വിക്കിപീഡിയ mlwiki https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A7%E0%B4%BE%E0%B4%A8_%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B5%BE MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter മീഡിയ പ്രത്യേകം സംവാദം ഉപയോക്താവ് ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം വിക്കിപീഡിയ വിക്കിപീഡിയ സംവാദം പ്രമാണം പ്രമാണത്തിന്റെ സംവാദം മീഡിയവിക്കി മീഡിയവിക്കി സംവാദം ഫലകം ഫലകത്തിന്റെ സംവാദം സഹായം സഹായത്തിന്റെ സംവാദം വർഗ്ഗം വർഗ്ഗത്തിന്റെ സംവാദം കവാടം കവാടത്തിന്റെ സംവാദം കരട് കരട് സംവാദം TimedText TimedText talk ഘടകം ഘടകത്തിന്റെ സംവാദം Event Event talk 0 66 4617188 4615988 2026-05-04T12:32:36Z ~2026-27110-99 217271 4617188 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Kathakali}}[[പ്രമാണം:Kathakali of Kerala at Nishagandhi dance festival 2024 (197).jpg|thumb|കഥകളി]] [[പ്രമാണം:Kathakali of kerala.jpg|thumb|right|കഥകളിയിലെ കൃഷ്ണമുടി വേഷം]] ([[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] തനതായ ദൃശ്യകലാരൂപമാണ് '''കഥകളി'''. [[രാമനാട്ടം|രാമനാട്ടമെന്ന]] കലാരൂപം പരിഷ്കരിച്ചിട്ടാണ് കഥകളിരൂപീകരിച്ചത്. കഥകളിയിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ പ്രധാനമായും പച്ച, കത്തി, കരി,താടി, മിനുക്ക്‌ എന്നിങ്ങനെയുള്ള വേഷങ്ങളായാണ് അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്. [[ചാക്യാർകൂത്ത്]], [[കൂടിയാട്ടം]], [[കൃഷ്ണനാട്ടം]], [[അഷ്ടപദിയാട്ടം]], [[ദാസിയാട്ടം]], തെരുക്കൂത്ത്, [[തെയ്യം]], [[തിറയാട്ടം]], [[പടയണി]]<nowiki/>തുടങ്ങിയ ക്ലാസിക്കൽ-നാടൻകലാരൂപങ്ങളുടെ അംശങ്ങൾ കഥകളിയിൽ ദൃശ്യമാണ്. പതിനേഴു, പതിനെട്ട് നൂറ്റാണ്ടുകളിലായി വികസിതമായ ഈ കലാരൂപം) വരേണ്യവിഭാഗങ്ങൾക്കിടയിൽമാത്രം ഒതുങ്ങിനിന്നിരുന്നുവെങ്കിലും ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ [[വള്ളത്തോൾ നാരായണമേനോൻ|മഹാകവി വള്ളത്തോൾ]] അടക്കമുള്ള ഉത്പതിഷ്ണുക്കളുടെ ശ്രമഫലമായി, ഇന്നു ലോകപ്രസിദ്ധി കൈവരിച്ചിരിക്കുന്നു<ref>{{cite book |author= പ്രൊഫ. അയ്മനം കൃഷ്ണക്കൈമൾ |title= കഥകളി വിജ്ഞാനകോശം |publisher=കറൻറ് ബുക്സ് | |year=2000 | }}</ref> . വിവരണംനാട്യം, നൃത്തം എന്നിവയെ ആംഗികമെന്ന അഭിനയോപാധിയിലൂടെ സമന്വയിപ്പിച്ചവതരിപ്പിക്കുകയാണ് കഥകളിയിൽ. ഒരു വാചകത്തിൽപ്പറഞ്ഞാൽ ആംഗികമാണ് കഥകളിയുടെ മർമ്മം. കഥകളിക്കുവേണ്ടി രചിക്കപ്പെട്ട കാവ്യമായ [[ആട്ടക്കഥ]]<nowiki/>യിലെ സംഭാഷണഭാഗങ്ങളായ പദങ്ങൾ, പാട്ടുകാർ പിന്നണിയിൽനിന്നു പാടുകയും നടന്മാർ അഭിനയത്തിലൂടെ കാവ്യത്തിലെ പ്രതിപാദ്യം അരങ്ങത്തവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അഭിനയത്തിനിടയിൽ നടന്മാർ ഭാവാവിഷ്‌കരണപരവും താളാത്മകവുമായ രംഗചലനങ്ങളും അംഗചലനങ്ങളും പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നു. പദങ്ങളുടെ ഓരോഭാഗവും അഭിനയിച്ചുകഴിയുമ്പോൾ ശുദ്ധനൃത്തചലനങ്ങളടങ്ങുന്ന കലാശങ്ങൾ ചവിട്ടുന്നു. ഇങ്ങനെ അഭിനയത്തിലും അതടങ്ങുന്ന രംഗങ്ങളുടെ പരമ്പരയിലുംകൂടെ ഇതിവൃത്തം അരങ്ങത്തവതരിപ്പിച്ച്, രസാനുഭൂതിയുളവാക്കുന്ന കലയാണു കഥകളി. [[നൃത്തം]], [[നാട്യശാസ്ത്രം|നാട്യം]], നൃത്ത്യം , [[ഗീതം]], [[വാദ്യം]] എന്നിങ്ങനെ അഞ്ചു ഘടകങ്ങളുടെ സമഞ്ജനസമ്മേളനമാണ് കഥകളി. ഇതുകൂടാതെ സാഹിത്യമൊരു പ്രധാനവിഭവമാണെങ്കിലും ഇതു ഗീതത്തിന്റെ ഉപവിഭാഗമായി കരുതപ്പെടുന്നു. കളിതുടങ്ങുന്നതിനുമുമ്പ്, മദ്ദളകേളി (അരങ്ങുകേളി/ശുദ്ധമദ്ദളം), വന്ദനശ്ലോകം, തോടയം, മേളപ്പദം(മഞ്ജുതര)തുടങ്ങിയ പ്രാരംഭച്ചടങ്ങുകളുണ്ട്‌. പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഭാഗവതർ ആലപിക്കുന്ന പദങ്ങൾ [[ഹസ്തമുദ്ര]]<nowiki/>കളിലൂടെയും, മുഖഭാവങ്ങളിലൂടെയും നടന്മാർ അരങ്ങത്തഭിനയിച്ചാണ്‌, കഥകളിയിൽ കഥപറയുന്നത്. കഥകളിയിലെ വേഷങ്ങളെ പ്രധാനമായും പച്ച, കത്തി, കരി, താടി, മിനുക്ക്‌ എന്നിങ്ങനെ അഞ്ചായിത്തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പച്ച സൽക്കഥാപാത്രങ്ങളും (സാത്വികം) കത്തി രാക്ഷസകഥാപാത്രങ്ങളുമാണ്. (രാജാക്കന്മാരായ ദുഷ്ടകഥാപാത്രങ്ങൾ.) കരിവേഷം രാക്ഷസിമാർക്കാണ്‌. ചുവന്നതാടി താമസസ്വഭാവമുള്ള (വളരെ ക്രൂരന്മാരായ) രാക്ഷസർമുതലായവരും കറുത്തതാടി കാട്ടാളർമുതലായവരുമാണ്‌. കലിയുടെ വേഷം കറുത്തതാടിയാണ്. ഹനുമാനു വെള്ളത്താടിയാണു വേഷം. സ്ത്രീകളുടേയും മുനിമാരുടേയും വേഷം മിനുക്കാണ്‌. ഇത്തരത്തിൽ വേഷമണിയിക്കുന്നതിന് ചുട്ടികുത്ത് എന്നു കൊണ്ട്പറയുന്നു.എപ്പോഴും എല്ലാവർക്കും കഥകളി ഇഷ്ട്ടം ആണ്. == ചരിത്രം == എ.ഡി-പതിനേഴു-ആം നൂറ്റാണ്ടിലാണ് കഥകളിയുദ്ഭവിച്ചത്‌. കഥകളിയുടെ സാഹിത്യരൂപമാണ്, ആട്ടക്കഥ. [[രാമനാട്ടം|രാമനാട്ടകർത്താവായ]] [[കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാൻ|കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാനെയാണ്]] ആട്ടക്കഥാസാഹിത്യത്തിന്റെ ഉപജ്ഞാതാവായി കണക്കാക്കുന്നത്. [[ഗീതഗോവിന്ദം|ഗീതഗോവിന്ദാ]]ഭിനയത്തിന്റെ പ്രേരണയിൽനിന്നുടലെടുത്ത ഒരു വിനോദമാണ് [[കൃഷ്ണനാട്ടം]]. അക്കാലത്ത്, വടക്കൻദിക്കുകളിൽ പ്രചാരത്തിലിരുന്ന അഷ്ടപദിയാട്ടത്തിന്റെയും അതിന്റെ ചുവടുപിടിച്ചു സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട കൃഷ്ണനാട്ടത്തിന്റെയും രീതിയിലാണ് തമ്പുരാൻ രാമനാട്ടം രചിച്ചത്. ആയിരത്തി അഞ്ഞൂറ്റി അമ്പത്തിയഞ്ച്-നും ആയിരത്തി അറുന്നൂറ്റി അഞ്ച്-നുമിടയിലാണു രാമനാട്ടം രചിച്ചതെന്നാണു പറയപ്പെടുന്നത്<ref>കഥകളിരംഗം, [[കെ.പി.എസ്. മേനോൻ]], താൾ 5</ref>. കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാൻ എട്ടു ദിവസത്തെ കഥയാക്കി വിഭജിച്ചുനിർമ്മിച്ച രാമനാട്ടമാണ്, പിൽക്കാലത്തു കഥകളിയായിപ്പരിണമിച്ചത്. കഥകളിവേഷത്തെ പരിഷ്കരിക്കുകയും [[ചെണ്ട]] ഉപയോഗിക്കുകയുംചെയ്തത് [[വെട്ടത്തുനാട്|വെട്ടത്തുനാട്ടുരാജാവായിരുന്നു]]. പാട്ടിനായി പ്രത്യേകം ആളെനിറുത്തുന്നരീതിയും വർണ്ണഭംഗിയുള്ള കിരീടങ്ങളും കടുത്തനിറത്തിലുള്ള കുപ്പായങ്ങളും പലവർണ്ണങ്ങളുപയോഗിച്ചുള്ള മുഖമെഴുത്തുമെല്ലാം വെട്ടത്തുരാജാവിന്റെ സംഭാവനയാണ്‌. ഇതിനെ [[വെട്ടത്തു സമ്പ്രദായം|വെട്ടത്തുനാടൻ]] എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്. [[എത്യോപ്യ|എത്യോപ്യയിലെ]] പരമ്പരാഗതവേഷമാണ്‌ ഇതിനു പ്രചോദനമായിട്ടുള്ളത്{{തെളിവ്}}. വെട്ടത്തുരാജാവിനെ കഥകളിപരിഷ്കരണത്തിൽ സഹായിച്ചത്, കഥകളിപ്രേമിയായിരുന്ന ശങ്കരൻനായരായിരുന്നു. രാമായണകഥയെ ഒമ്പതു ഭാഗങ്ങളാക്കിത്തിരിച്ച് എട്ടുദിവസംകൊണ്ടായിരുന്നു ആദ്യകാലഅവതരണം. [[സംഘക്കളി]], [[അഷ്ടപദിയാട്ടം]], [[തെയ്യം]], [[പടയണി]], [[കൂടിയാട്ടം]], തെരുക്കൂത്ത് എന്നിങ്ങനെ ഒട്ടേറെ കലാരൂപങ്ങളിൽനിന്നു പലതും കഥകളി സ്വാംശീകരിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട്. രാമനാട്ടത്തിന്റെ അപരിഷ്കൃത അവതരണരീതികൾക്കു മാറ്റംസംഭവിച്ചത്, [[കല്ലടിക്കോട്|കല്ലടിക്കോടൻ]], കപ്ലിങ്ങാടൻ, വെട്ടത്തുനാടൻ എന്നീ പരിഷ്കാരസമ്പ്രദായങ്ങളിലൂടെയാണ്. അഭിനേതാവുതന്നെ ഗാനംചൊല്ലിയാടുന്ന രാമനാട്ടരീതിക്ക് മാറ്റംവരുത്തി. പിന്നണിയിൽ ഗായകരുടെ പാട്ടിനനുസരിച്ച് നടനഭിനയിക്കുന്ന രീതി കൊണ്ടുവന്നത്, വെട്ടത്തുനാടൻസമ്പ്രദായമാണ്. ആട്ടത്തിനു ചിട്ടകളേർപ്പെടുത്തിയതും കൈമുദ്രകൾ പരിഷ്ക്കരിച്ചതും കല്ലടിക്കോടൻ സമ്പ്രദായമാണ്. അഭിനയരീതിയുടെ ഒതുക്കമാണ്, കല്ലുവഴിച്ചിട്ടയുടെ പ്രധാനസംഭാവന. കലാശങ്ങൾ, ഹസ്താഭിനയം എന്നിവയിലാണ് ഈ ശൈലീപ്രകാരം പരിഷ്കാരംനടന്നത്. [[File:Kathakali of Kerala at Nishagandhi dance festival 2024 (151).jpg|thumb|നിശാഗന്ധി നൃത്തോത്സവത്തിൽ നിന്നും]] [[വെട്ടത്തുനാടൻ സമ്പ്രദായ|കഥകളി]] രാമനാട്ടം, കഥകളിയായി പരിഷ്കരിക്കപ്പെടുന്നതിന്, വെട്ടത്തുരാജാവു വരുത്തിയ മാറ്റങ്ങളിവയാണ്. * നടന്മാർക്കു വാചികാഭിനയം വേണ്ടെന്നു തീർച്ചപ്പെടുത്തി. * പാട്ടിനെ പിന്നണിയിലേയ്ക്കെത്തിച്ചു. * കത്തി, താടിവേഷങ്ങൾക്കു തിരനോട്ടമേർപ്പെടുത്തി. * രാമനാട്ടത്തിലെ തൊപ്പിമദ്ദളത്തിനുപകരം ചെണ്ടയേർപ്പെടുത്തി. * കൂടിയാട്ടത്തിനനുസരിച്ചുള്ള പച്ച, കത്തി, താടി എന്നീ മുഖത്തുതേപ്പടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വേഷവിഭജനംകൊണ്ടുവന്നു. * മുദ്രകളോടെയുള്ള ആംഗികാഭിനയംകൊണ്ടുവന്നു. വെട്ടത്തുസമ്പ്രദായത്തെ പരിഷ്കരിച്ച്‌, കഥകളിയെ ഒരു നല്ല നൃത്തകലയാക്കിത്തീർത്തത്‌ കപ്ലിങ്ങാടൻ നമ്പൂതിരിയാണ്. ഇന്നുകാണുന്ന കഥകളിവേഷങ്ങളുടെയെല്ലാം ഉപജ്ഞാതാവ് അദ്ദേഹമായിരുന്നു. കപ്ലിങ്ങാടന്റെ സമകാലീനനായിരുന്ന കല്ലടിക്കോടനും കഥകളിയിൽ പരിഷ്കാരങ്ങൾവരുത്തി. === കപ്ലിങ്ങാടൻ കഥകളിയിൽവരുത്തിയ മാറ്റങ്ങൾ === * കത്തി, താടി, കരി എന്നിവയ്ക്കു മൂക്കത്തും ലാടമദ്ധ്യത്തിലും ചുട്ടിപ്പൂ ഏർപ്പെടുത്തി. * ചുട്ടിയ്ക്ക് അകവിസ്തൃതി കൈവരുത്തി. * മുനിമാർക്കു മഹർഷിമുടി നിർദ്ദേശിച്ചു. * [[രാവണൻ]], [[ജരാസന്ധൻ]], [[നരകാസുരൻ]] എന്നീ കഥാപാത്രങ്ങളെ അരങ്ങിലെത്തിച്ച് കത്തിവേഷത്തിനു പ്രാധാന്യംനൽകിയിരുന്നു. === കല്ലുവഴിച്ചിട്ട:- പുതിയ കഥകളിയുടെ ആവിഷ്കരണം === 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മദ്ധ്യത്തിലാവിർഭവിച്ച ശൈലിയാണിത്. കുയിൽത്തൊടി ഇട്ടിരാരിശ്ശി മേനോനാണ് ആവിഷ്കർത്താവ്. [[ഭക്തിപ്രസ്ഥാനം|ഭക്തിപ്രസ്ഥാനവുമായി]] ഈ കലാരൂപത്തിനു ബന്ധമുണ്ട്. ഇക്കാലത്ത് [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] അമ്മദൈവങ്ങൾക്കാണു പ്രാധാന്യമുണ്ടായിരുന്നത്. എന്നാൽ ഭക്തിപ്രസ്ഥാനഫലമായി തുടങ്ങിയ മാതൃഭക്തിപ്രധാനങ്ങളായ കലാരൂപങ്ങളുടെ അനുഷ്ഠാനരീതികളവലംബിച്ചുമാണ്, കഥകളിയുടെ ആദ്യരൂപമായ രാമനാട്ടം രൂപമെടുത്തത്. == ഐതിഹ്യം == [[കോഴിക്കോട്]]ടെ മാനവേദൻ രാജാവ്‌, എട്ടുദിവസത്തെക്കഥയായ [[കൃഷ്ണനാട്ടം]] നിർമ്മിച്ചതറിഞ്ഞ്, [[കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാൻ]] കൃഷ്ണനാട്ടംകളിക്കുവാൻ കലാകാരന്മാരെ അയച്ചുതരണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ടെന്നും തെക്കുള്ളവർക്കു കൃഷ്ണനാട്ടംകണ്ടു രസിക്കാനുള്ളകഴിവില്ലെന്നു പറഞ്ഞ്, മാനവേദൻ അതു നിരസിച്ചെന്നും ഇതിൽ വാശിതോന്നിയാണു കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാൻ [[രാമനാട്ടം]] നിർമ്മിച്ചതെന്ന് ഒരു ഐതിഹ്യമുണ്ട്‌. == തിരുവിതാംകൂർരാജാക്കന്മാരുടെ സംഭാവന == <!-- [[ചിത്രം:KathaKali.jpeg|thumb|''അരങ്ങേറ്റം'']] --> [[തിരുവിതാംകൂർ രാജകുടുംബം|തിരുവിതാംകൂർരാജാക്കന്മാർ]] കഥകളിക്കു നൽകിയിട്ടുള്ള സംഭാവനകളേറെയാണ്. 'ബാലരാമഭരതം' എന്ന നാട്യശാസ്ത്രഗ്രന്ഥം രചിച്ചതു [[കാർത്തിക തിരുനാൾ രാമവർമ്മ|കാർത്തിക തിരുനാൾ മഹാരാജാവാണ്]]. '[[നരകാസുരൻ|നരകാസുരവധം]]' ആട്ടക്കഥയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതിയാണ്. കാർത്തികതിരുനാളിന്റെ സഹോദരനായ [[അശ്വതിതിരുനാൾ ഇളയതമ്പുരാൻ|അശ്വതി തിരുനാളിന്റെ]] കൃതികളാണ്, രുഗ്മിണീസ്വയം‍വരം, അംബരീഷചരിതം, പൂതനാമോക്ഷം, പൗണ്ഡ്രകവധം എന്നീ ആട്ടക്കഥകൾ. കാർത്തികതിരുനാളിന്റെ സദസ്സിൽപ്പെട്ട [[ഉണ്ണായിവാര്യർ]] '[[നളചരിതം]]' ആട്ടകഥ രചിച്ചു. അശ്വതിതിരുനാളിന്റെ പിതാവു [[കിളിമാനൂർ കോയിത്തമ്പുരാൻ]] 'കംസവധം' എഴുതി. 'രാവണവിജയം' ആട്ടക്കഥയുടെ കർത്താവ്‌ വിദ്വാൻ കിളിമാനൂർ കോയിത്തമ്പുരാനാണ്. കീചകവധം, ഉത്തരാസ്വയം‍വരം, ദക്ഷയാഗം എന്നീ ആട്ടക്കഥകളുടെ കർത്താവായ [[ഇരയിമ്മൻ തമ്പി|ഇരയിമ്മൻ തമ്പിയും]] രാജകൊട്ടാരത്തിലെ ചർച്ചക്കാരനായിരുന്നു. == ആട്ടക്കഥ == കഥകളിയുടെ സാഹിത്യരൂപമാണ്, ആട്ടക്കഥ. [[ജയദേവൻ|ജയദേവരുടെ]] [[ഗീതഗോവിന്ദം|ഗീതാഗോവിന്ദത്തിന്റെ]] മാതൃകപിന്തുടരുന്ന സംസ്കൃതനാടകങ്ങളിൽനിന്നു വ്യത്യസ്തമായി, മലയാളത്തിൽ ഹൃദ്യമായ പദാവലികളും ശ്രുതിമധുരമായ സംഗീതവും ആട്ടക്കഥകളിൽ പ്രകടമാണ്<ref>{{cite book |author= പ്രൊഫ. അയ്മനം കൃഷ്ണക്കൈമൾ|title= കഥകളി വിജ്ഞാനകോശം |publisher=കറൻറ് ബുക്സ് | |year=2000 | }}</ref>. പദങ്ങളായും ശ്ലോകങ്ങളായുമാണ് ആട്ടക്കഥ രചിക്കുന്നത്. [[ആട്ടക്കഥ|ആട്ടകഥകളിലെ]] പദങ്ങളാണ്‌ കഥകളിയിൽ പാടിയഭിനയിക്കപ്പെടുന്നത്‌. ശ്ലോകങ്ങൾ രംഗസൂചനയും കഥാസൂചനയും നൽകുന്നതിനുള്ള സൂത്രധാരോപാധിയായാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. കൂടാതെ അരങ്ങിലവതരിപ്പിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള കാര്യങ്ങളും ശ്ലോകങ്ങളിലൂടെയവതരിപ്പിക്കുന്നു. [[മലയാള സാഹിത്യം|മലയാളസാഹിത്യത്തിലെ]] ഒരു പ്രധാനശാഖകൂടെയാണ്, ആട്ടക്കഥകൾ. ഏകദേശം അഞ്ഞൂറോളം ആട്ടക്കഥകൾ മലയാളസാഹിത്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി സാഹിത്യത്തിലുണ്ട്. കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാന്റെ [[രാമനാട്ടം|രാമനാട്ടത്തിലെ]] എട്ടുദിവസത്തെ കഥകളാണ് ആദ്യത്തെ ആട്ടക്കഥ. കോട്ടയത്തമ്പുരാന്റെ [[ബകവധം ആട്ടക്കഥ|ബകവധം]], [[കല്യാണസൗഗന്ധികം]], [[കിർമ്മീരവധം]], നിവാതകവചകാലകേയവധം, ഉണ്ണായി വാര്യരുടെ '[[നളചരിതം]]', ഇരയിമ്മൻ തമ്പിയുടെ '[[ഉത്തരാസ്വയംവരം]]', [[കീചകൻ|കീചകവധം]], കിളിമാനൂർ രാജരാജവർമ്മ കോയിത്തമ്പുരാന്റെ രാവണവിജയം, അശ്വതിതിരുനാൾ രാമവർമ്മത്തമ്പുരാന്റെ [[രുക്മിണീസ്വയംവരം]], പൂതനാമോക്ഷം, പൗണ്ഡ്രകവധം, അംബരീഷചരിതം എന്നിവ വ്യാപകമായി പ്രചാരമുള്ള ആട്ടക്കഥകളിൽപ്പെടുന്നു. [[File:Kathakali of Kerala at Nishagandhi dance festival 2024 (266).jpg|thumb|]] == പ്രധാന ആട്ടക്കഥകൾ == * [[കാലകേയവധം (ആട്ടക്കഥ)|കാലകേയവധം]] * [[കിർമ്മീരവധം]] * [[ബകവധം ആട്ടക്കഥ]] * [[കല്യാണസൗഗന്ധികം]] * [[കീചകൻ|കീചകവധം]] * [[ദക്ഷൻ|ദക്ഷയാഗം]] * [[രാവണൻ|രാവണവിജയം]] * [[നളചരിതം]] (നാല് ദിവസങ്ങൾ) * [[രാവണോത്ഭവം]] * [[ബാലിവധം]] * [[ഉത്തരാസ്വയംവരം (ആട്ടക്കഥ)|ഉത്തരാസ്വയംവരം]] * [[രുക്മിണീസ്വയംവരം]] * [[പൂതനാമോക്ഷം ആട്ടക്കഥ|പൂതനാമോക്ഷം]] * പൗണ്ഡ്രകവധം * [[അംബരീഷൻ|അംബരീഷചരിതം]] * [[നിഴൽക്കുത്ത് (കഥകളി)|നിഴൽക്കുത്ത്]] * [[ഹരിശ്ചന്ദ്രചരിതം ആട്ടക്കഥ]] * ശ്രീരാമപട്ടാഭിഷേകം * കർണശപഥം * ലവണാസുരവധം ആട്ടക്കഥ == ചടങ്ങുകൾ == <!-- [[ചിത്രം:കഥകളി-രംഗശീല.jpg|thumb|250px|രംഗശീല]] --> === കേളികൊട്ട് === കഥകളിയുണ്ടെന്നു നാട്ടുകാരെയറിയിക്കുന്ന മേളമാണു കേളി. സന്ധ്യയ്ക്കുമുമ്പാണു '''കേളികൊട്ട്'''. കഥകളിയുടെ അസുരവാദ്യങ്ങളായ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[ചേങ്ങില]], [[ഇലത്താളം]] ഇവ സമന്വയിപ്പിച്ചുകൊണ്ടുള്ള മേളപ്രയോഗമാണു കേളികൊട്ട്. === അരങ്ങുകേളി === കളി തുടങ്ങിക്കഴിഞ്ഞുവെന്നറിയിക്കുന്ന ഗണപതികൊട്ടാണ് '''അരങ്ങുകേളി'''. ചെണ്ടയില്ലാതെ മദ്ദളവും ചേങ്ങിലയും ഇലത്താളവും ഇതിനുപയോഗിക്കുന്നു. ദേവവാദ്യമായ മദ്ദളം, ആദ്യമായി അരങ്ങത്തെത്തിക്കുന്നതുകൊണ്ട്, പ്രത്യേക ഐശ്വര്യംകൈവരുന്നതായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ശുദ്ധമദ്ദളം, കേളിക്കൈ, ഗണപതിക്കൊട്ട് എന്നീപ്പേരുകളും ഈ ചടങ്ങിനുണ്ട്. === 03.തോടയം === ഇത്, ഇഷ്ടദേവതാപൂജയാണ്. കുട്ടിത്തരം വേഷക്കാർ തിരശ്ശീലയ്‌ക്കു പുറകിൽനിന്നുനടത്തുന്ന സ്‌തുതിപരമായ നൃത്തമാണു '''തോടയം'''. വളരെ ലഘുവായ അണിയറമാത്രമെ ഈ വേഷക്കാർക്കുണ്ടാവൂ. പ്രകൃതിയും പുരുഷനുമായുള്ള അഥവാ ശിവനും ശക്തിയുമായുള്ള കൂടിച്ചേരലിലൂടെ സൃഷ്ടിനടക്കുന്നുവെന്ന, പ്രതീകാത്മകമായുള്ള അവതരണംകൂടെയാണു തോടയം. എല്ലാ നടന്മാരും തോടയംകെട്ടിയതിനുശേഷമേ അവരവരുടെ വേഷംകെട്ടാവൂ എന്നാണു നിയമം. തോടയത്തിനു ചെണ്ടയുപയോഗിക്കുകയില്ല. കഥകളിയിലുപയോഗിക്കുന്ന ചെമ്പട, ചമ്പ, പഞ്ചാരി, അടന്ത എന്നീ നാലുതാളങ്ങളും അവയുടെ നാലുകാലങ്ങളും തോടയത്തിലുപയോഗിക്കും. നാടകത്തിലെ നാന്ദിയുടെ സ്ഥാനമാണു കഥകളിയിൽ തോടയത്തിനുള്ളത്. [[കോട്ടയത്തു തമ്പുരാൻ|കോട്ടയത്തു തമ്പുരാനും]] [[കാർത്തിക തിരുനാൾ രാമവർമ്മ|കാർത്തിക തിരുനാളും]] രചിച്ച രണ്ടു തോടയങ്ങളാണ് സാധാരണ പാടാറുള്ളത്. === വന്ദനശ്ലോകം === തോടയംകഴിഞ്ഞാൽ ഗായകൻ ഇഷ്ടദേവതാസ്തുതിപരമായ '''വന്ദനശ്ലോക'''ങ്ങളാലപിക്കുന്നു. ഒരു ശ്ലോകമെങ്കിലും നിർബന്ധമാണ്. കോട്ടയത്തു തമ്പുരാൻ രചിച്ച, "''മാതംഗാനന മബ്ജവാസരമണീം ഗോവിന്ദമാദ്യം ഗുരും''..............." എന്നുതുടങ്ങുന്ന ശ്ലോകമാണ്, സാധാരണയായി ആദ്യം ചൊല്ലുന്നത്. തുടർന്നു മറ്റുചില ശ്ലോകങ്ങളും ചൊല്ലാറുണ്ട്. === പുറപ്പാട് === [[File:Kathakali of Kerala at Nishagandhi dance festival 2024 (190).jpg|thumb|]] ഒരു പുരുഷവേഷവും സ്ത്രീവേഷവും തിരശ്ശീലനീക്കി രംഗത്തുചെയ്യുന്ന പ്രാർത്ഥനാപരമായ ചടങ്ങാണു '''പുറപ്പാട്‌'''. സാധാരണ പുരുഷവേഷം കൃഷ്ണനായിരിക്കും അഞ്ചുവേഷത്തോടുകൂടെ പകുതി പുറപ്പാട് എന്നരീതിയിലും ഈ ചടങ്ങു നടത്തുന്ന സമ്പ്രദായം ധാരാളമായി ഉത്തരകേരളത്തിൽ നിലവിലുണ്ട്. സാധാരണയായി തുടക്കകാരാണ്‌, (കുട്ടിത്തരക്കാർ) രംഗത്തു പുറപ്പാടവതരിപ്പിക്കാറുള്ളത്. കഥകളിയിലെ ഏറെക്കുറെ എല്ലാക്കലാശങ്ങളും അടവുകളും ഈ ചടങ്ങിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളതിനാൽ പുറപ്പാടുചെയ്തുറപ്പിക്കുന്ന കലാകാരന്, മറ്റു വേഷങ്ങൾ രംഗത്തവതരിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള പരിശീലനമായും ഈ ചട‍ങ്ങ് പ്രയോജനപ്പെടുന്നു. മനോഹരങ്ങളായ പലതരം ചുഴിപ്പുകളും നിലകളും പുറപ്പാടിലടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. പുറപ്പാടിലെ പദത്തിനുശേഷം ത്രിപുടതാളത്തിൽ കാർത്തിക തിരുനാളിന്റെ "ദേവദേവ ഹരേ കൃപാലയ....." എന്ന നിലപ്പദം പാടുന്നു ([[മഹാഭാരതം|ഭാരതകഥകൾക്ക്]]). പുറപ്പാടുമുതൽ ചെണ്ടയുപയോഗിക്കുന്നു. മേൽക്കട്ടി, ആലവട്ടം, ശംഖനാദം എന്നിവയോടുകൂടെയാണു പുറപ്പാടു നിർവ്വഹിക്കുന്നത്.<ref>കഥകളിപ്രവേശിക - പ്രൊഫ. വട്ടപ്പറമ്പിൽ ഗോപിനാഥപിള്ള</ref> ===''മേളപ്പദം'' === പുറപ്പാടിനുശേഷം [[ജയദേവൻ|ജയദേവന്റെ]] [[ഗീതാഗോവിന്ദം|ഗീതാഗോവിന്ദത്തിലെ]] 21-ാം അഷ്ടപദിയായ “മഞ്ജൂതര കുഞ്ജതല കേളീസദനേ” എന്നതിന്റെ ആദ്യത്തെ എട്ടു ചരണങ്ങൾ വ്യത്യസ്തരാഗങ്ങളിൽ പാടുന്നതാണു '''മേളപ്പദം'''. സാധാരണയായി ആറു ചരണങ്ങളാണു പാടാറുള്ളത്. [[ചമ്പ]]<nowiki/>താളത്തിൽ നാല്പത്,ഇരുപത്,പത്ത് എന്നീ അക്ഷരകാലങ്ങളിൽ രാഗമാലികയായി അഷ്ടപദി പാടുകയും മേളം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത്. മഞ്ജുതരയെന്ന ചരണം മോഹനത്തിലും വിഹിതപദ്മാവതിയെന്ന ചരണം [[മദ്ധ്യമാവതി]]<nowiki/>യിലുമാണ് പാടാറുള്ളത്. മുമ്പോട്ടുവന്ന്‌, അവരുടെ അഭ്യാസം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. [[മോഹനം]] - [[ചമ്പ]] മഞ്ജുതര കുഞ്ജതല കേളീസദനേ ഇഹവിലസ രതിരഭസ ഹസിതവദനേ പ്രവിശരാധേ, മാധവസമീപം നവഭവദശോകദളശയനസാരേ ഇഹവിലസ കുചകലശതാരളഹാരേ, പ്രവിശരാധേ, ഇഹവിലസ മദനരസസരസഭാവേ, പ്രവിശരാധേ, [[നാട്ടക്കുറിഞ്ഞി|നാട്ട]] കുസുമചയരചിതശുചി വാസഗേഹേ ഇഹവിലസ കുസുമസുകുമാരദേഹേ പ്രവിശ രാധേ, [[കല്യാണി]] - [[ചമ്പ]] മധുരതരപികനികര നിനദമുഖരേ ഇഹവിലസദശനരുചി വിജിതശിഖരേ പ്രവിശരാധേ, [[ആരഭി]] വിതത ബഹുവല്ലീ നവപല്ലവഘനേ ഇഹവിലസ ചിരമലസപീനജഘനേ പ്രവിശരാധേ, [[മധ്യമാവതി]] വിഹിതപദ്മാവതി സുഖസമാജേ ഭണിത ജയദേവ കവിരാജരാജേ കുരുമുരാരേ മംഗലശതാനി === കഥാരംഭം === കഥകളി കഥയുടെ ആരംഭംകുറിക്കുന്നതാണ് '''കഥാരംഭം.''' == കഥകളിസംഗീതം == തോടയത്തിന്, ''ഹരിഹരവിധിനുത'' എന്ന സാഹിത്യത്തിലൂടെ ഭക്തിഭാവത്തിനു പ്രാധാന്യംനൽകിയാണ് കോട്ടയത്തുതമ്പുരാൻ ആവിഷ്ക്കരിച്ചത്. ഭക്തിജനകവും മം‌ഗളകരവുമായ നാട്ടരാഗപ്രധാനങ്ങളായ സം‌ഗീതപാരമ്പര്യവും ദർശിയ്ക്കാവുന്നതാണ്. അനുവർത്തിച്ചുപോന്നിരുന്ന തോടയത്തിലെ താളത്തിൽ [[പഞ്ചാരി|പഞ്ചാരിയും]] നൃത്തത്തിൽ കലാശങ്ങളും ഇരട്ടിയും കാൽകുടയലുമെല്ലാംചേർത്ത് കൂടുതൽ മിഴിവേകി. തോടയത്തിൽ സാഹിത്യം കൂട്ടിച്ചേർത്തും പൂർവ്വരംഗത്തിന്റെ അംഗങ്ങളിൽ പുറപ്പാടിന്റെ ശ്ലോകത്തിനുമുമ്പ് വന്ദനശ്ലോകം ചൊല്ലുകയെന്ന ഒരേർപ്പാടുകൂടെ ഇദ്ദേഹം തുടങ്ങിവെച്ചു. == കഥകളി അഭിനയരീതികൾ == ഒരു കഥയുടെ നാടകരൂപത്തിലുള്ള ആവിഷ്കാരമാണു കഥകളിയെന്നുപറയാമെങ്കിലും അരങ്ങിൽ, കഥാപാത്രങ്ങൾ ഒന്നുംതന്നെ സംസാരിക്കുന്നില്ല. മാത്രമല്ല, പശ്ചാത്തലത്തിൽനിന്നു പാട്ടുകാരുടെ പാട്ടിനനുസരിച്ച് [[#മുദ്രകൾ|കൈമുദ്രകൾ]]<nowiki/>മുഖേന കഥപറയുകയാണുചെയ്യുന്നത്. കഥകളിയുടെ അഭിനയവിധങ്ങളാണ് ആംഗികം, സാത്വികം, വാചികം, ആഹാര്യം എന്നിവ. പദങ്ങൾചൊല്ലി ആടാൻതുടങ്ങിയ കാലങ്ങളിൽ ആംഗികവാചികങ്ങളെ എങ്ങനെ പൊരുത്തപ്പെടുത്തുമെന്ന സമസ്യയ്ക്ക് ഉത്തരമെന്നനിലയിലാണ് വെട്ടം, കല്ലടിക്കോടൻ, കപ്ലിങ്ങാടൻ സമ്പ്രദായങ്ങൾ ആവിർഭവിച്ചത്. === മുദ്രകൾ === കഥകളിപ്പദങ്ങളുടെ രംഗഭാഷയാണു മുദ്രകൾ. [[ഹസ്തലക്ഷണ ദീപിക]]<nowiki/>യിലെ മുദ്രകളാണു കഥകളിയിലനുവർത്തിക്കപ്പെടുന്നത്. പ്രധാനമായും 24 മുദ്രകൾ അടിസ്ഥാനമുദ്രകളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite web|first1=CyberNet Communications|last1=Kerala|accessdate=2018-09-06|title=Kathakali Mudras|url=http://www.cyberkerala.com/kathakali/mudra.htm|website=www.cyberkerala.com}}</ref> വ്യത്യസ്തശാസ്ത്രവിഭാഗങ്ങളിൽ ഒരേപേരിലുള്ള മുദ്രകളുണ്ടെങ്കിലും അവ, രൂപത്തിൽ വ്യത്യസ്തങ്ങളാണ്‌. മുദ്രകളുടെ ഉപയോഗത്തിനു [[നാട്യശാസ്ത്രം|നാട്യശാസ്ത്രവും]] അടിസ്ഥാനമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. [[അഭിനയദർപ്പണം]], ബാലരാമഭാരതം തുടങ്ങിയ ഗ്രന്ഥങ്ങളും അടിസ്ഥാനംതന്നെ. ആസ്വാദകൻ തന്റെ അരങ്ങുപരിചയത്താൽ നടൻ കാണിക്കുന്നതു സന്ദർഭാനുസരണം മനസ്സിലാകുന്നതാണു നല്ലത്. കലാകാരന്മാർ പലരും മുദ്രകൾ ചുരുക്കിക്കാണിക്കാറുണ്ട്. 24 അടിസ്ഥാനമുദ്രകൾ താഴെക്കൊടുക്കുന്നു. 1.[[പതാക (മുദ്ര)|പതാക]], 2.മുദ്രാഖ്യം, 3.കടകം, 4.മുഷ്ടി, 5.കർത്തരീമുഖം, 6.ശുകതുണ്ഡം, 7.കപിത്ഥകം, 8.ഹംസപക്ഷം, 9.ശിഖരം, 10.ഹംസാസ്യം, 11.അഞ്ജലി, 12.അർധചന്ദ്രം, 13.മുകുരം, 14.ഭ്രമരം, 15.സൂചികാമുഖം, 16.പല്ലവം, 17.ത്രിപതാക, 18.മൃഗശീർഷം, 19.സർപ്പശിരസ്സ്, 20.വർദ്ധമാനകം, 21.അരാളം, 22.ഊർണ്ണനാഭം, 23.[[മുകുളം]], 24.കടകാമുഖം. === പരികല്പനകൾ === പദാർത്ഥാഭിനയം, വാക്യാർത്ഥാഭിനയം എന്നിങ്ങനെ രണ്ടു പരികല്പനകൾ എങ്ങനെ രംഗത്തവതരിപ്പിക്കണമെന്നു സൂചിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. നൃത്തം, നാട്യം, നൃത്യം ഇവയെ ലക്ഷണംചെയ്യുമ്പോൾ നൃത്തം താളലയാശ്രയവും നൃത്യം ഭാവാശ്രയവും നാട്യം രസാശ്രയവുമായിപ്പറയുന്നു. ഭാവത്തിന്റെ സ്ഥാനത്തു പദാർത്ഥത്തേയും രസത്തിന്റെ സ്ഥാനത്തു വാക്യാർത്ഥത്തേയും സങ്കല്പിച്ച്, ഭാവാശ്രയമായ നൃത്യത്തെ പദാർത്ഥാഭിനയപ്രധാനമെന്നും രസാശ്രയമായ നാട്യത്തെ വാക്യാർത്ഥാഭിനയപ്രാധാനമെന്നും വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. അതായത് വാച്യാർത്ഥത്തെ മുദ്രകളെക്കൊണ്ടും അവയ്ക്കുചേർന്ന ഭാവങ്ങൾകൊണ്ടഭിനയിക്കുമ്പോൾ അതു പദാർത്ഥത്തേയുംചെയ്യുന്നു. ==കഥകളി വേഷങ്ങൾ == സാത്വികം, രാജസം, താമസം എന്നീ മൂന്ന് ഗുണങ്ങളെ ആസ്‌പദമാക്കിയാണ് കഥകളിവേഷങ്ങളെ തരംതിരിക്കുന്നത്. കഥകളിയിൽ പ്രധാനമായി ആറുതരത്തിലുള്ള വേഷങ്ങളാണുള്ളത്. ഇവയുടെ നിറക്കൂട്ടുകളും വേഷവിധാ‍നങ്ങളും വേഷങ്ങൾക്കനുസരിച്ചു വ്യത്യസ്തമാകുന്നു. [[പ്രമാണം:Kathakali MakeUp.jpg|thumb|]] === പച്ച വേഷം === സത്വ ഗുണമുള്ള കഥാപാത്രങ്ങൾക്കാണ് പച്ചവേഷം. ഉദാഹരണം : [[ശ്രീരാമൻ]], [[ലക്ഷ്മണൻ]] , [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]] , [[നളൻ]] , [[ബാഹുകൻ]] , [[പാണ്ഡവർ]] , [[ദക്ഷൻ]] [[File:Kathakali at Kerala School Kalolsavam 2019 05.jpg|right|thumb|പച്ച വേഷം]] വെളളമനയോല പൊടിച്ച്, വെളിച്ചെണ്ണയിൽ ചാലിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറം ലഭിക്കുന്നു. ഇതിലേയ്ക്ക് കട്ടി നീലം പൊടിച്ച് ചേർക്കുമ്പോൾ പച്ച നിറം ലഭിക്കുന്നു. [[File:Orpiment-148270.jpg|right|thumb|വെള്ള മനയോല]] [[File:Indigo cake.jpg|right|thumb|കട്ടി നീലം]] പച്ചയിൽ തന്നെ ഇളംപച്ചയും കടുംപച്ചയുമുണ്ട്. വെളളമനയോലയിൽ ചേർക്കുന്ന നീലത്തിൻറ അളവിനനുസരിച്ച് പച്ചയുടെ കടുപ്പം കൂട്ടുകയോ കുറയ്ക്കുകയോ ചെയ്യാം. ബാഹുകൻറെ വേഷം കടുംപച്ചയാണ്. [[File:Kalamandalam-Vasu-Pisharody-Bahukan.jpg|right|thumb|[[ബാഹുകൻ]]]] മുഖത്ത് കവിൾത്തടങ്ങളുടെയും താടിയുടെയും അഗ്രമൊപ്പിച്ച്, അരിമാവും ചുണ്ണാമ്പും ചേർത്തുകുഴച്ച ചുട്ടിയിട്ട്, കടലാസുകൾ അർധചന്ദ്രാകൃതിയിൽ വെട്ടി മീതെവച്ചുപിടിപ്പിക്കുന്നു. വേഷഭംഗിക്കു മാറ്റു വർദ്ധിപ്പിക്കുമെന്നതിനു പുറമേ മുഖത്തു പ്രകടമാകുന്ന ഭാവങ്ങളെ നല്ലപോലെ സ്പഷ്ടമാക്കുന്നതിനും ചുട്ടി സഹായകമാകുന്നു. ചുട്ടിയിൽ കടലാസുവച്ചുപിടിപ്പിക്കുന്ന പതിവ് ആധുനിക കാലത്തു നടപ്പായതാണ്. മുൻകാലങ്ങളിൽ അരിമാവും ചുണ്ണാമ്പും കൊണ്ടുതന്നെയാണു ചുട്ടിയുടെ മുഴുവൻ പണിയും ചെയ്തു പോന്നത്. [[പ്രമാണം:Kerala kathakali makeup.jpg|thumb|മുഖത്ത് ചുട്ടിയിട്ടതിനു ശേഷം കടലാസുകൾ അർധചന്ദ്രാകൃതിയിൽ വെട്ടി മീതെവച്ചുപിടിപ്പിക്കുന്നു]] നെറ്റിയുടെ മദ്ധ്യഭാഗത്തായി ഗോപി വരയ്ക്കുന്നതിനു “നാമം വയ്‌ക്കുക” എന്നുപറയുന്നു. ഇതിന് വെളളമനയോല പൊടിച്ച് വെളിച്ചെണ്ണയിൽ ചാലിക്കുമ്പോൾ കിട്ടുന്ന മഞ്ഞനിറവും കറുത്തമഷിയും ചായില്യവുമാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. [[File:Kathakali BN3Q4336.jpg|Kathakali_BN3Q4336|right|thumb|നെറ്റിയുടെ മദ്ധ്യഭാഗത്തായി മഞ്ഞനിറത്തിലുളള ഗോപി വരച്ചിരിക്കുന്നു]] ചുണ്ടപ്പൂവിന്റെ ഉള്ളിലെ വിത്തുകൾ കണ്ണിലിട്ട് കണ്ണ് ചുവപ്പിക്കുന്നു.ഒപ്പം കണ്ണും പുരികവും കറുത്തമഷി കൊണ്ടെഴുതുകയും ചുണ്ട് ചുവപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. [[File:Chunda flower,.jpg|right|thumb|ചുണ്ടപ്പൂവ്]] പച്ചവേഷത്തിന് വൃത്താകൃതിയിലുള്ള കേശഭാരക്കിരീടമാണുപയോഗിക്കുക. മുൻപിലെ കിരീടം, പുറകിലെ കേശഭാരം , ഇരുവശങ്ങളിലെ പ്രഭ എന്നീ ഭാഗങ്ങളാണ് കേശഭാരക്കിരീടത്തിലുളളത്. [[File:Kathakali of Kerala.jpg|right|thumb|മുൻപിലെ കിരീടം, പുറകിലെ കേശഭാരം , ഇരുവശങ്ങളിലെ പ്രഭ എന്നിവയുളള കേശഭാരക്കിരീടം]] ശ്രീകൃഷ്ണൻ, ശ്രീരാമൻ, മുതലായവർക്കുപയോഗിക്കുന്നത് ശിരസ്ത്രം കിരീടമാണ്. ഇതിനെ മുടിയെന്നാണ് സാധാരണ പറയുന്നത്. [[File:Sreerama in Seeta Swayamvar Kadhakali Art form.jpg|right|thumb|ശിരസ്ത്രം കിരീടം/മുടി]] === കത്തി വേഷം === രജോ ഗുണമുളള കഥാപാത്രങ്ങൾക്കാണ് കത്തിവേഷം. ഉദാഹരണം : [[രാവണൻ]], [[ദുര്യോധനൻ]], [[കീചകൻ]], [[ശിശുപാലൻ]], [[നരകാസുരൻ]]. [[പ്രമാണം:Kadakali painting.jpg|right|thumb|150px|കത്തിവേഷം]] കണ്ണുകൾക്കു താഴെയായി , മൂക്കിനോട് ചേർത്തും, പുരികങ്ങൾക്ക് മുകളിലുമായി കത്തിയുടെ ആകൃതിയിൽ ചായില്യം തേയ്ക്കുന്നു. ചുട്ടിമാവുകൊണ്ട് അതിരുകൾ പിടിപ്പിക്കുന്നു. മുഖത്തിന്റെ ബാക്കി ഭാഗം പച്ച നിറമായിരിക്കും. വെളളമനയോല പൊടിച്ച്, വെളിച്ചെണ്ണയിൽ ചാലിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറം ലഭിക്കുന്നു. ഇതിലേയ്ക്ക് കട്ടി നീലം പൊടിച്ച് ചേർക്കുമ്പോൾ പച്ച നിറം ലഭിക്കുന്നു. ചുട്ടിപ്പൂവ് മൂക്കിലും നെറ്റിയിലും ഒട്ടിയ്ക്കുന്നു. മുഖത്ത് കവിൾത്തടങ്ങളുടെയും താടിയുടെയും അഗ്രമൊപ്പിച്ച്, അരിമാവും ചുണ്ണാമ്പും ചേർത്തുകുഴച്ച ചുട്ടിയിട്ട്, കടലാസുകൾ അർധചന്ദ്രാകൃതിയിൽ വെട്ടി മീതെവച്ചുപിടിപ്പിക്കുന്നു. ചുട്ടിയും കടലാസും പച്ചവേഷത്തിനെക്കാൾ വലിപ്പമുളളതായിരിക്കും. കത്തിവേഷത്തെ “കുറുംകത്തി”യെന്നും “നെടുംകത്തി”യെന്നും രണ്ടായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. കണ്ണുകൾക്കു താഴെയായി മൂക്കിനോട് ചേർത്ത് വരയ്ക്കുന്ന കത്തിയുടെ ആകൃതിയിലുളള അടയാളത്തിന്റെ അഗ്രഭാഗം വളച്ചുവച്ചാൽ കുറുംകത്തിയും, വളയ്‌ക്കാതെ നീട്ടി, കൺപോളകളുടെ അഗ്രങ്ങൾവരെയെത്തിച്ചു വരച്ചാൽ നെടുംകത്തിയുമാകുന്നു. ശൃംഗാരരസമഭിനയിക്കുന്നവരുടെ വേഷം കുറുംകത്തിയും വീരരസമഭിനയിക്കുന്നവരുടെ വേഷം നെടുംകത്തിയുമായിരിക്കും . ഉദാഹരണം : * നെടുംകത്തി - [[ദുശ്ശാസനൻ]], [[ഘടോൽകചൻ]] * കുറുംകത്തി - [[രാവണൻ]], [[ദുര്യോധനൻ]], [[കീചകൻ]], [[ശിശുപാലൻ]], [[നരകാസുരൻ]]. [[File:Kathakali Of Kerala (B) (1).jpg|right|thumb|കുറുംകത്തി]] പച്ച വേഷത്തിലെ പോലെ കത്തിവേഷത്തിനും വൃത്താകൃതിയിലുള്ള കേശഭാരക്കിരീടമാണുപയോഗിക്കുക. മുൻപിലെ കിരീടം, പുറകിലെ കേശഭാരം , ഇരുവശങ്ങളിലെ പ്രഭ എന്നീ ഭാഗങ്ങളാണ് കേശഭാരക്കിരീടത്തിലുളളത്. പച്ച വേഷത്തോടു സമാനമായി കണ്ണും പുരികവും കറുത്തമഷി കൊണ്ടെഴുതുകയും ചുണ്ട് ചുവപ്പിക്കുകയും ചുണ്ടപ്പൂവിന്റെ ഉള്ളിലെ വിത്തുകൾ കണ്ണിലിട്ട് കണ്ണ് ചുവപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. [[File:Chunda flower,.jpg|right|thumb|ചുണ്ടപ്പൂവ്]] === താടി വേഷം === മുഖത്തു കീഴ്ത്താടിയോട് ചേർത്ത് വട്ടത്തിലുളള കൃത്രിമത്താടി വയ്ക്കുന്നതാണ് താടി വേഷങ്ങൾ. പ്രധാനമായും മൂന്നു തരത്തിലുള്ള താടിവേഷങ്ങളാണുള്ളത്. * '''വെള്ളത്താടി''' : സത്വഗുണമുള്ള അമാനുഷിക ശക്തിയുളള കഥാപാത്രങ്ങൾക്കാണ് വെള്ളത്താടി വേഷം. ഉദാഹരണം : [[ഹനുമാൻ]], [[ജാംബവാൻ]], [[നന്ദികേശൻ]] , [[വിവിദൻ]]. ശിരസ്സിൽ വട്ടമുടി ധരിച്ചിരിക്കും.മുഖത്ത് കണ്ണിനു ചുറ്റും കറുപ്പും അതിനു താഴെയായി ചുവപ്പും നിറങ്ങളിൽ ചായം തേച്ചിരിക്കും. ചുവപ്പും കറുപ്പും വേർതിരിക്കുന്ന ഭാഗത്ത് ചുട്ടിയുണ്ടാകും. ശിവൻ പഴുപ്പ് വേഷമായതിനാൽ ശിവന്റെ ഭൂതഗണമായ നന്ദികേശന്റെ മൂക്കിന്റെ മധ്യഭാഗം മഞ്ഞനിറത്തിലും ശ്രീരാമൻ പച്ചവേഷമായതിനാൽ ശ്രീരാമഭക്തനായ ഹനുമാൻ്റെ മൂക്കിന്റെ മധ്യഭാഗം പച്ചനിറത്തിലും ആയിരിക്കും.ചുണ്ടപ്പൂവിന്റെ ഉള്ളിലെ വിത്തുകൾ കണ്ണിലിട്ട് കണ്ണ് ചുവപ്പിക്കുന്നു. [[File:Kalamandalam Ramankutty Nair as Hanuman.jpg|right|thumb|വെള്ളത്താടി വേഷം - ഹനുമാൻ]] * '''ചുവന്നതാടി''' :രജോഗുണവും തമോഗുണവും ഒരുമിച്ചുളള കഥാപാത്രങ്ങൾക്കാണ് ചുവന്നതാടി വേഷം. ഇവർ മിക്കപ്പോഴും പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളുടെ അനുയായികളായിരിക്കും. ഉദാഹരണം : [[ബകൻ]], [[ബാലി (ഹൈന്ദവം)|ബാലി]], [[സുഗ്രീവൻ]], [[ദുശ്ശാസനൻ]](വടക്കൻ ദിക്കിലും തെക്ക് ചിലയിടത്തും), [[ത്രിഗർത്തൻ]].ശിരസ്സിൽ കുറ്റിച്ചാമരം ധരിച്ചിരിക്കും. മുഖത്ത് കണ്ണിനു ചുറ്റും കറുപ്പും അതിനു താഴെയായി ചുവപ്പും നിറങ്ങളിൽ ചായം തേച്ചിരിക്കും. ചുവപ്പും കറുപ്പും വേർതിരിക്കുന്ന ഭാഗത്ത് ചുട്ടിയിട്ടു കടലാസിന്റെ അരിക് കത്രിച്ചുവച്ചു പിടിപ്പിക്കും. ചുട്ടിപ്പൂവ് മൂക്കിലും നെറ്റിയിലും ഒട്ടിയ്ക്കുന്നു. ചുണ്ടപ്പൂവിന്റെ ഉള്ളിലെ വിത്തുകൾ കണ്ണിലിട്ട് കണ്ണ് ചുവപ്പിക്കുന്നു. [[File:Kathakali of Kerala by Shagil Kannur 2.jpg|right|thumb|ചുവന്നതാടി വേഷം]] * '''കറുത്തതാടി''': തമോഗുണമുളള പുരുഷ കഥാപാത്രങ്ങൾക്കാണ് കറുത്തതാടിവേഷം. ഉദാഹരണം : [[കലി]] , കാട്ടാളന്മാർ , ചില രാക്ഷസന്മാർ .ചുണ്ടപ്പൂവിന്റെ ഉള്ളിലെ വിത്തുകൾ കണ്ണിലിട്ട് കണ്ണ് ചുവപ്പിക്കുന്നു. [[പ്രമാണം:Kathakali5243a.jpg|left|thumb|200px|കറുത്ത താടിവേഷം]] === കരിവേഷം === തമോഗുണമുളള സ്ത്രീ കഥാപാത്രങ്ങൾക്കാണ് കരിവേഷം. ഉദാഹരണം : [[നക്രതുണ്ടി]] , [[ശൂർപ്പണഖ]], [[ലങ്കാലക്ഷ്മി]], [[പൂതന]], [[സിംഹിക]]. കരി വേഷത്തിൽ നീണ്ടസ്തനങ്ങളും കാതിൽ തോടയുമുണ്ടായിരിക്കും.മുഖത്തു കറുപ്പുനിറത്തിനാണു പ്രാധാന്യം. ചായില്യം കൊണ്ട് കവിൾത്തടങ്ങളിൽ ഇരുഭാഗത്തും അദ്ധവൃത്തത്തിൽ തേച്ച് അരിമാവുപയോഗിച്ച് അതിരുകൾ ശരിപ്പെടുത്തും ഇതുപോലെ പുരികങ്ങളുടെ മുകൾഭാഗത്തും നിറഭേദം വരുത്തും.ചുണ്ടപ്പൂവിന്റെ ഉള്ളിലെ വിത്തുകൾ കണ്ണിലിട്ട് കണ്ണ് ചുവപ്പിക്കുന്നു. ഈ കഥാപാത്രങ്ങൾ ലളിതാവേഷധാരിണികളായി മാറുമ്പോൾ മിനുക്കാണ് വേഷവിഭാഗം. [[File:Kathakali artist costumed to represent a demoness.jpg|right|thumb|കരിവേഷം]] === മിനുക്ക് വേഷം<ref>{{Cite book|title=Red}}</ref> === സത്വ ഗുണമുള്ള മുനിമാർ, ഭൂതൻ, സ്ത്രീവേഷം, ബ്രാഹ്മണർ തുടങ്ങിയ കഥാപാത്രങ്ങൾക്കാണ് മിനുക്ക് വേഷം. വെളളമനയോല പൊടിച്ച്, വെളിച്ചെണ്ണയിൽ ചാലിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറം ലഭിക്കുന്നു. ഇതിലേയ്ക്ക് ചായില്യം ചേർക്കുമ്പോൾ ഇളം ചുവപ്പുനിറം ലഭിക്കുന്നു. സ്ത്രീകൾക്കു കണ്ണെഴുത്ത്, ചുണ്ടുചുവപ്പിക്കൽ തുടങ്ങിയവ മനോധർമ്മംപോലെചെയ്ത് ഉടുത്തുകെട്ട്, കുപ്പായം തുടങ്ങിയവയണിയുന്നു. തലയിൽ കൊണ്ടകെട്ടി, പട്ടുവസ്ത്രംകൊണ്ടു മറയ്ക്കുന്നു. [[പ്രമാണം:Kathakali Beauty.jpg|right|thumb|200px|മിനുക്ക് വേഷം - [[ദ്രൗപദി]]]] === പഴുപ്പ്‌ വേഷം === സത്വ ഗുണമുളള ചില കഥാപാത്രങ്ങൾക്ക് മാത്രമാണ് പഴുപ്പുവേഷം. ഉദാഹരണം : [[സൂര്യ ഭഗവാൻ]], [[ശിവൻ]], [[ബലരാമൻ]]. വെളളമനയോല പൊടിച്ച്, വെളിച്ചെണ്ണയിൽ ചാലിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറം ലഭിക്കുന്നു. നെറ്റിയുടെ മദ്ധ്യഭാഗത്തായി ഗോപി വരയ്ക്കുന്നതിനു “നാമം വയ്‌ക്കുക” എന്നുപറയുന്നു. ഇതിന് കറുത്തമഷിയാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.പച്ച വേഷത്തിലെ പോലെ പഴുപ്പ്‌ വേഷത്തിനും വൃത്താകൃതിയിലുള്ള കേശഭാരക്കിരീടമാണുപയോഗിക്കുക. മുൻപിലെ കിരീടം, പുറകിലെ കേശഭാരം , ഇരുവശങ്ങളിലെ പ്രഭ എന്നീ ഭാഗങ്ങളാണ് കേശഭാരക്കിരീടത്തിലുളളത്. പച്ച വേഷത്തോടു സമാനമായി കണ്ണും പുരികവും കറുത്തമഷി കൊണ്ടെഴുതുകയും ചുണ്ട് ചുവപ്പിക്കുകയും ചുണ്ടപ്പൂവിന്റെ ഉള്ളിലെ വിത്തുകൾ കണ്ണിലിട്ട് കണ്ണ് ചുവപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. [[File:Dakshayagam kathakali lord shiva.webp|right|thumb|പഴുപ്പ്‌ വേഷം - ശിവൻ]] === മറ്റ് വേഷങ്ങൾ === ദൂതൻ, ആനക്കാരൻ, ഭീരു പശുപാലകന്മാർ, വൃദ്ധ, താഴ്ന്നതരം വാനരന്മാർ എന്നീ വേഷങ്ങൾ. == വാദ്യങ്ങൾ == കഥകളിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന വാദ്യങ്ങളാണ്‌ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[ചേങ്ങില]], [[ഇലത്താളം]], [[ഇടയ്ക്ക]], [[ശംഖ് (വാദ്യം)|ശംഖ്]] എന്നിവയാണ്. == കഥകളി അരങ്ങത്ത് == ആദ്യ കാലങ്ങളിൽ കഥകളി നടത്തിവന്നിരുന്നത് നമ്പൂതിരി ഇല്ലങ്ങളിലോ, നാട്ടു പ്രമാണിമാരുടെ ആഗ്രഹപ്രകാരം അവരുടെ വീടുകളിലോ ആണ്. പിന്നീടത് ക്ഷേത്രസങ്കേതങ്ങളിൽ സാധാരണമായിത്തീർന്നു. അക്കാലത്ത് ചില സമയങ്ങളിൽ നടന്മാർ ദിവസങ്ങളോളം യാത്രചെയ്‌തുവേണമായിരുന്നു കലാപ്രകടനം നടത്തേണ്ടിയിരുന്നത്.<ref>മടവൂർ ഭാസി രചിച്ച “ലഘുഭരതം”</ref> മറ്റ് ദൃശ്യകലകളിലെ പോലെ അധികം സജ്ജീകരണങ്ങൾ കഥകളിക്ക് വേദി ഒരുക്കുന്നതിന് ആവശ്യമില്ല. ക്ഷേത്രാങ്കണത്തിൽ വച്ചു നടത്തുമ്പോൾ വേദിയായി ആനപ്പന്തലോ ഒരു ചെറിയ ഓലപ്പന്തലോ മതിയാകും. നടൻ രംഗത്ത് ഇരിപ്പിടമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് ബലമുള്ള ഒരു പീഠമാണ്. ചിലപ്പോൾ ഇതിനു ഉരലും ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. അരങ്ങിലെ വെളിച്ചത്തിന് ഒരു വലിയ ഓട്ടുനിലവിളക്ക് രണ്ടു വശത്തേക്കും കനത്ത തിരിയിട്ട് കത്തിക്കുന്നു. ഈ വിളക്ക് “ആട്ടവിളക്ക്” എന്ന്‌ അറിയപ്പെടുന്നു. വിളക്കിന്റെ ഒരു തിരി നടന്റെ നേർക്കും മറ്റേത് കാണികളുടെ നേർക്കും ആണ് കത്തിക്കാറുള്ളത്. ഇവ കൂടാതെ രംഗമാറ്റങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കാനും മറ്റുമായി ഒരു തിരശ്ശീലയും ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref>വിജയഭാനു രചിച്ച “നൃത്യപ്രകാശിക”</ref> <!-- == ചിത്രങ്ങൾ == <gallery> ചിത്രം:ദക്ഷയാഗം-കഥകളി.jpg|ദക്ഷയാഗം ചിത്രം:കഥകളി-ദക്ഷയാഗം1.jpg ചിത്രം:കഥകളി-ദക്ഷയാഗം.jpg </gallery> --> == വഴിപാട് == [[തിരുവല്ല ശ്രീ വല്ലഭ ക്ഷേത്രം|ശ്രീ വല്ലഭ ക്ഷേത്രത്തിൽ കഥകളി വഴിപാടായി നടത്തുന്നു. കാഴ്ച്ക്കാർക്കു വേണ്ടിയല്ലാതെ ഭഗ്ഗവാന് കാണുന്നതിനായാണ് ഇവിടെ കഥകളി നടത്തുന്നത് തിരുവല്ല ശ്രീവല്ലഭ ക്ഷേത്രം കഴിഞ്ഞാൽ കായംകുളത്തിനടുത്തുള്ള ഏവൂർ‍ ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രത്തിലാണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കഥകളി വഴിപാടായി നടത്തുന്നത്.{{തെളിവ്}} കലാമൺഡലം ഉപ കേന്ദ്രവും ഇവിടെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ മൈനാഗപ്പള്ളി മണ്ണൂർക്കാവ് ദേവീ ക്ഷേത്രം, ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ ചേർത്തല മരുത്തൂർവട്ടം ധന്വന്തരിക്ഷേത്രത്തിലും നാൽപ്പത്തെണ്ണീശ്വരം ശിവക്ഷേത്രത്തിലും കഥകളി വഴിപാടുകൾക്ക് പ്രാധാന്യം ഉണ്ട്. കൊല്ലം നഗരത്തിലെ കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവി ക്ഷേത്രത്തിലും കഥകളി വഴിപാടായി നടത്തിവരുന്നു. കഥകളി യോഗം സ്വന്തമായുള്ള ഏക ക്ഷേത്രമാണ് [[തട്ടയിൽ ഒരിപ്പുറത്ത് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]] == പ്രസിദ്ധരായ കഥകളി കലാകാരന്മാർ == {{div col|കലാമണ്ഡലം വാസുപിഷാരടി മാങ്ങാനം രാമപിഷാരടി}} * [[ചേമഞ്ചേരി കുഞ്ഞിരാമൻ നായർ]] *[[നെല്ലിയോട് വാസുദേവൻ നമ്പൂതിരി ]] * [[കുടമാളൂർ കരുണാകരൻ നായർ]] * [[ഗുരു കുഞ്ചുക്കുറുപ്പ്]] * കലാമണ്ഡലം ബാലകൃഷ്ണൻ നായർ * കീഴ്പ്പടം കുമാരൻനായർ * കലാമണ്ഡലം കൃഷ്ണൻ നായർ * വാഴേങ്കട കുഞ്ചുനായർ * മാത്തൂർ കുഞ്ഞുപിള്ള പണിക്കർ * [[ഹരിപ്പാട് രാമകൃഷ്ണപിള്ള]] * [[മാങ്കുളം വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി]] * [[ഓയൂർ കൊച്ചുഗോവിന്ദപ്പിള്ള]] * [[ചെന്നിത്തല ചെല്ലപ്പൻ പിള്ള]] * [[ചെങ്ങന്നൂർ രാമൻ പിള്ള]] * [[മങ്കൊമ്പ് ശിവശങ്കരപിള്ള]] * [[ഇഞ്ചക്കാട് രാമചന്ദ്രൻപിള്ള]] * [[ചാത്തന്നൂർ കൊച്ചുനാരായണപിള്ള]] * [[കീഴ്പ്പടം കുമാരൻ നായർ]] * [[ഗുരു കേളു നായർ]] * [[മാത്തൂർ ഗോവിന്ദൻകുട്ടി]] * [[പള്ളിപ്പുറം ഗോപാലൻ നായർ]] * [[ചമ്പക്കുളം പാച്ചുപിള്ള]] * [[കലാമണ്ഡലം രാമൻകുട്ടി നായർ]] * [[കലാമണ്ഡലം പത്മനാഭൻനായർ]] * [[കലാമണ്ഡലം ഗോപി]] * [[കലാമണ്ഡലം കരുണാകരൻ]] * [[കലാമണ്ഡലം രാജൻ]] * [[കോട്ടക്കൽ ശിവരാമൻ]] * [[കലാമണ്ഡലം രാജശേഖരൻ]] * [[കലാമണ്ഡലം പ്രസന്നകുമാർ]] * [[കലാമണ്ഡലം കുട്ടൻ]] * [[കലാമണ്ഡലം കെ.ജി. വാസുദേവൻ‌]] * [[കലാമണ്ഡലംഹരി ആർ നായർ]] * [[കലാനിലയം രാഘവൻ]] * [[കലാനിലയം ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] * [[കലാനിലയം ഗോപിനാഥൻ]] * [[കലാഭാരതി രാജൻ]] * [[കലാഭാരതി വാസുദേവൻ]] * [[കലാഭാരതി ഹരികുമാർ]] * [[കലാകേന്ദ്രം മുരളീധരൻ നമ്പൂതിരി]] * [[കലാകേന്ദ്രം ബാലു]] * [[കലാകേന്ദ്രം ഹരീഷ്]] * [[കലാകേന്ദ്രം മുരളീകൃഷ്ണൻ]] * [[കോട്ടക്കൽ അപ്പുനമ്പൂതിരി]] * [[സദനം രാമൻകുട്ടി നായർ]] * [[സദനം മണികണ്ഠൻ]] * [[സദനം ഭാസി]] * [[ആർ. എൽ. വി. രാജേന്ദ്രൻ പിള്ള]] * [[ആർ. എൽ. വി രാജശേഖരൻ]] * [[ആർ. എൽ. വി ഗോപി]] * [[മാർഗി വിജയകുമാർ]] * [[ചിറക്കര മാധവൻ കുട്ടി]] * [[ചവറ പാറുക്കുട്ടി]] * [[കല്ലുവഴി വാസു]] * [[എഫ്.എ.എസി.ടി. പത്മനാഭൻ]] * [[എഫ്.എ.എസി.ടി. മോഹനൻ]] * [[എഫ്.എ.എസി.ടി. ജയദേവവർമ്മ]] {{div col end}} == കൂടുതൽ കാണുക == <!-- [[ചിത്രം:മിനുക്ക്.jpg|thumb|250px| സ്ത്രീ കഥാപാത്രങ്ങളെ മിനുക്ക് എന്നാണ്‌ പറയുക. ആണുങ്ങൾ ആണ്‌ കൂടുതലായും ഇത് ചെയ്യുന്നത്]] --> * [[കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാൻ]] * [[കൊട്ടാരക്കര]] * [[രാമനാട്ടം]] * [[കൃഷ്ണനാട്ടം]] * [[ദൃശ്യകലകൾ]] * [[കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാൻ സ്മാരക ക്ലാസിക്കൽ കലാ മ്യൂസിയം]] == അവലംബം == <references /> == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണിക്കൾ == {{വിക്കിചൊല്ലുകൾ}} * [http://www.kathakali.info/ കഥകളി ഡോട്ട് ഇൻഫോ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100814173504/http://www.kathakali.info/ |date=2010-08-14 } {{കേരളത്തിലെ തനതു കലകൾ}} {{Indian classical dance}} {{ഫലകം:Dance in India}} [[വർഗ്ഗം:കഥകളി| ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ദൃശ്യകലകൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കലകൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള സ്കൂൾ കലോത്സവ ഇനങ്ങൾ]] q91b0w2cm7thsak37ee3i5k97ny7u51 0 1967 4617189 4613635 2026-05-04T12:40:21Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617189 wikitext text/x-wiki {Science}പ്രപഞ്ചത്തിലുള്ള മുഴുവൻ വസ്തുക്കളുടേയും പിന്നിലുള്ള രഹസ്യമാണ് "സയൻസ്" {{prettyurl|Science}} {{Science}} '''സയൻസ്''' എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയുടെ തർജ്ജമയായി മലയാളത്തിലുപയോഗിക്കുന്ന പദമാണ് '''ശാസ്ത്രം'''. സയൻസ് എന്ന വാക്ക് [[Latin language|ലാറ്റിൻ]] ഭാഷയിലെ ''സയന്റിയ'' എന്ന പദത്തിൽ നിന്നാണ് നിഷ്പന്നമായിട്ടുള്ളത്. "അറിവ്" എന്നാണ് ഇതിന്റെ അർത്ഥം.<ref name=OnlineEtDict>{{cite web|title=science|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=science&allowed_in_frame=0|publisher=[[Online Etymology Dictionary]]}}</ref>) [[universe|പ്രപഞ്ചത്തെപ്പറ്റിയുള്ള]] അറിവ് സ്വരുക്കൂട്ടുകയും പരീക്ഷിച്ചുനോക്കാവുന്ന വിശദീകരണങ്ങളായും പ്രവചനങ്ങളായും ക്രമീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസ്ഥാനമാണ് ശാസ്ത്രം. <ref name=wilson>{{cite book |last1 = Wilson |first1 = Edward O. |title = Consilience: The Unity of Knowledge |url = https://archive.org/details/consilienceunity00wils |edition=1st |publisher = Vintage Books |location = New York, NY |year = 1998 |isbn = 0-679-45077-7 |pages=[https://archive.org/details/consilienceunity00wils/page/49 49]–71}}</ref><ref>"... modern science is a discovery as well as an invention. It was a discovery that nature generally acts regularly enough to be described by laws and even by [[mathematics]]; and required invention to devise the techniques, abstractions, apparatus, and organization for exhibiting the regularities and securing their law-like descriptions."&nbsp;—p.vii, [[J. L. Heilbron]],(2003, editor-in-chief). ''The Oxford Companion to the History of Modern Science''. New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-511229-6. * {{cite dictionary|encyclopedia=Merriam-Webster Online Dictionary|title=science|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/science|accessdate=2011-10-16|publisher=[[Merriam-Webster]], Inc|quote='''3 a:''' knowledge or a system of knowledge covering general truths or the operation of general laws especially as obtained and tested through scientific method '''b:''' such knowledge or such a system of knowledge concerned with the physical world and its phenomena}} <!--{{sfn|Popper|2002|p=3}}--></ref> പണ്ടുകാലത്ത് ഇന്ത്യയിൽ ശാസിക്കപ്പെട്ടത് എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ശാസ്ത്രം എന്ന വാക്ക് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ഇതിന് ആധുനിക ശാസ്ത്രവുമായി ബന്ധമില്ല. ശാസ്ത്രം ഉപയോഗപഥത്തിൽ കൊണ്ടുവരുന്നയാളെ [[scientist|ശാസ്ത്രജ്ഞൻ]] എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. [[classical antiquity|‌പുരാതനകാലം]] മുതൽ തന്നെ അറിവിന്റെ ഒരു മേഖല എന്ന നിലയ്ക്ക് ശാസ്ത്രം [[philosophy|തത്ത്വചിന്തയുമായി]] അടുത്ത ബന്ധം വച്ചുപുലർത്തുന്നുണ്ട്. [[early modern period|ആധുനിക കാലത്തിന്റെ ആദ്യസമയത്ത്]] "ശാസ്ത്രം" "പ്രകൃതിയുടെ തത്ത്വശാസ്ത്രം" എന്നീ പ്രയോഗങ്ങൾ പരസ്പരം മാറി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.<ref>[[David C. Lindberg]] (2007), ''The beginnings of Western science: the European Scientific tradition in philosophical, religious, and institutional context'', Second ed. Chicago: Univ. of Chicago Press ISBN 978-0-226-48205-7, p. 3</ref> പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടോടെ [[natural philosophy|പ്രകൃതിയുടെ തത്ത്വശാസ്ത്രം]] (ഇപ്പോൾ ഇതിനെ "[[natural science|നാച്വറൽ സയൻസ്]]" എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്) [[philosophy|തത്ത്വശാസ്ത്രത്തിന്റെ]] ഒരു ശാഖയായാണ് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്.<ref>Isaac Newton's [[Philosophiae Naturalis Principia Mathematica]] (1687), for example, is translated "Mathematical Principles of Natural Philosophy", and reflects the then-current use of the words "[[natural philosophy]]", akin to "systematic study of nature"</ref> ആധുനിക കാല ഉപയോഗമനുസരിച്ച്, "ശാസ്ത്രം" സാധാരണഗതിയിൽ അറിവ് തേടുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗ്ഗമാണ് (ഇത് അറിവു മാത്രമല്ല) ഭൗതിക ലോകത്തെ പ്രതിഭാസങ്ങൾ വിശദീകരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന പഠനങ്ങളുടെ ശാഖകളെയാണ് സാധാരണഗതിയിൽ ശാസ്ത്രം എന്ന് വി‌ളിക്കുന്നത്.<ref>Oxford English Dictionary</ref> പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിലും പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലും ശാസ്ത്രജ്ഞന്മാർ ''[[laws of nature|പ്രകൃതിനിയമങ്ങൾ]]'' എന്ന പേരിലാണ് ശാസ്ത്രനിയമങ്ങൾ മുന്നോട്ടു വച്ചിരുന്നത്. [[Newton's laws of motion|ചലനം സംബന്ധിച്ച് ന്യൂട്ടൻ മുന്നോട്ടുവച്ച നിയമങ്ങൾ]] ഉദാഹരണം. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടോടെ "ശാസ്ത്രം" എന്ന വാക്ക് [[scientific method|ശാസ്ത്രീയമാർഗ്ഗങ്ങളുമായി]] കൂടുതൽ ചേർത്തുപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി. സ്വാഭാവികലോകത്തെ ചിട്ടയോടെ പഠിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗ്ഗം എന്ന അർത്ഥത്തിലായിരുന്നു ഇത്. [[physics|ഭൗതികശാസ്ത്രം]], [[chemistry|രസതന്ത്രം]], [[geology|ജിയോളജി]], [[biology|ബയോളജി]] എന്നിവയുടെ പഠനം ഇതിലുൾപ്പെടുന്നു. [[William Whewell|വില്യം വെവെൽ]] എന്ന നാച്വറലിസ്റ്റും ദൈവശാസ്ത്രജ്ഞനുമായിരുന്ന ആളാണ് പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ''[[scientist|ശാസ്ത്രജ്ഞൻ]]'' (സയന്റിസ്റ്റ്) എന്ന പദം ആദ്യമായി ഉപയോഗിച്ചത്. പ്രകൃതിയിൽ നിന്ന് അറിവുതേടുന്നവരെ മറ്റു തരത്തിൽ അറിവു തേടുന്നവരിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കാനായിരുന്നു അദ്ദേഹം ഈ പദമുപയോഗിച്ചത്.<ref>The ''Oxford English Dictionary'' dates the origin of the word "scientist" to 1834.</ref> എങ്കിലും വിശ്വസനീയവും പഠിപ്പിക്കാവുന്നതുമായ അറിവ് ഏതു മേഖലയിലുള്ളതാണെങ്കിലും അതിനെ വിവക്ഷിക്കാൻ "ശാസ്ത്രം" എന്ന പദം തുടർന്നും ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടുവരുന്നുണ്ട്. [[library science|ലൈബ്രറി സയൻസ്]] [[computer science|കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്]] എന്നീ പദങ്ങൾ ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. "[[social science|സാമൂഹ്യശാസ്ത്രം]]" "[[political science|പൊളിറ്റിക്കൽ സയൻസ്]]" എന്നീ പദങ്ങളും ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. [[File:The Scientific Universe.png|thumb|right|500px|പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ വലിപ്പം, ശാസ്ത്രശാഖകൾ, ശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഹൈറാർക്കി എന്നിവ താരതമ്യത്തിൽ.]] {{TOC limit|3}} ==ചരിത്രവും തത്ത്വശാസ്ത്രവും== ===ആദ്യകാല ചരിത്രം=== [[File:Riccio Melone a Capo Caccia adventurediving.it.jpg|thumb|[[Aristotle|അരിസ്റ്റോട്ടിലും]] [[Guanzi (text)|കുവാൻ സുവും]] (ബി.സി. നാലാം നൂറ്റാണ്ട്) കടൽ ജീവികളെ ചാന്ദ്രചക്രം ബാധിക്കുന്നുവെന്ന് കണ്ടുപിടിച്ചു. അരിസ്റ്റോട്ടിൽ [[sea urchin|സീ അർച്ചിൻ]] എന്ന ജീവിയെപ്പറ്റിയാണ് പ്രതിപാദിച്ചത്. [[Multiple discovery|കണ്ടുപിടിത്തങ്ങൾ സമാന്തരമായി നടക്കുന്നതിന്റെ]] ഉദാഹരണം.<ref>{{harvnb|Needham|1954|p=150}}</ref>]] [[modern era|ആധുനിക കാലത്തിനു]] മുൻപുതന്നെ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ ശാസ്ത്രം മിക്ക [[സംസ്കാരം|സംസ്കാരങ്ങളിലും]] നിലനിന്നിരുന്നു. [[modern science|ആധുനിക ശാസ്ത്രത്തിന്റെ]] വ്യത്യാസം അതിന്റെ സമീപനത്തിലും ഫലങ്ങൾ കൊണ്ടുവരാനുള്ള കഴിവിലുമാണ്. അതിനാൽ ശാസ്ത്രം എന്ന പദത്തിന്റെ ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മമായ അർത്ഥം ഇപ്പോൾ വളരെ മാറിയിട്ടുണ്ട്.<ref>"The historian ... requires a very broad definition of "science" — one that ... will help us to understand the modern scientific enterprise. We need to be broad and inclusive, rather than narrow and exclusive ... and we should expect that the farther back we go [in time] the broader we will need to be." — David Pingree (1992), "Hellenophilia versus the History of Science" ''Isis'' '''83''' 554–63, as cited on p.3, [[David C. Lindberg]] (2007), ''The beginnings of Western science: the European Scientific tradition in philosophical, religious, and institutional context'', Second ed. Chicago: Univ. of Chicago Press ISBN 978-0-226-48205-7</ref> ആധുനിക യുഗത്തിനു മുൻപു തന്നെ ഗ്രീക്ക് സംസാരിച്ചിരുന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ ക്ലാസിക്കൽ [[natural philosophy|നാച്വറൽ ഫിലോസഫി]] വികസിച്ചത് വലിയൊരു മുന്നേറ്റമായിരുന്നു. ====തത്ത്വശാസ്ത്രത്തിനു മുന്നേ==== സയൻസ് ([[Latin|ലാറ്റിൻ]] ''[[wikt:scientia|സയന്റിയ]]'', [[Ancient Greek|പുരാതന ഗ്രീക്ക്]] ''[[wikt:episteme|എപ്പിസ്റ്റെമെ]]'') എന്ന വാക്ക് പണ്ടുപയോഗിച്ചിരുന്നത് അറിവിന്റെ ഒരു പ്രത്യേക മേഖലയെ മനസ്സിലാക്കാനാണ് (അറിവിനെ തേടുക എന്ന പ്രക്രിയയെ വിവക്ഷിക്കാനല്ല). മനുഷ്യർക്ക് പരസ്പരം കൈമാറ്റം ചെയ്യാനും ആശയവിനിമയം നടത്താനും സാധിക്കുന്ന തരം അറിവാണിത്. ഉദാഹരണത്തിന്: സ്വാഭാവിക വസ്തുക്കളുടെ പ്രവർത്തനത്തെപ്പറ്റിയുള്ള അറിവ് ചരിത്രത്തിനു മുൻപേ തന്നെ മനുഷ്യർ നേടിയെടുത്തിരുന്നു. ഇത് കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമായ ചിന്തകളിലേയ്ക്ക് നയിച്ചു. സങ്കീർണ്ണമായ കലണ്ടറുകളുടെ നിർമ്മാണവും വിഷമുള്ള സസ്യങ്ങളെ ഭക്ഷിക്കാനുതകുന്ന വിധം പാകം ചെയ്യുക, പിരമിഡ് പോലുള്ള വസ്തുക്കൾ നിർമ്മിക്കുക എന്നിവയൊക്കെ ഇത്തരം പ്രവൃത്തികളാണ്. എന്നിരുന്നാലും ഇതിഹാസങ്ങളെയോ നിയമവ്യവസ്ഥകളെയോ പോലുള്ളവയെ സംബന്ധിച്ച അറിവും എല്ലാ സമൂഹങ്ങളിലും മാറ്റമില്ലാതെയിരിക്കുന്ന കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവും തമ്മിൽ വേർതിരിക്കാൻ ശ്രമമൊന്നും നടന്നിരുന്നില്ല. ====പ്രകൃതിയെപ്പറ്റിയുള്ള തത്ത്വശാസ്ത്രപരമായ പഠനം==== "[[nature|പ്രകൃതി]]" എന്ന [[concept|ആശയം]] ([[Ancient Greek|പുരാതന ഗ്രീക്കിലെ]] ''ഫൂയിസ്'') കണ്ടെത്തുന്നതിനു മുൻപേ [[Pre-Socratic philosopher|സോക്രട്ടീസിനു മുൻപേയുള്ള തത്ത്വചിന്തകർ]] സസ്യങ്ങൾ വളരുന്നതിന്റെ പ്രകൃതിയെ വിവക്ഷിക്കാനും ഇതേ വാക്കുതന്നെയാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്.<ref>See the quotation in [[Homer]] (8th century BCE) [[Nature#cite note-2|''Odyssey'' 10.302–3]]</ref> ഒരു ഗോത്രം തങ്ങളുടെ ദൈവത്തെ ആരാധിക്കുന്ന രീതിയെയും ഇതേ പദം കൊണ്ടാണ് വിവക്ഷിച്ചിരുന്നത്. പരമ്പരാഗത രീതി, പ്രകൃതി എന്നീ പദങ്ങളെ വ്യത്യസ്ത അർത്ഥത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുക എന്നത് തത്ത്വചിന്താപരമായ ഒരു മുന്നേറ്റമായിരുന്നു.<ref>"Progress or Return" in An Introduction to Political Philosophy: Ten Essays by Leo Strauss. (Expanded version of Political Philosophy: Six Essays by Leo Strauss, 1975.) Ed. Hilail Gilden. Detroit: Wayne State UP, 1989.</ref> പ്രകൃതിയെപ്പറ്റിയുള്ള അറിവിനെയായിരുന്നു ശാസ്ത്രം എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നത്. ഇത്തരം അറിവ് എല്ലാ സമൂഹങ്ങളിലും ഒന്നു തന്നെയായിരുന്നു. ഇത്തരം അറിവിന്റെ അന്വേഷണത്തെ തത്ത്വചിന്ത എന്നായിരുന്നു വിളിച്ചിരുന്നത്. പ്രധാനമായും ഇവർ [[astronomy|ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിൽ]] തല്പരരായിരുന്ന [[theory|സിദ്ധാന്തവാദികളായിരുന്നു]]. പ്രകൃതിയെ സംബന്ധിച്ച അറിവ് പ്രകൃതിയെ അനുകരിക്കുന്നതിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് (ആർട്ടിഫിസ് അല്ലെങ്കിൽ [[technology|സാങ്കേതികവിദ്യ]], ഗ്രീക്ക് ''ടെക്ക്നെ'') താഴ്ന്ന വർഗ്ഗത്തിൽ പെട്ട കരകൗശലവിദഗ്ദ്ധരുടെയും നിർമാതാക്കളുടെയും മറ്റും മേഖലയായാണ് തത്ത്വചിന്തകർ കണ്ടിരുന്നത്.<ref>Strauss and Cropsey eds. History of Political Philosophy, Third edition, p.209.</ref> ====തത്ത്വശാസ്ത്രം മാനുഷികമായ കാര്യങ്ങളിലേയ്ക്ക് തിരിയുന്നത്==== ആദ്യകാല തത്ത്വചിന്താപരമായ ശാസ്ത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന വഴിത്തിരിവ് [[Socrates|സോക്രട്ടീസ്]] മനുഷ്യരുടെ സ്വഭാവവും, രാഷ്ട്രീയ സമൂഹങ്ങളെയും, മനുഷ്യരുടെ അറിവിനെയും മനുഷ്യരെ സംബന്ധിക്കുന്ന മറ്റു കാര്യങ്ങളും പഠിക്കുവാൻ തത്ത്വചിന്ത ഉപയോഗിച്ചതാണ്. ഈ ശ്രമം വിവാദപരമായിരുന്നുവെങ്കിലും വിജയം കണ്ടു. അദ്ദേഹം പഴയമാ‌തിരി [[ഭൗതികശാസ്ത്രം|ഭൗതികശാസ്ത്രത്തെ]] തത്ത്വചിന്താപരമായി കാണുന്നത് ഊഹാപോഹമാണെന്നും സ്വയം വിമർശനമില്ലാത്ത രീതിയാണെന്നും അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. പ്രകൃതിയിൽ ബുദ്ധിപരമായ അടുക്കും ചിട്ടയുമില്ല എന്ന ചിന്ത ചില തത്ത്വചിന്തകർക്കുണ്ടായിരുന്നത് സോക്രട്ടീസിന് വലിയ പ്രശ്നമായാണ് തോന്നിയത്. മനുഷ്യരെ സംബന്ധിച്ച കാര്യങ്ങളുടെ പഠനം അതുവരെ പാരമ്പര്യത്തിന്റെയും ഇതിഹാസങ്ങളുടെയും മേഖലയായിരുന്നു. സോക്രട്ടീസിനെ ആൾക്കാർ വധികുകയും ചെയ്തു. [[Aristotle|അരിസ്റ്റോട്ടിൽ]] പിൽക്കാലത്ത് സോക്രട്ടീസിന്റെ തത്ത്വശാസ്ത്രം കുറച്ച് വിവാദപരമായ രീതിയിൽ അവതരിപ്പിച്ചു. ഇത് മനുസ്യരെ കേന്ദ്രബിന്ദുവാക്കുന്ന തരമായിരുന്നു. മുൻകാല തത്ത്വചിന്തകരുടെ പല നിഗമനങ്ങളും ഇദ്ദേഹം തള്ളിക്കളഞ്ഞു. ഉദാഹരണത്തിന് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിൽ സൂര്യൻ ഭൂമിക്കു ചുറ്റും കറ‌ങ്ങുന്നതും മറ്റു പല കാര്യങ്ങളും മനുഷ്യനുവേണ്ടിയായിരുന്നു. ഓരോ വസ്തുവിനും [[formal cause|ഔപചാരികമായ ഒരു കാരണവും]] [[final cause|അന്തിമമായ ഒരു കാരണവും]] പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ നടത്തിപ്പിൽ ഒരു വേഷവും ഉണ്ടായിരുന്നു. ചലനവും മാറ്റവും എല്ലാ വസ്തുക്കളുലുമുള്ള സാദ്ധ്യതകളുടെ [[actualization|ഫലമായാണ്]] വിശദീകരിക്കപ്പെട്ടത്. ഒരു മനുഷ്യൻ ഏറ്റവും മികച്ച രീതിയിൽ എങ്ങനെ ജീവിക്കണം എന്ന ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം കണ്ടുപിടിക്കാൻ തത്ത്വചിന്ത ഉപയോഗിക്കണം എന്ന് സോക്രട്ടീസ് വാശിപിടിച്ചപ്പോൾ അരിസ്റ്റോട്ടിൽ ഈ പഠനത്തെ [[ethics|നൈതികത]] [[political philosophy|രാഷ്ട്രീയ തത്ത്വശാസ്ത്രം]] എന്നിങ്ങനെ രണ്ടു മേഖലകളായി തിരിച്ചു. ഇവർ [[applied science|പ്രയോഗപഥത്തിൽ വരുന്ന ശാസ്ത്രത്തെപ്പറ്റി]] വാദിച്ചില്ല. ശാസ്ത്രവും വിദഗ്ദ്ധരുടെ പ്രായോഗിക ജ്ഞാനവും തമ്മിൽ വലിയ വ്യത്യാസമുണ്ടെന്നാണ് അരിസ്റ്റോട്ടിൽ അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്. സിദ്ധാന്തങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച് ചിന്തിക്കുകയാണ് മനുഷ്യരുടെ ഏറ്റവും കാര്യമായ പ്രവൃത്തി എന്നാണ് ഇദ്ദേഹം കണക്കാക്കിയത്. നന്നായി എങ്ങനെ ജീവിക്കണം എന്നതു സംബന്ധിച്ച പ്രായോഗിക ചിന്ത ഇതിലും കീഴെ നിൽക്കുന്നതരം പ്രവൃത്തിയാണെന്നും വിദഗ്ദ്ധതൊഴിലാളികളുടെ അറിവ് താണ വർഗ്ഗങ്ങൾക്കുമാത്രം യോജിച്ചതാണെന്നുമായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം കണക്കാക്കിയത്. ആധുനിക ശാസ്ത്രത്തിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ ഊന്നൽ വിവരങ്ങളിൽ നിന്ന് പ്രപഞ്ചനിയമങ്ങൾ [[deductive reasoning|ഉരുത്തിരിച്ചെടുക്കുന്ന ചിന്തയുടെ]] "സൈദ്ധാന്തികമായ" ചിന്തയുടെ വിവിധ പടവുകളിലായിരുന്നു.<ref>"... [A] man knows a thing scientifically when he possesses a conviction arrived at in a certain way, and when the first principles on which that conviction rests are known to him with certainty—for unless he is more certain of his first principles than of the conclusion drawn from them he will only possess the knowledge in question accidentally."&nbsp;— Aristotle, ''Nicomachean Ethics'' '''6''' (H. Rackham, ed.) [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0054%3Abekker%20page%3D1139b Aristot. Nic. Eth. 1139b]</ref> ===മധ്യകാല ശാസ്ത്രം=== മധ്യകാലത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പ്രകൃതിയിലെ പ്രതിഭാസങ്ങളെക്കുറിച്ച് അന്വേഷിക്കാൻ അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ രീതിയാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. റോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചയും തുടർന്നുണ്ടായ രാഷ്ട്രീയയുദ്ധങ്ങളും മൂലം ചില പുരാതനമായ അറിവുകൾ നഷ്ടപ്പെടുകയും ചിലതു പൂഴ്ത്തിവെക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. എന്നിരുന്നാലും സെവിയ്യയിലെ ഇസിദോർ പോലുള്ള ചില ലാറ്റിൻ ശാസ്ത്രചരിത്രകാരുടെ സൃഷ്ടികളിലൂടെ "സ്വാഭാവിക തത്ത്വചിന്ത" എന്നപേരിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ശാസ്ത്രത്തിന്റെ പൊതുമേഖലകളും പുരാതനകാലത്തെ കുറേ അറിവുകളും പരിരക്ഷിക്കപ്പെട്ടു. ബൈസാൻറ്റൈൻ സാമ്രാജ്യത്തിലും നെസ്‌റ്റോറിയൻസ്, മോണോഫൈസൈറ്റ്സ് മുതലായ സംഘങ്ങളുടെ പരിശ്രമത്താൽ കുറേ ഗ്രീക്ക് രേഖകൾ സിറിയനിലേക്കു തർജ്ജമചെയ്തു സൂക്ഷിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. ഇതിൽ നിന്നും കുറേ രേഖകൾ അറബിയിലേക്ക് തർജ്ജമ ചെയ്തു സൂക്ഷിക്കപ്പെടുകയും ചിലതിലൊക്കെ മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ഉണ്ടായി. ഇറാഖിലെ അബ്ബാസിദ് ഭരണകാലത്തു ബാഗ്‌ദാദിൽ "അറിവിന്റെ കൂടാരം" (അറബിയിൽ : بيت الحكمة) സ്ഥാപിക്കുകയുണ്ടായി. ഇസ്‌ലാം സുവർണകാലഘട്ടത്തിലെ ഒരു പ്രമുഖ ബൗദ്ധിക കേന്ദ്രമായിട്ടാണ് ഇതിനെ കണക്കാക്കുന്നത്. ബാഗ്ദാദിലെ അൽ-കിന്ദിയും ഇബ്ൻ സഹ്ൽ, കയ്‌റോവിലെ ഇബ്ൻ അൽ- ഹയ്‌ത്തം തുടങ്ങിയവരെ പ്രമുഖരെ ലോകത്തിനു സംഭാവന ചെയ്തുകൊണ്ട് ഒമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടു മുതൽ പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടു വരെ, ബാഗ്ദാദിലെ മംഗോളിയൻ ആക്രമണം വരെ, അത് നിലനിന്നു.ഇബ്ൻ അൽ- ഹയ്‌ത്തം അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ രീതികളെ പരീക്ഷണവസ്തുതകളെയും ഉൾപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് വിപുലീകരിച്ചു.പിന്നീട് പരിഭാഷകളുടെ ആവശ്യകത വർദ്ധിക്കുകയും യൂറോപ്പ്യന്മാർ പരിഭാഷകൾ സംഭരിക്കാനും തുടങ്ങി. അരിസ്റ്റോട്ടിൽ, ടോളമി, യുക്ളിഡ് തുടങ്ങിയവരുടെ എഴുത്തുകൾ, അറിവിന്റെ കൂടാരത്തിൽ സൂക്ഷിച്ചിരുന്നവ, തേടി കത്തോലിക്കാ പണ്ഡിതന്മാർ എത്തിയിരുന്നു. പശ്ചിമ യൂറോപ്പ് ശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പുതിയ കേന്ദ്രമായി മാറുകയായിരുന്നു. മധ്യകാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ , കാത്തോലിക്കാ വിശ്വാസവും അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ രീതിയും കൂടിച്ചേർന്ന് സ്കോളാസ്റ്റിസിസം എന്ന പുതിയൊരു രീതിക്കു രൂപം കൊടുക്കുകയും പശ്ചിമയൂറോപ്പിലാകെ തഴച്ചുവളരുകയും ചെയ്തു. പക്ഷെ 15ആം നൂറ്റാണ്ടിലും 16ആം നൂറ്റാണ്ടിലും സ്കോളാസ്റ്റിസിസത്തിന്റെ എല്ലാ രീതികൾക്കും കനത്ത വിമർശനം നേരിടേണ്ടി വന്നു. ===ഏജ് ഓഫ് എൻലൈറ്റെന്മെന്റ്=== ===പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ട്=== ===ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടും അതിനുശേഷവുമുള്ള കാലം=== ===ശാസ്ത്രത്തിന്റെ തത്ത്വശാസ്ത്രം=== ===തീർച്ചയും ശാസ്ത്രവും=== ===സ്യൂഡോസയൻസ്, ഫ്രിഞ്ച് സയൻസ്, ജങ്ക് സയൻസ്=== ==ശാസ്ത്രത്തിന്റെ പ്രയോഗം== ===ശാസ്ത്രീയ മാർഗ്ഗം=== ===ഗണിതവും ശാസ ==ഗവേഷണം== ===അടിസ്ഥാനഗവേഷണവും അപ്ലൈഡ് ഗവേഷണവും=== ===ഗവേഷണം പ്രയോഗതലത്തിൽ=== === ശാസ്ത്രഗവേഷണത്തിന്റെ പ്രായോഗിക ഫലങ്ങൾ ===ശാസ്ത്രഗവേഷണത്തിന്റെ ==ശാസ്ത്രസമൂഹം== ===ശാഖകളും മേഖലകളും=== [[File:Malayalam World Cloud with Science related words -WhiteBackground.svg|thumb|ശാസ്ത്രമേഖലകൾ ചേർത്തുള്ള മലയാളം വാക്കൂട്ടം]] ===സ്ഥാപനങ്ങൾ=== ===സാഹിത്യം=== ==ശാസ്ത്രവും സമൂഹവും== ===ശാസ്ത്രത്തിൽ സ്ത്രീകളുടെ സാന്നിദ്ധ്യം=== ===ശാസ്ത്രനയം=== ===മാദ്ധ്യമങ്ങളുടെ കാഴ്ച്ചപ്പാടുകൾ=== ===രാഷ്ട്രീയമായ ഉപയോഗം=== ==ഇതും കാണുക== {{Portal|Science}} * [[Antiquarian science books]] * [[Research|ഗവേഷണം]] * [[Criticism of science|ശാസ്ത്രത്തെപ്പറ്റിയുള്ള വിമർശനങ്ങൾ]] * [[Outline of science|ശാസ്ത്രത്തിന്റെ രൂപരേഖ]] * [[Protoscience|പ്രോട്ടോസയൻസ്]] * [[Science wars|ശാസ്ത്രയുദ്ധങ്ങൾ]] * [[Sociology of scientific knowledge|ശാസ്ത്രീയമായ അറിവുകളുടെ സാമൂഹ്യശാസ്ത്രം]] ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ==അവലംബം== {{refbegin|30em}} * {{Cite book|authorlink=Robert P. Crease|last=Crease|first=Robert P.|title=The Great Equations|year=2009|isbn=978-0-393-06204-5|location=New York|publisher=W.W. Norton|page=317|ref=harv|postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}}}} * {{cite book|last=Crease|first=Robert P.|title=World in the Balance: the historic quest for an absolute system of measurement|url=https://archive.org/details/worldinbalancehi0000crea|year=2011|isbn=978-0-393-07298-3|location=New York|publisher=W.W. Norton|page=[https://archive.org/details/worldinbalancehi0000crea/page/317 317]|ref=harv}} * {{Cite book| first=Giuliano Toraldo | last=di Francia| title=The Investigation of the Physical World| location=Cambridge| publisher=Cambridge University Press| year=1976| isbn=0-521-29925-X| ref=harv| postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}}}} Originally published in Italian as ''L'Indagine del Mondo Fisico'' by Giulio Einaudi editore 1976; first published in English by Cambridge University Press 1981. * {{cite book|last=Fara| first=Patricia| year=2009 | title=Science : a four thousand year history|url=https://archive.org/details/sciencefourthous00fara| location=Oxford |publisher=Oxford University Press | isbn=978-0-19-922689-4 | page=[https://archive.org/details/sciencefourthous00fara/page/408 408]|ref=harv}} * {{cite book | last=Feyerabend | first=Paul | authorlink=Paul Feyerabend | year=1993 | title=Against Method | url=https://archive.org/details/againstmethod0000feye | edition=3rd | publisher=Verso | place=London | isbn=0-86091-646-4 | ref=harv }} * Feyerabend, Paul (2005). ''Science, history of the philosophy'', as cited in {{Cite book|author=Honderich, Ted |title=The Oxford companion to philosophy |url=https://archive.org/details/oxfordcompaniont0000unse_f5n3 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford [[Oxfordshire]] |year=2005 |pages= |isbn=0-19-926479-1 |oclc= 173262485|doi=}} * {{Cite book| authorlink=Peter Godfrey-Smith| last=Godfrey-Smith | first=Peter | year=2003| title=Theory and Reality| url=https://archive.org/details/theoryrealityint00godf| publisher=University of Chicago| isbn=0-226-30062-5| page=[https://archive.org/details/theoryrealityint00godf/page/n286 272] | location= Chicago 60637| ref=harv| postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}}}} * {{Cite book |author=Feynman, R.P.|year=1999|title=The Pleasure of Finding Things Out: The Best Short Works of Richard P. Feynman|url=https://archive.org/details/pleasureoffindin00feyn|publisher=Perseus Books Group|isbn=0-465-02395-9 | oclc = 181597764}} * {{Cite journal|authorlink=Joseph Needham| last=Needham | first=Joseph |year=1954 |title=[[Science and Civilisation in China]]: Introductory Orientations|publisher=Cambridge University Press|volume=1|ref=harv|postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}}}} * {{cite book | last1=Nola | first1=Robert | last2=Irzik | first2=Gürol | year=2005 | title=Philosophy, science, education and culture | volume=28 | series=Science & technology education library | isbn=1-4020-3769-4 | publisher=Springer | ref=harv | url=http://books.google.com/books?id=HRqDnikufC0C }} * [[David Papineau|Papineau, David]]. (2005). ''Science, problems of the philosophy of.'', as cited in {{Cite book|author=Honderich, Ted |title=The Oxford companion to philosophy |url=https://archive.org/details/oxfordcompaniont0000unse_f5n3 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford [[Oxfordshire]] |year=2005|isbn=0-19-926479-1 |oclc= 173262485}} * {{Cite book | last=Parkin|first=D. |year=1991|article=Simultaneity and Sequencing in the Oracular Speech of Kenyan Diviners|editor=Philip M. Peek|title=African Divination Systems: Ways of Knowing|location=Indianapolis, IN|publisher=Indiana University Press|ref=harv}}. * {{Cite book|year=1958|authorlink=Michael Polanyi|last=Polanyi|first=Michael |title=Personal Knowledge: Towards a Post-Critical Philosophy| publisher= University of Chicago Press|isbn=0-226-67288-3|ref=harv|postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}}}} * {{cite book | last=Popper | first=Karl Raimund | year=1996 | origyear=1984 | authorlink=Karl Popper | title=In search of a better world: lectures and essays from thirty years | publisher=Routledge | place=New York, NY | isbn=0-415-13548-6 | url=http://books.google.com/books?id=L33XSZE77OkC | ref=harv }} * {{Cite book | last=Popper | first=Karl R. | year=2002 | title=[[The Logic of Scientific Discovery]] | origyear=1959 | edition= | publisher=Routledge Classics | location=New York, NY | isbn=0-415-27844-9 | oclc=59377149 | ref=harv }} * {{Cite book |last=Stanovich|first=Keith E.| year=2007 |title=How to Think Straight About Psychology| location=Boston|publisher=Pearson Education|ref=harv | isbn=978-0-205-68590-5}}<!--Amazon Look inside for 2010 edition reveals that it is the 9th edition&nbsp;— page numbers could be tricky here --> * {{Cite book|authorlink=John Ziman|first=John |last=Ziman |title=Reliable knowledge: An exploration of the grounds for belief in science|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|isbn=0-521-22087-4|year=1978|page=197|ref=harv|postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}}}} {{refend}} ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== {{refbegin|30em}} * Augros, Robert M., Stanciu, George N., "The New Story of Science: mind and the universe", Lake Bluff, Ill.: Regnery Gateway, c1984. ISBN 0-89526-833-7 * {{Cite book | last=Becker | first=Ernest | year=1968 | title=The structure of evil; an essay on the unification of the science of man | url=https://archive.org/details/structureofevila00beck | location=New York | publisher=G. Braziller | authorlink=Ernest Becker }} * Cole, K. C., ''Things your teacher never told you about science: Nine shocking revelations'' [[Newsday]], [[Long Island, New York]], March 23, 1986, pg 21+ * Feynman, Richard [http://calteches.library.caltech.edu/51/02/CargoCult.pdf "Cargo Cult Science"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090304000024/http://calteches.library.caltech.edu/51/02/CargoCult.pdf |date=2009-03-04 }} * {{cite book | last=Gaukroger | first=Stephen | year=2006 | title=The Emergence of a Scientific Culture: Science and the Shaping of Modernity 1210–1685 | url=https://archive.org/details/emergenceofscien0000gauk | publisher=Oxford University Press | place=Oxford | isbn=0-19-929644-8 }} * Gopnik, Alison, [http://www.amacad.org/publications/winter2004/gopnik.pdf "Finding Our Inner Scientist"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160412053853/http://www.amacad.org/publications/winter2004/gopnik.pdf |date=2016-04-12 }}, [[Daedalus (journal)|Daedalus]], Winter 2004. * Krige, John, and Dominique Pestre, eds., ''Science in the Twentieth Century'', Routledge 2003, ISBN 0-415-28606-9 * [[Yuval Levin|Levin, Yuval]] (2008). ''Imagining the Future: Science and American Democracy''. New York, Encounter Books. ISBN 1-59403-209-2 * [[Thomas Samuel Kuhn|Kuhn, Thomas]], ''[[The Structure of Scientific Revolutions]]'', 1962. * {{Cite book |first=McComas |last=William F. |url=http://earthweb.ess.washington.edu/roe/Knowability_590/Week2/Myths%20of%20Science.pdf |chapter=The principal elements of the nature of science: Dispelling the myths |title=The nature of science in science education: rationales and strategies |editor-last=McComas |editor-first=William F. |year=1998 |publisher=Springer |isbn=978-0-7923-6168-8 |ref=harv |postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}} |access-date=2013-08-14 |archive-date=2020-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201202162618/https://earthweb.ess.washington.edu/roe/Knowability_590/Week2/Myths%20of%20Science.pdf |url-status=dead }} * {{Cite book | last=Obler | first=Paul C. | coauthors=Estrin, Herman A. | title=The New Scientist: Essays on the Methods and Values of Modern Science | url=https://archive.org/details/newscientistessa00oble | publisher=[[Anchor Books]], Doubleday | year=1962 }} * {{cite book | last=Russell | first=Bertrand | year=1985 | origyear=1952 | title=The Impact of Science on Society | publisher=Unwin | place=London | isbn=0-04-300090-8 }} * {{cite book | last1=Rutherford | first1=F. James | last2=Ahlgren | first2=Andrew | year=1990 | title=Science for all Americans | url=https://archive.org/details/scienceforallame0002ruth | publisher=[[American Association for the Advancement of Science]], Oxford University Press | place=New York, NY | isbn=0-19-506771-1 }} * {{Cite book | last=Thurs | first=Daniel Patrick | year=2007 | title=Science Talk: Changing Notions of Science in American Popular Culture | url=https://archive.org/details/sciencetalkchang00thur | pages=[https://archive.org/details/sciencetalkchang00thur/page/22 22]–52 | publisher=Rutgers University Press | location=New Brunswick, NJ | isbn=978-0-8135-4073-3 }} {{refend}} ==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Sister project links|voy=Science tourism}} '''പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ''' * "''[[b:GCSE Science|GCSE Science textbook]]''". [[Wikibooks]].org '''വാർത്തകൾ''' * [http://www.nature.com/news/ Nature News]. Science news by the journal ''[[Nature (journal)|Nature]]'' * [http://www.newscientist.com/ New Scientist]. An weekly magazine published by [[Reed Business Information]] * [http://www.sciencedaily.com/ ScienceDaily] * [http://www.sciencenewsline.com/ Science Newsline] * [http://www.discovermagazine.com/ Discover Magazine] '''റിസോഴ്സുകൾ''' * [http://www.euroscience.org/ Euroscience] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100412080435/http://www.euroscience.org/ |date=2010-04-12 }}: ** {{cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100610204548/http://www.euroscience.org/esof.html |archivedate=2010-06-10 |title=ESOF: Euroscience Open Forum |url=http://www.euroscience.org/esof.html |access-date=2013-08-14 |url-status=dead }} * [http://www.en.argentina.ar/_en/science-and-education/ Science Development in the ''Latin American docta''] * [http://xtf.lib.virginia.edu/xtf/view?docId=DicHist/uvaBook/tei/DicHist1.xml;chunk.id=dv1-57;toc.depth=1;toc.id=dv1-57;brand=default Classification of the Sciences]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} in ''Dictionary of the History of Ideas''. (Dictionary's new electronic format is badly botched, entries after "Design" are inaccessible. ''Internet Archive'' [https://web.archive.org/web/20080619205103/http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-57 old version]). * [http://evolution.berkeley.edu/evosite/nature/index.shtml "Nature of Science"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061010084037/http://evolution.berkeley.edu/evosite/nature/index.shtml |date=2006-10-10 }} University of California Museum of Paleontology * [http://www.science.gov/ United States Science Initiative] Selected science information provided by US Government agencies, including research & development results * [http://undsci.berkeley.edu/index.php How science works] University of California Museum of Paleontology {{Natural_sciences-footer}} {{Sci-stub}} 5adbht5xalycymqfwkqjzf707o09eav 0 2445 4617316 4564805 2026-05-05T06:33:12Z Dr. Chinchu C. 6603 /* ചിത്രശാല */ Added image to gallery 4617316 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Elephant foot yam}} {{speciesbox |name = ചേന |image = ചേന.jpg |status = LC |status_system = IUCN3.1 |status_ref = <ref name=IUCN>{{cite journal | author = Romand-Monnier, F | title = ''Amorphophallus paeoniifolius'' | journal = [[IUCN Red List of Threatened Species]] | volume = 2013 | page = e.T44393336A44531586 | publisher = [[IUCN]] | year = 2013 | url = http://www.iucnredlist.org/details/44393336/0 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2013-2.RLTS.T44393336A44531586.en | accessdate = 5 February 2017 }}</ref> |genus = Amorphophallus |species = paeoniifolius |authority = ([[August Wilhelm Dennstedt|Dennst.]]) [[Dan Henry Nicolson|Nicolson]], 1977<ref name=WCSP>{{WCSP | 8254 | accessdate = 5 February 2017}}</ref><ref>{{Cite journal|author =Nicolson, Dan Henry|year=1977|title=Nomina conservanda proposita - ''Amorphophallus'' (Proposal to change the typification of 723 ''Amorphophallus'', nom. cons. (Araceae))|journal=Taxon|volume=26|pages=337–338|doi=10.2307/1220579}}</ref> |synonyms = *''Amorphophallus campanulatus'' {{Au|(Roxb.) Blume ex Decne}} *''Amorphophallus chatty'' {{Au|Andrews}} *''Amorphophallus decurrens'' {{Au|(Blanco) Kunth.