപ്പെടുന്ന ഉപവർഗമാണ്. • A. s. ridgwayi – പാശ്ചാത്യ മെക്സിക്കോ മുതൽ കോസ്റ്റാരിക്ക വരെയുള്ള ദ്വീപുകളിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. • A. s. stolidus – കരീബിയൻ ദ്വീപുകളും ഉഷ്ണമേഖലാ അറ്റ്ലാന്റിക് പ്രദേശങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ കാണപ്പെടുന്നു. === '''<u><big>വിവരണം</big></u>''' === തവിടൻ നോഡി ആള എന്ന സമുദ്രപക്ഷി ഏകദേശം 38–45 സെ.മീ നീളമുള്ളതും 75–86 സെ.മീ വരെ ചിറകുവിസ്തൃതിയുള്ളതുമാണ്.ഇതിന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ ഗാഢമായ ചോക്ലേറ്റ് തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള പറവകളാൽ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. തലയുടെ മുകളിലും നെറ്റിയിലും ഇളം ചാരനിറമോ വെളുത്ത നിറമോ കാണപ്പെടുന്നു, ഇത് പക്ഷിയെ എളുപ്പത്തിൽ തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്നു. കണ്ണിന്റെ ചുറ്റിലും പൂർണ്ണമല്ലാത്ത ഒരു ചെറുതായ വെളുത്ത വളയം കാണാം<ref>{{Citation|last=Mlodinow|first=Steven G.|title=Brown Noddy (Anous stolidus)|date=2025-01-17|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/brnnod/2.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.brnnod.02. retrieved 17 april 2017. {{cite book}}: {{!}}work= ignored (help)|access-date=2026-04-18|last2=Chardine|first2=John W.|last3=Morris|first3=Ralph D.|last4=Gochfeld|first4=Michael|last5=Burger|first5=Joanna|last6=Kirwan|first6=Guy M.|last7=Garcia|first7=Ernest|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}</ref>. വാൽ നീളം കൂടിയതും കീൽ ആകൃതിയിലുള്ളതുമാണ്. കാലുകളും കാൽവിരലുകളും ഇരുണ്ട നിറത്തിലുള്ളവയാണ്. === <u><big>'''പ്രജനനം'''</big></u> === തവിടൻ നോഡി ആള ഇവർ കൂട്ടംകൂട്ടമായി ജീവിക്കുന്നത് ആയിട്ടാണ് കണ്ടുവരാറുള്ളത്.ഇവ സാധാരണയായി പാറക്കെട്ടുകളിലും ചെറിയ ചെറിയ മരച്ചില്ലകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും പിന്നെ കുറ്റിച്ചെടികളിലുമാണ് കൂടെ നിർമ്മിക്കുന്നത്.സാധാരണമായി ഈ പക്ഷികൾ കൂടു നിർമ്മിക്കുന്നത് ചെറിയ ചെറിയ മരക്കൊമ്പുകളും ചില്ലകളും ഉപയോഗിച്ചാണ് അതിനാൽ ഈ കൂടു കാണാൻ നല്ല ഭംഗിയുള്ളതാണ് .തട്ടി ആകൃതിയിലാണ് ഇവ കൂടു നിർമ്മിക്കുന്നത് ചില ഘട്ടങ്ങളിൽ ഇവ നിലത്തും കൂട് നിർമ്മിക്കുന്നതായി കണ്ടുവരുന്നുണ്ട്<ref name=":0">{{Cite book |last=Hauber |first=Mark E. |title=The Book of Eggs: A Life-Size Guide to the Eggs of Six Hundred of the World's Bird Species |date=2014 |publisher=University of Chicago Press |others=John Bates, Barbara Becker |isbn=978-0-226-05781-1 |edition=1st ed |location=Chicago}}</ref>. ഇവരുടെ പ്രണയകാലത്ത് ആണും പെണ്ണും തമ്മിൽ തലകുനിച്ച് പരസ്പരം അവരുടെ സ്നേഹം കൈമാറുന്നതായി കാണാം.കൂടാതെ ആൺ പക്ഷി പിടിച്ച ചെറിയ മീൻ പെൺ പക്ഷിക്ക് കൊടുക്കുന്നത് ഈ സമയത്തെ ഒരു പ്രത്യേകതയായി കാണുന്നു. പറന്നുകൊണ്ടുള്ള പ്രണയപ്രകടനങ്ങളും ഇവ നടത്തുന്നു<ref name=":0" />. ഇവയുടെ മറ്റൊരു പ്രത്യേകത ഒരു ജോഡിയിലെ പെൺപക്ഷി ഇണ ചേരുന്ന കാലത്ത് ഒരു മുട്ട മാത്രമാണ് ഇടുന്നത്. മുട്ട ഇളം പിങ്ക്-ക്രീം നിറത്തിലുള്ളതും ലിലാക്, ചെസ്റ്റ്നട്ട് നിറത്തിലുള്ള പാടുകളോടുകൂടിയതുമാണ്. മുട്ടയുടെ വലിപ്പം ഏകദേശം 52 × 35 മില്ലീമീറ്റർ ആണ്.ആൺ-പെൺ പക്ഷികൾ മാറിമാറി 33 മുതൽ 36 ദിവസത്തേക്ക് മുട്ട ചൂടാക്കി സംരക്ഷിക്കുന്നു.കുഞ്ഞുങ്ങൾ വിരിഞ്ഞതിനുശേഷം വളരെ കുറച്ച് ദിവസത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ ഈ കുഞ്ഞുങ്ങൾ വളരുന്നതായി കാണുന്നു.സാധാരണയായി മൂന്നാഴ്ച കൊണ്ടുതന്നെ മാതാപിതാക്കളുടെ അതേ ഭാരം തന്നെ ഈ കുട്ടികൾക്കും ഉണ്ടാവുന്നു<ref name=":0" />.ആറ് മുതൽ ഏഴാഴ്ചക്കുള്ളിൽ പറക്കാൻ കഴിയുന്ന നിലയിലേക്ക് എത്തുന്നു.ഈ ഘട്ടത്തിൽ മാതാപിതാക്കളെ ആശ്രയിക്കാതെ സ്വന്തം കാലിൽ ഇര തേടുന്നതായി കാണുന്നു<ref name=":0" />. === '''<u><big>ഭക്ഷണക്രമം</big></u>''' === തവിടൻ നോഡി ആള സാധാരണയായി കടലിന് മുകളിലൂടെ പറന്ന് ഭക്ഷണം കണ്ടെത്തുന്ന പക്ഷിയാണ്. ഇത് വെള്ളത്തിന് മുകളിൽ നിസ്സാരമായി പറന്ന്, താഴെ കാണുന്ന ചെറു ജീവികളെ കണ്ടാൽ ഉടൻ താഴേക്ക് ചായ്ന്ന് പിടിക്കും. ചെറുകിട സ്ക്വിഡ്, മറ്റ് മോളസ്കുകൾ, ജലത്തിലെ കീടങ്ങൾ കൂടാതെ സാർഡിൻ, ആൻചോവി<ref name=":1">{{Citation|title=Anous stolidus (Linnaeus). Brown Noddy; Common Noddy. Noddi brun.|url=https://doi.org/10.5040/9781472926999.0252|work=The Birds of Africa|publisher=Academic Press Limited|access-date=2026-04-18}}</ref> പോലുള്ള ചെറിയ മീനുകൾ എന്നിവയാണ് പ്രധാനമായും ഇതിന്റെ ഭക്ഷണം<ref name=":1" />. jrrt2t7isfv4sx16ii4lrx2ifht55ux 4614322 4614321 2026-04-20T09:34:20Z Sneha Forestry 184179 /* '''വർഗീകരണം''' */ 4614322 wikitext text/x-wiki {{short description|Species of bird}} {{Speciesbox | image = Common noddy (Anous stolidus pileatus) in flight Michaelmas Cay.jpg | image_caption = ''തവിടൻ നോഡി ആള'', ക്വീൻസ്‌ലാൻഡ്, ഓസ്‌ട്രേലിയ | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Anous stolidus'' |volume=2020 |article-number=e.T22694794A168889812 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22694794A168889812.en |access-date=12 November 2021}}</ref> | genus = Anous | species = stolidus | authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) | synonyms = ''Sterna stolida'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1758}} | range_map = Anous stolidus map.svg }} '''ബ്രൗൺ നോഡി, സാധാരണ നോഡി അല്ലെങ്കിൽ നോഡി ടെൺ''' ഇവയെല്ലാം ലാരിഡേ  കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളാണ് .ഇവയെല്ലാം കടൽ പക്ഷികൾ ആയിട്ടാണ് അറിയപ്പെടുന്നത് .കറുത്ത നോടികളിൽ നിന്ന് നോഡികളിൽ ഏറ്റവും വലുതായി ഇവയെ തിരിച്ചറിയുന്നത് അതിൻറെ വലുപ്പവും തൂവലുകളും കൊണ്ടാണ്. കറുപ്പിനേക്കാൾ കടും തവിട്ടു നിറമാണ് കറുത്ത നോടിക്.ഈ പക്ഷിയെ ഉഷ്ണമേഖല പ്രദേശങ്ങളിലാണ് നമ്മൾ ധാരാളമായി കാണപ്പെടുന്നത് . പസഫിക്ക് സമുദ്രത്തിലെ ഹവായ് മുതൽ ടുവാമോട്ടു ദ്വീപസമൂഹവും ഓസ്ട്രേലിയയും വരെ, ചെങ്കടൽ മുതൽ ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രത്തിലെ സീഷെൽസ്, ഓസ്ട്രേലിയ ,കരീബിയനിൽ അറ്റ്ലാൻ്റിക് സമുദ്രത്തിലെ ട്രിസ്റ്റൻ ഡാ കുൻഹ എന്നിവിടങ്ങളിലെല്ലാം തവിട്ട് നോഡിക്ക് കൊളോണിയൽ സ്വഭാവമാണ് കണ്ടുവരുന്നത്. ബ്രൗൺ നോടിയെ കൂട്ടംകൂട്ടമായി ജീവിക്കുന്നത് ആയിട്ടാണ്  കണ്ടുവരാറുള്ളത്. സാധാരണ പാറക്കെട്ടുകളിലെ ചെറിയ ചെറിയ മരങ്ങളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും ആണ് ഇവ കൂടു നിർമ്മിക്കുന്നത്.വളരെ അപൂർവമായാണ് നിലത്തും കൂടുണ്ടാക്കുന്നത് .ഒരു ജോഡിയിലെ പെൺപക്ഷി ഇണ ചേരുന്ന കാലത്ത് ഒരു മുട്ട മാത്രമാണ് ഇടുന്നത്.ഇന്ത്യയിൽ, ഈ പക്ഷി പി.എം സയീദ് മറൈൻ ബേർഡ് കൺസർവേഷൻ റിസർവിൽ സംരക്ഷിതമാണ്<ref>{{Cite journal |last=Rodgers |first=Essie M |date=2020-01-01 |title=Rest and relaxation may be the key to more effective sea turtle conservation |url=https://doi.org/10.1093/conphys/coaa006 |journal=Conservation Physiology |volume=8 |issue=1 |doi=10.1093/conphys/coaa006 |issn=2051-1434}}</ref>. === വർഗീകരണം === തവിടൻ നോഡി ആള എന്ന പക്ഷിയെ ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിവരിച്ചത് സ്വീഡിഷ് പ്രകൃതി ശാസ്ത്രജ്ഞനായ കാർൽ ലിന്നേയ്സ് ആണ്. 1758-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ Systema Naturea എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൻറെ പത്താം പതിപ്പിൽ ഈ പക്ഷിക്ക് Sterna stolida<ref>{{Cite book |last=Linné |first=Carl von |url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.559 |title=Systema naturae, per regna tria naturae : secundum classes, ordines, genera, species cum characteribus, differentiis, synonymis, locis |date=1767 |publisher=Typis Ioannis Thomae |location=Vindobonae [Vienna]}}</ref> എന്ന പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. പിന്നീട് , 1826-ൽ ഇംഗ്ലീഷ് പ്രകൃതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ ജെയിംസ് ഫ്രാൻസിസ് സ്റ്റീഫൻസ് Anous എന്ന ജനുസ് നിർദ്ദേശിച്ചു<ref>{{Cite book |last=Shaw |first=George |url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.53459 |title=General zoology, or, Systematic natural history / |last2=Chappelow |last3=Griffith |last4=Heath |first4=Charles |last5=Mearns |first5=Edgar Alexander |last6=Stephens |first6=James Francis |date=1800 |publisher=Printed for G. Kearsley, |location=London :}}</ref>.Anous എന്ന പദം പുരാതന ഗ്രീക്ക് ഭാഷയിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ചതും “മണ്ടൻ” അല്ലെങ്കിൽ “അറിവില്ലാത്തത്” എന്ന അർത്ഥം നൽകുന്നതുമാണ്. അതുപോലെ stolidus എന്ന പ്രത്യേക നാമവും ലാറ്റിൻ ഭാഷയിൽ നിന്നുള്ളതും സമാനമായ അർത്ഥം സൂചിപ്പിക്കുന്നു<ref>{{Cite book |last=Jobling |first=James A. |title=The Helm dictionary of scientific bird names: from aalge to zusii |date=2010 |publisher=Christopher Helm |isbn=978-1-4081-2501-4 |location=London}}</ref>. ഇപ്പോൾ ഈ സ്പീഷീസിന് നാല് ഉപവർഗങ്ങൾ അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു<ref>{{Citation|last=Lewis|first=Adrian|title=Family Laridae: Gulls, Terns, Noddies|date=2017-10-19|url=https://doi.org/10.1201/9781315136264-42|work=A Bird Atlas of Kenya|pages=189–199|publisher=Routledge|isbn=978-1-315-13626-4|access-date=2026-04-18|last2=Pomeroy|first2=Derek}}</ref>: • A. s. pileatus – റെഡ് സീ മുതൽ ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രം കടന്ന് പസഫിക് മഹാസമുദ്രം വരെ, ഹവായ് ദ്വീപുകളും ഈസ്റ്റർ ദ്വീപും ഉൾപ്പെടെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. • A. s. galapagensis – ഗലാപഗോസ് ദ്വീപുകളിൽ മാത്രം കാണപ്പെടുന്ന ഉപവർഗമാണ്. • A. s. ridgwayi – പാശ്ചാത്യ മെക്സിക്കോ മുതൽ കോസ്റ്റാരിക്ക വരെയുള്ള ദ്വീപുകളിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. • A. s. stolidus – കരീബിയൻ ദ്വീപുകളും ഉഷ്ണമേഖലാ അറ്റ്ലാന്റിക് പ്രദേശങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ കാണപ്പെടുന്നു. === '''<u><big>വിവരണം</big></u>''' === തവിടൻ നോഡി ആള എന്ന സമുദ്രപക്ഷി ഏകദേശം 38–45 സെ.മീ നീളമുള്ളതും 75–86 സെ.മീ വരെ ചിറകുവിസ്തൃതിയുള്ളതുമാണ്.ഇതിന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ ഗാഢമായ ചോക്ലേറ്റ് തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള പറവകളാൽ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. തലയുടെ മുകളിലും നെറ്റിയിലും ഇളം ചാരനിറമോ വെളുത്ത നിറമോ കാണപ്പെടുന്നു, ഇത് പക്ഷിയെ എളുപ്പത്തിൽ തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്നു. കണ്ണിന്റെ ചുറ്റിലും പൂർണ്ണമല്ലാത്ത ഒരു ചെറുതായ വെളുത്ത വളയം കാണാം<ref>{{Citation|last=Mlodinow|first=Steven G.|title=Brown Noddy (Anous stolidus)|date=2025-01-17|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/brnnod/2.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.brnnod.02. retrieved 17 april 2017. {{cite book}}: {{!}}work= ignored (help)|access-date=2026-04-18|last2=Chardine|first2=John W.|last3=Morris|first3=Ralph D.|last4=Gochfeld|first4=Michael|last5=Burger|first5=Joanna|last6=Kirwan|first6=Guy M.|last7=Garcia|first7=Ernest|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}</ref>. വാൽ നീളം കൂടിയതും കീൽ ആകൃതിയിലുള്ളതുമാണ്. കാലുകളും കാൽവിരലുകളും ഇരുണ്ട നിറത്തിലുള്ളവയാണ്. === <u><big>'''പ്രജനനം'''</big></u> === തവിടൻ നോഡി ആള ഇവർ കൂട്ടംകൂട്ടമായി ജീവിക്കുന്നത് ആയിട്ടാണ് കണ്ടുവരാറുള്ളത്.ഇവ സാധാരണയായി പാറക്കെട്ടുകളിലും ചെറിയ ചെറിയ മരച്ചില്ലകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും പിന്നെ കുറ്റിച്ചെടികളിലുമാണ് കൂടെ നിർമ്മിക്കുന്നത്.സാധാരണമായി ഈ പക്ഷികൾ കൂടു നിർമ്മിക്കുന്നത് ചെറിയ ചെറിയ മരക്കൊമ്പുകളും ചില്ലകളും ഉപയോഗിച്ചാണ് അതിനാൽ ഈ കൂടു കാണാൻ നല്ല ഭംഗിയുള്ളതാണ് .തട്ടി ആകൃതിയിലാണ് ഇവ കൂടു നിർമ്മിക്കുന്നത് ചില ഘട്ടങ്ങളിൽ ഇവ നിലത്തും കൂട് നിർമ്മിക്കുന്നതായി കണ്ടുവരുന്നുണ്ട്<ref name=":0">{{Cite book |last=Hauber |first=Mark E. |title=The Book of Eggs: A Life-Size Guide to the Eggs of Six Hundred of the World's Bird Species |date=2014 |publisher=University of Chicago Press |others=John Bates, Barbara Becker |isbn=978-0-226-05781-1 |edition=1st ed |location=Chicago}}</ref>. ഇവരുടെ പ്രണയകാലത്ത് ആണും പെണ്ണും തമ്മിൽ തലകുനിച്ച് പരസ്പരം അവരുടെ സ്നേഹം കൈമാറുന്നതായി കാണാം.കൂടാതെ ആൺ പക്ഷി പിടിച്ച ചെറിയ മീൻ പെൺ പക്ഷിക്ക് കൊടുക്കുന്നത് ഈ സമയത്തെ ഒരു പ്രത്യേകതയായി കാണുന്നു. പറന്നുകൊണ്ടുള്ള പ്രണയപ്രകടനങ്ങളും ഇവ നടത്തുന്നു<ref name=":0" />. ഇവയുടെ മറ്റൊരു പ്രത്യേകത ഒരു ജോഡിയിലെ പെൺപക്ഷി ഇണ ചേരുന്ന കാലത്ത് ഒരു മുട്ട മാത്രമാണ് ഇടുന്നത്. മുട്ട ഇളം പിങ്ക്-ക്രീം നിറത്തിലുള്ളതും ലിലാക്, ചെസ്റ്റ്നട്ട് നിറത്തിലുള്ള പാടുകളോടുകൂടിയതുമാണ്. മുട്ടയുടെ വലിപ്പം ഏകദേശം 52 × 35 മില്ലീമീറ്റർ ആണ്.ആൺ-പെൺ പക്ഷികൾ മാറിമാറി 33 മുതൽ 36 ദിവസത്തേക്ക് മുട്ട ചൂടാക്കി സംരക്ഷിക്കുന്നു.കുഞ്ഞുങ്ങൾ വിരിഞ്ഞതിനുശേഷം വളരെ കുറച്ച് ദിവസത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ ഈ കുഞ്ഞുങ്ങൾ വളരുന്നതായി കാണുന്നു.സാധാരണയായി മൂന്നാഴ്ച കൊണ്ടുതന്നെ മാതാപിതാക്കളുടെ അതേ ഭാരം തന്നെ ഈ കുട്ടികൾക്കും ഉണ്ടാവുന്നു<ref name=":0" />.ആറ് മുതൽ ഏഴാഴ്ചക്കുള്ളിൽ പറക്കാൻ കഴിയുന്ന നിലയിലേക്ക് എത്തുന്നു.ഈ ഘട്ടത്തിൽ മാതാപിതാക്കളെ ആശ്രയിക്കാതെ സ്വന്തം കാലിൽ ഇര തേടുന്നതായി കാണുന്നു<ref name=":0" />. === '''<u><big>ഭക്ഷണക്രമം</big></u>''' === തവിടൻ നോഡി ആള സാധാരണയായി കടലിന് മുകളിലൂടെ പറന്ന് ഭക്ഷണം കണ്ടെത്തുന്ന പക്ഷിയാണ്. ഇത് വെള്ളത്തിന് മുകളിൽ നിസ്സാരമായി പറന്ന്, താഴെ കാണുന്ന ചെറു ജീവികളെ കണ്ടാൽ ഉടൻ താഴേക്ക് ചായ്ന്ന് പിടിക്കും. ചെറുകിട സ്ക്വിഡ്, മറ്റ് മോളസ്കുകൾ, ജലത്തിലെ കീടങ്ങൾ കൂടാതെ സാർഡിൻ, ആൻചോവി<ref name=":1">{{Citation|title=Anous stolidus (Linnaeus). Brown Noddy; Common Noddy. Noddi brun.|url=https://doi.org/10.5040/9781472926999.0252|work=The Birds of Africa|publisher=Academic Press Limited|access-date=2026-04-18}}</ref> പോലുള്ള ചെറിയ മീനുകൾ എന്നിവയാണ് പ്രധാനമായും ഇതിന്റെ ഭക്ഷണം<ref name=":1" />. qgp52bin3y0k22fe8zfwhrhnvlwbuyu 4614323 4614322 2026-04-20T09:35:49Z Sneha Forestry 184179 /* '''വിവരണം''' */ 4614323 wikitext text/x-wiki {{short description|Species of bird}} {{Speciesbox | image = Common noddy (Anous stolidus pileatus) in flight Michaelmas Cay.jpg | image_caption = ''തവിടൻ നോഡി ആള'', ക്വീൻസ്‌ലാൻഡ്, ഓസ്‌ട്രേലിയ | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Anous stolidus'' |volume=2020 |article-number=e.T22694794A168889812 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22694794A168889812.en |access-date=12 November 2021}}</ref> | genus = Anous | species = stolidus | authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) | synonyms = ''Sterna stolida'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1758}} | range_map = Anous stolidus map.svg }} '''ബ്രൗൺ നോഡി, സാധാരണ നോഡി അല്ലെങ്കിൽ നോഡി ടെൺ''' ഇവയെല്ലാം ലാരിഡേ  കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളാണ് .ഇവയെല്ലാം കടൽ പക്ഷികൾ ആയിട്ടാണ് അറിയപ്പെടുന്നത് .കറുത്ത നോടികളിൽ നിന്ന് നോഡികളിൽ ഏറ്റവും വലുതായി ഇവയെ തിരിച്ചറിയുന്നത് അതിൻറെ വലുപ്പവും തൂവലുകളും കൊണ്ടാണ്. കറുപ്പിനേക്കാൾ കടും തവിട്ടു നിറമാണ് കറുത്ത നോടിക്.ഈ പക്ഷിയെ ഉഷ്ണമേഖല പ്രദേശങ്ങളിലാണ് നമ്മൾ ധാരാളമായി കാണപ്പെടുന്നത് . പസഫിക്ക് സമുദ്രത്തിലെ ഹവായ് മുതൽ ടുവാമോട്ടു ദ്വീപസമൂഹവും ഓസ്ട്രേലിയയും വരെ, ചെങ്കടൽ മുതൽ ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രത്തിലെ സീഷെൽസ്, ഓസ്ട്രേലിയ ,കരീബിയനിൽ അറ്റ്ലാൻ്റിക് സമുദ്രത്തിലെ ട്രിസ്റ്റൻ ഡാ കുൻഹ എന്നിവിടങ്ങളിലെല്ലാം തവിട്ട് നോഡിക്ക് കൊളോണിയൽ സ്വഭാവമാണ് കണ്ടുവരുന്നത്. ബ്രൗൺ നോടിയെ കൂട്ടംകൂട്ടമായി ജീവിക്കുന്നത് ആയിട്ടാണ്  കണ്ടുവരാറുള്ളത്. സാധാരണ പാറക്കെട്ടുകളിലെ ചെറിയ ചെറിയ മരങ്ങളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും ആണ് ഇവ കൂടു നിർമ്മിക്കുന്നത്.വളരെ അപൂർവമായാണ് നിലത്തും കൂടുണ്ടാക്കുന്നത് .ഒരു ജോഡിയിലെ പെൺപക്ഷി ഇണ ചേരുന്ന കാലത്ത് ഒരു മുട്ട മാത്രമാണ് ഇടുന്നത്.ഇന്ത്യയിൽ, ഈ പക്ഷി പി.എം സയീദ് മറൈൻ ബേർഡ് കൺസർവേഷൻ റിസർവിൽ സംരക്ഷിതമാണ്<ref>{{Cite journal |last=Rodgers |first=Essie M |date=2020-01-01 |title=Rest and relaxation may be the key to more effective sea turtle conservation |url=https://doi.org/10.1093/conphys/coaa006 |journal=Conservation Physiology |volume=8 |issue=1 |doi=10.1093/conphys/coaa006 |issn=2051-1434}}</ref>. === വർഗീകരണം === തവിടൻ നോഡി ആള എന്ന പക്ഷിയെ ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിവരിച്ചത് സ്വീഡിഷ് പ്രകൃതി ശാസ്ത്രജ്ഞനായ കാർൽ ലിന്നേയ്സ് ആണ്. 1758-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ Systema Naturea എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൻറെ പത്താം പതിപ്പിൽ ഈ പക്ഷിക്ക് Sterna stolida<ref>{{Cite book |last=Linné |first=Carl von |url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.559 |title=Systema naturae, per regna tria naturae : secundum classes, ordines, genera, species cum characteribus, differentiis, synonymis, locis |date=1767 |publisher=Typis Ioannis Thomae |location=Vindobonae [Vienna]}}</ref> എന്ന പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. പിന്നീട് , 1826-ൽ ഇംഗ്ലീഷ് പ്രകൃതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ ജെയിംസ് ഫ്രാൻസിസ് സ്റ്റീഫൻസ് Anous എന്ന ജനുസ് നിർദ്ദേശിച്ചു<ref>{{Cite book |last=Shaw |first=George |url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.53459 |title=General zoology, or, Systematic natural history / |last2=Chappelow |last3=Griffith |last4=Heath |first4=Charles |last5=Mearns |first5=Edgar Alexander |last6=Stephens |first6=James Francis |date=1800 |publisher=Printed for G. Kearsley, |location=London :}}</ref>.Anous എന്ന പദം പുരാതന ഗ്രീക്ക് ഭാഷയിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ചതും “മണ്ടൻ” അല്ലെങ്കിൽ “അറിവില്ലാത്തത്” എന്ന അർത്ഥം നൽകുന്നതുമാണ്. അതുപോലെ stolidus എന്ന പ്രത്യേക നാമവും ലാറ്റിൻ ഭാഷയിൽ നിന്നുള്ളതും സമാനമായ അർത്ഥം സൂചിപ്പിക്കുന്നു<ref>{{Cite book |last=Jobling |first=James A. |title=The Helm dictionary of scientific bird names: from aalge to zusii |date=2010 |publisher=Christopher Helm |isbn=978-1-4081-2501-4 |location=London}}</ref>. ഇപ്പോൾ ഈ സ്പീഷീസിന് നാല് ഉപവർഗങ്ങൾ അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു<ref>{{Citation|last=Lewis|first=Adrian|title=Family Laridae: Gulls, Terns, Noddies|date=2017-10-19|url=https://doi.org/10.1201/9781315136264-42|work=A Bird Atlas of Kenya|pages=189–199|publisher=Routledge|isbn=978-1-315-13626-4|access-date=2026-04-18|last2=Pomeroy|first2=Derek}}</ref>: • A. s. pileatus – റെഡ് സീ മുതൽ ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രം കടന്ന് പസഫിക് മഹാസമുദ്രം വരെ, ഹവായ് ദ്വീപുകളും ഈസ്റ്റർ ദ്വീപും ഉൾപ്പെടെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. • A. s. galapagensis – ഗലാപഗോസ് ദ്വീപുകളിൽ മാത്രം കാണപ്പെടുന്ന ഉപവർഗമാണ്. • A. s. ridgwayi – പാശ്ചാത്യ മെക്സിക്കോ മുതൽ കോസ്റ്റാരിക്ക വരെയുള്ള ദ്വീപുകളിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. • A. s. stolidus – കരീബിയൻ ദ്വീപുകളും ഉഷ്ണമേഖലാ അറ്റ്ലാന്റിക് പ്രദേശങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ കാണപ്പെടുന്നു. === വിവരണം === തവിടൻ നോഡി ആള എന്ന സമുദ്രപക്ഷി ഏകദേശം 38–45 സെ.