}} *''Amorphophallus dixenii'' {{Au|K.Larsen & S.S.Larsen}} *''Amorphophallus dubius'' {{Au|Blume}} *''Amorphophallus gigantiflorus'' {{Au|Hayata}} *''Amorphophallus malaccensis'' {{Au|Ridl.}} *''Amorphophallus microappendiculatus'' {{Au|Engl.}} *''Amorphophallus rex'' {{Au|Prain}} *''Amorphophallus sativus'' {{Au|Blume}} *''Amorphophallus virosus'' {{Au|N.E.Br.}} *''Arum decurrens'' {{Au|Blanco}} *''Arum phalliferum'' {{Au|Oken}} *''Arum rumphii'' {{Au|Oken}} *''Conophallus sativus'' {{Au|(Blume) Schott}} *''Dracontium paeoniifolium'' {{Au|Dennst.}} *''Dracontium polyphyllum'' {{Au|G.Forst.}} *''Hydrosme gigantiflora'' {{Au|(Hayata) S.S.Ying}} *''Plesmonium nobile'' {{Au|Schott}} *''Pythion campanulatum'' {{Au|Mart.}} |synonyms_ref = <ref name=WCSP/> }} [[ഭാരതം|ഭാരതത്തിലെ‍]] എല്ലാപ്രദേശങ്ങളിലും വളരുന്നതും കൃഷിചെയ്യുന്നതുമായ സസ്യമാണ് '''ചേന'''. ഇത് ഒരു [[കിഴങ്ങ്|കിഴങ്ങുവർഗ്ഗത്തിൽ]] പെട്ട [[പച്ചക്കറി|പച്ചക്കറിയാണ്]]. ഒരില മാത്രമുള്ള സസ്യമാണ് ചേനയുടെ കാണ്ഡത്തിൽ നിന്നും ഒരു തണ്ട് മാത്രം വളർന്ന് ശരാശരി 75 സെ.മീ. മുതൽ നീളത്തിൽ അറ്റത്ത് ഇലയായി രൂപാന്തരം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു. വളർച്ച പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ തണ്ട് വാടി കരിഞ്ഞ് പോവുകയും ആ സ്ഥാനത്ത് ഒരു പൂവ് ഉണ്ടാവുകയും ഏകദേശം 25 മുതൽ 30 സെ.മീ. ഉയരത്തിൽ വളരുകയും ചെയ്യും. മഞ്ഞ നിറത്തിലുള്ള പൂവിന്റെ അറ്റത്ത് തവിട്ട് നിറം കാണപ്പെടുന്നു. ചേന പാകമാകുമ്പോൾ തിളക്കമാർന്ന ചുവപ്പ് കലർന്ന നിറത്തിലായിരിക്കും പൂവ് കാണപ്പെടുക.എലെഫന്റ്റ് ഫൂട് യാം എന്ന് ഇംഗ്ലീഷിൽ അറിയപ്പെടുന്നു [[File:ചേന.ogv|thumb|ചേന(വീഡീയോ)]] == ഉപയോഗങ്ങൾ == [[ചിത്രം:ചേന2.jpg|thumb|250px|right|ചേനയുടെ മണ്ണിനടിയിലെ ഭാഗം]] [[ചിത്രം:Chena poo.jpg|thumb|250px|right|ചേനയുടെപൂവ്]] മലയാളികളുടെ ആഹാരത്തിൽ ചേനയുടെ സ്വാധീനം വളരെ വലുതാണ്. സദ്യയിലെ വിഭവങ്ങളുണ്ടാക്കാൻ ചേന ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[സാമ്പാർ]],[[അവിയൽ]], [[എരിശ്ശേരി]], [[മെഴുക്ക്പുരട്ടി]], [[കാളൻ]], [[മൊളോഷ്യം]] എന്നിങ്ങനെ സ്വാദിഷ്ഠമായ [[കറി|കറികളിലേയും]] ഒഴിച്ചുകൂടാനാവാത്ത ഘടകമാണ് ചേന. ==പ്രധാന ഇനങ്ങൾ== ശ്രീപദ്മ, ഗജേന്ദ്ര, കുഴിമുണ്ടാൻ (പീരുമേട് സ്വദേശി) == കൃഷി രീതി == 25 മുതൽ 35 [[ഡിഗ്രി]] വരെ ചൂടുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ ചേന [[കൃഷി]] ചെയ്തു വരുന്നു. [[വിത്ത്‌]] നട്ട്‌ 6-7 മാസം കൊണ്ട്‌ ചേന വിളവെടുക്കുവാനാകും. വിളഞ്ഞ്‌, ഇലയും തണ്ടും വാടി ഉണങ്ങിയ ചെടികളിൽ നിന്നാണ്‌ വിത്തു ചേന ലഭിക്കുന്നത്‌. ചേനയുടെ തണ്ട്‌ നിന്ന ഭാഗത്തെ ശീർഷമായി കരുതി എല്ലാ വശങ്ങൾക്കും ഒരു [[ചാൺ]] നീളമുള്ള [[ത്രികോണാകൃതി]]യിൽ മുറിച്ച കഷ്ണമാണ്‌ [[നടീൽ വസ്തു]]. പരമ്പരാഗതമായി ഈ കഷ്ണങ്ങൾ ചാണക ലായനിയിൽ മുക്കി (ഇപ്പോൾ [[കീടനാശിനി]]കളിലും) ഒരാഴ്ച വെയിലത്ത്‌ ഉണക്കുന്നു. സാധാരണയായി മകര മാസത്തിലാണ്‌ (ഫെബ്രുവരി) നടീൽ. അര മീറ്റർ സമചതുരക്കുഴികളിൽ [[ജൈവ വളങ്ങളും]] [[കരിയില]]യും പകുതി നിറച്ച്‌ അതിന്മേൽ [[വിത്ത്‌]] പാകി ബാക്കി ഭാഗം വളവും കരിയിലയും നിറയ്ക്കുന്നു. മുകളിൽ പതിനഞ്ച്‌ സെ മി ഘനത്തിൽ മണ്ണ് വിരിക്കുന്നു. വിത്ത്‌ പാകി 30 - 40 ദിവസങ്ങൾക്കകം ഇല വിരിക്കുന്നു. രണ്ട്‌ കുഴികൾ തമ്മിൽ 90 - 100 സെ മി അകലം ഉണ്ടായിരിക്കണം. എല്ലാ 60ആം ദിവസവും വളം ചെയ്യുകയും മണ്ണ് തണ്ടിനോടു ചേർത്ത്‌ കൂട്ടുകയും ചെയ്യുന്നു. [[ജലസേചനം]] വളരെ ആവശ്യമുള്ള കൃഷിയാണ്‌ ചേന. == പോഷക മൂല്യം == [[ചിത്രം:ചേന.JPG|thumb|200px|right]] 100 ഗ്രാം ചേനയിൽ {| class="wikitable" |- ! ഘടകം ! അളവ് |- | [[ജലം]] | 79% |- | [[മാംസ്യം]] | 1.2 ഗ്രാം |- | [[കൊഴുപ്പ്]] | 0.1 ഗ്രാം |- | [[അന്നജം]] | 18.4 ഗ്രാം |- | [[ധാതു|ധാതുക്കൾ]] | 0.8 ഗ്രാം |- | [[നാര്‌|നാരുകൾ]] | 0.8 ഗ്രാം |- | [[കാൽസ്യം]] | 50 മില്ലീ ഗ്രാം |- | [[ഫോസ്ഫറസ്‌]] | 34 മില്ലീ ഗ്രാം |- | [[ഇരുമ്പ്‌]] | 0.6 മില്ലീ ഗ്രാം |- | [[തയമൈൻ]] | 0.006 മില്ലീ ഗ്രാം |- | [[നിയാസിൻ]] | 0.7 ഗ്രാം |- | [[റൈബോഫ്ലേവിൻ]] | 0.7 മില്ലീ ഗ്രാം |- |[[ജീവകം എ.]] | 260 ''ഐ യൂ'' |} ചേനയിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന കാൽസ്യം ഓക്സലേറ്റിന്റെ അളവു കൂടുമ്പോൾ ചൊറിച്ചിൽ ഉണ്ടാകുന്നു.<ref> [http://www.pfaf.org/database/plants.php?Amorphophallus+paeoniifolius Plants For A Future] </ref> ==ഔഷധ ഉപയോഗം== രുചി കൂട്ടും അഗ്നിദീപ്തി ഉണ്ടാക്കും. [[കാട്ടുചേന]]യ്ക്കാണ് കൂടുതൽ ഔഷധ ഗുണമുള്ളത്. അത് അർശസ്സിനു നല്ല മരുന്നാണ്.<ref name ="book2">ഔഷധ സസ്യങ്ങളുടെ അത്ഭുത പ്രപഞ്ചം - മാത്യു മടുക്കക്കുഴി, കറന്റ്‌ ബുക്സ്‌</ref> == ചിത്രശാല == <gallery widths="120px" heights="90px" align="center"> File:Elephant_Foot_Yam_-_ചേന-1.JPG|ചേന തോട്ടം File:Elephant_Foot_Yam_-_ചേന-2.JPG|ചേന പൂവ് File:Elephant_Foot_Yam_-_ചേന-3.JPG|ചേന പൂവ് File:Elephant_Foot_Yam_-_ചേന-4.JPG|ചേന പൂവ് File:Elephant-foot yam, imported from iNaturalist photo 654026818.jpg|thumb|ചേന, ഇലകൾ വിരിയും മുമ്പ് File:Elephant_Foot_Yam_-_ചേന-5.JPG|ചേന ഇലകൾ വിരിയാറായി </gallery> == അവലംബം == <references/> == കുറിപ്പുകൾ == <div class="references-small" style="-moz-column-count:2; column-count:2;"> </div> {{Commonscat|Amorphophallus paeoniifolius}} [[വിഭാഗം:പച്ചക്കറികൾ]] [[വിഭാഗം:കിഴങ്ങുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:അമോഫോഫല്ലസ്]] [[വർഗ്ഗം:തെർമോജനിക് സസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:സപുഷ്പികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഏകബീജപത്ര സസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സസ്യജാലം]] {{Plant-stub}} 3j4hlnwtbmlqbqmd7jsbk8u8jvbnsor 0 4685 4617237 4603277 2026-05-04T17:50:50Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617237 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Saraswati}} {{Otheruses1|ഹൈന്ദവദേവതയായ സരസ്വതിയെക്കുറിച്ചാണ്|സരസ്വതി}} {{Hdeity infobox| <!--Wikipedia:WikiProject Hindu mythology--> Image = Saraswati.jpg | Caption = സരസ്വതി ദേവി, മഹാസരസ്വതി, വിദ്യ ഭഗവതി | Name = സരസ്വതി ദേവി | Devanagari = सरस्वती | Sanskrit_Transliteration = Sarasvatī | Pali_Transliteration = | Tamil_script = | Affiliation = ആദിപരാശക്തി, ഭുവനേശ്വരി, ഭഗവതി | God_of = വിദ്യാഭ്യാസം, കല, അറിവ്, വാക്ക്, നദികൾ | Abode = | Mantra = | Weapon = | Consort = [[ബ്രഹ്മാവ്]] | Mount = [[അരയന്നം]], [[മയിൽ]] | Planet = ബുധൻ }} [[ഹിന്ദു മതം|ഹിന്ദു വിശ്വാസപ്രകാരം]] വിദ്യയുടെ ഭഗവതിയാണ് '''സരസ്വതി'''. [[നൃത്തം]], [[സംഗീതം]] മുതലായ കലകൾ, കരകൗശലങ്ങൾ, അക്ഷരം, സാഹിത്യം, ബുദ്ധി എന്നിവ സരസ്വതിയുടെ പ്രത്യക്ഷ രൂപങ്ങളാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. സപ്തസ്വരങ്ങൾ പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന സാരസ്വത വീണ മനുഷ്യന്റെ പ്രതീകമാണ്, സംഗീതം പരമാനന്ദവും എന്ന് ഉപാസകർ കരുതുന്നു. കലാകാവ്യദികളിലും വാക്കിലുമൊക്കെ ദൈവീകത ദർശിച്ചിരുന്ന ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ ദേവതാസങ്കല്പം കൂടിയാണിത്. തെറ്റായ വാക്കുകൾ ഉച്ചരിക്കുമ്പോൾ നാവിൽ സരസ്വതിക്ക് പകരം 'വികടസരസ്വതി' കളിയാടുന്നു എന്നും വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. താന്ത്രിക ബുദ്ധമതത്തിൽ 'വജ്രസരസ്വതി' എന്ന പേരിൽ ഭഗവതി അറിയപ്പെടുന്നു. ദേവി മാഹാത്മ്യ പ്രകാരം [[ആദിപരാശക്തി]] അഥവാ ഭുവനേശ്വരിയുടെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് മഹാസരസ്വതി. [[മഹാകാളി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], എന്നിവരാണ് മറ്റ് രണ്ടുപേർ. ഇത് ശാക്തേയ വിശ്വാസികളുടെ ഒരു പ്രധാന ഭഗവതിയാണ്. 'നീലസരസ്വതി' തുടങ്ങി പിന്നേയും ഉഗ്ര ഭാവങ്ങളുണ്ട്. സുംഭ നിസുംഭൻമാരെ വധിക്കാൻ [[പാർവതി]]യുടെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് കറുത്ത നിറത്തോട് കൂടിയ മഹാസരസ്വതി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു എന്ന്‌ ദേവി പുരാണങ്ങൾ പറയുന്നു. പല ഭാവങ്ങളിലിരിക്കുന്ന ഭഗവതീ സങ്കല്പങ്ങളുണ്ട്, ഇവയിൽ ശാന്ത ഭാവങ്ങളോട് കൂടിയ സാത്വിക ഗുണമുള്ളവളാണ് പൊതുവേ സരസ്വതി. ഇത് പരമാത്മാവിന്റെ ജ്ഞാനശക്തി ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. സൃഷ്ടി നടത്താൻ വിദ്യാഗുണം ആവശ്യമാണ് എന്നതിനാൽ സൃഷ്ടാവായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പത്നിയായും സരസ്വതിയെ സങ്കല്പിച്ചിരിക്കുന്നു. [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]] ഇന്ത്യയിലെ അതിപ്രസിദ്ധമായ മഹാസരസ്വതി ക്ഷേത്രമാണ്. ഇത് കർണാടകയിലെ ഉടുപ്പി ജില്ലയിലെ കൊല്ലൂരിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. പല ഭഗവതീ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും പ്രഭാതത്തിൽ [[പരാശക്തി]]യെ സരസ്വതിയായി ആരാധിക്കാറുണ്ട്. എറണാകുളം [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചോറ്റാനിക്കര]] ഭഗവതീ ക്ഷേത്രം, വടക്കൻ പറവൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, കോട്ടയം ജില്ലയിലെ [[പനച്ചിക്കാട്]] ദക്ഷിണ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, തിരുവനന്തപുരം പൂജപ്പുര സരസ്വതി ക്ഷേത്രം, കന്യാകുമാരി പദ്മനാഭപുരം തേവർക്കെട്ടു സരസ്വതി ക്ഷേത്രം, മാവേലിക്കര തട്ടാരമ്പലം സരസ്വതി ക്ഷേത്രം, കൊല്ലം ജില്ലയിലെ എഴുകോൺ ശ്രീമൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെ പന്തളം പാട്ടുപുരക്കാവ് സരസ്വതി ക്ഷേത്രം, വർക്കല ശിവഗിരി ശാരദാമഠം എന്നിവ കേരളത്തിലെ സരസ്വതീ സാന്നിധ്യമുള്ള ചില ക്ഷേത്രങ്ങളാണ്. '''<nowiki/><nowiki/>''' പൊതുവെ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളെയും കലാമണ്ഡലത്തെയും സരസ്വതീ ക്ഷേത്രങ്ങളായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. കേരളത്തിലെ [[നവരാത്രി]] [[വിജയദശമി|മഹോത്സവവും]] [[വിദ്യാരംഭം|വിദ്യാരംഭവും]] സരസ്വതീ പ്രാധാന്യം ഉള്ളതാണ്. [[വസന്തപഞ്ചമി]]യാണ് [[ഉത്തരേന്ത്യ]]യിൽ വിശേഷ ദിവസം. ബുധൻ, പൗർണമി എന്നിവ സരസ്വതീപ്രധാന്യമുള്ള ദിവസങ്ങളാണ്. == വിദ്യാദേവി == സരസ്വതിയെ ‘ജ്ഞാന’ ശക്തിയായും ലക്ഷ്മിയെ ‘ക്രിയ’ ശക്തിയായും ദുർഗ്ഗയെ ഇച്ഛയുടെ ശക്തിയുമായാണ്‌ കരുതുന്നത്‌. ജ്ഞാന ശക്തികൾ എന്തെന്നാൽ [[അറിവ്]], [[സംഗീതം]], ക്രിയാത്മകത, ബുദ്ധി തുടങ്ങിയവയുടെ ഭഗവതിയായും സങ്കല്പിച്ചു പോരുന്നു. [[വേദം|വേദങ്ങളുടെ]] [[അമ്മ]] എന്ന വിശേഷണവും ഉണ്ട്. സ്രഷ്ടാവ് [[ബ്രഹ്മാവ്|ബ്രഹ്മാവാണെങ്കിലും]], അദ്ദേഹത്തിന് പോലും അറിവും ബുദ്ധിയും നൽകുന്നത് സരസ്വതി ആണെന്ന് [[ദേവീഭാഗവതം]] പറയുന്നു. വാക്കിന്റെ ദേവതയായും സരസ്വതിയെ കണക്കാക്കുന്നു. വികടസരസ്വതി തെറ്റായ വാക്കിന്റെ അധിദേവതയാണ്. ദേവീമാഹാത്മ്യത്തിൽ അജ്ഞാനികളായ ശുംഭനിശുംഭന്മാരെ വധിച്ച ചണ്ഡികയാണ് '''മഹാസരസ്വതി'''. നീലസരസ്വതി''' ഭഗവതിയുടെ മറ്റൊരു രൂപമാകുന്നു. ഈ രൂപം നീലാദേവി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. മനുഷ്യ ശരീരത്തിന്റെ പ്രതീകമായ വരവീണ മീട്ടിക്കൊണ്ടു പരമാനന്ദമാകുന്ന സംഗീതത്തെ ഉണർത്തുന്നവളാണ് സരസ്വതി എന്ന് വിശ്വാസം. വിദ്യ അഭ്യസിക്കുന്നിടത്ത് ഭഗവതി കുടികൊള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. == രൂപവും വേഷവിധാനവും == ഒരു കയ്യിൽ [[വേദം|വേദങ്ങളും]], മറ്റൊരു കയ്യിൽ അറിവിന്റെ അടയാളമായ [[അക്ഷരമാല|അക്ഷരമാലയും]], മറ്റ് രണ്ടു കൈകളിൽ സംഗീതത്തിന്റെ സൂചകമായ [[വീണ|വീണയും]] കാണാം. ശ്വേതവസ്ത്രധാരിയായ സരസ്വതി ഇതിലൂടെ സമാധാനത്തിന്റെയും പരിശുദ്ധിയുടെയും അടയാളങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു. [[വാഹനം|വാഹനമായി]] [[അരയന്നം|അരയന്നവും]] ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name="">[http://www.hindunet.org/god/Goddesses/saraswati/index.htm ഹിന്ദുനെറ്റ്.ഓർഗ്]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ == {{Cquote|സരസ്വതി നമസ്തുഭ്യം<br />വരദേ കാമരൂപിണീ<br />വിദ്യാരംഭം കരിഷ്യാമീ <br />സിദ്ധിർ ഭവതുമേ സദാ<ref>'ക്ഷേത്രാചാരങ്ങൾ', കാണിപ്പയ്യൂർ ശങ്കരൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്, പഞ്ചാംഗം പുസ്തകശാല, കുന്നംകുളം</ref>}} == അവലംബം == <references/> == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commons category|Sarasvati}} * [http://hinduism.about.com/library/weekly/aa020700.htm സരസ്വതി, എബൗട്ട്.കോമിൽ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071203021040/http://hinduism.about.com/library/weekly/aa020700.htm |date=2007-12-03 }} {{ഹിന്ദു ദൈവങ്ങൾ}}{{Shaktism}} [[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവദൈവങ്ങൾ]] hfvjqdnuqt7gqtt9vqqilmbi9kxxf34 0 5232 4617214 4617155 2026-05-04T16:07:48Z Kiran Gopi 10521 4617214 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|G. Sudhakaran}} {{Infobox officeholder | name = ജി. സുധാകരൻ | image = G sudhakaran.jpg | caption = | office = കേരളത്തിലെ പൊതുമരാമത്ത് ,രജിസ്ട്രേഷൻ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start = [[മേയ് 25]] [[2016]] | term_end = [[മേയ് 3]] [[2021]] | predecessor = [[വി.കെ. ഇബ്രാഹിംകുഞ്ഞ്]], [[അനൂപ് ജേക്കബ്]] | successor = [[പി.എ. മുഹമ്മദ് റിയാസ്]], [[വി.എൻ. വാസവൻ]] | office1 = കേരളത്തിലെ സഹകരണം, കയർ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start1 = [[മേയ് 18]] [[2006]] | term_end1 = [[മേയ് 14]] [[2001]] | predecessor1 = [[എം.വി. രാഘവൻ]] | successor1 = [[സി.എൻ. ബാലകൃഷ്ണൻ]] [[അടൂർ പ്രകാശ്]] | office2 = കേരളത്തിലെ ദേവസ്വം വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start2 = [[മേയ് 18]] [[2006]] | term_end2 = [[ഓഗസ്റ്റ് 16]] [[2009]] | predecessor2 = [[കെ.സി. വേണുഗോപാൽ]] | successor2 = [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] | office3 = കേരള നിയമ സഭയിലെ അംഗം | constituency3 = [[അമ്പലപ്പുഴ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അമ്പലപ്പുഴ]] | term_start3 = [[മേയ് 13]] [[2006]] | term_end3 = [[മേയ് 3]] [[2021]] | predecessor3 = [[ഡി. സുഗതൻ]] | successor3 = [[എച്ച്. സലാം]] | constituency4 = [[കായംകുളം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കായംകുളം]] | term_start4 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | term_end4 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | predecessor4 = [[തച്ചടി പ്രഭാകരൻ]] | successor4 = [[എം.എം. ഹസൻ]] | salary = | birth_date = {{birth date and age|1946|11|10|df=y}} | birth_place = [[താമരക്കുളം]] | residence = [[ആലപ്പുഴ]] | death_date = | death_place = | nationality = ഇന്ത്യൻ [[ചിത്രം:Flag of India.svg|20px]] | party = Not affiliated | religion = | father = പി. ഗോപാലക്കുറുപ്പ് | mother = എൽ. പങ്കജാക്ഷിയമ്മ | spouse = ജൂബിലി നവപ്രഭ | children = ഒരു മകൻ | website = www.gsudhakaran.in | footnotes = | date = ഓഗസ്റ്റ് 30 | year = 2020 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/120%20G%20Sudhakaran.pdf നിയമസഭ }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] മുൻ മന്ത്രി '''ജി. സുധാകരൻ''' (ജനനം: [[ഒക്ടോബർ 10]], [[1948]]). [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]]യിലെ [[അമ്പലപ്പുഴ]]യിൽ നിന്ന് നിയമസഭയിലെത്തി. നിയമ ബിരുദധാരി. ഇംഗ്ലീഷ്‌ സാഹിത്യത്തിൽ മാസ്റ്റർ ബിരുദവും നേടി. മുമ്പ് 2006-2011 കാലത്ത് [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ മന്ത്രിസഭ]]യിൽ സഹകരണമന്ത്രിയുമായിരുന്നു. 2009 വരെ ദേവസ്വം വകുപ്പും കൈകാര്യം ചെയ്തു. പിണറായി മന്ത്രിസഭയിൽ പൊതുമരാമത്ത് മന്ത്രിയായി. 2026ൽ സിപിഎം വിട്ട് UDF പിന്തുണയോടെ സ്വതന്ത്രനായി അമ്പലപ്പുഴയിൽ നിന്നും മത്സരിച്ചു പതിനാറാം കേരളനിയമസഭയിൽ അംഗമായി. == കുടുംബം == [[താമരക്കുളം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|താമരക്കുളം പഞ്ചായത്ത്‌]] വേടരപ്ലാവ്‌ വാർഡിൽ നല്ലവീട്ടിൽ പി. ഗോപാലക്കുറുപ്പിന്റേയും എൽ. പങ്കജാക്ഷിയുടേയും അഞ്ചുമക്കളിൽ രണ്ടാമൻ. ഭാര്യ ഡോ.ജൂബിലി നവപ്രഭ ആലപ്പുഴ എസ്‌.ഡി.കോളജ്‌ അദ്ധ്യാപികയായിരുന്നു. മകൻ നവനീത്‌. പന്തളം എൻ.എസ്.എസ്. കോളേജിൽ വച്ച് കെ.എസ്.യു. ആക്രമണത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട എസ്.എഫ്.ഐ. നേതാവ് ജി. ഭുവനേശ്വരൻ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുജനായിരുന്നു. പരേതനായ വിജയൻ, മധുസൂദനൻ, തുളസി എന്നിവരാണ് മറ്റ് സഹോദരങ്ങൾ. == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == 1967-ൽ പഠനകാലത്ത് തന്നെ സി.പി.ഐ.(എം) അംഗമായി. കേരള സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡറേഷന്റെ സംസ്ഥാന ജോയന്റ് സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1971-ൽ എസ്.എഫ്.ഐ.യുടെ ആദ്യ സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റ് ആയി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. എസ്.എഫ്.ഐ.യുടെ ആദ്യകാല കേന്ദ്ര എക്സിക്യുട്ടീവ് സമിതി അംഗമായിരുന്നു. ട്രേഡ് യൂണിയൻ നേതാവും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി അംഗവും സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയേറ്റ് അംഗവുമായിരുന്നു. [[കായംകുളം|കായംകുളത്തു]]നിന്ന് [[1996]]-ൽ കേരള നിയമസഭയിലേക്കു തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. [[2006]]-ൽ [[അമ്പലപ്പുഴ]]യിൽ നിന്നും വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. [[അടിയന്തരാവസ്ഥ]]യ്ക്കെതിരെ തിരുവനന്തപുരം [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ്, തിരുവനന്തപുരം|യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജിൽ]] നിന്നും സെക്രട്ടറിയേറ്റിലേക്ക് വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ജാഥ നയിച്ച അദ്ദേഹം പോലീസ് മർദ്ദനവും അറസ്റ്റും, തിരുവനന്തപുരം സബ് ജയിലിലും സെൻട്രൽ‍ ജയിലിലുമായി 3 മാസത്തെ ജയിൽ വാസവും ഏറ്റുവാങ്ങി{{തെളിവ്}}. സി.ഐ.ടി.യു. ആലപ്പുഴ ജില്ലാ പ്രസിഡന്റ്, കർഷകത്തൊഴിലാളി യൂണിയൻ ജില്ലാ സെക്രട്ടറി, സംസ്ഥാന ട്രഷറർ, പ്രസിഡന്റ് എന്നീ സ്ഥാനങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1984 മുതൽ '95 വരെ കേരള സർവകലാശാലയുടെ സിൻഡിക്കേറ്റ് അംഗമായിരുന്നു. അഞ്ചു തവണ കേരള സർവകലാശാലയുടെ ഫിനാൻസ് കമ്മിറ്റിയുടെ അധ്യക്ഷനായി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. കേരള സർവകലാശാല സെൻട്രൽ സഹകരണ സംഘം, ആലപ്പുഴ ഗ്രാമീണ വികസന ബാങ്ക്, ആലപ്പുഴ കാർഷിക വികസന ബാങ്ക്, കളർകോട് സഹകരണ സംഘം, കായംകുളം സ്പിന്നിംഗ് മിൽ എന്നിവയിൽ അംഗമായി പ്രവർത്തിച്ചു. 1993 മുതൽ 94 വരെ ആലപ്പുഴ ജില്ലാ കൗൺസിൽ അധ്യക്ഷനായിരുന്നു. വിദ്യാർത്ഥി പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ, കശുവണ്ടിത്തൊഴിലാളി സമരങ്ങൾ, എൻ .ജി.ഒ. അദ്ധ്യാപകരുടെ സമരങ്ങൾ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി തവണ അറസ്റ്റ് വരിച്ചിട്ടുണ്ട്. സ്വന്തം ജീവിതം ഭാവി തലമുറകൾക്ക് മാതൃകയാക്കേണ്ട ഇദ്ദേഹം സ്ഥാനമോഹത്തിന് അടിമപ്പെട്ട് ഈ അടുത്തിടെ സിപിഎം ബന്ധം ഉപേക്ഷിച്ചു അമ്പലപ്പുഴയിൽ സ്വതന്ത്രനായി മത്സരിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == <references/> http://www.kerala.gov.in/government/sudhakar.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071104162727/http://www.kerala.gov.in/government/sudhakar.htm |date=2007-11-04 }} {{Fourteenth KLA}} {{kerala-politician-stub}} {{DEFAULTSORT:സുധാകരൻ}} [[വർഗ്ഗം:1948-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഒക്ടോബർ 10-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ദേവസ്വം ബോർഡ് വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കയർ വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ രജിസ്ട്രേഷൻ വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:മുൻ എസ്‌.എഫ്‌.ഐ. നേതാക്കൾ]] lxszem4j1xiitr06grcuc2cetnt3jkx 4617215 4617214 2026-05-04T16:08:15Z Kiran Gopi 10521 [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4617215 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|G. Sudhakaran}} {{Infobox officeholder | name = ജി. സുധാകരൻ | image = G sudhakaran.jpg | caption = | office = കേരളത്തിലെ പൊതുമരാമത്ത് ,രജിസ്ട്രേഷൻ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start = [[മേയ് 25]] [[2016]] | term_end = [[മേയ് 3]] [[2021]] | predecessor = [[വി.കെ. ഇബ്രാഹിംകുഞ്ഞ്]], [[അനൂപ് ജേക്കബ്]] | successor = [[പി.എ. മുഹമ്മദ് റിയാസ്]], [[വി.എൻ. വാസവൻ]] | office1 = കേരളത്തിലെ സഹകരണം, കയർ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start1 = [[മേയ് 18]] [[2006]] | term_end1 = [[മേയ് 14]] [[2001]] | predecessor1 = [[എം.വി. രാഘവൻ]] | successor1 = [[സി.എൻ. ബാലകൃഷ്ണൻ]] [[അടൂർ പ്രകാശ്]] | office2 = കേരളത്തിലെ ദേവസ്വം വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start2 = [[മേയ് 18]] [[2006]] | term_end2 = [[ഓഗസ്റ്റ് 16]] [[2009]] | predecessor2 = [[കെ.സി. വേണുഗോപാൽ]] | successor2 = [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] | office3 = കേരള നിയമ സഭയിലെ അംഗം | constituency3 = [[അമ്പലപ്പുഴ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അമ്പലപ്പുഴ]] | term_start3 = [[മേയ് 13]] [[2006]] | term_end3 = [[മേയ് 3]] [[2021]] | predecessor3 = [[ഡി. സുഗതൻ]] | successor3 = [[എച്ച്. സലാം]] | constituency4 = [[കായംകുളം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കായംകുളം]] | term_start4 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | term_end4 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | predecessor4 = [[തച്ചടി പ്രഭാകരൻ]] | successor4 = [[എം.എം. ഹസൻ]] | salary = | birth_date = {{birth date and age|1946|11|10|df=y}} | birth_place = [[താമരക്കുളം]] | residence = [[ആലപ്പുഴ]] | death_date = | death_place = | nationality = ഇന്ത്യൻ [[ചിത്രം:Flag of India.svg|20px]] | party = Not affiliated | religion = | father = പി. ഗോപാലക്കുറുപ്പ് | mother = എൽ. പങ്കജാക്ഷിയമ്മ | spouse = ജൂബിലി നവപ്രഭ | children = ഒരു മകൻ | website = www.gsudhakaran.in | footnotes = | date = ഓഗസ്റ്റ് 30 | year = 2020 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/120%20G%20Sudhakaran.pdf നിയമസഭ }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] മുൻ മന്ത്രി '''ജി. സുധാകരൻ''' (ജനനം: [[ഒക്ടോബർ 10]], [[1948]]). [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]]യിലെ [[അമ്പലപ്പുഴ]]യിൽ നിന്ന് നിയമസഭയിലെത്തി. നിയമ ബിരുദധാരി. ഇംഗ്ലീഷ്‌ സാഹിത്യത്തിൽ മാസ്റ്റർ ബിരുദവും നേടി. മുമ്പ് 2006-2011 കാലത്ത് [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ മന്ത്രിസഭ]]യിൽ സഹകരണമന്ത്രിയുമായിരുന്നു. 2009 വരെ ദേവസ്വം വകുപ്പും കൈകാര്യം ചെയ്തു. പിണറായി മന്ത്രിസഭയിൽ പൊതുമരാമത്ത് മന്ത്രിയായി. 2026ൽ സിപിഎം വിട്ട് UDF പിന്തുണയോടെ സ്വതന്ത്രനായി അമ്പലപ്പുഴയിൽ നിന്നും മത്സരിച്ചു പതിനാറാം കേരളനിയമസഭയിൽ അംഗമായി. == കുടുംബം == [[താമരക്കുളം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|താമരക്കുളം പഞ്ചായത്ത്‌]] വേടരപ്ലാവ്‌ വാർഡിൽ നല്ലവീട്ടിൽ പി. ഗോപാലക്കുറുപ്പിന്റേയും എൽ. പങ്കജാക്ഷിയുടേയും അഞ്ചുമക്കളിൽ രണ്ടാമൻ. ഭാര്യ ഡോ.ജൂബിലി നവപ്രഭ ആലപ്പുഴ എസ്‌.ഡി.കോളജ്‌ അദ്ധ്യാപികയായിരുന്നു. മകൻ നവനീത്‌. പന്തളം എൻ.എസ്.എസ്. കോളേജിൽ വച്ച് കെ.എസ്.യു. ആക്രമണത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട എസ്.എഫ്.ഐ. നേതാവ് ജി. ഭുവനേശ്വരൻ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുജനായിരുന്നു. പരേതനായ വിജയൻ, മധുസൂദനൻ, തുളസി എന്നിവരാണ് മറ്റ് സഹോദരങ്ങൾ. == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == 1967-ൽ പഠനകാലത്ത് തന്നെ സി.പി.ഐ.(എം) അംഗമായി. കേരള സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡറേഷന്റെ സംസ്ഥാന ജോയന്റ് സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1971-ൽ എസ്.എഫ്.ഐ.യുടെ ആദ്യ സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റ് ആയി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. എസ്.എഫ്.ഐ.യുടെ ആദ്യകാല കേന്ദ്ര എക്സിക്യുട്ടീവ് സമിതി അംഗമായിരുന്നു. ട്രേഡ് യൂണിയൻ നേതാവും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി അംഗവും സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയേറ്റ് അംഗവുമായിരുന്നു. [[കായംകുളം|കായംകുളത്തു]]നിന്ന് [[1996]]-ൽ കേരള നിയമസഭയിലേക്കു തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. [[2006]]-ൽ [[അമ്പലപ്പുഴ]]യിൽ നിന്നും വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. [[അടിയന്തരാവസ്ഥ]]യ്ക്കെതിരെ തിരുവനന്തപുരം [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ്, തിരുവനന്തപുരം|യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജിൽ]] നിന്നും സെക്രട്ടറിയേറ്റിലേക്ക് വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ജാഥ നയിച്ച അദ്ദേഹം പോലീസ് മർദ്ദനവും അറസ്റ്റും, തിരുവനന്തപുരം സബ് ജയിലിലും സെൻട്രൽ‍ ജയിലിലുമായി 3 മാസത്തെ ജയിൽ വാസവും ഏറ്റുവാങ്ങി{{തെളിവ്}}. സി.ഐ.ടി.യു. ആലപ്പുഴ ജില്ലാ പ്രസിഡന്റ്, കർഷകത്തൊഴിലാളി യൂണിയൻ ജില്ലാ സെക്രട്ടറി, സംസ്ഥാന ട്രഷറർ, പ്രസിഡന്റ് എന്നീ സ്ഥാനങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1984 മുതൽ '95 വരെ കേരള സർവകലാശാലയുടെ സിൻഡിക്കേറ്റ് അംഗമായിരുന്നു. അഞ്ചു തവണ കേരള സർവകലാശാലയുടെ ഫിനാൻസ് കമ്മിറ്റിയുടെ അധ്യക്ഷനായി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. കേരള സർവകലാശാല സെൻട്രൽ സഹകരണ സംഘം, ആലപ്പുഴ ഗ്രാമീണ വികസന ബാങ്ക്, ആലപ്പുഴ കാർഷിക വികസന ബാങ്ക്, കളർകോട് സഹകരണ സംഘം, കായംകുളം സ്പിന്നിംഗ് മിൽ എന്നിവയിൽ അംഗമായി പ്രവർത്തിച്ചു. 1993 മുതൽ 94 വരെ ആലപ്പുഴ ജില്ലാ കൗൺസിൽ അധ്യക്ഷനായിരുന്നു. വിദ്യാർത്ഥി പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ, കശുവണ്ടിത്തൊഴിലാളി സമരങ്ങൾ, എൻ .ജി.ഒ. അദ്ധ്യാപകരുടെ സമരങ്ങൾ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി തവണ അറസ്റ്റ് വരിച്ചിട്ടുണ്ട്. സ്വന്തം ജീവിതം ഭാവി തലമുറകൾക്ക് മാതൃകയാക്കേണ്ട ഇദ്ദേഹം സ്ഥാനമോഹത്തിന് അടിമപ്പെട്ട് ഈ അടുത്തിടെ സിപിഎം ബന്ധം ഉപേക്ഷിച്ചു അമ്പലപ്പുഴയിൽ സ്വതന്ത്രനായി മത്സരിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == <references/> http://www.kerala.gov.in/government/sudhakar.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071104162727/http://www.kerala.gov.in/government/sudhakar.htm |date=2007-11-04 }} {{Fourteenth KLA}} {{kerala-politician-stub}} {{DEFAULTSORT:സുധാകരൻ}} [[വർഗ്ഗം:1948-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഒക്ടോബർ 10-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ദേവസ്വം ബോർഡ് വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കയർ വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ രജിസ്ട്രേഷൻ വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:മുൻ എസ്‌.എഫ്‌.ഐ. നേതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] 6b9jkz40c7453vgrm9soj860db1np30 4617216 4617215 2026-05-04T16:09:07Z Kiran Gopi 10521 [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] നീക്കം ചെയ്തു; [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4617216 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|G. Sudhakaran}} {{Infobox officeholder | name = ജി. സുധാകരൻ | image = G sudhakaran.jpg | caption = | office = കേരളത്തിലെ പൊതുമരാമത്ത് ,രജിസ്ട്രേഷൻ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start = [[മേയ് 25]] [[2016]] | term_end = [[മേയ് 3]] [[2021]] | predecessor = [[വി.കെ. ഇബ്രാഹിംകുഞ്ഞ്]], [[അനൂപ് ജേക്കബ്]] | successor = [[പി.എ. മുഹമ്മദ് റിയാസ്]], [[വി.എൻ. വാസവൻ]] | office1 = കേരളത്തിലെ സഹകരണം, കയർ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start1 = [[മേയ് 18]] [[2006]] | term_end1 = [[മേയ് 14]] [[2001]] | predecessor1 = [[എം.വി. രാഘവൻ]] | successor1 = [[സി.എൻ. ബാലകൃഷ്ണൻ]] [[അടൂർ പ്രകാശ്]] | office2 = കേരളത്തിലെ ദേവസ്വം വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start2 = [[മേയ് 18]] [[2006]] | term_end2 = [[ഓഗസ്റ്റ് 16]] [[2009]] | predecessor2 = [[കെ.സി. വേണുഗോപാൽ]] | successor2 = [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] | office3 = കേരള നിയമ സഭയിലെ അംഗം | constituency3 = [[അമ്പലപ്പുഴ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അമ്പലപ്പുഴ]] | term_start3 = [[മേയ് 13]] [[2006]] | term_end3 = [[മേയ് 3]] [[2021]] | predecessor3 = [[ഡി. സുഗതൻ]] | successor3 = [[എച്ച്. സലാം]] | constituency4 = [[കായംകുളം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കായംകുളം]] | term_start4 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | term_end4 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | predecessor4 = [[തച്ചടി പ്രഭാകരൻ]] | successor4 = [[എം.എം. ഹസൻ]] | salary = | birth_date = {{birth date and age|1946|11|10|df=y}} | birth_place = [[താമരക്കുളം]] | residence = [[ആലപ്പുഴ]] | death_date = | death_place = | nationality = ഇന്ത്യൻ [[ചിത്രം:Flag of India.svg|20px]] | party = Not affiliated | religion = | father = പി. ഗോപാലക്കുറുപ്പ് | mother = എൽ. പങ്കജാക്ഷിയമ്മ | spouse = ജൂബിലി നവപ്രഭ | children = ഒരു മകൻ | website = www.gsudhakaran.in | footnotes = | date = ഓഗസ്റ്റ് 30 | year = 2020 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/120%20G%20Sudhakaran.pdf നിയമസഭ }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] മുൻ മന്ത്രി '''ജി. സുധാകരൻ''' (ജനനം: [[ഒക്ടോബർ 10]], [[1948]]). [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]]യിലെ [[അമ്പലപ്പുഴ]]യിൽ നിന്ന് നിയമസഭയിലെത്തി. നിയമ ബിരുദധാരി. ഇംഗ്ലീഷ്‌ സാഹിത്യത്തിൽ മാസ്റ്റർ ബിരുദവും നേടി. മുമ്പ് 2006-2011 കാലത്ത് [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ മന്ത്രിസഭ]]യിൽ സഹകരണമന്ത്രിയുമായിരുന്നു. 2009 വരെ ദേവസ്വം വകുപ്പും കൈകാര്യം ചെയ്തു. പിണറായി മന്ത്രിസഭയിൽ പൊതുമരാമത്ത് മന്ത്രിയായി. 2026ൽ സിപിഎം വിട്ട് UDF പിന്തുണയോടെ സ്വതന്ത്രനായി അമ്പലപ്പുഴയിൽ നിന്നും മത്സരിച്ചു പതിനാറാം കേരളനിയമസഭയിൽ അംഗമായി. == കുടുംബം == [[താമരക്കുളം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|താമരക്കുളം പഞ്ചായത്ത്‌]] വേടരപ്ലാവ്‌ വാർഡിൽ നല്ലവീട്ടിൽ പി. ഗോപാലക്കുറുപ്പിന്റേയും എൽ. പങ്കജാക്ഷിയുടേയും അഞ്ചുമക്കളിൽ രണ്ടാമൻ. ഭാര്യ ഡോ.ജൂബിലി നവപ്രഭ ആലപ്പുഴ എസ്‌.ഡി.കോളജ്‌ അദ്ധ്യാപികയായിരുന്നു. മകൻ നവനീത്‌. പന്തളം എൻ.എസ്.എസ്. കോളേജിൽ വച്ച് കെ.എസ്.യു. ആക്രമണത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട എസ്.എഫ്.ഐ. നേതാവ് ജി. ഭുവനേശ്വരൻ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുജനായിരുന്നു. പരേതനായ വിജയൻ, മധുസൂദനൻ, തുളസി എന്നിവരാണ് മറ്റ് സഹോദരങ്ങൾ. == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == 1967-ൽ പഠനകാലത്ത് തന്നെ സി.പി.ഐ.(എം) അംഗമായി. കേരള സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡറേഷന്റെ സംസ്ഥാന ജോയന്റ് സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1971-ൽ എസ്.എഫ്.ഐ.യുടെ ആദ്യ സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റ് ആയി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. എസ്.എഫ്.ഐ.യുടെ ആദ്യകാല കേന്ദ്ര എക്സിക്യുട്ടീവ് സമിതി അംഗമായിരുന്നു. ട്രേഡ് യൂണിയൻ നേതാവും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി അംഗവും സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയേറ്റ് അംഗവുമായിരുന്നു. [[കായംകുളം|കായംകുളത്തു]]നിന്ന് [[1996]]-ൽ കേരള നിയമസഭയിലേക്കു തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. [[2006]]-ൽ [[അമ്പലപ്പുഴ]]യിൽ നിന്നും വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. [[അടിയന്തരാവസ്ഥ]]യ്ക്കെതിരെ തിരുവനന്തപുരം [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ്, തിരുവനന്തപുരം|യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജിൽ]] നിന്നും സെക്രട്ടറിയേറ്റിലേക്ക് വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ജാഥ നയിച്ച അദ്ദേഹം പോലീസ് മർദ്ദനവും അറസ്റ്റും, തിരുവനന്തപുരം സബ് ജയിലിലും സെൻട്രൽ‍ ജയിലിലുമായി 3 മാസത്തെ ജയിൽ വാസവും ഏറ്റുവാങ്ങി{{തെളിവ്}}. സി.ഐ.ടി.യു. ആലപ്പുഴ ജില്ലാ പ്രസിഡന്റ്, കർഷകത്തൊഴിലാളി യൂണിയൻ ജില്ലാ സെക്രട്ടറി, സംസ്ഥാന ട്രഷറർ, പ്രസിഡന്റ് എന്നീ സ്ഥാനങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1984 മുതൽ '95 വരെ കേരള സർവകലാശാലയുടെ സിൻഡിക്കേറ്റ് അംഗമായിരുന്നു. അഞ്ചു തവണ കേരള സർവകലാശാലയുടെ ഫിനാൻസ് കമ്മിറ്റിയുടെ അധ്യക്ഷനായി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. കേരള സർവകലാശാല സെൻട്രൽ സഹകരണ സംഘം, ആലപ്പുഴ ഗ്രാമീണ വികസന ബാങ്ക്, ആലപ്പുഴ കാർഷിക വികസന ബാങ്ക്, കളർകോട് സഹകരണ സംഘം, കായംകുളം സ്പിന്നിംഗ് മിൽ എന്നിവയിൽ അംഗമായി പ്രവർത്തിച്ചു. 1993 മുതൽ 94 വരെ ആലപ്പുഴ ജില്ലാ കൗൺസിൽ അധ്യക്ഷനായിരുന്നു. വിദ്യാർത്ഥി പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ, കശുവണ്ടിത്തൊഴിലാളി സമരങ്ങൾ, എൻ .ജി.ഒ. അദ്ധ്യാപകരുടെ സമരങ്ങൾ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി തവണ അറസ്റ്റ് വരിച്ചിട്ടുണ്ട്. സ്വന്തം ജീവിതം ഭാവി തലമുറകൾക്ക് മാതൃകയാക്കേണ്ട ഇദ്ദേഹം സ്ഥാനമോഹത്തിന് അടിമപ്പെട്ട് ഈ അടുത്തിടെ സിപിഎം ബന്ധം ഉപേക്ഷിച്ചു അമ്പലപ്പുഴയിൽ സ്വതന്ത്രനായി മത്സരിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == <references/> http://www.kerala.gov.in/government/sudhakar.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071104162727/http://www.kerala.gov.in/government/sudhakar.htm |date=2007-11-04 }} {{Fourteenth KLA}} {{kerala-politician-stub}} {{DEFAULTSORT:സുധാകരൻ}} [[വർഗ്ഗം:1948-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഒക്ടോബർ 10-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ദേവസ്വം ബോർഡ് വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കയർ വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ രജിസ്ട്രേഷൻ വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:മുൻ എസ്‌.എഫ്‌.ഐ. നേതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] bq3n2xhprkhqzqqpks1ou3pa52gt6r8 0 6636 4617271 3809290 2026-05-04T23:38:35Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617271 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|St. Angelo Fort}} {{coord|11|51|15.05|N|75|22|17.18|E|type:landmark_region:IN_dim:320|display=title}} {{Infobox Military Structure |name = സെന്റ് ആഞ്ജലോ കോട്ട |location = [[കണ്ണൂർ]], കണ്ണൂർ ജില്ല |image = [[ചിത്രം:Saint Angelo Fort Front view.jpg|300px]] |caption = സെന്റ് ആഞ്ജലോ കോട്ടയുടെ മുൻ വാതിൽ |map_type = India Kerala |latitude = 11.854116 |longitude = 75.371806 |map_size = 300 |map_caption = സെന്റ് ആഞ്ജലോ കോട്ടയുടെ സ്ഥാനം |type = കടൽതീരത്തുള്ള കോട്ട |coordinates = {{coord|11|51|14|N|75|22|18|E}} |code = |built = {{Start date|1505}} |builder = പോർച്ചുഗീസുകാർ |materials = |height = |used = 1505-? |demolished = |condition = |ownership = |open_to_public = അതെ |controlledby = [[ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവ്വേ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] |garrison = |current_commander = |commanders = |occupants = |battles = |events = 1663 - ഡച്ചുകാർ പോർച്ചുഗീസുകാരിൽ നിന്നും പിടിച്ചെടുത്തു<br />1663 - അറക്കൽ അലി രാജക്ക് ഡച്ചുകാർ കോട്ട വിറ്റു<br />1790 - ബ്രിട്ടീഷുകാർ കോട്ട പിടിച്ചെടുത്തു |image2 = |caption2 = }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ]] [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലിനെ]] അഭിമുഖീകരിച്ച് കണ്ണൂർ പട്ടണത്തിൽ നിന്നും മൂന്നു കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് '''സെന്റ് ആഞ്ജലോ കോട്ട''' സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. '''കണ്ണൂർ കോട്ട''' എന്നും ഈ കോട്ട അറിയപ്പെടുന്നു. സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്നും 40 അടി ഉയരത്തിലാണ് കോട്ട. 1745-55 കാലത്തെ ഡച്ചു് കമാന്റന്റിന്റെ ഭാര്യയുടേയും മക്കളുടേയും മൃതദേഹങ്ങൾ സംസ്കരിച്ചതിന്റെ വിവരങ്ങൾ പഴയ ഡച്ചു ഭാഷയിൽ കൊത്തിയ ശിലാഫലകം കോട്ടയിൽ കാണാം. <ref name=" vns21"/> == ചരിത്രം == [[പോർച്ചുഗൽ|പോർച്ചുഗീസുകാരനായ]] [[ഡോൺ ഫ്രാൻസിസ്കോ ഡ അൽ‌മേഡ]] ആണ് [[1505]]-ൽ ഈ കോട്ട നിർമ്മിച്ചത്.കോലത്തിരി രാജാവിന്റെ സ്ഥലത്ത് 1505 ഒക്ടോബറിൽ കോട്ട പണി തുടങ്ങി, 5 ദിവസംകൊണ്ട് ആദ്യരൂപം പൂർത്തിയാക്കി. 158 വർഷം പോർച്ചുഗീസുകാർ കോട്ട ഭരിച്ചു. <ref name="vns21">{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=12589896&programId=7940901&channelId=-1073882403&BV_ID=@@@&tabId=21 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-08-21 |archive-date=2013-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130524200359/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=12589896&programId=7940901&channelId=-1073882403&BV_ID=@@@&tabId=21 |url-status=dead }}</ref> [[ഹോളണ്ട്|ഡച്ചുകാർ]] പോർച്ചുഗീസുകാരിൽ നിന്നും [[1663]]-ൽ ഈ കോട്ട പിടിച്ചടക്കി.ചെലവു ചുരുക്കാനായി ഡച്ചുകാർ കോട്ടയുടെ വലിപ്പം കുറച്ചു. 110 വർഷം ഡച്ചുകാർ കോട്ട ഭരിച്ചു.<ref name=" vns21"/> ഒരു ലക്ഷം രൂപയ്ക്ക് [[അറയ്ക്കൽ രാജവംശം|അറക്കൽ]] രാജ്യത്തെ [[അലി രാജ|അലി രാജക്ക്]] ഡച്ചുകാർ ഈ കോട്ട വിറ്റു. [[1790]]-ൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഈ കോട്ട പിടിച്ചടക്കി. ഇത് [[മലബാർ|മലബാറിലെ]] ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ ഒരു പ്രധാന സൈനിക കേന്ദ്രമായി മാറി. കോട്ടയ്ക്ക് ഉള്ളിൽ ഒരു രഹസ്യ [[തുരങ്കം]] ഉണ്ടെന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. കണ്ണൂർ കോട്ടയിൽ നിന്നും 21 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള [[തലശ്ശേരി കോട്ട|തലശ്ശേരി കോട്ടയിലേക്ക്]] കടലിന്റെ അടിയിൽ കൂടിയാണ് ഈ തുരങ്കം നിമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത് എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. സൈനികർക്ക് രക്ഷപെടാനാണ് ഈ തുരങ്കം ഉണ്ടാക്കിയത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ''[[മാപ്പിള ബേ]] തുറമുഖവും'' ''[[അറയ്ക്കൽ]] പള്ളിയും'' കോട്ടയ്ക്ക് അടുത്താണ്. [[ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവ്വേ ഓഫ് ഇന്ത്യ|ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവ്വേ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ]] സംരക്ഷണയിലാണ് ഇന്ന് ഈ കോട്ട. ==പര്യവേഷണം== 2015 ഡിസംബറിൽ കോട്ടയിൽ സന്ദർശകർക്ക് സൗകര്യങ്ങൾ ഒരുക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി നടത്തിയ ഉൽഖനനത്തിൽ തേങ്ങയുടെയും ഓറഞ്ചിന്റെയും മറ്റും വലിപ്പമുള്ള 1500 -ഓളം പീരങ്കി ഉണ്ടകൾ കണ്ടെത്തുകയുണ്ടായി.<ref>http://www.emalayalee.com/varthaFull.php?newsId=112117</ref> തുടർദിവസങ്ങളിൽ നടത്തിയ പര്യവേഷണങ്ങളിൽ 250 ഗ്രാം മുതൽ ഒമ്പതു കിലോവരെ തൂക്കമുള്ള 13,000 -ത്തോളം ഇരുമ്പുണ്ടകൾ ആണു ലഭിച്ചത്.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/editorial/-malayalam-news-1.742401 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-12-18 |archive-date=2015-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151218002314/http://www.mathrubhumi.com/editorial/-malayalam-news-1.742401 |url-status=dead }}</ref> നിരവധി ദിവസങ്ങൾ നീണ്ടു നിന്ന ഖനനത്തിനൊടുവിൽ 35,950 പീരങ്കിയുണ്ടകളാണ് ആകെ കിട്ടിയത്.<ref>http://www.mangalam.com/kannur/389230{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> പത്തുദിവസംകൊണ്ട് നാല് കുഴികളിൽനിന്നായാണ് ഇത്രയും വെടിയുണ്ടകൾ പുറത്തെടുത്തത്. പലവലിപ്പത്തിലുള്ള ഇവയിൽ ചിലത് പൊട്ടിയിട്ടുണ്ട്. ചിലതിന്റെ ഉള്ള് പൊള്ളയാണ്. നാല് കുഴികളിൽ നാലാമത്തെ കുഴിയിൽ നിന്നാണ് ഏറ്റവുമധികം വെടിയുണ്ടകൾ ലഭിച്ചത്. കോട്ടമതിൽവരെ ഈ ശേഖരം പരന്നുകിടന്നിരുന്നു. പോർത്തുഗീസ്, ഡച്ച്, അറക്കൽ, ബ്രിട്ടീഷ് എന്നീ നാല് ശക്തികൾ കൈമറിഞ്ഞ ഈ കോട്ടയിലെ പീരങ്കിയുണ്ടകൾ ആരുപയോഗിച്ചതാണെന്നാണ് പഠനങ്ങളിൽ വ്യക്തമാകുമെന്നു കരുതുന്നു. ഇരുമ്പുണ്ടകൾ തൂത്തുക്കുടിയിലും മലബാറിലുമായി നിർമിച്ചതാവാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് വിദഗ്ദ്ധർ കരുതുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/news/kerala/malayalam/kannur-malayalam-news-1.747806 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-12-22 |archive-date=2015-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151223125231/http://www.mathrubhumi.com/news/kerala/malayalam/kannur-malayalam-news-1.747806 |url-status=dead }}</ref> == ചിത്രശാല == <gallery> File:St Angelo Fort Entrance1.JPG|പ്രവേശന കവാടം ചിത്രം:kannurfort2.JPG|സെന്റ് ആഞ്ജലോ കോട്ടയ്ക്ക് ഉള്ളിൽ Image:Kannurfort1.JPG|സെന്റ് ആഞ്ജലോ കോട്ടയുടെ മുൻ വാതിൽ പ്രമാണം:കണ്ണൂർകോട്ട-രേഖാചിത്രം.JPG|കോട്ടയുടെ മുന്നിൽ സ്ഥാപച്ചിരിക്കുന്ന രേഖാചിത്രം. പ്രമാണം:കണ്ണൂർകോട്ടയുടെ_മുന്നിലെ_പീരങ്കി.JPG|കോട്ടയുടെ മുന്നിൽ സ്ഥാപച്ചിരിക്കുന്ന പീരങ്കി. <!-- Image:kannurfort.jpg|കണ്ണൂർ കോട്ട - അകത്തു നിന്നുള്ള ദൃശ്യം. --> <!-- Image:kannurfort1a.jpg|കോട്ടയ്ക്കു മുകളിലുള്ള [[പീരങ്കി]]. [[മാപ്പിള ബേ]]യും കാണാം. --> File:Kannurfort3.JPG|സെന്റ് ആഞ്ജലോ കോട്ടയ്ക്ക് ഉള്ളിൽ. File:Kannur fort.jpg|[[പീരങ്കി|പീരങ്കികൾ]] File:Kannur fort chapel.jpg|കോട്ടക്കുള്ളിലെ കപ്പേള <!-- Image:kannurfort3a.jpg|[[കുതിര]][[ലായ]]ത്തിന്റെ പുറത്തുനിന്നുള്ള ചിത്രം. --> <!-- Image:kannurfort4a.jpg|കോട്ടമതിലിൽ ഉള്ള സൈനിക ചിഹ്നങ്ങൾ. --> Image:PortugueseInscrip.JPG|കോട്ടമതിലിൽ [[പോർച്ചുഗീസ്]] ഭാഷയിലെഴുതിയ സൈനിക ചിഹ്നങ്ങൾ. പ്രമാണം:കണ്ണൂർകോട്ടയിലെ_കുതിരലായം.JPG|കോട്ടയിലെ കുതിരലായം. File:Kannur Fort.jpg|thumb|കുതിരലായത്തിന്റെ അകത്തുനിന്നുള്ള ചിത്രം <!-- Image:kannurfort5a.jpg|കോട്ടയ്ക്ക് ഉള്ളിൽ ഉള്ള [[പള്ളി]]. --> <!-- Image:kannurfort6a.jpg|കോട്ടയുടെ മതിലിനു മുകളിലേക്കുള്ള പടികൾ. കോട്ട മുഴുവൻ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത് [[ലാറ്റെറൈറ്റ്]] ധാതു കൊണ്ടാണ്. --> <!-- Image:kannurfort8a.jpg|കോട്ടയുടെ അകത്തുനിന്നുള്ള ചിത്രം. കോടി അടയാളം ശ്രദ്ധിക്കുക. --> <!-- Image:kannurfort2a.jpg|കുതിരലായത്തിന്റെ അകത്തുനിന്നുള്ള ചിത്രം. --> Image:kannurfort9a.jpg|കുതിരലായത്തിന്റെ മുകളിൽ നിന്നുള്ള ചിത്രം. പ്രമാണം:കണ്ണൂർകോട്ടയുടെ_മുകളിലെ_കൊടിമരം.JPG|കോട്ടയുടെ മുകളിലെ കൊടിമരം. പ്രമാണം:കണ്ണൂർകോട്ടയിലെ_പീരങ്കിയിലുള്ള_ചിഹ്നം.JPG|പീരങ്കിയിലുള്ള ചിഹ്നം. File:Cannons- kannur fort.JPG|കോട്ടയിലെ പീരങ്കികൾ File:Horse stable- kannur fort.JPG| കതിരലായത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം File:Kannur fort- another view1.JPG| മ്റ്റൊരു ദൃശ്യം File:Kannur fort- view of sea from fort.JPG|കോട്ടയിൽ നിന്നൊരു കടൽദൃശ്യം File:Portuguese_tablet-_kannur_fort.jpg|പോർച്ചുഗീസ് ലിഖിതം- സമീപദൃശ്യം </gallery> == ഇവയും കാണുക == *[[പയ്യാമ്പലം ബീച്ച്]] *[[മീൻ‌കുന്ന് ബീച്ച്]] *[[മുഴപ്പിലങ്ങാട് ബീച്ച്]] *[[പറശ്ശിനിക്കടവ് സ്നേക്ക് പാർക്ക്]] *[[പറശ്ശിനിക്കടവ് മുത്തപ്പൻ ക്ഷേത്രം]] *[[കണ്ണൂർ]] *[[തലശ്ശേരി കോട്ട]] == പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == {{commons category|St. Angelo Fort}} * [http://www.wikimapia.org/#y=11854200&x=75371811&z=18&l=0&m=കണ്ണൂർ കോട്ടയുടെ ഉപഗ്രഹ ചിത്രം] {{കണ്ണൂർ - സ്ഥലങ്ങൾ}} {{Fortsofkerala‎}} {{kerala-stub}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കോട്ടകൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ദേശീയപ്രാധാന്യമുള്ള സ്മാരകങ്ങൾ]] 8x6zpcewxkl7dffc6eet110aeej5oat 4 6849 4617258 4615846 2026-05-04T20:43:00Z MediaWiki message delivery 53155 /* Tech News: 2026-19 */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം 4617258 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ {{prettyurl|Wiki_Panchayath_Technical}} {{വിക്കിപീഡിയ പഞ്ചായത്ത്}} {| border="0" cellpadding="2" style="float: right; background-color:#f9f9f9;margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+ colspan="2" style="margin-left: inherit; buyhttyyuackground:red; color:#ffffff;text-align:center;"| '''സാങ്കേതികവിഭാഗത്തിലെ</br>പഴയ സം‌വാദങ്ങൾ''' |- !align="center"|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]<br/> * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive1|സംവാദ നിലവറ 1]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_2|സംവാദ നിലവറ 2]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_3|സംവാദ നിലവറ 3]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_4|സംവാദ നിലവറ 4]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_5|സംവാദ നിലവറ 5]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_6|സംവാദ നിലവറ 6]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_7|സംവാദ നിലവറ 7]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_8|സംവാദ നിലവറ 8]] ---- *[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/യൂണികോഡ് 5.1.0|യൂണീകോഡ് ചർച്ച]] *[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/യു.എൽ.എസ്.|യു.എൽ.എസ്. ചർച്ച]] |} == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Single User Login system is being updated over the next few months. This is the system which allows users to fill out the login form on one Wikimedia site and get logged in on all others at the same time. It needs to be updated because of the ways that browsers are increasingly restricting cross-domain cookies. To accommodate these restrictions, login and account creation pages will move to a central domain, but it will still appear to the user as if they are on the originating wiki. The updated code will be enabled this week for users on test wikis. This change is planned to roll out to all users during February and March. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and a timeline. '''Updates for editors''' * On wikis with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments|PageAssessments]] installed, you can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments#Search|filter search results]] to pages in a given WikiProject by using the <code dir=ltr>inproject:</code> keyword. (These wikis: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwikivoyage/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-huwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}) [https://phabricator.wikimedia.org/T378868] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34129|Tigre]] ([[w:tig:|<code>w:tig:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T381377] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with updating a user's edit-count after making a rollback edit, which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382592] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia REST API users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. Starting the week of January 13, we will begin rerouting [[phab:T374683|some page content endpoints]] from RESTbase to the newer MediaWiki REST API endpoints for all wiki projects. This change was previously available on testwiki and should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints may raise issues directly to the [[phab:project/view/6931/|MediaWiki Interfaces Team]] in Phabricator if they arise. * Toolforge tool maintainers can now share their feedback on Toolforge UI, an initiative to provide a web platform that allows creating and managing Toolforge tools through a graphic interface, in addition to existing command-line workflows. This project aims to streamline active maintainers’ tasks, as well as make registration and deployment processes more accessible for new tool creators. The initiative is still at a very early stage, and the Cloud Services team is in the process of collecting feedback from the Toolforge community to help shape the solution to their needs. [[wikitech:Wikimedia Cloud Services team/EnhancementProposals/Toolforge UI|Read more and share your thoughts about Toolforge UI]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] For tool and library developers who use the OAuth system: The identity endpoint used for [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user|OAuth 1]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user 2|OAuth 2]] returned a JSON object with an integer in its <code>sub</code> field, which was incorrect (the field must always be a string). This has been fixed; the fix will be deployed to Wikimedia wikis on the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T382139] * Many wikis currently use [[:mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|Cite CSS]] to render custom footnote markers in Parsoid output. Starting January 20 these rules will be disabled, but the developers ask you to ''not'' clean up your <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi> until February 20 to avoid issues during the migration. Your wikis might experience some small changes to footnote markers in Visual Editor and when using experimental Parsoid read mode, but if there are changes these are expected to bring the rendering in line with the legacy parser output. [https://phabricator.wikimedia.org/T370027] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Special:MyLanguage/Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation Community Conversations with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 08:00 UTC|January 15 at 8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is defining the priorities in tool investment for Commons. Contributors from all wikis, especially users who are maintaining tools for Commons, are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:41, 14 ജനുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28048614 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can mass-delete multiple pages created by a user or IP address using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Extension:Nuke]]. It previously only allowed deletion of pages created in the last 30 days. It can now delete pages from the last 90 days, provided it is targeting a specific user or IP address. [https://phabricator.wikimedia.org/T380846] * On [[phab:P72148|wikis that use]] the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Patrolled edits|Patrolled edits]] feature, when the rollback feature is used to revert an unpatrolled page revision, that revision will now be marked as "manually patrolled" instead of "autopatrolled", which is more accurate. Some editors that use [[mw:Special:MyLanguage/Help:New filters for edit review/Filtering|filters]] on Recent Changes may need to update their filter settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T302140] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Visual Editor's "Insert link" feature did not always suggest existing pages properly when an editor started typing, which has now been [[phab:T383497|fixed]]. '''Updates for technical contributors''' * The Structured Discussion extension (also known as Flow) is being progressively removed from the wikis. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|The last group of wikis]] ({{int:project-localized-name-cawikiquote/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwikimedia/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwikibooks/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewikimedia/en}}) will soon be contacted. If you have questions about this process, please ping [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] at your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T380912] * The latest quarterly [[mw:Technical_Community_Newsletter/2025/January|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: updates about services from the Data Platform Engineering teams, information about Codex from the Design System team, and more. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:36, 21 ജനുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28129769 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Patrollers and admins - what information or context about edits or users could help you to make patroller or admin decisions more quickly or easily? The Wikimedia Foundation wants to hear from you to help guide its upcoming annual plan. Please consider sharing your thoughts on this and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|13 other questions]] to shape the technical direction for next year. '''Updates for editors''' * iOS Wikipedia App users worldwide can now access a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review/How your data is used|personalized Year in Review]] feature, which provides insights based on their reading and editing history on Wikipedia. This project is part of a broader effort to help welcome new readers as they discover and interact with encyclopedic content. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Edit patrollers now have a new feature available that can highlight potentially problematic new pages. When a page is created with the same title as a page which was previously deleted, a tag ('Recreated') will now be added, which users can filter for in [[{{#special:RecentChanges}}]] and [[{{#special:NewPages}}]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T56145] * Later this week, there will be a new warning for editors if they attempt to create a redirect that links to another redirect (a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects#Double redirects|double redirect]]). The feature will recommend that they link directly to the second redirect's target page. Thanks to the user SomeRandomDeveloper for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T326056] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia wikis allow [[w:en:WebAuthn|WebAuthn]]-based second factor checks (such as hardware tokens) during login, but the feature is [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Fix security key (WebAuthn) support|fragile]] and has very few users. The MediaWiki Platform team is temporarily disabling adding new WebAuthn keys, to avoid interfering with the rollout of [[mw:MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3]] (single user login version 3). Existing keys are unaffected. [https://phabricator.wikimedia.org/T378402] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For developers that use the [[wikitech:Data Platform/Data Lake/Edits/MediaWiki history dumps|MediaWiki History dumps]]: The Data Platform Engineering team has added a couple of new fields to these dumps, to support the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] initiative. If you maintain software that reads those dumps, please review your code and the updated documentation, since the order of the fields in the row will change. There will also be one field rename: in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki_user_history</code></bdi> dump, the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>anonymous</code></bdi> field will be renamed to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>is_anonymous</code></bdi>. The changes will take effect with the next release of the dumps in February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LKMFDS62TXGDN6L56F4ABXYLN7CSCQDI/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:14, 27 ജനുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28149374 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use the "Special characters" editing-toolbar menu can now see the 32 special characters you have used most recently, across editing sessions on that wiki. This change should help make it easier to find the characters you use most often. The feature is in both the 2010 wikitext editor and VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T110722] * Editors using the 2010 wikitext editor can now create sublists with correct indentation by selecting the line(s) you want to indent and then clicking the toolbar buttons.[https://phabricator.wikimedia.org/T380438] You can now also insert <code><nowiki><code></nowiki></code> tags using a new toolbar button.[https://phabricator.wikimedia.org/T383010] Thanks to user stjn for these improvements. * Help is needed to ensure the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]] works properly on each wiki. ** (1) Administrators should update the local versions of the page <code dir=ltr>MediaWiki:Citoid-template-type-map.json</code> to include entries for <code dir=ltr>preprint</code>, <code dir=ltr>standard</code>, and <code dir=ltr>dataset</code>; Here are example diffs to replicate [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1189164774&oldid=1165783565 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1270832208&oldid=1270828390 for 'standard' and 'dataset']. ** (2.1) If the citoid map in the citation template used for these types of references is missing, [[mediawikiwiki:Citoid/Enabling Citoid on your wiki#Step 2.a: Create a 'citoid' maps value for each citation template|one will need to be added]]. (2.2) If the citoid map does exist, the TemplateData will need to be updated to include new field names. Here are example updates [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270829051&oldid=1262470053 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270831369&oldid=1270829480 for 'standard' and 'dataset']. The new fields that may need to be supported are <code dir=ltr>archiveID</code>, <code dir=ltr>identifier</code>, <code dir=ltr>repository</code>, <code dir=ltr>organization</code>, <code dir=ltr>repositoryLocation</code>, <code dir=ltr>committee</code>, and <code dir=ltr>versionNumber</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T383666] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q15637215|Central Kanuri]] ([[w:knc:|<code>w:knc:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T385181] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Help:Extension:Wikisource/Wikimedia OCR|OCR (optical character recognition) tool]] used for Wikisource now supports a new language, Church Slavonic. [https://phabricator.wikimedia.org/T384782] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:08, 4 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28203495 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Product and Technology Advisory Council (PTAC) has published [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|a draft of their recommendations]] for the Wikimedia Foundation's Product and Technology department. They have recommended focusing on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback/Mobile experiences|mobile experiences]], particularly contributions. They request community [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|feedback at the talk page]] by 21 February. '''Updates for editors''' * The "Special pages" portlet link will be moved from the "Toolbox" into the "Navigation" section of the main menu's sidebar by default. This change is because the Toolbox is intended for tools relating to the current page, not tools relating to the site, so the link will be more logically and consistently located. To modify this behavior and update CSS styling, administrators can follow the instructions at [[phab:T385346|T385346]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333211] * As part of this year's work around improving the ways readers discover content on the wikis, the Web team will be running an experiment with a small number of readers that displays some suggestions for related or interesting articles within the search bar. Please check out [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments#Experiment 1: Display article recommendations in more prominent locations, search|the project page]] for more information. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template editors who use TemplateStyles can now customize output for users with specific accessibility needs by using accessibility related media queries (<code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-motion prefers-reduced-motion]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-transparency prefers-reduced-transparency]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-contrast prefers-contrast]</code>, and <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/forced-colors forced-colors]</code>). Thanks to user Bawolff for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T384175] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the global blocks log will now be shown directly on the {{#special:CentralAuth}} page, similarly to global locks, to simplify the workflows for stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T377024] '''Updates for technical contributors''' * Wikidata [[d:Special:MyLanguage/Help:Default values for labels and aliases|now supports a special language as a "default for all languages"]] for labels and aliases. This is to avoid excessive duplication of the same information across many languages. If your Wikidata queries use labels, you may need to update them as some existing labels are getting removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T312511] * The function <code dir="ltr">getDescription</code> was invoked on every Wiki page read and accounts for ~2.5% of a page's total load time. The calculated value will now be cached, reducing load on Wikimedia servers. [https://phabricator.wikimedia.org/T383660] * As part of the RESTBase deprecation [[mw:RESTBase/deprecation|effort]], the <code dir="ltr">/page/related</code> endpoint has been blocked as of February 6, 2025, and will be removed soon. This timeline was chosen to align with the deprecation schedules for older Android and iOS versions. The stable alternative is the "<code dir="ltr">morelike</code>" action API in MediaWiki, and [[gerrit:c/mediawiki/services/mobileapps/+/982154/13/pagelib/src/transform/FooterReadMore.js|a migration example]] is available. The MediaWiki Interfaces team [[phab:T376297|can be contacted]] for any questions. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/GFC2IJO7L4BWO3YTM7C5HF4MCCBE2RJ2/] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: Updates about the "Contribute" menu; details on some of the newest language editions of Wikipedia; details on new languages supported by the MediaWiki interface; updates on the Community-defined lists feature; and more. * The latest [[mw:Extension:Chart/Project/Updates#January 2025: Better visibility into charts and tabular data usage|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on the progress towards bringing better visibility into global charts usage and support for categorizing pages in the Data namespace on Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:11, 11 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28231022 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Communities using growth tools can now showcase one event on the <code>{{#special:Homepage}}</code> for newcomers. This feature will help newcomers to be informed about editing activities they can participate in. Administrators can create a new event to showcase at <code>{{#special:CommunityConfiguration}}</code>. To learn more about this feature, please read [[diffblog:2025/02/12/community-updates-module-connecting-newcomers-to-your-initiatives/|the Diff post]], have a look [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Community updates module|at the documentation]], or contact [[mw:Talk:Growth|the Growth team]]. '''Updates for editors''' [[File:Page Frame Features on desktop.png|thumb|Highlighted talk pages improvements]] * Starting next week, talk pages at these wikis – {{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}} – will get [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|a new design]]. This change was extensively tested as a Beta feature and is the last step of [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|talk pages improvements]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379102] * You can now navigate to view a redirect page directly from its action pages, such as the history page. Previously, you were forced to first go to the redirect target. This change should help editors who work with redirects a lot. Thanks to user stjn for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T5324] * When a Cite reference is reused many times, wikis currently show either numbers like "1.23" or localized alphabetic markers like "a b c" in the reference list. Previously, if there were so many reuses that the alphabetic markers were all used, [[MediaWiki:Cite error references no backlink label|an error message]] was displayed. As part of the work to [[phab:T383036|modernize Cite customization]], these errors will no longer be shown and instead the backlinks will fall back to showing numeric markers like "1.23" once the alphabetic markers are all used. * The log entries for each change to an editor's user-groups are now clearer by specifying exactly what has changed, instead of the plain before and after listings. Translators can [[phab:T369466|help to update the localized versions]]. Thanks to user Msz2001 for these improvements. * A new filter has been added to the [[{{#special:Nuke}}]] tool, which allows administrators to mass delete pages, to enable users to filter for pages in a range of page sizes (in bytes). This allows, for example, deleting pages only of a certain size or below. [https://phabricator.wikimedia.org/T378488] * Non-administrators can now check which pages are able to be deleted using the [[{{#special:Nuke}}]] tool. Thanks to user MolecularPilot for this and the previous improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T376378] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed in the configuration for the AV1 video file format, which enables these files to play again. [https://phabricator.wikimedia.org/T382193] '''Updates for technical contributors''' * Parsoid Read Views is going to be rolling out to most Wiktionaries over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyage to Parsoid Read Views last year. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/T385923][https://phabricator.wikimedia.org/T371640] * Developers of tools that run on-wiki should note that <code dir=ltr>mw.Uri</code> is deprecated. Tools requiring <code dir=ltr>mw.Uri</code> must explicitly declare <code dir=ltr>mediawiki.Uri</code> as a ResourceLoader dependency, and should migrate to the browser native <code dir=ltr>URL</code> API soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T384515] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:16, 17 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28275610 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can now customize how the [[m:Special:MyLanguage/User language|Babel feature]] creates categories using [[{{#special:CommunityConfiguration/Babel}}]]. They can rename language categories, choose whether they should be auto-created, and adjust other settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T374348] * The <bdi lang="en" dir="ltr">[https://www.wikimedia.org/ wikimedia.org]</bdi> portal has been updated – and is receiving some ongoing improvements – to modernize and improve the accessibility of our portal pages. It now has better support for mobile layouts, updated wording and links, and better language support. Additionally, all of the Wikimedia project portals, such as <bdi lang="en" dir="ltr">[https://wikibooks.org wikibooks.org]</bdi>, now support dark mode when a reader is using that system setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T373204][https://phabricator.wikimedia.org/T368221][https://meta.wikimedia.org/wiki/Project_portals] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33965|Santali]] ([[wikt:sat:|<code>wikt:sat:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386619] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that prevented clicking on search results in the web-interface for some Firefox for Android phone configurations. [https://phabricator.wikimedia.org/T381289] '''Meetings and events''' * The next Language Community Meeting is happening soon, February 28th at [https://zonestamp.toolforge.org/1740751200 14:00 UTC]. This week's meeting will cover: highlights and technical updates on keyboard and tools for the Sámi languages, Translatewiki.net contributions from the Bahasa Lampung community in Indonesia, and technical Q&A. If you'd like to join, simply [[mw:Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#28 February 2025|sign up on the wiki page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:41, 25 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28296129 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * All logged-in editors using the mobile view can now edit a full page. The "{{int:Minerva-page-actions-editfull}}" link is accessible from the "{{int:minerva-page-actions-overflow}}" menu in the toolbar. This was previously only available to editors using the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|Advanced mobile contributions]] setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T387180] * Interface administrators can now help to remove the deprecated Cite CSS code matching "<code dir="ltr">mw-ref</code>" from their local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi>. The list of wikis in need of cleanup, and the code to remove, [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-ref%5B%5E-a-z%5D&regex=1&namespaces=8&title=.*css can be found with this global search] and in [https://ace.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Common.css&oldid=145662#L-139--L-144 this example], and you can learn more about how to help on the [[mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|CSS migration project page]]. The Cite footnote markers ("<code dir="ltr">[1]</code>") are now rendered by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]], and the deprecated CSS is no longer needed. The CSS for backlinks ("<code dir="ltr">mw:referencedBy</code>") should remain in place for now. This cleanup is expected to cause no visible changes for readers. Please help to remove this code before March 20, after which the development team will do it for you. * When editors embed a file (e.g. <code><nowiki>[[File:MediaWiki.png]]</nowiki></code>) on a page that is protected with cascading protection, the software will no longer restrict edits to the file description page, only to new file uploads.[https://phabricator.wikimedia.org/T24521] In contrast, transcluding a file description page (e.g. <code><nowiki>{{:File:MediaWiki.png}}</nowiki></code>) will now restrict edits to the page.[https://phabricator.wikimedia.org/T62109] * When editors revert a file to an earlier version it will now require the same permissions as ordinarily uploading a new version of the file. The software now checks for 'reupload' or 'reupload-own' rights,[https://phabricator.wikimedia.org/T304474] and respects cascading protection.[https://phabricator.wikimedia.org/T140010] * When administrators are listing pages for deletion with the Nuke tool, they can now also list associated talk pages and redirects for deletion, alongside pages created by the target, rather than needing to manually delete these pages afterwards. [https://phabricator.wikimedia.org/T95797] * The [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|previously noted]] update to Single User Login, which will accommodate browser restrictions on cross-domain cookies by moving login and account creation to a central domain, will now roll out to all users during March and April. The team plans to enable it for all new account creation on [[wikitech:Deployments/Train#Tuesday|Group0]] wikis this week. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and an updated timeline. * Since last week there has been a bug that shows some interface icons as black squares until the page has fully loaded. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T387351] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q2044560|Sylheti]] ([[w:syl:|<code>w:syl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386441] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed with loading images in very old versions of the Firefox browser on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T386400] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 02:30, 4 മാർച്ച് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28334563 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use password managers at multiple wikis may notice changes in the future. The way that our wikis provide information to password managers about reusing passwords across domains has recently been updated, so some password managers might now offer you login credentials that you saved for a different Wikimedia site. Some password managers already did this, and are now doing it for more Wikimedia domains. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3 project]] which aims to improve how our unified login works, and to keep it compatible with ongoing changes to the web-browsers we use. [https://phabricator.wikimedia.org/T385520][https://phabricator.wikimedia.org/T384844] * The Wikipedia Apps Team is inviting interested users to help improve Wikipedia’s offline and limited internet use. After discussions in [[m:Afrika Baraza|Afrika Baraza]] and the last [[m:Special:MyLanguage/ESEAP Hub/Meetings|ESEAP call]], key challenges like search, editing, and offline access are being explored, with upcoming focus groups to dive deeper into these topics. All languages are welcome, and interpretation will be available. Want to share your thoughts? [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Improving Wikipedia Mobile Apps for Offline & Limited Internet Use|Join the discussion]] or email <bdi lang="en" dir="ltr">aramadan@wikimedia.org</bdi>! * All wikis will be read-only for a few minutes on March 19. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/33|Growth newsletter]] is available. It includes: the launch of the Community Updates module, the most recent changes in Community Configuration, and the upcoming test of in-article suggestions for first-time editors. * An old API that was previously used in the Android Wikipedia app is being removed at the end of March. There are no current software uses, but users of the app with a version that is older than 6 months by the time of removal (2025-03-31), will no longer have access to the Suggested Edits feature, until they update their app. You can [[diffblog:2025/02/24/sunset-of-wikimedia-recommendation-api/|read more details about this change]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:09, 10 മാർച്ച് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28372257 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Twice a year, around the equinoxes, the Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team performs [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|a datacenter server switchover]], redirecting all traffic from one primary server to its backup. This provides reliability in case of a crisis, as we can always fall back on the other datacenter. [http://listen.hatnote.com/ Thanks to the Listen to Wikipedia] tool, you can hear the switchover take place: Before it begins, you'll hear the steady stream of edits; Then, as the system enters a brief read-only phase, the sound stops for a couple of minutes, before resuming after the switchover. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. If you want to keep an ear out for the next server switchover, listen to the wikis on [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 March 19 at 14:00 UTC]. '''Updates for editors''' * The [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es improved Content Translation tool dashboard] is now available in [[phab:T387820|10 Wikipedias]] and will be available for all Wikipedias [[phab:T387821|soon]]. With [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|the unified dashboard]], desktop users can now: Translate new sections of an article; Discover and access topic-based [https://ig.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions&from=en&to=ig&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits article suggestion filters] (initially available only for mobile device users); Discover and access the [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists|Community-defined lists]] filter, also known as "Collections", from wiki-projects and campaigns. * On Wikimedia Commons, a [[c:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements#Improve category selection|new system to select the appropriate file categories]] has been introduced: if a category has one or more subcategories, users will be able to click on an arrow that will open the subcategories directly within the form, and choose the correct one. The parent category name will always be shown on top, and it will always be possible to come back to it. This should decrease the amount of work for volunteers in fixing/creating new categories. The change is also available on mobile. These changes are part of planned improvements to the UploadWizard. * The Community Tech team is seeking wikis to join a pilot for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] feature and a refreshed Special:Block page in late March. Multiblocks enables administrators to impose multiple different types of blocks on the same user at the same time. If you are an admin or steward and would like us to discuss joining the pilot with your community, please leave a message on the [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|project talk page]]. * Starting March 25, the Editing team will test a new feature for Edit Check at [[phab:T384372|12 Wikipedias]]: [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi-check|Multi-Check]]. Half of the newcomers on these wikis will see all [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Checks]] during their edit session, while the other half will continue seeing only one. The goal of this test is to see if users are confused or discouraged when shown multiple Reference Checks (when relevant) within a single editing session. At these wikis, the tags used on edits that show References Check will be simplified, as multiple tags could be shown within a single edit. Changes to the tags are documented [[phab:T373949|on Phabricator]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379131] * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], which is a service for notifying users that their temporary user-rights are about to expire, now supports using the localized name of the user-rights group in the message heading. Translators can see the [[m:Global reminder bot/Translation|listing of existing translations and documentation]] to check if their language needs updating or creation. * The [[Special:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] gender setting, which is used for how the software should refer to you in interface messages, now works as expected by overriding the local defaults. [https://phabricator.wikimedia.org/T386584] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Wikipedia App for Android had a bug fixed for when a user is browsing and searching in multiple languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T379777] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, the way that Codex styles are loaded will be changing. There is a small risk that this may result in unstyled interface message boxes on certain pages. User generated content (e.g. templates) is not impacted. Gadgets may be impacted. If you see any issues [[phab:T388847|please report them]]. See the linked task for details, screenshots, and documentation on how to fix any affected gadgets. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:47, 17 മാർച്ച് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28412594 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation is seeking your feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|drafts of the objectives and key results that will shape the Foundation's Product and Technology priorities]] for the next fiscal year (starting in July). The objectives are broad high-level areas, and the key-results are measurable ways to track the success of their objectives. Please share your feedback on the talkpage, in any language, ideally before the end of April. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] will be released to multiple wikis (see [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|deployment plan]] for details) in April 2025, and the team has begun the process of engaging communities on the identified wikis. The extension provides tools to organize, manage, and promote collaborative activities (like events, edit-a-thons, and WikiProjects) on the wikis. The extension has three tools: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation Lists]]. It is currently on 13 Wikipedias, including English Wikipedia, French Wikipedia, and Spanish Wikipedia, as well as Wikidata. Questions or requests can be directed to the [[mw:Help talk:Extension:CampaignEvents|extension talk page]] or in Phabricator (with <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). * Starting the week of March 31st, wikis will be able to set which user groups can view private registrants in [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], as part of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension. By default, event organizers and the local wiki admins will be able to see private registrants. This is a change from the current behavior, in which only event organizers can see private registrants. Wikis can change the default setup by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requesting a configuration change]] in Phabricator (and adding the <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). Participants of past events can cancel their registration at any time. * Administrators at wikis that have a customized <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Sidebar]]</bdi> should check that it contains an entry for the {{int:specialpages}} listing. If it does not, they should add it using <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">* specialpages-url|specialpages</code>. Wikis with a default sidebar will see the link moved from the page toolbox into the sidebar menu in April. [https://phabricator.wikimedia.org/T388927] * The Minerva skin (mobile web) combines both Notice and Alert notifications within the bell icon ([[File:OOjs UI icon bell.svg|16px|link=|class=skin-invert]]). There was a long-standing bug where an indication for new notifications was only shown if you had unseen Alerts. This bug is now fixed. In the future, Minerva users will notice a counter atop the bell icon when you have 1 or more unseen Notices and/or Alerts. [https://phabricator.wikimedia.org/T344029] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * VisualEditor has introduced a [[mw:VisualEditor/Hooks|new client-side hook]] for developers to use when integrating with the VisualEditor target lifecycle. This hook should replace the existing lifecycle-related hooks, and be more consistent between different platforms. In addition, the new hook will apply to uses of VisualEditor outside of just full article editing, allowing gadgets to interact with the editor in DiscussionTools as well. The Editing Team intends to deprecate and eventually remove the old lifecycle hooks, so any use cases that this new hook does not cover would be of interest to them and can be [[phab:T355555|shared in the task]]. * Developers who use the <code dir=ltr>mw.Api</code> JavaScript library, can now identify the tool using it with the <code dir=ltr>userAgent</code> parameter: <code dir=ltr>var api = new mw.Api( { userAgent: 'GadgetNameHere/1.0.1' } );</code>. If you maintain a gadget or user script, please set a user agent, because it helps with library and server maintenance and with differentiating between legitimate and illegitimate traffic. [https://phabricator.wikimedia.org/T373874][https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_User-Agent_Policy] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:41, 24 മാർച്ച് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28443127 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Editing team is working on a new [[mw:Special:MyLanguage/Edit Check|Edit check]]: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#26 March 2025|Peacock check]]. This check's goal is to identify non-neutral terms while a user is editing a wikipage, so that they can be informed that their edit should perhaps be changed before they publish it. This project is at the early stages, and the team is looking for communities' input: [[phab:T389445|in this Phabricator task]], they are gathering on-wiki policies, templates used to tag non-neutral articles, and the terms (jargon and keywords) used in edit summaries for the languages they are currently researching. You can participate by editing the table on Phabricator, commenting on the task, or directly messaging [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|Single User Login]] has now been updated on all wikis to move login and account creation to a central domain. This makes user login compatible with browser restrictions on cross-domain cookies, which have prevented users of some browsers from staying logged in. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting on March 31st, the MediaWiki Interfaces team will begin a limited release of generated OpenAPI specs and a SwaggerUI-based sandbox experience for [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST APIs]]. They invite developers from a limited group of non-English Wikipedia communities (Arabic, German, French, Hebrew, Interlingua, Dutch, Chinese) to review the documentation and experiment with the sandbox in their preferred language. In addition to these specific Wikipedia projects, the sandbox and OpenAPI spec will be available on the [[testwiki:Special:RestSandbox|on the test wiki REST Sandbox special page]] for developers with English as their preferred language. During the preview period, the MediaWiki Interfaces Team also invites developers to [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|share feedback about your experience]]. The preview will last for approximately 2 weeks, after which the sandbox and OpenAPI specs will be made available across all wiki projects. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.23|MediaWiki]] '''In depth''' * Sometimes a small, [[gerrit:c/operations/cookbooks/+/1129184|one line code change]] can have great significance: in this case, it means that for the first time in years we're able to run all of the stack serving <bdi lang="en" dir="ltr">[http://maps.wikimedia.org/ maps.wikimedia.org]</bdi> - a host dedicated to serving our wikis and their multi-lingual maps needs - from a single core datacenter, something we test every time we perform a [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter switchover]]. This is important because it means that in case one of our datacenters is affected by a catastrophe, we'll still be able to serve the site. This change is the result of [[phab:T216826|extensive work]] by two developers on porting the last component of the maps stack over to [[w:en:Kubernetes|kubernetes]], where we can allocate resources more efficiently than before, thus we're able to withstand more traffic in a single datacenter. This work involved a lot of complicated steps because this software, and the software libraries it uses, required many long overdue upgrades. This type of work makes the Wikimedia infrastructure more sustainable. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025|MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025]] is happening in Sandusky, USA, and online, from 14–16 May 2025. The workshop will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. Registration and presentation signup is now available at the workshop's website. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:04, 1 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28473566 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == ലുവ പിഴവ് == വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ താഴെ കാണുന്ന ലുവ എറർ നിരന്തരമായി വരുന്നു. ലുവ പിഴവ് ഘടകം:Footnotes/anchor_id_list-ൽ 841 വരിയിൽ : Template list not yet created. [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 06:23, 4 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) : എൻ്റെ അറിവിൽ വിവർത്തന താളുകൾ ഡ്രാഫ്റ്റിലെങ്കിലും എത്തിയ ശേഷം നോക്കുന്നതാവും നല്ലതെന്ന് തോനുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 13:24, 4 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From now on, [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface admins]] and [[m:Special:MyLanguage/Central notice administrators|centralnotice admins]] are technically required to enable [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] before they can use their privileges. In the future this might be expanded to more groups with advanced user-rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T150898] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The Design System Team is preparing to release the next major version of Codex (v2.0.0) on April 29. Editors and developers who use CSS from Codex should see the [[mw:Codex/Release Timeline/2.0|2.0 overview documentation]], which includes guidance related to a few of the breaking changes such as <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">font-size</code>, <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">line-height</code>, and <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">size-icon</code>. * The results of the [[mw:Developer Satisfaction Survey/2025|Developer Satisfaction Survey (2025)]]  are now available. Thank you to all participants. These results help the Foundation decide what to work on next and to review what they recently worked on. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.24|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]] will take place in Istanbul, Turkey, between 2–4 May. Registration for attending the in-person event will close on 13 April. Before registering, please note the potential need for a [https://www.mfa.gov.tr/turkish-representations.en.mfa visa] or [https://www.mfa.gov.tr/visa-information-for-foreigners.en.mfa e-visa] to enter the country. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:51, 7 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28507470 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Later this week, the default thumbnail size will be increased from 220px to 250px. This changes how pages are shown in all wikis and has been requested by some communities for many years, but wasn't previously possible due to technical limitations. [https://phabricator.wikimedia.org/T355914] * File thumbnails are now stored in discrete sizes. If a page specifies a thumbnail size that's not among the standard sizes (20, 40, 60, 120, 250, 330, 500, 960), then MediaWiki will pick the closest larger thumbnail size but will tell the browser to downscale it to the requested size. In these cases, nothing will change visually but users might load slightly larger images. If it doesn't matter which thumbnail size is used in a page, please pick one of the standard sizes to avoid the extra in-browser down-scaling step. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Images#Thumbnail_sizes][https://phabricator.wikimedia.org/T355914] '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation are working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]] which will enable [[:w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[:w:en:Denial-of-service attack|Distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is so that they can more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. * To improve security for users, a small percentage of logins will now require that the account owner input a one-time password [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:EmailAuth|emailed to their account]]. It is recommended that you [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|check]] that the email address on your account is set correctly, and that it has been confirmed, and that you have an email set for this purpose. [https://phabricator.wikimedia.org/T390662] * "Are you interested in taking a short survey to improve tools used for reviewing or reverting edits on your Wiki?" This question will be [[phab:T389401|asked at 7 wikis starting next week]], on Recent Changes and Watchlist pages. The [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools team]] wants to know more about activities that involve looking at new edits made to your Wikimedia project, and determining whether they adhere to your project's policies. * On April 15, the full Wikidata graph will no longer be supported on <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi>. After this date, scholarly articles will be available through <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space:nowrap;">[https://query-scholarly.wikidata.org/ query-scholarly.wikidata.org]</bdi>, while the rest of the data hosted on Wikidata will be available through the <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi> endpoint. This is part of the scheduled split of the Wikidata Graph, which was [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|announced in September 2024]]. More information is [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|available on Wikidata]]. * The latest quarterly [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Newsletter/First quarter of 2025|Wikimedia Apps Newsletter]] is now available. It covers updates, experiments, and improvements made to the Wikipedia mobile apps. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2025/April|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: an invitation for tool maintainers to attend the Toolforge UI Community Feedback Session on April 15th; recent community metrics; and recent technical blog posts. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:23, 15 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28540654 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] is now integrated with [[w:dag:Solɔɣu|Dagbani Wikipedia]] since April 15. It is the first project that will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in articles. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. [https://www.wikifunctions.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status_updates/2025-04-16] * A new type of lint error has been created: [[Special:LintErrors/empty-heading|{{int:linter-category-empty-heading}}]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Lint errors/empty-heading|documentation]]). The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|Linter extension]]'s purpose is to identify wikitext patterns that must or can be fixed in pages and provide some guidance about what the problems are with those patterns and how to fix them. [https://phabricator.wikimedia.org/T368722] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Following its publication on HuggingFace, the "Structured Contents" dataset, developed by Wikimedia Enterprise, is [https://enterprise.wikimedia.com/blog/kaggle-dataset/ now also available on Kaggle]. This Beta initiative is focused on making Wikimedia data more machine-readable for high-volume reusers. They are releasing this beta version in a location that open dataset communities already use, in order to seek feedback, to help improve the product for a future wider release. You can read more about the overall [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/#open-datasets Structured Contents project], and about the [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-wikipedia-infobox/ first release that's freely usable]. * There is no new MediaWiki version this week. '''Meetings and events''' * The Editing and Machine Learning Teams invite interested volunteers to a video meeting to discuss [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Peacock check|Peacock check]], which is the latest [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] that will detect "peacock" or "overly-promotional" or "non-neutral" language whilst an editor is typing. Editors who work with newcomers, or help to fix this kind of writing, or are interested in how we use artificial intelligence in our projects are encouraged to attend. The [[mw:Special:MyLanguage/Editing team/Community Conversations#Next Conversation|meeting will be on April 28, 2025]] at [https://zonestamp.toolforge.org/1745863200 18:00–19:00 UTC] and hosted on Zoom. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:59, 21 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28578245 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Sub-referencing: User testing == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]] <small>''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''</small> Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further: #'''Try it out and share your feedback''' #:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher. #'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs''' #:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''. We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well. Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])</bdi> 15:03, 28 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=28628657 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johannes Richter (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == ഘടകങ്ങളിൽ തർജ്ജമ നഷ്ട്ടപെടുന്നതിനെ കുറിച്ച് == ഇക്കഴിഞ്ഞ വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള പ്രതിമാസ ചർച്ചയിൽ ഒരു പ്രശ്നം ഉന്നയിക്കുകയുണ്ടായി. ഘടകങ്ങൾ മറ്റു ഭാഷകളിൽ നിന്ന് ഇമ്പോർട്ട് ചെയ്യുമ്പോൾ തർജ്ജമകൾ നഷ്ടപ്പെടുന്നു എന്നത്. ഇതിനൊരു ചെറിയ പരിഹാരം ഉദിച്ചിട്ടുണ്ട്. ആദ്യമായി താഴെ പറയുന്ന താളുകൾ ഒന്ന് സന്ദർശിക്കുക: *[[ഘടകം:Age]] (നിലവിലുള്ള ഘടകം) *[[ഘടകം:Sandbox/Adithyak1997/Age]] (പരീക്ഷണ ഘടകം) *[[ഘടകം:Sandbox/Adithyak1997/CommonData]] (പരീക്ഷണ ഘടകം) *[[ഫലകം:Birth date and age]] (നിലവിലുള്ള ഘടകം) *[[ഫലകം:Adithyak1997/Birth date and age]] (പരീക്ഷണ ഘടകം) *[[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997/InfoboxExample]] (പരീക്ഷണ ഘടകം) ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിച്ചത്: Age എന്ന ഘടകത്തിന്റെ തുടക്ക ഭാഗങ്ങളിലെല്ലാം തർജ്ജമ ചെയ്തതോ ചെയ്യേണ്ടതോ ആയിട്ടുള്ള സന്ദേശങ്ങളാണ്. ഞാൻ ഇപ്പൊ ഇത് നേരിട്ട് അവിടെ തന്നെ തർജ്ജമ ചെയ്‌താൽ മറ്റാരെങ്കിലും മറ്റ്‌ ഭാഷയിൽ നിന്ന് ഈ ഘടകം ഇമ്പോർട്ട് ചെയ്‌താൽ തർജ്ജമ നഷ്ടമാവും. ഇതിനുള്ള പരിഹാരം - മറ്റൊരു ഘടകത്തിൽ ഈ സന്ദേശങ്ങൾ നൽകിയ ശേഷം പ്രധാന ഘടകത്തിൽ ആ സന്ദേശങ്ങൾ വിളിക്കുക എന്നതാണ്. ഇവിടെ Sandbox/Adithyak1997/CommonData എന്ന ഘടകത്തിൽ നൽകിയിരിക്കുന്നത് ചരങ്ങളും അവയുടെ തർജ്ജമയും മാത്രമാണ്. പ്രോഗ്രാമിങ് ഭാഷയിൽ പറഞ്ഞാൽ ഒരു ഡാറ്റാബേസ് ആയി ഇതിനെ (Sandbox/Adithyak1997/CommonData) കാണുക. ഈ ഡാറ്റാബേസിനെ വിളിക്കുകയാണ് പിന്നീട് ഘടകം:Sandbox/Adithyak1997/Age ഇൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. ഈ ഘടകം (ഘടകം:Sandbox/Adithyak1997/Age) ഉപയോഗിക്കുന്ന ഫലകം ആണ് ഫലകം:Adithyak1997/Birth date and age എന്നത്. ഒടുവിൽ ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997/InfoboxExample എന്ന ഇൻഫോബോക്സിൽ തെറ്റായി ജനനതീയതി കൊടുത്തപ്പോൾ commondata യിൽ കൊടുത്ത വാല്യൂ കാണിക്കുന്നുണ്ട്. ഇതിന്റെ പ്രശ്നങ്ങൾ എന്റെ മനസ്സിൽ വന്നത്: *വിക്കിഡേറ്റ ഇൻബോക്സ് എന്ന സങ്കല്പം വരുമ്പോൾ ഇത് override ആവുമോ എന്നൊരു സംശയമുണ്ട്. *മലയാളം വിക്കിയിൽ ഇത് പ്രാവർത്തികമാക്കിയാലും ഉടനെ ഇതിന് പ്രയോജനമുണ്ടാവില്ല.പ്രയോജനമുണ്ടാവണമെങ്കിൽ ഏത് വിക്കിയിൽ നിന്നാണോ ഇമ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് അവിടെ ഇത് പ്രാവർത്തികമാക്കണം. വിഷയത്തെ കുറിച്ചുള്ള നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾ ക്ഷണിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 17:33, 28 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Event organizers who host collaborative activities on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|multiple wikis]], including Bengali, Japanese, and Korean Wikipedias, will have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] this week. Also, admins in the Wikipedia where the extension is enabled will automatically be granted the event organizer right soon. They won't have to manually grant themselves the right before they can manage events as [[phab:T386861|requested by a community]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The release of the next major version of [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, is scheduled for 29 April 2025. Technical editors will have access to the release by the week of 5 May 2025. This update will include a number of [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Breaking_changes|breaking changes]] and minor [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Visual_changes|visual changes]]. Instructions on handling the breaking and visual changes are documented on [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release Timeline/2.0#|this page]]. Pre-release testing is reported in [[phab:T386298|T386298]], with post-release issues tracked in [[phab:T392379|T392379]] and [[phab:T392390|T392390]]. * Users of [[wikitech:Special:MyLanguage/Help:Wiki_Replicas|Wiki Replicas]] will notice that the database views of <code dir="ltr">ipblocks</code>, <code dir="ltr">ipblocks_ipindex</code>, and <code dir="ltr">ipblocks_compat</code> are [[phab:T390767|now deprecated]]. Users can query the <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_table|block]]</code> and <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_target_table|block_target]]</code> new views that mirror the new tables in the production database instead. The deprecated views will be removed entirely from Wiki Replicas in June, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.27|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes an overview of the improved [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=es&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en#/ Content Translation Dashboard Tool], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Language Support for New and Existing Languages|support for new languages]], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Wiki Loves Ramadan Articles Made In Content Translation Mobile Workflow|highlights from the Wiki Loves Ramadan campaign]], [[m:Special:MyLanguage/Research:Languages Onboarding Experiment 2024 - Executive Summary|results from the Language Onboarding Experiment]], an analysis of topic diversity in articles, and information on upcoming community meetings and events. '''Meetings and events''' * The [[Special:MyLanguage/Grants:Knowledge_Sharing/Connect/Calendar|Let's Connect Learning Clinic]] will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1745937000 April 29 at 14:30 UTC]. This edition will focus on "Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects". You can [[m:Special:MyLanguage/Event:Learning Clinic %E2%80%93 Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects (Part_1)|register now]] to attend. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which brings the global technical community together to connect, brainstorm, and hack existing projects, will take place from May 2 to 4th, 2025, at Istanbul, Turkey. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:30, 28 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28585685 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared the latest draft update to their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|annual plan]] for next year (July 2025–June 2026). This includes an [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|executive summary]] (also on [[diffblog:2025/04/25/sharing-the-wikimedia-foundations-2025-2026-draft-annual-plan/|Diff]]), details about the three main [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals|goals]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|Infrastructure]], [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Volunteer Support|Volunteer Support]], and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Effectiveness|Effectiveness]]), [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|global trends]], and the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Budget Overview|budget]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Financial Model|financial model]]. Feedback and questions are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|talk page]] until the end of May. '''Updates for editors''' * For wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]], two new feature improvements have been released: ** Admins can now choose which namespaces are permitted for [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] via [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Permitted namespaces|documentation]]). The default setup is for event registration to be permitted in the Event namespace, but other namespaces (such as the project namespace or WikiProject namespace) can now be added. With this change, communities like WikiProjects can now more easily use Event Registration for their collaborative activities. ** Editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Transclusion|transclude]] the Collaboration List on a wiki page ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Collaboration list/Transclusion|documentation]]). The Collaboration List is an automated list of events and WikiProjects on the wikis, accessed via {{#special:AllEvents}} ([[w:en:Special:AllEvents|example]]). Now, the Collaboration List can be added to all sorts of wiki pages, such as: a wiki mainpage, a WikiProject page, an affiliate page, an event page, or even a user page. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers who use the <code dir=ltr>moment</code> library in gadgets and user scripts should revise their code to use alternatives like the <code dir=ltr>Intl</code> library or the new <code dir=ltr>mediawiki.DateFormatter</code> library. The <code dir=ltr>moment</code> library has been deprecated and will begin to log messages in the developer console. You can see a global search for current uses, and [[phab:T392532|ask related questions in this Phabricator task]]. * Developers who maintain a tool that queries the Wikidata term store tables (<code dir=ltr style="white-space: nowrap;">wbt_*</code>) need to update their code to connect to a separate database cluster. These tables are being split into a separate database cluster. Tools that query those tables via the wiki replicas must be adapted to connect to the new cluster instead. [[wikitech:News/2025 Wikidata term store database split|Documentation and related links are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T390954] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.28|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on preparing to expand the deployment to additional wikis as soon as this week (starting May 6) and scaling up over the following weeks, plus exploring filtering and transforming source data. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:13, 6 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28665011 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == We will be enabling the new Charts extension on your wiki soon! == ''(Apologies for posting in English)'' Hi all! We have good news to share regarding the ongoing problem with graphs and charts affecting all wikis that use them. As you probably know, the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|old Graph extension]] was disabled in 2023 [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/EWL4AGBEZEDMNNFTM4FRD4MHOU3CVESO/|due to security reasons]]. We’ve worked in these two years to find a solution that could replace the old extension, and provide a safer and better solution to users who wanted to showcase graphs and charts in their articles. We therefore developed the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Charts extension]], which will be replacing the old Graph extension and potentially also the [[:mw:Extension:EasyTimeline|EasyTimeline extension]]. After successfully deploying the extension on Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedia, as well as on MediaWiki.org, as part of a pilot phase, we are now happy to announce that we are moving forward with the next phase of deployment, which will also include your wiki. The deployment will happen in batches, and will start from '''May 6'''. Please, consult [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|our page on MediaWiki.org]] to discover when the new Charts extension will be deployed on your wiki. You can also [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|consult the documentation]] about the extension on MediaWiki.org. If you have questions, need clarifications, or just want to express your opinion about it, please refer to the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension_talk:Chart/Project|project’s talk page on Mediawiki.org]], or ping me directly under this thread. If you encounter issues using Charts once it gets enabled on your wiki, please report it on the [[:mw:Extension_talk:Chart/Project|talk page]] or at [[phab:tag/charts|Phabricator]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:07, 6 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28663781 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|"Get shortened URL"]] link on the sidebar now includes a [[phab:T393309|QR code]]. Wikimedia site users can now use it by scanning or downloading it to quickly share and access shared content from Wikimedia sites, conveniently. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation is working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]], which will enable [[w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[w:en:Denial-of-service attack|distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is to help more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. Tech News has [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|previously written about this]]. The deployment will be gradual. Some might see the Edge Uniques cookie the week of 19 May. You can discuss this on the [[m:Talk:Edge Uniques|talk page]]. * Starting May 19, 2025, Event organisers in wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled can use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] in the project namespace (e.g., Wikipedia namespace, Wikidata namespace). With this change, communities don't need admins to use the feature. However, wikis that don't want this change can remove and add the permitted namespaces at [[Special:CommunityConfiguration/CampaignEvents]]. * The Wikipedia project now has a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q36720|Nupe]] ([[w:nup:|<code>w:nup:</code>]]). This is a language primarily spoken in the North Central region of Nigeria. Speakers of this language are invited to contribute to [[w:nup:Tatacin feregi|new Wikipedia]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers can now access pre-parsed Dutch Wikipedia, amongst others (English, German, French, Spanish, Italian, and Portuguese) through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/snapshot/#structured-contents-snapshot-bundle-info-beta Structured Contents snapshots (beta)]. The content includes parsed Wikipedia abstracts, descriptions, main images, infoboxes, article sections, and references. * The <code dir="ltr">/page/data-parsoid</code> REST API endpoint is no longer in use and will be deprecated. It is [[phab:T393557|scheduled to be turned off]] on June 7, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.1|MediaWiki]] '''In depth''' * The [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/2025_Cloud_VPS_VXLAN_IPv6_migration IPv6 support] is a newly introduced Cloud virtual network that significantly boosts Wikimedia platforms' scalability, security, and readiness for the future. If you are a technical contributor eager to learn more, check out [https://techblog.wikimedia.org/2025/05/06/wikimedia-cloud-vps-ipv6-support/ this blog post] for an in-depth look at the journey to IPv6. '''Meetings and events''' * The 2nd edition of 2025 of [[m:Special:MyLanguage/Afrika Baraza|Afrika Baraza]], a virtual platform for African Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747328400 May 15 at 17:00 UTC]. This edition will focus on discussions regarding [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|Wikimedia Annual planning and progress]]. * The [[m:Special:MyLanguage/MENA Connect Community Call|MENA Connect Community Call]], a virtual meeting for [[w:en:Middle East and North Africa|MENA]] Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747501200 May 17 at 17:00 UTC]. You can [[m:Event:MENA Connect (Wiki_Diwan) APP Call|register now]] to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:36, 12 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28714188 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Join the 6th Wikipedia Pages Wanting Photos Campaign – 2025 Edition == Dear Wikipedia community, (''Please help translate to your language'') We invite your community to participate in the 6th edition of the [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025|Wikipedia Pages Wanting Photos Campaign]], a global campaign taking place from July 1 to August 31, 2025. Participants will choose among Wikipedia pages without photos, then add a suitable photo from among the many thousands of photos in the Wikimedia Commons, especially those uploaded from thematic contests ([[:m:Wiki Loves Africa|Wiki Loves Africa]], [[:m:Wiki Loves Earth|Wiki Loves Earth]], [[:m:Wiki Loves Folklore|Wiki Loves Folklore]], [[:m:Wiki Loves Monuments|Wiki Loves Monuments]], etc.) over the years. More than 80 Wikimedia affiliates have participated since the campaign was launched in 2020 and have added images to more than 400,000 Wikipedia articles in over 245 Wikipedia languages. Thanks to the volunteer contributors! We now invite your community to organize and lead the campaign within your community. As a local organizer, you may: *Encourage individual members to take part by adding images to Wikipedia articles. *Host edit-a-thons focused on improving visual content. *Organize training workshops to teach contributors how to correctly integrate images into Wikipedia. These activities will help build local capacity and increase visual content across Wikipedia. Please note that for participants to be eligible to participate in the campaign, they need to have registered an account for at least a year before the official start date of the contest. That is, for the 2025 edition, they must have registered an account on or before July 1, 2025. The account can be from any Wikimedia project wikis. The organizing team is looking for a contact person to coordinate WPWP participation at the Wikimedia user group or chapter level (geographically or thematically) or for a language Wikipedia. We would be glad for you to [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025/Participating Communities|sign up directly]] at [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025/Participating Communities|WPWP Participating Communities]]. With kind regards, [[User:Reading Beans]] On behalf of the Wikipedia Pages Wanting Photos campaign 2025. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 21:53, 18 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_Pages_Wanting_Photos_2025/Call_for_participation_letter/Village_pump&oldid=28751075 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:T Cells@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Edit check/Peacock check|Peacock check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Peacock language model for the following languages: Arabic, Spanish, Portuguese, English, and Japanese. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Edit check/Peacock check/model test|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on May 23, which will be the start date of the test. '''Updates for editors''' * From May 20, 2025, [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|oversighters]] and [[m:Special:MyLanguage/Meta:CheckUsers|checkusers]] will need to have their accounts secured with two-factor authentication (2FA) to be able to use their advanced rights. All users who belong to these two groups and do not have 2FA enabled have been informed. In the future, this requirement may be extended to other users with advanced rights. [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|Learn more]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] will begin mass deployment by the end of the month: all non-Wikipedia projects plus Catalan Wikipedia will adopt Multiblocks in the week of May 26, while all other Wikipedias will adopt it in the week of June 2. Please [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|contact the team]] if you have concerns. Administrators can test the new user interface now on your own wiki by browsing to [{{fullurl:Special:Block|usecodex=1}} {{#special:Block}}?usecodex=1], and can test the full multiblocks functionality [[testwiki:Special:Block|on testwiki]]. Multiblocks is the feature that makes it possible for administrators to impose different types of blocks on the same user at the same time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|help page]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * Later this week, the [[{{#special:SpecialPages}}]] listing of almost all special pages will be updated with a new design. This page has been [[phab:T219543|redesigned]] to improve the user experience in a few ways, including: The ability to search for names and aliases of the special pages, sorting, more visible marking of restricted special pages, and a more mobile-friendly look. The new version can be [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:SpecialPages previewed] at Beta Cluster now, and feedback shared in the task. [https://phabricator.wikimedia.org/T219543] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is being enabled on more wikis. For a detailed list of when the extension will be enabled on your wiki, please read the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|deployment timeline]]. * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] will be deployed on May 27 on five Wiktionaries: [[wikt:ha:|Hausa]], [[wikt:ig:|Igbo]], [[wikt:bn:|Bengali]], [[wikt:ml:|Malayalam]], and [[wikt:dv:|Dhivehi/Maldivian]]. This is the second batch of deployment planned for the project. After deployment, the projects will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in their pages. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. * Later this week, the Wikimedia Foundation will publish a hub for [[diffblog:2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/|experiments]]. This is to showcase and get user feedback on product experiments. The experiments help the Wikimedia movement [[diffblog:2023/07/13/exploring-paths-for-the-future-of-free-knowledge-new-wikipedia-chatgpt-plugin-leveraging-rich-media-social-apps-and-other-experiments/|understand new users]], how they interact with the internet and how it could affect the Wikimedia movement. Some examples are [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Generated Video|generated video]], the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Roblox game|Wikipedia Roblox speedrun game]] and [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Discord bot|the Discord bot]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with creating an account using the API, which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T390751] '''Updates for technical contributors''' * Gadgets and user scripts that interact with [[{{#special:Block}}]] may need to be updated to work with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|manage blocks interface]]. Please review the [[mw:Help:Manage blocks/Developers|developer guide]] for more information. If you need help or are unable to adapt your script to the new interface, please let the team know on the [[mw:Help talk:Manage blocks/Developers|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * The <code dir=ltr>mw.title</code> object allows you to get information about a specific wiki page in the [[w:en:Wikipedia:Lua|Lua]] programming language. Starting this week, a new property will be added to the object, named <code dir=ltr>isDisambiguationPage</code>. This property allows you to check if a page is a disambiguation page, without the need to write a custom function. [https://phabricator.wikimedia.org/T71441] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] User script developers can use a [[toolforge:gitlab-content|new reverse proxy tool]] to load javascript and css from [[gitlab:|gitlab.wikimedia.org]] with <code dir=ltr>mw.loader.load</code>. The tool's author hopes this will enable collaborative development workflows for user scripts including linting, unit tests, code generation, and code review on <bdi lang="zxx" dir="ltr">gitlab.wikimedia.org</bdi> without a separate copy-and-paste step to publish scripts to a Wikimedia wiki for integration and acceptance testing. See [[wikitech:Tool:Gitlab-content|Tool:Gitlab-content on Wikitech]] for more information. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.2|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The 12th edition of [[m:Special:MyLanguage/Wiki Workshop 2025|Wiki Workshop 2025]], a forum that brings together researchers that explore all aspects of Wikimedia projects, will be held virtually on 21-22 May. Researchers can [https://pretix.eu/wikimedia/wikiworkshop2025/ register now]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:11, 19 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28724712 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A community-wide discussion about a very delicate issue for the development of [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is now open on Meta: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. The discussion is open until June 12 at [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]], and every opinion is welcomed. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. '''Updates for editors''' * Since last week, on all wikis except [[phab:T388604|the largest 20]], people using the mobile visual editor will have [[phab:T385851|additional tools in the menu bar]], accessed using the new <code>+</code> toolbar button. To start, the new menu will include options to add: citations, hieroglyphs, and code blocks. Deployment to the remaining wikis is [[phab:T388605|scheduled]] to happen in June. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##ifexist|#ifexist]]</code> parser function will no longer register a link to its target page. This will improve the usefulness of [[{{#special:WantedPages}}]], which will eventually only list pages that are the target of an actual red link. This change will happen gradually as the source pages are updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T14019] * This week, the Moderator Tools team will launch [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], starting at Indonesian Wikipedia. This new filter highlights edits that are likely to be reverted. The goal is to help Recent Changes patrollers identify potentially problematic edits. Other wikis will benefit from this filter in the future. * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading. The feature will be available on both desktop and mobile. Readers of Catalan, Hebrew, and Italian Wikipedias and some sister projects will receive the change between May 21 and mid-June. Readers of other wikis will receive the change later. The goal is to encourage users to read the wikis more. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * Some users of the Wikipedia Android app can use a new feature for readers, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|WikiGames]], a daily trivia game based on real historical events. The release has started as an A/B test, available to 50% of users in the following languages: English, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Newsletter|Newsletter extension]] that is available on MediaWiki.org allows the creation of [[mw:Special:Newsletters|various newsletters]] for global users. The extension can now publish new issues as section links on an existing page, instead of requiring a new page for each issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T393844] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The previously deprecated <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Ipblocks table|ipblocks]]</code> views in [[wikitech:Help:Wiki Replicas|Wiki Replicas]] will be removed in the beginning of June. Users are encouraged to query the new <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block table|block]]</code> and <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block target table|block_target]]</code> views instead. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects|Wikidata and Sister Projects]] is a multi-day online event that will focus on how Wikidata is integrated to Wikipedia and the other Wikimedia projects. The event runs from May 29 – June 1. You can [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects#Sessions|read the Program schedule]] and [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:03, 26 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28788673 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is now available on all Wikimedia wikis. Editors can use this new extension to create interactive data visualizations like bar, line, area, and pie charts. Charts are designed to replace many of the uses of the legacy [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]]. '''Updates for editors''' * It is now easier to configure automatic citations for your wiki within the visual editor's [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]]. Administrators can now set a default template by using the <code dir=ltr>_default</code> key in the local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Citoid-template-type-map.json]]</bdi> page ([[mw:Special:Diff/6969653/7646386|example diff]]). Setting this default will also help to future-proof your existing configurations when [[phab:T347823|new item types]] are added in the future. You can still set templates for individual item types as they will be preferred to the default template. [https://phabricator.wikimedia.org/T384709] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting the week of June 2, bots logging in using <code dir=ltr>action=login</code> or <code dir=ltr>action=clientlogin</code> will fail more often. This is because of stronger protections against suspicious logins. Bots using [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|bot passwords]] or using a loginless authentication method such as [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|OAuth]] are not affected. If your bot is not using one of those, you should update it; using <code dir=ltr>action=login</code> without a bot password was deprecated [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/3EEMN7VQX5G7WMQI5K2GP5JC2336DPTD/|in 2016]]. For most bots, this only requires changing what password the bot uses. [https://phabricator.wikimedia.org/T395205] * From this week, Wikimedia wikis will allow ES2017 features in JavaScript code for official code, gadgets, and user scripts. The most visible feature of ES2017 is <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax, allowing for easier-to-read code. Until this week, the platform only allowed up to ES2016, and a few months before that, up to ES2015. [https://phabricator.wikimedia.org/T381537] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.4|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Scholarship applications to participate in the [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025|GLAM Wiki Conference 2025]] are now open. The conference will take place from 30 October to 1 November, in Lisbon, Portugal. GLAM contributors who lack the means to support their participation can [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025/Scholarships|apply here]]. Scholarship applications close on June 7th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:53, 2 ജൂൺ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28819186 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716] [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121] * Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492] * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]]. * Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named <code dir=ltr>pageImage</code> and <code dir=ltr>pageAssessments</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:15, 10 ജൂൺ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28846858 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]] '''In depth''' * Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:37, 16 ജൂൺ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] '''Updates for editors''' * Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001] * Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519] * A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023] '''Updates for technical contributors''' * Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates] * The <code dir=ltr>all_links</code> variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to <code dir=ltr>new_links</code> for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the "Add a Link" Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:19, 23 ജൂൺ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]]. '''Updates for editors''' * AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599] * Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's "Find in page" function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special "favourite list". The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:39, 30 ജൂൺ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28917415 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts. '''Updates for editors''' * Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]]. * Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22] * Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]]. * Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]]. * It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of "Connecting People through Linked Open Data". '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:04, 8 ജൂലൈ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28930584 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata Item and Property labels soon displayed in Wiki Watchlist/Recent Changes == ''(Apologies for posting in English, you can help by translating into your language)'' Hello everyone, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Wikidata For Wikimedia Projects]] team is excited to announce an upcoming change in how Wikidata edit changelogs are displayed in your [[Special:Watchlist|Watchlists]] and [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] lists. If an edit is made on Wikidata that affects a page in another Wikimedia Project, the changelog will contain some information about the nature of the edit. This can include a QID (or Q-number), a PID (or P-number) and a value (which can be text, numbers, dates, or also QID or PID’s). Confused by these terms? See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Glossary|Wikidata:Glossary]] for further explanations. The upcoming change is scheduled for '''17.07.2025''', between '''1300 - 1500 UTC'''. The change will display the label (item name) alongside any QID or PIDs, as seen in the image below: [[File:Apr10 edit summary on Wikidata.png|An edit sum entry on Wikidata, labels display alongside their P- and Q-no.'s]] These changes will only be visible if you have Wikidata edits enabled in your User Preferences for Watchlists and Recent Changes, or have the active filter ‘Wikidata edits’ checkbox toggled on, directly on the Watchlist and Recent Changes pages. Your bot and gadget may be affected! There are thousands of bots, gadgets and user-scripts and whilst we have researched potential effects to many of them, we cannot guarantee there won’t be some that are broken or affected by this change. Further information and context about this change, including how your bot may be affected can be found on this [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|project task page]]. We welcome your questions and feedback, please write to us on this dedicated [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Talk page]]. Thank you, - [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] on behalf of the Wikidata For Wikimedia Projects Team. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 12:45, 14 ജൂലൈ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=28981877 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the "featured" tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details. '''Meetings and events''' * [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now! * [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:07, 14 ജൂലൈ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28980963 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the "[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=fi#/ ... More]" category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new "{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}" filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257] * Administrators can now limit "Add a Link" to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|"Add a Link"]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test & "Add a Link" Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 & 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation. * The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from <code dir=ltr>beta.wmflabs.org</code> to <code dir=ltr>beta.wmcloud.org</code>. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:40, 21 ജൂലൈ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29005283 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598] * On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named <code dir=ltr>MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council] * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:25, 29 ജൂലൈ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29051727 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439] * Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035] * Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named <code dir=ltr>MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account</code> and use a value defined in <code dir=ltr>MediaWiki:Ipboptions</code>. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Gadgets can now include <code dir=ltr>.vue</code> files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099] * Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918] * Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task. * Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 03:39, 5 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29083927 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]]. * The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an "X" to a back arrow. This helps to distinguish it from the other "X" button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944] * Editors on some wikis will see a new toggle for "Group results by page" on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of "One common data source, multiple local wikis". Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons] * Lua code can add warnings when something is wrong, by using the <code dir=ltr>mw.addWarning()</code> function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:27, 11 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29106516 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Duplication of page after renaming == [[വിളയനൂർ എസ്. രാമചന്ദ്രൻ]] [[വിളയന്നൂർ എസ്. രാമചന്ദ്രൻ]] Looks like both existed separately following a 2013 renaming. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/49.47.195.187|49.47.195.187]] 02:25, 13 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later this week, people who are logged-in and have the "[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to "Thank" individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849] * An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716] * An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227] * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|<code>s:tl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|<code>s:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|<code>w:rki:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490] ** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|<code>b:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|<code>wikt:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:36, 19 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29127690 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: <code>width: fit-content</code>; <code>ruby-align</code>; relative units such as <code>lh</code>; and custom strings in <code>list-style-type</code>. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619] * On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455] * Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240] * Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|<code>wikt:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. <code>rc_new</code> and <code>rc_type</code> are being removed in favor of <code>rc_source</code>. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use <code>rc_source</code> instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more. '''Meetings and events''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:10, 26 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29175124 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Tech News: 2025-36 == <section begin="technews-2025-W36"/><div class="plainlinks"> <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available.</span> '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Weekly highlight</span>''' * ഒരു പകർപ്പവകാശ ലംഘനം നീക്കം ചെയ്യുമ്പോൾ എഡിറ്റ് സംഗ്രഹങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ടെംപ്ലേറ്റുകൾ, സാങ്കേതിക പദങ്ങൾ, നയങ്ങൾ എന്നിവയുടെ പട്ടിക തയ്യാറാക്കാൻ എഡിറ്റിംഗ് ടീം ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഇതിലൂടെ പകർപ്പവകാശ പ്രശ്‌നങ്ങളാൽ തിരികെ കൊണ്ടുവന്ന എഡിറ്റുകളുടെ എണ്ണം തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കും. താഴെപ്പറയുന്ന വിക്കികളിലെ കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളെ [[Phab:T402601|T402601]]-ൽ ഈ പദങ്ങൾ ചേർക്കാൻ, അല്ലെങ്കിൽ അവരുടെ പട്ടിക [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]-നൊപ്പം പങ്കിടാൻ ക്ഷണിക്കുന്നു: {{int:project-localized-name-arwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-cswiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-dewiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-enwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-eswiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-fawiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-frwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-hewiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-idwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-itwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-jawiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-kowiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-nlwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-plwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-ptwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-trwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-ukwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-viwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-zhwiki/ml}}. ഈ പ്രോജക്റ്റ് 2025 സെപ്റ്റംബർ 9 വരെ തുറന്നിരിക്കും. '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Updates for editors</span>''' * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page.</span> [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki] * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The lists in the footer of the editing interface, such as "Templates used on this page," will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia.</span> [https://phabricator.wikimedia.org/T401066] * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the <code>Special:RecentChanges</code>, <code>Special:Watchlist</code>, and <code>Special:RelatedChanges</code> pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results.</span> [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]].</span> * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].</span> '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Updates for technical contributors</span>''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Detailed code updates later this week:</span> [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]] '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">In depth</span>''' * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Wikifunctions now has a new capability called "lightweight enumeration types", an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more.</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more.</span> '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Meetings and events</span>''' * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions:</span> ** <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&t=15910s shared tools to help communities search for these].</span> ** <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">[https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation.</span> '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]]&nbsp;• [[m:Tech|സഹായം തേടു]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div><section end="technews-2025-W36"/> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:48, 1 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29196010 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]]. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like <code dir=ltr>en.wikipedia.org</code>), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an "m" domain (like <code dir=ltr>en.m.wikipedia.org</code>). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the "Desktop view" opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] * Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698] * Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:12, 9 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29238161 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * References lists that are made using the <code dir=ltr><nowiki><references/></nowiki></code> [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941] * Starting in the week of October 6, on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]]. * Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including: ** for the <code dir=ltr>intitle:</code> keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (<code dir=ltr>^</code>) and end-of-line (<code dir=ltr>$</code>) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599] ** for both <code dir=ltr>intitle:</code> and <code dir=ltr>insource:</code> keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (<code dir=ltr>\d</code>), whitespace (<code dir=ltr>\s</code>), and word characters (<code dir=ltr>\w</code>); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (<code dir=ltr>\r</code>), newline (<code dir=ltr>\n</code>), tab (<code dir=ltr>\t</code>), and unicode (e.g. <code dir=ltr>\uHHHH</code>). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212] * When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043] '''Updates for technical contributors''' * The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]]. * Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288] * The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets. * Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. * A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:05, 15 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29263921 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ "Listen to Wikipedia"] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]]. '''Updates for editors''' * Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator. * A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: <code><nowiki>{{#contentmodel}}</nowiki></code>. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254] * Adding or editing a <code>DISPLAYTITLE</code> for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the <code><nowiki>{{DISPLAYTITLE}}</nowiki></code> would no longer have the literal text "DISPLAYTITLE" or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. * Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:54, 22 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29305556 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/] '''Updates for editors''' * The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]]. * As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]]. * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]]. * On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563] * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test. * The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with <code>sp-contributions-blocked-notice</code>] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with <code>blocked-notice-logextract</code>] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed. * There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as <code dir=ltr><nowiki>[ ] |</nowiki></code> after the fragment identifier (<code><nowiki>#</nowiki></code>). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|<code>q:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, editors using Lua modules will be able to use the <code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]</code> function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once. * A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:50, 29 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29355230 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects. '''Updates for editors''' * Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like <code>en.wikipedia.org</code>), instead of via a redirect to an "m" domain (like <code>en.m.wikipedia.org</code>). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the "Desktop view" opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], <code dir=ltr>creationdate:</code> and <code dir=ltr>lasteditdate:</code>, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. <code dir=ltr>>2024</code>) and relative dates (e.g. <code dir=ltr>today-1d</code>), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593] * [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402] * An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957] '''Updates for technical contributors''' * The field <code dir=ltr>rev_sha1</code> in the revision database table is being removed in favor of <code dir=ltr>content_sha1</code> in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Starting on Monday, October 6, API endpoints under the <code>rest.php</code> path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:21, 6 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29400897 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. '''Updates for editors''' * Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579] * This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095] * Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531] '''Updates for technical contributors''' * The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:58, 13 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29434481 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415] '''Updates for technical contributors''' * The work to reroute all traffic to API endpoints under the <code dir=ltr><nowiki>rest.php</nowiki></code> route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. * Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:34, 20 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29478670 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]]. * Autoconfirmed users on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285] '''Updates for technical contributors''' * The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]]. * The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/] * Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures. * A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]]. * Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:30, 27 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29513638 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958] * For users with "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools "{{int:Skin-action-addsection}}" or "{{int:Discussiontools-replybutton}}" widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778] * Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861] * Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318] '''Updates for technical contributors''' * Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as "Get shortened URL". There are 30 wikis that also install an older "ShortUrl" extension. The old extension will soon be removed. This means <code>/s/</code> URLs will not be advertised under article titles via HTML <code dir=ltr>class="title-shortlink"</code>. The <code>/s/</code> URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188] * On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board. * MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]] '''In depth''' * In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:32, 3 നവംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29552512 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264] * MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347] * Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097] * Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454] * The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment] * The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185] '''Updates for technical contributors''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28. * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612] * A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/] * The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:37, 10 നവംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November. * Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]]. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''"Report Visual Bug"'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. * Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:25, 17 നവംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734] * Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417] '''Updates for technical contributors''' * Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/] * The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/] * The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:55, 24 നവംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]]. * The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:57, 1 ഡിസംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions. '''Updates for editors''' * Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development. * Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project. * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025. * A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281] '''Updates for technical contributors''' * Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711] * Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/] * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:44, 8 ഡിസംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927] '''Updates for technical contributors''' * To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:02, 15 ഡിസംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324] * The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546] '''Updates for technical contributors''' * Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W52"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:44, 22 ഡിസംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> 00:35, 6 ജനുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2025-12-22_Wikipedias&oldid=29825860 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ABreault (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:32, 12 ജനുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:29, 19 ജനുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:17, 26 ജനുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:43, 2 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:30, 9 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:16, 16 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:03, 23 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:51, 2 മാർച്ച് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:52, 9 മാർച്ച് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:35, 16 മാർച്ച് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|സംവാദം]])</bdi> 11:15, 19 മാർച്ച് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johannes Richter (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:50, 23 മാർച്ച് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:25, 30 മാർച്ച് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 17:09, 3 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29905755 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:18, 6 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:18, 13 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14:59, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:05, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:43, 4 മേയ് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> fbwbs911oakyvw159lbgo4e4cyaj6hj 0 6942 4617297 4617084 2026-05-05T03:24:19Z ~2026-22895-50 216466 /* ഐതിഹ്യം */ 4617297 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Thirumanthamkunnu Temple}} {{Infobox Mandir |image =Tthirumandhamkunnu_Temple.jpg |caption = തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ശ്രീ ഭഗവതീ ക്ഷേത്രം |creator = വള്ളുവക്കോനാതിരി |proper_name = തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം |date_built = [[ചേരസാമ്രാജ്യം]] |primary_deity = [[ഭദ്രകാളി]] (ആദിപരാശക്തി, ഭഗവതി), [[പരമശിവൻ]], [[ഗണപതി]] |architecture = [[തെക്കെ ഇന്ത്യൻ]], [[കേരളീയ രീതി]] |location =[[അങ്ങാടിപ്പുറം]], [[മലപ്പുറം ജില്ല]], [[കേരളം]] |pushpin_map = Kerala |map= Thirumandamkunnu.jpg |latd = 10 | latm = 55 | lats = 5 | latNS = N |longd= 76 | longm= 1 | longs = 5 | longEW = E |map_caption = ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സ്ഥാനം |mapsize = 70 }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[പെരിന്തൽമണ്ണ|പെരിന്തൽമണ്ണയ്ക്ക്]] സമീപം [[അങ്ങാടിപ്പുറം]] എന്ന സ്ഥലത്തുള്ള ഒരു പുരാതന ക്ഷേത്രവും, പ്രസിദ്ധമായ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രവുമാണ് '''തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം.''' [[വള്ളുവക്കോനാതിരി|വള്ളുവക്കോനാതിരിമാരുടെ]] കുലദൈവവും സാക്ഷാൽ ആദിപരാശക്തിയുമായ [[ഭദ്രകാളി|ശ്രീ ഭദ്രകാളിയാണ്]] മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. തുല്യപ്രാധാന്യത്തോടെ [[ശിവൻ|പരമേശ്വരനും]] ഇവിടെയുണ്ട്. വലുതും മനോഹരവുമായ ശിവലിംഗപ്രതിഷ്ഠ ഇവിടുത്തെ ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്. എന്നാൽ ‘തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മ' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയ്ക്കാണ് ഇവിടെ കൂടുതൽ പ്രസിദ്ധി. പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ ഭദ്രകാളി ആണെങ്കിലും [[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]] തുടങ്ങിയ ആദിപരാശക്തിയുടെ മറ്റ് രണ്ട് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിലും ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയുടെ ശ്രീകോവിലിൽ തന്നെ [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതാക്കളുടെ]] പ്രതിഷ്ഠ ഉണ്ട്. (ബ്രാഹ്മി, [[വൈഷ്ണവി]], മഹേശ്വരി, ഇന്ദ്രാണി, [[വാരാഹി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്നീ ഏഴ് പേരാണ് സപ്തമാതാക്കൾ.) വിഘ്നേശ്വരനായ [[ഗണപതി]] ഇവിടെ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുള്ള ഉപദേവനാണ്. പ്രസിദ്ധമായ മംഗല്യപൂജ നടക്കുന്നത് ഗണപതിയുടെ സന്നിധിയിലാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഭദ്രകാളി പ്രതിഷ്ഠയാണ് തിരുമാന്ധാംകുന്നിലേത്. മംഗല്യസിദ്ധിക്കും ദുരിതമോചനത്തിനും ഭക്തർ ആശ്രയിക്കുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഒരു ക്ഷേത്രം കൂടിയാണ് ഇത്. ഈ ക്ഷേത്രം പാലിച്ചുപോന്നിരുന്നതും [[വള്ളുവനാട്]] രാജാക്കന്മാരായിരുന്നു. [[പരശുരാമൻ]] സ്ഥാപിച്ചു എന്നു വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന [[നൂറ്റെട്ട് ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ|108 ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ശിവ ക്ഷേത്രമാണ് <ref>കുഞ്ഞികുട്ടൻ ഇളയതിൻറെ “108 ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ“</ref>. കേരളത്തിലെ അതി പ്രധാനമായ മൂന്ന് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്. [[മലബാർ|മലബാറിൽ]] തിരുമാന്ധാംകുന്നും, [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയിൽ]] [[കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം (കൊടുങ്ങല്ലൂർ)|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]], [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിൽ]] പരുമല [[പനയന്നാർകാവ് ക്ഷേത്രം|പനയന്നാർകാവും]] ഏകദേശം തുല്യ പ്രാധാന്യത്തോടെ കീർത്തിപ്പെട്ടു പോരുന്നു.<ref>കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി - ഐതിഹ്യമാല, പനയന്നാർകാവ്</ref> മൂന്നിടത്തും ദാരു വിഗ്രഹങ്ങളാണ്. മൂന്നിടത്തും ഭഗവതിയുടെ ദർശനം വടക്കോട്ടാണ്. മാത്രവുമല്ല, [[ശിവൻ|ശിവസാന്നിദ്ധ്യവും]] മൂന്നിടത്തുമുണ്ട്. മൂന്നും നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. എന്നാൽ ഇവിടുത്തെ ഭഗവതി ശിവപുത്രി എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി പാർവതി ദേവിയിൽ നിന്ന് അവതരിച്ച മഹാകാളിയുടെ ഭാവമാണെന്ന് ഐതിഹ്യം പറയുന്നു. [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം. [[ചൊവ്വാഴ്ച|ചൊവ്വ]], വെള്ളി, [[പൗർണ്ണമി]], അമാവാസി, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ശിവരാത്രി]], തിരുവാതിര ദിവസങ്ങളും, മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് മാസങ്ങളിലെ ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങിയവ ദർശനത്തിന് പ്രധാനം. ഇവിടത്തെ ഭഗവതിയെ സ്തുതിച്ചു കൊണ്ട് ഭക്തകവി പൂന്താനം രചിച്ച കൃതിയാണ് ‘ഘനസംഘം‘ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. == വിശേഷ ദിവസങ്ങൾ == [[മീനം|മീനമാസത്തിലെ]] [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] നാളിൽ നടത്തപ്പെടുന്ന തിരുമാന്ധാംകുന്ന് പൂരം, [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[കളമെഴുത്തും പാട്ടും]], [[തുലാം|തുലാമാസത്തിലെ]] മുപ്പെട്ട് [[വെള്ളിയാഴ്ച]] നടക്കുന്ന മഹാമംഗല്യപൂജ, [[കന്നി]]മാസത്തിൽ [[നവരാത്രി]], [[ശിവരാത്രി]] തുടങ്ങിയവയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ, എല്ലാ [[ചൊവ്വാഴ്ച|ചൊവ്വ]], വെള്ളി, ശനി, [[പൗർണ്ണമി]], അമാവാസി ദിവസങ്ങളും, മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് മാസങ്ങളിലെ ഒന്നാം തീയതിയും, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസവും ദർശനം നടത്താൻ പ്രധാനമാണ്. [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി]], [[തിരുവാതിര]] തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളും വിശേഷം. == ഐതിഹ്യം == [[സൂര്യവംശം|സൂര്യവംശത്തിലെ]] രാജാവായിരുന്ന മാന്ധാതാവ്‌ രാജ്യം ഉപേക്ഷിച്ച് സന്യാസം സ്വീകരിച്ച് ഭാരതം മുഴുവൻ ചുറ്റി സഞ്ചരിച്ചു. അങ്ങാടിപ്പുറത്ത് എത്തിയ അദ്ദേഹം ഇവിടത്തെ വന്യസൗന്ദര്യവും ശാന്തതയും കണ്ട് നീണ്ടകാലം ഇവിടെ ശിവനെ തപസ്സ് ചെയ്തു. മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ശ്രീപരമേശ്വരനോട് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ ശിവലിംഗമാണ് അദ്ദേഹം വരമായി ചോദിച്ചത്. അപ്രകാരമുള്ള [[ശിവലിംഗം]] ശ്രീ പാർവ്വതിയുടെ കയ്യിൽ ആണെന്ന് അറിയാവുന്ന ശിവൻ ധർമ്മസങ്കടത്തിലായി. ഒടുവിൽ [[പാർവ്വതി]] അറിയാതെ ആ ജ്യോതിർലിംഗം ശിവൻ മാന്ധാതാവിന് സമ്മാനിച്ചു. ശിവലിംഗവും ശിരസ്സിലേറ്റി അദ്ദേഹം കൈലാസത്തിൽ നിന്നും യാത്ര തിരിച്ചു. ശിവനെ ഭർത്താവായി ലഭിക്കാൻ പാർവതി ആരാധിച്ചിരുന്ന ശിവലിംഗമായിരുന്നു അത്. [[ചിത്രം:Thirumanthamkunnu.jpg‎|thumb|left|300px|തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ക്ഷേത്രം - വടക്കേ നട]] തന്റെ കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ശിവലിംഗം നഷ്ടപ്പെട്ടതായി അറിഞ്ഞ ശ്രീ പാർവ്വതിയുടെ കോപത്തിൽ നിന്നും ഭദ്രകാളി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. നഷ്ടപ്പെട്ട ശിവലിംഗം തിരിച്ചു കൊണ്ടുവരാൻ പാർവതിയുടെ ആജ്ഞ പ്രകാരം ശ്രീ ഭദ്രകാളിയും ശിവഗണങ്ങളും പുറപ്പെട്ടു. മനോഹരമായ ഈ വനപ്രദേശത്ത് എത്തിയപ്പോൾ കൂടുതൽ ഭാരം തോന്നിയതിനാൽ മാന്ധാതാവ് ശിവലിംഗം താഴെ വയ്ക്കുകയും അത് ഇവിടെ ഉറച്ച് പോവുകയും ചെയ്തു. മാന്ധാതാവും ശിഷ്യന്മാരും ശിവലിംഗത്തെ ആരാധിച്ച് ഇവിടെ കഴിഞ്ഞുകൂടി. ആ സമയത്താണ് ശ്രീഭദ്രകാളി തൻ്റെ പരിവാരങ്ങളുമായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്. ശിവലിംഗത്തിൻ്റെ അപാരമായ ശക്തിമൂലം കുന്നിൻമുകളിലേക്ക് കയറാൻ കഴിയാതെ വന്നപ്പോൾ ദേവിയുടെ സൈന്യം തങ്ങളുടെ ആയുധങ്ങൾ മുകളിലേക്ക് എറിയാൻ തുടങ്ങി. മാന്ധാതാവിൻ്റെ ശിഷ്യന്മാർ കാട്ടുപഴങ്ങൾ (ആട്ടങ്ങകൾ) പറിച്ച് തിരിച്ചെറിയാനും തുടങ്ങി. ഈ യുദ്ധം പതിനഞ്ച് ദിവസം നീണ്ടുനിന്നു. ഭഗവാൻ്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഓരോ ആട്ടങ്ങയും ഓരോ ശിവലിംഗങ്ങളായാണ് ഗണങ്ങളുടെ മുകളിൽ വീണത്. ഒടുവിൽ ശിവഗണങ്ങൾക്ക് തിരിഞ്ഞോടേണ്ടി വന്നു. ഇതുകണ്ട് ഉഗ്രരൂപം പൂണ്ട ഭദ്രകാളി നേരിട്ട് വന്ന് ബലമായി ശിവലിംഗം എടുത്തു കൊണ്ടു പോകാൻ ശ്രമിച്ചു. മഹർഷി ശിവലിംഗം വിട്ടുകൊടുക്കാതെ ഇറുക്കി പിടിച്ചു. ഈ ബലപ്രയോഗത്തിൽ ജ്യോതിർലിംഗം രണ്ടായി പിളർന്നു.<ref>[http://www.janmabhumidaily.com/detailed-story?newsID=61459 ജന്മഭൂമി-തിരുമാന്ധാംകുന്ന്]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. മഹർഷിയുടെ ഭക്തിയിൽ സം‌പ്രീതരായി [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവും]] [[ബ്രഹ്മാവ്|ബ്രഹ്മാവും]] ശ്രീപാർവ്വതിയും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് അദ്ദേഹത്തെ അനുഗ്രഹിച്ചു. "ഈ ശിവലിംഗം എനിക്ക് ഏറെ പ്രീയപ്പെട്ടതാണ്. ഇതിനെ പിരിയാൻ എനിയ്ക്കാവില്ല". ഇത്രയും പറഞ്ഞ് പാർവ്വതിദേവി ശിവലിംഗത്തിൽ ലയിച്ച് അപ്രത്യക്ഷയായി. ഈ ശിവലിംഗം ഇരിക്കുന്ന സ്ഥലമാണ് ഇന്ന് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്ത്‌ ശിവലിംഗം ഇന്നും പിളർന്ന രീതിയിൽ തന്നെ കാണപ്പെടുന്നു. ശ്രീപാർവ്വതിയുടെ ആഗ്രഹപ്രകാരം സപ്തമാതാക്കൾ, വീരഭദ്രൻ, ഗണപതി എന്നിവരോട് കൂടി ഭദ്രകാളിയെ വടക്കോട്ട് അഭിമുഖമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. ശ്രീലകത്ത് പരാശക്തിയായ തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മ സർവ്വാഭീഷ്ടപ്രദായിനിയായി ഭക്തർക്ക് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്ത് ശിവപാർവതിമാരോടൊപ്പം ഉണ്ണി ഗണപതിയുടെ സാന്നിധ്യവുമുണ്ട്. ഈ ഗണപതിസന്നിധിയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രസിദ്ധമായ മംഗല്യപൂജ നടക്കുന്നത്. മാന്ധാതാവിൻ്റെ ശിഷ്യർ ശിവഗണങ്ങളെ തോൽപ്പിച്ചതിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായി തുലാം മാസം ഒന്നാം തിയ്യതി ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ആട്ടങ്ങയേറ് എന്ന ചടങ്ങ് നടക്കാറുണ്ട്. ==ചരിത്രം== ഇവിടത്തെ പ്രധാന വാർഷികാഘോഷം പൂരമാണ്. മാമാങ്കത്തിൽ ചുരികത്തലപ്പുകൾകൊണ്ട് കണക്കുകൾ തീർക്കാനിറങ്ങി ചരിത്രമായി മാറിയ ദേശാഭിമാനികളായ ചാവേറുകളുടെ വീരസ്മരണകൾ തിരുമാന്ധാംകുന്ന് പൂരത്തെ കേരളചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കുന്നു. വള്ളൂവക്കോനാതിരിമാർ അവരുടെ കുലദൈവത്തെ പുരാതനകാലം മുതൽ തന്നെ ആരാധിച്ചും ആഘോഷിച്ചും പോന്നിരുന്നു. അതിനിടെ പണ്ട് പെരുമാക്കന്മാർ ആഘോഷിച്ചുപോന്ന മാമാങ്കത്തിന് പിൽക്കാലവകാശികളായിത്തീരാനും അതിൽ രക്ഷാപുരുഷനായി നിൽക്കാനും വിധിവശാൽ വെള്ളാട്ടിരിക്ക് അവസരം കിട്ടി. പക്ഷേ സാമൂതിരിയുടെ വരവോടെ കാര്യങ്ങൾ തകിടം മറിഞ്ഞു. ആളും വേണ്ടത്ര അർത്ഥവുമായി നാടും നഗരവും പിടിച്ചടക്കിക്കൊണ്ടുള്ള സാമൂതിരിയുടെ പടയോട്ടത്തിനു മുൻപിൽ വെള്ളാട്ടിരിക്ക് തോൽവി അനിവാര്യമായിരുന്നു. തുടർന്ന് വെള്ളാട്ടിരിയിൽനിന്നു മാമാങ്ക മഹോത്സവത്തിന്റെ രക്ഷാപുരുഷസ്ഥാനം സാമൂതിരിയുടെ കൈകളിലേക്ക് മാറി. എങ്കിലും സാമൂതിരിയുടെ മേൽക്കോയ്മ അംഗീകരിക്കാൻ വള്ളുവക്കോനാതിരി തയ്യാറായില്ല. മാമാങ്കത്തിന് ചാവേറുകളെ അയച്ചുകൊണ്ട് സാമൂതിരിയുടെ അധികാരത്തിന് വെള്ളാട്ടിരി നിരന്തരം വെല്ലുവിളി ഉയർത്തിക്കൊണ്ടിരുന്നു. തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ് വെള്ളാട്ടിരി മാമാങ്കത്തിന് പുറപ്പെട്ടിരുന്നത്. ഇവിടെ നിന്നുതന്നെയാണ് ചാവേറുകളും അങ്കത്തിനു പുറപ്പെട്ടിരുന്നത്. ചാവേറുകൾ പുറപ്പെട്ടിരുന്ന തറയായ ചാവേർത്തറ ഇപ്പോഴും ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുവശത്തുണ്ട്. അതേസമയം മാമാങ്കാവകാശം നഷ്ടപ്പെട്ടതോടെ അതിനു ബദലായി മാമാങ്കത്തിനോട് കിടപിടിക്കത്തക്ക മറ്റൊരു ഉത്സവത്തിന് അദ്ദേഹം തുടക്കം കുറിച്ചു. അതത്രേ തിരുമാന്ധാംകുന്നു പൂരം. മാമാങ്കം പോലെ 12 വർഷത്തിലൊരിക്കലായിരുന്നു തുടക്കത്തിൽ തിരുമാന്ധാംകുന്ന് പൂരവും ആഘോഷിച്ചിരുന്നത്. കൊല്ലവർഷം 1058-ൽ തീപ്പെട്ട മങ്കട കോവിലകത്തുനിന്നുള്ള വള്ളുവക്കോനാതിരിയുടെ കാലത്താണ് പൂരം എല്ലാ വർഷവും നടത്താൻ തുടങ്ങിയത്. ==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി== [[File:Tthirumandhamkunnu Temple 01.jpg|thumb|right|250px|തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ക്ഷേത്രം - കിഴക്കേ ബലിക്കൽ പുര]] തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ക്ഷേത്രം പേരു സൂചിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ ഒരു ചെറിയ കുന്നിന്മുകളിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിനു നാലുവശവും കവാടങ്ങളുണ്ട്. വടക്കേ നടയിൽ ഇറക്കത്തിൽ [[കടലുണ്ടിപ്പുഴ]]യുടെ ഒരു പോഷകനദി കടന്നുപോകുന്നുണ്ട്. ഇവിടെയാണ് ഉത്സവക്കാലത്ത് ഭഗവതിയുടെ ആറാട്ട് നടക്കുന്നത്. പുഴയ്ക്കപ്പുറം ഒരു പാലമുണ്ട്. ഇതുവഴി ഒരു കിലോമീറ്റർ നടന്നാൽ [[ഇടത്തുപുറം പൂന്താനം ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഇടത്തുപുറം പൂന്താനം ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിലെത്താം]]. ഭക്തകവിയായിരുന്ന [[പൂന്താനം നമ്പൂതിരി]] പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ, അദ്ദേഹത്തിന് ദർശനം നൽകിയ [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ|ശ്രീകൃഷ്ണനാണ്]]. തിരുമാന്ധാംകുന്നിൽ ദർശനത്തിനെത്തുന്നവർ ഇവിടെയും വരാറുണ്ട്. നാലമ്പലത്തിൽ മാതൃശാലയിൽ വടക്കോട്ട്‌ ദർശനമായി ഭദ്രകാളിയും അതിനു മുൻപിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലും. തെക്കുവശത്ത് കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പിളർന്ന രീതിയിൽ ഒരു [[ശിവലിംഗം]] കാണാം. ഈ സ്ഥലം ശ്രീമൂലസ്ഥാനമെന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. മാന്ധാതാവും ഭദ്രകാളിയും തമ്മിലുണ്ടായ ഏറ്റുമുട്ടലിൽ പിളർന്നു പോയതാണ് ഈ ശിവലിംഗം എന്നു ഐതിഹ്യമുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ രണ്ടുവശത്തും കൊടിമരങ്ങളുണ്ട്. ഭഗവാനും, ഭഗവതിക്കുമാണ് ഇവിടെ കൊടിമരങ്ങൾ പണിതീർത്തിരിക്കുന്നത്. ആൽത്തറയിൽ ഗണപതിയും നാഗങ്ങളും ഉപപ്രതിഷ്ഠകളാണ്. == പ്രതിഷ്ഠകൾ == === തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മ === കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഭഗവതി പ്രതിഷ്ഠയാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉള്ളത്. വടക്കേ കൊടിമരത്തിനടുത്തു നിന്നും ബലിക്കൽപുരയിലൂടെ കയറി നാലമ്പലത്തിൽ ചെല്ലാം. മാതൃശാല എന്ന ശ്രീകോവിലിലാണ് തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മയുടെ പ്രതിഷ്ഠ. ആദിപരാശക്തിയായ ഭദ്രകാളി സപ്തമാതാക്കൾക്കൊപ്പം വിരാജിക്കുന്നു. ആറടിയോളം ഉയരമുള്ള ദാരുവിഗ്രഹമാണ് മാതൃശാലയിൽ. വടക്കോട്ട്‌ ദർശനം. ഇടതുകാൽ മടക്കി വെച്ച് വലതുകാൽ താഴോട്ടു തൂക്കിയിട്ടിരിക്കുന്ന രീതിയിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ഭഗവതിയുടെ എട്ട് കൈകളിൽ ത്രിശൂലം, സർപ്പം , ഖട്വാംഗം, ഓട്ടുമണി, കൈവട്ടക , വാൾ, പരിച തുടങ്ങിയ ആയുധങ്ങളും ദാരികന്റെ ശിരസ്സും പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. രൂപഭാവങ്ങൾ കൊണ്ട് ഭദ്രകാളിയാണെങ്കിലും ദുർഗ്ഗ, മഹാലക്ഷ്മി, മഹാസരസ്വതി തുടങ്ങിയ ഭാവങ്ങളിലും തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="v1">[http://thirumandhamkunnutemple.com/thirumandhamkunnu_idol.php വിഗ്രഹം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ പ്രതിഷ്ഠയേക്കാൾ അല്പം കൂടി ഉയരം ഇതിനുണ്ട്.<ref name="janmabhumidaily-ക">{{cite news|title=ഭദ്രകാളി|url=http://www.janmabhumidaily.com/news233750|accessdate=19 ഒക്ടോബർ 2014|newspaper=ജന്മഭൂമി|date=19 ഒക്ടോബർ 2014|author=ഡോ. കെ. ബാലകൃഷ്ണവാര്യർ|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141019113817/http://www.janmabhumidaily.com/news233750|archivedate=2014-10-19|language=മലയാളം|format=പത്രലേഖനം|url-status=dead}}</ref> കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെപോലെ രുരുജിത് എന്ന സമ്പ്രദായത്തിലുള്ള ഭഗവതിയാണ് ഇവിടെയുമുള്ളത്. ഇത് [[ജമ്മു കശ്മീർ|കശ്മീരിൽ]] ഉദ്ഭവിച്ചതും പിൽക്കാലത്ത് കേരളത്തിൽ കൊണ്ടുവരപ്പെട്ടതുമായ രീതിയാണ്. കിഴക്കോട്ടോ പടിഞ്ഞാറോട്ടോ ദർശനമായി ക്ഷേത്ര നാഥനായ ശിവനും, വടക്കോട്ട് ദർശനമായി സപ്ത മാതൃക്കളോടുകൂടി ഭദ്രകാളിയും, രുദ്രാംശമായ ക്ഷേത്രപാലനും അടങ്ങുന്നതാണ് ഈ സങ്കല്പം. ബഹുബേരസമ്പ്രദായത്തിൽ (ഒന്നിലധികം വിഗ്രഹങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് പൂജിയ്ക്കുന്ന സമ്പ്രദായം) പൂജകൾ നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണിത്. മൂലവിഗ്രഹത്തോടൊപ്പം രണ്ട് [[ശ്രീചക്രം|ശ്രീചക്രങ്ങൾ]] കൂടി പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട് . പരാശക്തിയായ [[ത്രിപുരസുന്ദരി|മഹാത്രിപുരസുന്ദരിയെയാണ്]] ഈ ശ്രീചക്രങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കുന്നത്. ദാരുവിഗ്രഹമായതിനാൽ അഭിഷേകമില്ല. എല്ലാ വർഷവും കർക്കിടക മാസത്തിൽ നടക്കുന്ന ചാന്താട്ടം മാത്രമേ ഇവിടെ പതിവുള്ളു , അഭിഷേകത്തിനായി പ്രത്യേകം വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. കളമെഴുത്തും പാട്ടും, ഉദയാസ്തമനപൂജ, ത്രികാലപൂജ, ചെത്തിമാല ചാർത്തൽ, മുട്ടറുക്കൽ, പൂമൂടൽ, വെടിവഴിപാട് തുടങ്ങിയവയാണ് തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. === സപ്തമാതാക്കൾ === ഭഗവതിയുടെ ശ്രീകോവിലിൻ്റെ ഉള്ളിൽ തന്നെ ആണ് സപ്തമാതാക്കളുടെ പ്രതിഷ്ഠ. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഏഴു ഭാവങ്ങൾ ആണ് സപ്തമാതാക്കൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ബ്രാഹ്മി, വൈഷ്ണവി, മഹേശ്വരി, ഇന്ദ്രാണി, വാരാഹി പഞ്ചമി (പഞ്ചുരുളി), കൌമാരി, ചാമുണ്ഡി (കാളി) എന്നീ ഏഴു മാതാക്കളെയും പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1. ബ്രാഹ്മി- ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശക്തി. ബ്രഹ്മാണി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ബ്രഹ്മാവിനെപോലെ കൈയിൽ ജപമാലയും കമണ്ഡലവുമുണ്ട്‌. സരസ്വതി സ്വരൂപം‌. വിശ്വാസികൾ ജ്‌ഞാനത്തിനായി ആരാധിക്കുന്നു. 2. വൈഷ്ണവി- മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ശക്തിയാണ് വൈഷ്ണവി. ‌മഹാലക്ഷ്മി സ്വരൂപം. ശംഖ്ചക്രഗദാഖഡ്ഗങ്ങൾ കയ്യിലേന്തിയ ഇവളെ വിഷജന്തുക്കളിൽ നിന്നുള്ള ‌മോചനത്തിനും, ഐശ്വര്യത്തിനും ആയി ആരാധിക്കുന്നു. ജമ്മുകശ്മീരിലെ വൈഷ്ണോദേവി ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആരാധനാമൂർത്തി. 3. മഹേശ്വരി- മഹാദേവന്റെ ശക്തി. മഹാഗൗരി സ്വരൂപം, ത്രിലോചനയായ മഹേശ്വരി കാളപ്പുറത്താണ്. പാമ്പുകളാണ് ആഭരണങ്ങൾ, ശിരസ്സിൽ ചന്ദ്രക്കല , കൈയിൽ തൃശൂലം. മഹേശ്വരിയെ ആരാധിച്ചാൽ സർവ്വമംഗളമാണ് ഫലം. 4. ഇന്ദ്രാണി- ഇന്ദ്രസ്വരൂപിണിയായ ശചിദേവി. വജ്രമാണ്‌ ആയുധം. അഭയമുദ്രകാട്ടി ആശീർവദിക്കുന്നു. ദാമ്പത്യ പ്രശ്‌നങ്ങൾക്കും, വൈവാഹിക പ്രശ്നങ്ങൾക്കും, ഇഷ്ട പങ്കാളിയെ ലഭിക്കാനും ആരാധിക്കുന്നു. 5. വാരാഹി പഞ്ചമി- വരാഹരൂപം ധരിച്ച പരാശക്തിയാണ് വാരാഹി. വരാഹ ഭഗവാന്റെ ശക്തി. ലളിത പരമേശ്വരിയുടെ സൈന്യാധിപ. ഉഗ്രമൂർത്തി. ക്ഷിപ്രപ്രസാദി‌. അഷ്ടലക്ഷ്മി സ്വരൂപിണി. താന്ത്രിക ലക്ഷ്മി. ദാരിദ്ര്യനാശിനി. ഇഷ്ടവര പ്രാദായിനി. പഞ്ചുരുളി, പന്നിമുഖി, ദണ്ഡിനി, വാർത്താളി എന്നി പല പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. സമ്പത്ത്, ഐശ്വര്യം, ഭാഗ്യം, ആഗ്രഹസാഫല്യം, ശത്രുനാശം എന്നിവയാണ് ആരാധനാ ഫലം. പഞ്ചമി തിഥി പ്രധാന ദിവസം. 6. കൗമാരി- ഭഗവാൻ മുരുകൻ അഥവാ കുമാരന്റെ ശക്തിയാണ് കൗമാരി അഥവാ കുമാരി മയിൽപ്പുറത്തേറിയ കൗമാരിക്ക് വേലാണ്‌ ആയുധം. ദേവിയെ ആരാധിച്ചാൽ രക്ത സംബന്ധമായ എല്ലാ രോഗങ്ങൾക്കും ശാന്തി ലഭിക്കും എന്ന് വിശ്വാസം. 7. ചാമുണ്ഡി- ഭദ്രകാളി തന്നെയാണ് ചാമുണ്ഡ അഥവാ ചാമുണ്ഡേശ്വരി. കാരുണ്യമൂർത്തി. ചണ്ഡ-മുണ്ഡ രക്തബീജ വധത്തിനായി ചണ്ഡികയുടെ പുരികക്കൊടിയിൽ നിന്നും അവതരിച്ച ഭഗവതി. ത്രിലോചനയായ ഈ കാളി അഷ്ടബാഹുവാണ്. പള്ളിവാളും തൃശൂലവുമാണ് പ്രധാന ആയുധം. ഉഗ്രമൂർത്തിയായ ചാമുണ്ഡി എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞു നിൽക്കുന്നവളും എല്ലാം അറിയുന്നവളുമാണ് എന്ന് പുരാണങ്ങളിൽ കാണാം. ആരാധിച്ചാൽ ഭയമുക്തിയും ഐശ്വര്യവും മോക്ഷവും ഫലം എന്ന് വിശ്വാസം. === മഹാദേവൻ === മാതൃശാലയ്ക്ക് മുൻപിൽ കിഴക്കോട്ടു ദർശനമായി ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലുണ്ട്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിനു പുറമേയാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള ശിവലിംഗമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. രുരുജിത് സമ്പ്രദായത്തിലുള്ള ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഭൈരവ ഭാവത്തിലാണ് ശിവൻ ഇവിടെ കുടികൊള്ളുന്നത്. ശംഖാഭിഷേകം, ധാര, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല, അപ്പം, അട, ശർക്കരപ്പായസം എന്നിവയാണ് ശിവന്റെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. === ഗണപതി === ഇവിടുത്തെ ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠ പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്ത് കുടികൊള്ളുന്ന ഈ ഗണപതി സന്നിധിയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട മംഗല്യ പൂജ നടക്കുക. ഗണപതി ഹോമം ആണ് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാട്. ==നിത്യപൂജകൾ== മാതൃശാലയിൽ ഭഗവതിക്ക് ദിവസവും അഞ്ചുനേരത്തെ പൂജകളാണ് ഉള്ളത്. :രാവിലെ ആറിനു ഉഷപൂജ :ഒന്പതരക്ക് പന്തീരടിപൂജ :പതിനൊന്നരക്കു ഉച്ചപൂജ :വൈകുന്നേരം നാലരക്ക് തിരിഞ്ഞുപന്തീരടി പൂജ (തിരുമാന്ധാംകുന്നിൽ മാത്രം നടന്നുവരുന്ന ഒരു പൂജ) :രാത്രി എട്ടുമണിക്ക് അത്താഴപൂജ ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തു രാവിലെ ഏഴുമണിക്ക് ഉഷപൂജയും പത്തരക്ക് ഉച്ചപൂജയും രാത്രി ഏഴരക്ക് അത്താഴപൂജയും നടത്തുന്നു. സപ്ത മാതാക്കൾക്കും പ്രത്യേകം പൂജയുണ്ട്. == മംഗല്യപൂജ == ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പൂജയാണ് മംഗല്യ പൂജ. വിവാഹം വൈകുന്നവരാണ് ഈ പൂജ നടത്താറുള്ളത്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്ത് കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പാർവ്വതിയും ഉണ്ണിഗണപതിയുമുണ്ട്. ഈ ഉണ്ണിഗണപതി ക്ഷിപ്രപ്രസാദിയും മംഗളദായകനുമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇഷ്ട വിവാഹത്തിനും ഉത്തമ ദാമ്പത്യത്തിനും വേണ്ടി ഗണപതിക്ക്‌ നടത്തുന്ന വഴിപാടാണ് മംഗല്യപൂജ. ചൊവ്വ, വെള്ളി, ഞായർ ദിവസങ്ങളിലാണ് മംഗല്യപൂജ നടത്താറുള്ളത്. മംഗല്യപൂജ നടത്താൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നവർ രാവിലെ 9 മണിക്ക് മുൻപേ ഇവിടെ എത്തേണ്ടതുണ്ട്. സ്ത്രീപുരുഷ ഭേദമന്യേ, ജാതിമത ഭേദമന്യേ ആർക്കും ഈ പൂജ നടത്താവുന്നതാണ്. ഇത്തരത്തിൽ 3 പൂജയാണ് നടത്തേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. തുലാമാസത്തിലെ മുപ്പട്ടു വെള്ളിയാഴ്ചത്തെ (ആദ്യത്തെ വെള്ളിയാഴ്ച) മഹാമംഗല്യപൂജ വളരെ പ്രസിദ്ധമാണ്. സാധാരണ ഗണപതിയുടെ വലതു വശത്തുള്ള ചെറീയ ഒരു കിളിവാതിലിലൂടെ ആണ് തൊഴുക. എന്നാൽ മംഗല്യപൂജയുടെ സമയത്ത് മാത്രം ഗണപതിയുടെ നേരെയുള്ള വാതിൽ തുറന്നു ഭക്തർക്ക്‌ ദർശനം നൽകും. അങ്ങാടിപ്പുറം ചെറുകുന്നത്ത് മനയിലെ നമ്പൂതിരിമാർക്ക് ആണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തു പാരമ്പര്യം ആയി മേൽശാന്തി സ്ഥാനം വള്ളുവക്കോനാതിരി നൽകിയിട്ടുള്ളത്. മാതൃശാലയിൽ പന്തലകോടത്തു മനക്കാരും മേൽശാന്തി സ്ഥാനം അലങ്കരിക്കുന്നു. ==ഉത്സവങ്ങൾ== തിരുമാംന്ധാകുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ ഉത്സവങ്ങളും ഭഗവതിക്കും ശിവനും മാത്രമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്ത് മൂന്നു നേരത്തെ പൂജ മാത്രമേയുള്ളൂ. ശിവനെ ഭർത്താവായി ലഭിക്കാൻ പണ്ട് ശ്രീപാർവതി പൂജിച്ചിരുന്ന ശിവലിംഗമായതിനാൽ ദേവപൂജ്യത്വവും പിന്നീട്, മാന്ധാതാവ് മഹർഷി പൂജിച്ച കാരണത്താൽ ഋഷിപൂജ്യത്വവും ഇപ്പോൾ മനുഷ്യർ പൂജ ചെയ്യുന്നതിനാൽ മനുഷ്യ പൂജ്യത്വവുമാണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനതിന്റെ ചൈതന്യം വർധിപ്പിക്കാനോ നശിപ്പിക്കാനോ സാധ്യമല്ല എന്നാണ് വിശ്വാസം<ref name="v1" />. === തിരുമാംന്ധാംകുന്ന് പൂരാഘോഷം=== [[പ്രമാണം:Thirumandhamkunnu_Aarattu.jpg|right|thumb|തിരുമാംന്ധാകുന്ന് പൂരം - എട്ടാം ദിവസത്തെ ആറാട്ടിനു ശേഷം]] അങ്ങാടിപ്പുറം ശ്രീ തിരുമാംന്ധാകുന്ന് ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലെ പതിനൊന്ന് ദിവസം നീണ്ട് നിൽക്കുന്ന പൂരാഘോഷമാണ് ഇത്. മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ക്ഷേത്ര ഉത്സവവും പൂരവും തന്നെയാണിത്. വള്ളുവനാടിന്റെ ദേശീയോത്സവമാണ്‌ തിരുമാന്ധാംകുന്നിലെ പൂരം. ആഘോഷങ്ങൾക്കുപരി ആചാരങ്ങൾക്കും അനുഷ്ഠാനങ്ങൾക്കും പ്രാധാന്യം നൽകിക്കൊണ്ടും താന്ത്രിക ചടങ്ങുകൾക്ക് പ്രാമുഖ്യം നൽകിക്കൊണ്ടുമാണ് തിരുമാംന്ധാംകുന്നിലെ പൂരാഘോഷങ്ങൾ നടക്കുക. ഭഗവതിക്കും ഭഗവാനും ഒരേസമയത്ത് ഉത്സവചടങ്ങുകൾ നടക്കുന്നു എന്നത് ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. [[മീനം|മീനമാസത്തിലെ]] മകയിരം നക്ഷത്രത്തിലാണ് പൂരാഘോഷങ്ങൾ തുടങ്ങുന്നത്. അതായതു മാർച്ച്‌/ഏപ്രിൽ മാസങ്ങളിൽ ആവും പൂരം നടക്കുക. ആദ്യത്തെ ആറാട്ടെഴുന്നള്ളിപ്പ് പൂരം പുറപ്പാട് എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ഭഗവതിക്ക് പടഹാദി, ധ്വജാദി, അങ്കുരാദി എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് വിധത്തിൽ പതിനൊന്ന് ദിവസവും, ഭഗവാന് ധ്വജാദി മുറയിൽ ആറ് ദിവസവുമാണ് ഉത്സവം നടക്കുക. പടഹാദി മുറയിൽ രണ്ട് ദിവസം കഴിഞ്ഞ് മൂന്നാം ദിവസം ഭഗവതിക്ക് വടക്കേ നടയിലെ സ്വർണ്ണക്കൊടിമരത്തിലും ഭഗവാന് കിഴക്കേ നടയിലെ സ്വർണ്ണക്കൊടിമരത്തിലും ഒരേ സമയം നടക്കുന്ന കൊടിയേറ്റത്തോടെയാണ് ധ്വജാദിമുറയിലെ ഉത്സവചടങ്ങുകൾ ആരംഭിക്കുക. ദേവിക്ക് 11 ദിവസങ്ങളിലായി 21 ആറാട്ടും ഭഗവാന് എട്ടാം പൂരദിവസത്തിൽ ഒരു ആറാട്ടുമാണ് ഉള്ളത്. തിരുമാംന്ധാംകുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ എട്ടാം പൂരദിവസം ഭഗവാനും ഭഗവതിക്കും ഒരേ സമയം ആറാട്ട് നടക്കും. ഭഗവതിയുടേയും ശിവന്റേയും തിടമ്പുകൾ വെവ്വേറെ ആനപ്പുറത്താണ് ആറാട്ടിനെഴുന്നള്ളിക്കുക. ഭഗവതിയുടെ 21 ആറാട്ടുകളിൽ 15-ാമത്തെയും ശിവന്റെ ഏക ആറാട്ടുമാണ് അന്നേ ദിവസം നടക്കുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെ കൂടി ഒഴുകുന്ന പുഴയിലാണ് ആറാട്ട്. അതിന് അടുത്തായി കാണുന്ന കൽപ്പാലത്തിന് ഏറെ പ്രത്യേകതയുണ്ട്. വടക്കേ നടയിലൂടെയാണ് ഭദ്രകാളിയും പരിവാരങ്ങളും ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിയത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ദേവിയ്ക്ക് വരാനായി അന്ന് ഭൂതഗണങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചതാണത്രെ ഈ കൽപ്പാലം. നിത്യേന രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭഗവതിയെ ആറാട്ടിനായി എഴുന്നള്ളിക്കുന്ന കൊട്ടിയിറക്കവും, കൊട്ടിക്കയറ്റവുമാണ് പൂരാഘോഷത്തിന്റെ മുഖ്യചടങ്ങ്. പൂരാഘോഷത്തോടനുബന്ധിച്ചു ക്ഷേത്രത്തിലും താഴെയുള്ള പൂരപ്പറമ്പിലും നങ്ങ്യാർകൂത്ത്‌, ചാക്യാർകൂത്ത്, ഓട്ടൻതുള്ളൽ തുടങ്ങിയ വിവിധ കലാപരിപാടികൾ അരങ്ങേറും. === ആട്ടങ്ങയേറ് === [[File:Thirumanthamkunnu_Bhagavathi_Temple,_North_nada.jpg|right|thumb|തിരുമാംന്ധാകുന്ന് ക്ഷേത്രം - വടക്കേ നട, ആറാട്ടുകടവിന്റെ അടുത്തുനിന്നുള്ള ദൃശ്യം]] ഭദ്രകാളിയുടെ ഭൂതഗണങ്ങളും മാന്ധാതാവ് മഹർഷിയുടെ ശിഷ്യഗണങ്ങളും തമ്മിലുണ്ടായ യുദ്ധത്തിന്റെ അനുസ്മരണമാണ് ആട്ടങ്ങയേറ്. [[തുലാം|തുലാമാസം]] ഒന്നിനാണ് ഈ ചടങ്ങ് നടത്തിവരുന്നത്. പന്തീരടിപൂജക്ക്‌ ശേഷം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കേനടയിൽ ഭക്തർ രണ്ടു സംഘമായി പരസ്പരം കാട്ടുപഴമായ ആട്ടങ്ങയെറിയുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്<ref>[http://thirumandhamkunnutemple.com/thirumandhamkunnu_festival_attanga_eru.php ആട്ടങ്ങയേറ്]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. === വലിയകണ്ടം നടീൽ === [[ആറാട്ടുകടവ്|ആറാട്ടുകടവിനോടു]] ചേർന്നുള്ള ഒന്നേമുക്കാൽ ഏക്കർ പാടമാണ് ഭഗവതിക്കണ്ടം അഥവാ വലിയകണ്ടം. [[ചിങ്ങം|ചിങ്ങമാസത്തിലാണ്]] ഞാറുനടീൽയജ്ഞം നടക്കുക. [[തട്ടകം|തട്ടകത്തിലെയും]] പുറത്തുനിന്നുമുള്ള സ്ത്രീപുരുഷ ഭേദമെന്യേ ആയിരക്കണക്കിന് ഭക്തർ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കുചേരാറുണ്ട്. ഭഗവതിക്കണ്ടത്തിൽ നടീൽ ഒറ്റദിവസംകൊണ്ട് പൂർത്തിയാക്കണമെന്നാണ് വിശ്വാസം. === കളംപാട്ട്=== ഭദ്രകാളിയെ പ്രകീർത്തിച്ചുകൊണ്ടുള്ള തോറ്റംപാട്ടുകളാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടത്താറ്. [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങി മീനമാസത്തിലെ [[രോഹിണി (നാൾ)|രോഹിണിനാൾ]] വരെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ കളംപാട്ട് നടത്തുക. മറ്റൊരു ക്ഷേത്രത്തിലും നാലുമാസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന കളംപാട്ട് നടത്താറില്ല എന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു കാര്യമാണ്. കളംപാട്ട് നടക്കുന്ന മണ്ഡപം [[കുരുത്തോല]]യും [[വാഴപ്പോള]]യും ദിവ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച്, മുന്നിൽ കൊടിക്കൂറ കെട്ടിയശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. ഉച്ചപ്പാട്ടാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. [[നന്തുണി]]യുടെ അകമ്പടിയോടുകൂടി കലാകാരൻ ഗണപതി, സരസ്വതി, ഗുരുനാഥൻ തുടങ്ങിയവരുടെ സ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. അതിനുശേഷം കളം വരയ്ക്കുന്നു. എട്ടുകൈകളോടുകൂടിയ ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപമാണ് ഇവിടെ വരയ്ക്കുക. അതിനുശേഷമാണ് പ്രധാന പാട്ട് പാടുന്നത്. ഭദ്രകാളിയും [[ദാരികൻ]] എന്ന അസുരനും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധത്തിന്റെ സ്മരണയാണ് കളംപാട്ടിലൂടെ പാടുന്നത്. പാട്ട് കഴിയുന്നതോടുകൂടി കലാകാരന് ദേവിയുടെ ആവേശമുണ്ടാകുകയും തുടർന്ന് പൂർവ്വാധികം ശക്തിയോടെ കളം മായ്ച്ചുകളയുകയും ചെയ്യും. ഇതാണ് ഇതിന്റെ ചടങ്ങ്. ===ചാന്താട്ടം === ദേവിയുടെ ദാരുവിഗ്രഹത്തിന്റെ ഉറപ്പും തിളക്കവും നൽകി കൂടുതൽ ചൈതന്യവത്താക്കാനാണ് ചാന്താട്ടം നടത്താറ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഈ വഴിപാട് വർഷത്തിൽ രണ്ടുതവണയാണ് നടത്തുക. [[മിഥുനം]], [[കർക്കടകം]] മാസങ്ങളിൽ മഴപെയ്ത് തണുത്ത കാലാവസ്ഥയിലാണ് ചാന്താട്ടം നടത്തുന്നത്. തേക്കിൻ കറകൊണ്ടുണ്ടാക്കുന്ന പ്രത്യേക ചാന്താണ് ഇതിനുവേണ്ടി ഉപയോഗിക്കുക. പന്തീരടിപൂജക്ക്‌ ശേഷം പ്രത്യേക താന്ത്രിക കർമങ്ങൾ നടത്തിയ ചാന്ത് മാതൃശാലയിലുള്ള വിഗ്രഹങ്ങളിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു<ref>[http://thirumandhamkunnutemple.com/thirumandhamkunnu_festival_chanthattam.php ചാന്താട്ടം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ===നിറ=== [[കർക്കിടക വാവ്]] കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ആദ്യ ഞായറാഴ്ചയാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ "നിറ" ആഘോഷിക്കുന്നത്. വിളവെടുപ്പുത്സവമാണിത്. കൊയ്തെടുത്ത നെൽക്കതിരുകൾ പ്രത്യേക പൂജകൾ നടത്തി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പലഭാഗങ്ങളിൽ സ്ഥാപിക്കും. നെൽക്കതിരുകൾ ഭക്തർക്ക്‌ പ്രസാദമായി നൽകും. കുടുംബത്തിലെ ഐശ്വര്യത്തിനും സന്പൽസമൃദ്ധിക്കും നിറവീട്ടിൽ വെക്കുന്നത് നല്ലതാണ് എന്നാണു വിശ്വാസം. ===ഞെരളത്ത് സംഗീതോത്സവം=== നിര്യാതനായ പ്രശസ്ത [[സോപാനസംഗീതം|സോപാന]] സംഗീതജ്ഞൻ [[ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാൾ|ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാളിന്റെ]] അനുസ്മരണാർത്ഥം 1997-ലാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ സംഗീതോത്സവം ആരംഭിച്ചത്. ഞെരളത്തിന്റെ ജന്മദിനമായ ഫെബ്രുവരി 16 മുതൽ അഞ്ചുദിവസമാണ്‌ സംഗീതോത്സവം നടക്കാറ്. [[പൂന്താനം നമ്പൂതിരി|പൂന്താനത്തിന്റെ]] ഘനസംഘം ആലപിച്ചാണ് സംഗീതോത്സവം അവസാനിക്കാറ്. === നവരാത്രി വിദ്യാരംഭം === ഭഗവതീ പ്രധാനമായ ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ നവരാത്രി ഉത്സവം അതിപ്രധാനമാണ്. സംഗീതോത്സവവും കലാപ്രകടനങ്ങളും വിശേഷാൽ പൂജകളും ആ സമയത്ത് നടക്കുന്നു. കന്നിമാസത്തിലെ (സെപ്റ്റംബർ/ഒക്ടോബർ) വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ പ്രഥമ മുതലുള്ള ഒമ്പതു ദിവസമാണ് നവരാത്രിയായി ആഘോഷിയ്ക്കുന്നത്. ദുർഗാഷ്ടമി ദിവസം പൂജവെപ്പും വിജയദശമി നാളിൽ വിദ്യാരംഭവും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. നവരാത്രിയുടെ അതിദൈവമായി ആരാധിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളിയെ തന്നെയാണ്. നവരാത്രി ഏഴാം ദിവസം പരാശക്തിയുടെ ഭാവം ഭദ്രകാളി അഥവാ കാലരാത്രി എന്നതാണ്. വിജയദശമി മഹിഷാസുരനിൽ ഭഗവതി വിജയം വരിച്ച ദിവസമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശത്തിനെത്തുന്നത്. കാളിദാസന് വിദ്യ പകർന്ന ഭഗവതി ആയതിനാൽ ഇവിടെ വിദ്യാരംഭം നടത്തുന്നതും ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്ന് ഭക്തർ വിശ്വസിക്കുന്നു. അതിനാൽ ധാരാളം ഭക്തരാണ് ഇവിടെ വിദ്യാരംഭത്തിനായി എത്തിച്ചേരുന്നത്. === മഹാശിവരാത്രി === ശിവൻ ഇവിടെ മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠ ആയത് കൊണ്ടും 108 ശിവാലയങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നത് കൊണ്ടും ശിവരാത്രി ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷ ദിവസമാണ്. === തിരുവാതിര === ശിവശക്തി സാന്നിധ്യമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ധനുമാസത്തിലെ തിരുവാതിരയും പ്രധാന ദിവസമാണ്. == തിരുമാന്ധാംകുന്നു ഭഗവതിയുടെ മറ്റ് ആരാധനാ സ്ഥലങ്ങൾ == ദേശദൈവമായത്കൊണ്ട് [[വള്ളുവനാട്|വള്ളുവനാട്ടി]]ലുടനീളം [[തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ക്ഷേത്രം|തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മ]]യുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്.