മീ നീളമുള്ളതും 75–86 സെ.മീ വരെ ചിറകുവിസ്തൃതിയുള്ളതുമാണ്.ഇതിന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ ഗാഢമായ ചോക്ലേറ്റ് തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള പറവകളാൽ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. തലയുടെ മുകളിലും നെറ്റിയിലും ഇളം ചാരനിറമോ വെളുത്ത നിറമോ കാണപ്പെടുന്നു, ഇത് പക്ഷിയെ എളുപ്പത്തിൽ തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്നു. കണ്ണിന്റെ ചുറ്റിലും പൂർണ്ണമല്ലാത്ത ഒരു ചെറുതായ വെളുത്ത വളയം കാണാം<ref>{{Citation|last=Mlodinow|first=Steven G.|title=Brown Noddy (Anous stolidus)|date=2025-01-17|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/brnnod/2.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.brnnod.02. retrieved 17 april 2017. {{cite book}}: {{!}}work= ignored (help)|access-date=2026-04-18|last2=Chardine|first2=John W.|last3=Morris|first3=Ralph D.|last4=Gochfeld|first4=Michael|last5=Burger|first5=Joanna|last6=Kirwan|first6=Guy M.|last7=Garcia|first7=Ernest|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}</ref>. വാൽ നീളം കൂടിയതും കീൽ ആകൃതിയിലുള്ളതുമാണ്. കാലുകളും കാൽവിരലുകളും ഇരുണ്ട നിറത്തിലുള്ളവയാണ്. === <u><big>'''പ്രജനനം'''</big></u> === തവിടൻ നോഡി ആള ഇവർ കൂട്ടംകൂട്ടമായി ജീവിക്കുന്നത് ആയിട്ടാണ് കണ്ടുവരാറുള്ളത്.ഇവ സാധാരണയായി പാറക്കെട്ടുകളിലും ചെറിയ ചെറിയ മരച്ചില്ലകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും പിന്നെ കുറ്റിച്ചെടികളിലുമാണ് കൂടെ നിർമ്മിക്കുന്നത്.സാധാരണമായി ഈ പക്ഷികൾ കൂടു നിർമ്മിക്കുന്നത് ചെറിയ ചെറിയ മരക്കൊമ്പുകളും ചില്ലകളും ഉപയോഗിച്ചാണ് അതിനാൽ ഈ കൂടു കാണാൻ നല്ല ഭംഗിയുള്ളതാണ് .തട്ടി ആകൃതിയിലാണ് ഇവ കൂടു നിർമ്മിക്കുന്നത് ചില ഘട്ടങ്ങളിൽ ഇവ നിലത്തും കൂട് നിർമ്മിക്കുന്നതായി കണ്ടുവരുന്നുണ്ട്<ref name=":0">{{Cite book |last=Hauber |first=Mark E. |title=The Book of Eggs: A Life-Size Guide to the Eggs of Six Hundred of the World's Bird Species |date=2014 |publisher=University of Chicago Press |others=John Bates, Barbara Becker |isbn=978-0-226-05781-1 |edition=1st ed |location=Chicago}}</ref>. ഇവരുടെ പ്രണയകാലത്ത് ആണും പെണ്ണും തമ്മിൽ തലകുനിച്ച് പരസ്പരം അവരുടെ സ്നേഹം കൈമാറുന്നതായി കാണാം.കൂടാതെ ആൺ പക്ഷി പിടിച്ച ചെറിയ മീൻ പെൺ പക്ഷിക്ക് കൊടുക്കുന്നത് ഈ സമയത്തെ ഒരു പ്രത്യേകതയായി കാണുന്നു. പറന്നുകൊണ്ടുള്ള പ്രണയപ്രകടനങ്ങളും ഇവ നടത്തുന്നു<ref name=":0" />. ഇവയുടെ മറ്റൊരു പ്രത്യേകത ഒരു ജോഡിയിലെ പെൺപക്ഷി ഇണ ചേരുന്ന കാലത്ത് ഒരു മുട്ട മാത്രമാണ് ഇടുന്നത്. മുട്ട ഇളം പിങ്ക്-ക്രീം നിറത്തിലുള്ളതും ലിലാക്, ചെസ്റ്റ്നട്ട് നിറത്തിലുള്ള പാടുകളോടുകൂടിയതുമാണ്. മുട്ടയുടെ വലിപ്പം ഏകദേശം 52 × 35 മില്ലീമീറ്റർ ആണ്.ആൺ-പെൺ പക്ഷികൾ മാറിമാറി 33 മുതൽ 36 ദിവസത്തേക്ക് മുട്ട ചൂടാക്കി സംരക്ഷിക്കുന്നു.കുഞ്ഞുങ്ങൾ വിരിഞ്ഞതിനുശേഷം വളരെ കുറച്ച് ദിവസത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ ഈ കുഞ്ഞുങ്ങൾ വളരുന്നതായി കാണുന്നു.സാധാരണയായി മൂന്നാഴ്ച കൊണ്ടുതന്നെ മാതാപിതാക്കളുടെ അതേ ഭാരം തന്നെ ഈ കുട്ടികൾക്കും ഉണ്ടാവുന്നു<ref name=":0" />.ആറ് മുതൽ ഏഴാഴ്ചക്കുള്ളിൽ പറക്കാൻ കഴിയുന്ന നിലയിലേക്ക് എത്തുന്നു.ഈ ഘട്ടത്തിൽ മാതാപിതാക്കളെ ആശ്രയിക്കാതെ സ്വന്തം കാലിൽ ഇര തേടുന്നതായി കാണുന്നു<ref name=":0" />. === '''<u><big>ഭക്ഷണക്രമം</big></u>''' === തവിടൻ നോഡി ആള സാധാരണയായി കടലിന് മുകളിലൂടെ പറന്ന് ഭക്ഷണം കണ്ടെത്തുന്ന പക്ഷിയാണ്. ഇത് വെള്ളത്തിന് മുകളിൽ നിസ്സാരമായി പറന്ന്, താഴെ കാണുന്ന ചെറു ജീവികളെ കണ്ടാൽ ഉടൻ താഴേക്ക് ചായ്ന്ന് പിടിക്കും. ചെറുകിട സ്ക്വിഡ്, മറ്റ് മോളസ്കുകൾ, ജലത്തിലെ കീടങ്ങൾ കൂടാതെ സാർഡിൻ, ആൻചോവി<ref name=":1">{{Citation|title=Anous stolidus (Linnaeus). Brown Noddy; Common Noddy. Noddi brun.|url=https://doi.org/10.5040/9781472926999.0252|work=The Birds of Africa|publisher=Academic Press Limited|access-date=2026-04-18}}</ref> പോലുള്ള ചെറിയ മീനുകൾ എന്നിവയാണ് പ്രധാനമായും ഇതിന്റെ ഭക്ഷണം<ref name=":1" />. 8eqm6xty8999q0ufodq95uh3rrpe0u2 4614324 4614323 2026-04-20T09:38:48Z Sneha Forestry 184179 /* '''പ്രജനനം''' */ 4614324 wikitext text/x-wiki {{short description|Species of bird}} {{Speciesbox | image = Common noddy (Anous stolidus pileatus) in flight Michaelmas Cay.jpg | image_caption = ''തവിടൻ നോഡി ആള'', ക്വീൻസ്‌ലാൻഡ്, ഓസ്‌ട്രേലിയ | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Anous stolidus'' |volume=2020 |article-number=e.T22694794A168889812 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22694794A168889812.en |access-date=12 November 2021}}</ref> | genus = Anous | species = stolidus | authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) | synonyms = ''Sterna stolida'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1758}} | range_map = Anous stolidus map.svg }} '''ബ്രൗൺ നോഡി, സാധാരണ നോഡി അല്ലെങ്കിൽ നോഡി ടെൺ''' ഇവയെല്ലാം ലാരിഡേ  കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളാണ് .ഇവയെല്ലാം കടൽ പക്ഷികൾ ആയിട്ടാണ് അറിയപ്പെടുന്നത് .കറുത്ത നോടികളിൽ നിന്ന് നോഡികളിൽ ഏറ്റവും വലുതായി ഇവയെ തിരിച്ചറിയുന്നത് അതിൻറെ വലുപ്പവും തൂവലുകളും കൊണ്ടാണ്. കറുപ്പിനേക്കാൾ കടും തവിട്ടു നിറമാണ് കറുത്ത നോടിക്.ഈ പക്ഷിയെ ഉഷ്ണമേഖല പ്രദേശങ്ങളിലാണ് നമ്മൾ ധാരാളമായി കാണപ്പെടുന്നത് . പസഫിക്ക് സമുദ്രത്തിലെ ഹവായ് മുതൽ ടുവാമോട്ടു ദ്വീപസമൂഹവും ഓസ്ട്രേലിയയും വരെ, ചെങ്കടൽ മുതൽ ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രത്തിലെ സീഷെൽസ്, ഓസ്ട്രേലിയ ,കരീബിയനിൽ അറ്റ്ലാൻ്റിക് സമുദ്രത്തിലെ ട്രിസ്റ്റൻ ഡാ കുൻഹ എന്നിവിടങ്ങളിലെല്ലാം തവിട്ട് നോഡിക്ക് കൊളോണിയൽ സ്വഭാവമാണ് കണ്ടുവരുന്നത്. ബ്രൗൺ നോടിയെ കൂട്ടംകൂട്ടമായി ജീവിക്കുന്നത് ആയിട്ടാണ്  കണ്ടുവരാറുള്ളത്. സാധാരണ പാറക്കെട്ടുകളിലെ ചെറിയ ചെറിയ മരങ്ങളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും ആണ് ഇവ കൂടു നിർമ്മിക്കുന്നത്.വളരെ അപൂർവമായാണ് നിലത്തും കൂടുണ്ടാക്കുന്നത് .ഒരു ജോഡിയിലെ പെൺപക്ഷി ഇണ ചേരുന്ന കാലത്ത് ഒരു മുട്ട മാത്രമാണ് ഇടുന്നത്.ഇന്ത്യയിൽ, ഈ പക്ഷി പി.എം സയീദ് മറൈൻ ബേർഡ് കൺസർവേഷൻ റിസർവിൽ സംരക്ഷിതമാണ്<ref>{{Cite journal |last=Rodgers |first=Essie M |date=2020-01-01 |title=Rest and relaxation may be the key to more effective sea turtle conservation |url=https://doi.org/10.1093/conphys/coaa006 |journal=Conservation Physiology |volume=8 |issue=1 |doi=10.1093/conphys/coaa006 |issn=2051-1434}}</ref>. === വർഗീകരണം === തവിടൻ നോഡി ആള എന്ന പക്ഷിയെ ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിവരിച്ചത് സ്വീഡിഷ് പ്രകൃതി ശാസ്ത്രജ്ഞനായ കാർൽ ലിന്നേയ്സ് ആണ്. 1758-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ Systema Naturea എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൻറെ പത്താം പതിപ്പിൽ ഈ പക്ഷിക്ക് Sterna stolida<ref>{{Cite book |last=Linné |first=Carl von |url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.559 |title=Systema naturae, per regna tria naturae : secundum classes, ordines, genera, species cum characteribus, differentiis, synonymis, locis |date=1767 |publisher=Typis Ioannis Thomae |location=Vindobonae [Vienna]}}</ref> എന്ന പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. പിന്നീട് , 1826-ൽ ഇംഗ്ലീഷ് പ്രകൃതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ ജെയിംസ് ഫ്രാൻസിസ് സ്റ്റീഫൻസ് Anous എന്ന ജനുസ് നിർദ്ദേശിച്ചു<ref>{{Cite book |last=Shaw |first=George |url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.53459 |title=General zoology, or, Systematic natural history / |last2=Chappelow |last3=Griffith |last4=Heath |first4=Charles |last5=Mearns |first5=Edgar Alexander |last6=Stephens |first6=James Francis |date=1800 |publisher=Printed for G. Kearsley, |location=London :}}</ref>.Anous എന്ന പദം പുരാതന ഗ്രീക്ക് ഭാഷയിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ചതും “മണ്ടൻ” അല്ലെങ്കിൽ “അറിവില്ലാത്തത്” എന്ന അർത്ഥം നൽകുന്നതുമാണ്. അതുപോലെ stolidus എന്ന പ്രത്യേക നാമവും ലാറ്റിൻ ഭാഷയിൽ നിന്നുള്ളതും സമാനമായ അർത്ഥം സൂചിപ്പിക്കുന്നു<ref>{{Cite book |last=Jobling |first=James A. |title=The Helm dictionary of scientific bird names: from aalge to zusii |date=2010 |publisher=Christopher Helm |isbn=978-1-4081-2501-4 |location=London}}</ref>. ഇപ്പോൾ ഈ സ്പീഷീസിന് നാല് ഉപവർഗങ്ങൾ അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു<ref>{{Citation|last=Lewis|first=Adrian|title=Family Laridae: Gulls, Terns, Noddies|date=2017-10-19|url=https://doi.org/10.1201/9781315136264-42|work=A Bird Atlas of Kenya|pages=189–199|publisher=Routledge|isbn=978-1-315-13626-4|access-date=2026-04-18|last2=Pomeroy|first2=Derek}}</ref>: • A. s. pileatus – റെഡ് സീ മുതൽ ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രം കടന്ന് പസഫിക് മഹാസമുദ്രം വരെ, ഹവായ് ദ്വീപുകളും ഈസ്റ്റർ ദ്വീപും ഉൾപ്പെടെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. • A. s. galapagensis – ഗലാപഗോസ് ദ്വീപുകളിൽ മാത്രം കാണപ്പെടുന്ന ഉപവർഗമാണ്. • A. s. ridgwayi – പാശ്ചാത്യ മെക്സിക്കോ മുതൽ കോസ്റ്റാരിക്ക വരെയുള്ള ദ്വീപുകളിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. • A. s. stolidus – കരീബിയൻ ദ്വീപുകളും ഉഷ്ണമേഖലാ അറ്റ്ലാന്റിക് പ്രദേശങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ കാണപ്പെടുന്നു. === വിവരണം === തവിടൻ നോഡി ആള എന്ന സമുദ്രപക്ഷി ഏകദേശം 38–45 സെ.മീ നീളമുള്ളതും 75–86 സെ.മീ വരെ ചിറകുവിസ്തൃതിയുള്ളതുമാണ്.ഇതിന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ ഗാഢമായ ചോക്ലേറ്റ് തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള പറവകളാൽ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. തലയുടെ മുകളിലും നെറ്റിയിലും ഇളം ചാരനിറമോ വെളുത്ത നിറമോ കാണപ്പെടുന്നു, ഇത് പക്ഷിയെ എളുപ്പത്തിൽ തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്നു. കണ്ണിന്റെ ചുറ്റിലും പൂർണ്ണമല്ലാത്ത ഒരു ചെറുതായ വെളുത്ത വളയം കാണാം<ref>{{Citation|last=Mlodinow|first=Steven G.|title=Brown Noddy (Anous stolidus)|date=2025-01-17|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/brnnod/2.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.brnnod.02. retrieved 17 april 2017. {{cite book}}: {{!}}work= ignored (help)|access-date=2026-04-18|last2=Chardine|first2=John W.|last3=Morris|first3=Ralph D.|last4=Gochfeld|first4=Michael|last5=Burger|first5=Joanna|last6=Kirwan|first6=Guy M.|last7=Garcia|first7=Ernest|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}</ref>. വാൽ നീളം കൂടിയതും കീൽ ആകൃതിയിലുള്ളതുമാണ്. കാലുകളും കാൽവിരലുകളും ഇരുണ്ട നിറത്തിലുള്ളവയാണ്. === പ്രജനനം === തവിടൻ നോഡി ആളകൾ കൂട്ടംകൂട്ടമായാണ് ജീവിക്കുന്നത്.ഇവ സാധാരണയായി പാറക്കെട്ടുകളിലും ചെറിയ ചെറിയ മരച്ചില്ലകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലുമാണ് കൂട് നിർമ്മിക്കുന്നത്. കൂടു നിർമ്മിക്കുന്നത് ചെറിയ ചെറിയ മരക്കൊമ്പുകളും ചില്ലകളും ഉപയോഗിച്ചാണ്. അതിനാൽ ഈ കൂടു കാണാൻ നല്ല ഭംഗിയുള്ളതാണ് .തട്ടി ആകൃതിയിലാണ് ഇവ കൂടു നിർമ്മിക്കുന്നത് ചില ഘട്ടങ്ങളിൽ ഇവ നിലത്തും കൂട് നിർമ്മിക്കുന്നതായി കണ്ടുവരുന്നുണ്ട്<ref name=":0">{{Cite book |last=Hauber |first=Mark E. |title=The Book of Eggs: A Life-Size Guide to the Eggs of Six Hundred of the World's Bird Species |date=2014 |publisher=University of Chicago Press |others=John Bates, Barbara Becker |isbn=978-0-226-05781-1 |edition=1st ed |location=Chicago}}</ref>. ഇവരുടെ പ്രണയകാലത്ത് ആണും പെണ്ണും തമ്മിൽ തലകുനിച്ച് പരസ്പരം അവരുടെ സ്നേഹം കൈമാറുന്നതായി കാണാം.കൂടാതെ ആൺ പക്ഷി പിടിച്ച ചെറിയ മീൻ പെൺ പക്ഷിക്ക് കൊടുക്കുന്നത് ഈ സമയത്തെ ഒരു പ്രത്യേകതയായി കാണുന്നു. പറന്നുകൊണ്ടുള്ള പ്രണയപ്രകടനങ്ങളും ഇവ നടത്തുന്നു<ref name=":0" />. ഇവയുടെ മറ്റൊരു പ്രത്യേകത ഒരു ജോഡിയിലെ പെൺപക്ഷി ഇണ ചേരുന്ന കാലത്ത് ഒരു മുട്ട മാത്രമാണ് ഇടുന്നത്. മുട്ട ഇളം പിങ്ക്-ക്രീം നിറത്തിലുള്ളതും ലിലാക്, ചെസ്റ്റ്നട്ട് നിറത്തിലുള്ള പാടുകളോടുകൂടിയതുമാണ്. മുട്ടയുടെ വലിപ്പം ഏകദേശം 52 × 35 മില്ലീമീറ്റർ ആണ്.ആൺ-പെൺ പക്ഷികൾ മാറിമാറി 33 മുതൽ 36 ദിവസത്തേക്ക് മുട്ട ചൂടാക്കി സംരക്ഷിക്കുന്നു.കുഞ്ഞുങ്ങൾ വിരിഞ്ഞതിനുശേഷം വളരെ കുറച്ച് ദിവസത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ ഈ കുഞ്ഞുങ്ങൾ വളരുന്നതായി കാണുന്നു.സാധാരണയായി മൂന്നാഴ്ച കൊണ്ടുതന്നെ മാതാപിതാക്കളുടെ അതേ ഭാരം തന്നെ ഈ കുട്ടികൾക്കും ഉണ്ടാവുന്നു<ref name=":0" />.ആറ് മുതൽ ഏഴാഴ്ചക്കുള്ളിൽ പറക്കാൻ കഴിയുന്ന നിലയിലേക്ക് എത്തുന്നു.ഈ ഘട്ടത്തിൽ മാതാപിതാക്കളെ ആശ്രയിക്കാതെ സ്വന്തം കാലിൽ ഇര തേടുന്നതായി കാണുന്നു<ref name=":0" />. === '''<u><big>ഭക്ഷണക്രമം</big></u>''' === തവിടൻ നോഡി ആള സാധാരണയായി കടലിന് മുകളിലൂടെ പറന്ന് ഭക്ഷണം കണ്ടെത്തുന്ന പക്ഷിയാണ്. ഇത് വെള്ളത്തിന് മുകളിൽ നിസ്സാരമായി പറന്ന്, താഴെ കാണുന്ന ചെറു ജീവികളെ കണ്ടാൽ ഉടൻ താഴേക്ക് ചായ്ന്ന് പിടിക്കും. ചെറുകിട സ്ക്വിഡ്, മറ്റ് മോളസ്കുകൾ, ജലത്തിലെ കീടങ്ങൾ കൂടാതെ സാർഡിൻ, ആൻചോവി<ref name=":1">{{Citation|title=Anous stolidus (Linnaeus). Brown Noddy; Common Noddy. Noddi brun.|url=https://doi.org/10.5040/9781472926999.0252|work=The Birds of Africa|publisher=Academic Press Limited|access-date=2026-04-18}}</ref> പോലുള്ള ചെറിയ മീനുകൾ എന്നിവയാണ് പ്രധാനമായും ഇതിന്റെ ഭക്ഷണം<ref name=":1" />. axtd3a78rzq7pbe3gq632e54k46yfaf 4614325 4614324 2026-04-20T09:39:14Z Sneha Forestry 184179 /* '''ഭക്ഷണക്രമം''' */ 4614325 wikitext text/x-wiki {{short description|Species of bird}} {{Speciesbox | image = Common noddy (Anous stolidus pileatus) in flight Michaelmas Cay.jpg | image_caption = ''തവിടൻ നോഡി ആള'', ക്വീൻസ്‌ലാൻഡ്, ഓസ്‌ട്രേലിയ | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Anous stolidus'' |volume=2020 |article-number=e.T22694794A168889812 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22694794A168889812.en |access-date=12 November 2021}}</ref> | genus = Anous | species = stolidus | authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) | synonyms = ''Sterna stolida'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1758}} | range_map = Anous stolidus map.svg }} '''ബ്രൗൺ നോഡി, സാധാരണ നോഡി അല്ലെങ്കിൽ നോഡി ടെൺ''' ഇവയെല്ലാം ലാരിഡേ  കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളാണ് .ഇവയെല്ലാം കടൽ പക്ഷികൾ ആയിട്ടാണ് അറിയപ്പെടുന്നത് .കറുത്ത നോടികളിൽ നിന്ന് നോഡികളിൽ ഏറ്റവും വലുതായി ഇവയെ തിരിച്ചറിയുന്നത് അതിൻറെ വലുപ്പവും തൂവലുകളും കൊണ്ടാണ്. കറുപ്പിനേക്കാൾ കടും തവിട്ടു നിറമാണ് കറുത്ത നോടിക്.ഈ പക്ഷിയെ ഉഷ്ണമേഖല പ്രദേശങ്ങളിലാണ് നമ്മൾ ധാരാളമായി കാണപ്പെടുന്നത് . പസഫിക്ക് സമുദ്രത്തിലെ ഹവായ് മുതൽ ടുവാമോട്ടു ദ്വീപസമൂഹവും ഓസ്ട്രേലിയയും വരെ, ചെങ്കടൽ മുതൽ ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രത്തിലെ സീഷെൽസ്, ഓസ്ട്രേലിയ ,കരീബിയനിൽ അറ്റ്ലാൻ്റിക് സമുദ്രത്തിലെ ട്രിസ്റ്റൻ ഡാ കുൻഹ എന്നിവിടങ്ങളിലെല്ലാം തവിട്ട് നോഡിക്ക് കൊളോണിയൽ സ്വഭാവമാണ് കണ്ടുവരുന്നത്. ബ്രൗൺ നോടിയെ കൂട്ടംകൂട്ടമായി ജീവിക്കുന്നത് ആയിട്ടാണ്  കണ്ടുവരാറുള്ളത്. സാധാരണ പാറക്കെട്ടുകളിലെ ചെറിയ ചെറിയ മരങ്ങളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും ആണ് ഇവ കൂടു നിർമ്മിക്കുന്നത്.വളരെ അപൂർവമായാണ് നിലത്തും കൂടുണ്ടാക്കുന്നത് .ഒരു ജോഡിയിലെ പെൺപക്ഷി ഇണ ചേരുന്ന കാലത്ത് ഒരു മുട്ട മാത്രമാണ് ഇടുന്നത്.ഇന്ത്യയിൽ, ഈ പക്ഷി പി.എം സയീദ് മറൈൻ ബേർഡ് കൺസർവേഷൻ റിസർവിൽ സംരക്ഷിതമാണ്<ref>{{Cite journal |last=Rodgers |first=Essie M |date=2020-01-01 |title=Rest and relaxation may be the key to more effective sea turtle conservation |url=https://doi.org/10.1093/conphys/coaa006 |journal=Conservation Physiology |volume=8 |issue=1 |doi=10.1093/conphys/coaa006 |issn=2051-1434}}</ref>. === വർഗീകരണം === തവിടൻ നോഡി ആള എന്ന പക്ഷിയെ ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിവരിച്ചത് സ്വീഡിഷ് പ്രകൃതി ശാസ്ത്രജ്ഞനായ കാർൽ ലിന്നേയ്സ് ആണ്. 1758-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ Systema Naturea എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൻറെ പത്താം പതിപ്പിൽ ഈ പക്ഷിക്ക് Sterna stolida<ref>{{Cite book |last=Linné |first=Carl von |url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.559 |title=Systema naturae, per regna tria naturae : secundum classes, ordines, genera, species cum characteribus, differentiis, synonymis, locis |date=1767 |publisher=Typis Ioannis Thomae |location=Vindobonae [Vienna]}}</ref> എന്ന പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. പിന്നീട് , 1826-ൽ ഇംഗ്ലീഷ് പ്രകൃതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ ജെയിംസ് ഫ്രാൻസിസ് സ്റ്റീഫൻസ് Anous എന്ന ജനുസ് നിർദ്ദേശിച്ചു<ref>{{Cite book |last=Shaw |first=George |url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.53459 |title=General zoology, or, Systematic natural history / |last2=Chappelow |last3=Griffith |last4=Heath |first4=Charles |last5=Mearns |first5=Edgar Alexander |last6=Stephens |first6=James Francis |date=1800 |publisher=Printed for G. Kearsley, |location=London :}}</ref>.Anous എന്ന പദം പുരാതന ഗ്രീക്ക് ഭാഷയിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ചതും “മണ്ടൻ” അല്ലെങ്കിൽ “അറിവില്ലാത്തത്” എന്ന അർത്ഥം നൽകുന്നതുമാണ്. അതുപോലെ stolidus എന്ന പ്രത്യേക നാമവും ലാറ്റിൻ ഭാഷയിൽ നിന്നുള്ളതും സമാനമായ അർത്ഥം സൂചിപ്പിക്കുന്നു<ref>{{Cite book |last=Jobling |first=James A. |title=The Helm dictionary of scientific bird names: from aalge to zusii |date=2010 |publisher=Christopher Helm |isbn=978-1-4081-2501-4 |location=London}}</ref>. ഇപ്പോൾ ഈ സ്പീഷീസിന് നാല് ഉപവർഗങ്ങൾ അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു<ref>{{Citation|last=Lewis|first=Adrian|title=Family Laridae: Gulls, Terns, Noddies|date=2017-10-19|url=https://doi.org/10.1201/9781315136264-42|work=A Bird Atlas of Kenya|pages=189–199|publisher=Routledge|isbn=978-1-315-13626-4|access-date=2026-04-18|last2=Pomeroy|first2=Derek}}</ref>: • A. s. pileatus – റെഡ് സീ മുതൽ ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രം കടന്ന് പസഫിക് മഹാസമുദ്രം വരെ, ഹവായ് ദ്വീപുകളും ഈസ്റ്റർ ദ്വീപും ഉൾപ്പെടെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. • A. s. galapagensis – ഗലാപഗോസ് ദ്വീപുകളിൽ മാത്രം കാണപ്പെടുന്ന ഉപവർഗമാണ്. • A. s. ridgwayi – പാശ്ചാത്യ മെക്സിക്കോ മുതൽ കോസ്റ്റാരിക്ക വരെയുള്ള ദ്വീപുകളിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. • A. s. stolidus – കരീബിയൻ ദ്വീപുകളും ഉഷ്ണമേഖലാ അറ്റ്ലാന്റിക് പ്രദേശങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ കാണപ്പെടുന്നു. === വിവരണം === തവിടൻ നോഡി ആള എന്ന സമുദ്രപക്ഷി ഏകദേശം 38–45 സെ.മീ നീളമുള്ളതും 75–86 സെ.മീ വരെ ചിറകുവിസ്തൃതിയുള്ളതുമാണ്.ഇതിന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ ഗാഢമായ ചോക്ലേറ്റ് തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള പറവകളാൽ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. തലയുടെ മുകളിലും നെറ്റിയിലും ഇളം ചാരനിറമോ വെളുത്ത നിറമോ കാണപ്പെടുന്നു, ഇത് പക്ഷിയെ എളുപ്പത്തിൽ തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്നു. കണ്ണിന്റെ ചുറ്റിലും പൂർണ്ണമല്ലാത്ത ഒരു ചെറുതായ വെളുത്ത വളയം കാണാം<ref>{{Citation|last=Mlodinow|first=Steven G.|title=Brown Noddy (Anous stolidus)|date=2025-01-17|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/brnnod/2.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.brnnod.02. retrieved 17 april 2017. {{cite book}}: {{!}}work= ignored (help)|access-date=2026-04-18|last2=Chardine|first2=John W.|last3=Morris|first3=Ralph D.|last4=Gochfeld|first4=Michael|last5=Burger|first5=Joanna|last6=Kirwan|first6=Guy M.|last7=Garcia|first7=Ernest|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}</ref>. വാൽ നീളം കൂടിയതും കീൽ ആകൃതിയിലുള്ളതുമാണ്. കാലുകളും കാൽവിരലുകളും ഇരുണ്ട നിറത്തിലുള്ളവയാണ്. === പ്രജനനം === തവിടൻ നോഡി ആളകൾ കൂട്ടംകൂട്ടമായാണ് ജീവിക്കുന്നത്.ഇവ സാധാരണയായി പാറക്കെട്ടുകളിലും ചെറിയ ചെറിയ മരച്ചില്ലകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലുമാണ് കൂട് നിർമ്മിക്കുന്നത്. കൂടു നിർമ്മിക്കുന്നത് ചെറിയ ചെറിയ മരക്കൊമ്പുകളും ചില്ലകളും ഉപയോഗിച്ചാണ്. അതിനാൽ ഈ കൂടു കാണാൻ നല്ല ഭംഗിയുള്ളതാണ് .തട്ടി ആകൃതിയിലാണ് ഇവ കൂടു നിർമ്മിക്കുന്നത് ചില ഘട്ടങ്ങളിൽ ഇവ നിലത്തും കൂട് നിർമ്മിക്കുന്നതായി കണ്ടുവരുന്നുണ്ട്<ref name=":0">{{Cite book |last=Hauber |first=Mark E. |title=The Book of Eggs: A Life-Size Guide to the Eggs of Six Hundred of the World's Bird Species |date=2014 |publisher=University of Chicago Press |others=John Bates, Barbara Becker |isbn=978-0-226-05781-1 |edition=1st ed |location=Chicago}}</ref>. ഇവരുടെ പ്രണയകാലത്ത് ആണും പെണ്ണും തമ്മിൽ തലകുനിച്ച് പരസ്പരം അവരുടെ സ്നേഹം കൈമാറുന്നതായി കാണാം.കൂടാതെ ആൺ പക്ഷി പിടിച്ച ചെറിയ മീൻ പെൺ പക്ഷിക്ക് കൊടുക്കുന്നത് ഈ സമയത്തെ ഒരു പ്രത്യേകതയായി കാണുന്നു. പറന്നുകൊണ്ടുള്ള പ്രണയപ്രകടനങ്ങളും ഇവ നടത്തുന്നു<ref name=":0" />. ഇവയുടെ മറ്റൊരു പ്രത്യേകത ഒരു ജോഡിയിലെ പെൺപക്ഷി ഇണ ചേരുന്ന കാലത്ത് ഒരു മുട്ട മാത്രമാണ് ഇടുന്നത്. മുട്ട ഇളം പിങ്ക്-ക്രീം നിറത്തിലുള്ളതും ലിലാക്, ചെസ്റ്റ്നട്ട് നിറത്തിലുള്ള പാടുകളോടുകൂടിയതുമാണ്. മുട്ടയുടെ വലിപ്പം ഏകദേശം 52 × 35 മില്ലീമീറ്റർ ആണ്.ആൺ-പെൺ പക്ഷികൾ മാറിമാറി 33 മുതൽ 36 ദിവസത്തേക്ക് മുട്ട ചൂടാക്കി സംരക്ഷിക്കുന്നു.കുഞ്ഞുങ്ങൾ വിരിഞ്ഞതിനുശേഷം വളരെ കുറച്ച് ദിവസത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ ഈ കുഞ്ഞുങ്ങൾ വളരുന്നതായി കാണുന്നു.സാധാരണയായി മൂന്നാഴ്ച കൊണ്ടുതന്നെ മാതാപിതാക്കളുടെ അതേ ഭാരം തന്നെ ഈ കുട്ടികൾക്കും ഉണ്ടാവുന്നു<ref name=":0" />.ആറ് മുതൽ ഏഴാഴ്ചക്കുള്ളിൽ പറക്കാൻ കഴിയുന്ന നിലയിലേക്ക് എത്തുന്നു.ഈ ഘട്ടത്തിൽ മാതാപിതാക്കളെ ആശ്രയിക്കാതെ സ്വന്തം കാലിൽ ഇര തേടുന്നതായി കാണുന്നു<ref name=":0" />. === ഭക്ഷണക്രമം === തവിടൻ നോഡി ആള സാധാരണയായി കടലിന് മുകളിലൂടെ പറന്ന് ഭക്ഷണം കണ്ടെത്തുന്ന പക്ഷിയാണ്. ഇത് വെള്ളത്തിന് മുകളിൽ നിസ്സാരമായി പറന്ന്, താഴെ കാണുന്ന ചെറു ജീവികളെ കണ്ടാൽ ഉടൻ താഴേക്ക് ചായ്ന്ന് പിടിക്കും. ചെറുകിട സ്ക്വിഡ്, മറ്റ് മോളസ്കുകൾ, ജലത്തിലെ കീടങ്ങൾ കൂടാതെ സാർഡിൻ, ആൻചോവി<ref name=":1">{{Citation|title=Anous stolidus (Linnaeus). Brown Noddy; Common Noddy. Noddi brun.|url=https://doi.org/10.5040/9781472926999.0252|work=The Birds of Africa|publisher=Academic Press Limited|access-date=2026-04-18}}</ref> പോലുള്ള ചെറിയ മീനുകൾ എന്നിവയാണ് പ്രധാനമായും ഇതിന്റെ ഭക്ഷണം<ref name=":1" />. bduk4qs8opbcabd33bat5ml0sl5krpd 4614326 4614325 2026-04-20T09:40:37Z Sneha Forestry 184179 4614326 wikitext text/x-wiki {{short description|Species of bird}} {{Speciesbox | image = Common noddy (Anous stolidus pileatus) in flight Michaelmas Cay.jpg | image_caption = ''തവിടൻ നോഡി ആള'', ക്വീൻസ്‌ലാൻഡ്, ഓസ്‌ട്രേലിയ | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Anous stolidus'' |volume=2020 |article-number=e.T22694794A168889812 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22694794A168889812.en |access-date=12 November 2021}}</ref> | genus = Anous | species = stolidus | authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) | synonyms = ''Sterna stolida'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1758}} | range_map = Anous stolidus map.svg }} '''ബ്രൗൺ നോഡി, സാധാരണ നോഡി അല്ലെങ്കിൽ നോഡി ടെൺ''' ഇവയെല്ലാം ലാരിഡേ  കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളാണ് .ഇവയെല്ലാം കടൽ പക്ഷികൾ ആയിട്ടാണ് അറിയപ്പെടുന്നത് .കറുത്ത നോടികളിൽ നിന്ന് നോഡികളിൽ ഏറ്റവും വലുതായി ഇവയെ തിരിച്ചറിയുന്നത് അതിൻറെ വലുപ്പവും തൂവലുകളും കൊണ്ടാണ്. കറുപ്പിനേക്കാൾ കടും തവിട്ടു നിറമാണ് കറുത്ത നോടിക്.ഈ പക്ഷിയെ ഉഷ്ണമേഖല പ്രദേശങ്ങളിലാണ് നമ്മൾ ധാരാളമായി കാണപ്പെടുന്നത് . പസഫിക്ക് സമുദ്രത്തിലെ ഹവായ് മുതൽ ടുവാമോട്ടു ദ്വീപസമൂഹവും ഓസ്ട്രേലിയയും വരെ, ചെങ്കടൽ മുതൽ ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രത്തിലെ സീഷെൽസ്, ഓസ്ട്രേലിയ ,കരീബിയനിൽ അറ്റ്ലാൻ്റിക് സമുദ്രത്തിലെ ട്രിസ്റ്റൻ ഡാ കുൻഹ എന്നിവിടങ്ങളിലെല്ലാം തവിട്ട് നോഡിക്ക് കൊളോണിയൽ സ്വഭാവമാണ് കണ്ടുവരുന്നത്. ബ്രൗൺ നോടിയെ കൂട്ടംകൂട്ടമായി ജീവിക്കുന്നത് ആയിട്ടാണ്  കണ്ടുവരാറുള്ളത്. സാധാരണ പാറക്കെട്ടുകളിലെ ചെറിയ ചെറിയ മരങ്ങളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും ആണ് ഇവ കൂടു നിർമ്മിക്കുന്നത്.വളരെ അപൂർവമായാണ് നിലത്തും കൂടുണ്ടാക്കുന്നത് .ഒരു ജോഡിയിലെ പെൺപക്ഷി ഇണ ചേരുന്ന കാലത്ത് ഒരു മുട്ട മാത്രമാണ് ഇടുന്നത്.ഇന്ത്യയിൽ, ഈ പക്ഷി പി.എം സയീദ് മറൈൻ ബേർഡ് കൺസർവേഷൻ റിസർവിൽ സംരക്ഷിതമാണ്<ref>{{Cite journal |last=Rodgers |first=Essie M |date=2020-01-01 |title=Rest and relaxation may be the key to more effective sea turtle conservation |url=https://doi.org/10.1093/conphys/coaa006 |journal=Conservation Physiology |volume=8 |issue=1 |doi=10.1093/conphys/coaa006 |issn=2051-1434}}</ref>. === വർഗീകരണം === തവിടൻ നോഡി ആള എന്ന പക്ഷിയെ ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിവരിച്ചത് സ്വീഡിഷ് പ്രകൃതി ശാസ്ത്രജ്ഞനായ കാർൽ ലിന്നേയ്സ് ആണ്. 1758-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ Systema Naturea എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൻറെ പത്താം പതിപ്പിൽ ഈ പക്ഷിക്ക് Sterna stolida<ref>{{Cite book |last=Linné |first=Carl von |url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.559 |title=Systema naturae, per regna tria naturae : secundum classes, ordines, genera, species cum characteribus, differentiis, synonymis, locis |date=1767 |publisher=Typis Ioannis Thomae |location=Vindobonae [Vienna]}}</ref> എന്ന പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. പിന്നീട് , 1826-ൽ ഇംഗ്ലീഷ് പ്രകൃതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ ജെയിംസ് ഫ്രാൻസിസ് സ്റ്റീഫൻസ് Anous എന്ന ജനുസ് നിർദ്ദേശിച്ചു<ref>{{Cite book |last=Shaw |first=George |url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.53459 |title=General zoology, or, Systematic natural history / |last2=Chappelow |last3=Griffith |last4=Heath |first4=Charles |last5=Mearns |first5=Edgar Alexander |last6=Stephens |first6=James Francis |date=1800 |publisher=Printed for G. Kearsley, |location=London :}}</ref>.Anous എന്ന പദം പുരാതന ഗ്രീക്ക് ഭാഷയിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ചതും “മണ്ടൻ” അല്ലെങ്കിൽ “അറിവില്ലാത്തത്” എന്ന അർത്ഥം നൽകുന്നതുമാണ്. അതുപോലെ stolidus എന്ന പ്രത്യേക നാമവും ലാറ്റിൻ ഭാഷയിൽ നിന്നുള്ളതും സമാനമായ അർത്ഥം സൂചിപ്പിക്കുന്നു<ref>{{Cite book |last=Jobling |first=James A. |title=The Helm dictionary of scientific bird names: from aalge to zusii |date=2010 |publisher=Christopher Helm |isbn=978-1-4081-2501-4 |location=London}}</ref>. ഇപ്പോൾ ഈ സ്പീഷീസിന് നാല് ഉപവർഗങ്ങൾ അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു<ref>{{Citation|last=Lewis|first=Adrian|title=Family Laridae: Gulls, Terns, Noddies|date=2017-10-19|url=https://doi.org/10.1201/9781315136264-42|work=A Bird Atlas of Kenya|pages=189–199|publisher=Routledge|isbn=978-1-315-13626-4|access-date=2026-04-18|last2=Pomeroy|first2=Derek}}</ref>: • A. s. pileatus – റെഡ് സീ മുതൽ ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രം കടന്ന് പസഫിക് മഹാസമുദ്രം വരെ, ഹവായ് ദ്വീപുകളും ഈസ്റ്റർ ദ്വീപും ഉൾപ്പെടെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. • A. s. galapagensis – ഗലാപഗോസ് ദ്വീപുകളിൽ മാത്രം കാണപ്പെടുന്ന ഉപവർഗമാണ്. • A. s. ridgwayi – പാശ്ചാത്യ മെക്സിക്കോ മുതൽ കോസ്റ്റാരിക്ക വരെയുള്ള ദ്വീപുകളിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. • A. s. stolidus – കരീബിയൻ ദ്വീപുകളും ഉഷ്ണമേഖലാ അറ്റ്ലാന്റിക് പ്രദേശങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ കാണപ്പെടുന്നു. <gallery mode = packed heights = 150px> Common Noddy 1 - Michaelmas.jpg|''A. s. pileatus'', Queensland, Australia Anous stolidus galapagensis, isla Santa Cruz, islas Galápagos, Ecuador, 2015-07-26, DD 41.jpg|''A. s. galapagensis'', [[endemic]] to the [[Galápagos Islands]], Ecuador Brown noddy (Anous stolidus stolidus) in flight.jpg|''A. s. stolidus'', [[São Tomé and Príncipe]] </gallery> === വിവരണം === തവിടൻ നോഡി ആള എന്ന സമുദ്രപക്ഷി ഏകദേശം 38–45 സെ.മീ നീളമുള്ളതും 75–86 സെ.മീ വരെ ചിറകുവിസ്തൃതിയുള്ളതുമാണ്.ഇതിന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ ഗാഢമായ ചോക്ലേറ്റ് തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള പറവകളാൽ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. തലയുടെ മുകളിലും നെറ്റിയിലും ഇളം ചാരനിറമോ വെളുത്ത നിറമോ കാണപ്പെടുന്നു, ഇത് പക്ഷിയെ എളുപ്പത്തിൽ തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്നു. കണ്ണിന്റെ ചുറ്റിലും പൂർണ്ണമല്ലാത്ത ഒരു ചെറുതായ വെളുത്ത വളയം കാണാം<ref>{{Citation|last=Mlodinow|first=Steven G.|title=Brown Noddy (Anous stolidus)|date=2025-01-17|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/brnnod/2.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.brnnod.02. retrieved 17 april 2017. {{cite book}}: {{!}}work= ignored (help)|access-date=2026-04-18|last2=Chardine|first2=John W.|last3=Morris|first3=Ralph D.|last4=Gochfeld|first4=Michael|last5=Burger|first5=Joanna|last6=Kirwan|first6=Guy M.|last7=Garcia|first7=Ernest|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}</ref>. വാൽ നീളം കൂടിയതും കീൽ ആകൃതിയിലുള്ളതുമാണ്. കാലുകളും കാൽവിരലുകളും ഇരുണ്ട നിറത്തിലുള്ളവയാണ്. === പ്രജനനം === തവിടൻ നോഡി ആളകൾ കൂട്ടംകൂട്ടമായാണ് ജീവിക്കുന്നത്.ഇവ സാധാരണയായി പാറക്കെട്ടുകളിലും ചെറിയ ചെറിയ മരച്ചില്ലകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലുമാണ് കൂട് നിർമ്മിക്കുന്നത്. കൂടു നിർമ്മിക്കുന്നത് ചെറിയ ചെറിയ മരക്കൊമ്പുകളും ചില്ലകളും ഉപയോഗിച്ചാണ്. അതിനാൽ ഈ കൂടു കാണാൻ നല്ല ഭംഗിയുള്ളതാണ് .തട്ടി ആകൃതിയിലാണ് ഇവ കൂടു നിർമ്മിക്കുന്നത് ചില ഘട്ടങ്ങളിൽ ഇവ നിലത്തും കൂട് നിർമ്മിക്കുന്നതായി കണ്ടുവരുന്നുണ്ട്<ref name=":0">{{Cite book |last=Hauber |first=Mark E. |title=The Book of Eggs: A Life-Size Guide to the Eggs of Six Hundred of the World's Bird Species |date=2014 |publisher=University of Chicago Press |others=John Bates, Barbara Becker |isbn=978-0-226-05781-1 |edition=1st ed |location=Chicago}}</ref>. ഇവരുടെ പ്രണയകാലത്ത് ആണും പെണ്ണും തമ്മിൽ തലകുനിച്ച് പരസ്പരം അവരുടെ സ്നേഹം കൈമാറുന്നതായി കാണാം.കൂടാതെ ആൺ പക്ഷി പിടിച്ച ചെറിയ മീൻ പെൺ പക്ഷിക്ക് കൊടുക്കുന്നത് ഈ സമയത്തെ ഒരു പ്രത്യേകതയായി കാണുന്നു. പറന്നുകൊണ്ടുള്ള പ്രണയപ്രകടനങ്ങളും ഇവ നടത്തുന്നു<ref name=":0" />. ഇവയുടെ മറ്റൊരു പ്രത്യേകത ഒരു ജോഡിയിലെ പെൺപക്ഷി ഇണ ചേരുന്ന കാലത്ത് ഒരു മുട്ട മാത്രമാണ് ഇടുന്നത്. മുട്ട ഇളം പിങ്ക്-ക്രീം നിറത്തിലുള്ളതും ലിലാക്, ചെസ്റ്റ്നട്ട് നിറത്തിലുള്ള പാടുകളോടുകൂടിയതുമാണ്. മുട്ടയുടെ വലിപ്പം ഏകദേശം 52 × 35 മില്ലീമീറ്റർ ആണ്.ആൺ-പെൺ പക്ഷികൾ മാറിമാറി 33 മുതൽ 36 ദിവസത്തേക്ക് മുട്ട ചൂടാക്കി സംരക്ഷിക്കുന്നു.കുഞ്ഞുങ്ങൾ വിരിഞ്ഞതിനുശേഷം വളരെ കുറച്ച് ദിവസത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ ഈ കുഞ്ഞുങ്ങൾ വളരുന്നതായി കാണുന്നു.സാധാരണയായി മൂന്നാഴ്ച കൊണ്ടുതന്നെ മാതാപിതാക്കളുടെ അതേ ഭാരം തന്നെ ഈ കുട്ടികൾക്കും ഉണ്ടാവുന്നു<ref name=":0" />.ആറ് മുതൽ ഏഴാഴ്ചക്കുള്ളിൽ പറക്കാൻ കഴിയുന്ന നിലയിലേക്ക് എത്തുന്നു.ഈ ഘട്ടത്തിൽ മാതാപിതാക്കളെ ആശ്രയിക്കാതെ സ്വന്തം കാലിൽ ഇര തേടുന്നതായി കാണുന്നു<ref name=":0" />. === ഭക്ഷണക്രമം === തവിടൻ നോഡി ആള സാധാരണയായി കടലിന് മുകളിലൂടെ പറന്ന് ഭക്ഷണം കണ്ടെത്തുന്ന പക്ഷിയാണ്. ഇത് വെള്ളത്തിന് മുകളിൽ നിസ്സാരമായി പറന്ന്, താഴെ കാണുന്ന ചെറു ജീവികളെ കണ്ടാൽ ഉടൻ താഴേക്ക് ചായ്ന്ന് പിടിക്കും. ചെറുകിട സ്ക്വിഡ്, മറ്റ് മോളസ്കുകൾ, ജലത്തിലെ കീടങ്ങൾ കൂടാതെ സാർഡിൻ, ആൻചോവി<ref name=":1">{{Citation|title=Anous stolidus (Linnaeus). Brown Noddy; Common Noddy. Noddi brun.|url=https://doi.org/10.5040/9781472926999.0252|work=The Birds of Africa|publisher=Academic Press Limited|access-date=2026-04-18}}</ref> പോലുള്ള ചെറിയ മീനുകൾ എന്നിവയാണ് പ്രധാനമായും ഇതിന്റെ ഭക്ഷണം<ref name=":1" />. p9s13f2qd9sdhwds7ruvznvzl3rcqr5 3 666668 4614235 2026-04-19T12:36:29Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4614235 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Anandmanojkumar73 | Anandmanojkumar73 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 12:36, 19 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) kuxl5u2g1ro7s08wuz5ij6v28gv2ljs 3 666669 4614236 2026-04-19T12:57:42Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4614236 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Sophilonir | Sophilonir | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 12:57, 19 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) sg7hrxg7og7505uon2i1t61ybnrpq1h 3 666670 4614238 2026-04-19T13:12:46Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4614238 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: SalmanNJ | SalmanNJ | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 13:12, 19 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) b506niw3hdphazorg5agdnijy1sko80 3 666671 4614244 2026-04-19T13:24:49Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4614244 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Ketheesan27 | Ketheesan27 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 13:24, 19 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) 22hny74ogrr9xs3bz1ycskti5kh7q1b 3 666672 4614245 2026-04-19T13:26:02Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4614245 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: KurumimiP | KurumimiP | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 13:26, 19 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) oilqquk4ompwz73ucfx3c5ieuclr6zf 3 666673 4614246 2026-04-19T13:28:29Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4614246 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Agahaty23 | Agahaty23 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 13:28, 19 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) omvpkx61p0eru6ndn1d79n46alozb69 3 666674 4614247 2026-04-19T13:39:48Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4614247 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Wened | Wened | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 13:39, 19 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) qc9juphkoggyb4n9kzb0v4t0uwwvquo 3 666675 4614248 2026-04-19T13:55:31Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4614248 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Tintin4098 | Tintin4098 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 13:55, 19 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) kdkj931a0oc90soia95iy2kqayaozd8 3 666676 4614249 2026-04-19T14:01:00Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4614249 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: MARIYAN PHYSIOTHERAPY CLINIC | MARIYAN PHYSIOTHERAPY CLINIC | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 14:01, 19 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) 2tn7ky83ct6hgfjvfhthbjfodeja6yq 0 666677 4614251 2026-04-19T14:44:32Z Anjalirnambiar 216626 '= '''<big>[[കിഴക്കൻ മഞ്ഞ വാലുകുലുക്കി]]</big>''' = മോട്ടാസിലിഡേ എന്ന കുടുംബത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന കിഴക്കൻ മഞ്ഞ വാലുകുലുക്കി ചെറിയ വലിപ്പമുള്ള ഒരു പാസ്റ്ററൈൻ പക്ഷിയാണ്.