<ref>{{cite book |last1=എസ്. രാജേന്ദു |title=[[തിരുമാന്ധാംകുന്ന് വൈശിഷ്ട്യം]] - ഒരു പഠനം |date=2016 |publisher=മാധവം |location=പെരിന്തൽമണ്ണ}}</ref> കൂടാതെ [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുര]]ത്തു [[പത്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രം|പത്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്ര]] സമീപം കൂപക്കര മഠത്തിലും [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിലും [[കോഴിക്കോട് തളി മഹാദേവക്ഷേത്രം|കോഴിക്കോട് തളി]]യിലും മററും തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മയുടെ ആരാധന കാണാം. [[കോങ്ങാട്]], [[മണ്ണൂർ]], കിണാവല്ലൂർ, എടത്തറ തുടങ്ങിയ ദേശങ്ങളിലും [[വള്ളുവക്കോനാതിരി]]യുടെ അധികാര പരിധി എന്ന നിലക്ക് തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മയുടെ ആരാധനയുണ്ട്.<ref>{{cite book |last1=എസ്. രാജേന്ദു |title=തിരുമാനാംകുന്ന് ഗ്രന്ഥവരി (ആറങ്ങോട് സ്വരൂപം ഗ്രന്ഥവരി) |date=2015 |location=വള്ളത്തോൾ വിദ്യാപീഠം, ശുകപുരം }}</ref> ==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ== 1. ദേവി മാഹാത്മ്യം ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ. സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ. ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ. സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ. ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ. രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി. സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം. 2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ. 3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്) 4. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ. 6. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ. 7. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ. 8. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ: 9. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ. 10. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത 11. ‘’‘ദേവി മാഹാത്മ്യം’‘’ യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ == എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി == * പെരിന്തൽമണ്ണയിൽ നിന്ന് കോഴിക്കോട് റോഡിൽ 3 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് ക്ഷേത്രം. ഹൈവേയിൽ നിന്ന് നോക്കിയാൽ കാണാവുന്ന അകലെയാണ് ക്ഷേത്രം. * ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽ‌വേ സ്റ്റേഷൻ - [[അങ്ങാടിപ്പുറം]] - 1.2 കിലോമീറ്റർ അകലെ (ഷോർണൂർ-നിലമ്പൂർ റെയിൽവേ റൂട്ട്). കൊച്ചുവേളി നിലമ്പൂർ രാജ്യറാണി എക്സ്പ്രസ്സ്, കോട്ടയം നിലമ്പൂർ എക്സ്പ്രസ്സ്‌ എന്നിവ‌ ഇവിടെ നിർത്തുന്ന ട്രെയിനുകളാണ്. * അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന റെയിൽ‌വേ സ്റ്റേഷനുകൾ-[[ഷൊർണൂർ]] - 35 കിലോമീറ്റർ അകലെ. ഷൊർണൂരിൽ നിന്നും അങ്ങാടിപ്പുറത്തേക്ക് ട്രെയിനുകൾ ലഭ്യമാണ്. തിരൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - 37 കിലോമീറ്റർ അകലെ. * ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പട്ടണം - [[പെരിന്തൽമണ്ണ]] - 3 കിലോമീറ്റർ അകലെ. * ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം - [[കരിപ്പൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] - 40 കിലോമീറ്റർ അകലെ * ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ മലപ്പുറത്ത്‌ നിന്നും 19 കി.മി ദൂരം. * കാടാമ്പുഴയിൽ നിന്നും അങ്ങാടിപ്പുറത്തേക്ക് ഏകദേശം 22 കി.മി. * കോഴിക്കോട്-പാലക്കാട്‌ ദേശീയപാത ഇതുവഴിയുള്ള പ്രധാന പാതയാണ്. പാലക്കാട്‌ കോഴിക്കോട് റൂട്ടിൽ സർവീസ് നടത്തുന്ന ബസുകളിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാം. പെരിന്തൽമണ്ണ വഴി ധാരാളം ബസുകൾ ലഭ്യമാണ്. * പാലക്കാട്‌ നിന്നും ഏതാണ്ട് 69 കി.മി., കോഴിക്കോട് 64 കി. മി. ദൂരം. == ദർശന സമയം == രാവിലെ 4.30 am മുതൽ ഉച്ചക്ക് 12 pm വരെ. വൈകുന്നേരം 4 pm മുതൽ രാത്രി 8 pm വരെ. == ഇത് കൂടി കാണുക == * [[പനയന്നാർകാവ് ക്ഷേത്രം]] * [[കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം (കൊടുങ്ങല്ലൂർ)|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]] *[[കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം]] *[[ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം]] * [[വൈരങ്കോട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]] * [[മാമാങ്കം]] * [[പാറമേക്കാവ് ക്ഷേത്രം]] == പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://thirumandhamkunnutemple.com ക്ഷേത്രം വെബ്സൈറ്റ്] * [http://www.hinduweb.org/home/temples_yatra_organizations/mckraja/legend.htm ഹിന്ദു ദിനപത്രത്തിൽ ഈ ക്ഷേത്രത്തെക്കുറിച്ചു വന്ന ലേഖനം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090221085521/http://hinduweb.org/home/temples_yatra_organizations/mckraja/legend.htm |date=2009-02-21 }} * [http://valluvanad.bravepages.com/AngadipuramIndex.htm തിരുമന്ദംകുന്ന് ക്ഷേത്രം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191228105258/http://valluvanad.bravepages.com/AngadipuramIndex.htm |date=2019-12-28 }} ==അവലംബം== <references/> {{Famous Hindu temples in Kerala}} . {{മലപ്പുറം ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:രണ്ടു കൊടിമരങ്ങളുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] {{Hindu-temple-stub}} qe3m5cio9dl8n9axbexx70dkaj4kxdi 0 9342 4617224 4617180 2026-05-04T16:23:40Z ~2026-20031-04 217280 New updates 4617224 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pinarayi Vijayan}} {{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}} {{Infobox officeholder | name = പിണറായി വിജയൻ | image = File:Pinarayi.Vijayan.jpg | caption = | imagesize = | office = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]] | term_start = [[മേയ് 25]] [[2016]] | term_end = | predecessor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] | successor = | constituency = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | office1 = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി | term_start1 = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]] | term_end1 = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]] | predecessor1 = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] | successor1 = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] | office2 = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start2 = [[മേയ് 20]] [[1996]] | term_end2 = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]] | predecessor2 = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]] | successor2 = [[എസ്. ശർമ്മ]] | office3 = കേരളനിയമസഭാംഗം | constituency3 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | term_start3 = [[മേയ് 21]] [[2016]] | term_end3 = | predecessor3 = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]] | successor3 = | constituency4 = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] | term_start4 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | term_end4 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | predecessor4 = [[സി.പി. നാരായണൻ]] | successor4 = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]] | constituency5 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start5 = [[ജൂൺ 21]] [[1991]] | term_end5 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | predecessor5 = [[കെ.പി. മമ്മു]] | successor5 = [[കെ.കെ. ശൈലജ]] | constituency6 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start6 = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]] | term_end6 = [[നവംബർ 11]] [[1979]] | predecessor6 = [[കെ.കെ. അബു]] | successor6 = [[എം.വി. രാഘവൻ]] | birth_date = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}} | birth_place = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]] | residence = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | party = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]] | religion = [[നിരീശ്വരവാദം]] | father = മാറോളി കോരൻ | mother = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി | spouse = ടി. കമല | children = വിവേക് കിരൺ, വീണ | website = www.keralacm.gov.in | footnotes = | date = ഏപ്രിൽ 14 | year = 2025 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ | signature = Pinarayi Vijayan Signature.png }} 2016 മെയ് 25 മുതൽ [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി തുടരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു. <ref name=":0" /><ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}</ref> 2026 തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽ ഡി എഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന് രാജി സമർപ്പിച്ചു. 2016 മേയ് 25-നാണ് മുഖ്യമന്ത്രിയായി സ്ഥാനമേറ്റത്. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെയും]] പൊതുഭരണവും ഇരുപത്തിയേഴ് വകുപ്പുകളുടെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.<ref>{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}</ref> നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നിട്ടുള്ളതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു. 1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌. 1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.<ref>http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html</ref> ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു<ref name="mabhu-98">{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട് വൈദ്യുതി ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി... |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}</ref>. == ജീവിതരേഖ == [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.<ref>https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611</ref> കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}</ref> '''സ്വകാര്യ ജീവിതം''' തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== [[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]] വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}</ref> 1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി. 1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി. 1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന് 2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm</ref> പിന്നീട്‌ [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm</ref> 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}</ref> പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു. 1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. <ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> പാർട്ടി പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html</ref> == കേരള മുഖ്യമന്ത്രി == കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ (3247 ദിവസം, 8 വർഷം, 10 മാസം, 20 ദിവസം)<ref>[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]</ref> മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ് (3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാർ (4009 ദിവസം) മാത്രമാണ് ഇനി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്ത് പിണറായി വിജയന് തൊട്ട് മുന്നിലുള്ളത്. 2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (പതിനേഴ്) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയാണ് അദ്ദേഹം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.<ref>[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]</ref> === കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ === മുഖ്യമന്ത്രി ശ്രീ. പിണറായി വിജയൻ താഴെ പറയുന്ന വകുപ്പുകളുടെ മന്ത്രി കൂടിയാണ്;<ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}</ref> * [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്]] * [[വിജിലൻസ് ആന്റ് ആന്റി കറപ്ഷൻ ബ്യൂറോ, കേരളം|വിജിലൻസ്]] * പൊതുഭരണം * ആസൂത്രണവും സാമ്പത്തിക കാര്യങ്ങളും * വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ * ശാസ്ത്രസാങ്കേതികം * പരിസ്ഥിതി * ഉദ്യോഗസ്ഥ ഭരണപരിഷ്കരണം * സൈനികക്ഷേമം * [[കേരള അഗ്നി രക്ഷാ സേവനം|അഗ്നിശമനരക്ഷാ സേവന വകുപ്പ്]] * ജയിൽ * അഖിലേന്ത്യ സർവീസുകൾ {{Small|(ഐഎഎസ്, ഐപിഎസ്, ഐഎഫ്എസ്)}} * തിരഞ്ഞെടുപ്പ് * അന്തർസംസ്ഥാന നദീജല വിഷയം * മലിനീകരണ നിയന്ത്രണം * വിമാനത്താവളങ്ങൾ * മെട്രോ റെയിൽ * പ്രിൻ്റിംഗ് ആൻ്റ് സ്റ്റേഷനറി * തീരദേശ ഷിപ്പിംഗും ഉൾനാടൻ ഗതാഗതവും * [[പ്രവാസി കേരളീയകാര്യ വകുപ്പ്|പ്രവാസികാര്യം]] (നോർക്ക) * വിവര പൊതുജന സമ്പർക്കം * ഉദ്‌ഗ്രഥനം * സിവിൽ ആൻഡ് ക്രിമിനൽ ജസ്റ്റീസ് * സംസ്ഥാന ആഥിത്യം * ദുരിതാശ്വാസം * ദുരന്ത നിവാരണം * സംസ്ഥാന ദുരന്ത നിവാരണ അതോറിറ്റി * ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമം * == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- | 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- |- | 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]] |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- | 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- |} ==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്== 1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു <ref name="oneindia">{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}</ref>. തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. <ref>[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&tabId=14&programId=9958837&contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്. == രണ്ടാമത് 2021 == അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. [[പൊതുഭരണ വകുപ്പ് (കേരളം)|പൊതുഭരണം]], [[ആഭ്യന്തര വകുപ്പ് (കേരളം)|ആഭ്യന്തരം]], [[ആസൂത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|ആസൂത്രണം]], [[പരിസ്ഥിതി വകുപ്പ് (കേരളം)|പരിസ്ഥിതി]], [[മലിനീകരണ നിയന്ത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|മലിനീകരണ നിയന്ത്രണം]], [[ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമ വകുപ്പ് (കേരളം)|ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമം]], [[പ്രവാസികാര്യ വകുപ്പ് (കേരളം)|പ്രവാസികാര്യം]], [[ഐ.ടി. വകുപ്പ് (കേരളം)|ഐ.ടി]], [[എയർപേർട്ട്‌ വകുപ്പ് (കേരളം)|എയർപേർട്ട്‌]], [[മെട്രോ റെയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|മെട്രോ റെയിൽ]], [[വിജിലൻസ് വകുപ്പ് (കേരളം)|വിജിലൻസ്]], [[ഫയർ ഫോഴ്സ് വകുപ്പ് (കേരളം)|ഫയർ ഫോഴ്സ്]], [[ജയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|ജയിൽ]], [[ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ]], [[ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ]] തുടങ്ങി  മറ്റ് മന്ത്രിമാർക്ക് ഇല്ലാത്ത എല്ലാ വകുപ്പുകളുടെയും ചുമതലയാണ് മുഖ്യമന്ത്രി വഹിക്കുന്നത്.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}</ref> മുഖ്യമന്ത്രിയും 20 മന്ത്രിമാരുമാണ് [[ഗവർണ്ണർ|ഗവർണർ]] [[ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ|ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ]] മുമ്പാകെ സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തത്. == വിമർശനങ്ങൾ == *നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു. തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}</ref>. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}</ref>. *2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}</ref> *തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. <ref>http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&n_type=HO&category_id=3&Farc=T&previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}} *മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |url-status=dead }}</ref><ref> http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ </ref> *പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.<ref>http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0</ref> . ==അവലംബം== {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }} *[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }} {{S-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}} {{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – ഇപ്പോഴും}} {{s-aft|after= - }} {{S-end}} {{Current Indian chief ministers}} {{CMs of Kerala}} {{Fourteenth KLA}} {{commons category|Pinarayi Vijayan}} {{DEFAULTSORT:വിജയൻ}} [[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] csjghb8je0rvs33k4je2c4h822zhb5r 4617225 4617224 2026-05-04T16:24:48Z ~2026-20031-04 217280 New updates 4617225 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pinarayi Vijayan}} {{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}} {{Infobox officeholder | name = പിണറായി വിജയൻ | image = File:Pinarayi.Vijayan.jpg | caption = | imagesize = | office = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]] | term_start = [[മേയ് 25]] [[2016]] | term_end = | predecessor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] | successor = | constituency = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | office1 = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി | term_start1 = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]] | term_end1 = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]] | predecessor1 = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] | successor1 = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] | office2 = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start2 = [[മേയ് 20]] [[1996]] | term_end2 = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]] | predecessor2 = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]] | successor2 = [[എസ്. ശർമ്മ]] | office3 = കേരളനിയമസഭാംഗം | constituency3 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | term_start3 = [[മേയ് 21]] [[2016]] | term_end3 = | predecessor3 = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]] | successor3 = | constituency4 = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] | term_start4 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | term_end4 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | predecessor4 = [[സി.പി. നാരായണൻ]] | successor4 = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]] | constituency5 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start5 = [[ജൂൺ 21]] [[1991]] | term_end5 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | predecessor5 = [[കെ.പി. മമ്മു]] | successor5 = [[കെ.കെ. ശൈലജ]] | constituency6 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start6 = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]] | term_end6 = [[നവംബർ 11]] [[1979]] | predecessor6 = [[കെ.കെ. അബു]] | successor6 = [[എം.വി. രാഘവൻ]] | birth_date = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}} | birth_place = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]] | residence = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | party = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]] | religion = [[നിരീശ്വരവാദം]] | father = മാറോളി കോരൻ | mother = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി | spouse = ടി. കമല | children = വിവേക് കിരൺ, വീണ | website = www.keralacm.gov.in | footnotes = | date = ഏപ്രിൽ 14 | year = 2025 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ | signature = Pinarayi Vijayan Signature.png }} 2016 മുതൽ 2026 വരെ [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി തുടർന്നമുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു. <ref name=":0" /><ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}</ref> 2026 തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽ ഡി എഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന് രാജി സമർപ്പിച്ചു. 2016 മേയ് 25-നാണ് മുഖ്യമന്ത്രിയായി സ്ഥാനമേറ്റത്. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെയും]] പൊതുഭരണവും ഇരുപത്തിയേഴ് വകുപ്പുകളുടെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.<ref>{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}</ref> നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നിട്ടുള്ളതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു. 1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌. 1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.<ref>http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html</ref> ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു<ref name="mabhu-98">{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട് വൈദ്യുതി ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി... |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}</ref>. == ജീവിതരേഖ == [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.<ref>https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611</ref> കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}</ref> '''സ്വകാര്യ ജീവിതം''' തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== [[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]] വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}</ref> 1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി. 1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി. 1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന് 2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm</ref> പിന്നീട്‌ [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm</ref> 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}</ref> പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു. 1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. <ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> പാർട്ടി പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html</ref> == കേരള മുഖ്യമന്ത്രി == കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ (3247 ദിവസം, 8 വർഷം, 10 മാസം, 20 ദിവസം)<ref>[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]</ref> മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ് (3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാർ (4009 ദിവസം) മാത്രമാണ് ഇനി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്ത് പിണറായി വിജയന് തൊട്ട് മുന്നിലുള്ളത്. 2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (പതിനേഴ്) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയാണ് അദ്ദേഹം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.<ref>[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]</ref> === കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ === മുഖ്യമന്ത്രി ശ്രീ. പിണറായി വിജയൻ താഴെ പറയുന്ന വകുപ്പുകളുടെ മന്ത്രി കൂടിയാണ്;<ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}</ref> * [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്]] * [[വിജിലൻസ് ആന്റ് ആന്റി കറപ്ഷൻ ബ്യൂറോ, കേരളം|വിജിലൻസ്]] * പൊതുഭരണം * ആസൂത്രണവും സാമ്പത്തിക കാര്യങ്ങളും * വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ * ശാസ്ത്രസാങ്കേതികം * പരിസ്ഥിതി * ഉദ്യോഗസ്ഥ ഭരണപരിഷ്കരണം * സൈനികക്ഷേമം * [[കേരള അഗ്നി രക്ഷാ സേവനം|അഗ്നിശമനരക്ഷാ സേവന വകുപ്പ്]] * ജയിൽ * അഖിലേന്ത്യ സർവീസുകൾ {{Small|(ഐഎഎസ്, ഐപിഎസ്, ഐഎഫ്എസ്)}} * തിരഞ്ഞെടുപ്പ് * അന്തർസംസ്ഥാന നദീജല വിഷയം * മലിനീകരണ നിയന്ത്രണം * വിമാനത്താവളങ്ങൾ * മെട്രോ റെയിൽ * പ്രിൻ്റിംഗ് ആൻ്റ് സ്റ്റേഷനറി * തീരദേശ ഷിപ്പിംഗും ഉൾനാടൻ ഗതാഗതവും * [[പ്രവാസി കേരളീയകാര്യ വകുപ്പ്|പ്രവാസികാര്യം]] (നോർക്ക) * വിവര പൊതുജന സമ്പർക്കം * ഉദ്‌ഗ്രഥനം * സിവിൽ ആൻഡ് ക്രിമിനൽ ജസ്റ്റീസ് * സംസ്ഥാന ആഥിത്യം * ദുരിതാശ്വാസം * ദുരന്ത നിവാരണം * സംസ്ഥാന ദുരന്ത നിവാരണ അതോറിറ്റി * ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമം * == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- | 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- |- | 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]] |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- | 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- |} ==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്== 1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു <ref name="oneindia">{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}</ref>. തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. <ref>[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&tabId=14&programId=9958837&contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്. == രണ്ടാമത് 2021 == അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. [[പൊതുഭരണ വകുപ്പ് (കേരളം)|പൊതുഭരണം]], [[ആഭ്യന്തര വകുപ്പ് (കേരളം)|ആഭ്യന്തരം]], [[ആസൂത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|ആസൂത്രണം]], [[പരിസ്ഥിതി വകുപ്പ് (കേരളം)|പരിസ്ഥിതി]], [[മലിനീകരണ നിയന്ത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|മലിനീകരണ നിയന്ത്രണം]], [[ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമ വകുപ്പ് (കേരളം)|ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമം]], [[പ്രവാസികാര്യ വകുപ്പ് (കേരളം)|പ്രവാസികാര്യം]], [[ഐ.ടി. വകുപ്പ് (കേരളം)|ഐ.ടി]], [[എയർപേർട്ട്‌ വകുപ്പ് (കേരളം)|എയർപേർട്ട്‌]], [[മെട്രോ റെയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|മെട്രോ റെയിൽ]], [[വിജിലൻസ് വകുപ്പ് (കേരളം)|വിജിലൻസ്]], [[ഫയർ ഫോഴ്സ് വകുപ്പ് (കേരളം)|ഫയർ ഫോഴ്സ്]], [[ജയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|ജയിൽ]], [[ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ]], [[ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ]] തുടങ്ങി  മറ്റ് മന്ത്രിമാർക്ക് ഇല്ലാത്ത എല്ലാ വകുപ്പുകളുടെയും ചുമതലയാണ് മുഖ്യമന്ത്രി വഹിക്കുന്നത്.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}</ref> മുഖ്യമന്ത്രിയും 20 മന്ത്രിമാരുമാണ് [[ഗവർണ്ണർ|ഗവർണർ]] [[ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ|ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ]] മുമ്പാകെ സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തത്. == വിമർശനങ്ങൾ == *നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു. തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}</ref>. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}</ref>. *2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}</ref> *തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. <ref>http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&n_type=HO&category_id=3&Farc=T&previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}} *മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |url-status=dead }}</ref><ref> http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ </ref> *പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.<ref>http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0</ref> . ==അവലംബം== {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }} *[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }} {{S-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}} {{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – ഇപ്പോഴും}} {{s-aft|after= - }} {{S-end}} {{Current Indian chief ministers}} {{CMs of Kerala}} {{Fourteenth KLA}} {{commons category|Pinarayi Vijayan}} {{DEFAULTSORT:വിജയൻ}} [[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] rgckdc7wnqpzu3zuwx9co5lyzidhbxb 4617227 4617225 2026-05-04T16:28:23Z ~2026-20031-04 217280 New updates 4617227 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pinarayi Vijayan}} {{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}} {{Infobox officeholder | name = പിണറായി വിജയൻ | image = File:Pinarayi.Vijayan.jpg | caption = | imagesize = | office = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]] | term_start = [[മേയ് 25]] [[2016]] | term_end = | predecessor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] | successor = | constituency = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | office1 = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി | term_start1 = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]] | term_end1 = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]] | predecessor1 = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] | successor1 = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] | office2 = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start2 = [[മേയ് 20]] [[1996]] | term_end2 = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]] | predecessor2 = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]] | successor2 = [[എസ്. ശർമ്മ]] | office3 = കേരളനിയമസഭാംഗം | constituency3 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | term_start3 = [[മേയ് 21]] [[2016]] | term_end3 = | predecessor3 = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]] | successor3 = | constituency4 = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] | term_start4 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | term_end4 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | predecessor4 = [[സി.പി. നാരായണൻ]] | successor4 = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]] | constituency5 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start5 = [[ജൂൺ 21]] [[1991]] | term_end5 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | predecessor5 = [[കെ.പി. മമ്മു]] | successor5 = [[കെ.കെ. ശൈലജ]] | constituency6 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start6 = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]] | term_end6 = [[നവംബർ 11]] [[1979]] | predecessor6 = [[കെ.കെ. അബു]] | successor6 = [[എം.വി. രാഘവൻ]] | birth_date = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}} | birth_place = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]] | residence = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | party = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]] | religion = [[നിരീശ്വരവാദം]] | father = മാറോളി കോരൻ | mother = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി | spouse = ടി. കമല | children = വിവേക് കിരൺ, വീണ | website = www.keralacm.gov.in | footnotes = | date = ഏപ്രിൽ 14 | year = 2025 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ | signature = Pinarayi Vijayan Signature.png }} 2016 മുതൽ 2026 വരെ [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി തുടർന്നമുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു. <ref name=":0" /><ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}</ref> 2026 തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽ ഡി എഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന് രാജി സമർപ്പിച്ചു. 2016 മേയ് 25-നാണ് മുഖ്യമന്ത്രിയായി സ്ഥാനമേറ്റത്. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെയും]] പൊതുഭരണവും ഇരുപത്തിയേഴ് വകുപ്പുകളുടെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.<ref>{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}</ref> നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നിട്ടുള്ളതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു. 1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌. 1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.<ref>http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html</ref> ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു<ref name="mabhu-98">{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട് വൈദ്യുതി ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി... |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}</ref>. == ജീവിതരേഖ == [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.<ref>https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611</ref> കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}</ref> '''സ്വകാര്യ ജീവിതം''' തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== [[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]] വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}</ref> 1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി. 1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി. 1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന് 2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm</ref> പിന്നീട്‌ [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm</ref> 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}</ref> പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു. 1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. <ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2026-ൽ നടന്ന പതിനഞ്ചാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ 2026 മെയ് 4ന് രാജി സമർപ്പിച്ചു. പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html</ref> == കേരള മുഖ്യമന്ത്രി == കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ (3247 ദിവസം, 8 വർഷം, 10 മാസം, 20 ദിവസം)<ref>[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]</ref> മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ് (3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാർ (4009 ദിവസം) മാത്രമാണ് ഇനി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്ത് പിണറായി വിജയന് തൊട്ട് മുന്നിലുള്ളത്. 2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (പതിനേഴ്) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയാണ് അദ്ദേഹം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.<ref>[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]</ref> === കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ === മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്ന കാലത്ത് ശ്രീ. പിണറായി വിജയൻ താഴെ പറയുന്ന വകുപ്പുകളുടെ മന്ത്രി കൂടി ആയിരുന്നു;<ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}</ref> * [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്]] * [[വിജിലൻസ് ആന്റ് ആന്റി കറപ്ഷൻ ബ്യൂറോ, കേരളം|വിജിലൻസ്]] * പൊതുഭരണം * ആസൂത്രണവും സാമ്പത്തിക കാര്യങ്ങളും * വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ * ശാസ്ത്രസാങ്കേതികം * പരിസ്ഥിതി * ഉദ്യോഗസ്ഥ ഭരണപരിഷ്കരണം * സൈനികക്ഷേമം * [[കേരള അഗ്നി രക്ഷാ സേവനം|അഗ്നിശമനരക്ഷാ സേവന വകുപ്പ്]] * ജയിൽ * അഖിലേന്ത്യ സർവീസുകൾ {{Small|(ഐഎഎസ്, ഐപിഎസ്, ഐഎഫ്എസ്)}} * തിരഞ്ഞെടുപ്പ് * അന്തർസംസ്ഥാന നദീജല വിഷയം * മലിനീകരണ നിയന്ത്രണം * വിമാനത്താവളങ്ങൾ * മെട്രോ റെയിൽ * പ്രിൻ്റിംഗ് ആൻ്റ് സ്റ്റേഷനറി * തീരദേശ ഷിപ്പിംഗും ഉൾനാടൻ ഗതാഗതവും * [[പ്രവാസി കേരളീയകാര്യ വകുപ്പ്|പ്രവാസികാര്യം]] (നോർക്ക) * വിവര പൊതുജന സമ്പർക്കം * ഉദ്‌ഗ്രഥനം * സിവിൽ ആൻഡ് ക്രിമിനൽ ജസ്റ്റീസ് * സംസ്ഥാന ആഥിത്യം * ദുരിതാശ്വാസം * ദുരന്ത നിവാരണം * സംസ്ഥാന ദുരന്ത നിവാരണ അതോറിറ്റി * ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമം * == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- | 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- |- | 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]] |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- | 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- |} ==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്== 1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു <ref name="oneindia">{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}</ref>. തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. <ref>[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&tabId=14&programId=9958837&contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്. == രണ്ടാമത് 2021 == അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. [[പൊതുഭരണ വകുപ്പ് (കേരളം)|പൊതുഭരണം]], [[ആഭ്യന്തര വകുപ്പ് (കേരളം)|ആഭ്യന്തരം]], [[ആസൂത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|ആസൂത്രണം]], [[പരിസ്ഥിതി വകുപ്പ് (കേരളം)|പരിസ്ഥിതി]], [[മലിനീകരണ നിയന്ത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|മലിനീകരണ നിയന്ത്രണം]], [[ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമ വകുപ്പ് (കേരളം)|ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമം]], [[പ്രവാസികാര്യ വകുപ്പ് (കേരളം)|പ്രവാസികാര്യം]], [[ഐ.ടി. വകുപ്പ് (കേരളം)|ഐ.ടി]], [[എയർപേർട്ട്‌ വകുപ്പ് (കേരളം)|എയർപേർട്ട്‌]], [[മെട്രോ റെയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|മെട്രോ റെയിൽ]], [[വിജിലൻസ് വകുപ്പ് (കേരളം)|വിജിലൻസ്]], [[ഫയർ ഫോഴ്സ് വകുപ്പ് (കേരളം)|ഫയർ ഫോഴ്സ്]], [[ജയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|ജയിൽ]], [[ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ]], [[ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ]] തുടങ്ങി  മറ്റ് മന്ത്രിമാർക്ക് ഇല്ലാത്ത എല്ലാ വകുപ്പുകളുടെയും ചുമതലയാണ് മുഖ്യമന്ത്രി വഹിക്കുന്നത്.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}</ref> മുഖ്യമന്ത്രിയും 20 മന്ത്രിമാരുമാണ് [[ഗവർണ്ണർ|ഗവർണർ]] [[ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ|ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ]] മുമ്പാകെ സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തത്. == വിമർശനങ്ങൾ == *നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു. തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}</ref>. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}</ref>. *2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}</ref> *തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. <ref>http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&n_type=HO&category_id=3&Farc=T&previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}} *മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |url-status=dead }}</ref><ref> http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ </ref> *പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.<ref>http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0</ref> . ==അവലംബം== {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }} *[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }} {{S-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}} {{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – ഇപ്പോഴും}} {{s-aft|after= - }} {{S-end}} {{Current Indian chief ministers}} {{CMs of Kerala}} {{Fourteenth KLA}} {{commons category|Pinarayi Vijayan}} {{DEFAULTSORT:വിജയൻ}} [[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] rbqr5nhmpafxlhxb1vs7mi67nx4nd3t 4617229 4617227 2026-05-04T16:29:36Z ~2026-20031-04 217280 New updates 4617229 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pinarayi Vijayan}} {{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}} {{Infobox officeholder | name = പിണറായി വിജയൻ | image = File:Pinarayi.Vijayan.jpg | caption = | imagesize = | office = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]] | term_start = [[മേയ് 25]] [[2016]] | term_end = | predecessor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] | successor = | constituency = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | office1 = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി | term_start1 = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]] | term_end1 = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]] | predecessor1 = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] | successor1 = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] | office2 = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start2 = [[മേയ് 20]] [[1996]] | term_end2 = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]] | predecessor2 = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]] | successor2 = [[എസ്. ശർമ്മ]] | office3 = കേരളനിയമസഭാംഗം | constituency3 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | term_start3 = [[മേയ് 21]] [[2016]] | term_end3 = | predecessor3 = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]] | successor3 = | constituency4 = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] | term_start4 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | term_end4 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | predecessor4 = [[സി.പി. നാരായണൻ]] | successor4 = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]] | constituency5 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start5 = [[ജൂൺ 21]] [[1991]] | term_end5 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | predecessor5 = [[കെ.പി. മമ്മു]] | successor5 = [[കെ.കെ. ശൈലജ]] | constituency6 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start6 = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]] | term_end6 = [[നവംബർ 11]] [[1979]] | predecessor6 = [[കെ.കെ. അബു]] | successor6 = [[എം.വി. രാഘവൻ]] | birth_date = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}} | birth_place = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]] | residence = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | party = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]] | religion = [[നിരീശ്വരവാദം]] | father = മാറോളി കോരൻ | mother = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി | spouse = ടി. കമല | children = വിവേക് കിരൺ, വീണ | website = www.keralacm.gov.in | footnotes = | date = ഏപ്രിൽ 14 | year = 2025 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ | signature = Pinarayi Vijayan Signature.png }} 2016 മുതൽ 2026 വരെ [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി തുടർന്നമുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു. <ref name=":0" /><ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}</ref> 2026 തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽ ഡി എഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന് രാജി സമർപ്പിച്ചു. 2016 മേയ് 25-നാണ് മുഖ്യമന്ത്രിയായി സ്ഥാനമേറ്റത്. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെയും]] പൊതുഭരണവും ഇരുപത്തിയേഴ് വകുപ്പുകളുടെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.<ref>{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}</ref> നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നിട്ടുള്ളതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു. 1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌. 1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.<ref>http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html</ref> ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു<ref name="mabhu-98">{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട് വൈദ്യുതി ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി... |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}</ref>. == ജീവിതരേഖ == [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.<ref>https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611</ref> കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}</ref> '''സ്വകാര്യ ജീവിതം''' തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== [[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]] വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}</ref> 1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി. 1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി. 1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന് 2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm</ref> പിന്നീട്‌ [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm</ref> 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}</ref> പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു. 1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. <ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2026-ൽ നടന്ന പതിനഞ്ചാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു. പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html</ref> == കേരള മുഖ്യമന്ത്രി == കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ (3247 ദിവസം, 8 വർഷം, 10 മാസം, 20 ദിവസം)<ref>[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]</ref> മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ് (3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാർ (4009 ദിവസം) മാത്രമാണ് ഇനി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്ത് പിണറായി വിജയന് തൊട്ട് മുന്നിലുള്ളത്. 2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (പതിനേഴ്) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയാണ് അദ്ദേഹം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.<ref>[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]</ref> === കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ === മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്ന കാലത്ത് ശ്രീ. പിണറായി വിജയൻ താഴെ പറയുന്ന വകുപ്പുകളുടെ മന്ത്രി കൂടി ആയിരുന്നു;<ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}</ref> * [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്]] * [[വിജിലൻസ് ആന്റ് ആന്റി കറപ്ഷൻ ബ്യൂറോ, കേരളം|വിജിലൻസ്]] * പൊതുഭരണം * ആസൂത്രണവും സാമ്പത്തിക കാര്യങ്ങളും * വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ * ശാസ്ത്രസാങ്കേതികം * പരിസ്ഥിതി * ഉദ്യോഗസ്ഥ ഭരണപരിഷ്കരണം * സൈനികക്ഷേമം * [[കേരള അഗ്നി രക്ഷാ സേവനം|അഗ്നിശമനരക്ഷാ സേവന വകുപ്പ്]] * ജയിൽ * അഖിലേന്ത്യ സർവീസുകൾ {{Small|(ഐഎഎസ്, ഐപിഎസ്, ഐഎഫ്എസ്)}} * തിരഞ്ഞെടുപ്പ് * അന്തർസംസ്ഥാന നദീജല വിഷയം * മലിനീകരണ നിയന്ത്രണം * വിമാനത്താവളങ്ങൾ * മെട്രോ റെയിൽ * പ്രിൻ്റിംഗ് ആൻ്റ് സ്റ്റേഷനറി * തീരദേശ ഷിപ്പിംഗും ഉൾനാടൻ ഗതാഗതവും * [[പ്രവാസി കേരളീയകാര്യ വകുപ്പ്|പ്രവാസികാര്യം]] (നോർക്ക) * വിവര പൊതുജന സമ്പർക്കം * ഉദ്‌ഗ്രഥനം * സിവിൽ ആൻഡ് ക്രിമിനൽ ജസ്റ്റീസ് * സംസ്ഥാന ആഥിത്യം * ദുരിതാശ്വാസം * ദുരന്ത നിവാരണം * സംസ്ഥാന ദുരന്ത നിവാരണ അതോറിറ്റി * ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമം * == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- | 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- |- | 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]] |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- | 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- |} ==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്== 1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു <ref name="oneindia">{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}</ref>. തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. <ref>[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&tabId=14&programId=9958837&contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്. == രണ്ടാമത് 2021 == അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. [[പൊതുഭരണ വകുപ്പ് (കേരളം)|പൊതുഭരണം]], [[ആഭ്യന്തര വകുപ്പ് (കേരളം)|ആഭ്യന്തരം]], [[ആസൂത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|ആസൂത്രണം]], [[പരിസ്ഥിതി വകുപ്പ് (കേരളം)|പരിസ്ഥിതി]], [[മലിനീകരണ നിയന്ത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|മലിനീകരണ നിയന്ത്രണം]], [[ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമ വകുപ്പ് (കേരളം)|ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമം]], [[പ്രവാസികാര്യ വകുപ്പ് (കേരളം)|പ്രവാസികാര്യം]], [[ഐ.ടി. വകുപ്പ് (കേരളം)|ഐ.ടി]], [[എയർപേർട്ട്‌ വകുപ്പ് (കേരളം)|എയർപേർട്ട്‌]], [[മെട്രോ റെയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|മെട്രോ റെയിൽ]], [[വിജിലൻസ് വകുപ്പ് (കേരളം)|വിജിലൻസ്]], [[ഫയർ ഫോഴ്സ് വകുപ്പ് (കേരളം)|ഫയർ ഫോഴ്സ്]], [[ജയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|ജയിൽ]], [[ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ]], [[ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ]] തുടങ്ങി  മറ്റ് മന്ത്രിമാർക്ക് ഇല്ലാത്ത എല്ലാ വകുപ്പുകളുടെയും ചുമതലയാണ് മുഖ്യമന്ത്രി വഹിക്കുന്നത്.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}</ref> മുഖ്യമന്ത്രിയും 20 മന്ത്രിമാരുമാണ് [[ഗവർണ്ണർ|ഗവർണർ]] [[ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ|ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ]] മുമ്പാകെ സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തത്. == വിമർശനങ്ങൾ == *നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു. തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}</ref>. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}</ref>. *2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}</ref> *തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. <ref>http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&n_type=HO&category_id=3&Farc=T&previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}} *മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |url-status=dead }}</ref><ref> http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ </ref> *പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.<ref>http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0</ref> . ==അവലംബം== {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }} *[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }} {{S-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}} {{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – ഇപ്പോഴും}} {{s-aft|after= - }} {{S-end}} {{Current Indian chief ministers}} {{CMs of Kerala}} {{Fourteenth KLA}} {{commons category|Pinarayi Vijayan}} {{DEFAULTSORT:വിജയൻ}} [[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] 48j6tdaqnp7a1dfcsm5r79c0apr2hud 4617232 4617229 2026-05-04T16:36:45Z Altocar 2020 144384 /* */ 4617232 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pinarayi Vijayan}} {{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}} {{Infobox officeholder | name = പിണറായി വിജയൻ | image = File:Pinarayi.Vijayan.jpg | caption = | imagesize = | office = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]] | term_start = [[മേയ് 25]] [[2016]] | term_end = | predecessor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] | successor = | constituency = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | office1 = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി | term_start1 = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]] | term_end1 = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]] | predecessor1 = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] | successor1 = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] | office2 = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start2 = [[മേയ് 20]] [[1996]] | term_end2 = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]] | predecessor2 = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]] | successor2 = [[എസ്. ശർമ്മ]] | office3 = കേരളനിയമസഭാംഗം | constituency3 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | term_start3 = [[മേയ് 21]] [[2016]] | term_end3 = | predecessor3 = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]] | successor3 = | constituency4 = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] | term_start4 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | term_end4 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | predecessor4 = [[സി.പി. നാരായണൻ]] | successor4 = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]] | constituency5 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start5 = [[ജൂൺ 21]] [[1991]] | term_end5 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | predecessor5 = [[കെ.പി. മമ്മു]] | successor5 = [[കെ.കെ. ശൈലജ]] | constituency6 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start6 = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]] | term_end6 = [[നവംബർ 11]] [[1979]] | predecessor6 = [[കെ.കെ. അബു]] | successor6 = [[എം.വി. രാഘവൻ]] | birth_date = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}} | birth_place = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]] | residence = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | party = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]] | religion = [[നിരീശ്വരവാദം]] | father = മാറോളി കോരൻ | mother = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി | spouse = ടി. കമല | children = വിവേക് കിരൺ, വീണ | website = www.keralacm.gov.in | footnotes = | date = ഏപ്രിൽ 14 | year = 2025 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ | signature = Pinarayi Vijayan Signature.png }} 2016 മുതൽ 2026 വരെ [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു. <ref name=":0" /><ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന് രാജി സമർപ്പിച്ചു. 2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെയും]] പൊതുഭരണവും ഇരുപത്തിയേഴ് വകുപ്പുകളുടെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.<ref>{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}</ref> നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നിട്ടുള്ളതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു. 1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌. 1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.<ref>http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html</ref> ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു<ref name="mabhu-98">{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട് വൈദ്യുതി ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി... |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}</ref>. == ജീവിതരേഖ == [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.<ref>https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611</ref> കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}</ref> '''സ്വകാര്യ ജീവിതം''' തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== [[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]] വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}</ref> 1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി. 1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി. 1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന് 2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm</ref> പിന്നീട്‌ [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm</ref> 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}</ref> പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു. 1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. <ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2026-ൽ നടന്ന പതിനഞ്ചാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു. പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html</ref> == കേരള മുഖ്യമന്ത്രി == കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ (3247 ദിവസം, 8 വർഷം, 10 മാസം, 20 ദിവസം)<ref>[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]</ref> മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ് (3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാർ (4009 ദിവസം) മാത്രമാണ് ഇനി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്ത് പിണറായി വിജയന് തൊട്ട് മുന്നിലുള്ളത്. 2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (പതിനേഴ്) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയാണ് അദ്ദേഹം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.<ref>[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]</ref> === കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ === മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്ന കാലത്ത് ശ്രീ. പിണറായി വിജയൻ താഴെ പറയുന്ന വകുപ്പുകളുടെ മന്ത്രി കൂടി ആയിരുന്നു;<ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}</ref> * [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്]] * [[വിജിലൻസ് ആന്റ് ആന്റി കറപ്ഷൻ ബ്യൂറോ, കേരളം|വിജിലൻസ്]] * പൊതുഭരണം * ആസൂത്രണവും സാമ്പത്തിക കാര്യങ്ങളും * വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ * ശാസ്ത്രസാങ്കേതികം * പരിസ്ഥിതി * ഉദ്യോഗസ്ഥ ഭരണപരിഷ്കരണം * സൈനികക്ഷേമം * [[കേരള അഗ്നി രക്ഷാ സേവനം|അഗ്നിശമനരക്ഷാ സേവന വകുപ്പ്]] * ജയിൽ * അഖിലേന്ത്യ സർവീസുകൾ {{Small|(ഐഎഎസ്, ഐപിഎസ്, ഐഎഫ്എസ്)}} * തിരഞ്ഞെടുപ്പ് * അന്തർസംസ്ഥാന നദീജല വിഷയം * മലിനീകരണ നിയന്ത്രണം * വിമാനത്താവളങ്ങൾ * മെട്രോ റെയിൽ * പ്രിൻ്റിംഗ് ആൻ്റ് സ്റ്റേഷനറി * തീരദേശ ഷിപ്പിംഗും ഉൾനാടൻ ഗതാഗതവും * [[പ്രവാസി കേരളീയകാര്യ വകുപ്പ്|പ്രവാസികാര്യം]] (നോർക്ക) * വിവര പൊതുജന സമ്പർക്കം * ഉദ്‌ഗ്രഥനം * സിവിൽ ആൻഡ് ക്രിമിനൽ ജസ്റ്റീസ് * സംസ്ഥാന ആഥിത്യം * ദുരിതാശ്വാസം * ദുരന്ത നിവാരണം * സംസ്ഥാന ദുരന്ത നിവാരണ അതോറിറ്റി * ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമം * == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- | 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- |- | 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]] |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- | 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- |} ==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്== 1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു <ref name="oneindia">{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}</ref>. തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. <ref>[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&tabId=14&programId=9958837&contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്. == രണ്ടാമത് 2021 == അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. [[പൊതുഭരണ വകുപ്പ് (കേരളം)|പൊതുഭരണം]], [[ആഭ്യന്തര വകുപ്പ് (കേരളം)|ആഭ്യന്തരം]], [[ആസൂത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|ആസൂത്രണം]], [[പരിസ്ഥിതി വകുപ്പ് (കേരളം)|പരിസ്ഥിതി]], [[മലിനീകരണ നിയന്ത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|മലിനീകരണ നിയന്ത്രണം]], [[ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമ വകുപ്പ് (കേരളം)|ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമം]], [[പ്രവാസികാര്യ വകുപ്പ് (കേരളം)|പ്രവാസികാര്യം]], [[ഐ.ടി. വകുപ്പ് (കേരളം)|ഐ.ടി]], [[എയർപേർട്ട്‌ വകുപ്പ് (കേരളം)|എയർപേർട്ട്‌]], [[മെട്രോ റെയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|മെട്രോ റെയിൽ]], [[വിജിലൻസ് വകുപ്പ് (കേരളം)|വിജിലൻസ്]], [[ഫയർ ഫോഴ്സ് വകുപ്പ് (കേരളം)|ഫയർ ഫോഴ്സ്]], [[ജയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|ജയിൽ]], [[ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ]], [[ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ]] തുടങ്ങി  മറ്റ് മന്ത്രിമാർക്ക് ഇല്ലാത്ത എല്ലാ വകുപ്പുകളുടെയും ചുമതലയാണ് മുഖ്യമന്ത്രി വഹിക്കുന്നത്.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}</ref> മുഖ്യമന്ത്രിയും 20 മന്ത്രിമാരുമാണ് [[ഗവർണ്ണർ|ഗവർണർ]] [[ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ|ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ]] മുമ്പാകെ സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തത്. == വിമർശനങ്ങൾ == *നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു. തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}</ref>. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}</ref>. *2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}</ref> *തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. <ref>http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&n_type=HO&category_id=3&Farc=T&previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}} *മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |url-status=dead }}</ref><ref> http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ </ref> *പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.<ref>http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0</ref> . ==അവലംബം== {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }} *[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }} {{S-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}} {{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – ഇപ്പോഴും}} {{s-aft|after= - }} {{S-end}} {{Current Indian chief ministers}} {{CMs of Kerala}} {{Fourteenth KLA}} {{commons category|Pinarayi Vijayan}} {{DEFAULTSORT:വിജയൻ}} [[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] qe3lx7hmgdxe6rtkoz93cu6levb8kq1 4617238 4617232 2026-05-04T17:57:30Z Altocar 2020 144384 /* കേരള മുഖ്യമന്ത്രി */ 4617238 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pinarayi Vijayan}} {{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}} {{Infobox officeholder | name = പിണറായി വിജയൻ | image = File:Pinarayi.Vijayan.jpg | caption = | imagesize = | office = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]] | term_start = [[മേയ് 25]] [[2016]] | term_end = | predecessor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] | successor = | constituency = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | office1 = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി | term_start1 = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]] | term_end1 = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]] | predecessor1 = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] | successor1 = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] | office2 = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start2 = [[മേയ് 20]] [[1996]] | term_end2 = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]] | predecessor2 = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]] | successor2 = [[എസ്. ശർമ്മ]] | office3 = കേരളനിയമസഭാംഗം | constituency3 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | term_start3 = [[മേയ് 21]] [[2016]] | term_end3 = | predecessor3 = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]] | successor3 = | constituency4 = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] | term_start4 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | term_end4 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | predecessor4 = [[സി.പി. നാരായണൻ]] | successor4 = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]] | constituency5 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start5 = [[ജൂൺ 21]] [[1991]] | term_end5 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | predecessor5 = [[കെ.പി. മമ്മു]] | successor5 = [[കെ.കെ. ശൈലജ]] | constituency6 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start6 = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]] | term_end6 = [[നവംബർ 11]] [[1979]] | predecessor6 = [[കെ.കെ. അബു]] | successor6 = [[എം.വി. രാഘവൻ]] | birth_date = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}} | birth_place = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]] | residence = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | party = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]] | religion = [[നിരീശ്വരവാദം]] | father = മാറോളി കോരൻ | mother = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി | spouse = ടി. കമല | children = വിവേക് കിരൺ, വീണ | website = www.keralacm.gov.in | footnotes = | date = ഏപ്രിൽ 14 | year = 2025 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ | signature = Pinarayi Vijayan Signature.png }} 2016 മുതൽ 2026 വരെ [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു. <ref name=":0" /><ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന് രാജി സമർപ്പിച്ചു. 2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെയും]] പൊതുഭരണവും ഇരുപത്തിയേഴ് വകുപ്പുകളുടെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.<ref>{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}</ref> നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നിട്ടുള്ളതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു. 1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌. 1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.<ref>http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html</ref> ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു<ref name="mabhu-98">{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട് വൈദ്യുതി ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി... |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}</ref>. == ജീവിതരേഖ == [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.<ref>https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611</ref> കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}</ref> '''സ്വകാര്യ ജീവിതം''' തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== [[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]] വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}</ref> 1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി. 1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി. 1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന് 2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm</ref> പിന്നീട്‌ [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm</ref> 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}</ref> പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു. 1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. <ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2026-ൽ നടന്ന പതിനഞ്ചാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു. പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html</ref> == കേരള മുഖ്യമന്ത്രി == കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ (3633 ദിവസം, 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)<ref>[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]</ref> മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ് (3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാർ (4009 ദിവസം) മാത്രമാണ് ഇനി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്ത് പിണറായി വിജയന് തൊട്ട് മുന്നിലുള്ളത്. 2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (പതിനേഴ്) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയാണ് അദ്ദേഹം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.<ref>[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]</ref> === കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ === മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്ന കാലത്ത് ശ്രീ. പിണറായി വിജയൻ താഴെ പറയുന്ന വകുപ്പുകളുടെ മന്ത്രി കൂടി ആയിരുന്നു;<ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}</ref> * [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്]] * [[വിജിലൻസ് ആന്റ് ആന്റി കറപ്ഷൻ ബ്യൂറോ, കേരളം|വിജിലൻസ്]] * പൊതുഭരണം * ആസൂത്രണവും സാമ്പത്തിക കാര്യങ്ങളും * വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ * ശാസ്ത്രസാങ്കേതികം * പരിസ്ഥിതി * ഉദ്യോഗസ്ഥ ഭരണപരിഷ്കരണം * സൈനികക്ഷേമം * [[കേരള അഗ്നി രക്ഷാ സേവനം|അഗ്നിശമനരക്ഷാ സേവന വകുപ്പ്]] * ജയിൽ * അഖിലേന്ത്യ സർവീസുകൾ {{Small|(ഐഎഎസ്, ഐപിഎസ്, ഐഎഫ്എസ്)}} * തിരഞ്ഞെടുപ്പ് * അന്തർസംസ്ഥാന നദീജല വിഷയം * മലിനീകരണ നിയന്ത്രണം * വിമാനത്താവളങ്ങൾ * മെട്രോ റെയിൽ * പ്രിൻ്റിംഗ് ആൻ്റ് സ്റ്റേഷനറി * തീരദേശ ഷിപ്പിംഗും ഉൾനാടൻ ഗതാഗതവും * [[പ്രവാസി കേരളീയകാര്യ വകുപ്പ്|പ്രവാസികാര്യം]] (നോർക്ക) * വിവര പൊതുജന സമ്പർക്കം * ഉദ്‌ഗ്രഥനം * സിവിൽ ആൻഡ് ക്രിമിനൽ ജസ്റ്റീസ് * സംസ്ഥാന ആഥിത്യം * ദുരിതാശ്വാസം * ദുരന്ത നിവാരണം * സംസ്ഥാന ദുരന്ത നിവാരണ അതോറിറ്റി * ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമം * == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- | 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- |- | 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]] |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- | 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- |} ==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്== 1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു <ref name="oneindia">{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}</ref>. തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. <ref>[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&tabId=14&programId=9958837&contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്. == രണ്ടാമത് 2021 == അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. [[പൊതുഭരണ വകുപ്പ് (കേരളം)|പൊതുഭരണം]], [[ആഭ്യന്തര വകുപ്പ് (കേരളം)|ആഭ്യന്തരം]], [[ആസൂത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|ആസൂത്രണം]], [[പരിസ്ഥിതി വകുപ്പ് (കേരളം)|പരിസ്ഥിതി]], [[മലിനീകരണ നിയന്ത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|മലിനീകരണ നിയന്ത്രണം]], [[ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമ വകുപ്പ് (കേരളം)|ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമം]], [[പ്രവാസികാര്യ വകുപ്പ് (കേരളം)|പ്രവാസികാര്യം]], [[ഐ.ടി. വകുപ്പ് (കേരളം)|ഐ.ടി]], [[എയർപേർട്ട്‌ വകുപ്പ് (കേരളം)|എയർപേർട്ട്‌]], [[മെട്രോ റെയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|മെട്രോ റെയിൽ]], [[വിജിലൻസ് വകുപ്പ് (കേരളം)|വിജിലൻസ്]], [[ഫയർ ഫോഴ്സ് വകുപ്പ് (കേരളം)|ഫയർ ഫോഴ്സ്]], [[ജയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|ജയിൽ]], [[ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ]], [[ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ]] തുടങ്ങി  മറ്റ് മന്ത്രിമാർക്ക് ഇല്ലാത്ത എല്ലാ വകുപ്പുകളുടെയും ചുമതലയാണ് മുഖ്യമന്ത്രി വഹിക്കുന്നത്.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}</ref> മുഖ്യമന്ത്രിയും 20 മന്ത്രിമാരുമാണ് [[ഗവർണ്ണർ|ഗവർണർ]] [[ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ|ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ]] മുമ്പാകെ സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തത്. == വിമർശനങ്ങൾ == *നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു. തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}</ref>. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}</ref>. *2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}</ref> *തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. <ref>http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&n_type=HO&category_id=3&Farc=T&previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}} *മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |url-status=dead }}</ref><ref> http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ </ref> *പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.<ref>http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0</ref> . ==അവലംബം== {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }} *[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }} {{S-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}} {{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – ഇപ്പോഴും}} {{s-aft|after= - }} {{S-end}} {{Current Indian chief ministers}} {{CMs of Kerala}} {{Fourteenth KLA}} {{commons category|Pinarayi Vijayan}} {{DEFAULTSORT:വിജയൻ}} [[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] l2ar4xx3xjolzinsu8az0poq0hvl892 4617239 4617238 2026-05-04T17:58:43Z Altocar 2020 144384 /* കേരള മുഖ്യമന്ത്രി */ 4617239 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pinarayi Vijayan}} {{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}} {{Infobox officeholder | name = പിണറായി വിജയൻ | image = File:Pinarayi.Vijayan.jpg | caption = | imagesize = | office = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]] | term_start = [[മേയ് 25]] [[2016]] | term_end = | predecessor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] | successor = | constituency = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | office1 = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി | term_start1 = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]] | term_end1 = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]] | predecessor1 = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] | successor1 = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] | office2 = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start2 = [[മേയ് 20]] [[1996]] | term_end2 = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]] | predecessor2 = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]] | successor2 = [[എസ്. ശർമ്മ]] | office3 = കേരളനിയമസഭാംഗം | constituency3 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | term_start3 = [[മേയ് 21]] [[2016]] | term_end3 = | predecessor3 = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]] | successor3 = | constituency4 = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] | term_start4 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | term_end4 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | predecessor4 = [[സി.പി. നാരായണൻ]] | successor4 = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]] | constituency5 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start5 = [[ജൂൺ 21]] [[1991]] | term_end5 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | predecessor5 = [[കെ.പി. മമ്മു]] | successor5 = [[കെ.കെ. ശൈലജ]] | constituency6 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start6 = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]] | term_end6 = [[നവംബർ 11]] [[1979]] | predecessor6 = [[കെ.കെ. അബു]] | successor6 = [[എം.വി. രാഘവൻ]] | birth_date = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}} | birth_place = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]] | residence = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | party = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]] | religion = [[നിരീശ്വരവാദം]] | father = മാറോളി കോരൻ | mother = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി | spouse = ടി. കമല | children = വിവേക് കിരൺ, വീണ | website = www.keralacm.gov.in | footnotes = | date = ഏപ്രിൽ 14 | year = 2025 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ | signature = Pinarayi Vijayan Signature.png }} 2016 മുതൽ 2026 വരെ [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു. <ref name=":0" /><ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന് രാജി സമർപ്പിച്ചു. 2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെയും]] പൊതുഭരണവും ഇരുപത്തിയേഴ് വകുപ്പുകളുടെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.<ref>{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}</ref> നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നിട്ടുള്ളതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു. 1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌. 1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.<ref>http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html</ref> ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു<ref name="mabhu-98">{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട് വൈദ്യുതി ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി... |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}</ref>. == ജീവിതരേഖ == [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.<ref>https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611</ref> കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}</ref> '''സ്വകാര്യ ജീവിതം''' തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== [[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]] വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}</ref> 1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി. 1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി. 1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന് 2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm</ref> പിന്നീട്‌ [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm</ref> 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}</ref> പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു. 1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. <ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2026-ൽ നടന്ന പതിനഞ്ചാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു. പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html</ref> == കേരള മുഖ്യമന്ത്രി == കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ<ref>[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]</ref> (3633 ദിവസം, 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)<ref>[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]</ref> മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ് (3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാർ (4009 ദിവസം) മാത്രമാണ് ഇനി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്ത് പിണറായി വിജയന് തൊട്ട് മുന്നിലുള്ളത്. 2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (പതിനേഴ്) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയാണ് അദ്ദേഹം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.<ref>[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]</ref> === കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ === മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്ന കാലത്ത് ശ്രീ. പിണറായി വിജയൻ താഴെ പറയുന്ന വകുപ്പുകളുടെ മന്ത്രി കൂടി ആയിരുന്നു;<ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}</ref> * [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്]] * [[വിജിലൻസ് ആന്റ് ആന്റി കറപ്ഷൻ ബ്യൂറോ, കേരളം|വിജിലൻസ്]] * പൊതുഭരണം * ആസൂത്രണവും സാമ്പത്തിക കാര്യങ്ങളും * വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ * ശാസ്ത്രസാങ്കേതികം * പരിസ്ഥിതി * ഉദ്യോഗസ്ഥ ഭരണപരിഷ്കരണം * സൈനികക്ഷേമം * [[കേരള അഗ്നി രക്ഷാ സേവനം|അഗ്നിശമനരക്ഷാ സേവന വകുപ്പ്]] * ജയിൽ * അഖിലേന്ത്യ സർവീസുകൾ {{Small|(ഐഎഎസ്, ഐപിഎസ്, ഐഎഫ്എസ്)}} * തിരഞ്ഞെടുപ്പ് * അന്തർസംസ്ഥാന നദീജല വിഷയം * മലിനീകരണ നിയന്ത്രണം * വിമാനത്താവളങ്ങൾ * മെട്രോ റെയിൽ * പ്രിൻ്റിംഗ് ആൻ്റ് സ്റ്റേഷനറി * തീരദേശ ഷിപ്പിംഗും ഉൾനാടൻ ഗതാഗതവും * [[പ്രവാസി കേരളീയകാര്യ വകുപ്പ്|പ്രവാസികാര്യം]] (നോർക്ക) * വിവര പൊതുജന സമ്പർക്കം * ഉദ്‌ഗ്രഥനം * സിവിൽ ആൻഡ് ക്രിമിനൽ ജസ്റ്റീസ് * സംസ്ഥാന ആഥിത്യം * ദുരിതാശ്വാസം * ദുരന്ത നിവാരണം * സംസ്ഥാന ദുരന്ത നിവാരണ അതോറിറ്റി * ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമം * == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- | 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- |- | 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]] |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- | 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- |} ==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്== 1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു <ref name="oneindia">{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}</ref>. തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. <ref>[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&tabId=14&programId=9958837&contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്. == രണ്ടാമത് 2021 == അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. [[പൊതുഭരണ വകുപ്പ് (കേരളം)|പൊതുഭരണം]], [[ആഭ്യന്തര വകുപ്പ് (കേരളം)|ആഭ്യന്തരം]], [[ആസൂത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|ആസൂത്രണം]], [[പരിസ്ഥിതി വകുപ്പ് (കേരളം)|പരിസ്ഥിതി]], [[മലിനീകരണ നിയന്ത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|മലിനീകരണ നിയന്ത്രണം]], [[ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമ വകുപ്പ് (കേരളം)|ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമം]], [[പ്രവാസികാര്യ വകുപ്പ് (കേരളം)|പ്രവാസികാര്യം]], [[ഐ.ടി. വകുപ്പ് (കേരളം)|ഐ.ടി]], [[എയർപേർട്ട്‌ വകുപ്പ് (കേരളം)|എയർപേർട്ട്‌]], [[മെട്രോ റെയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|മെട്രോ റെയിൽ]], [[വിജിലൻസ് വകുപ്പ് (കേരളം)|വിജിലൻസ്]], [[ഫയർ ഫോഴ്സ് വകുപ്പ് (കേരളം)|ഫയർ ഫോഴ്സ്]], [[ജയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|ജയിൽ]], [[ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ]], [[ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ]] തുടങ്ങി  മറ്റ് മന്ത്രിമാർക്ക് ഇല്ലാത്ത എല്ലാ വകുപ്പുകളുടെയും ചുമതലയാണ് മുഖ്യമന്ത്രി വഹിക്കുന്നത്.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}</ref> മുഖ്യമന്ത്രിയും 20 മന്ത്രിമാരുമാണ് [[ഗവർണ്ണർ|ഗവർണർ]] [[ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ|ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ]] മുമ്പാകെ സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തത്. == വിമർശനങ്ങൾ == *നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു. തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}</ref>. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}</ref>. *2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}</ref> *തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. <ref>http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&n_type=HO&category_id=3&Farc=T&previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}} *മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |url-status=dead }}</ref><ref> http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ </ref> *പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.<ref>http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0</ref> . ==അവലംബം== {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }} *[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }} {{S-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}} {{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – ഇപ്പോഴും}} {{s-aft|after= - }} {{S-end}} {{Current Indian chief ministers}} {{CMs of Kerala}} {{Fourteenth KLA}} {{commons category|Pinarayi Vijayan}} {{DEFAULTSORT:വിജയൻ}} [[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] cj9kcn3hgk4r4bwhv59kxk5daf4j0wo 4617240 4617239 2026-05-04T17:59:56Z Altocar 2020 144384 4617240 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pinarayi Vijayan}} {{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}} {{Infobox officeholder | name = പിണറായി വിജയൻ | image = File:Pinarayi.Vijayan.jpg | caption = | imagesize = | office = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]] | term_start = [[മേയ് 25]] [[2016]] | term_end = | predecessor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] | successor = | constituency = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | office1 = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി | term_start1 = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]] | term_end1 = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]] | predecessor1 = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] | successor1 = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] | office2 = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start2 = [[മേയ് 20]] [[1996]] | term_end2 = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]] | predecessor2 = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]] | successor2 = [[എസ്. ശർമ്മ]] | office3 = കേരളനിയമസഭാംഗം | constituency3 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | term_start3 = [[മേയ് 21]] [[2016]] | term_end3 = | predecessor3 = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]] | successor3 = | constituency4 = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] | term_start4 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | term_end4 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | predecessor4 = [[സി.പി. നാരായണൻ]] | successor4 = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]] | constituency5 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start5 = [[ജൂൺ 21]] [[1991]] | term_end5 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | predecessor5 = [[കെ.പി. മമ്മു]] | successor5 = [[കെ.കെ. ശൈലജ]] | constituency6 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start6 = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]] | term_end6 = [[നവംബർ 11]] [[1979]] | predecessor6 = [[കെ.കെ. അബു]] | successor6 = [[എം.വി. രാഘവൻ]] | birth_date = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}} | birth_place = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]] | residence = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | party = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]] | religion = [[നിരീശ്വരവാദം]] | father = മാറോളി കോരൻ | mother = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി | spouse = ടി. കമല | children = വിവേക് കിരൺ, വീണ | website = www.keralacm.gov.in | footnotes = | date = ഏപ്രിൽ 14 | year = 2025 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ | signature = Pinarayi Vijayan Signature.png }} 2016 മുതൽ 2026 വരെ [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു. <ref name=":0" /><ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന് രാജി സമർപ്പിച്ചു. 2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെയും]] പൊതുഭരണവും ഇരുപത്തിയേഴ് വകുപ്പുകളുടെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.<ref>{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}</ref> നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നിട്ടുള്ളതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു. 1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌. 1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.<ref>http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html</ref> ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു<ref name="mabhu-98">{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട് വൈദ്യുതി ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി... |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}</ref>. == ജീവിതരേഖ == [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.<ref>https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611</ref> കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}</ref> '''സ്വകാര്യ ജീവിതം''' തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== [[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]] വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}</ref> 1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി. 1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി. 1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന് 2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm</ref> പിന്നീട്‌ [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm</ref> 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}</ref> പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു. 1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. <ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2026-ൽ നടന്ന പതിനഞ്ചാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു. പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html</ref> == കേരള മുഖ്യമന്ത്രി == കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ<ref>[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]</ref> (3633 ദിവസം, 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)<ref>[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]</ref> മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ് (3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാർ (4009 ദിവസം) മാത്രമാണ് ഇനി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്ത് പിണറായി വിജയന് തൊട്ട് മുന്നിലുള്ളത്. 2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (പതിനേഴ്) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയാണ് അദ്ദേഹം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.<ref>[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]</ref> <ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- | 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- |- | 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]] |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- | 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- |} ==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്== 1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു <ref name="oneindia">{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}</ref>. തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. <ref>[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&tabId=14&programId=9958837&contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്. == രണ്ടാമത് 2021 == അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. [[പൊതുഭരണ വകുപ്പ് (കേരളം)|പൊതുഭരണം]], [[ആഭ്യന്തര വകുപ്പ് (കേരളം)|ആഭ്യന്തരം]], [[ആസൂത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|ആസൂത്രണം]], [[പരിസ്ഥിതി വകുപ്പ് (കേരളം)|പരിസ്ഥിതി]], [[മലിനീകരണ നിയന്ത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|മലിനീകരണ നിയന്ത്രണം]], [[ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമ വകുപ്പ് (കേരളം)|ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമം]], [[പ്രവാസികാര്യ വകുപ്പ് (കേരളം)|പ്രവാസികാര്യം]], [[ഐ.ടി. വകുപ്പ് (കേരളം)|ഐ.ടി]], [[എയർപേർട്ട്‌ വകുപ്പ് (കേരളം)|എയർപേർട്ട്‌]], [[മെട്രോ റെയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|മെട്രോ റെയിൽ]], [[വിജിലൻസ് വകുപ്പ് (കേരളം)|വിജിലൻസ്]], [[ഫയർ ഫോഴ്സ് വകുപ്പ് (കേരളം)|ഫയർ ഫോഴ്സ്]], [[ജയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|ജയിൽ]], [[ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ]], [[ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ]] തുടങ്ങി  മറ്റ് മന്ത്രിമാർക്ക് ഇല്ലാത്ത എല്ലാ വകുപ്പുകളുടെയും ചുമതലയാണ് മുഖ്യമന്ത്രി വഹിക്കുന്നത്.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}</ref> മുഖ്യമന്ത്രിയും 20 മന്ത്രിമാരുമാണ് [[ഗവർണ്ണർ|ഗവർണർ]] [[ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ|ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ]] മുമ്പാകെ സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തത്. == വിമർശനങ്ങൾ == *നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു. തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}</ref>. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}</ref>. *2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}</ref> *തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. <ref>http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&n_type=HO&category_id=3&Farc=T&previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}} *മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |url-status=dead }}</ref><ref> http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ </ref> *പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.<ref>http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0</ref> . ==അവലംബം== {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }} *[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }} {{S-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}} {{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – ഇപ്പോഴും}} {{s-aft|after= - }} {{S-end}} {{Current Indian chief ministers}} {{CMs of Kerala}} {{Fourteenth KLA}} {{commons category|Pinarayi Vijayan}} {{DEFAULTSORT:വിജയൻ}} [[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] 1qpsf1l75h9ubs6q19onxvje8r0z6cr 4617241 4617240 2026-05-04T18:00:17Z Altocar 2020 144384 4617241 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pinarayi Vijayan}} {{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}} {{Infobox officeholder | name = പിണറായി വിജയൻ | image = File:Pinarayi.Vijayan.jpg | caption = | imagesize = | office = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]] | term_start = [[മേയ് 25]] [[2016]] | term_end = | predecessor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] | successor = | constituency = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | office1 = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി | term_start1 = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]] | term_end1 = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]] | predecessor1 = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] | successor1 = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] | office2 = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start2 = [[മേയ് 20]] [[1996]] | term_end2 = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]] | predecessor2 = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]] | successor2 = [[എസ്. ശർമ്മ]] | office3 = കേരളനിയമസഭാംഗം | constituency3 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | term_start3 = [[മേയ് 21]] [[2016]] | term_end3 = | predecessor3 = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]] | successor3 = | constituency4 = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] | term_start4 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | term_end4 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | predecessor4 = [[സി.പി. നാരായണൻ]] | successor4 = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]] | constituency5 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start5 = [[ജൂൺ 21]] [[1991]] | term_end5 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | predecessor5 = [[കെ.പി. മമ്മു]] | successor5 = [[കെ.കെ. ശൈലജ]] | constituency6 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start6 = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]] | term_end6 = [[നവംബർ 11]] [[1979]] | predecessor6 = [[കെ.കെ. അബു]] | successor6 = [[എം.വി. രാഘവൻ]] | birth_date = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}} | birth_place = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]] | residence = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | party = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]] | religion = [[നിരീശ്വരവാദം]] | father = മാറോളി കോരൻ | mother = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി | spouse = ടി. കമല | children = വിവേക് കിരൺ, വീണ | website = www.keralacm.gov.in | footnotes = | date = ഏപ്രിൽ 14 | year = 2025 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ | signature = Pinarayi Vijayan Signature.png }} 2016 മുതൽ 2026 വരെ [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു. <ref name=":0" /><ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന് രാജി സമർപ്പിച്ചു. 2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെയും]] പൊതുഭരണവും ഇരുപത്തിയേഴ് വകുപ്പുകളുടെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.<ref>{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}</ref> നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നിട്ടുള്ളതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു. 1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌. 1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.<ref>http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html</ref> ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു<ref name="mabhu-98">{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട് വൈദ്യുതി ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി... |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}</ref>. == ജീവിതരേഖ == [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.<ref>https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611</ref> കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}</ref> '''സ്വകാര്യ ജീവിതം''' തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== [[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]] വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}</ref> 1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി. 1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി. 1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന് 2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm</ref> പിന്നീട്‌ [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm</ref> 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}</ref> പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു. 1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. <ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2026-ൽ നടന്ന പതിനഞ്ചാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു. പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html</ref> == കേരള മുഖ്യമന്ത്രി == കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ<ref>[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]</ref> (3633 ദിവസം, 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)<ref>[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]</ref> മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ് (3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാർ (4009 ദിവസം) മാത്രമാണ് ഇനി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്ത് പിണറായി വിജയന് തൊട്ട് മുന്നിലുള്ളത്. 2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (പതിനേഴ്) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയാണ് അദ്ദേഹം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.<ref>[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]</ref><ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- | 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- |- | 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]] |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- | 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- |} ==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്== 1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു <ref name="oneindia">{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}</ref>. തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. <ref>[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&tabId=14&programId=9958837&contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്. == രണ്ടാമത് 2021 == അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. [[പൊതുഭരണ വകുപ്പ് (കേരളം)|പൊതുഭരണം]], [[ആഭ്യന്തര വകുപ്പ് (കേരളം)|ആഭ്യന്തരം]], [[ആസൂത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|ആസൂത്രണം]], [[പരിസ്ഥിതി വകുപ്പ് (കേരളം)|പരിസ്ഥിതി]], [[മലിനീകരണ നിയന്ത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|മലിനീകരണ നിയന്ത്രണം]], [[ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമ വകുപ്പ് (കേരളം)|ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമം]], [[പ്രവാസികാര്യ വകുപ്പ് (കേരളം)|പ്രവാസികാര്യം]], [[ഐ.ടി. വകുപ്പ് (കേരളം)|ഐ.ടി]], [[എയർപേർട്ട്‌ വകുപ്പ് (കേരളം)|എയർപേർട്ട്‌]], [[മെട്രോ റെയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|മെട്രോ റെയിൽ]], [[വിജിലൻസ് വകുപ്പ് (കേരളം)|വിജിലൻസ്]], [[ഫയർ ഫോഴ്സ് വകുപ്പ് (കേരളം)|ഫയർ ഫോഴ്സ്]], [[ജയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|ജയിൽ]], [[ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ]], [[ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ]] തുടങ്ങി  മറ്റ് മന്ത്രിമാർക്ക് ഇല്ലാത്ത എല്ലാ വകുപ്പുകളുടെയും ചുമതലയാണ് മുഖ്യമന്ത്രി വഹിക്കുന്നത്.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}</ref> മുഖ്യമന്ത്രിയും 20 മന്ത്രിമാരുമാണ് [[ഗവർണ്ണർ|ഗവർണർ]] [[ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ|ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ]] മുമ്പാകെ സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തത്. == വിമർശനങ്ങൾ == *നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു. തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}</ref>. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}</ref>. *2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}</ref> *തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. <ref>http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&n_type=HO&category_id=3&Farc=T&previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}} *മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |url-status=dead }}</ref><ref> http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ </ref> *പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.<ref>http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0</ref> . ==അവലംബം== {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }} *[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }} {{S-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}} {{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – ഇപ്പോഴും}} {{s-aft|after= - }} {{S-end}} {{Current Indian chief ministers}} {{CMs of Kerala}} {{Fourteenth KLA}} {{commons category|Pinarayi Vijayan}} {{DEFAULTSORT:വിജയൻ}} [[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] 2xa79diuabyjtmy4edyys2wmbdsl6yg 4617243 4617241 2026-05-04T18:01:58Z Altocar 2020 144384 4617243 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pinarayi Vijayan}} {{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}} {{Infobox officeholder | name = പിണറായി വിജയൻ | image = File:Pinarayi.Vijayan.jpg | caption = | imagesize = | office = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]] | term_start = [[മേയ് 25]] [[2016]] | term_end = | predecessor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] | successor = | constituency = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | office1 = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി | term_start1 = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]] | term_end1 = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]] | predecessor1 = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] | successor1 = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] | office2 = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start2 = [[മേയ് 20]] [[1996]] | term_end2 = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]] | predecessor2 = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]] | successor2 = [[എസ്. ശർമ്മ]] | office3 = കേരളനിയമസഭാംഗം | constituency3 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | term_start3 = [[മേയ് 21]] [[2016]] | term_end3 = | predecessor3 = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]] | successor3 = | constituency4 = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] | term_start4 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | term_end4 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | predecessor4 = [[സി.പി. നാരായണൻ]] | successor4 = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]] | constituency5 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start5 = [[ജൂൺ 21]] [[1991]] | term_end5 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | predecessor5 = [[കെ.പി. മമ്മു]] | successor5 = [[കെ.കെ. ശൈലജ]] | constituency6 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start6 = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]] | term_end6 = [[നവംബർ 11]] [[1979]] | predecessor6 = [[കെ.കെ. അബു]] | successor6 = [[എം.വി. രാഘവൻ]] | birth_date = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}} | birth_place = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]] | residence = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | party = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]] | religion = [[നിരീശ്വരവാദം]] | father = മാറോളി കോരൻ | mother = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി | spouse = ടി. കമല | children = വിവേക് കിരൺ, വീണ | website = www.keralacm.gov.in | footnotes = | date = ഏപ്രിൽ 14 | year = 2025 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ | signature = Pinarayi Vijayan Signature.png }} 2016 മുതൽ 2026 വരെ [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു. <ref name=":0" /><ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന് രാജി സമർപ്പിച്ചു. 2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെയും]] പൊതുഭരണവും ഇരുപത്തിയേഴ് വകുപ്പുകളുടെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.<ref>{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}</ref> നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നിട്ടുള്ളതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു. 1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌. 1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.<ref>http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html</ref> ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു<ref name="mabhu-98">{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട് വൈദ്യുതി ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി... |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}</ref>. == ജീവിതരേഖ == [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.<ref>https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611</ref> കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}</ref> '''സ്വകാര്യ ജീവിതം''' തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== [[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]] വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}</ref> 1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി. 1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി. 1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന് 2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm</ref> പിന്നീട്‌ [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm</ref> 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}</ref> പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു. 1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. <ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു. പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html</ref> == കേരള മുഖ്യമന്ത്രി == കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ<ref>[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]</ref> (3633 ദിവസം, 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)<ref>[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]</ref> മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ് (3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാർ (4009 ദിവസം) മാത്രമാണ് ഇനി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്ത് പിണറായി വിജയന് തൊട്ട് മുന്നിലുള്ളത്. 2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (പതിനേഴ്) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയാണ് അദ്ദേഹം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.<ref>[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]</ref><ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- | 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- |- | 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]] |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- | 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- |} ==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്== 1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു <ref name="oneindia">{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}</ref>. തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. <ref>[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&tabId=14&programId=9958837&contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്. == രണ്ടാമത് 2021 == അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. [[പൊതുഭരണ വകുപ്പ് (കേരളം)|പൊതുഭരണം]], [[ആഭ്യന്തര വകുപ്പ് (കേരളം)|ആഭ്യന്തരം]], [[ആസൂത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|ആസൂത്രണം]], [[പരിസ്ഥിതി വകുപ്പ് (കേരളം)|പരിസ്ഥിതി]], [[മലിനീകരണ നിയന്ത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|മലിനീകരണ നിയന്ത്രണം]], [[ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമ വകുപ്പ് (കേരളം)|ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമം]], [[പ്രവാസികാര്യ വകുപ്പ് (കേരളം)|പ്രവാസികാര്യം]], [[ഐ.ടി. വകുപ്പ് (കേരളം)|ഐ.ടി]], [[എയർപേർട്ട്‌ വകുപ്പ് (കേരളം)|എയർപേർട്ട്‌]], [[മെട്രോ റെയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|മെട്രോ റെയിൽ]], [[വിജിലൻസ് വകുപ്പ് (കേരളം)|വിജിലൻസ്]], [[ഫയർ ഫോഴ്സ് വകുപ്പ് (കേരളം)|ഫയർ ഫോഴ്സ്]], [[ജയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|ജയിൽ]], [[ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ]], [[ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ]] തുടങ്ങി  മറ്റ് മന്ത്രിമാർക്ക് ഇല്ലാത്ത എല്ലാ വകുപ്പുകളുടെയും ചുമതലയാണ് മുഖ്യമന്ത്രി വഹിക്കുന്നത്.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}</ref> മുഖ്യമന്ത്രിയും 20 മന്ത്രിമാരുമാണ് [[ഗവർണ്ണർ|ഗവർണർ]] [[ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ|ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ]] മുമ്പാകെ സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തത്. == വിമർശനങ്ങൾ == *നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു. തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}</ref>. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}</ref>. *2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}</ref> *തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. <ref>http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&n_type=HO&category_id=3&Farc=T&previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}} *മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |url-status=dead }}</ref><ref> http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ </ref> *പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.<ref>http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0</ref> . ==അവലംബം== {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }} *[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }} {{S-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}} {{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – ഇപ്പോഴും}} {{s-aft|after= - }} {{S-end}} {{Current Indian chief ministers}} {{CMs of Kerala}} {{Fourteenth KLA}} {{commons category|Pinarayi Vijayan}} {{DEFAULTSORT:വിജയൻ}} [[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] qf9k87qzce5pbvkl39ypvgvdtnrk5te 4617331 4617243 2026-05-05T08:59:32Z Altocar 2020 144384 /* കേരള മുഖ്യമന്ത്രി */ 4617331 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pinarayi Vijayan}} {{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}} {{Infobox officeholder | name = പിണറായി വിജയൻ | image = File:Pinarayi.Vijayan.jpg | caption = | imagesize = | office = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]] | term_start = [[മേയ് 25]] [[2016]] | term_end = | predecessor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] | successor = | constituency = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | office1 = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി | term_start1 = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]] | term_end1 = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]] | predecessor1 = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] | successor1 = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] | office2 = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start2 = [[മേയ് 20]] [[1996]] | term_end2 = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]] | predecessor2 = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]] | successor2 = [[എസ്. ശർമ്മ]] | office3 = കേരളനിയമസഭാംഗം | constituency3 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | term_start3 = [[മേയ് 21]] [[2016]] | term_end3 = | predecessor3 = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]] | successor3 = | constituency4 = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] | term_start4 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | term_end4 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | predecessor4 = [[സി.പി. നാരായണൻ]] | successor4 = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]] | constituency5 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start5 = [[ജൂൺ 21]] [[1991]] | term_end5 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | predecessor5 = [[കെ.പി. മമ്മു]] | successor5 = [[കെ.കെ. ശൈലജ]] | constituency6 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start6 = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]] | term_end6 = [[നവംബർ 11]] [[1979]] | predecessor6 = [[കെ.കെ. അബു]] | successor6 = [[എം.വി. രാഘവൻ]] | birth_date = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}} | birth_place = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]] | residence = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | party = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]] | religion = [[നിരീശ്വരവാദം]] | father = മാറോളി കോരൻ | mother = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി | spouse = ടി. കമല | children = വിവേക് കിരൺ, വീണ | website = www.keralacm.gov.in | footnotes = | date = ഏപ്രിൽ 14 | year = 2025 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ | signature = Pinarayi Vijayan Signature.png }} 2016 മുതൽ 2026 വരെ [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു. <ref name=":0" /><ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന് രാജി സമർപ്പിച്ചു. 2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെയും]] പൊതുഭരണവും ഇരുപത്തിയേഴ് വകുപ്പുകളുടെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.<ref>{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}</ref> നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നിട്ടുള്ളതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു. 1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌. 1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.<ref>http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html</ref> ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു<ref name="mabhu-98">{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട് വൈദ്യുതി ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി... |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}</ref>. == ജീവിതരേഖ == [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.<ref>https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611</ref> കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}</ref> '''സ്വകാര്യ ജീവിതം''' തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== [[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]] വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}</ref> 1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി. 1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി. 1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന് 2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm</ref> പിന്നീട്‌ [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm</ref> 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}</ref> പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു. 1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. <ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു. പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html</ref> == കേരള മുഖ്യമന്ത്രി == കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ<ref>[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]</ref> 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)<ref>[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]</ref> മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ് (3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാർ (4009 ദിവസം) മാത്രമാണ് ഇനി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്ത് പിണറായി വിജയന് തൊട്ട് മുന്നിലുള്ളത്. 2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (പതിനേഴ്) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയാണ് അദ്ദേഹം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.<ref>[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]</ref><ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- | 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- |- | 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]] |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- | 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- |} ==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്== 1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു <ref name="oneindia">{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}</ref>. തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. <ref>[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&tabId=14&programId=9958837&contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്. == രണ്ടാമത് 2021 == അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. [[പൊതുഭരണ വകുപ്പ് (കേരളം)|പൊതുഭരണം]], [[ആഭ്യന്തര വകുപ്പ് (കേരളം)|ആഭ്യന്തരം]], [[ആസൂത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|ആസൂത്രണം]], [[പരിസ്ഥിതി വകുപ്പ് (കേരളം)|പരിസ്ഥിതി]], [[മലിനീകരണ നിയന്ത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|മലിനീകരണ നിയന്ത്രണം]], [[ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമ വകുപ്പ് (കേരളം)|ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമം]], [[പ്രവാസികാര്യ വകുപ്പ് (കേരളം)|പ്രവാസികാര്യം]], [[ഐ.ടി. വകുപ്പ് (കേരളം)|ഐ.ടി]], [[എയർപേർട്ട്‌ വകുപ്പ് (കേരളം)|എയർപേർട്ട്‌]], [[മെട്രോ റെയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|മെട്രോ റെയിൽ]], [[വിജിലൻസ് വകുപ്പ് (കേരളം)|വിജിലൻസ്]], [[ഫയർ ഫോഴ്സ് വകുപ്പ് (കേരളം)|ഫയർ ഫോഴ്സ്]], [[ജയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|ജയിൽ]], [[ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ]], [[ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ]] തുടങ്ങി  മറ്റ് മന്ത്രിമാർക്ക് ഇല്ലാത്ത എല്ലാ വകുപ്പുകളുടെയും ചുമതലയാണ് മുഖ്യമന്ത്രി വഹിക്കുന്നത്.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}</ref> മുഖ്യമന്ത്രിയും 20 മന്ത്രിമാരുമാണ് [[ഗവർണ്ണർ|ഗവർണർ]] [[ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ|ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ]] മുമ്പാകെ സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തത്. == വിമർശനങ്ങൾ == *നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു. തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}</ref>. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}</ref>. *2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}</ref> *തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. <ref>http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&n_type=HO&category_id=3&Farc=T&previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}} *മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |url-status=dead }}</ref><ref> http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ </ref> *പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.<ref>http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0</ref> . ==അവലംബം== {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }} *[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }} {{S-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}} {{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – ഇപ്പോഴും}} {{s-aft|after= - }} {{S-end}} {{Current Indian chief ministers}} {{CMs of Kerala}} {{Fourteenth KLA}} {{commons category|Pinarayi Vijayan}} {{DEFAULTSORT:വിജയൻ}} [[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] 7ku9h082rdsbd5nl1hxc42fyxvgvbks 4617332 4617331 2026-05-05T09:01:24Z Altocar 2020 144384 /* കേരള മുഖ്യമന്ത്രി */ 4617332 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pinarayi Vijayan}} {{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}} {{Infobox officeholder | name = പിണറായി വിജയൻ | image = File:Pinarayi.Vijayan.jpg | caption = | imagesize = | office = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]] | term_start = [[മേയ് 25]] [[2016]] | term_end = | predecessor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] | successor = | constituency = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | office1 = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി | term_start1 = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]] | term_end1 = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]] | predecessor1 = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] | successor1 = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] | office2 = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start2 = [[മേയ് 20]] [[1996]] | term_end2 = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]] | predecessor2 = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]] | successor2 = [[എസ്. ശർമ്മ]] | office3 = കേരളനിയമസഭാംഗം | constituency3 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | term_start3 = [[മേയ് 21]] [[2016]] | term_end3 = | predecessor3 = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]] | successor3 = | constituency4 = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] | term_start4 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | term_end4 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | predecessor4 = [[സി.പി. നാരായണൻ]] | successor4 = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]] | constituency5 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start5 = [[ജൂൺ 21]] [[1991]] | term_end5 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | predecessor5 = [[കെ.പി. മമ്മു]] | successor5 = [[കെ.കെ. ശൈലജ]] | constituency6 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start6 = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]] | term_end6 = [[നവംബർ 11]] [[1979]] | predecessor6 = [[കെ.കെ. അബു]] | successor6 = [[എം.വി. രാഘവൻ]] | birth_date = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}} | birth_place = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]] | residence = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | party = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]] | religion = [[നിരീശ്വരവാദം]] | father = മാറോളി കോരൻ | mother = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി | spouse = ടി. കമല | children = വിവേക് കിരൺ, വീണ | website = www.keralacm.gov.in | footnotes = | date = ഏപ്രിൽ 14 | year = 2025 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ | signature = Pinarayi Vijayan Signature.png }} 2016 മുതൽ 2026 വരെ [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു. <ref name=":0" /><ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന് രാജി സമർപ്പിച്ചു. 2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെയും]] പൊതുഭരണവും ഇരുപത്തിയേഴ് വകുപ്പുകളുടെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.<ref>{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}</ref> നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നിട്ടുള്ളതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു. 1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌. 1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.<ref>http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html</ref> ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു<ref name="mabhu-98">{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട് വൈദ്യുതി ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി... |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}</ref>. == ജീവിതരേഖ == [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.<ref>https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611</ref> കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}</ref> '''സ്വകാര്യ ജീവിതം''' തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== [[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]] വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}</ref> 1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി. 1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി. 1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന് 2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm</ref> പിന്നീട്‌ [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm</ref> 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}</ref> പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു. 