വാലുക...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4614251 wikitext text/x-wiki = '''<big>[[കിഴക്കൻ മഞ്ഞ വാലുകുലുക്കി]]</big>''' = മോട്ടാസിലിഡേ എന്ന കുടുംബത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന കിഴക്കൻ മഞ്ഞ വാലുകുലുക്കി ചെറിയ വലിപ്പമുള്ള ഒരു പാസ്റ്ററൈൻ പക്ഷിയാണ്.വാലുകുലുക്കികൾക്കൊപ്പം പിപ്പിറ്റുകളും ലോംഗ്ക്ലോസുകളും ഈ കുടുംബത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നവയായി അറിയപ്പെടുന്നുണ്ട്.പടിഞ്ഞാറൻ മഞ്ഞവാലുകുലുക്കിയെ പഴയകാലത്ത് ഒരു ഉപജാതിയായി കണക്കാക്കിയിരുന്നു.എന്നാൽ 2003-ൽ നടത്തിയ ജനിതക പഠനങ്ങൾ പ്രകാരം, ഈ വർഗ്ഗീകരണം സിട്രിൻ വാലുകുലുക്കിനോടുള്ള ബന്ധത്തിൽ ശരിയായതല്ലെന്ന് കണ്ടെത്തിയതിനാൽ, ഇത് ഒരു സ്വതന്ത്ര ജീവിവർഗമായി വേർതിരിച്ചു<ref>{{Cite journal |last=Pavlova |first=Alexandra |last2=Zink |first2=Robert M. |last3=Drovetski |first3=Sergei V. |last4=Red'kin |first4=Yaroslav |last5=Rohwer |first5=Sievert |date=2003-07-01 |editor-last=Sheldon |editor-first=F. |title=Phylogeographic Patterns in Motacilla Flava and Motacilla Citreola: Species Limits and Population History |url=https://academic.oup.com/auk/article/120/3/744/5562374 |journal=The Auk |language=en |volume=120 |issue=3 |pages=744–758 |doi=10.1093/auk/120.3.744 |issn=1938-4254}}</ref>.ഈ പക്ഷി കിഴക്കൻ പാലിയാർക്ടിക് പ്രദേശങ്ങളിലും അലാസ്കയിലും പ്രജനനം നടത്തുന്നു. ശീതകാലത്ത് ഇവ ദക്ഷിണേഷ്യയിലേക്കും ഓസ്ട്രേലിയയിലേക്കും കുടിയേറുന്നു. == <u><big>'''വർഗ്ഗീകരണം'''</big></u> == 1789-ൽ ജർമ്മൻ പ്രകൃതി ശാസ്ത്രജ്ഞനായ ജോൺ ഫ്രീഡ്രിക്ക് ഗ്മെലിൻ ആണ് കിഴക്കൻ മഞ്ഞ വാൽക്കുലുക്കിയെ കുറിച്ച് ഔദ്യോഗികമായി വിവരണം ചെയ്തത്. അദ്ദേഹം Systema Naturae എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ തിരുത്തിയും വികസിപ്പിച്ച പതിപ്പിലാണ് ഇത് ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്.ഗ്മെലിൻ ഈ പക്ഷിയെ ''Motacilla'' എന്ന ജീനസിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി ''Motacilla tschutschensis'' എന്ന ശാസ്ത്രീയ നാമം നൽകി<ref>{{Cite book |last=Linné |first=Carl von |url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.545 |title=Systema naturae per regna tria naturae : secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis |last2=Gmelin |first2=Johann Friedrich |last3=Beer |first3=Georg Emanuel. |date=1788 |publisher=Impensis Georg. Emanuel. Beer |location=Lipsiae [Leipzig]}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Austin, |first=O. L. |last2=Peters |first2=James L. |last3=Mayr |first3=Ernst |last4=Greenway, |first4=James C. |date=1960 |title=Check-List of Birds of the World. Volume 9 |url=https://doi.org/10.2307/4510837 |journal=Bird-Banding |volume=31 |issue=4 |pages=233 |doi=10.2307/4510837 |issn=0006-3630}}</ref>. “tschutschensis” എന്ന പേര് കിഴക്കൻ റഷ്യയിലെ '''Chukchi Peninsula''' എന്ന സ്ഥലത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയതാണ്.<ref>{{Cite book |last=Jobling |first=James A. |title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names: From Aalge to Zusii |date=2010 |publisher=Christopher Helm |isbn=978-1-4081-2501-4 |edition=1. Aufl. |location=London}}</ref>ഗ്മെലിൻ തന്റെ വിവരണം തയ്യാറാക്കിയത് 1783-ൽ '''John Latham'''യും 1785-ൽ '''Thomas Pennant'''യും വിവരിച്ച “Tchutschi wagtail” എന്ന പക്ഷിയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ്.<ref>{{Cite book |last=Latham |first=John |url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.38065 |title=A general synopsis of birds |last2=Latham |first2=John |date=1783 |publisher=Printed for Leigh & Sotheby, |isbn=0-665-18217-1 |location=London :}}</ref><ref>{{Cite book |last=Pennant |first=Thomas |url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.16548 |title=Arctic zoology |date=1784 |publisher=Printed by Henry Hughs |location=London}}</ref> Pennant തന്റെ വിവരണത്തിൽ “Taken off the Tchutschi coast, with the Straits of Bering, Lat. 66° north” എന്ന് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.ഇത് 1778-ൽ '''James Cook''' നടത്തിയ മൂന്നാമത്തെ പസഫിക് സമുദ്രയാത്രയ്ക്കിടെ പിടികൂടിയ പക്ഷിയായിരിക്കാമെന്നാണ് കരുതുന്നത്. Cook-നൊപ്പം യാത്ര ചെയ്ത പ്രകൃതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ '''William Wade Ellis''' ഈ പക്ഷിയുടെ ചിത്രം വരച്ചിട്ടുണ്ട്. ആ ചിത്രം ഇപ്പോൾ Natural History Museum, London-ലാണ് സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നത്<ref>{{Cite journal |last=Stresemann. |first=Erwin |date=1949-04 |title=BIRDS COLLECTED IN THE NORTH PACIFIC AREA DURING CAPT. JAMES COOK'S LAST VOYAGE (1778 AND 1779) |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1474-919X.1949.tb02264.x |journal=Ibis |language=en |volume=91 |issue=2 |pages=244–255 |doi=10.1111/j.1474-919X.1949.tb02264.x |issn=0019-1019}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Lysaght |first=Averil |date=1959 |title=Some eighteenth century bird paintings in the library of Sir Joseph Banks (1743-1820) |url=https://www.biodiversitylibrary.org/part/92313 |journal=Bulletin of the Natural History Museum (Natural History). Historical Series. |volume=1 |pages=251–371 |doi=10.5962/p.92313 |issn=0068-2306}}</ref>. ഈ ഇനത്തിന് നാല് ഉപജാതികൾ അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു<ref>{{Cite journal |last=Pereira |first=David J. |last2=Gardner |first2=Matthew A. |last3=Geary |first3=Matthew |last4=Bell |first4=Diana J. |last5=Collar |first5=Nigel J. |date=2023 |title=Distribution and habitat requirements of the Bahama Warbler <i>Setophaga flavescens</i> on Grand Bahama in 2018 |url=https://doi.org/10.1017/s095927092200048x |journal=Bird Conservation International |volume=33 |doi=10.1017/s095927092200048x |issn=0959-2709}}</ref>: * ''M. t. plexa'' – മദ്ധ്യ ഉത്തര സൈബീരിയ * ''M. t. tschutschensis'' – ദക്ഷിണ സൈബീരിയ മുതൽ വടക്കുകിഴക്കൻ അമേരിക്ക വരെ വ്യാപിക്കുന്നു * ''M. t. macronyx'' – മദ്ധ്യ ദക്ഷിണ സൈബീരിയ, വടക്കുകിഴക്കൻ മംഗോളിയ, ചൈന * ''M. t. taivana'' – തെക്കുകിഴക്കൻ സൈബീരിയ മുതൽ സഖാലിൻ, വടക്കൻ ജപ്പാൻ വരെ പാലിയാർക്ടിക് പ്രദേശത്ത് മഞ്ഞ വാൽക്കുലുക്കി മൂന്ന് ഇനങ്ങളാണ് അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്: കിഴക്കൻ മഞ്ഞ വാൽക്കുലുക്കി, പടിഞ്ഞാറൻ മഞ്ഞ വാൽക്കുലുക്കി (''Motacilla flava'') സിട്രിൻ മഞ്ഞ വാൽക്കുലുക്കി (''Motacilla citreola'').മൈറ്റോകോണ്ട്രിയൽ DNA ശ്രേണികളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി നടത്തുന്ന ഫൈലോജനറ്റിക് വിശകലനത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന വർഗ്ഗീകരണ രൂപരേഖ (topology), ന്യൂക്ലിയർ DNA ശ്രേണികളെ ഉപയോഗിച്ച് ലഭിക്കുന്ന ഫലങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നില്ല. ന്യൂക്ലിയർ DNA അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഫലങ്ങൾ പരമ്പരാഗത രൂപലക്ഷണങ്ങളെ (phenotypic taxonomy) ആശ്രയിച്ചുള്ള വർഗ്ഗീകരണവുമായി കൂടുതൽ യോജിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Drovetski |first=Sergei V. |last2=Reeves |first2=Andrew B. |last3=Red'kin |first3=Yaroslav A. |last4=Fadeev |first4=Igor V. |last5=Koblik |first5=Evgeniy A. |last6=Sotnikov |first6=Vladimir N. |last7=Voelker |first7=Gary |date=2018-03 |title=Multi-locus reassessment of a striking discord between mtDNA gene trees and taxonomy across two congeneric species complexes |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1055790317304347 |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |language=en |volume=120 |pages=43–52 |doi=10.1016/j.ympev.2017.11.023}}</ref>കിഴക്കൻയും പടിഞ്ഞാറൻ മഞ്ഞ വാലുകുലുക്കികളും തമ്മിലുള്ള ന്യൂക്ലിയർ ജനിതക വ്യത്യാസം വളരെ കുറഞ്ഞതാണ്. അതിനാൽ ചില പക്ഷിശാസ്ത്രജ്ഞർ ഇവയെ വേർതിരിച്ച ഇനങ്ങളായി കാണാതെ, കിഴക്കൻ വിഭാഗങ്ങളെ ''Motacilla flava''യുടെ ഉപജാതികളായി തന്നെ പരിഗണിക്കുന്നു. == '''<u><big>വിവരണം</big></u>''' == കാണാൻ നല്ല അഴകുള്ളതും ഏകദേശം 15-16 സെ.മീ നീളമുള്ള ഒരു ചെറിയ പക്ഷിയും കൂടിയാണ്.ഇതിൻറെ ഒരു പ്രത്യേകത എന്നുവച്ചാൽ ദീർഘമായതും നിരന്തരം ചലിക്കുന്നതുമായ വാലാണ്.പ്രജനനകാലത്ത് പ്രായപൂർത്തിയായ ആൺ പക്ഷിയുടെ ശരീരത്തിന്റെ മുകള്ഭാഗം ഒലീവ്-പച്ച നിറവും താഴ്ഭാഗം മഞ്ഞ നിറവുമാണ്. മറ്റു പറവയുടെ വേഷങ്ങളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ആദ്യ ശീതകാലത്തിലെ പക്ഷികളിലും പല പെൺ പക്ഷികളിലും, മഞ്ഞ നിറം വെളുപ്പിന്റെ ചേർച്ച മൂലം മങ്ങലോടെ കാണാം.പ്രജനനകാലത്തെ ആൺ പക്ഷികളുടെ തലയുടെ നിറവും രൂപവും ഉപജാതികളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു. ചുണ്ട് (bill)യും കാലുകളും കറുപ്പാണ്. പിന്നിലെ നഖം (hind claw) ദീർഘവും അധികം വളഞ്ഞതല്ലാത്തതുമാണ്. ഇത് പടിഞ്ഞാറൻ മഞ്ഞ വാഗ്‌ടെയിലിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന പ്രധാന ലക്ഷണമാണ്, കാരണം അതിൽ പിന്നിലെ നഖം ചെറുതും കൂടുതൽ വളഞ്ഞതുമാണ് (എങ്കിലും പുല്ലിനിടയിൽ ഉള്ള പക്ഷികളിൽ ഇത് ശ്രദ്ധിക്കുക ബുദ്ധിമുട്ടായിരിക്കും). ഇതിന്റെ ശബ്ദം ഉയർന്ന തീവ്രതയുള്ള “zrri” അല്ലെങ്കിൽ “jeet” എന്ന രീതിയിലാണ്. ഈ ശബ്ദം പടിഞ്ഞാറൻ മഞ്ഞ വാഗ്‌ടെയിലിന്റെ ശബ്ദത്തേക്കാൾ കൂടുതൽ കർശനവും കൂർപ്പുള്ളതുമാണ്<ref>{{Citation|title=5. THE MARIANA ISLANDS|date=1988-12-31|url=https://doi.org/10.7560/765061-008|work=Prehistoric Architecture in Micronesia|pages=116–149|publisher=University of Texas Press|access-date=2026-04-19}}</ref>. == '''<big>വിതരണവും ആവാസവ്യവസ്ഥയും</big>''' == ഈ ഇനം പക്ഷികൾ പാലിയാർക്ടിക് പ്രദേശങ്ങളിൽ പ്രജനനം നടത്തുന്നു, കൂടാതെ ഉത്തര അമേരിക്കയിലെ അലാസ്കയിലും ഇവയ്ക്ക് സാന്നിധ്യമുണ്ട്. ഇവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും ശീതകാലത്ത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യയിലേക്കും ഓസ്ട്രേലിയയിലേക്കും കുടിയേറുന്നു. എന്നാൽ പ്രജനനകാലത്തിന് പുറത്തുള്ള ഇവയുടെ വ്യാപ്തി പടിഞ്ഞാറോട്ട് കിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിലും ശ്രീലങ്കയിലും വരെ വ്യാപിക്കുന്നു<ref>{{Cite journal |last=Allport |first=Gary |last2=Collinson |first2=J. Martin |last3=Seneviratne |first3=Sampath S. |last4=Shannon |first4=Thomas J. |date=2021-12-10 |title=Eastern Yellow Wagtail Motacilla tschutschensis and Western Yellow Wagtail M. flava in Sri Lanka with comments on their status in South Asia |url=https://bioone.org/journals/bulletin-of-the-british-ornithologists-club/volume-141/issue-4/bboc.v141i4.2021.a2/Eastern-Yellow-Wagtail-Motacilla-tschutschensis-and-Western-Yellow-Wagtail-M/10.25226/bboc.v141i4.2021.a2.full |journal=Bulletin of the British Ornithologists’ Club |volume=141 |issue=4 |doi=10.25226/bboc.v141i4.2021.a2 |issn=0007-1595}}</ref>.കുടിയേറ്റ സമയത്ത് ചില പക്ഷികൾ സാധാരണ ശീതകാല താമസസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് തെറ്റി മറ്റിടങ്ങളിലേക്കും എത്താം (vagrant individuals). ഉദാഹരണത്തിന്, മൈക്രോനേഷ്യയിലെ പാലാവിൽ ഈ ഇനം ജീവികൾ ഒന്നിച്ച് കൂട്ടത്തോടെ— പ്രധാനമായും ബെറിംഗ് കടലിലെ മഞ്ഞ വാഗ്‌ടെയിലുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നവയും നിരവധി പ്രായപൂർത്തിയായ ആൺ പക്ഷികളുമടങ്ങിയവയും — പതിവായി കാണാറുണ്ട്. എന്നാൽ അതിനേക്കാൾ വടക്കുള്ള മറിയാനാസ് ദ്വീപുകളിൽ വളരെ അപൂർവമായി മാത്രം ചില ഒറ്റപ്പെട്ട പക്ഷികളെ (സാധാരണയായി പെൺ പക്ഷികളോ പൂർണ്ണമായി വളരാത്തവയോ) കാണാറുണ്ട്<ref>{{Cite journal |last=Wiles |first=Gary J. |last2=Pratt |first2=H. Douglas |last3=Kastner |first3=Martin |last4=McKinlay |first4=Glenn |last5=Chojnacki |first5=Janelle |last6=Pendred |first6=Megan M. |date=2020-03-19 |title=Distribution, behaviour, and provenance of Oriental Dollarbirds Eurystomus orientalis in Micronesia, including the first two records from the Mariana Islands |url=https://doi.org/10.25226/bboc.v140i1.2020.a9 |journal=Bulletin of the British Ornithologists’ Club |volume=140 |issue=1 |pages=85 |doi=10.25226/bboc.v140i1.2020.a9 |issn=0007-1595}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Otobed |first=Demei |last2=Olsen |first2=Alan R. |last3=Eberdong |first3=Milang |last4=Ketebengang |first4=Heather |last5=Etpison |first5=Mandy T. |last6=Pratt |first6=H. Douglas |last7=McKinlay |first7=Glenn H. |last8=Wiles |first8=Gary J. |last9=VanderWerf |first9=Eric A. |last10=O'Brien |first10=Mark |last11=Leidich |first11=Ron |last12=Basilius |first12=Umai |last13=Yalap |first13=Yalap |date=2018-09-07 |title=First Report of the Palau Bird Records Committee |url=https://doi.org/10.21199/wb49.3.2 |journal=Western Birds |volume=49 |issue=3 |pages=192–205 |doi=10.21199/wb49.3.2 |issn=0045-3897}}</ref>. പക്ഷികളുടെ മലസാമ്പിളുകളിൽ നിന്നുള്ള DNA പരിശോധന എളുപ്പമായതും തിരിച്ചറിയൽ ലക്ഷണങ്ങൾ വ്യക്തമായതോടെ, പടിഞ്ഞാറൻ യൂറോപ്പിലും വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ യൂറോപ്പിലും ശിശിരാവസാനത്തിലും ശീതകാലത്തും ഇവ പ്രതീക്ഷിച്ചതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ കാണപ്പെടുന്ന “vagrant” പക്ഷികളായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ബ്രിട്ടനും സ്വീഡനും പോലുള്ള രാജ്യങ്ങളിൽ ചില വർഷങ്ങളിൽ പത്തു മുതൽ അതിലധികം രേഖകളും ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ ചില പക്ഷികൾ അവിടങ്ങളിൽ ശീതകാലം മുഴുവൻ താമസിക്കുന്ന സംഭവങ്ങളും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. == <big>'''<u>സ്വഭാവം</u>'''</big> == ഇത് കീടങ്ങൾ ഭക്ഷിക്കുന്ന (insectivorous) പക്ഷിയാണ്. വെള്ളത്തിനടുത്തുള്ള തുറന്ന പ്രദേശങ്ങളായി ഈർപ്പമുള്ള പുല്ലു പ്രദേശങ്ങളിൽ ആണ് സാധാരണയായി താമസിക്കുന്നത്.പുൽക്കൂട്ടങ്ങളിലോ ( tussocks)കൂട് പണിയിച്ച് ശരാശരി നാല് മുതൽ 8 വരെ വരെയാണ് മുട്ടകൾ ഇടുന്നത്. ഈ പക്ഷിയുടെ കുടലിലും ക്ലോയാക്കയിലും ''Apororhynchus paulonucleatus'' എന്ന പരാസൈറ്റ് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്<ref>{{Cite journal |last=Amin |first=Omar M |date=2023 |title=The Discovery of a New Genus of the Prosthenorchis Travassos, 1915 (Acanthocephala: Oligacanthorhynchidae) Complex in North America, with the Description of Neoprosthenorchis bifestoonatus n. gen., n. sp. from Bobcats in Louisiana |url=https://doi.org/10.23880/izab-16000534 |journal=International Journal of Zoology and Animal Biology |volume=6 |issue=6 |pages=1–8 |doi=10.23880/izab-16000534 |issn=2639-216X}}</ref>. == '''<big><u>അവലംബം</u></big>''' == == '''<big><u>കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്</u></big>''' == * Fraker, M. A., & Fraker, R. N. (1980). '''കാനഡയിലെ മക്കെൻസി ഡെൽറ്റയുടെ കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങളിലെ മഞ്ഞ വാഗ്‌ടെയിൽ (''Motacilla flava'')'''. ''Canadian Field-Naturalist'' 94 (4): 465–466. * Hunt, J., & Standring, I. (1995). '''ലേക്ക് മക്ലാർട്ടി പ്രദേശത്ത് കണ്ടെത്തിയ മഞ്ഞ വാഗ്‌ടെയിൽ (''Motacilla flava'')'''. ''Western Australian Naturalist'' 20 (2): 61–64. * Johnstone, R. E. (1982). '''ഓസ്ട്രേലിയയിലെ മഞ്ഞ വാഗ്‌ടെയിൽ (''Motacilla flava'')'''. ''Western Australian Naturalist'' 15 (3): 61–66. * Moffatt, J. D. (1981). '''ഓസ്ട്രേലിയയിലെ ക്വീൻസ്‌ലാൻഡിലെ ഹെറോൺ ദ്വീപിൽ കണ്ട മഞ്ഞ വാഗ്‌ടെയിൽ (''Motacilla flava'') കൂടാതെ തെക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ ഇവയുടെ നിലയെക്കുറിച്ചുള്ള കുറിപ്പുകൾ'''. ''Emu'' 81 (1): 47–48. ti1rini4erk3z9ln6ue5qcgctmdyvdz 4614252 4614251 2026-04-19T14:50:18Z Anjalirnambiar 216626 4614252 wikitext text/x-wiki = '''<big>[[കിഴക്കൻ മഞ്ഞ വാലുകുലുക്കി]]</big>''' = മോട്ടാസിലിഡേ എന്ന കുടുംബത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന കിഴക്കൻ മഞ്ഞ വാലുകുലുക്കി ചെറിയ വലിപ്പമുള്ള ഒരു പാസ്റ്ററൈൻ പക്ഷിയാണ്.വാലുകുലുക്കികൾക്കൊപ്പം പിപ്പിറ്റുകളും ലോംഗ്ക്ലോസുകളും ഈ കുടുംബത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നവയായി അറിയപ്പെടുന്നുണ്ട്.പടിഞ്ഞാറൻ മഞ്ഞവാലുകുലുക്കിയെ പഴയകാലത്ത് ഒരു ഉപജാതിയായി കണക്കാക്കിയിരുന്നു.