1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. <ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു. പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html</ref> == കേരള മുഖ്യമന്ത്രി == കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ<ref>[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]</ref> 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)<ref>[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]</ref> മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ് (3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാരാണ് (4009 ദിവസം) കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലിരുന്നത്. 2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (പതിനേഴ്) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയാണ് അദ്ദേഹം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.<ref>[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]</ref><ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- | 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- |- | 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]] |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- | 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- |} ==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്== 1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു <ref name="oneindia">{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}</ref>. തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. <ref>[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&tabId=14&programId=9958837&contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്. == രണ്ടാമത് 2021 == അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. [[പൊതുഭരണ വകുപ്പ് (കേരളം)|പൊതുഭരണം]], [[ആഭ്യന്തര വകുപ്പ് (കേരളം)|ആഭ്യന്തരം]], [[ആസൂത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|ആസൂത്രണം]], [[പരിസ്ഥിതി വകുപ്പ് (കേരളം)|പരിസ്ഥിതി]], [[മലിനീകരണ നിയന്ത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|മലിനീകരണ നിയന്ത്രണം]], [[ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമ വകുപ്പ് (കേരളം)|ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമം]], [[പ്രവാസികാര്യ വകുപ്പ് (കേരളം)|പ്രവാസികാര്യം]], [[ഐ.ടി. വകുപ്പ് (കേരളം)|ഐ.ടി]], [[എയർപേർട്ട്‌ വകുപ്പ് (കേരളം)|എയർപേർട്ട്‌]], [[മെട്രോ റെയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|മെട്രോ റെയിൽ]], [[വിജിലൻസ് വകുപ്പ് (കേരളം)|വിജിലൻസ്]], [[ഫയർ ഫോഴ്സ് വകുപ്പ് (കേരളം)|ഫയർ ഫോഴ്സ്]], [[ജയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|ജയിൽ]], [[ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ]], [[ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ]] തുടങ്ങി  മറ്റ് മന്ത്രിമാർക്ക് ഇല്ലാത്ത എല്ലാ വകുപ്പുകളുടെയും ചുമതലയാണ് മുഖ്യമന്ത്രി വഹിക്കുന്നത്.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}</ref> മുഖ്യമന്ത്രിയും 20 മന്ത്രിമാരുമാണ് [[ഗവർണ്ണർ|ഗവർണർ]] [[ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ|ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ]] മുമ്പാകെ സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തത്. == വിമർശനങ്ങൾ == *നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു. തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}</ref>. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}</ref>. *2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}</ref> *തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. <ref>http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&n_type=HO&category_id=3&Farc=T&previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}} *മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |url-status=dead }}</ref><ref> http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ </ref> *പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.<ref>http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0</ref> . ==അവലംബം== {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }} *[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }} {{S-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}} {{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – ഇപ്പോഴും}} {{s-aft|after= - }} {{S-end}} {{Current Indian chief ministers}} {{CMs of Kerala}} {{Fourteenth KLA}} {{commons category|Pinarayi Vijayan}} {{DEFAULTSORT:വിജയൻ}} [[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] 0tgqoaykuqlkydga4s5hx97acs2gz7b 4617334 4617332 2026-05-05T09:02:55Z Altocar 2020 144384 /* */ 4617334 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pinarayi Vijayan}} {{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}} {{Infobox officeholder | name = പിണറായി വിജയൻ | image = File:Pinarayi.Vijayan.jpg | caption = | imagesize = | office = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]] | term_start = [[മേയ് 25]] [[2016]] | term_end = | predecessor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] | successor = TBD | constituency = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | office1 = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി | term_start1 = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]] | term_end1 = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]] | predecessor1 = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] | successor1 = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] | office2 = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start2 = [[മേയ് 20]] [[1996]] | term_end2 = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]] | predecessor2 = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]] | successor2 = [[എസ്. ശർമ്മ]] | office3 = കേരളനിയമസഭാംഗം | constituency3 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | term_start3 = [[മേയ് 21]] [[2016]] | term_end3 = | predecessor3 = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]] | successor3 = | constituency4 = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] | term_start4 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | term_end4 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | predecessor4 = [[സി.പി. നാരായണൻ]] | successor4 = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]] | constituency5 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start5 = [[ജൂൺ 21]] [[1991]] | term_end5 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | predecessor5 = [[കെ.പി. മമ്മു]] | successor5 = [[കെ.കെ. ശൈലജ]] | constituency6 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start6 = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]] | term_end6 = [[നവംബർ 11]] [[1979]] | predecessor6 = [[കെ.കെ. അബു]] | successor6 = [[എം.വി. രാഘവൻ]] | birth_date = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}} | birth_place = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]] | residence = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | party = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]] | religion = [[നിരീശ്വരവാദം]] | father = മാറോളി കോരൻ | mother = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി | spouse = ടി. കമല | children = വിവേക് കിരൺ, വീണ | website = www.keralacm.gov.in | footnotes = | date = ഏപ്രിൽ 14 | year = 2025 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ | signature = Pinarayi Vijayan Signature.png }} 2016 മുതൽ 2026 വരെ [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു. <ref name=":0" /><ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന് രാജി സമർപ്പിച്ചു. 2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെയും]] പൊതുഭരണവും ഇരുപത്തിയേഴ് വകുപ്പുകളുടെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.<ref>{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}</ref> നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നിട്ടുള്ളതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു. 1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌. 1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.<ref>http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html</ref> ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു<ref name="mabhu-98">{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട് വൈദ്യുതി ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി... |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}</ref>. == ജീവിതരേഖ == [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.<ref>https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611</ref> കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}</ref> '''സ്വകാര്യ ജീവിതം''' തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== [[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]] വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}</ref> 1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി. 1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി. 1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന് 2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm</ref> പിന്നീട്‌ [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm</ref> 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}</ref> പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു. 1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. <ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു. പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html</ref> == കേരള മുഖ്യമന്ത്രി == കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ<ref>[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]</ref> 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)<ref>[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]</ref> മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ് (3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാരാണ് (4009 ദിവസം) കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലിരുന്നത്. 2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (പതിനേഴ്) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയാണ് അദ്ദേഹം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.<ref>[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]</ref><ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- | 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- |- | 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]] |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- | 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- |} ==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്== 1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു <ref name="oneindia">{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}</ref>. തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. <ref>[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&tabId=14&programId=9958837&contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്. == രണ്ടാമത് 2021 == അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. [[പൊതുഭരണ വകുപ്പ് (കേരളം)|പൊതുഭരണം]], [[ആഭ്യന്തര വകുപ്പ് (കേരളം)|ആഭ്യന്തരം]], [[ആസൂത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|ആസൂത്രണം]], [[പരിസ്ഥിതി വകുപ്പ് (കേരളം)|പരിസ്ഥിതി]], [[മലിനീകരണ നിയന്ത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|മലിനീകരണ നിയന്ത്രണം]], [[ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമ വകുപ്പ് (കേരളം)|ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമം]], [[പ്രവാസികാര്യ വകുപ്പ് (കേരളം)|പ്രവാസികാര്യം]], [[ഐ.ടി. വകുപ്പ് (കേരളം)|ഐ.ടി]], [[എയർപേർട്ട്‌ വകുപ്പ് (കേരളം)|എയർപേർട്ട്‌]], [[മെട്രോ റെയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|മെട്രോ റെയിൽ]], [[വിജിലൻസ് വകുപ്പ് (കേരളം)|വിജിലൻസ്]], [[ഫയർ ഫോഴ്സ് വകുപ്പ് (കേരളം)|ഫയർ ഫോഴ്സ്]], [[ജയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|ജയിൽ]], [[ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ]], [[ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ]] തുടങ്ങി  മറ്റ് മന്ത്രിമാർക്ക് ഇല്ലാത്ത എല്ലാ വകുപ്പുകളുടെയും ചുമതലയാണ് മുഖ്യമന്ത്രി വഹിക്കുന്നത്.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}</ref> മുഖ്യമന്ത്രിയും 20 മന്ത്രിമാരുമാണ് [[ഗവർണ്ണർ|ഗവർണർ]] [[ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ|ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ]] മുമ്പാകെ സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തത്. == വിമർശനങ്ങൾ == *നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു. തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}</ref>. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}</ref>. *2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}</ref> *തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. <ref>http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&n_type=HO&category_id=3&Farc=T&previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}} *മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |url-status=dead }}</ref><ref> http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ </ref> *പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.<ref>http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0</ref> . ==അവലംബം== {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }} *[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }} {{S-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}} {{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – ഇപ്പോഴും}} {{s-aft|after= - }} {{S-end}} {{Current Indian chief ministers}} {{CMs of Kerala}} {{Fourteenth KLA}} {{commons category|Pinarayi Vijayan}} {{DEFAULTSORT:വിജയൻ}} [[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] h7c5f1cj9mxbi228mffzc4l86hu4tpv 4617335 4617334 2026-05-05T09:05:02Z Altocar 2020 144384 4617335 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pinarayi Vijayan}} {{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}} {{Infobox officeholder | name = പിണറായി വിജയൻ | image = File:Pinarayi.Vijayan.jpg | caption = | imagesize = | office = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]] | term_start = [[മേയ് 25]] [[2016]] | term_end = | predecessor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] | successor = TBD | constituency = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | office1 = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി | term_start1 = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]] | term_end1 = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]] | predecessor1 = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] | successor1 = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] | office2 = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start2 = [[മേയ് 20]] [[1996]] | term_end2 = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]] | predecessor2 = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]] | successor2 = [[എസ്. ശർമ്മ]] | office3 = കേരളനിയമസഭാംഗം | constituency3 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | term_start3 = [[മേയ് 21]] [[2016]] | term_end3 = | predecessor3 = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]] | successor3 = | constituency4 = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] | term_start4 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | term_end4 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | predecessor4 = [[സി.പി. നാരായണൻ]] | successor4 = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]] | constituency5 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start5 = [[ജൂൺ 21]] [[1991]] | term_end5 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | predecessor5 = [[കെ.പി. മമ്മു]] | successor5 = [[കെ.കെ. ശൈലജ]] | constituency6 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start6 = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]] | term_end6 = [[നവംബർ 11]] [[1979]] | predecessor6 = [[കെ.കെ. അബു]] | successor6 = [[എം.വി. രാഘവൻ]] | birth_date = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}} | birth_place = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]] | residence = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | party = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]] | religion = [[നിരീശ്വരവാദം]] | father = മാറോളി കോരൻ | mother = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി | spouse = ടി. കമല | children = വിവേക് കിരൺ, വീണ | website = www.keralacm.gov.in | footnotes = | date = ഏപ്രിൽ 14 | year = 2025 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ | signature = Pinarayi Vijayan Signature.png }} 2016 മുതൽ 2026 വരെ [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു. <ref name=":0" /><ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന് രാജി സമർപ്പിച്ചു. 2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെയും]] പൊതുഭരണവും ഇരുപത്തിയേഴ് വകുപ്പുകളുടെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.<ref>{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}</ref> നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നിട്ടുള്ളതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു. 1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌. 1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.<ref>http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html</ref> ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു<ref name="mabhu-98">{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട് വൈദ്യുതി ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി... |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}</ref>. == ജീവിതരേഖ == [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.<ref>https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611</ref> കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}</ref> '''സ്വകാര്യ ജീവിതം''' തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== [[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]] വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}</ref> 1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി. 1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി. 1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന് 2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm</ref> പിന്നീട്‌ [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm</ref> 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}</ref> പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു. 1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. <ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു. പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html</ref> == കേരള മുഖ്യമന്ത്രി == കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ<ref>[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]</ref> 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)<ref>[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]</ref> മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ് (3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാരാണ് (4009 ദിവസം) കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലിരുന്നത്. 2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (പതിനേഴ്) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയാണ് അദ്ദേഹം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.<ref>[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]</ref><ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- | 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- |- | 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]] |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- | 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- |} ==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്== 1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു <ref name="oneindia">{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}</ref>. തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. <ref>[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&tabId=14&programId=9958837&contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്. == രണ്ടാമത് 2021 == അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. [[പൊതുഭരണ വകുപ്പ് (കേരളം)|പൊതുഭരണം]], [[ആഭ്യന്തര വകുപ്പ് (കേരളം)|ആഭ്യന്തരം]], [[ആസൂത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|ആസൂത്രണം]], [[പരിസ്ഥിതി വകുപ്പ് (കേരളം)|പരിസ്ഥിതി]], [[മലിനീകരണ നിയന്ത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|മലിനീകരണ നിയന്ത്രണം]], [[ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമ വകുപ്പ് (കേരളം)|ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമം]], [[പ്രവാസികാര്യ വകുപ്പ് (കേരളം)|പ്രവാസികാര്യം]], [[ഐ.ടി. വകുപ്പ് (കേരളം)|ഐ.ടി]], [[എയർപേർട്ട്‌ വകുപ്പ് (കേരളം)|എയർപേർട്ട്‌]], [[മെട്രോ റെയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|മെട്രോ റെയിൽ]], [[വിജിലൻസ് വകുപ്പ് (കേരളം)|വിജിലൻസ്]], [[ഫയർ ഫോഴ്സ് വകുപ്പ് (കേരളം)|ഫയർ ഫോഴ്സ്]], [[ജയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|ജയിൽ]], [[ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ]], [[ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ]] തുടങ്ങി  മറ്റ് മന്ത്രിമാർക്ക് ഇല്ലാത്ത എല്ലാ വകുപ്പുകളുടെയും ചുമതലയാണ് മുഖ്യമന്ത്രി വഹിക്കുന്നത്. മുഖ്യമന്ത്രിയും 20 മന്ത്രിമാരുമാണ് [[ഗവർണ്ണർ|ഗവർണർ]] [[ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ|ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ]] മുമ്പാകെ സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തത്. == വിമർശനങ്ങൾ == *നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു. തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}</ref>. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}</ref>. *2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}</ref> *തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. <ref>http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&n_type=HO&category_id=3&Farc=T&previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}} *മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |url-status=dead }}</ref><ref> http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ </ref> *പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.<ref>http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0</ref> . ==അവലംബം== {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }} *[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }} {{S-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}} {{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – ഇപ്പോഴും}} {{s-aft|after= - }} {{S-end}} {{Current Indian chief ministers}} {{CMs of Kerala}} {{Fourteenth KLA}} {{commons category|Pinarayi Vijayan}} {{DEFAULTSORT:വിജയൻ}} [[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] anbfs6y1oij86hew4su7pez0sdjct87 4617336 4617335 2026-05-05T09:05:21Z Altocar 2020 144384 4617336 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pinarayi Vijayan}} {{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}} {{Infobox officeholder | name = പിണറായി വിജയൻ | image = File:Pinarayi.Vijayan.jpg | caption = | imagesize = | office = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]] | term_start = [[മേയ് 25]] [[2016]] | term_end = | predecessor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] | successor = TBD | constituency = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | office1 = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി | term_start1 = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]] | term_end1 = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]] | predecessor1 = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] | successor1 = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] | office2 = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start2 = [[മേയ് 20]] [[1996]] | term_end2 = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]] | predecessor2 = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]] | successor2 = [[എസ്. ശർമ്മ]] | office3 = കേരളനിയമസഭാംഗം | constituency3 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | term_start3 = [[മേയ് 21]] [[2016]] | term_end3 = | predecessor3 = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]] | successor3 = | constituency4 = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] | term_start4 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | term_end4 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | predecessor4 = [[സി.പി. നാരായണൻ]] | successor4 = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]] | constituency5 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start5 = [[ജൂൺ 21]] [[1991]] | term_end5 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | predecessor5 = [[കെ.പി. മമ്മു]] | successor5 = [[കെ.കെ. ശൈലജ]] | constituency6 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start6 = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]] | term_end6 = [[നവംബർ 11]] [[1979]] | predecessor6 = [[കെ.കെ. അബു]] | successor6 = [[എം.വി. രാഘവൻ]] | birth_date = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}} | birth_place = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]] | residence = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | party = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]] | religion = [[നിരീശ്വരവാദം]] | father = മാറോളി കോരൻ | mother = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി | spouse = ടി. കമല | children = വിവേക് കിരൺ, വീണ | website = www.keralacm.gov.in | footnotes = | date = ഏപ്രിൽ 14 | year = 2025 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ | signature = Pinarayi Vijayan Signature.png }} 2016 മുതൽ 2026 വരെ [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു. <ref name=":0" /><ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന് രാജി സമർപ്പിച്ചു. 2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെയും]] പൊതുഭരണവും ഇരുപത്തിയേഴ് വകുപ്പുകളുടെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.<ref>{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}</ref> നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നിട്ടുള്ളതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു. 1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌. 1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.<ref>http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html</ref> ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു<ref name="mabhu-98">{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട് വൈദ്യുതി ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി... |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}</ref>. == ജീവിതരേഖ == [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.<ref>https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611</ref> കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}</ref> '''സ്വകാര്യ ജീവിതം''' തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== [[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]] വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}</ref> 1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി. 1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി. 1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന് 2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm</ref> പിന്നീട്‌ [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm</ref> 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}</ref> പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു. 1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. <ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു. പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html</ref> <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}</ref> == കേരള മുഖ്യമന്ത്രി == കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ<ref>[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]</ref> 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)<ref>[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]</ref> മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ് (3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാരാണ് (4009 ദിവസം) കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലിരുന്നത്. 2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (പതിനേഴ്) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയാണ് അദ്ദേഹം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.<ref>[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]</ref><ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- | 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- |- | 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]] |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- | 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- |} ==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്== 1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു <ref name="oneindia">{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}</ref>. തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. <ref>[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&tabId=14&programId=9958837&contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്. == രണ്ടാമത് 2021 == അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. [[പൊതുഭരണ വകുപ്പ് (കേരളം)|പൊതുഭരണം]], [[ആഭ്യന്തര വകുപ്പ് (കേരളം)|ആഭ്യന്തരം]], [[ആസൂത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|ആസൂത്രണം]], [[പരിസ്ഥിതി വകുപ്പ് (കേരളം)|പരിസ്ഥിതി]], [[മലിനീകരണ നിയന്ത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|മലിനീകരണ നിയന്ത്രണം]], [[ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമ വകുപ്പ് (കേരളം)|ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമം]], [[പ്രവാസികാര്യ വകുപ്പ് (കേരളം)|പ്രവാസികാര്യം]], [[ഐ.ടി. വകുപ്പ് (കേരളം)|ഐ.ടി]], [[എയർപേർട്ട്‌ വകുപ്പ് (കേരളം)|എയർപേർട്ട്‌]], [[മെട്രോ റെയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|മെട്രോ റെയിൽ]], [[വിജിലൻസ് വകുപ്പ് (കേരളം)|വിജിലൻസ്]], [[ഫയർ ഫോഴ്സ് വകുപ്പ് (കേരളം)|ഫയർ ഫോഴ്സ്]], [[ജയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|ജയിൽ]], [[ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ]], [[ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ]] തുടങ്ങി  മറ്റ് മന്ത്രിമാർക്ക് ഇല്ലാത്ത എല്ലാ വകുപ്പുകളുടെയും ചുമതലയാണ് മുഖ്യമന്ത്രി വഹിക്കുന്നത്. മുഖ്യമന്ത്രിയും 20 മന്ത്രിമാരുമാണ് [[ഗവർണ്ണർ|ഗവർണർ]] [[ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ|ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ]] മുമ്പാകെ സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തത്. == വിമർശനങ്ങൾ == *നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു. തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}</ref>. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}</ref>. *2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}</ref> *തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. <ref>http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&n_type=HO&category_id=3&Farc=T&previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}} *മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |url-status=dead }}</ref><ref> http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ </ref> *പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.<ref>http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0</ref> . ==അവലംബം== {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }} *[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }} {{S-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}} {{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – ഇപ്പോഴും}} {{s-aft|after= - }} {{S-end}} {{Current Indian chief ministers}} {{CMs of Kerala}} {{Fourteenth KLA}} {{commons category|Pinarayi Vijayan}} {{DEFAULTSORT:വിജയൻ}} [[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] 0nnee24jb4hvcj8jlriwdvyokpn3sh5 4617337 4617336 2026-05-05T09:05:44Z Altocar 2020 144384 4617337 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pinarayi Vijayan}} {{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}} {{Infobox officeholder | name = പിണറായി വിജയൻ | image = File:Pinarayi.Vijayan.jpg | caption = | imagesize = | office = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]] | term_start = [[മേയ് 25]] [[2016]] | term_end = | predecessor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] | successor = TBD | constituency = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | office1 = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി | term_start1 = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]] | term_end1 = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]] | predecessor1 = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] | successor1 = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] | office2 = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start2 = [[മേയ് 20]] [[1996]] | term_end2 = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]] | predecessor2 = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]] | successor2 = [[എസ്. ശർമ്മ]] | office3 = കേരളനിയമസഭാംഗം | constituency3 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | term_start3 = [[മേയ് 21]] [[2016]] | term_end3 = | predecessor3 = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]] | successor3 = | constituency4 = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] | term_start4 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | term_end4 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | predecessor4 = [[സി.പി. നാരായണൻ]] | successor4 = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]] | constituency5 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start5 = [[ജൂൺ 21]] [[1991]] | term_end5 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | predecessor5 = [[കെ.പി. മമ്മു]] | successor5 = [[കെ.കെ. ശൈലജ]] | constituency6 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start6 = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]] | term_end6 = [[നവംബർ 11]] [[1979]] | predecessor6 = [[കെ.കെ. അബു]] | successor6 = [[എം.വി. രാഘവൻ]] | birth_date = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}} | birth_place = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]] | residence = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | party = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]] | religion = [[നിരീശ്വരവാദം]] | father = മാറോളി കോരൻ | mother = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി | spouse = ടി. കമല | children = വിവേക് കിരൺ, വീണ | website = www.keralacm.gov.in | footnotes = | date = ഏപ്രിൽ 14 | year = 2025 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ | signature = Pinarayi Vijayan Signature.png }} 2016 മുതൽ 2026 വരെ [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു. <ref name=":0" /><ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന് രാജി സമർപ്പിച്ചു. 2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെയും]] പൊതുഭരണവും ഇരുപത്തിയേഴ് വകുപ്പുകളുടെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.<ref>{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}</ref> നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നിട്ടുള്ളതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു. 1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌. 1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.<ref>http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html</ref> ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു<ref name="mabhu-98">{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട് വൈദ്യുതി ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി... |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}</ref>. == ജീവിതരേഖ == [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.<ref>https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611</ref> കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}</ref> '''സ്വകാര്യ ജീവിതം''' തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== [[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]] വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}</ref> 1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി. 1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി. 1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന് 2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm</ref> പിന്നീട്‌ [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm</ref> 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}</ref> പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു. 1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. <ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു. പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html</ref> <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}</ref> == കേരള മുഖ്യമന്ത്രി == കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ<ref>[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]</ref> 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)<ref>[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]</ref> മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ് (3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാരാണ് (4009 ദിവസം) കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലിരുന്നത്. 2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (പതിനേഴ്) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയാണ് അദ്ദേഹം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.<ref>[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]</ref><ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- | 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- |- | 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]] |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- | 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- |} ==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്== 1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു <ref name="oneindia">{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}</ref>. തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. <ref>[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&tabId=14&programId=9958837&contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്. == രണ്ടാമത് 2021 == [[പൊതുഭരണ വകുപ്പ് (കേരളം)|പൊതുഭരണം]], [[ആഭ്യന്തര വകുപ്പ് (കേരളം)|ആഭ്യന്തരം]], [[ആസൂത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|ആസൂത്രണം]], [[പരിസ്ഥിതി വകുപ്പ് (കേരളം)|പരിസ്ഥിതി]], [[മലിനീകരണ നിയന്ത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|മലിനീകരണ നിയന്ത്രണം]], [[ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമ വകുപ്പ് (കേരളം)|ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമം]], [[പ്രവാസികാര്യ വകുപ്പ് (കേരളം)|പ്രവാസികാര്യം]], [[ഐ.ടി. വകുപ്പ് (കേരളം)|ഐ.ടി]], [[എയർപേർട്ട്‌ വകുപ്പ് (കേരളം)|എയർപേർട്ട്‌]], [[മെട്രോ റെയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|മെട്രോ റെയിൽ]], [[വിജിലൻസ് വകുപ്പ് (കേരളം)|വിജിലൻസ്]], [[ഫയർ ഫോഴ്സ് വകുപ്പ് (കേരളം)|ഫയർ ഫോഴ്സ്]], [[ജയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|ജയിൽ]], [[ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ]], [[ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ]] തുടങ്ങി  മറ്റ് മന്ത്രിമാർക്ക് ഇല്ലാത്ത എല്ലാ വകുപ്പുകളുടെയും ചുമതലയാണ് മുഖ്യമന്ത്രി വഹിക്കുന്നത്. മുഖ്യമന്ത്രിയും 20 മന്ത്രിമാരുമാണ് [[ഗവർണ്ണർ|ഗവർണർ]] [[ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ|ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ]] മുമ്പാകെ സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തത്. == വിമർശനങ്ങൾ == *നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു. തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}</ref>. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}</ref>. *2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}</ref> *തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. <ref>http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&n_type=HO&category_id=3&Farc=T&previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}} *മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |url-status=dead }}</ref><ref> http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ </ref> *പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.<ref>http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0</ref> . ==അവലംബം== {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }} *[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }} {{S-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}} {{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – ഇപ്പോഴും}} {{s-aft|after= - }} {{S-end}} {{Current Indian chief ministers}} {{CMs of Kerala}} {{Fourteenth KLA}} {{commons category|Pinarayi Vijayan}} {{DEFAULTSORT:വിജയൻ}} [[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] m1ssxehtjq14fqholptzkbr636qqmtb 4617338 4617337 2026-05-05T09:06:19Z Altocar 2020 144384 4617338 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pinarayi Vijayan}} {{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}} {{Infobox officeholder | name = പിണറായി വിജയൻ | image = File:Pinarayi.Vijayan.jpg | caption = | imagesize = | office = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]] | term_start = [[മേയ് 25]] [[2016]] | term_end = | predecessor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] | successor = TBD | constituency = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | office1 = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി | term_start1 = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]] | term_end1 = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]] | predecessor1 = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] | successor1 = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] | office2 = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start2 = [[മേയ് 20]] [[1996]] | term_end2 = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]] | predecessor2 = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]] | successor2 = [[എസ്. ശർമ്മ]] | office3 = കേരളനിയമസഭാംഗം | constituency3 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | term_start3 = [[മേയ് 21]] [[2016]] | term_end3 = | predecessor3 = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]] | successor3 = | constituency4 = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] | term_start4 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | term_end4 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | predecessor4 = [[സി.പി. നാരായണൻ]] | successor4 = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]] | constituency5 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start5 = [[ജൂൺ 21]] [[1991]] | term_end5 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | predecessor5 = [[കെ.പി. മമ്മു]] | successor5 = [[കെ.കെ. ശൈലജ]] | constituency6 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start6 = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]] | term_end6 = [[നവംബർ 11]] [[1979]] | predecessor6 = [[കെ.കെ. അബു]] | successor6 = [[എം.വി. രാഘവൻ]] | birth_date = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}} | birth_place = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]] | residence = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | party = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]] | religion = [[നിരീശ്വരവാദം]] | father = മാറോളി കോരൻ | mother = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി | spouse = ടി. കമല | children = വിവേക് കിരൺ, വീണ | website = www.keralacm.gov.in | footnotes = | date = ഏപ്രിൽ 14 | year = 2025 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ | signature = Pinarayi Vijayan Signature.png }} 2016 മുതൽ 2026 വരെ [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു. <ref name=":0" /><ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന് രാജി സമർപ്പിച്ചു. 2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെയും]] പൊതുഭരണവും ഇരുപത്തിയേഴ് വകുപ്പുകളുടെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.<ref>{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}</ref> നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നിട്ടുള്ളതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു. 1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌. 1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.<ref>http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html</ref> ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു<ref name="mabhu-98">{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട് വൈദ്യുതി ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി... |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}</ref>. == ജീവിതരേഖ == [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.<ref>https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611</ref> കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}</ref> '''സ്വകാര്യ ജീവിതം''' തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== [[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]] വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}</ref> 1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി. 1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി. 1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന് 2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm</ref> പിന്നീട്‌ [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm</ref> 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}</ref> പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു. 1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. <ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. 2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു. പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html</ref> <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}</ref> == കേരള മുഖ്യമന്ത്രി == കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ<ref>[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]</ref> 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)<ref>[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]</ref> മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ് (3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാരാണ് (4009 ദിവസം) കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലിരുന്നത്. 2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (പതിനേഴ്) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയാണ് അദ്ദേഹം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.<ref>[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]</ref><ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- | 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- |- | 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]] |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- | 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- |} ==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്== 1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു <ref name="oneindia">{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}</ref>. തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. <ref>[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&tabId=14&programId=9958837&contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്. == രണ്ടാമത് 2021 == [[പൊതുഭരണ വകുപ്പ് (കേരളം)|പൊതുഭരണം]], [[ആഭ്യന്തര വകുപ്പ് (കേരളം)|ആഭ്യന്തരം]], [[ആസൂത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|ആസൂത്രണം]], [[പരിസ്ഥിതി വകുപ്പ് (കേരളം)|പരിസ്ഥിതി]], [[മലിനീകരണ നിയന്ത്രണ വകുപ്പ് (കേരളം)|മലിനീകരണ നിയന്ത്രണം]], [[ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമ വകുപ്പ് (കേരളം)|ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമം]], [[പ്രവാസികാര്യ വകുപ്പ് (കേരളം)|പ്രവാസികാര്യം]], [[ഐ.ടി. വകുപ്പ് (കേരളം)|ഐ.ടി]], [[എയർപേർട്ട്‌ വകുപ്പ് (കേരളം)|എയർപേർട്ട്‌]], [[മെട്രോ റെയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|മെട്രോ റെയിൽ]], [[വിജിലൻസ് വകുപ്പ് (കേരളം)|വിജിലൻസ്]], [[ഫയർ ഫോഴ്സ് വകുപ്പ് (കേരളം)|ഫയർ ഫോഴ്സ്]], [[ജയിൽ വകുപ്പ് (കേരളം)|ജയിൽ]], [[ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഇൻഫോർമേഷൻ ആൻറ്‌ പബ്ലിക്‌ റിലേഷൻ]], [[ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ വകുപ്പ് (കേരളം)|ഷിപ്പിങ്ങ്‌ ആൻറ്‌ നാവിഗേഷൻ]] തുടങ്ങി  മറ്റ് മന്ത്രിമാർക്ക് ഇല്ലാത്ത എല്ലാ വകുപ്പുകളുടെയും ചുമതലയാണ് മുഖ്യമന്ത്രി വഹിക്കുന്നത്. മുഖ്യമന്ത്രിയും 20 മന്ത്രിമാരുമാണ് [[ഗവർണ്ണർ|ഗവർണർ]] [[ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ|ആരിഫ് മുഹമ്മദ് ഖാൻ]] മുമ്പാകെ സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തത്. == വിമർശനങ്ങൾ == *നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു. തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}</ref>. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}</ref>. *2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}</ref> *തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. <ref>http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&n_type=HO&category_id=3&Farc=T&previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}} *മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |url-status=dead }}</ref><ref> http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ </ref> *പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.<ref>http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0</ref> . ==അവലംബം== {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }} *[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }} {{S-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}} {{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – ഇപ്പോഴും}} {{s-aft|after= - }} {{S-end}} {{Current Indian chief ministers}} {{CMs of Kerala}} {{Fourteenth KLA}} {{commons category|Pinarayi Vijayan}} {{DEFAULTSORT:വിജയൻ}} [[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] btmzneq30pqc9v98zhc15lsq2t7zhvw 4617339 4617338 2026-05-05T09:06:45Z Altocar 2020 144384 4617339 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pinarayi Vijayan}} {{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}} {{Infobox officeholder | name = പിണറായി വിജയൻ | image = File:Pinarayi.Vijayan.jpg | caption = | imagesize = | office = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]] | term_start = [[മേയ് 25]] [[2016]] | term_end = | predecessor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] | successor = TBD | constituency = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | office1 = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി | term_start1 = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]] | term_end1 = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]] | predecessor1 = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] | successor1 = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] | office2 = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start2 = [[മേയ് 20]] [[1996]] | term_end2 = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]] | predecessor2 = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]] | successor2 = [[എസ്. ശർമ്മ]] | office3 = കേരളനിയമസഭാംഗം | constituency3 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | term_start3 = [[മേയ് 21]] [[2016]] | term_end3 = | predecessor3 = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]] | successor3 = | constituency4 = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] | term_start4 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | term_end4 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | predecessor4 = [[സി.പി. നാരായണൻ]] | successor4 = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]] | constituency5 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start5 = [[ജൂൺ 21]] [[1991]] | term_end5 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | predecessor5 = [[കെ.പി. മമ്മു]] | successor5 = [[കെ.കെ. ശൈലജ]] | constituency6 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start6 = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]] | term_end6 = [[നവംബർ 11]] [[1979]] | predecessor6 = [[കെ.കെ. അബു]] | successor6 = [[എം.വി. രാഘവൻ]] | birth_date = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}} | birth_place = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]] | residence = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | party = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]] | religion = [[നിരീശ്വരവാദം]] | father = മാറോളി കോരൻ | mother = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി | spouse = ടി. കമല | children = വിവേക് കിരൺ, വീണ | website = www.keralacm.gov.in | footnotes = | date = ഏപ്രിൽ 14 | year = 2025 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ | signature = Pinarayi Vijayan Signature.png }} 2016 മുതൽ 2026 വരെ [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു. <ref name=":0" /><ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന് രാജി സമർപ്പിച്ചു. 2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെയും]] പൊതുഭരണവും ഇരുപത്തിയേഴ് വകുപ്പുകളുടെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.<ref>{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}</ref> നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നിട്ടുള്ളതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു. 1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌. 1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.<ref>http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html</ref> ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു<ref name="mabhu-98">{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട് വൈദ്യുതി ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി... |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}</ref>. == ജീവിതരേഖ == [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.<ref>https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611</ref> കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}</ref> '''സ്വകാര്യ ജീവിതം''' തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== [[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]] വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}</ref> 1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി. 1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി. 1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന് 2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm</ref> പിന്നീട്‌ [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm</ref> 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}</ref> പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു. 1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. <ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. 2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു. പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html</ref> <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}</ref> == കേരള മുഖ്യമന്ത്രി == കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ<ref>[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]</ref> 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)<ref>[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]</ref> മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ് (3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാരാണ് (4009 ദിവസം) കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലിരുന്നത്. 2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (പതിനേഴ്) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയാണ് അദ്ദേഹം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.<ref>[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]</ref><ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- | 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- |- | 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]] |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- | 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- |} ==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്== 1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു <ref name="oneindia">{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}</ref>. തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. <ref>[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&tabId=14&programId=9958837&contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്. == വിമർശനങ്ങൾ == *നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു. തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}</ref>. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}</ref>. *2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}</ref> *തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. <ref>http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&n_type=HO&category_id=3&Farc=T&previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}} *മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |url-status=dead }}</ref><ref> http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ </ref> *പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.<ref>http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0</ref> . ==അവലംബം== {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }} *[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }} {{S-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}} {{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – ഇപ്പോഴും}} {{s-aft|after= - }} {{S-end}} {{Current Indian chief ministers}} {{CMs of Kerala}} {{Fourteenth KLA}} {{commons category|Pinarayi Vijayan}} {{DEFAULTSORT:വിജയൻ}} [[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] pjhyvh1uvgkdga6wrxgjlif2w2bmzkv 4617340 4617339 2026-05-05T09:11:02Z Altocar 2020 144384 /* */ 4617340 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pinarayi Vijayan}} {{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}} {{Infobox officeholder | name = പിണറായി വിജയൻ | image = File:Pinarayi.Vijayan.jpg | caption = | imagesize = | office = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]] | term_start = [[മേയ് 25]] [[2016]] | term_end = | predecessor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] | successor = TBD | constituency = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | office1 = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി | term_start1 = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]] | term_end1 = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]] | predecessor1 = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] | successor1 = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] | office2 = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start2 = [[മേയ് 20]] [[1996]] | term_end2 = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]] | predecessor2 = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]] | successor2 = [[എസ്. ശർമ്മ]] | office3 = കേരളനിയമസഭാംഗം | constituency3 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | term_start3 = [[മേയ് 21]] [[2016]] | term_end3 = | predecessor3 = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]] | successor3 = | constituency4 = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] | term_start4 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | term_end4 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | predecessor4 = [[സി.പി. നാരായണൻ]] | successor4 = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]] | constituency5 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start5 = [[ജൂൺ 21]] [[1991]] | term_end5 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | predecessor5 = [[കെ.പി. മമ്മു]] | successor5 = [[കെ.കെ. ശൈലജ]] | constituency6 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start6 = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]] | term_end6 = [[നവംബർ 11]] [[1979]] | predecessor6 = [[കെ.കെ. അബു]] | successor6 = [[എം.വി. രാഘവൻ]] | birth_date = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}} | birth_place = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]] | residence = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | party = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]] | religion = [[നിരീശ്വരവാദം]] | father = മാറോളി കോരൻ | mother = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി | spouse = ടി. കമല | children = വിവേക് കിരൺ, വീണ | website = www.keralacm.gov.in | footnotes = | date = ഏപ്രിൽ 14 | year = 2025 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ | signature = Pinarayi Vijayan Signature.png }} 2016 മുതൽ 2026 വരെ തുടർച്ചയായി പത്ത് വർഷം [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' 2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്. രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു. <ref name=":0" /><ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന് രാജി സമർപ്പിച്ചു. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെയും]] പൊതുഭരണവും ഇരുപത്തിയേഴ് വകുപ്പുകളുടെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.