എന്നാൽ 2003-ൽ നടത്തിയ ജനിതക പഠനങ്ങൾ പ്രകാരം, ഈ വർഗ്ഗീകരണം സിട്രിൻ വാലുകുലുക്കിനോടുള്ള ബന്ധത്തിൽ ശരിയായതല്ലെന്ന് കണ്ടെത്തിയതിനാൽ, ഇത് ഒരു സ്വതന്ത്ര ജീവിവർഗമായി വേർതിരിച്ചു<ref>{{Cite journal |last=Pavlova |first=Alexandra |last2=Zink |first2=Robert M. |last3=Drovetski |first3=Sergei V. |last4=Red'kin |first4=Yaroslav |last5=Rohwer |first5=Sievert |date=2003-07-01 |editor-last=Sheldon |editor-first=F. |title=Phylogeographic Patterns in Motacilla Flava and Motacilla Citreola: Species Limits and Population History |url=https://academic.oup.com/auk/article/120/3/744/5562374 |journal=The Auk |language=en |volume=120 |issue=3 |pages=744–758 |doi=10.1093/auk/120.3.744 |issn=1938-4254}}</ref>.ഈ പക്ഷി കിഴക്കൻ പാലിയാർക്ടിക് പ്രദേശങ്ങളിലും അലാസ്കയിലും പ്രജനനം നടത്തുന്നു. ശീതകാലത്ത് ഇവ ദക്ഷിണേഷ്യയിലേക്കും ഓസ്ട്രേലിയയിലേക്കും കുടിയേറുന്നു. == <u><big>'''വർഗ്ഗീകരണം'''</big></u> == 1789-ൽ ജർമ്മൻ പ്രകൃതി ശാസ്ത്രജ്ഞനായ ജോൺ ഫ്രീഡ്രിക്ക് ഗ്മെലിൻ ആണ് കിഴക്കൻ മഞ്ഞ വാൽക്കുലുക്കിയെ കുറിച്ച് ഔദ്യോഗികമായി വിവരണം ചെയ്തത്. അദ്ദേഹം Systema Naturae എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ തിരുത്തിയും വികസിപ്പിച്ച പതിപ്പിലാണ് ഇത് ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്.ഗ്മെലിൻ ഈ പക്ഷിയെ ''Motacilla'' എന്ന ജീനസിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി ''Motacilla tschutschensis'' എന്ന ശാസ്ത്രീയ നാമം നൽകി<ref>{{Cite book |last=Linné |first=Carl von |url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.545 |title=Systema naturae per regna tria naturae : secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis |last2=Gmelin |first2=Johann Friedrich |last3=Beer |first3=Georg Emanuel. |date=1788 |publisher=Impensis Georg. Emanuel. Beer |location=Lipsiae [Leipzig]}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Austin, |first=O. L. |last2=Peters |first2=James L. |last3=Mayr |first3=Ernst |last4=Greenway, |first4=James C. |date=1960 |title=Check-List of Birds of the World. Volume 9 |url=https://doi.org/10.2307/4510837 |journal=Bird-Banding |volume=31 |issue=4 |pages=233 |doi=10.2307/4510837 |issn=0006-3630}}</ref>. “tschutschensis” എന്ന പേര് കിഴക്കൻ റഷ്യയിലെ '''Chukchi Peninsula''' എന്ന സ്ഥലത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയതാണ്.<ref>{{Cite book |last=Jobling |first=James A. |title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names: From Aalge to Zusii |date=2010 |publisher=Christopher Helm |isbn=978-1-4081-2501-4 |edition=1. Aufl. |location=London}}</ref>ഗ്മെലിൻ തന്റെ വിവരണം തയ്യാറാക്കിയത് 1783-ൽ '''John Latham'''യും 1785-ൽ '''Thomas Pennant'''യും വിവരിച്ച “Tchutschi wagtail” എന്ന പക്ഷിയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ്.<ref>{{Cite book |last=Latham |first=John |url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.38065 |title=A general synopsis of birds |last2=Latham |first2=John |date=1783 |publisher=Printed for Leigh & Sotheby, |isbn=0-665-18217-1 |location=London :}}</ref><ref>{{Cite book |last=Pennant |first=Thomas |url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.16548 |title=Arctic zoology |date=1784 |publisher=Printed by Henry Hughs |location=London}}</ref> Pennant തന്റെ വിവരണത്തിൽ “Taken off the Tchutschi coast, with the Straits of Bering, Lat. 66° north” എന്ന് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.ഇത് 1778-ൽ '''James Cook''' നടത്തിയ മൂന്നാമത്തെ പസഫിക് സമുദ്രയാത്രയ്ക്കിടെ പിടികൂടിയ പക്ഷിയായിരിക്കാമെന്നാണ് കരുതുന്നത്. Cook-നൊപ്പം യാത്ര ചെയ്ത പ്രകൃതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ '''William Wade Ellis''' ഈ പക്ഷിയുടെ ചിത്രം വരച്ചിട്ടുണ്ട്. ആ ചിത്രം ഇപ്പോൾ Natural History Museum, London-ലാണ് സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നത്<ref>{{Cite journal |last=Stresemann. |first=Erwin |date=1949-04 |title=BIRDS COLLECTED IN THE NORTH PACIFIC AREA DURING CAPT. JAMES COOK'S LAST VOYAGE (1778 AND 1779) |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1474-919X.1949.tb02264.x |journal=Ibis |language=en |volume=91 |issue=2 |pages=244–255 |doi=10.1111/j.1474-919X.1949.tb02264.x |issn=0019-1019}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Lysaght |first=Averil |date=1959 |title=Some eighteenth century bird paintings in the library of Sir Joseph Banks (1743-1820) |url=https://www.biodiversitylibrary.org/part/92313 |journal=Bulletin of the Natural History Museum (Natural History). Historical Series. |volume=1 |pages=251–371 |doi=10.5962/p.92313 |issn=0068-2306}}</ref>. ഈ ഇനത്തിന് നാല് ഉപജാതികൾ അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു<ref>{{Cite journal |last=Pereira |first=David J. |last2=Gardner |first2=Matthew A. |last3=Geary |first3=Matthew |last4=Bell |first4=Diana J. |last5=Collar |first5=Nigel J. |date=2023 |title=Distribution and habitat requirements of the Bahama Warbler <i>Setophaga flavescens</i> on Grand Bahama in 2018 |url=https://doi.org/10.1017/s095927092200048x |journal=Bird Conservation International |volume=33 |doi=10.1017/s095927092200048x |issn=0959-2709}}</ref>: * ''M. t. plexa'' – മദ്ധ്യ ഉത്തര സൈബീരിയ * ''M. t. tschutschensis'' – ദക്ഷിണ സൈബീരിയ മുതൽ വടക്കുകിഴക്കൻ അമേരിക്ക വരെ വ്യാപിക്കുന്നു * ''M. t. macronyx'' – മദ്ധ്യ ദക്ഷിണ സൈബീരിയ, വടക്കുകിഴക്കൻ മംഗോളിയ, ചൈന * ''M. t. taivana'' – തെക്കുകിഴക്കൻ സൈബീരിയ മുതൽ സഖാലിൻ, വടക്കൻ ജപ്പാൻ വരെ പാലിയാർക്ടിക് പ്രദേശത്ത് മഞ്ഞ വാൽക്കുലുക്കി മൂന്ന് ഇനങ്ങളാണ് അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്: കിഴക്കൻ മഞ്ഞ വാൽക്കുലുക്കി, പടിഞ്ഞാറൻ മഞ്ഞ വാൽക്കുലുക്കി (''Motacilla flava'') സിട്രിൻ മഞ്ഞ വാൽക്കുലുക്കി (''Motacilla citreola'').മൈറ്റോകോണ്ട്രിയൽ DNA ശ്രേണികളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി നടത്തുന്ന ഫൈലോജനറ്റിക് വിശകലനത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന വർഗ്ഗീകരണ രൂപരേഖ (topology), ന്യൂക്ലിയർ DNA ശ്രേണികളെ ഉപയോഗിച്ച് ലഭിക്കുന്ന ഫലങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നില്ല. ന്യൂക്ലിയർ DNA അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഫലങ്ങൾ പരമ്പരാഗത രൂപലക്ഷണങ്ങളെ (phenotypic taxonomy) ആശ്രയിച്ചുള്ള വർഗ്ഗീകരണവുമായി കൂടുതൽ യോജിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Drovetski |first=Sergei V. |last2=Reeves |first2=Andrew B. |last3=Red'kin |first3=Yaroslav A. |last4=Fadeev |first4=Igor V. |last5=Koblik |first5=Evgeniy A. |last6=Sotnikov |first6=Vladimir N. |last7=Voelker |first7=Gary |date=2018-03 |title=Multi-locus reassessment of a striking discord between mtDNA gene trees and taxonomy across two congeneric species complexes |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1055790317304347 |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |language=en |volume=120 |pages=43–52 |doi=10.1016/j.ympev.2017.11.023}}</ref>കിഴക്കൻയും പടിഞ്ഞാറൻ മഞ്ഞ വാലുകുലുക്കികളും തമ്മിലുള്ള ന്യൂക്ലിയർ ജനിതക വ്യത്യാസം വളരെ കുറഞ്ഞതാണ്. അതിനാൽ ചില പക്ഷിശാസ്ത്രജ്ഞർ ഇവയെ വേർതിരിച്ച ഇനങ്ങളായി കാണാതെ, കിഴക്കൻ വിഭാഗങ്ങളെ ''Motacilla flava''യുടെ ഉപജാതികളായി തന്നെ പരിഗണിക്കുന്നു. == '''<u><big>വിവരണം</big></u>''' == കാണാൻ നല്ല അഴകുള്ളതും ഏകദേശം 15-16 സെ.മീ നീളമുള്ള ഒരു ചെറിയ പക്ഷിയും കൂടിയാണ്.ഇതിൻറെ ഒരു പ്രത്യേകത എന്നുവച്ചാൽ ദീർഘമായതും നിരന്തരം ചലിക്കുന്നതുമായ വാലാണ്.പ്രജനനകാലത്ത് പ്രായപൂർത്തിയായ ആൺ പക്ഷിയുടെ ശരീരത്തിന്റെ മുകള്ഭാഗം ഒലീവ്-പച്ച നിറവും താഴ്ഭാഗം മഞ്ഞ നിറവുമാണ്. മറ്റു പറവയുടെ വേഷങ്ങളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ആദ്യ ശീതകാലത്തിലെ പക്ഷികളിലും പല പെൺ പക്ഷികളിലും, മഞ്ഞ നിറം വെളുപ്പിന്റെ ചേർച്ച മൂലം മങ്ങലോടെ കാണാം.പ്രജനനകാലത്തെ ആൺ പക്ഷികളുടെ തലയുടെ നിറവും രൂപവും ഉപജാതികളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു. ചുണ്ട് (bill)യും കാലുകളും കറുപ്പാണ്. പിന്നിലെ നഖം (hind claw) ദീർഘവും അധികം വളഞ്ഞതല്ലാത്തതുമാണ്. ഇത് പടിഞ്ഞാറൻ മഞ്ഞ വാഗ്‌ടെയിലിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന പ്രധാന ലക്ഷണമാണ്, കാരണം അതിൽ പിന്നിലെ നഖം ചെറുതും കൂടുതൽ വളഞ്ഞതുമാണ് (എങ്കിലും പുല്ലിനിടയിൽ ഉള്ള പക്ഷികളിൽ ഇത് ശ്രദ്ധിക്കുക ബുദ്ധിമുട്ടായിരിക്കും). ഇതിന്റെ ശബ്ദം ഉയർന്ന തീവ്രതയുള്ള “zrri” അല്ലെങ്കിൽ “jeet” എന്ന രീതിയിലാണ്. ഈ ശബ്ദം പടിഞ്ഞാറൻ മഞ്ഞ വാഗ്‌ടെയിലിന്റെ ശബ്ദത്തേക്കാൾ കൂടുതൽ കർശനവും കൂർപ്പുള്ളതുമാണ്<ref>{{Citation|title=5. THE MARIANA ISLANDS|date=1988-12-31|url=https://doi.org/10.7560/765061-008|work=Prehistoric Architecture in Micronesia|pages=116–149|publisher=University of Texas Press|access-date=2026-04-19}}</ref>. == '''<big>വിതരണവും ആവാസവ്യവസ്ഥയും</big>''' == ഈ ഇനം പക്ഷികൾ പാലിയാർക്ടിക് പ്രദേശങ്ങളിൽ പ്രജനനം നടത്തുന്നു, കൂടാതെ ഉത്തര അമേരിക്കയിലെ അലാസ്കയിലും ഇവയ്ക്ക് സാന്നിധ്യമുണ്ട്. ഇവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും ശീതകാലത്ത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യയിലേക്കും ഓസ്ട്രേലിയയിലേക്കും കുടിയേറുന്നു. എന്നാൽ പ്രജനനകാലത്തിന് പുറത്തുള്ള ഇവയുടെ വ്യാപ്തി പടിഞ്ഞാറോട്ട് കിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിലും ശ്രീലങ്കയിലും വരെ വ്യാപിക്കുന്നു<ref>{{Cite journal |last=Allport |first=Gary |last2=Collinson |first2=J. Martin |last3=Seneviratne |first3=Sampath S. |last4=Shannon |first4=Thomas J. |date=2021-12-10 |title=Eastern Yellow Wagtail Motacilla tschutschensis and Western Yellow Wagtail M. flava in Sri Lanka with comments on their status in South Asia |url=https://bioone.org/journals/bulletin-of-the-british-ornithologists-club/volume-141/issue-4/bboc.v141i4.2021.a2/Eastern-Yellow-Wagtail-Motacilla-tschutschensis-and-Western-Yellow-Wagtail-M/10.25226/bboc.v141i4.2021.a2.full |journal=Bulletin of the British Ornithologists’ Club |volume=141 |issue=4 |doi=10.25226/bboc.v141i4.2021.a2 |issn=0007-1595}}</ref>.കുടിയേറ്റ സമയത്ത് ചില പക്ഷികൾ സാധാരണ ശീതകാല താമസസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് തെറ്റി മറ്റിടങ്ങളിലേക്കും എത്താം (vagrant individuals). ഉദാഹരണത്തിന്, മൈക്രോനേഷ്യയിലെ പാലാവിൽ ഈ ഇനം ജീവികൾ ഒന്നിച്ച് കൂട്ടത്തോടെ— പ്രധാനമായും ബെറിംഗ് കടലിലെ മഞ്ഞ വാഗ്‌ടെയിലുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നവയും നിരവധി പ്രായപൂർത്തിയായ ആൺ പക്ഷികളുമടങ്ങിയവയും — പതിവായി കാണാറുണ്ട്. എന്നാൽ അതിനേക്കാൾ വടക്കുള്ള മറിയാനാസ് ദ്വീപുകളിൽ വളരെ അപൂർവമായി മാത്രം ചില ഒറ്റപ്പെട്ട പക്ഷികളെ (സാധാരണയായി പെൺ പക്ഷികളോ പൂർണ്ണമായി വളരാത്തവയോ) കാണാറുണ്ട്<ref>{{Cite journal |last=Wiles |first=Gary J. |last2=Pratt |first2=H. Douglas |last3=Kastner |first3=Martin |last4=McKinlay |first4=Glenn |last5=Chojnacki |first5=Janelle |last6=Pendred |first6=Megan M. |date=2020-03-19 |title=Distribution, behaviour, and provenance of Oriental Dollarbirds Eurystomus orientalis in Micronesia, including the first two records from the Mariana Islands |url=https://doi.org/10.25226/bboc.v140i1.2020.a9 |journal=Bulletin of the British Ornithologists’ Club |volume=140 |issue=1 |pages=85 |doi=10.25226/bboc.v140i1.2020.a9 |issn=0007-1595}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Otobed |first=Demei |last2=Olsen |first2=Alan R. |last3=Eberdong |first3=Milang |last4=Ketebengang |first4=Heather |last5=Etpison |first5=Mandy T. |last6=Pratt |first6=H. Douglas |last7=McKinlay |first7=Glenn H. |last8=Wiles |first8=Gary J. |last9=VanderWerf |first9=Eric A. |last10=O'Brien |first10=Mark |last11=Leidich |first11=Ron |last12=Basilius |first12=Umai |last13=Yalap |first13=Yalap |date=2018-09-07 |title=First Report of the Palau Bird Records Committee |url=https://doi.org/10.21199/wb49.3.2 |journal=Western Birds |volume=49 |issue=3 |pages=192–205 |doi=10.21199/wb49.3.2 |issn=0045-3897}}</ref>. പക്ഷികളുടെ മലസാമ്പിളുകളിൽ നിന്നുള്ള DNA പരിശോധന എളുപ്പമായതും തിരിച്ചറിയൽ ലക്ഷണങ്ങൾ വ്യക്തമായതോടെ, പടിഞ്ഞാറൻ യൂറോപ്പിലും വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ യൂറോപ്പിലും ശിശിരാവസാനത്തിലും ശീതകാലത്തും ഇവ പ്രതീക്ഷിച്ചതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ കാണപ്പെടുന്ന “vagrant” പക്ഷികളായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ബ്രിട്ടനും സ്വീഡനും പോലുള്ള രാജ്യങ്ങളിൽ ചില വർഷങ്ങളിൽ പത്തു മുതൽ അതിലധികം രേഖകളും ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ ചില പക്ഷികൾ അവിടങ്ങളിൽ ശീതകാലം മുഴുവൻ താമസിക്കുന്ന സംഭവങ്ങളും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. == <big>'''<u>സ്വഭാവം</u>'''</big> == ഇത് കീടങ്ങൾ ഭക്ഷിക്കുന്ന (insectivorous) പക്ഷിയാണ്. വെള്ളത്തിനടുത്തുള്ള തുറന്ന പ്രദേശങ്ങളായി ഈർപ്പമുള്ള പുല്ലു പ്രദേശങ്ങളിൽ ആണ് സാധാരണയായി താമസിക്കുന്നത്.പുൽക്കൂട്ടങ്ങളിലോ ( tussocks)കൂട് പണിയിച്ച് ശരാശരി നാല് മുതൽ 8 വരെ വരെയാണ് മുട്ടകൾ ഇടുന്നത്. ഈ പക്ഷിയുടെ കുടലിലും ക്ലോയാക്കയിലും ''Apororhynchus paulonucleatus'' എന്ന പരാസൈറ്റ് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്<ref>{{Cite journal |last=Amin |first=Omar M |date=2023 |title=The Discovery of a New Genus of the Prosthenorchis Travassos, 1915 (Acanthocephala: Oligacanthorhynchidae) Complex in North America, with the Description of Neoprosthenorchis bifestoonatus n. gen., n. sp. from Bobcats in Louisiana |url=https://doi.org/10.23880/izab-16000534 |journal=International Journal of Zoology and Animal Biology |volume=6 |issue=6 |pages=1–8 |doi=10.23880/izab-16000534 |issn=2639-216X}}</ref>. == '''<big><u>അവലംബം</u></big>''' == <references /> == '''<big><u>കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്</u></big>''' == * Fraker, M. A., & Fraker, R. N. (1980). '''കാനഡയിലെ മക്കെൻസി ഡെൽറ്റയുടെ കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങളിലെ മഞ്ഞ വാഗ്‌ടെയിൽ (''Motacilla flava'')'''. ''Canadian Field-Naturalist'' 94 (4): 465–466. * Hunt, J., & Standring, I. (1995). '''ലേക്ക് മക്ലാർട്ടി പ്രദേശത്ത് കണ്ടെത്തിയ മഞ്ഞ വാഗ്‌ടെയിൽ (''Motacilla flava'')'''. ''Western Australian Naturalist'' 20 (2): 61–64. * Johnstone, R. E. (1982). '''ഓസ്ട്രേലിയയിലെ മഞ്ഞ വാഗ്‌ടെയിൽ (''Motacilla flava'')'''. ''Western Australian Naturalist'' 15 (3): 61–66. * Moffatt, J. D. (1981). '''ഓസ്ട്രേലിയയിലെ ക്വീൻസ്‌ലാൻഡിലെ ഹെറോൺ ദ്വീപിൽ കണ്ട മഞ്ഞ വാഗ്‌ടെയിൽ (''Motacilla flava'') കൂടാതെ തെക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ ഇവയുടെ നിലയെക്കുറിച്ചുള്ള കുറിപ്പുകൾ'''. ''Emu'' 81 (1): 47–48. f4bzlg8jzlszc12t889277su9ql3e4n 3 666678 4614255 2026-04-19T15:13:54Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4614255 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Imp935 | Imp935 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 15:13, 19 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) swjpaz1adboqv59fvy9tv1v22do44d0 3 666679 4614256 2026-04-19T15:18:18Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4614256 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: SREEKUMARKVTA | SREEKUMARKVTA | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 15:18, 19 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) opwz66mj65ijloucsd50a46kxs46nv7 0 666680 4614258 2026-04-19T15:54:48Z Anjalirnambiar 216626 '= '''<big>[[ഇളം പാറക്കുരുവി]]</big>''' = മദ്ധ്യപൂർവ്വേഷ്യയിലും മധ്യേഷ്യയിലും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു ചെറിയ കുരുവിയാണ് ഇളം റോക്ക്ഫിഞ്ച് അല്ലെങ്കിൽ ഇളം റോക്ക് സ്പാരോ (കാർപോസ്പി...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4614258 wikitext text/x-wiki = '''<big>[[ഇളം പാറക്കുരുവി]]</big>''' = മദ്ധ്യപൂർവ്വേഷ്യയിലും മധ്യേഷ്യയിലും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു ചെറിയ കുരുവിയാണ് ഇളം റോക്ക്ഫിഞ്ച് അല്ലെങ്കിൽ ഇളം റോക്ക് സ്പാരോ (കാർപോസ്പിസ ബ്രാച്ചിഡാക്റ്റൈല).ഇത് ''Carpospiza'' എന്ന ജീനസിലെ ഏക അംഗമാണ്. ചില ശാസ്ത്രജ്ഞർ ഇതിനെ ''Petronia'' ജീനസിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു<ref name=":0">{{Cite book |last=Hoyo |first=Josep del |title=Handbook of the birds of the world |last2=Elliott |first2=Andrew |last3=Christie |first3=David A. |last4=Bock |first4=Walter Joseph |last5=Collar |first5=Nigel James |date=2009 |publisher=Lynx ed |isbn=978-84-96553-50-7 |location=Barcelona}}</ref>.ഇതിന്റെ പെരുമാറ്റത്തിലും രൂപത്തിലും ചില സാമ്യങ്ങൾ ഉള്ളതിനാൽ ചിലർ ഇത് ഫിഞ്ച് കുടുംബത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ഇതിന്റെ നാവിന്റെ ഘടനയിൽ (tongue anatomy) കുരുവികൾക്ക് പ്രത്യേകമായ ലക്ഷണങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു<ref name=":0" /><ref>{{Cite journal |last=Bock |first=Walter J. |date=2004-07 |title=Affinities of Carpospiza brachydactyla (Passeriformes; Passeridae) |url=https://link.springer.com/10.1007/s10336-004-0034-9 |journal=Journal of Ornithology |language=en |volume=145 |issue=3 |pages=223–226 |doi=10.1007/s10336-004-0034-9 |issn=2193-7192}}</ref>. ഇളം റോക്ക് ഫിഞ്ചുകളുടെ ശ്രേണി കിഴക്കൻ തുർക്കി മുതൽ അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ വരെയും, തെക്ക് അറേബ്യൻ ഉപദ്വീപിലേക്കും വടക്കൻ ആഫ്രിക്കയിലേക്കും എത്യോപ്യ വരെയും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു<ref>{{Cite journal |last=IUCN |date=2018-08-09 |title=Carpospiza brachydactyla: BirdLife International: The IUCN Red List of Threatened Species 2018: e.T22718310A131983125 |url=https://www.iucnredlist.org/species/22718310/131983125 |language=en |doi=10.2305/iucn.uk.2018-2.rlts.t22718310a131983125.en. retrieved 11 november 2021.}}</ref>.ഇതിന്റെ സ്വാഭാവിക ആവാസവ്യവസ്ഥകൾ ഉപോഷ്ണമേഖലാ അല്ലെങ്കിൽ ഉഷ്ണമേഖലാ വരണ്ട ചെടിത്തോട്ടങ്ങൾ (dry shrubland) കൂടാതെ സമശീതോഷ്ണ പുല്ലുപ്രദേശങ്ങളുമാണ് (temperate grassland)<ref name=":0" />. പെയിൽ റോക്ക് സ്പാരോയുടെ പ്രജനന രീതി അതിന്റെ ആവാസവ്യവസ്ഥയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചില പ്രത്യേക ഘടകങ്ങളോട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഈ പക്ഷിയുടെ സാന്നിധ്യം താപനില, പുഴുവുകൾ (grasshopper) കൂടാതെ ചെള്ളുകൾ (beetles) എന്നിവയുടെ സമൃദ്ധി എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇവയുടെ സാന്ദ്രത ലഭ്യമായ ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് നിർണ്ണയിക്കുന്നത്.ലഭ്യമായ ആവാസവ്യവസ്ഥ പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നതിനാൽ, വേഗത്തിൽ വികസിക്കുന്ന ഗ്രാമങ്ങളും കൃഷിയും പെയിൽ റോക്ക്‌ഫിഞ്ചുകളുടെ ജനസംഖ്യയ്ക്ക് ഭീഷണിയാണ്<ref>{{Cite journal |last=Knight |first=Christopher G. |last2=Beale |first2=Colin M. |date=2005-04 |title=Pale Rock Sparrow Carpospiza brachydactyla in the Mount Lebanon range: modelling breeding habitat |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1474-919x.2005.00407.x |journal=Ibis |language=en |volume=147 |issue=2 |pages=324–333 |doi=10.1111/j.1474-919x.2005.00407.x |issn=0019-1019}}</ref>. == '''<u><big>അവലംബം</big></u>''' == gueyjiurng2j51w200269g6dr3tw4as 0 666681 4614261 2026-04-19T16:22:54Z Midhunnileshwar 208920 '{{Short description|ഇന്ത്യൻ അധ്യാപകനും എഴുത്തുകാരനും}} {{Infobox person | name = എ. വി. സന്തോഷ് കുമാർ | image = A V SANTHOSH KUMAR.jpg | caption = അധ്യാപകൻ, എഴുത്തുകാരൻ, ഫുൾബ്രൈറ്റ് ഫെലോ | birth_place = ഉദിനൂർ, കാസർഗ...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4614261 wikitext text/x-wiki {{Short description|ഇന്ത്യൻ അധ്യാപകനും എഴുത്തുകാരനും}} {{Infobox person | name = എ. വി. സന്തോഷ് കുമാർ | image = A V SANTHOSH KUMAR.jpg | caption = അധ്യാപകൻ, എഴുത്തുകാരൻ, ഫുൾബ്രൈറ്റ് ഫെലോ | birth_place = ഉദിനൂർ, കാസർഗോഡ്, കേരളം, ഇന്ത്യ | occupation = അധ്യാപകൻ, എഴുത്തുകാരൻ | nationality = ഇന്ത്യൻ | alma_mater = കാലിക്കറ്റ് സർവകലാശാല (ഇംഗ്ലീഷ്, സോഷ്യോളജി); ബി.എഡ്. (കേരളം) | awards = * കേരള സംസ്ഥാന അധ്യാപക അവാർഡ് (2021–22) * ഫുൾബ്രൈറ്റ് ഫെലോഷിപ്പ് * അവനീന്ദ്രനാഥ് സ്മാരക സംസ്ഥാന അധ്യാപക അവാർഡ് * അക്ഷരക്കാഴ്ച അവാർഡ് * കൂട്ടെഴുത്ത് അവാർഡ് * തുളുനാട് അവാർഡ് * കൊടുങ്ങല്ലൂർ കവിമണ്ഡലം അവാർഡ് | known_for = മലയാള സാഹിത്യത്തിനുള്ള സംഭാവനകൾ; വിദ്യാഭ്യാസ ഗവേഷണം }} കേരളത്തിലെ കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ ഉദിനൂരിൽ നിന്നുള്ള ഒരു അധ്യാപകനും എഴുത്തുകാരനും ഫുൾബ്രൈറ്റ് ഫെലോയുമാണ് '''എ. വി. സന്തോഷ് കുമാർ'''.<ref>{{cite web |url=https://eltif.in/journals/JournXIII.2.pdf#page=23 |title=ELTIF Journal |publisher=ELTIF |access-date=15 January 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.poetrysuperhighway.com/psh/tag/new-york-city/ |title=A.V. Santhosh Kumar |publisher=Poetry Super Highway |access-date=15 January 2026}}</ref> 2021-22 അധ്യയന വർഷത്തെ കേരള സർക്കാരിന്റെ സംസ്ഥാന അധ്യാപക അവാർഡ് ഇദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു.<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/state-teachers-awards-announced/articleshow/101032497.cms |title=State teachers awards announced |work=The Times of India |access-date=15 January 2026}}</ref><ref>{{cite news |url=https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=1094956&au=local-news--kasargod |title=State Teachers Award |work=Kerala Kaumudi |access-date=15 January 2026}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/state-teachers-awards-announced/article66964414.ece |title=State teachers' awards announced |work=The Hindu |access-date=15 January 2026}}</ref> == അധ്യാപന ജീവിതം == 1987-ൽ ഉദിനൂർ സെൻട്രൽ എ.യു.പി. സ്കൂളിൽ അധ്യാപകനായാണ് സന്തോഷ് കുമാർ തന്റെ ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ആരംഭിച്ചത്.<ref>{{cite news |url=https://www.madhyamam.com/kerala/local-news/kasarkode/thrikaripur/av-santhosh-kumar-writer-and-teacher-1170907 |title=A.V. Santhosh Kumar: Writer and Teacher |work=Madhyamam |access-date=15 January 2026}}</ref> വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിൽ 38 വർഷത്തെ സേവനം പൂർത്തിയാക്കി 2025 മെയ് 31-ന് വിരമിക്കുന്നതുവരെ അദ്ദേഹം ഈ സ്ഥാപനത്തിന്റെ പ്രധാനാധ്യാപകനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.<ref>{{cite news |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2025/06/04/av-santosh-kumar-retirement-headmaster-benevolent-activities.html |title=A.V. Santosh Kumar Retirement |work=OnManorama |access-date=15 January 2026}}</ref> സംസ്ഥാന ടെക്സ്റ്റ് ബുക്ക് കമ്മിറ്റി, സമഗ്ര ശിക്ഷാ കേരളം (SSK), എസ്.സി.ഇ.ആർ.ടി (SCERT), സംസ്ഥാന സാക്ഷരതാ മിഷൻ എന്നിവയിൽ വിദഗ്ദ്ധ സമിതി അംഗമായി അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite web |url=https://samagra.kite.kerala.gov.in/files/samagra-resource/uploads2/tbookscmq/Class_VII/English_Vol_II/EnglishVolII.pdf#page=4 |title=English Textbook Class VII |publisher=Samagra KITE Kerala |access-date=15 January 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://scert.kerala.gov.in/wp-content/uploads/2018/04/7_m_english_part2.pdf#page=4 |title=SCERT Kerala Publications |publisher=SCERT Kerala |access-date=15 January 2026}}</ref> == സാഹിത്യ സംഭാവനകൾ == പതിനാറാം വയസ്സിലാണ് സന്തോഷ് കുമാർ തന്റെ ആദ്യ കഥ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നത്. ചെറുകഥകൾ, കവിതകൾ, യാത്രാവിവരണം, ബാലസാഹിത്യം തുടങ്ങി വിവിധ വിഭാഗങ്ങളിലായി പത്ത് പുസ്തകങ്ങൾ അദ്ദേഹം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. === ചെറുകഥാ സമാഹാരങ്ങൾ === * ''ബേക്കൽ'' * ''ജീവിതത്തിന്റെ ആൽക്കെമി'' === കവിതാ സമാഹാരങ്ങൾ === * ''ന്യായതി'' * ''കാമമില്ലാക്കുന്നിലമ്മ'' * ''പെൻഡ്രൈവ്'' * ''കരയിലിരുന്ന് പുഴയിൽ കുളിക്കുമ്പോൾ'' * ''ഉദിനൂരിലെ റെയിലുകൾ'' === യാത്രാവിവരണങ്ങൾ === * ''കടലിനപ്പുറത്തെ ക്ലാസ്സ്മുറികൾ'' * ''ആൽബനി ഡെയ്സ്'' === ബാലസാഹിത്യം === * ''ഇലക്കുപ്പായക്കാരി'' == പുരസ്കാരങ്ങളും അംഗീകാരങ്ങളും == * സംസ്ഥാന അധ്യാപക അവാർഡ് (2021–22) – കേരള സർക്കാർ<ref>{{cite news |url=https://www.kasargodvartha.com/kerala/p-avanindranath-master-memorial-statehtml/cid13816670.htm |title=P Avanindranath Master Memorial State Award |work=Kasargod Vartha |access-date=15 January 2026}}</ref> * ഫുൾബ്രൈറ്റ് ഫെലോഷിപ്പ് – യു.എസ്. സർക്കാർ * അവനീന്ദ്രനാഥ് സ്മാരക സംസ്ഥാന അധ്യാപക അവാർഡ് * അക്ഷരക്കാഴ്ച അവാർഡ് * കൂട്ടെഴുത്ത് അവാർഡ് * തുളുനാട് അവാർഡ് * കൊടുങ്ങല്ലൂർ കവിമണ്ഡലം അവാർഡ് == അന്തർദേശീയ, ദേശീയ അനുഭവങ്ങൾ == യു.എസ്. സർക്കാരിന്റെ [[ഫുൾബ്രൈറ്റ് പ്രോഗ്രാം|ഫുൾബ്രൈറ്റ് ഫെലോഷിപ്പിന്റെ]] ഭാഗമായി സന്തോഷ് കുമാർ അഞ്ച് മാസം അമേരിക്കയിൽ വിദ്യാഭ്യാസ ഗവേഷണം നടത്തി. [[സിറാക്യൂസ് സർവകലാശാല|സിറാക്യൂസ് സർവകലാശാല (Syracuse University)]], വെർമോണ്ട് സർവകലാശാല (University of Vermont) എന്നിവിടങ്ങളിൽ നടന്ന അന്താരാഷ്ട്ര സെമിനാറുകളിൽ അദ്ദേഹം പ്രബന്ധങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചു. ന്യൂയോർക്കിലെ ആൽബനിയിലുള്ള ദി കോളേജ് ഓഫ് സെന്റ് റോസിൽ അദ്ദേഹം ഓഡിറ്റ് കോഴ്സുകളും പൂർത്തിയാക്കി. ദേശീയതലത്തിൽ, ആർ.ഐ.ഇ (RIE) ബാംഗ്ലൂർ, യു.എസ്.ഐ.ഇ.എഫ് (USIEF) ചെന്നൈ, ന്യൂഡൽഹി, റീജിയണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് മൈസൂർ, മുംബൈയിലെ കൊഡാക്ക് എജ്യുക്കേഷൻ ഫൗണ്ടേഷൻ തുടങ്ങിയ സ്ഥാപനങ്ങൾ സംഘടിപ്പിച്ച ശിൽപശാലകളിൽ അദ്ദേഹം പങ്കെടുക്കുകയും നേതൃത്വം നൽകുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. == വിദ്യാഭ്യാസം == സന്തോഷ് കുമാർ വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ ബിരുദവും (ബി.എഡ്.), ഇംഗ്ലീഷ്, സോഷ്യോളജി എന്നിവയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും നേടിയിട്ടുണ്ട്. d55iyhmtn6d81fey0n3paussmr6szsm 4614281 4614261 2026-04-19T20:54:44Z Archanaphilip2002 170510 4614281 wikitext text/x-wiki {{Short description|ഇന്ത്യൻ അധ്യാപകനും എഴുത്തുകാരനും}} {{Infobox person | name = എ. വി. സന്തോഷ് കുമാർ | image = A V SANTHOSH KUMAR.jpg | caption = അധ്യാപകൻ, എഴുത്തുകാരൻ, ഫുൾബ്രൈറ്റ് ഫെലോ | birth_place = ഉദിനൂർ, കാസർഗോഡ്, കേരളം, ഇന്ത്യ | occupation = അധ്യാപകൻ, എഴുത്തുകാരൻ | nationality = ഇന്ത്യൻ | alma_mater = കാലിക്കറ്റ് സർവകലാശാല (ഇംഗ്ലീഷ്, സോഷ്യോളജി); ബി.എഡ്. (കേരളം) | awards = * കേരള സംസ്ഥാന അധ്യാപക അവാർഡ് (2021–22) * ഫുൾബ്രൈറ്റ് ഫെലോഷിപ്പ് * അവനീന്ദ്രനാഥ് സ്മാരക സംസ്ഥാന അധ്യാപക അവാർഡ് * അക്ഷരക്കാഴ്ച അവാർഡ് * കൂട്ടെഴുത്ത് അവാർഡ് * തുളുനാട് അവാർഡ് * കൊടുങ്ങല്ലൂർ കവിമണ്ഡലം അവാർഡ് | known_for = മലയാള സാഹിത്യത്തിനുള്ള സംഭാവനകൾ; വിദ്യാഭ്യാസ ഗവേഷണം }} കേരളത്തിലെ കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ ഉദിനൂരിൽ നിന്നുള്ള ഒരു അധ്യാപകനും എഴുത്തുകാരനും ഫുൾബ്രൈറ്റ് ഫെലോയുമാണ് '''എ. വി. സന്തോഷ് കുമാർ'''.<ref>{{cite web |url=https://eltif.in/journals/JournXIII.2.pdf#page=23 |title=ELTIF Journal |publisher=ELTIF |access-date=15 January 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.poetrysuperhighway.com/psh/tag/new-york-city/ |title=A.V. Santhosh Kumar |publisher=Poetry Super Highway |access-date=15 January 2026}}</ref> 2021-22 അധ്യയന വർഷത്തെ കേരള സർക്കാരിന്റെ സംസ്ഥാന അധ്യാപക അവാർഡ് ഇദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു.<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/state-teachers-awards-announced/articleshow/101032497.cms |title=State teachers awards announced |work=The Times of India |access-date=15 January 2026}}</ref><ref>{{cite news |url=https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=1094956&au=local-news--kasargod |title=State Teachers Award |work=Kerala Kaumudi |access-date=15 January 2026}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/state-teachers-awards-announced/article66964414.ece |title=State teachers' awards announced |work=The Hindu |access-date=15 January 2026}}</ref> == അധ്യാപന ജീവിതം == 1987-ൽ ഉദിനൂർ സെൻട്രൽ എ.യു.പി. സ്കൂളിൽ അധ്യാപകനായാണ് സന്തോഷ് കുമാർ തന്റെ ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ആരംഭിച്ചത്.<ref>{{cite news |url=https://www.madhyamam.com/kerala/local-news/kasarkode/thrikaripur/av-santhosh-kumar-writer-and-teacher-1170907 |title=A.V. Santhosh Kumar: Writer and Teacher |work=Madhyamam |access-date=15 January 2026}}</ref> വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിൽ 38 വർഷത്തെ സേവനം പൂർത്തിയാക്കി 2025 മെയ് 31-ന് വിരമിക്കുന്നതുവരെ അദ്ദേഹം ഈ സ്ഥാപനത്തിന്റെ പ്രധാനാധ്യാപകനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.<ref>{{cite news |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2025/06/04/av-santosh-kumar-retirement-headmaster-benevolent-activities.html |title=A.V. Santosh Kumar Retirement |work=OnManorama |access-date=15 January 2026}}</ref>സംസ്ഥാന ടെക്സ്റ്റ് ബുക്ക് കമ്മിറ്റി, സമഗ്ര ശിക്ഷാ കേരളം (SSK), എസ്.സി.ഇ.ആർ.ടി (SCERT), സംസ്ഥാന സാക്ഷരതാ മിഷൻ എന്നിവയിൽ വിദഗ്ദ്ധ സമിതി അംഗമായി അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite web |url=https://samagra.kite.kerala.gov.in/files/samagra-resource/uploads2/tbookscmq/Class_VII/English_Vol_II/EnglishVolII.pdf#page=4 |title=English Textbook Class VII |publisher=Samagra KITE Kerala |access-date=15 January 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://scert.kerala.gov.in/wp-content/uploads/2018/04/7_m_english_part2.pdf#page=4 |title=SCERT Kerala Publications |publisher=SCERT Kerala |access-date=15 January 2026}}</ref> == സാഹിത്യ സംഭാവനകൾ == പതിനാറാം വയസ്സിലാണ് സന്തോഷ് കുമാർ തന്റെ ആദ്യ കഥ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നത്. ചെറുകഥകൾ, കവിതകൾ, യാത്രാവിവരണം, ബാലസാഹിത്യം തുടങ്ങി വിവിധ വിഭാഗങ്ങളിലായി പത്ത് പുസ്തകങ്ങൾ അദ്ദേഹം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. === ചെറുകഥാ സമാഹാരങ്ങൾ === * ''ബേക്കൽ'' * ''ജീവിതത്തിന്റെ ആൽക്കെമി'' === കവിതാ സമാഹാരങ്ങൾ === * ''ന്യായതി'' * ''കാമമില്ലാക്കുന്നിലമ്മ'' * ''പെൻഡ്രൈവ്'' * ''കരയിലിരുന്ന് പുഴയിൽ കുളിക്കുമ്പോൾ'' * ''ഉദിനൂരിലെ റെയിലുകൾ'' === യാത്രാവിവരണങ്ങൾ === * ''കടലിനപ്പുറത്തെ ക്ലാസ്സ്മുറികൾ'' * ''ആൽബനി ഡെയ്സ്'' === ബാലസാഹിത്യം === * ''ഇലക്കുപ്പായക്കാരി'' == പുരസ്കാരങ്ങളും അംഗീകാരങ്ങളും == * സംസ്ഥാന അധ്യാപക അവാർഡ് (2021–22) – കേരള സർക്കാർ<ref>{{cite news |url=https://www.kasargodvartha.com/kerala/p-avanindranath-master-memorial-statehtml/cid13816670.htm |title=P Avanindranath Master Memorial State Award |work=Kasargod Vartha |access-date=15 January 2026}}</ref> * ഫുൾബ്രൈറ്റ് ഫെലോഷിപ്പ് – യു.എസ്. സർക്കാർ * അവനീന്ദ്രനാഥ് സ്മാരക സംസ്ഥാന അധ്യാപക അവാർഡ് * അക്ഷരക്കാഴ്ച അവാർഡ് * കൂട്ടെഴുത്ത് അവാർഡ് * തുളുനാട് അവാർഡ് * കൊടുങ്ങല്ലൂർ കവിമണ്ഡലം അവാർഡ് == അന്തർദേശീയ, ദേശീയ അനുഭവങ്ങൾ == യു.എസ്. സർക്കാരിന്റെ [[ഫുൾബ്രൈറ്റ് പ്രോഗ്രാം|ഫുൾബ്രൈറ്റ് ഫെലോഷിപ്പിന്റെ]] ഭാഗമായി സന്തോഷ് കുമാർ അഞ്ച് മാസം അമേരിക്കയിൽ വിദ്യാഭ്യാസ ഗവേഷണം നടത്തി. [[സിറാക്യൂസ് സർവകലാശാല|സിറാക്യൂസ് സർവകലാശാല (Syracuse University)]], വെർമോണ്ട് സർവകലാശാല (University of Vermont) എന്നിവിടങ്ങളിൽ നടന്ന അന്താരാഷ്ട്ര സെമിനാറുകളിൽ അദ്ദേഹം പ്രബന്ധങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചു. ന്യൂയോർക്കിലെ ആൽബനിയിലുള്ള ദി കോളേജ് ഓഫ് സെന്റ് റോസിൽ അദ്ദേഹം ഓഡിറ്റ് കോഴ്സുകളും പൂർത്തിയാക്കി.ദേശീയതലത്തിൽ, ആർ.ഐ.ഇ (RIE) ബാംഗ്ലൂർ, യു.എസ്.ഐ.ഇ.എഫ് (USIEF) ചെന്നൈ, ന്യൂഡൽഹി, റീജിയണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് മൈസൂർ, മുംബൈയിലെ കൊഡാക്ക് എജ്യുക്കേഷൻ ഫൗണ്ടേഷൻ തുടങ്ങിയ സ്ഥാപനങ്ങൾ സംഘടിപ്പിച്ച ശിൽപശാലകളിൽ അദ്ദേഹം പങ്കെടുക്കുകയും നേതൃത്വം നൽകുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. == വിദ്യാഭ്യാസം == സന്തോഷ് കുമാർ വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ ബിരുദവും (ബി.എഡ്.), ഇംഗ്ലീഷ്, സോഷ്യോളജി എന്നിവയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും നേടിയിട്ടുണ്ട്. 7jhrpuid1kir6854bp1pb8lmd81n1am 3 666682 4614269 2026-04-19T17:03:57Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4614269 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Akbarbasha akku | Akbarbasha akku | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 17:03, 19 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) t8r76642rtam40pb0fd7p2swiemifd5 3 666683 4614273 2026-04-19T18:05:20Z Cabayi 70216 Cabayi എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:SambalBij]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Nethack404]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: "[[Special:CentralAuth/SambalBij|SambalBij]]" എന്ന ഉപയോക്താവിനെ "[[Special:CentralAuth/Nethack404|Nethack404]]" എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്. 4614273 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Nethack404]] mrxjcfmiuq4w6cetze1m7q8obbpey1w 3 666684 4614279 2026-04-19T19:47:40Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4614279 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Svencapoeira | Svencapoeira | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 19:47, 19 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) mg9uzd1fdxe3gt4xrejd7x2e6yxcctv 3 666685 4614285 2026-04-19T22:11:47Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4614285 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: BasicWriting | BasicWriting | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 22:11, 19 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) hzuudosdsbcblqmy152brmo1rt5u3wg 3 666686 4614286 2026-04-19T22:52:35Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4614286 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Shiny Gardevoir | Shiny Gardevoir | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 22:52, 19 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) gjt9sw15e4xzftmt6oy2zq2bcipbkt1 3 666687 4614287 2026-04-19T23:19:20Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4614287 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Raymund1741000 | Raymund1741000 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 23:19, 19 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) qopeadnn0em498foqjig0ce32lyuy96 3 666688 4614292 2026-04-20T01:46:20Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4614292 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: BIHIL | BIHIL | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 01:46, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) rljnztb7oby79lroi8msmb1ajm43ajj 3 666689 4614295 2026-04-20T04:03:13Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4614295 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Ajayajuhh | Ajayajuhh | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 04:03, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) 05fzjj2xv0gkxvfizk8ipdwn0uavj66 3 666690 4614298 2026-04-20T06:23:11Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4614298 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Konstantinosm2106 | Konstantinosm2106 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 06:23, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) b5eig9gxs677jbkn4ftrtjb915p2aiv 0 666691 4614299 2026-04-20T06:27:11Z Anjalirnambiar 216626 '= '''<big>[[വില്ലോ കുരുവി]]</big>''' = വടക്കൻ യൂറോപ്പിലും സമശീതോഷ്ണ പ്രദേശങ്ങളിലും പാലിയാർട്ടിക് പ്രദേശങ്ങളിലും ധാരാളമായി കണ്ടുവരുന്ന ഒരു പക്ഷിയാണ് വില്ലോ കുരുവി(Phylloscopus t...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4614299 wikitext text/x-wiki = '''<big>[[വില്ലോ കുരുവി]]</big>''' = വടക്കൻ യൂറോപ്പിലും സമശീതോഷ്ണ പ്രദേശങ്ങളിലും പാലിയാർട്ടിക് പ്രദേശങ്ങളിലും ധാരാളമായി കണ്ടുവരുന്ന ഒരു പക്ഷിയാണ് വില്ലോ കുരുവി(Phylloscopus trochilus).ഇത് ഒരു ചെറിയതും വളരെ വ്യാപകമായി കാണപ്പെടുന്ന ഇല കുരുവി പക്ഷിയുമാണ്.പടിഞ്ഞാറൻ അയർലണ്ടിൽ നിന്ന് കിഴക്കൻ സൈബീരിയയിലെ അനദിർ നദീതടം വരെ ഇതിന്റെ വ്യാപ്തി കാണപ്പെടുന്നു.ഇത് ഒരുപാട് ദൂരം ദേശാടനം നടത്തുന്ന പക്ഷിയാണ്.ശീതകാലത്തെ ഭൂരിഭാഗം പക്ഷികളും ആഫ്രിക്കയിലേക്ക് കുടിയേറി പാർക്കുന്നു.വർഷത്തിലൊരിക്കൽ നീണ്ട ദൂരങ്ങൾ പറക്കുന്ന പക്ഷികളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഇതിനെയും ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.ഇതിനെ കാണുമ്പോൾ ചെറുതാണെങ്കിലും വളരെ ദൂരം ദേശാടനം നടത്താൻ കഴിയുന്ന ഒരു പ്രത്യേകത കൂടി ഇതിനുണ്ട്<ref name=":0">{{Cite book |title=Handbook of the birds of the world |date=1992 |publisher=Lynx Edicions |isbn=978-84-87334-10-8 |editor-last=Hoyo |editor-first=Josep del |location=Barcelona |editor-last2=Elliott |editor-first2=Andrew |editor-last3=Sargatal |editor-first3=Jordi |editor-last4=Cabot |editor-first4=José}}</ref><ref name=":1">{{Cite book |last=Baker |first=Kevin |title=Warblers of Europe, Asia and North Africa |date=1997 |publisher=Helm |isbn=978-0-7136-3971-1 |series=Helm identification guides |location=London}}</ref>. സാധാരണയായി വില്ലോ കുരുവികളെ കാണുന്നത് മരങ്ങൾ കൂടുതലായി ഉള്ളടത്തും വനപ്രദേശങ്ങളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും ആണ്.ബിർച്ച്, ആൾഡർ, വില്ലോ ഇവ കൂടുതലായി കാണപ്പെടുന്ന  പ്രദേശങ്ങളാണ് ഇവയ്ക്ക് ഇഷ്ടപ്പെട്ട ആവാസവ്യവസ്ഥ.ശത്രുക്കളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷണം നേടാൻ കൂട് സാധാരണയായി നിലത്തോട് ചേർന്ന് താഴ്ന്ന സസ്യാവരണത്തിനുള്ളിൽ ആണ് നിർമ്മിക്കുന്നത്.ഇവരുടെ ഇഷ്ടപ്പെട്ട ഭക്ഷണം കീടങ്ങളും അവയുടെ ലാർവകളും ആണ്<ref name=":1" />. വടക്കൻ യൂറോപ്പിൽ വസന്തകാലത്ത് തിരികെയെത്തുന്ന ആദ്യ കുരുവികളിൽ ഒന്നാണിത്.എന്നാൽ അതിന്റെ അടുത്ത ബന്ധുവായ ചിഫ്‌ചാഫിനെക്കാൾ അല്പം വൈകിയാണ് എത്തുന്നത്<ref name=":1" />.ചെറിയ വലിപ്പമുള്ള പക്ഷിയായിട്ടും, വില്ലോ കുരുവി ജീവികളിൽ ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയ ദേശാടനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് നടത്തുന്നത്<ref name=":0" /><ref name=":2">{{Cite book |last=Snow |first=David |title=The birds of the western Palearctic |last2=Perrins |first2=Christopher M. |last3=Gillmor |first3=Robert |date=1998 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-854099-1 |edition=Concise ed |location=Oxford ; New York}}</ref>. == '''<u><big>വർഗ്ഗീകരണം</big></u>''' == വില്ലോ കുരുവി എന്ന പക്ഷിയെ സ്വീഡിഷ് പ്രകൃതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ Carl Linnaeus 1758-ൽ തന്റെ പ്രശസ്ത ഗ്രന്ഥമായ Systema Naturaeയുടെ പത്താം പതിപ്പിൽ ''Motacilla trochilus'' എന്ന ദ്വിനാമത്തിൽ (binomial name) ഔപചാരികമായി വിവരണം ചെയ്തു.<ref>{{Cite book |last=Linné |first=Carl von |url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.157601 |title=Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis / |date=1767 |publisher=Typis Ioannis Thomae von Trattner, |location=Vindobonae :}}</ref> പിന്നീട്, ഈ പക്ഷിയെ ഇപ്പോൾ ഏകദേശം 80 ഓളം ഇനങ്ങൾ Phylloscopus എന്ന ജീനസിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈ ജീനസ് 1826-ൽ ജർമൻ ജീവശാസ്ത്രജ്ഞനായ Friedrich Boie അവതരിപ്പിച്ചതാണ്.<ref>{{Cite book |last=Paetel |first=Friedrich |url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.10584 |title=Die bisher veröffentlichten Familien- und Gattungsnamen der Mollusken / zusammengestellt von Fr. Paetel. |date=1875 |publisher=Paetel, |location=Berlin :}}</ref><ref>{{Citation|last=Winkler|first=David W.|title=Leaf Warblers (Phylloscopidae)|date=2020-03-04|url=https://doi.org/10.2173/bow.phyllo4.01|work=Birds of the World|publisher=Cornell Lab of Ornithology|access-date=2026-04-20|last2=Billerman|first2=Shawn M.|last3=Lovette|first3=Irby J.}}</ref>“Phylloscopus” എന്ന ജീനസ് നാമം പ്രാചീന ഗ്രീക്ക് ഭാഷയിലെ ''phullon'' (ഇല) എന്നതും ''skopos'' (പരിശോധകൻ; ''skopeo'' = നോക്കുക) എന്നതും ചേർന്നതാണ്. ഈ ഇനത്തിൻ്റെ നാമമായ ''trochilus'' എന്നത് പ്രാചീന ഗ്രീക്കിൽ “റെൻ” (wren) എന്ന ചെറിയ പക്ഷിയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്<ref>{{Cite book |last=Jobling |first=James A. |title=The Helm dictionary of scientific bird names: from aalge to zusii |date=2010 |publisher=Christopher Helm |isbn=978-1-4081-2501-4 |location=London}}</ref>. 1843-ൽ William Yarrell “willow warbler” എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പേര് സ്ഥിരപ്പെടുത്തുന്നതിന് മുമ്പ്, ഈ പക്ഷിയെ “willow wren” എന്ന പേരിൽ, chiffchaff, wood warbler എന്നീ പക്ഷികളുമായി ചേർത്ത് പരിഗണിച്ചിരുന്നുവായിരുന്നു.<ref>{{Cite book |last=Yarrell |first=William |url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.13574 |title=A history of British birds / by William Yarrell ; illustrated by 520 wood-engravings. |date=1843 |publisher=John Van Voorst, |location=London :}}</ref><ref>{{Cite book |last=Lockwood |first=W. B. |title=The Oxford dictionary of British bird names |last2=Lockwood |first2=W. B. |date=1993 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-866196-2 |location=Oxford ; New York}}</ref> മൂന്ന് ഉപജാതികൾ (subspecies) തിരിച്ചറിയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Citation|last=Winkler|first=David W.|title=Leaf Warblers (Phylloscopidae)|date=2020-03-04|url=https://doi.org/10.2173/bow.phyllo4.01|work=Birds of the World|publisher=Cornell Lab of Ornithology|access-date=2026-04-20|last2=Billerman|first2=Shawn M.|last3=Lovette|first3=Irby J.}}</ref> പടിഞ്ഞാറ് നിന്ന് കിഴക്കോട്ട് പോകുമ്പോൾ പച്ചയും മഞ്ഞയും നിറമുള്ള പെരുമാറ്റത്തിൽ (plumage tones) ക്രമേണ കുറവ് കാണപ്പെടുന്നു. മദ്ധ്യ പ്രദേശങ്ങളിലെ പക്ഷികൾ കൂടുതൽ തവിട്ടുനിറത്തിലായിരിക്കും, ഏറ്റവും കിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ പക്ഷികൾ പ്രധാനമായും ചാരനിറത്തിലുള്ളവയാണ്<ref name=":0" />. '''P. t. trochilus''' (ലിന്നേയസ്, 1758): യൂറോപ്പിൽ (പൈറനീസ് പർവതനിരകളും ആൽപ്സ് പർവതനിരകളും മുതൽ വടക്കോട്ട്) പ്രജനനം നടത്തുന്നു; വടക്കൻ സ്കാൻഡിനേവിയ ഒഴികെ. ശീതകാലത്ത് പടിഞ്ഞാറൻ ആഫ്രിക്കയിൽ കാണപ്പെടുന്നു. '''P. t. acredula''' (ലിന്നേയസ്, 1758): വടക്കൻ സ്കാൻഡിനേവിയ മുതൽ പടിഞ്ഞാറൻ സൈബീരിയ വരെ പ്രജനനം നടത്തുന്നു; ശീതകാലത്ത് മധ്യ ആഫ്രിക്കയിൽ കാണപ്പെടുന്നു. '''P. t. yakutensis''' (ടൈസ്‌ഹർസ്റ്റ്, 1935): കിഴക്കൻ സൈബീരിയയിൽ പ്രജനനം നടത്തുന്നു; ശീതകാലത്ത് കിഴക്കൻയും തെക്കൻ ആഫ്രിക്കയിലും കാണപ്പെടുന്നു. == '''<u><big>വിവരണം</big></u>''' == വില്ലൊ കുരുവി രൂപത്തിൽ സാധാരണ ഇല കുരുവികളെ പോലെയാണ്.ശരാശരി ഇതിൻറെ നീളം 11–12.5 സെ.മീ.യും ഭാരം 7–15 ഗ്രാം വരെയുമാണ്.മുകൾഭാഗം പച്ചത്തവിട്ടു നിറവും അടിഭാഗം ഓഫ് വെളുപ്പ് മുതൽ  മഞ്ഞനിറവുമായിട്ടാണ് കാണുന്നത്.ചിറകുകൾക്ക് വരകൾ ഇല്ലാതെ പച്ചത്തവിട്ട് നിറത്തോടുകൂടിയ ചിറകുകളാണ് ഇതിൻറെ പ്രത്യേകത.വലിയ പക്ഷികളെക്കാൾ കുഞ്ഞിപ്പക്ഷികൾക്കാണ് മഞ്ഞനിറം കൂടുതലായി കാണപ്പെടുന്നത്.വലുതാവും തോറും മഞ്ഞനിറം കുറഞ്ഞു കുറഞ്ഞു വരുന്നതായി കാണുന്നു.ഇത് chiffchaff എന്ന പക്ഷിയുമായി വളരെ സാമ്യമുള്ളതാണ്. പക്ഷേ പാടാത്ത പക്ഷികളെ തിരിച്ചറിയാൻ ചില പ്രത്യേകതകൾ ഉണ്ട്.വില്ലോ കുരുവിൻ്റെ കാലുകൾ വെളുത്ത പിങ്ക്-മഞ്ഞ നിറത്തിലുള്ളതാണ് (chiffchaff-ൽ ഇത് ഇരുണ്ട തവിട്ട് മുതൽ കറുപ്പ് വരെ ആയിരിക്കും), കൊക്ക് കൂടുതൽ നീളവും വെളുപ്പും കാണിക്കും, ശരീര ആകൃതി കൂടുതൽ സുന്ദരവും മെലിഞ്ഞതുമായി കാണപ്പെടുന്നു, കൂടാതെ ചിറകിന്റെ അറ്റഭാഗം കൂടുതൽ നീളമുള്ളതാണ്.ഇതിന്റേത് ലളിതമായ, ആവർത്തിച്ച് താഴേക്ക് ഇറങ്ങുന്ന വിസിൽപോലുള്ള ഗാനം ആണ്. അതേസമയം, ബന്ധപ്പെടാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ശബ്ദം രണ്ടക്ഷരങ്ങളുള്ള ‘ഹൂ-ഈറ്റ്’ എന്നതാണ്. ഇത് chiffchaff-ന്റെ ഏകക്ഷര ‘ഹ്വീറ്റ്’ എന്ന ശബ്ദത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref>{{Cite journal |date=2016 |title=http://ljournal.ru/wp-content/uploads/2016/08/d-2016-154.pdf |url=https://doi.org/10.18411/d-2016-154 |doi=10.18411/d-2016-154}}</ref>. == '''<u><big>പെരുമാറ്റം</big></u>''' == എല്ലാ ജനസംഖ്യകളും വളരെ ദീർഘദൂര കുടിയേറ്റ സ്വഭാവമുള്ളവയാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് ''P. t. yakutensis'' ഉപജാതി കിഴക്കൻ സൈബീരിയയിൽ നിന്ന് തെക്കൻ ആഫ്രിക്കയിലേക്ക് ഏകദേശം 12,000 കി.മീ. വരെ കുടിയേറുന്നു. ഇത് ഏഷ്യ–കിഴക്കൻ ആഫ്രിക്കൻ Flyway വഴി നടക്കുന്ന, ഇത്ര ചെറുതായൊരു പക്ഷിക്കുള്ള ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയ കുടിയേറ്റങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.<ref name=":0" /><ref name=":2" />സാധാരണ സമയക്രമം ഇങ്ങനെയാണ്: * ഒക്ടോബർ മുതൽ മാർച്ച് വരെ: സഹാറയ്ക്ക് തെക്കൻ ആഫ്രിക്കയിൽ ശീതകാലം ചെലവഴിക്കുന്നു. * മാർച്ച് മധ്യം മുതൽ മേയ് മധ്യം വരെ: പ്രജനന പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് കുടിയേറി എത്തുന്നു. * ഏപ്രിൽ അവസാനം മുതൽ ഓഗസ്റ്റ് വരെ: പ്രജനനകാലം; സാധാരണയായി ഒരു തവണ മാത്രം മുട്ടയിടുന്നു, അപൂർവ്വമായി രണ്ടുതവണ. * ഓഗസ്റ്റ് മുതൽ ഒക്ടോബർ വരെ: വീണ്ടും ആഫ്രിക്കയിലേക്ക് കുടിയേറുന്നു. ഇവ അലാസ്കയിൽ വളരെ അപൂർവ്വമായി മാത്രം കാണപ്പെടുന്ന വഴിതെറ്റിയ പക്ഷികളാണ്; St. Lawrence Island ൽ ചില രേഖപ്പെടുത്തിയ കണ്ടുവരവുകൾ ഉണ്ട്.<ref>{{Cite book |last=Howell |first=Steve N. G. |title=Rare birds of North America |last2=Lewington |first2=Ian |last3=Russell |first3=Will |date=2014 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11796-6 |location=Princeton}}</ref> == '''<u><big>സ്ഥിതിയും സംരക്ഷണവും</big></u>''' == വില്ലോ കുരുവികൾക്ക് ഏറ്റവും കൂടുതൽ താമസിക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന സ്ഥലം കുറ്റിച്ചെടികളിലാണ് .ചെറു മരങ്ങൾ ഉള്ള ഇത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ മനുഷ്യൻ മാറ്റം വരുത്തിയ ആവാസവ്യവസ്ഥകളും (ഉദാ: coppice, 10–20 വർഷം പ്രായമുള്ള പ്ലാന്റേഷനുകൾ) ഉൾപ്പെടുന്നു. ബർച്ച്, ആൾഡർ, വില്ലോ തുടങ്ങിയ മരങ്ങൾ കൂടുതലായും, ലിക്കൺ (lichen) ധാരാളമുള്ളതുമായ, ജലസാന്നിധ്യം (ഉദാ: ചെറുനദികൾ), ബ്രാക്കൻ ചെടികളും മോസും ധാരാളമുള്ള വയലുകളും, കൂട് നിർമ്മിക്കാൻ അനുയോജ്യമായ താഴ്ന്ന ബ്രാംബിൾ കുറ്റിച്ചെടികളും ഉള്ള സ്ഥലങ്ങളെയാണ് ഇത് മുൻഗണന നൽകുന്നത്. എങ്കിലും, ചെറുപ്പമായതോ തുറന്നതോ ആയ കൊനിഫറസ് വനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ മറ്റ് പലവിധ സസ്യസമൂഹങ്ങളിലും ഇത് ജീവിക്കാൻ കഴിയും.<ref name=":2" /><ref>{{Citation|title=Phylloscopus umbrovirens (Rüppell). Brown Woodland-Warbler. Pouillot ombré.|url=https://doi.org/10.5040/9781472927026.0202|work=The Birds of Africa|publisher=Academic Press|access-date=2026-04-20}}</ref>വനപാതകളുടെ അരികിലുള്ള വ്യത്യസ്ത ഘടനയിലും ഉയരത്തിലും ഉള്ള കുറ്റിച്ചെടികൾ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത് ഈ പക്ഷിക്ക് ഗുണകരമാണ്. ഈ പക്ഷി ഈർപ്പമുള്ള വനപ്രദേശങ്ങളെയാണ് കൂടുതലായി ഇഷ്ടപ്പെടുന്നത്. ബ്ലാക്ക്‌തോൺ പോലുള്ള കട്ടിയുള്ള കുറ്റിച്ചെടികൾ ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെ ചെറിയ ഭാഗങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. എന്നാൽ മാൻ മേയൽ ഇവയ്ക്ക് ആവശ്യമായ താഴ്ന്ന സസ്യാവരണം നശിപ്പിക്കാൻ ഇടയാക്കാം. ഏറ്റവും ഉയർന്ന ജനസാന്ദ്രത സ്കാൻഡിനേവിയയിൽ കാണപ്പെടുന്നു (അവിടെ ഇത് ഏറ്റവും സാധാരണമായ പക്ഷിയാണ്), ഓരോ ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിലും 1,100 വരെ ജോഡികൾ കാണപ്പെടുന്നു. സ്വീഡനും ഫിൻലൻഡും ചേർന്നുള്ള മൊത്തം ജനസംഖ്യ ഏകദേശം 24 മില്യൺ ജോഡികളാണ്. കിഴക്കോട്ട് പോകുമ്പോൾ സാന്ദ്രത കുറയുന്നു; മധ്യ സൈബീരിയയിൽ പരമാവധി 27 ജോഡികൾ/ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വരെ മാത്രമേ കാണപ്പെടുന്നുള്ളൂ. പ്രജനന പരിധിയുടെ തെക്കൻ അതിർത്തികളിൽ ഇതിലും കുറവായ സാന്ദ്രതയാണ്—സ്വിറ്റ്സർലാൻഡിൽ 9 ജോഡികൾ/ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ മാത്രം, വടക്കൻ സ്പെയിനിൽ ആകെ 100 ജോഡികൾ മാത്രമാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്.<ref name=":0" /> ഇംഗ്ലണ്ടിൽ കഴിഞ്ഞ 25 വർഷത്തിനിടെ ഈ ഇനത്തിൻ്റെ ജനസംഖ്യ ശരാശരിയായി 70% വരെ കുറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്, പ്രത്യേകിച്ച് തെക്കുകിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ വലിയ ഇടിവ് കാണപ്പെട്ടു. സ്കോട്ട്ലാൻഡിൽ ചില വർധനവുകൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. വനവികസനത്തിനായി Forestry Commission ‘England's Woodland Improvement Grant (EWIG)’ എന്ന പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി ധനസഹായം നൽകുന്നു; അതുപോലെ Natural England ‘Environmental Stewardship Scheme’ വഴിയും സഹായം ലഭ്യമാണ്<ref>{{Citation|title=Phylloscopus trochilus (Linnaeus). Willow Warbler. Pouillot fitis.|url=https://doi.org/10.5040/9781472927026.0195|work=The Birds of Africa|publisher=Academic Press|access-date=2026-04-20}}</ref>. == '''<u><big>അവലംബം</big></u>''' == 17ld1ffszkww8mcs705awjywkw0y8b1 4614338 4614299 2026-04-20T11:02:25Z Anjalirnambiar 216626 4614338 wikitext text/x-wiki = '''<big>[[വില്ലോ കുരുവി]]</big>''' = {{Speciesbox | image = Willow Warbler Phylloscopus trochilus.jpg | image_caption = [[file:Phylloscopus rochilus.ogg|centre|thumb|Song]] [[file:OsloPhylloscopus.ogg|centre|thumb|Call]][[file:Willow Warbler (Phylloscopus trochilus) (W1CDR0001510 BD23).ogg|centre|thumb|Song, Recorded Gloucestershire, England]] | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2024 |title=''Phylloscopus trochilus'' |volume=2024 |article-number=e.T22715240A264584438 |doi= |access-date=28 October 2024}}</ref> | genus = Phylloscopus | species = trochilus | authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) | subdivision_ranks = Subspecies | subdivision = * ''P. t. trochilus'' ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) * ''P. t. acredula'' (Linnaeus, 1758) * ''P. t. yakutensis'' (Ticehurst, 1935) | range_map = Phylloscopus_trochilus_Range_Map.png | range_map_caption = Yellow: Breeding (summer only) <br />Blue: Non-breeding winter visitor <br />Cross-hatched: migration. | synonyms = *''Motacilla trochilus'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1758}} }} വടക്കൻ യൂറോപ്പിലും സമശീതോഷ്ണ പ്രദേശങ്ങളിലും പാലിയാർട്ടിക് പ്രദേശങ്ങളിലും ധാരാളമായി കണ്ടുവരുന്ന ഒരു പക്ഷിയാണ് വില്ലോ കുരുവി(Phylloscopus trochilus).ഇത് ഒരു ചെറിയതും വളരെ വ്യാപകമായി കാണപ്പെടുന്ന ഇല കുരുവി പക്ഷിയുമാണ്.പടിഞ്ഞാറൻ അയർലണ്ടിൽ നിന്ന് കിഴക്കൻ സൈബീരിയയിലെ അനദിർ നദീതടം വരെ ഇതിന്റെ വ്യാപ്തി കാണപ്പെടുന്നു.ഇത് ഒരുപാട് ദൂരം ദേശാടനം നടത്തുന്ന പക്ഷിയാണ്.ശീതകാലത്തെ ഭൂരിഭാഗം പക്ഷികളും ആഫ്രിക്കയിലേക്ക് കുടിയേറി പാർക്കുന്നു.വർഷത്തിലൊരിക്കൽ നീണ്ട ദൂരങ്ങൾ പറക്കുന്ന പക്ഷികളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഇതിനെയും ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.ഇതിനെ കാണുമ്പോൾ ചെറുതാണെങ്കിലും വളരെ ദൂരം ദേശാടനം നടത്താൻ കഴിയുന്ന ഒരു പ്രത്യേകത കൂടി ഇതിനുണ്ട്<ref name=":0">{{Cite book |title=Handbook of the birds of the world |date=1992 |publisher=Lynx Edicions |isbn=978-84-87334-10-8 |editor-last=Hoyo |editor-first=Josep del |location=Barcelona |editor-last2=Elliott |editor-first2=Andrew |editor-last3=Sargatal |editor-first3=Jordi |editor-last4=Cabot |editor-first4=José}}</ref><ref name=":1">{{Cite book |last=Baker |first=Kevin |title=Warblers of Europe, Asia and North Africa |date=1997 |publisher=Helm |isbn=978-0-7136-3971-1 |series=Helm identification guides |location=London}}</ref>. സാധാരണയായി വില്ലോ കുരുവികളെ കാണുന്നത് മരങ്ങൾ കൂടുതലായി ഉള്ളടത്തും വനപ്രദേശങ്ങളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും ആണ്.ബിർച്ച്, ആൾഡർ, വില്ലോ ഇവ കൂടുതലായി കാണപ്പെടുന്ന  പ്രദേശങ്ങളാണ് ഇവയ്ക്ക് ഇഷ്ടപ്പെട്ട ആവാസവ്യവസ്ഥ.ശത്രുക്കളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷണം നേടാൻ കൂട് സാധാരണയായി നിലത്തോട് ചേർന്ന് താഴ്ന്ന സസ്യാവരണത്തിനുള്ളിൽ ആണ് നിർമ്മിക്കുന്നത്.ഇവരുടെ ഇഷ്ടപ്പെട്ട ഭക്ഷണം കീടങ്ങളും അവയുടെ ലാർവകളും ആണ്<ref name=":1" />. വടക്കൻ യൂറോപ്പിൽ വസന്തകാലത്ത് തിരികെയെത്തുന്ന ആദ്യ കുരുവികളിൽ ഒന്നാണിത്.എന്നാൽ അതിന്റെ അടുത്ത ബന്ധുവായ ചിഫ്‌ചാഫിനെക്കാൾ അല്പം വൈകിയാണ് എത്തുന്നത്<ref name=":1" />.ചെറിയ വലിപ്പമുള്ള പക്ഷിയായിട്ടും, വില്ലോ കുരുവി ജീവികളിൽ ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയ ദേശാടനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് നടത്തുന്നത്<ref name=":0" /><ref name=":2">{{Cite book |last=Snow |first=David |title=The birds of the western Palearctic |last2=Perrins |first2=Christopher M. |last3=Gillmor |first3=Robert |date=1998 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-854099-1 |edition=Concise ed |location=Oxford ; New York}}</ref>. == '''<u><big>വർഗ്ഗീകരണം</big></u>''' == വില്ലോ കുരുവി എന്ന പക്ഷിയെ സ്വീഡിഷ് പ്രകൃതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ Carl Linnaeus 1758-ൽ തന്റെ പ്രശസ്ത ഗ്രന്ഥമായ Systema Naturaeയുടെ പത്താം പതിപ്പിൽ ''Motacilla trochilus'' എന്ന ദ്വിനാമത്തിൽ (binomial name) ഔപചാരികമായി വിവരണം ചെയ്തു.<ref>{{Cite book |last=Linné |first=Carl von |url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.157601 |title=Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis / |date=1767 |publisher=Typis Ioannis Thomae von Trattner, |location=Vindobonae :}}</ref> പിന്നീട്, ഈ പക്ഷിയെ ഇപ്പോൾ ഏകദേശം 80 ഓളം ഇനങ്ങൾ Phylloscopus എന്ന ജീനസിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈ ജീനസ് 1826-ൽ ജർമൻ ജീവശാസ്ത്രജ്ഞനായ Friedrich Boie അവതരിപ്പിച്ചതാണ്.<ref>{{Cite book |last=Paetel |first=Friedrich |url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.10584 |title=Die bisher veröffentlichten Familien- und Gattungsnamen der Mollusken / zusammengestellt von Fr. Paetel. |date=1875 |publisher=Paetel, |location=Berlin :}}</ref><ref>{{Citation|last=Winkler|first=David W.|title=Leaf Warblers (Phylloscopidae)|date=2020-03-04|url=https://doi.org/10.2173/bow.phyllo4.01|work=Birds of the World|publisher=Cornell Lab of Ornithology|access-date=2026-04-20|last2=Billerman|first2=Shawn M.|last3=Lovette|first3=Irby J.}}</ref>“Phylloscopus” എന്ന ജീനസ് നാമം പ്രാചീന ഗ്രീക്ക് ഭാഷയിലെ ''phullon'' (ഇല) എന്നതും ''skopos'' (പരിശോധകൻ; ''skopeo'' = നോക്കുക) എന്നതും ചേർന്നതാണ്. ഈ ഇനത്തിൻ്റെ നാമമായ ''trochilus'' എന്നത് പ്രാചീന ഗ്രീക്കിൽ “റെൻ” (wren) എന്ന ചെറിയ പക്ഷിയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്<ref>{{Cite book |last=Jobling |first=James A. |title=The Helm dictionary of scientific bird names: from aalge to zusii |date=2010 |publisher=Christopher Helm |isbn=978-1-4081-2501-4 |location=London}}</ref>. 1843-ൽ William Yarrell “willow warbler” എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പേര് സ്ഥിരപ്പെടുത്തുന്നതിന് മുമ്പ്, ഈ പക്ഷിയെ “willow wren” എന്ന പേരിൽ, chiffchaff, wood warbler എന്നീ പക്ഷികളുമായി ചേർത്ത് പരിഗണിച്ചിരുന്നുവായിരുന്നു.<ref>{{Cite book |last=Yarrell |first=William |url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.13574 |title=A history of British birds / by William Yarrell ; illustrated by 520 wood-engravings. |date=1843 |publisher=John Van Voorst, |location=London :}}</ref><ref>{{Cite book |last=Lockwood |first=W. B. |title=The Oxford dictionary of British bird names |last2=Lockwood |first2=W. B. |date=1993 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-866196-2 |location=Oxford ; New York}}</ref> മൂന്ന് ഉപജാതികൾ (subspecies) തിരിച്ചറിയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Citation|last=Winkler|first=David W.|title=Leaf Warblers (Phylloscopidae)|date=2020-03-04|url=https://doi.org/10.2173/bow.phyllo4.01|work=Birds of the World|publisher=Cornell Lab of Ornithology|access-date=2026-04-20|last2=Billerman|first2=Shawn M.|last3=Lovette|first3=Irby J.}}</ref> പടിഞ്ഞാറ് നിന്ന് കിഴക്കോട്ട് പോകുമ്പോൾ പച്ചയും മഞ്ഞയും നിറമുള്ള പെരുമാറ്റത്തിൽ (plumage tones) ക്രമേണ കുറവ് കാണപ്പെടുന്നു. മദ്ധ്യ പ്രദേശങ്ങളിലെ പക്ഷികൾ കൂടുതൽ തവിട്ടുനിറത്തിലായിരിക്കും, ഏറ്റവും കിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ പക്ഷികൾ പ്രധാനമായും ചാരനിറത്തിലുള്ളവയാണ്<ref name=":0" />. '''P. t. trochilus''' (ലിന്നേയസ്, 1758): യൂറോപ്പിൽ (പൈറനീസ് പർവതനിരകളും ആൽപ്സ് പർവതനിരകളും മുതൽ വടക്കോട്ട്) പ്രജനനം നടത്തുന്നു; വടക്കൻ സ്കാൻഡിനേവിയ ഒഴികെ. ശീതകാലത്ത് പടിഞ്ഞാറൻ ആഫ്രിക്കയിൽ കാണപ്പെടുന്നു. '''P. t. acredula''' (ലിന്നേയസ്, 1758): വടക്കൻ സ്കാൻഡിനേവിയ മുതൽ പടിഞ്ഞാറൻ സൈബീരിയ വരെ പ്രജനനം നടത്തുന്നു; ശീതകാലത്ത് മധ്യ ആഫ്രിക്കയിൽ കാണപ്പെടുന്നു. '''P. t. yakutensis''' (ടൈസ്‌ഹർസ്റ്റ്, 1935): കിഴക്കൻ സൈബീരിയയിൽ പ്രജനനം നടത്തുന്നു; ശീതകാലത്ത് കിഴക്കൻയും തെക്കൻ ആഫ്രിക്കയിലും കാണപ്പെടുന്നു. == '''<u><big>വിവരണം</big></u>''' == വില്ലൊ കുരുവി രൂപത്തിൽ സാധാരണ ഇല കുരുവികളെ പോലെയാണ്.ശരാശരി ഇതിൻറെ നീളം 11–12.5 സെ.മീ.യും ഭാരം 7–15 ഗ്രാം വരെയുമാണ്.മുകൾഭാഗം പച്ചത്തവിട്ടു നിറവും അടിഭാഗം ഓഫ് വെളുപ്പ് മുതൽ  മഞ്ഞനിറവുമായിട്ടാണ് കാണുന്നത്.ചിറകുകൾക്ക് വരകൾ ഇല്ലാതെ പച്ചത്തവിട്ട് നിറത്തോടുകൂടിയ ചിറകുകളാണ് ഇതിൻറെ പ്രത്യേകത.വലിയ പക്ഷികളെക്കാൾ കുഞ്ഞിപ്പക്ഷികൾക്കാണ് മഞ്ഞനിറം കൂടുതലായി കാണപ്പെടുന്നത്.വലുതാവും തോറും മഞ്ഞനിറം കുറഞ്ഞു കുറഞ്ഞു വരുന്നതായി കാണുന്നു.ഇത് chiffchaff എന്ന പക്ഷിയുമായി വളരെ സാമ്യമുള്ളതാണ്. പക്ഷേ പാടാത്ത പക്ഷികളെ തിരിച്ചറിയാൻ ചില പ്രത്യേകതകൾ ഉണ്ട്.വില്ലോ കുരുവിൻ്റെ കാലുകൾ വെളുത്ത പിങ്ക്-മഞ്ഞ നിറത്തിലുള്ളതാണ് (chiffchaff-ൽ ഇത് ഇരുണ്ട തവിട്ട് മുതൽ കറുപ്പ് വരെ ആയിരിക്കും), കൊക്ക് കൂടുതൽ നീളവും വെളുപ്പും കാണിക്കും, ശരീര ആകൃതി കൂടുതൽ സുന്ദരവും മെലിഞ്ഞതുമായി കാണപ്പെടുന്നു, കൂടാതെ ചിറകിന്റെ അറ്റഭാഗം കൂടുതൽ നീളമുള്ളതാണ്.ഇതിന്റേത് ലളിതമായ, ആവർത്തിച്ച് താഴേക്ക് ഇറങ്ങുന്ന വിസിൽപോലുള്ള ഗാനം ആണ്. അതേസമയം, ബന്ധപ്പെടാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ശബ്ദം രണ്ടക്ഷരങ്ങളുള്ള ‘ഹൂ-ഈറ്റ്’ എന്നതാണ്. ഇത് chiffchaff-ന്റെ ഏകക്ഷര ‘ഹ്വീറ്റ്’ എന്ന ശബ്ദത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref>{{Cite journal |date=2016 |title=http://ljournal.ru/wp-content/uploads/2016/08/d-2016-154.pdf |url=https://doi.org/10.18411/d-2016-154 |doi=10.18411/d-2016-154}}</ref>. == '''<u><big>പെരുമാറ്റം</big></u>''' == എല്ലാ ജനസംഖ്യകളും വളരെ ദീർഘദൂര കുടിയേറ്റ സ്വഭാവമുള്ളവയാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് ''P. t. yakutensis'' ഉപജാതി കിഴക്കൻ സൈബീരിയയിൽ നിന്ന് തെക്കൻ ആഫ്രിക്കയിലേക്ക് ഏകദേശം 12,000 കി.മീ. വരെ കുടിയേറുന്നു. ഇത് ഏഷ്യ–കിഴക്കൻ ആഫ്രിക്കൻ Flyway വഴി നടക്കുന്ന, ഇത്ര ചെറുതായൊരു പക്ഷിക്കുള്ള ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയ കുടിയേറ്റങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.<ref name=":0" /><ref name=":2" />സാധാരണ സമയക്രമം ഇങ്ങനെയാണ്: * ഒക്ടോബർ മുതൽ മാർച്ച് വരെ: സഹാറയ്ക്ക് തെക്കൻ ആഫ്രിക്കയിൽ ശീതകാലം ചെലവഴിക്കുന്നു. * മാർച്ച് മധ്യം മുതൽ മേയ് മധ്യം വരെ: പ്രജനന പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് കുടിയേറി എത്തുന്നു. * ഏപ്രിൽ അവസാനം മുതൽ ഓഗസ്റ്റ് വരെ: പ്രജനനകാലം; സാധാരണയായി ഒരു തവണ മാത്രം മുട്ടയിടുന്നു, അപൂർവ്വമായി രണ്ടുതവണ. * ഓഗസ്റ്റ് മുതൽ ഒക്ടോബർ വരെ: വീണ്ടും ആഫ്രിക്കയിലേക്ക് കുടിയേറുന്നു. ഇവ അലാസ്കയിൽ വളരെ അപൂർവ്വമായി മാത്രം കാണപ്പെടുന്ന വഴിതെറ്റിയ പക്ഷികളാണ്; St. Lawrence Island ൽ ചില രേഖപ്പെടുത്തിയ കണ്ടുവരവുകൾ ഉണ്ട്.<ref>{{Cite book |last=Howell |first=Steve N. G. |title=Rare birds of North America |last2=Lewington |first2=Ian |last3=Russell |first3=Will |date=2014 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11796-6 |location=Princeton}}</ref> == '''<u><big>സ്ഥിതിയും സംരക്ഷണവും</big></u>''' == [[പ്രമാണം:WillowWarbler.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം]] [[പ്രമാണം:Phylloscopus_trochilus_MWNH_2279.JPG|ലഘുചിത്രം|Egg, Collection [[Museum Wiesbaden, Germany]]]] വില്ലോ കുരുവികൾക്ക് ഏറ്റവും കൂടുതൽ താമസിക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന സ്ഥലം കുറ്റിച്ചെടികളിലാണ് .ചെറു മരങ്ങൾ ഉള്ള ഇത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ മനുഷ്യൻ മാറ്റം വരുത്തിയ ആവാസവ്യവസ്ഥകളും (ഉദാ: coppice, 10–20 വർഷം പ്രായമുള്ള പ്ലാന്റേഷനുകൾ) ഉൾപ്പെടുന്നു. ബർച്ച്, ആൾഡർ, വില്ലോ തുടങ്ങിയ മരങ്ങൾ കൂടുതലായും, ലിക്കൺ (lichen) ധാരാളമുള്ളതുമായ, ജലസാന്നിധ്യം (ഉദാ: ചെറുനദികൾ), ബ്രാക്കൻ ചെടികളും മോസും ധാരാളമുള്ള വയലുകളും, കൂട് നിർമ്മിക്കാൻ അനുയോജ്യമായ താഴ്ന്ന ബ്രാംബിൾ കുറ്റിച്ചെടികളും ഉള്ള സ്ഥലങ്ങളെയാണ് ഇത് മുൻഗണന നൽകുന്നത്. എങ്കിലും, ചെറുപ്പമായതോ തുറന്നതോ ആയ കൊനിഫറസ് വനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ മറ്റ് പലവിധ സസ്യസമൂഹങ്ങളിലും ഇത് ജീവിക്കാൻ കഴിയും.<ref name=":2" /><ref>{{Citation|title=Phylloscopus umbrovirens (Rüppell). Brown Woodland-Warbler. Pouillot ombré.|url=https://doi.org/10.5040/9781472927026.0202|work=The Birds of Africa|publisher=Academic Press|access-date=2026-04-20}}</ref>വനപാതകളുടെ അരികിലുള്ള വ്യത്യസ്ത ഘടനയിലും ഉയരത്തിലും ഉള്ള കുറ്റിച്ചെടികൾ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത് ഈ പക്ഷിക്ക് ഗുണകരമാണ്. ഈ പക്ഷി ഈർപ്പമുള്ള വനപ്രദേശങ്ങളെയാണ് കൂടുതലായി ഇഷ്ടപ്പെടുന്നത്. ബ്ലാക്ക്‌തോൺ പോലുള്ള കട്ടിയുള്ള കുറ്റിച്ചെടികൾ ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെ ചെറിയ ഭാഗങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. എന്നാൽ മാൻ മേയൽ ഇവയ്ക്ക് ആവശ്യമായ താഴ്ന്ന സസ്യാവരണം നശിപ്പിക്കാൻ ഇടയാക്കാം. ഏറ്റവും ഉയർന്ന ജനസാന്ദ്രത സ്കാൻഡിനേവിയയിൽ കാണപ്പെടുന്നു (അവിടെ ഇത് ഏറ്റവും സാധാരണമായ പക്ഷിയാണ്), ഓരോ ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിലും 1,100 വരെ ജോഡികൾ കാണപ്പെടുന്നു. സ്വീഡനും ഫിൻലൻഡും ചേർന്നുള്ള മൊത്തം ജനസംഖ്യ ഏകദേശം 24 മില്യൺ ജോഡികളാണ്. കിഴക്കോട്ട് പോകുമ്പോൾ സാന്ദ്രത കുറയുന്നു; മധ്യ സൈബീരിയയിൽ പരമാവധി 27 ജോഡികൾ/ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വരെ മാത്രമേ കാണപ്പെടുന്നുള്ളൂ. പ്രജനന പരിധിയുടെ തെക്കൻ അതിർത്തികളിൽ ഇതിലും കുറവായ സാന്ദ്രതയാണ്—സ്വിറ്റ്സർലാൻഡിൽ 9 ജോഡികൾ/ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ മാത്രം, വടക്കൻ സ്പെയിനിൽ ആകെ 100 ജോഡികൾ മാത്രമാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്.<ref name=":0" /> ഇംഗ്ലണ്ടിൽ കഴിഞ്ഞ 25 വർഷത്തിനിടെ ഈ ഇനത്തിൻ്റെ ജനസംഖ്യ ശരാശരിയായി 70% വരെ കുറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്, പ്രത്യേകിച്ച് തെക്കുകിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ വലിയ ഇടിവ് കാണപ്പെട്ടു. സ്കോട്ട്ലാൻഡിൽ ചില വർധനവുകൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. വനവികസനത്തിനായി Forestry Commission ‘England's Woodland Improvement Grant (EWIG)’ എന്ന പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി ധനസഹായം നൽകുന്നു; അതുപോലെ Natural England ‘Environmental Stewardship Scheme’ വഴിയും സഹായം ലഭ്യമാണ്<ref>{{Citation|title=Phylloscopus trochilus (Linnaeus). Willow Warbler. Pouillot fitis.|url=https://doi.org/10.5040/9781472927026.0195|work=The Birds of Africa|publisher=Academic Press|access-date=2026-04-20}}</ref>. == '''<u><big>അവലംബം</big></u>''' == <references /> == External links == {{Commons category|Phylloscopus trochilus}} * {{EBirdSpecies|wlwwar|Willow Warbler}} * [http://www.ornithos.de/Ornithos/Feather_Collection/Phylloscopus_trochilus/Phylloscopus_trochilus.htm Feathers of the willow warbler] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180304043935/http://www.ornithos.de/Ornithos/Feather_Collection/Phylloscopus_trochilus/Phylloscopus_trochilus.htm|date=2018-03-04}} * Willow warbler - [https://sabap2.birdmap.africa/docs/sabap1/643.pdf Species text in ''The Atlas of Southern African Birds''] * [https://peerj.com/articles/8770.pdf Impacts of climate in Africa and Europe on timing of spring migration in Willow Warblers]. Paper in [[PeerJ]] {{Taxonbar|from=Q27239}}{{Authority control}} 100kbja69zt50rhc8ozrtop5w97tawi 3 666692 4614302 2026-04-20T06:53:12Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4614302 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: VikasPuthraya | VikasPuthraya | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 06:53, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) p6595u0mpz3xl9xn9ttk3l26c252zrq 3 666693 4614304 2026-04-20T07:29:11Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4614304 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Krprabhakarwiki | Krprabhakarwiki | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 07:29, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) pj3bz5p3276d3hfgppl3ke6gdsq51wu 3 666694 4614306 2026-04-20T07:41:40Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4614306 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Safwan CH | Safwan CH | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 07:41, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) eknkhxxk8i37pnzy98j09i2aahlup80 3 666695 4614307 2026-04-20T07:44:28Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4614307 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: A0111123 | A0111123 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 07:44, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) snjru2uf4epghji8plc2aajkwznfzm7 11 666696 4614310 2026-04-20T08:20:27Z Danny Benjafield (WMDE) 176964 /* Edit request: Update Template:Wikidata image to close null operation loop */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം 4614310 wikitext text/x-wiki == Edit request: Update Template:Wikidata_image to close null operation loop == ''(Apologies for posting in English)'' Hello everyone, This is a notice regarding this Template that is used in many pages. The template contains operations that have no output; despite having no result, the operation is still processed. As this Template is used on millions of pages across the Wikimedia Projects, this creates a significant but unnecessary additional load on Wikimedia servers: we would like to reduce this. '''// The change //''' Currently, the template performs a series of functions, some of which have no output (known as a null operation loop). These functions can be removed without changing or harming the template’s functionality. '''// What you need to do //''' Please update the local template code of Template:Wikidata_image with this version we have created, available here: [[metawiki:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Template_Optimisation#Suggested_Change|Suggested edit for Template:Wikidata_image]], and it is also pasted below, for you convenience:<syntaxhighlight lang="lua"> {{ #if:{{NAMESPACE}}|| {{ #if:{{{1|}}} | | {{ #if:{{{2|}}} | | {{ #if:{{#property:P18}} | [[Category:No local image but image on Wikidata]] | }} }} }} }}<noinclude> {{doc}} </noinclude> </syntaxhighlight>'''Note:''' The '''<nowiki>[[Category:No local image but image on Wikidata]]</nowiki>''' name is often locally translated, please check what is in the previous version and replace if needed. Let me know if you have any questions about this change or need assistance to make the edit. Thank you for your help! --[[ഉപയോക്താവ്:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Danny Benjafield (WMDE)|സംവാദം]]) 08:20, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) nb1vfjyi7rew383dt0fp1ky8td7u0ej 3 666697 4614311 2026-04-20T08:36:12Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4614311 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Toastedcashews | Toastedcashews | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 08:36, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) 6ujd22843ca14q4wphb6y2b9z18y2cz 3 666698 4614312 2026-04-20T09:17:11Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4614312 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Hardika Kunju | Hardika Kunju | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 09:17, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) in50yk0qcskiy9ru4zz2p0ryevqn418 3 666699 4614316 2026-04-20T09:26:58Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4614316 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Birthdaydecoration | Birthdaydecoration | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 09:26, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) a98rbm6x9g0prf7jig2edctf3u8dt90 3 666700 4614327 2026-04-20T09:41:40Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4614327 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: ПрофИздат | ПрофИздат | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 09:41, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) 0f4qm1wvx85zb739xk4ptjak0wc13pl 3 666701 4614328 2026-04-20T10:04:48Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4614328 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: GimyTVr6j | GimyTVr6j | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 10:04, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) s43l9ujxozqvywsy3fkjhkexr9jscqd 3 666702 4614329 2026-04-20T10:15:48Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4614329 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Karumpil | Karumpil | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 10:15, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) 7q0efdlem0viluk43wd068q5q0t14fj 0 666703 4614333 2026-04-20T10:26:02Z Anishviswa 18179 Anishviswa എന്ന ഉപയോക്താവ് [[സൂരിനാം ചെറി]] എന്ന താൾ [[മുളകു നെല്ലി]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു 4614333 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[മുളകു നെല്ലി]] 7svm9swacg5073iy65nooucl3qrz3y5 1 666704 4614335 2026-04-20T10:26:02Z Anishviswa 18179 Anishviswa എന്ന ഉപയോക്താവ് [[സംവാദം:സൂരിനാം ചെറി]] എന്ന താൾ [[സംവാദം:മുളകു നെല്ലി]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു 4614335 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[സംവാദം:മുളകു നെല്ലി]] j9lejiviorfzf3gqmhxahwpqvaxxny5 3 666705 4614340 2026-04-20T11:22:55Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4614340 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: ANTONY VARAYADAN | ANTONY VARAYADAN | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 11:22, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) sqg2kv8yydtpvb2so6gzzw7p7yvq6m3