<ref>{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}</ref> നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു. 1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌. 1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.<ref>http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html</ref> ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു<ref name="mabhu-98">{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട് വൈദ്യുതി ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി... |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}</ref>. == ജീവിതരേഖ == [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.<ref>https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611</ref> കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}</ref> '''സ്വകാര്യ ജീവിതം''' തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== [[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]] വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}</ref> 1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി. 1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി. 1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന് 2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm</ref> പിന്നീട്‌ [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm</ref> 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}</ref> പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു. 1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. <ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. 2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു. പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html</ref> <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}</ref> == കേരള മുഖ്യമന്ത്രി == കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ<ref>[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]</ref> 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)<ref>[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]</ref> മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ് (3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാരാണ് (4009 ദിവസം) കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലിരുന്നത്. 2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (പതിനേഴ്) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയാണ് അദ്ദേഹം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.<ref>[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]</ref><ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- | 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- |- | 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]] |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- | 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- |} ==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്== 1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു <ref name="oneindia">{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}</ref>. തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. <ref>[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&tabId=14&programId=9958837&contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്. == വിമർശനങ്ങൾ == *നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു. തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}</ref>. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}</ref>. *2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}</ref> *തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. <ref>http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&n_type=HO&category_id=3&Farc=T&previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}} *മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |url-status=dead }}</ref><ref> http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ </ref> *പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.<ref>http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0</ref> . ==അവലംബം== {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }} *[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }} {{S-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}} {{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – ഇപ്പോഴും}} {{s-aft|after= - }} {{S-end}} {{Current Indian chief ministers}} {{CMs of Kerala}} {{Fourteenth KLA}} {{commons category|Pinarayi Vijayan}} {{DEFAULTSORT:വിജയൻ}} [[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] rd2hfyfqvflaxia4afqtol7dlfs6rq2 0 10708 4617219 4608158 2026-05-04T16:11:31Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617219 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sachin Tendulkar}} {{featured}} {{Infobox cricketer | playername = Sachin Tendulkar | image = File:Sachin-Tendulkar.jpg | image_size = | birth_date = {{birth date and age|1973|04|24|df=yes}} | birth_place = മുംബൈ, മഹാരാഷ്ട്ര | country = ഇന്ത്യ | fullname = സച്ചിൻ രമേഷ് തെൻഡുൽക്കർ | nickname = ലിറ്റിൽ മാസ്റ്റർ, തെൻഡ്‌ല്യ,<ref name="CricinfoProfile"/> മാസ്റ്റർ ബ്ലാസ്റ്റർ,<ref>[http://content-aus.cricinfo.com/magazine/content/current/story/372146.html Elegy for the Long Player]</ref> ദ മാസ്റ്റർ,<ref>{{cite web|url=http://www.celebsfacts.com/sachin-tendulkar/|title=Sachin Tendulkar: Bio, Facts|publisher=Celebrity Bio, Facts|date= |accessdate=2017-05-30}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.theage.com.au/news/sport/cricket/despite-the-loss-of-ageing-stars-india-is-on-the-brink-of-a-goldenera/2008/10/25/1224351619581.html |title=Despite the loss of ageing stars, India is on the brink of a golden era |publisher=Theage.com.au |date= 2008-10-26|accessdate=2008-11-27 | location=Melbourne}}</ref> ദി ലിറ്റിൽ ചാമ്പ്യൻ,<ref name="google1">{{Cite news |url=http://afp.google.com/article/ALeqM5g1GRbImnh5S88rDMiES1YDRgx9yw |title=AFP: Tendulkar a special talent, says Gavaskar |publisher=Afp.google.com |date=18 October 2008 |accessdate=2008-11-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081021164512/http://afp.google.com/article/ALeqM5g1GRbImnh5S88rDMiES1YDRgx9yw |archivedate=2008-10-21 |url-status=dead }}</ref> ദി ഗ്രേറ്റ് മാൻ<ref>{{Cite web|last=Prasad|first=Mahendra|title=Sachin Tendulkar-For a man who has it all|url=http://www.cricket-tournaments.com/sachin-tendulkar/sachin-tendulkar-for-a-man-who-has-it-all.html|access-date=2010-10-13|archive-date=2010-11-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20101110022731/http://www.cricket-tournaments.com/sachin-tendulkar/sachin-tendulkar-for-a-man-who-has-it-all.html|url-status=dead}}</ref> | living = true | dayofbirth = 24 | monthofbirth = 4 | yearofbirth = 1973 | placeofbirth = [[മുംബൈ]], [[മഹാരാഷ്ട്ര]] <!----Do not change without discussing on talk page----> | countryofbirth = [[ഇന്ത്യ]] | heightft = 5 | heightinch = 5 | heightm = | role = ബാറ്റ്സ്മാൻ | oneIT20 = true | batting = വലംകയ്യൻ | bowling = വലംകയ്യൻ ലെഗ് സ്പിൻ, വലംകൈ ഓഫ് സ്പിൻ, വലംകൈ മീഡിയം | international = true | testdebutdate = 15 നവംബർ | testdebutyear = 1989 | testdebutagainst = പാകിസ്താൻ | testcap = 187 | lasttestdate = 14-16 നവംബർ | lasttestyear = 2013 | lasttestagainst = വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസ് | odidebutdate = 18 ഡിസംബർ | odidebutyear = 1989 | odidebutagainst = പാകിസ്താൻ | odicap = 74 | odishirt = 10 | lastodidate = 18 മാർച്ച്‌ | lastodiyear = 2012 | lastodiagainst = പാകിസ്താൻ | club1 = [[Mumbai cricket team|മുംബൈ]] | year1 = 1988–present | clubnumber1 = | club2 = [[Mumbai Indians|മുംബൈ ഇന്ത്യൻസ്]] ([[Indian Premier League|ഇന്ത്യൻ പ്രീമിയർ ലീഗ്]]) | year2 = 2008–present | club3 = [[Yorkshire County Cricket Club|യോർക്‌ഷെയർ]] | year3 = 1992 | club4 = | year4 = | | columns = 4 | column1 = [[Test cricket|ടെസ്റ്റ്]] | matches1 = 182 | runs1 = 15,921 | bat avg1 = 53.78 | 100s/50s1 = 51/68 | top score1 = 248* | deliveries1 = 4,198 | wickets1 = 46 | bowl avg1 = 54.00 | fivefor1 = 0 | tenfor1 = 0 | best bowling1 = 3/10 | catches/stumpings1 = 108/– | column2 = [[One Day International|ഏകദിനം]] | matches2 = 463 | runs2 = 18,426 | bat avg2 = 44.83 | 100s/50s2 = 49/96 | top score2 = 200* | deliveries2 = 8,054 | wickets2 = 154 | bowl avg2 = 44.48 | fivefor2 = 2 | tenfor2 = n/a | best bowling2 = 5/32 | catches/stumpings2 = 140/– | column3 = [[First-class cricket|ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ്]] | matches3 = 285 | runs3 = 25,396 | bat avg3 = 59.26 | 100s/50s3 = 78/107 | top score3 = 248* | deliveries3 = 7,497 | wickets3 = 70 | bowl avg3 = 61.54 | fivefor3 = 0 | tenfor3 = 0 | best bowling3 = 3/10 | catches/stumpings3 = 176/– | column4 = [[List A cricket|ലിസ്റ്റ് എ]] | matches4 = 540 | runs4 = 21,663 | bat avg4 = 45.89 | 100s/50s4 = 59/113 | top score4 = 200* | deliveries4 = 10,220 | wickets4 = 201 | bowl avg4 = 42.11 | fivefor4 = 2 | tenfor4 = n/a | best bowling4 = 5/32 | catches/stumpings4 = 171/– | date= ഓഗസ്റ്റ് 22 | year = 2011 | source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/35320.html ക്രിക്കിൻഫോ }} '''സച്ചിൻ രമേഷ് തെൻഡുൽക്കർ''' അഥവാ Sachin Tendulkar(ജനനം. ഏപ്രിൽ 24, 1973 [[മുംബൈ]],[[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]]) [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]] നിന്നുള്ള മുൻ [[ക്രിക്കറ്റ്]] താരവും, ലോകം കണ്ട ഏറ്റവും മികച്ച [[ക്രിക്കറ്റ്]] കളിക്കാരിൽ ഒരാളും ഇന്ത്യയിലെ ഒരു പാർലമെന്റ് മെമ്പറുമാണ് . രണ്ടു പതിറ്റാണ്ട് കാലം സച്ചിൻ ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റിന് നെടും തൂൺ ആയി നിന്നു. സച്ചിൻ്റെ ബാറ്റിംഗ് ഇന്ത്യക്ക് നിരവധി വിജയങ്ങൾ സമ്മാനിച്ചു . സച്ചിൻ ഇല്ലായിരുന്നെങ്കിൽ ഇന്ത്യയ്ക്ക് ഇത്ര വലിയ സ്ഥാനം ഒരിക്കലും കിട്ടുകയില്ല ക്രിക്കറ്റ് മതമായ ഇന്ത്യയിൽ സച്ചിൻ ദൈവമായി. സ്വഭാവശുദ്ധികളഞ്ഞു കുളിക്കാത്ത സച്ചിൻ മാന്യന്മാരുടെ കളിക്ക് കൂടുതൽ മാന്യത നൽകി<ref>{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?id=31d055a3-de0d-4969-93bf-82b186a50fc0&ParentID=d9bbcde5-db34-4afc-87e6-e4cca6aa5033&MatchID1=4586&TeamID1=1&TeamID2=8&MatchType1=1&SeriesID1=1151&MatchID2=4588&TeamID3=3&TeamID4=5&MatchType2=1&SeriesID2=1152&PrimaryID=4586&Headline=Tendulkar+is+Warne's+greatest |title=Tendulkar is Shane Warne's Greatest |access-date=2008-01-26 |archive-date=2012-12-09 |archive-url=https://archive.today/20121209061542/http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?id=31d055a3-de0d-4969-93bf-82b186a50fc0&ParentID=d9bbcde5-db34-4afc-87e6-e4cca6aa5033&MatchID1=4586&TeamID1=1&TeamID2=8&MatchType1=1&SeriesID1=1151&MatchID2=4588&TeamID3=3&TeamID4=5&MatchType2=1&SeriesID2=1152&PrimaryID=4586&Headline=Tendulkar+is+Warne's+greatest |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.india-today.com/itoday/04051998/sport.html |title=The Best Cricketer |access-date=2008-01-26 |archive-date=2008-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080608084651/http://www.india-today.com/itoday/04051998/sport.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.dawn.com/2004/03/17/spt2.htm Tendulkar is greatest, says Pakistan's Captain Inzamam]</ref>. [[2002]]-ൽ ക്രിക്കറ്റ് ലോകത്തെ ആധികാരിക മാസികയായ വിസ്ഡൺ മാസിക [[ഡൊണാൾഡ് ബ്രാഡ്‌മാൻ|ഡോൺ ബ്രാഡ്‌മാനു]] ശേഷം ക്രിക്കറ്റ് ലോകം കണ്ട ഏറ്റവും മികച്ച രണ്ടാമത്തെ ക്രിക്കറ്റ് പ്രതിഭയായും, മികച്ച രണ്ടാമത്തെ ഏക ദിന ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാരനായും തെണ്ടുൽക്കറെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. [[വിവിയൻ റിച്ചാർഡ്‌സ്]] ആയിരുന്നു പ്രഥമ സ്ഥാനത്ത്.<ref>''See [[Wisden 100]]''</ref>‍<ref>{{cite web|url=http://www.tribuneindia.com/2002/20021214/sports.htm#4 |title=The Tribune, Chandigarh, India - Sport |publisher=Tribuneindia.com |date= |accessdate=2011-12-17}}</ref>.` അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിക്കറ്റിൽ നൂറു ശതകങ്ങൾ തികച്ച ആദ്യത്തെ കളിക്കാരനാണ് സച്ചിൻ.<ref>{{cite news|title=Sachin creates history with 100th ton|url=http://www.thehindu.com/sport/cricket/article3002560.ece?homepage=true|accessdate=16 മാർച്ച് 2012|newspaper=The Hindu}}</ref> 2012 മാർച്ച് 16-നു് ധാക്കയിലെ മിർപ്പൂരിൽ ബംഗ്ലാദേശിനെതിരെ നടന്ന ഏഷ്യാ കപ്പ് ഗ്രൂപ്പ് ഏകദിനമത്സരത്തിലാണ് സച്ചിൻ തന്റെ നൂറാം ശതകം തികച്ചത്. ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റിലും, ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിലുമായി നിരവധി റെക്കോർഡുകൾ സച്ചിന്റെ പേരിലുണ്ട്. ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിലും, ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റിലും<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/php/newsFrm.php?news_id=1258011&n_type=HO |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-10-17 |archive-date=2008-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081020075454/http://www.mathrubhumi.com/php/newsFrm.php?news_id=1258011&n_type=HO |url-status=dead }}</ref> നിലവിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ റൺസ് നേടിയിട്ടുള്ള കളിക്കാരനാണ് ഇദ്ദേഹം. 2011- ൽ സച്ചിൻ ലോക കപ്പിൽ രണ്ടായിരം റൺസെടുക്കുന്ന ആദ്യ ബാറ്റ്‌സ്മാനായി<ref>[http://sports.mathrubhumi.com/story.php?id=163798 മാതൃഭൂമി ഓൺലൈൻ]</ref>. 463 ഏകദിന മത്സരങ്ങളിലായി 18426 റൺസ് ഇദ്ദേഹം നേടിയിട്ടുണ്ട് <ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/cricket/2008/feb/05ten.htm|title=Tendulkar tops 16,000 runs|accessdate=2008-02-06}}</ref>. 17,000 റൺസ് തികച്ച ഏക ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാരനുമാണ് സച്ചിൻ. ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റിൽ 11,000 റൺസ് പിന്നിടുന്ന മൂന്നാമത്തെ കളിക്കാരനും, ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യക്കാരനുമാണ് സച്ചിൻ<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/england/6920850.stm ''2nd Test England v India''] [[BBC News]] retrieved July 28, 2007</ref>. ടെസ്റ്റിലും ഏകദിനത്തിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ സെഞ്ചുറികൾ എന്ന റെക്കോർഡും സച്ചിന്റെ പേരിലാണ് <ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2004/12/12/stories/2004121202031900.htm |title='The Hindu' Indian National Newspaper Article on Sachin's 34th Century |access-date=2008-01-26 |archive-date=2008-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080503185851/http://www.hindu.com/2004/12/12/stories/2004121202031900.htm |url-status=dead }}</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/6462199.stm BBC Article, ''Tendulkar achieves superhero status'']</ref><ref>{{cite web|url=http://www.littlemastersachin.com|title=Little Master Sachin|accessdate=2007-12-11|archive-date=2009-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20091109045859/http://littlemastersachin.com/|url-status=dead}}</ref>. ഏകദിനത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ആറാമത്തെ വ്യക്തിഗത സ്കോറിന്റെ ഉടമയായ (24 ഫെബ്രുവരി 2010 ന് ദക്ഷിണ-ആഫ്രിക്കക്കെതിരെ ഗ്വാളിയോറിൽ വെച്ച്, പുറത്താവാതെ 200 റൺസ്) സച്ചിൻ, ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിൽ ഇരട്ട ശതകം നേടിയ ആദ്യത്തെ കളിക്കാരനുമാണ്<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=85423 |title=Mathrubhumi Online |access-date=2010-02-24 |archive-date=2010-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100227020050/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=85423 |url-status=dead }}</ref>. 2009 നവംബർ 5ന്‌ ഹൈദരാബാദിൽ വെച്ച് നടന്ന ഇന്ത്യ-ആസ്ട്രേലിയ ഏകദിന പരമ്പരയിലെ മത്സരത്തിൽ, 17000 റൺസ് തികയ്ക്കുന്ന ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ താരം എന്ന ബഹുമതിയും സച്ചിൻ നേടി<ref>[http://beta.thehindu.com/sport/cricket/article43622.ece?homepage=true ഹിന്ദു ഓൺലൈൻ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091108120728/http://beta.thehindu.com/sport/cricket/article43622.ece?homepage=true |date=2009-11-08 }} 06/11/2009 ശേഖരിച്ചത്</ref>. ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റിലെ സച്ചിന്റെ ഉയർന്ന സ്കോർ ബംഗ്ലാദേശിനെതിരെ 2004-ൽ നേടിയ 248 റൺസ് ആണ്‌. ''മാസ്റ്റർ ബ്ലാസ്റ്റർ'' <!--, ''ലിറ്റിൽ മാസ്റ്റർ''--> എന്ന വിളിപ്പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന സച്ചിൻ, 14-ആമത്തെ വയസ്സിൽ‍ ആഭ്യന്തര ക്രിക്കറ്റിൽ [[മും‌ബൈ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|മും‌ബൈ ക്രിക്കറ്റ് ടീമിനു]] വേണ്ടി കളിക്കുകയും ആദ്യ മത്സരത്തിൽ തന്നെ സെഞ്ച്വറി തികയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് [[1989]] -ൽ തന്റെ പതിനാറാം വയസ്സിൽ [[പാകിസ്താൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|പാകിസ്താ]][[പാകിസ്താൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീമിനെതിരെ]] [[കറാച്ചി|കറാച്ചിയിൽ]] അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിക്കറ്റിൽ അരങ്ങേറ്റം നടത്തി. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ കായിക ബഹുമതിയായ [[രാജീവ് ഗാന്ധി ഖേൽ രത്ന അവാർഡ്]] നേടിയ ആദ്യ ക്രിക്കറ്ററുമാണു സച്ചിൻ<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/sports/1998/aug/12c.htm |title=Rediff On The NeT: Sachin Tendulkar gets Khel Ratna |publisher=Rediff.com |date=1998-08-12 |accessdate=2011-12-17}}</ref>. രണ്ടാമത്തെ വലിയ സിവിലിയൻ ബഹുമതിയായ [[പത്മ വിഭൂഷൺ]] നേടിയ ആദ്യത്തെ കായികതാരം എന്ന ബഹുമതി [[വിശ്വനാഥൻ ആനന്ദ്|വിശ്വനാഥൻ ആനന്ദിനൊപ്പം]] [[2008]]-ൽ സച്ചിൻ നേടുകയുണ്ടായി <ref>{{cite web|url=http://www.indiaenews.com/sports/20080125/93905.htm|title=Tendulkar becomes first cricketer to get Padma Vibhushan|accessdate=2008-01-26|archive-date=2008-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20080207061855/http://www.indiaenews.com/sports/20080125/93905.htm|url-status=dead}}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?id=f33441ae-a919-45ff-aa9f-d5b3d75c658b&MatchID1=4628&TeamID1=1&TeamID2=6&MatchType1=1&SeriesID1=1165&PrimaryID=4628&IsCricket=true&Headline=Tendulkar%2c+Anand+get+Padma+Vibhushan|title=Tendulkar, Anand get Padma Vibhushan|accessdate=2008-01-26|archive-date=2008-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20080227215838/http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?id=f33441ae-a919-45ff-aa9f-d5b3d75c658b&MatchID1=4628&TeamID1=1&TeamID2=6&MatchType1=1&SeriesID1=1165&PrimaryID=4628&IsCricket=true&Headline=Tendulkar%2C+Anand+get+Padma+Vibhushan|url-status=dead}}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/report.asp?newsid=1147507|title=Sachin among 13 to get Padma Vibhushan|accessdate=2008-01-26}}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.aol.in/news/story/2008012510409019000001/index.html|title=Pranab, Tendulkar, Tata, Mittal get Padma Vibhushan|accessdate=2008-01-26|archive-date=2008-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20080206151538/http://www.aol.in/news/story/2008012510409019000001/index.html|url-status=dead}}</ref>. ലോകത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആരാധകരുള്ള ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാരിൽ ഒരാളും, പരസ്യം വഴി ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുണ്ടാക്കുന്ന ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാരിൽ ഒരാളും സച്ചിനാണ്‌. ക്രിക്കറ്റിനു പുറമേ ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാന നഗരങ്ങളിൽ റെസ്റ്റോറന്റുകളും സച്ചിൻ നടത്തുന്നുണ്ട്. നിലവിൽ [[ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ്|ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റിൽ]] [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭാംഗവുമാണ്]] സച്ചിൻ. രാജ്യസഭയിലേക്ക് തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്ന ആദ്യ സജീവ കായിക താരമാണ് അദ്ദേഹം.<ref name=thjun2012>{{cite news|title=Rajya Sabha stint|url=http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/Sachin-starts-Rajya-Sabha-stint-seeks-help-to-bring-changes/Article1-865571.aspx|accessdate=4 June 2012|newspaper=''[[Hindustan Times]]''|date=4 June 2012|archive-date=2012-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20120604140724/http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/Sachin-starts-Rajya-Sabha-stint-seeks-help-to-bring-changes/Article1-865571.aspx|url-status=dead}}</ref> 2012 ഡിസംബർ 23-ന് സച്ചിൻ അന്താരാഷ്ട്ര ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിൽ നിന്ന് വിരമിക്കൽ പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref name=retire_ODI>{{cite news|title=Sachin Tendulkar retires from ODIs|url=http://www.espncricinfo.com/india/content/story/598302.html|accessdate=23 ഡിസംബർ 2012|newspaper=ESPN Cricinfo|date=23 ഡിസംബർ 2012}}</ref> ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിൽ ഏറ്റവുമധികം റൺസ്, സെഞ്ച്വറികൾ, അർദ്ധ സെഞ്ച്വറികൾ, കളിച്ച മത്സരങ്ങൾ എന്നീ റെക്കോർഡുകളെല്ലാം വിരമിക്കുമ്പോൾ സച്ചിന്റെ പേരിലാണ്. 2012 മാർച്ച് 18-ന് മിർപൂരിൽ പാകിസ്താനെതിരെയാണ് സച്ചിൻ അവസാന ഏകദിന മത്സരം കളിച്ചത്. 2013 മേയ് 27-ാം തിയതി ഐ.പി.എൽ ആറാം സീസൺ കിരീടം മുംബൈ ഇന്ത്യൻസ് സ്വന്തമാക്കിയ ശേഷം ഐ.പി.എല്ലിൽ നിന്ന് വിരമിക്കൽ പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://veekshanam.com/content/view/21262/1/ |title=ഐ.പി.എല്ലിൽ നിന്നും വിരമിക്കൽ പ്രഖ്യാപനം. |access-date=2013-05-27 |archive-date=2014-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140317182620/http://veekshanam.com/content/view/21262/1/ |url-status=dead }}</ref> 2013 നവംബർ 14 മുതൽ 16 വരെ മുംബൈയിലെ വാംഖഡെ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസുമായി നടന്ന ടെസ്റ്റ് മത്സരത്തോടെ സച്ചിൻ രാജ്യാന്തര ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റിൽ നിന്നും വിരമിച്ചു. അതേ ദിവസം തന്നെ രാജ്യം [[ഭാരതരത്നം]] പുരസ്കാരം നൽകി സച്ചിനെ ആദരിച്ചു. ഭാരതരത്ന ലഭിക്കുന്ന ആദ്യ കായികതാരവും ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ വ്യക്തിയും സച്ചിനാണ്. == കളിക്കുന്ന രീതി == ടെണ്ടുൽക്കർ ഒരു ''ആംബിഡെക്സ്ട്രസ് (ambidextrous)'' ആണ്‌. വലതു കൈ കൊണ്ട് ബാറ്റും, ബോളും, ഫീൽഡിൽ നിന്നും പന്തുകൾ എറിയുകയും ചെയ്യും, എന്നാൽ എഴുതുന്നത് ഇടതു കൈ കൊണ്ടാണ്‌. പരിശീലനത്തിനിടയിൽ ഇടതു കൈ കൊണ്ടും പന്തുകൾ എറിയാറുണ്ട്. [[ക്രിക്‌ഇൻഫോ]] കോളമിസ്റ്റായ ''സംബിത് ബാൽ'' സച്ചിനെ ''ഇപ്പോഴത്തെ പൂർണ്ണാരോഗ്യമുള്ള ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാരൻ'' (''most wholesome batsman of his time'') ആയി വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നു<ref name="CricinfoProfile">{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/india/content/player/35320.html|last=Bal|first=Sambit|title=Sachin Tendulkar - Cricinfo Profile|publisher=[[Cricinfo]]|accessdate=2007-12-14}}</ref>. ഫീൽഡിൽ അനാവശ്യ ചലനങ്ങൾ ഒഴിവാക്കി സമതുലിതമായാണ്‌ സച്ചിൻ ബാറ്റ് ചെയ്യുന്നത്. പന്ത് മൈതാനത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗത്തേക്കും അനായാസം അടിക്കാൻ കഴിയുന്ന സച്ചിൻ, കോളമിസ്റ്റായ ബാലിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ ബാക്ക്-ഫൂട്ട് പഞ്ച് ആണ്‌ സച്ചിന്റെ മുദ്ര പതിഞ്ഞ ഷോട്ട്<ref name="CricinfoProfile"/>. താരതമ്യേന വേഗം കുറഞ്ഞ ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡങ്ങളിലെ പിച്ചുകളിലും, അതു പോലെ വേഗമേറിയ [[കരീബിയൻ]],[[പടിഞ്ഞാറൻ ഓസ്ട്രേലിയ|‍ പടിഞ്ഞാറൻ ഓസ്ട്രേലിയയിലെ]] പിച്ചുകളിലും സച്ചിൻ തന്റെ പ്രതിഭ തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="CricinfoProfile"/> സ്ക്വയറിനു മുകളിലൂടെ പന്ത് അടിക്കാൻ കഴിയുന്ന സച്ചിൻ ഈ രീതി വഴി അനേകം ബൗണ്ടറികൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്. എക്കാലത്തേയും മികച്ച ക്രിക്കറ്റ് പ്രതിഭയായിരുന്ന [[ഡൊണാൾഡ് ബ്രാഡ്‌മാൻ]] സച്ചിന്റെ ബാറ്റിങ്ങിനെ തന്റേതിനോട് താരതമ്യം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവചരിത്രത്തിൽ ഇങ്ങനെ പറയുന്നു "[[Sir Donald Bradman]] was most taken by Tendulkar's technique, compactness and shot production, and had asked his wife to have a look at [[Tendulkar]], having felt that Tendulkar played like him. [[Bradman's wife]], Jessie, agreed that they did appear similar. " മുൻ ആസ്ടേലിയൻ ക്രിക്കറ്റ് കോച്ച് ആയിരുന്ന [[ജോൺ ബുക്കനാൻ]] പറയുന്നത് സച്ചിന്റെ ഫുട്ട് വർക്കിന്റെ പരിമിതി മൂലം ഷോട്ട് ബോളുകൾ കളിക്കുന്നതിൽ പരിമിതികൾ ഉണ്ടെന്നായിരുന്നു.<ref name="Sachinweakness">{{cite web|url=http://www.deccanherald.com/Content/Nov292007/sports2007112938408.asp|title=Buchanan spots Sachin's weakness!|publisher=[[Deccan Herald]]|accessdate=2007-12-14}}</ref>. അതുപോലെ ലെഫ്റ്റ് ആം പേസ് കളിക്കുന്നതിലും സച്ചിന്‌ പരിമിതികൾ ഉണ്ടെന്ന് ബുക്കനാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.<ref name="Sachinweakness"/> [[2004]]-ൽ തുടർച്ചയായ പരിക്കുകൾ മൂലം, സച്ചിന്റെ ബാറ്റിംഗ് അക്രമണോൽസുകത കുറഞ്ഞതായി കാണപ്പെട്ടു. ഇതിനു പ്രധാനമായി പറയുന്ന കാരണങ്ങൾ 1. ഒരു ബാറ്റ്സ്മാനും തന്റെ ദീർഘ നാളത്തെ ക്രിക്കറ്റ് ജീവിതത്തിൽ ഒരേ ശൈലിയിൽ ബാറ്റ് വീശാൻ സാദ്ധ്യമല്ല. 2. ടീമിലെ മുതിർന്ന അംഗം എന്ന നിലയിൽ കൂടുതൽ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ സച്ചിനിൽ നിക്ഷിപ്തമായിരിക്കുന്നു. [[2004]]-മുതൽ സച്ചിന്റെ ബാറ്റിംഗ് അക്രമണോൽസുകതയും, ഭംഗിയും കുറഞ്ഞതായി തീർന്നു. തന്റെ കരിയറിലെ ആദ്യ കാലത്തായിരുന്നു സച്ചിൻ കൂടുതൽ റൺസുകൾ നേടിയത്. അതും ഒരു ബോളിന്‌ ഒരു റൺസ് എന്ന ശരാശരിയിൽ. മുൻ ഓസ്ട്രേലിയൻ കളിക്കാരൻ ആയിരുന്ന [[ഇയാൻ ചാപ്പൽ]] ഇങ്ങനെ വിശ്വസിക്കുന്നു ''ടെണ്ടുൽക്കർ തന്റെ കരിയർ തുടങ്ങിയ കാലത്ത് കളിച്ചിരുന്നതിന്റെ ഒരു ശതമാനം പോലും ഇപ്പോൾ കളിക്കുന്നില്ല <ref name="Futuresuperstars"/>.'' ഒരു ബൗളർ അല്ലെങ്കിലും [[മീഡിയം പേസ്]], [[ലെഗ് സ്പിൻ]], [[ഓഫ് സ്പിൻ]] തുടങ്ങിയ എല്ലാ രീതിയിലും സച്ചിൻ അനായാസം പന്തെറിയുമായിരുന്നു. എതിർ ടീമിലെ ബാറ്റ്സ്മാൻ‌മാർ ഒരു വലിയ ഇന്നിം‌ഗ്‌സ് പടുത്തുയർത്തുമ്പോൾ ആ കൂട്ടു കെട്ട് പൊളിക്കാൻ മിക്കവാറും ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം ക്യാപ്റ്റന്മാർ സച്ചിനെയായിരുന്നു ചുമതലപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്. സച്ചിന്റെ മികച്ച ബൗളിംഗ്‌ മൂലം ഇന്ത്യ ചില മൽസരങ്ങളിൽ ജയിച്ചിട്ടുമുണ്ട്.<ref>{{cite web|url=http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2004-05/PAK_IN_IND/SCORECARDS/PAK_IND_ODI1_02APR2005.html |title=1st ODI: India v Pakistan at Kochi, Apr 2, 2005 &#124; Cricket Scorecard &#124; ESPN Cricinfo |publisher=Cricinfo.com |date= |accessdate=2011-12-17}}</ref> == ആദ്യ കാലവും,സ്വകാര്യ ജീവിതവും == [[മുംബൈ|മുംബൈയിലെ]] ഒരു [[സാരസ്വത് ബ്രാഹ്മിൺ]] കുടുംബത്തിലാണ്‌ സച്ചിൻ ജനിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അച്ഛൻ ഒരു മറാത്തി സാഹിത്യകാരൻ കൂടിയായിരുന്ന [[രമേഷ് ടെണ്ടുൽക്കർ]], തന്റെ ഇഷ്ട സം‌ഗീത സം‌വിധായകനായ [[സച്ചിൻ ദേവ് ബർമ്മൻ]] എന്ന പേരിലെ ''സച്ചിൻ'' എന്ന നാമം തന്റെ മകനു നൽകി. അച്ഛൻ്റെ രണ്ടാം ഭാര്യയിലാണ് സച്ചിൻ ജനിച്ചത് രജനി എന്നാണ് അമ്മയുടെ. പേ ര് . ഛന റ അദ്യ സഹോ ദരങ്ങൾ സച്ചിനുണ്ട് മൂത്ത ജ്യേഷ്ഠൻ അജിത്, സച്ചിനെ ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാൻ പ്രോൽ‍സാഹിപ്പിച്ചിരുന്നു. അജിതിനെ കൂടാതെ സച്ചിന്‌ നിതിൻ എന്നൊരു സഹോദരനും സവിത എന്നൊരു സഹോദരിയുമുണ്ട്. പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം ശാരദാശ്രം വിദ്യാമന്ദിറിലായിരുന്നു. അവിടെ നിന്നാണ്‌ ക്രിക്കറ്റിന്റെ ബാലപാഠങ്ങൾ തന്റെ കോച്ച് ആയിരുന്ന [[രമാകാന്ത് അചരേക്കർ|രമാകാന്ത് അചരേക്കറിൽ]] നിന്ന് സച്ചിൻ പഠിച്ചത്. തന്റെ സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനിടയിൽ സച്ചിൻ [[എം.ആർ.എഫ്.]] പേസ് അക്കാദമിയിൽ പേസ് ബൗളിംഗിൽ പരിശീലനത്തിന്‌ ചേർന്നു. പക്ഷേ അവിടത്തെ പരിശീലകനായിരുന്ന [[ഡെന്നിസ് ലില്ലി]], സച്ചിനോട് ബാറ്റിംഗിൽ മാത്രം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. ദാദറിലെ കിർത്തി ഡൂൺ ഗുർ സീ കോളേജിൽ പ്രീഡിഗ്രിക്കു ചേർന്നെങ്കിലും ക്രിക്കറ്റിനു വേണ്ടി വിദ്യാഭ്യാസം ഉപേക്ഷിച്ചു. ചെറുപ്പകാലത്ത് സച്ചിൻ അനേകം മണിക്കൂറുകൾ പരിശീലകനോടൊപ്പം ക്രിക്കറ്റ് പരിശീലിക്കുമായിരുന്നതിനാൽ സച്ചിന് മടുപ്പ് അനുഭവപ്പെട്ടു തുടങ്ങി. അപ്പോൾ പരിശീലകൻ [[സ്റ്റമ്പ്|സ്റ്റമ്പിന്റെ]] മുകളിൽ ഒരു രൂപ നാണയം വെയ്ക്കുകയും സച്ചിനെ പുറത്താക്കുന്ന ബൗളർക്ക് ആ നാണയം സമ്മാനം നൽകുകയും ചെയ്യുമെന്ന് പറഞ്ഞു. ആ പരിശീലനത്തിനിടയിൽ ആർക്കും സച്ചിനെ പുറത്താക്കാൻ പറ്റിയില്ലെങ്കിൽ കോച്ച് ആ നാണയം സച്ചിനും നൽ‍കുമായിരുന്നു. സച്ചിൻ പറയുന്നത് അക്കാലത്ത് കിട്ടിയ 13 നാണയങ്ങൾ ആണ്‌ തന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സമ്മാനങ്ങൾ എന്നാണ്‌‍. സ്കൂളിൽ പഠിക്കുന്ന സമയത്ത് മറ്റൊരു ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാരനും, സഹപാഠിയുമായ [[വിനോദ് കാംബ്ലി|വിനോദ് കാംബ്ലിയുമൊത്ത്]] സച്ചിൻ 1988-ലെ ഹാരിസ് ഷീൽഡ് ഗെയിംസിൽ, 664-റൺസ് എന്ന ഒരു റെക്കോർഡ് കൂട്ടുകെട്ട് ഉണ്ടാക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/columns/content/story/135328.html |title=A tale of two terrors &#124; Cricket Features &#124; Columns &#124; ESPN Cricinfo |publisher=Content-usa.cricinfo.com |date= |accessdate=2011-12-17}}</ref> ആ ഇന്നിംഗ്സിൽ സച്ചിൻ 320- റൺസിൽ അധികം നേടി. അതുപോലെ ആ സീരീസിൽ ആയിരത്തിലധികം റൺസും. [[2006]]-ൽ [[ഹൈദരാബാദ്|ഹൈദരാബാദുകാരായ]] 2 സ്കൂൾ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഈ റൺസ് മറി കടക്കുന്നതു വരെ അതൊരു ലോക റെക്കോർഡ് ആയിരുന്നു. സച്ചിന് 14 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ [[സുനിൽ ഗവാസ്കർ]] താൻ ഉപയോഗിച്ച അൾട്രാ ലൈറ്റ് പാഡുകൾ സച്ചിന്‌ സമ്മാനമായി നൽകുകയുണ്ടായി. "അതെനിക്കൊരു നല്ല പ്രോൽസാഹനമായിരുന്നു" ഗവാസ്കറിന്റെ 34 -ടെസ്റ്റ് സെഞ്ച്വറികൾ എന്ന 20 വർഷം പ്രായമുള്ള റെക്കോർഡ് മറി കടന്നപ്പോൾ സച്ചിൻ ഓർത്തു. [[1995]]-ൽ സച്ചിൻ [[ഗുജറാത്തി]] വ്യവസായി ആയിരുന്ന ആനന്ദ് മേത്തയുടെ മകൾ [[ഡോ. അഞ്ജലി]] (ജനനം:[[10 നവംബർ]] [[1967]]) എന്ന ശിശുരോഗവിദഗ്ദ്ധയെ വിവാഹം ചെയ്തു. ഇതൊരു പ്രണയവിവാഹം തന്നെയായിരുന്നു. സച്ചിനേക്കാൾ ആറു വയസ്സ് മുതിർന്ന യുവതിയായിരുന്നു ഡോ. അഞ്ജലി. ഈ ദമ്പതികൾക്ക് സാറ (ജനനം:[[12 ഒക്ടോബർ]] [[1997]]), അർജ്ജുൻ (ജനനം: [[23 സെപ്റ്റംബർ]] [[1999]]) എന്നീ രണ്ടു മക്കൾ‍ ആണുള്ളത് <ref>{{cite web |url=http://content-www.cricinfo.com/india/content/story/83995.html |title=Tendulkar Junior born yesterday &#124; Cricket News &#124; India &#124; ESPN Cricinfo |publisher=Content-www.cricinfo.com |date= |accessdate=2011-12-17 |archive-date=2008-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081102103447/http://content-www.cricinfo.com/india/content/story/83995.html |url-status=dead }}</ref>. തന്റെ ഭാര്യയുടെ അമ്മയായ അന്നാബെൻ മേത്തയോടൊപ്പം സച്ചിൻ, [[അപ്‌നാലയ]] എന്ന [[എൻ.ജി.ഒ.|എൻ.ജി.ഒ.യുടെ]] കീഴിലുള്ള 200 കുട്ടികളെ സ്പോൺസർ ചെയ്യുകയുണ്ടായി. തന്റെ സാമൂഹ്യ പ്രവർ‍ത്തനങ്ങളെപ്പറ്റി പറയാൻ സച്ചിന്‌ എന്നും അതൃപ്തിയായിരുന്നു.{{Fact|date=December 2007}} അതു തന്റെ വ്യക്തിപരമായ കാര്യമാണെന്ന് പറയാൻ ആയിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്‌ ഇഷ്ടം{{Fact|date=December 2007}} == ആഭ്യന്തര ക്രിക്കറ്റിൽ == 15 വയസ് മാത്രം പ്രായമുള്ളപ്പോൾ സച്ചിൻ [[ആഭ്യന്തര ക്രിക്കറ്റ്|ആഭ്യന്തര ക്രിക്കറ്റിൽ]] അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു. ബോംബെ ടീമിനു വേണ്ടിയാണ്‌ കളിച്ചത്. തന്റെ ആദ്യ മത്സരത്തിൽ തന്നെ സച്ചിൻ 100 റൺസ് നേടി പുറത്താകാതെ നിന്നു. [[ഗുജറാത്ത്|ഗുജറാത്തിനെതിരെ]] ആയിരുന്നു അത്. അതോടെ അദ്ദേഹം ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ്സ് അരങ്ങേറ്റ മത്സരത്തിൽ സെഞ്ച്വറി നേടിയ ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ കളിക്കാരനായി (15 വർഷം,232 ദിവസം). [[രഞ്ജി ട്രോഫി]], [[ദുലീപ് ട്രോഫി]], [[ഇറാനി ട്രോഫി]] എന്നിവയിൽ അരങ്ങേറ്റ മത്സരത്തിൽ തന്നെ സെഞ്ച്വറി നേടിയ ഒരേയൊരു കളിക്കാരനാണ് സച്ചിൻ. 19 വയസുള്ളപ്പോൾ [[യോർക്ക്‌ഷെയർ|യോർക്ക്‌ഷെയറിനു വേണ്ടി]] കളിക്കുന്ന ആദ്യ വിദേശ കളിക്കാരനായി സച്ചിൻ. യോർക്‌ഷെയറിനായി അദ്ദേഹം 16 ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ്സ് മത്സരങ്ങൾ കളിക്കുകയും 46.52 ശരാശരിയിൽ 1070 റൺസ് നേടുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web |url=http://cricketarchive.com/Yorkshire/Players/1/1933/f_Batting_by_Team.html |title=Yorkshire players at Cricket Archive |access-date=2008-02-06 |archive-date=2008-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080310183459/http://cricketarchive.com/Yorkshire/Players/1/1933/f_Batting_by_Team.html |url-status=dead }}</ref> [[2008]] ഏപ്രിലിൽ നടക്കുന്ന [[ഇന്ത്യൻ പ്രീമിയർ ലീഗ്|ഇന്ത്യൻ പ്രീമിയർ ലീഗിൽ]] റിലയൻസ് ഇൻഡസ്ട്രീസിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള മുബൈ ഇന്ത്യൻസ് ടീമിനു വേണ്ടിയാണ് സച്ചിൻ കളിച്ചത് == അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിക്കറ്റിലെ ആദ്യ കാലം == [[പ്രമാണം:Master Blaster at work.jpg|right|300px|സച്ചിൻ ടെണ്ടുൽക്കർ]] 1989 -ൽ [[കറാച്ചി|കറാച്ചിയിൽ]] പാകിസ്താനെതിരെ സച്ചിൻ തന്റെ ആദ്യ ടെസ്റ്റ് മത്സരം കളിച്ചു. [[കൃഷ്ണമചാരി ശ്രീകാന്ത്]] ആയിരുന്നു ഇന്ത്യൻ ടീമിന്റെ ക്യാപ്റ്റൻ. കന്നി മത്സരത്തിൽ 15 റൺ‍സ് എടുക്കാനേ സച്ചിന് കഴിഞ്ഞുള്ളു. സച്ചിനെപ്പോലെ ‍മറ്റൊരു അരങ്ങേറ്റക്കാരനായ [[വഖാർ യൂനുസ്]] അദ്ദേഹത്തെ ബൗൾഡാക്കി. കുറച്ചു ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം ഫൈസലാബാദിൽ നടന്ന ടെസ്റ്റിൽ സച്ചിൻ തന്റെ കന്നി ഹാഫ് സെഞ്ച്വറി കുറിച്ചു. ഡിസംബർ 18ന് നടന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏകദിന മത്സര അരങ്ങേറ്റം നിരാശാജനകമായിരുന്നു. ഒരു റൺ പോലുമെടുക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിനായില്ല. വഖാർ യൂനിസ് തന്നെയായിരുന്നു ഇവിടെയും സച്ചിന്റെ വിക്കറ്റെടുത്തത്. അതിനു ശേഷം നടന്ന ന്യൂസിലന്റ് പര്യടനത്തിലെ രണ്ടാം ടെസ്റ്റിൽ സച്ചിൻ 88 റൺസ് നേടി. 1990-ൽ ഓൾഡ് [[ട്രഫോർഡ്|ട്രഫോർഡിൽ]] ഇംഗ്ലണ്ടിനെതിരെ നടന്ന മത്സരത്തിൽ സച്ചിൻ കന്നി ടെസ്റ്റ് സെഞ്ച്വറി കുറിച്ചു. 1991-92 ൽ നടന്ന ഓസ്ട്രേലിയൻ പര്യടനത്തോടെ അദ്ദേഹം ഒരു ലോകോത്തര ബാറ്റ്സ്മാൻ എന്ന നിലയിലേക്കുയർന്നു. സിഡ്നിയിൽ നടന്ന ടെസ്റ്റിൽ അദ്ദേഹം 148 റൺസ് നേടി. അന്ന് അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച [[ഷെയ്ൻ വോൺ|ഷെയ്ൻ വോണിനതിരേയുള്ള]], സച്ചിന്റെ ആദ്യ മത്സരവുമായിരുന്നു അത്. വേഗതയേറിയ പിച്ചായ [[പെർത്ത്|പെർത്തിൽ]] നടന്ന ടെസ്റ്റിലും സച്ചിൻ സെഞ്ച്വറി നേടി<ref name="Tendertouch"/>. ടെസ്റ്റ് മത്സരങ്ങളിൽ സച്ചിൻ ഇതുവരെ 11 തവണ മാൻ ഓഫ് ദ മാച്ച് ആയിട്ടുണ്ട്. 4 തവണ മാൻ ഓഫ് ദ സീരീസുമായി<ref>[http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=1934;class=testplayer;filter=basic;team=0;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=1989-11-15;start=1989-11-15;enddefault=2008-01-28;end=2008-01-28;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;captain=0;keeper=0;dnp=0;recent=;viewtype=aro_awards;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype സച്ചിന്റെ മാൻ ഓഫ് ദ സീരീസുകൾ]</ref>.( രണ്ട് തവണയും ഓസ്ട്രേലിയക്കെതിരെ നടന്ന [[ബോർഡർ-ഗവാസ്കർ ട്രോഫി|ബോർഡർ-ഗവാസ്കർ ട്രോഫിയിൽ]]. ) == ക്രിക്കറ്റിന്റെ കൊടുമുടിയിലേക്ക് == [[പ്രമാണം:Sachin at the other end.jpg|thumb|300px|ബൗളറുടെ ഭാഗത്ത് സച്ചിൻ കാത്തു നിൽക്കുന്നു]] 1994 ന്യൂസിലാന്റിനെതിരെ ഓക്ക്‌ലാന്റിൽ [[ഹോളി]] ദിനത്തിൽ നടന്ന ഏകദിന മത്സരത്തിൽ സച്ചിൻ ഓപ്പണിങ്ങ് ബാറ്റ്സ്മാനായി നിയോഗിക്കപ്പെട്ടു. 49 പന്തുകളിൽ നിന്ന് 82 റൺസ് നേടാൻ അദ്ദേഹത്തിനായി<ref>[http://www.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/1993-94/IND_IN_NZ/IND_NZ_ODI2_27MAR1994.html Cricinfo Ind v NZ March 27, 1994 match report]</ref>. 1994 സെപ്റ്റംബർ 9-ന് ശ്രീലങ്കയിലെ കൊളംബോയിൽ ഓസ്ട്രേലിയക്കെതിരെ നടന്ന മത്സരത്തിൽ സച്ചിൻ തന്റെ കന്നി ഏകദിന സെഞ്ച്വറി കുറിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ 79-ആം ഏകദിനമായിരുന്നു അത്. 1996ൽ പാകിസ്താനെതിരെ [[ഷാർജ]]യിൽ നടന്ന ഏകദിന മത്സരത്തിൽ സച്ചിനും [[നവജ്യോത് സിങ് സിദ്ധു|നവജ്യോത് സിങ് സിദ്ധുവും]] സെഞ്ച്വറികളോടെ രണ്ടാം വിക്കറ്റ് കൂട്ടു കെട്ടിൽ റെക്കോർഡ് റൺസ് നേടി. സച്ചിൻ പുറത്തായ ശേഷം ബാറ്റിങ്ങ് ക്രമത്തിൽ ക്യാപ്റ്റൻ [[മൊഹമ്മദ് അസ്‌ഹറുദ്ദീൻ|അസറുദീനായിരുന്നു]] അടുത്തത്. ബാറ്റ് ചെയ്യാനാവാത്ത മാനസികാവസ്ഥയിലായിരുന്നു അദ്ദേഹം. എന്നാൽ സച്ചിന്റെ പ്രോത്സാഹനം മൂലം അസ്റുദീൻ വെറും 10 പന്തുകളിൽനിന്ന് 29 റൺസ് നേടി. ആ മത്സരത്തിൽ ഇന്ത്യൻ ടീം ആദ്യമായി ഒരു ഏക ദിനത്തിൽ 300 റൺസ് എന്ന നാഴികക്കല്ല് പിന്നിട്ടു. വിജയവും ഇന്ത്യക്കൊപ്പമായിരുന്നു. 1996-ലെ ലോക കപ്പിൽ (വിൽസ് കപ്പ്) 523 റൺസുമായി സച്ചിൻ ടോപ്പ് സ്കോററായി. രണ്ട് സെഞ്ചുറികൾ നേടിയ സച്ചിൻ തന്നെയായിരുന്നു ഏറ്റവും ഉയർന്ന ബാറ്റിങ്ങ് ശരാശരി ഉള്ള ഇന്ത്യക്കാരനും. ആ ലോക കപ്പിലെ [[ശ്രീലങ്കൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ശ്രീലങ്കക്കെതിരെ]] നടന്ന കുപ്രസിദ്ധമായ സെമി-ഫൈനലിൽ ഇന്ത്യക്കായി മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ച്ച വെച്ചത് സച്ചിൻ മാത്രമാണ്. 65 റൺസുമായി സച്ചിൻ പുറത്തായതിനു ശേഷം ഇന്ത്യൻ ബാറ്റിങ്ങ് നിര തകർന്നടിഞ്ഞു. നിരാശരായ കാണികൾ അക്രമാസക്തരാവുകയും കളി നിർത്തിവെയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. മാച്ച് റഫറി [[ക്ലൈവ് ലോയ്ഡ്]] ശ്രീലങ്ക ജയിച്ചതായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.സ്പിന്നർമാരായ [[ഷെയ്ൻ വോൺ|ഷെയ്ൻ വോണിനേയും]] [[ഗാവിൻ റോബെർട്സ്|ഗാവിൻ റോബെർട്സനേയും]] നേരിടാൻ സച്ചിൻ തയ്യാറാക്കിയ പദ്ധതി ഫലം കണ്ടു. ഇന്ത്യ പരമ്പര വിജയിച്ചു.<ref>SportNetwork.net http://www.sportnetwork.net/main/s119/st62164.htm. ''Down Memory Lane - Shane Warne's nightmare''. November 29, 2004</ref> ആ പരമ്പരയിൽ ബ്ബോഊ ബോളിങ്ങിലും സച്ചിൻ തിളങ്ങി. [[കൊച്ചി]] [[ജവഹർലാൽ നെഹ്റു]] അന്താരാഷ്ട്ര സ്റ്റേഡിയത്തിൽ നടന്ന ആ മൽസരത്തിൽ, സച്ചിന്റെ ഏകദിനത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ബോളിങ്ങ് പ്രകടനവും (32 റൺസിന് 5 വിക്കറ്റ്) അതിലുൾപ്പെടുന്നു<ref>[http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1997-98/OD_TOURNEYS/PTC/IND_AUS_PTC_ODI1_01APR1998.html Cricinfo Match Report, IND-AUS 1 April 1998]</ref> . 1998-ൽ [[ധാക്ക|ധാക്കയിൽ]] [[ഓസ്ട്രേലിയ]]ക്കെതിരെ നടന്ന ഐ.സി.സി ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിൽ സച്ചിന്റെ തകർപ്പൻ പ്രകടനം ഇന്ത്യക്ക് സെമിയിലേക്കുള്ള വഴി തുറന്നു. ആ മത്സരത്തിൽ സച്ചിൻ 128 പന്തിൽ നിന്ന് 141 റൺസും 4 വിക്കറ്റും നേടി. ‍1999-ൽ പാകിസ്താന്റെ ഇന്ത്യൻ പര്യടനത്തിൽ ചെപ്പോക്കിൽ നടന്ന ടെസ്റ്റിൽ സച്ചിൻ സെഞ്ച്വറി നേടിയെങ്കിലും വിജയം പാകിസ്താനൊപ്പമായിരുന്നു. ആ വർഷത്തെ ലോക കപ്പിനിടയിൽ സച്ചിന്റെ പിതാവ് പ്രൊഫസർ രമേശ് തെൻഡുൽക്കർ അന്തരിച്ചു. അന്ത്യകർമ്മങ്ങൾക്കായി ഇന്ത്യയിലേക്ക് മടങ്ങിയതിനാൽ സിംബാബ്വേക്കെതിരേയുള്ള മത്സരം സച്ചിന് നഷ്ടപ്പെട്ടു. എങ്കിലും, കെനിയക്കെതിരെ ബ്രിസ്റ്റളിൽ നടന്ന അടുത്ത മത്സരത്തിൽ ഒരു മിന്നൽ സെഞ്ച്വറിയുമായി സച്ചിൻ മടങ്ങിയെത്തി. വെറും 101 പന്തുകളിൽനിന്ന് 140 റൺസ് നേടി സച്ചിൻ പുറത്താകാതെ നിന്നു. ആ സെഞ്ച്വറി അദ്ദേഹം തന്റെ പിതാവിനായി സമർപ്പിച്ചു<ref>{{Cite web |url=http://usa.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/WORLD_CUPS/WC99/SCORECARDS/GROUP-A/IND_KENYA_WC99_ODI15_23MAY1999_CI_MR.html |title=Report on 1999 WorldCup match against Kenya |access-date=2008-02-06 |archive-date=2009-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090504185744/http://usa.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/WORLD_CUPS/WC99/SCORECARDS/GROUP-A/IND_KENYA_WC99_ODI15_23MAY1999_CI_MR.html |url-status=dead }}</ref> . == ക്യാപ്റ്റൻ ആയി == [[പ്രമാണം:Sachin Tendulkar 3.jpg|thumb|200px|സച്ചിൻ ഓസ്ട്രേലിയയിലെ അഡലൈഡിൽ]] {| class="wikitable" style="float: right; margin-left: 1em; width: 40%; font-size: 90%;" |- !colspan="7"|'''തെൻഡുൽക്കർ ക്യാപറ്റൻ റെക്കോഡുകൾ''' |- |&nbsp;||മത്സരം||വിജയം||തോൽവി||ഡ്രോ||സമനില||റിസൾട്ടില്ല |- |ടെസ്റ്റ്<ref>{{citation |url=http://www.cricketarchive.com/Archive/Records/India/Tests/Captains/Playing_Record_Captain_Overall.html |title=India captains' playing record in Test matches |publisher=CricketArchive.com |accessdate=23 August 2011 |archive-date=2008-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080918040233/http://cricketarchive.com/Archive/Records/India/Tests/Captains/Playing_Record_Captain_Overall.html |url-status=dead }}</ref>||25||4||9||12||0||– |- |ഏകദിനം<ref>{{citation |url=http://www.cricketarchive.com/Archive/Records/India/Odis/Captains/Playing_Record_Captain_Overall.html |title=India captains' playing record in ODI matches |publisher=CricketArchive.com |accessdate=23 August 2011 |archive-date=2011-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110827162150/http://www.cricketarchive.com/Archive/Records/India/Odis/Captains/Playing_Record_Captain_Overall.html |url-status=dead }}</ref>||73||23||43||–||2||6 |} സച്ചിൻ രണ്ട് തവണ [[ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ഇന്ത്യൻ ടീമിന്റെ]] ക്യാപ്റ്റനായെങ്കിലും ആ സ്ഥാനത്ത് ശോഭിക്കാനായില്ല. വൻ പ്രതീക്ഷകളോടെയും വിശ്വാസത്തോടെയുമാണ് 1996-ൽ സച്ചിൻ ക്യാപ്റ്റനായത്. എങ്കിലും,1997 ആയപ്പോഴേക്കും ടീമിന്റെ പ്രകടനം വളരെ മോശമായി. അതിനെപ്പറ്റി [[മൊഹമ്മദ് അസ്‌ഹറുദ്ദീൻ|അസ്‌ഹറുദ്ദീൻ]] ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, "അദ്ദേഹം ജയിക്കുകയില്ല. ആ ചെറിയവന്റെ വിധിയിൽ ജയമില്ല"<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/sports/2000/feb/05arm.htm |title=Rediff On The NeT: A tale of two captains |publisher=Rediff.com |date=2000-02-05 |accessdate=2011-12-17}}</ref> . അസ്‌ഹറുദ്ദീനു ശേഷം സച്ചിൻ രണ്ടാമതും ക്യാപ്റ്റനായി. [[ഓസ്ട്രേലിയൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ഓസ്ട്രേലിയയിൽ]] നടന്ന ടെസ്റ്റ് പരമ്പര ആതിഥേയർ 3-0 ത്തിന് തൂത്തുവാരി<ref>{{Cite web |url=http://aus.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1999-2000/IND_IN_AUS/SCORECARDS/IND_AUS_T2_26-30DEC1999.html |title=Cricinfo match report AUS v IND 3rd Test 26-30 December 1999 |access-date=2008-02-06 |archive-date=2007-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011205320/http://aus.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1999-2000/IND_IN_AUS/SCORECARDS/IND_AUS_T2_26-30DEC1999.html |url-status=dead }}</ref>. നാട്ടിൽ [[ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ദക്ഷിണാഫ്രിക്കക്കെതിരെ]] നടന്ന ടെസ്റ്റ് പരമ്പരയിൽ ഇന്ത്യ 2-0 എന്ന മാർജിനിൽ പരാജയപ്പെട്ടു. അതോടെ, 2000ത്തിൽ സച്ചിൻ ക്യാപ്റ്റൻ പദവി രാജി വച്ചു. [[സൗരവ് ഗാംഗുലി]] പുതിയ ക്യാപ്റ്റനായി. ഇപ്പോഴും കളിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പദ്ധതികൾ തയ്യാറാക്കുന്നതിൽ ഇന്ത്യൻ ടീമിന്റെ ഒരു അവിഭാജ്യ ഘടകമാണ് സച്ചിൻ. പലപ്പോഴും അദ്ദേഹം ക്യാപ്റ്റനുമായി കളിയുടെ തന്ത്രങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യുന്നത് കാണാം. [[ഇർഫാൻ പഠാൻ|ഇർഫാൻ പഠാനെ]] ബാറ്റിങ്ങ് ക്രമത്തിൽ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടു വന്നതു പോലെ പല നിർദ്ദേശങ്ങളും സച്ചിൻ നൽകിയിട്ടുണ്ടെന്ന് മുൻ ഇന്ത്യൻ ക്യാപ്റ്റൻ [[രാഹുൽ ദ്രാവിഡ്]] പൊതു വേദിയിൽ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. സച്ചിൻ ഒരിക്കൽ റെസ്റ്റ് ഓഫ് ദ് വേൾഡ് ഇലവൻ ടീമിന്റെ ക്യാപ്റ്റനായിട്ടുണ്ട്. ക്രിക്കറ്റിന്റെ പിതാമഹനായി അറിയപ്പെടുന്ന [[ഡബ്ലിയു.ജി. ഗ്രേസ്|ഡബ്ലിയു.ജി. ഗ്രേസിന്റെ]] 150ആം ജന്മ ദിനത്തിൽ നടന്ന ആ മത്സരം അന്തരിച്ച [[ഡയാന സ്പെൻസർ|ഡയാന രാജകുമാരിയുടെ]] സ്മരണയ്ക്കായാണ് സംഘടിക്കപ്പെട്ടത്. [[ലോർഡ്സ് ക്രിക്കറ്റ് സ്റ്റേഡിയം|ലോർഡ്സിൽ]] എം.സി.സി ഇലവനു എതിരേയായിരുന്നു മത്സരം. 125 റൺസ് നേടിക്കൊണ്ട് സച്ചിൻ ടീമിനെ വിജയത്തിലേക്ക് നയിച്ചു. == മൈക്ക് ഡെന്നീസ് സംഭവം == 2001ലെ ഇന്ത്യയുടെ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ പര്യടനത്തിലെ രണ്ടാം ടെസ്റ്റ് മത്സരത്തിൽ മാച്ച് റഫറിയായ [[മൈക്ക് ഡെന്നിസ്]] അമിത അപ്പീലിങ്ങിന് നാല് ഇന്ത്യൻ താരങ്ങൾക്കും, ടീമിനെ നിയന്ത്രിക്കാത്തതിന് ക്യാപ്റ്റൻ സൗരവ് ഗാംഗുലിക്കും പിഴ വിധിക്കുകയും പന്തിൽ കൃത്രിമം കാണിച്ചതിന് സച്ചിനെ ഒരു മത്സരത്തിൽ‌ നിന്ന് പുറത്താക്കുകയും ചെയ്തു. പോർട്ട് എലിസബത്തിലെ സേന്റ് ജോർജ് പാർക്കിൽ നടന്ന മത്സരത്തിൽ<ref>{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/story/108088.html |title=Tendulkar appears before match referee &#124; Cricket News &#124; Global &#124; ESPN Cricinfo |publisher=Content-usa.cricinfo.com |date= |accessdate=2011-12-17}}</ref> സച്ചിൻ പന്തിന്റെ സീം വൃത്തിയാക്കിയതായി സൂചിപ്പിക്കുന്ന ചിത്രങ്ങൾ ടെലിവിഷൻ ക്യാമറകളിൽ പതിഞ്ഞിരുന്നു<ref>{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/story/108107.html |title=Tendulkar handed suspended ban &#124; Cricket News &#124; Global &#124; ESPN Cricinfo |publisher=Content-usa.cricinfo.com |date= |accessdate=2011-12-17}}</ref>. ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത് ചിലപ്പോൾ പന്തിന്റെ സ്വഭാവത്തിന് മാറ്റം വരുത്താൻ സാധ്യതയുണ്ട്. ആ സംഭവത്തിൽ സച്ചിൻ കുറ്റക്കാരനാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയ മാച്ച് റഫറി മൈക്ക് ഡെന്നിസ് സച്ചിനെ ഒരു ടെസ്റ്റ് മത്സരത്തിൽ നിന്നും വിലക്കി. വംശീയതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഈ സംഭവം ഒരു വൻ വിവാദത്തിലേക്ക് നീങ്ങി. മൈക്ക് ഡെന്നിസ് മൂന്നാം ടെസ്റ്റ് വേദിയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നതിൽ‌ നിന്നും തടയപ്പെടുന്നതിനും ഇത് കാരണമായി. എന്നാൽ [[ഇന്റർനാഷണൽ ക്രിക്കറ്റ് കൗൺസിൽ]] ശരിയായ അന്വേഷണങ്ങൾക്ക് ശേഷം സച്ചിന്റെ വിലക്ക് മാറ്റി. പന്തിൽ കൃത്രിമം കാണിച്ചതിന് സച്ചിനും അമിത അപ്പീലിന് [[വീരേന്ദർ സേവാഗ്|സേവാഗിനും]] വിലക്ക് പ്രഖ്യാപിച്ചത് ഇന്ത്യൻ ജനങ്ങൾക്കിടയിലും ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റിലും‌ വരെ വൻ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് ഇടയാക്കി. == പരിക്കും പതനവും == [[പ്രമാണം:Sachin Tendulkar 2.jpg|thumb|250px|സച്ചിൻ പന്തെറിയുന്നു]] 2001ലും 2002ലും ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റിൽ സച്ചിൻ മികച്ച ഫോമിൽ തുടർന്നു. ബാറ്റിങ്ങിലും ബൗളിങ്ങിലും തിളങ്ങിയ വളരെ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്ന പല പ്രകടനങ്ങളും അക്കാലത്തുണ്ടായി. 2001ൽ ഓസ്ട്രേലിയ്ക്കെതിരെ നടന്ന പ്രശസ്തമായ [[കൊൽക്കത്ത]] ടെസ്റ്റിന്റെ അവസാന ദിവസം സച്ചിൻ ഓസ്ട്രേലിയയുടെ മൂന്ന് വിക്കറ്റുകൾ വീഴ്ത്തി. മുൻപ് നടന്ന ടെസ്റ്റിൽ സെഞ്ച്വറി നേടിയ [[മാത്യു ഹെയ്ഡൻ|മാത്യു ഹെയ്ഡന്റെയും]], [[ആദം ഗിൽക്രിസ്റ്റ്|ആദം ഗിൽക്രിസ്റ്റിന്റെയും]] വിക്കറ്റുകൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[ക്രിക്കറ്റ് ലോകകപ്പ് 2003|2003 ലോകകപ്പിൽ]] സച്ചിൻ 11 മത്സരങ്ങളിൽ നിന്ന് 673 റൺസ് നേടിക്കൊണ്ട് ഇന്ത്യയെ ഫൈനലിൽ എത്തിക്കുന്നതിൽ മുഖ്യ പങ്കു വഹിച്ചു. [[ക്രിക്കറ്റ് ലോകകപ്പ് 1999|1999 ലോകകപ്പിലെ]] ജേതാക്കളായ [[ഓസ്ട്രേലിയൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ഓസ്ട്രേലിയ]] തന്നെ അത്തവണയും കിരീടം നേടിയെങ്കിലും മാൻ ഓഫ് ദ ടൂർണമെന്റ് സച്ചിനായിരുന്നു. 2003/04 ലെ ഇന്ത്യയുടെ ഓസ്ട്രേലിയൻ പര്യടനത്തിലെ സമനിലയിലായ ടെസ്റ്റ് പരമ്പരയിൽ സച്ചിൻ ടെസ്റ്റിൽ തന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന വ്യക്തിഗത സ്കോർ നേടി. [[സിഡ്നി|സിഡ്നിയിൽ]] നടന്ന, പരമ്പരയിലെ അവസാന ടെസ്റ്റിലായിരുന്നു അത്. 241 റൺസ് നേടി പുറത്താകാതെ നിന്ന സച്ചിൻ ഇന്ത്യയെ ആ മത്സരത്തിൽ പരാജയപ്പെടുത്താനാവാത്ത സ്ഥാനത്തെത്തിച്ചു. അതിന്റെ തുടർച്ചയായി രണ്ടാം ഇന്നിംങ്സിൽ സച്ചിൻ 60 റൺസ് നേടി പുറത്താകാതെ നിന്നു. അതിനുശേഷം [[പാകിസ്താൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|പാകി]][[പാകിസ്താൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|സ്ഥാ]][[പാകിസ്താൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|നുമായി]] നടന്ന പരമ്പരയിൽ, മുൾട്ടാനിൽ നടന്ന ടെസ്റ്റിൽ സച്ചിൻ പുറത്താകാതെ 194 റൺസ് നേടി. സച്ചിൻ ഇരട്ട സെഞ്ച്വറിക്ക് തൊട്ടടുത്ത് നിൽക്കുമ്പോൾ [[രാഹുൽ ദ്രാവിഡ്]] ഇന്നിംങ്സ് ഡിക്ലയർ ചെയ്യാൻ തീരുമാനിച്ചത് വിവാദം സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/story/140482.html |title='I was taken by surprise' - Tendulkar &#124; Cricket News &#124; Global &#124; ESPN Cricinfo |publisher=Content-usa.cricinfo.com |date= |accessdate=2011-12-17}}</ref> അന്ന് നടന്ന പത്ര സമ്മേളനത്തിൽ ഇരട്ട സെഞ്ച്വറി നഷ്ടമായത് തന്നെ നിരാശനാക്കിയെന്നും ഡിക്ലയറിങ്ങ് തീരുമാനം തന്നെ അമ്പരപ്പിച്ചെന്നും സച്ചിൻ പറഞ്ഞു. പല മുൻക്രിക്കറ്റർമാരും <ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/cricket/2004/mar/30miandad.htm |title=Don't worry, Sachin: Miandad |publisher=Rediff.com |date=2004-03-30 |accessdate=2011-12-17}}</ref> ദ്രാവിഡിന്റെ തീരുമാനം തെറ്റായിരുന്നുവെന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/cricket/2004/mar/30alam.htm |title=Declaration in bad taste: Intikhab Alam |publisher=Rediff.com |date=2004-03-30 |accessdate=2011-12-17}}</ref>. എന്നാൽ ഡിക്ലയറിങ്ങ് തീരുമാനം [[സൗരവ് ഗാംഗുലി|സൗരവ് ഗാംഗുലിയുടേതായിരുന്നുവെന്ന്]] മാധ്യമങ്ങൾ കണ്ടെത്തി<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/cricket/2004/mar/29tendulkar.htm |title=Tendulkar disappointed |publisher=Rediff.com |date=2004-03-29 |accessdate=2011-12-17}}</ref>. താനെടുത്ത തെറ്റായ ഒരു തീരുമാനമായിരുന്നു അതെന്ന് ഗാംഗുലി പിന്നീട് സമ്മതിച്ചു<ref>{{cite web |url=http://www.hindu.com/2004/04/30/stories/2004043000932100.htm |title=Sport / Cricket : Multan declaration was a mistake: Ganguly |publisher=The Hindu |date=2004-04-30 |accessdate=2011-12-17 |archive-date=2005-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050901043946/http://www.hindu.com/2004/04/30/stories/2004043000932100.htm |url-status=dead }}</ref>. പ്രശ്നം സംസാരിച്ചു തീർത്തുവെന്ന് സച്ചിനും ദ്രാവിഡും കോച്ച് [[ജോൺ റൈറ്റ്|ജോൺ റൈറ്റും]] മാധ്യമങ്ങളോട് പറഞ്ഞതോടെ ആ വിവാദം കെട്ടടങ്ങി<ref>{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/story/134068.html |title='The boys can be justifiably proud' - Dravid &#124; Cricket News &#124; Global &#124; ESPN Cricinfo |publisher=Content-usa.cricinfo.com |date= |accessdate=2011-12-17}}</ref> . മികച്ച ഫോമിലായിരുന്നുവെങ്കിലും [[ടെന്നീസ് എൽബോ]] എന്ന രോഗം‌ മൂലം സച്ചിന് ഏകദേശം ഒരു വർഷത്തേക്ക് കളിയിൽ നിന്ന് മാറി നിൽക്കേണ്ടിവന്നു. 2004 -ൽ [[ഓസ്ട്രേലിയൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ഓസ്ട്രേലിയക്കെതിരെ]] നടന്ന അവസാന രണ്ട് ടെസ്റ്റുകളുടെ സമയത്താണ് സച്ചിന് മടങ്ങി വരാനായത്. [[മുംബൈ]] ടെസ്റ്റിൽ സച്ചിൻ ഇന്ത്യയെ വിജയത്തിലേക്ക് നയിച്ചുവെങ്കിലും 2-1ന് ഓസ്ട്രേലിയ പരമ്പര സ്വന്തമാക്കി. 2005 ഡിസംബർ 10ന് [[ഫിറോസ് ഷാ കോട്ട്‌ല സ്റ്റേഡിയം|ഫിറോസ് ഷാ കോട്‌ലയിൽ]] [[ശ്രീലങ്കൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ശ്രീലങ്കക്കെതിരെ]] നടന്ന മത്സരത്തിൽ സെഞ്ച്വറികളുടെ റെക്കോർഡ് തിരുത്തിക്കുറിച്ചുകൊണ്ട് സച്ചിൻ തന്റെ 35ആം ടെസ്റ്റ് സെഞ്ച്വറി നേടി. 2006 ഫെബ്രുവരി 6ന് [[പാകിസ്താൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|പാകിസ്താനെതിരെ]] നടന്ന മത്സരത്തിൽ സച്ചിൻ തന്റെ 39 ആം ഏകദിന സെഞ്ച്വറി നേടി. അതിനു ശേഷം ഫെബ്രുവരി 11ന് പരമ്പരയിലെ രണ്ടാം ഏക ദിനത്തിൽ സച്ചിൻ 42 റൺസെടുത്തു. ഫെബ്രുവരി 13 ലാഹോറിലെ അപകടകാരിയായ പിച്ചിൽ 95 റൺസുമായി സച്ചിൻ ഇന്ത്യൻ വിജയത്തിന് അടിത്തറയിട്ടു. 2006 മാർച്ച് 19ന് തന്റെ ഹോം ഗ്രൗണ്ടായ [[വാങ്കഡെ സ്റ്റേഡിയം|വാങ്കഡെയിൽ]] [[ഇംഗ്ലണ്ട് ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ഇംഗ്ലണ്ടിനെതിരെയുള്ള]] മൂന്നാം ടെസ്റ്റിലെ ആദ്യ ഇന്നിംങ്സിൽ 21 പന്തിൽനിന്ന് വെറും ഒരു റണ്ണാണ് സച്ചിൻ നേടിയത്<ref>India Daily http://www.indiadaily.org/entry/sachin-tendulkar-booed-by-wankhede-crowd/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061011174138/http://www.indiadaily.org/entry/sachin-tendulkar-booed-by-wankhede-crowd/ |date=2006-10-11 }} March 20, 2006</ref>. പുറത്തായ ശേഷം പവലിയനിലേക്ക് മടങ്ങിയ സച്ചിനെ ഒരു കൂട്ടം കാണികൾ കൂക്കി വിളിച്ചു. ആദ്യമായാണ് സച്ചിന് കാണികളിൽ നിന്ന് ഇത്തരമൊരു പ്രതികരണം നേരിടേണ്ടി വന്നത്. മൂന്ന് ടെസ്റ്റുകളുൾപ്പെട്ട ആ പരമ്പരയിൽ ഒരു അർദ്ധ സെഞ്ച്വറി പോലും നേടാൻ സച്ചിനായില്ല. സച്ചിന് ശസ്ത്രക്രിയ ആവശ്യമാണെന്ന വാർത്തകൾ പുറത്തു വന്നതോടെ അദ്ദേഹം ക്രിക്കറ്റിൽ തുടരുന്നതിനെ കുറിച്ച് കൂടുതൽ ചോദ്യങ്ങളുയർന്നു. തോളിലുണ്ടായ പരിക്കിനെ തുടർന്നാണ് സച്ചിൻ ശസ്ത്രക്രിയക്ക് വിധേയനായത്. 2006 മെയ് 23ന് കായികക്ഷമതാ പരീക്ഷയിൽ പങ്കെടുക്കേണ്ടെന്ന തീരുമാനത്തിനു ശേഷം താൻ കരീബിയൻ പര്യടനത്തിൽ നിന്ന് മാറി നിൽക്കുമെന്ന് സച്ചിൻ പ്രഖ്യാപിച്ചു. എങ്കിലും ഫോം വീണ്ടെടുക്കുന്നതിനും ഓഗസ്റ്റിൽ അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിക്കറ്റിലേക്ക് മടങ്ങി വരുന്നതിനുമായി [[ലാഷിങ്സ് ലോക ഇലവൺ|ലാഷിങ്സ് ലോക ഇലവണിനു വേണ്ടി]] 5 മത്സരങ്ങൾ കളിക്കാമെന്ന് അദ്ദേഹം സമ്മതിച്ചു. മിന്നൽ പ്രകടനം നടത്തിയ സച്ചിന്റെ 5 മത്സരങ്ങളിലെ സ്കോറുകൾ യഥാക്രമം 155, 147(retired), 98, 101(retired), 105 എന്നിങ്ങനെയായിരുന്നു. എല്ലാ മത്സരങ്ങളിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ റൺസ് നേടിയ സച്ചിന്റെ സ്ട്രൈക്ക് റേറ്റ് 100നും വളരെ മുകളിലായിരുന്നു. ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര ടീമിനെതിരേയുള്ള തന്റെ ആദ്യ ട്വെന്റി 20 മത്സരത്തിൽ സച്ചിന്റെ വെറും 21 പന്തുകളിൽ നിന്നുള്ള അർദ്ധ സെഞ്ചുറിയുടെ പിൻബലത്തിൽ [[ഇന്റർനാഷ്ണൽ XI]] ടീം വെറും 10 ഓവറുകൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ 123 എന്ന ഉയർന്ന സ്കോറിലെത്തി. പാകിസ്താൻ XIന് എതിരെയായിരുന്നു ആ മത്സരം. 2006 ജൂലൈയിൽ പുനരധിവാസ പരിപാടിക്കു ശേഷം സച്ചിൻ പരിക്കിൽ നിന്ന് മോചിതനായതായി [[ബി.സി.സി.ഐ]] പ്രഖ്യാപിച്ചു. അടുത്ത പരമ്പരക്കുള്ള ഇന്ത്യൻ ടീമിൽ സച്ചിനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. == തിരിച്ച് ഫോമിലേക്ക് == [[പ്രമാണം:Tendulkar closup.jpg|thumb|250px|ഓസ്ട്രേലിയയിൽ [[2008]] [[ജനുവരി 4]]-ന്‌ സെഞ്ച്വറി നേടിയ ശേഷം സച്ചിൻ ബാറ്റ് ആകാശത്തേക്കുയർത്തുന്നു.]] സച്ചിന്റെ മടങ്ങിവരവ് നടന്നത് [[മലേഷ്യ|മലേഷ്യയിൽ]] നടന്ന ഡി.എൽ.എഫ് കപ്പിലാണ്. ആ പരമ്പരയിൽ ഇന്ത്യൻ ബാറ്റ്സ്മാന്മാരിൽ തിളങ്ങാനായത് സച്ചിന് മാത്രമാണ്. മടങ്ങിവരവിലെ ആദ്യ മത്സരത്തിൽ തന്നെ (2006 സെപ്റ്റംബർ 14ന് [[വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസ് ക്രിക്കറ്റ് ടീം|വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസിനെതിരെ]]) സച്ചിന്റെ ക്രിക്കറ്റ് ജീവിതം മടങ്ങി വരാനാവാത്തതു പോലെ വഴുതി പോവുകയാണെന്ന് വിശ്വസിച്ച വിമർശകർക്ക് അദ്ദേഹം തന്റെ 40ആം ഏകദിന സെഞ്ച്വറിയിലൂടെ ചുട്ട മറുപടി നൽകി. സച്ചിൻ പുറത്താകാതെ 141 റൺസ് നേടിയെങ്കിലും മഴ തടസ്സപ്പെടുത്തിയ കളിയിൽ [[ഡക്ക്‌വർത്ത്-ലൂയിസ് നിയമം|ഡക്ക്‌വർത്ത്-ലൂയിസ് രീതിയിലൂടെ]] വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസ് വിജയികളായി. ഇപ്പോൾ, ഏകദിന സെഞ്ചുറികളുടെ എണ്ണത്തിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്തുള്ള [[റിക്കി പോണ്ടിങ്ങ്]], [[സനത് ജയസൂര്യ]] (25 സെഞ്ചുറികൾ) എന്നിവരേക്കാൾ 16 സെഞ്ച്വറികൾ മുന്നിലാണ് സച്ചിൻ<ref>{{cite web |url=http://usa.cricinfo.com/db/STATS/ODIS/BATTING/ODI_MOST_100S.html |title=Records &#124; One-Day Internationals &#124; Batting records &#124; Most hundreds in a career &#124; ESPN Cricinfo |publisher=Usa.cricinfo.com |date= |accessdate=2011-12-17 |archive-date=2007-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070706011415/http://usa.cricinfo.com/db/STATS/ODIS/BATTING/ODI_MOST_100S.html |url-status=dead }}</ref> . 2007 ലോകകപ്പിനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പുകൾക്കിടയിൽ ഇന്ത്യൻ കോച്ച് [[ഗ്രെഗ് ചാപ്പൽ]] സച്ചിന്റെ മനോഭാവത്തെ വിമർശിച്ചു. റിപ്പോർട്ടനുസരിച്ച്, ബാറ്റിങ്ങ് ക്രമത്തിൽ താഴെയായിരിക്കും സച്ചിൻ കൂടുതൽ പ്രയോജനപ്പെടുകയെന്ന് ചാപ്പൽ അഭിപ്രായപ്പെട്ടെങ്കിലും താൻ കരിയറിൽ ഭൂരിഭാഗം സമയവും ചെയ്തതു പോലെ ഇന്നിംങ്സ് ഓപ്പൺ ചെയ്യുന്നതായിരിക്കും നല്ലതെന്നായിരുന്നു സച്ചിന്റെ അഭിപ്രായം. സച്ചിന്റെ തുടർച്ചയായ പരാജയങ്ങൾ ടീമിന്റെ വിജയ സാദ്ധ്യതയ്ക്ക് തടയിടുന്നതായും ചാപ്പൽ വിശ്വസിച്ചു. ക്രിക്കറ്റിനോടുള്ള തന്റെ മനോഭാവം തെറ്റാണെന്ന് ഇതേ വരെ മറ്റൊരു പരിശീലകനും പറഞ്ഞിട്ടില്ലെന്നാണ് ചാപ്പലിന്റെ വിമർശനങ്ങൾക്ക് വളരെ അപൂർ‌വമായ വികാര പ്രകടനത്തിലൂടെ സച്ചിൻ മറുപടി പറഞ്ഞത്. 2007 ഏപ്രിൽ 7ന്, മാധ്യമങ്ങളോട് നടത്തിയ ഈ പരാമർശങ്ങൾക്ക് വിശദീകരണം ചോദിച്ചു കൊണ്ട് [[ബി.സി.സി.ഐ]] സച്ചിന് നോട്ടീസയച്ചു<ref>{{cite web |url=http://www.jamaica-gleaner.com/gleaner/20070405/sports/sports13.html |title=Jamaica Gleaner News - Tendulkar hurt by comments - Thursday &#124; April 5, 2007 |publisher=Jamaica-gleaner.com |date=2007-04-05 |accessdate=2011-12-17 |archive-date=2008-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080628150039/http://www.jamaica-gleaner.com/gleaner/20070405/sports/sports13.html |url-status=dead }}</ref> . 2007ൽ [[വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസ്|വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസിൽ]] നടന്ന [[2007 ക്രിക്കറ്റ് ലോകകപ്പ്|ലോകകപ്പിൽ]] [[രാഹുൽ ദ്രാവിഡ്]] നയിച്ച [[ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ഇന്ത്യൻ ടീമും]] സച്ചിനും വളരെ നിരാശാജനകമായ പ്രകടനമാണ് കാഴ്ച്ച വെച്ചത്. ഗ്രെഗ് ചാപ്പൽ ബാറ്റിങ്ങ് ക്രമത്തിൽ താഴോട്ടാക്കിയ സച്ചിന്റെ സ്കോറുകൾ 7 ([[ബംഗ്ലാദേശ് ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ബംഗ്ലാദേശിനെതിരെ]]), 57* ([[ബെർമുഡ ദേശീയ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ബെർമുഡക്കെതിരെ]]), 0 ([[ശ്രീലങ്കൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ശ്രീലങ്കക്കെതിരെ]]) എന്നിങ്ങനെയായിരുന്നു. അതിന്റെ ഫലമായി മുൻ ഓസ്ട്രേലിയൻ ക്യാപ്റ്റനും അപ്പോഴത്തെ ഇന്ത്യൻ കോച്ചായ ഗ്രെഗ് ചാപ്പലിന്റെ സഹോദരനുമായ [[ഇയാൻ ചാപ്പൽ]] സച്ചിൻ വിരമിക്കണമെന്ന് [[മുംബൈ|മുംബൈയിലെ]] ഒരു മദ്ധ്യാഹ്ന പത്രത്തിലെ തന്റെ പംക്തിയിൽ എഴുതി.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/6509767.stm |title=BBC SPORT &#124; Cricket &#124; Tendulkar faces calls to retire |publisher=BBC News |date=2007-03-30 |accessdate=2011-12-17}}</ref> അതിനു ശേഷം നടന്ന [[ബംഗ്ലാദേശ് ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ബംഗ്ലാദേശ്]] പരമ്പരയിൽ സച്ചിൻ ടെസ്റ്റിൽ മാൻ ഓഫ് ദ സീരീസായി. ഏകദിന പരമ്പരയിൽ നിന്നും സച്ചിൻ ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു. [[ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ദക്ഷിണാഫ്രിക്കക്കെതിരെ]] നടന്ന ഫ്യൂച്ചർ കപ്പിൽ തുടർച്ചയായി രണ്ട് മത്സരങ്ങളിൽ സച്ചിൻ 90ന് മുകളിൽ റൺസ് നേടി. 66 റൺസ് ശരാശരിയോടെ പരമ്പരയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ റൺസെടുത്ത സച്ചിൻ തന്നെയായിരുന്നു മാൻ ഓഫ് ദ സീരീസ് പുരസ്കാരം.<ref>{{cite web|url=http://stats.cricinfo.com/rsavind/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=3258;type=tournament |title=Cricket Records &#124; Future Cup, 2007 &#124; Records &#124; Most runs &#124; ESPN Cricinfo |publisher=Stats.cricinfo.com |date= |accessdate=2011-12-17}}</ref> 2007 ജൂലൈ 28ന് [[ഇംഗ്ലണ്ട് ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ഇംഗ്ലണ്ടിനെതിരെ]] [[നോട്ടിങ്ഹാം|നോട്ടിങ്ഹാമിൽ]] നടന്ന ടെസ്റ്റ് മത്സരത്തിന്റെ രണ്ടാം ദിവസം സച്ചിൻ 11000 ടെസ്റ്റ് റൺസ് തികയ്ക്കുന്ന മൂന്നാമത്തെ ക്രിക്കറ്റ് താരമായി..<ref>{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/engvind/content/current/story/304149.html |title=Tendulkar gets to 11,000 Test runs &#124; Cricket Features &#124; England v India 2007 &#124; ESPN Cricinfo |publisher=Content-usa.cricinfo.com |date= |accessdate=2011-12-17}}</ref> അതിനു തുടർച്ചയായി ഇംഗ്ലണ്ടിനെതിരെ തന്നെ നടന്ന ഏകദിന പരമ്പരയിൽ സച്ചിൻ 53.4 എന്ന ശരാശരിയിൽ ഇന്ത്യക്ക് വേണ്ടി ഏറ്റവും കൂടുതൽ റൺസെടുത്തു.<ref>NatWest Series [India in England], 2007</ref> 2007 ഒക്ടോബറിൽ ഓസ്ട്രേലിയക്കെതിരെ നടന്ന ഏകദിന പരമ്പരയിലും 278 റൺസോടെ സച്ചിൻ ഇന്ത്യയുടെ ഉയർന്ന സ്കോററായി.<ref>{{cite web|url=http://stats.cricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=3250;type=series |title=Cricket Records &#124; Records &#124; Australia in India ODI Series, 2007/08 &#124; Most runs &#124; ESPN Cricinfo |publisher=Stats.cricinfo.com |date= |accessdate=2011-12-17}}</ref> 2007ൽ 90 റൺസിനും 100 റൺസിനുമിടയിൽ സച്ചിൻ 7 തവണ പുറത്തായി. അതിൽ 3 തവണ 99 റൺസിൽ നിൽക്കുമ്പോഴാണ് പുറത്തായത്. തന്റെ അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിക്കറ്റ് ജീവിതത്തിൽ സച്ചിൻ 90-100 റൺസിനിടയിൽ 23 തവണയാണ് പുറത്താക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്. 2007 നവംബർ 28ന് [[പാകിസ്താൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|പാകി]][[പാകിസ്താൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|സ്ഥാ]]<nowiki/>നെതിരെ [[മൊഹാലി സ്റ്റേഡിയം|മൊഹാലിയിൽ]] നടന്ന ഏകദിന മത്സരത്തിൽ 99 റൺസിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ [[ഉമർ ഗുൽ|ഉമർ ഗുലിന്റെ]] ബൗളിങ്ങിൽ [[കമ്രാൻ അക്മൽ|കമ്രാൻ അക്മലിന്]] ക്യാച്ച് കൊടുത്തു കൊണ്ട് സച്ചിൻ പുറത്തായി. ആ പരമ്പരയിലെ നാലാം മത്സരത്തിൽ 97 റൺസുമായി നിൽക്കുമ്പോൾ ഉമർ ഗുലിന്റെ തന്നെ പന്ത് വിക്കറ്റിലേക്ക് വലിച്ചിട്ടു കൊണ്ട് സച്ചിൻ മറ്റൊരു സെഞ്ച്വറിയും നഷ്ടമാക്കി. 2007-08 ലെ ബോർഡർ-ഗവാസ്കർ ട്രോഫിയിൽ മികച്ച ഫോമിലായിരുന്ന സച്ചിൻ 4 ടെസ്റ്റുകളിൽ നിന്ന് 493 റൺസുമായി ഇന്ത്യക്കായി ഏറ്റവും കൂടുതൽ റൺസ് നേടി. പക്ഷെ രണ്ടാം ഇന്നിംങ്സുകളിൽ സച്ചിൻ തുടർച്ചയായി പരാജയപ്പെട്ടു. [[മെൽബൺ ക്രിക്കറ്റ് ഗ്രൗണ്ട്|മെൽബണിലെ എം.സി.ജിയിൽ]] നടന്ന ആദ്യ ടെസ്റ്റിലെ ആദ്യ ഇന്നിംഗ്സിൽ സച്ചിൻ 62 റൺസ് നേടിയെങ്കിലും ഓസ്ട്രേലിയയുടെ 337 റൺസിന്റെ കനത്ത വിജയം തടയാനായില്ല. [[സിഡ്നി ക്രിക്കറ്റ് ഗ്രൗണ്ട്|സിഡ്നിയിൽ]] പുതുവത്സരത്തിൽ നടന്ന വിവാദപരമായ ടെസ്റ്റിൽ സച്ചിൻ 154 റൺസ് നേടി പുറത്താകാതെ നിന്നെങ്കിലും ഇന്ത്യ പരാജയപ്പെട്ടു. എസ്.സി.ജി.യിലെ സച്ചിന്റെ മൂന്നാം ടെസ്റ്റ് സെഞ്ച്വറിയായിരുന്നു അത്. 221.33 ആണ് ആ സ്റ്റേഡിയത്തിലെ സച്ചിന്റെ ശരാശരി. പെർത്തിലെ വാക്കയിൽ നടന്ന മൂന്നാം ടെസ്റ്റിലെ ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ ഇന്നിംഗ്സ് സ്കോറായ 330 റൺസിൽ 71 റൺസുമായി സച്ചിൻ മുഖ്യ പങ്കു വഹിച്ചു. സച്ചിനെ പുറത്താക്കിയ [[എൽ.ബി.ഡബ്ലിയു]] തീരുമാനം സംശയാസ്പദമാണെന്ന് പിന്നീട് തെളിഞ്ഞു. ഓസ്ട്രേലിയയുടെ, തുടർച്ചയായ 17ആം ടെസ്റ്റ് വിജയമെന്ന റെക്കോർഡിന് തടയിട്ടു കൊണ്ട് ഇന്ത്യ വാക്കയിൽ വിജയിച്ചു. സമനിലയിൽ അവസാനിച്ച [[അഡലെയ്ഡ് ഓവൽ|അഡലെയ്ഡ്]] ടെസ്റ്റിലെ ആദ്യ ഇന്നിംഗ്സിൽ 153 റൺസെടുത്ത സച്ചിൻ മാൻ ഓഫ് ദ മാച്ചായി. ഓസ്ട്രേലിയ, ശ്രീലങ്ക ടീമുകളുമായി നടന്ന കോമൺ‌വെൽത്ത് ബാങ്ക് ത്രിരാഷ്ട്ര ടൂർണമെന്റിൽ സച്ചിൻ ഏകദിനത്തിൽ 16000 റൺസ് തികയ്ക്കുന്ന ആദ്യ ബാറ്റ്സ്മാനായി. 2008 ഫെബ്രുവരി 5ന് [[ശ്രീലങ്കൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ശ്രീലങ്കക്കെതിരെ]] നടന്ന മത്സരത്തിലാണ് സച്ചിൻ ഈ നേട്ടം കൈവരിച്ചത്. സി.ബി സീരീസിൽ ആദ്യ മത്സരങ്ങളിൽ മികച്ച തുടക്കം നേടാനായെങ്കിലും വൻ സ്കോറുകൾ നേടാൻ സച്ചിനായില്ല. 10,35,44,32 എന്നിങ്ങനെയായിരുന്നു ആദ്യ മത്സരങ്ങളിൽ സച്ചിന്റെ സ്കോറുകൾ. ടൂർണമെന്റിന്റെ ഇടയിൽ വച്ച് ഫോം നഷ്ടമായെങ്കിലും ഇന്ത്യക്ക് വിജയം അനിവാര്യമായ മത്സരത്തിൽ സച്ചിൻ ശക്തമായ തിരിച്ചു വരവ് നടത്തി. ശ്രീലങ്കക്കെതിരെ ഹോബർട്ടിൽ നടന്ന മത്സരത്തിൽ സച്ചിൻ വെറും 54 പന്തുകളിൽ നിന്ന് 63 റൺസ് നേടി. ആദ്യ ഫൈനലിൽ 117ഉം<ref>{{Cite web |url=http://content-www.cricinfo.com/cbs/engine/match/291371.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-03-08 |archive-date=2008-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622153615/http://content-www.cricinfo.com/cbs/engine/match/291371.html |url-status=dead }}</ref> രണ്ടാം ഫൈനലിൽ 91ഉം<ref>{{Cite web |url=http://content-www.cricinfo.com/cbs/engine/current/match/291372.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-03-08 |archive-date=2008-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080516231841/http://content-www.cricinfo.com/cbs/engine/current/match/291372.html |url-status=dead }}</ref> റൺസ് നേടിക്കൊണ്ട് ഇന്ത്യയുടെ ടൂർണമെന്റ് വിജയത്തിൽ സച്ചിൻ നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. == ക്രിക്കറ്റ് കരിയറിലെ നേട്ടങ്ങൾ == [[പ്രമാണം:Sachin Tendulkar graph.png|right|thumb|350px|An innings-by-innings breakdown of Tendulkar's Test match batting career, showing runs scored (red bars) and the average of the last ten innings (blue line).]] ഏകദിന മത്സരങ്ങളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ റൺസ് നേടിയ കളിക്കാരൻ സച്ചിനാണ്. 2008 ഒക്ടോബർ 17-ന് മൊഹാലിയിൽ ആസ്ത്രേലിയയ്ക്കെതിരെ നടന്ന ടെസ്റ്റ് മത്സരത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം, സച്ചിൻ ടെസ്റ്റ് മത്സരങ്ങളിലെ റൺ വേട്ടയിലും മുന്നിലെത്തി. വെസ്റ്റിൻഡീസിന്റെ [[ബ്രയാൻ ലാറ|ബ്രയാൻ ലാറയുടെ]] റെക്കോർഡാണ് സച്ചിൻ തന്റെ പേരിലേക്ക് മാറ്റിയത്.<ref>{{cite web|publisher = Cricinfo|url = http://content-ind.cricinfo.com/indvaus2008/content/current/story/373748.html|title = Tendulkar breaks Lara's record|accessdate = ഒക്ടോബർ 19, 2008|archive-date = 2008-10-20|archive-url = https://web.archive.org/web/20081020074303/http://content-ind.cricinfo.com/indvaus2008/content/current/story/373748.html|url-status = dead}}</ref> ഒരു സമയത്ത് [[ഇന്ത്യൻ ദേശീയ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ഇന്ത്യൻ ടീമിന്റെ]] മിക്ക വിജയങ്ങളുടേയും അടിത്തറ സച്ചിനായിരുന്നു. ക്രിക്കറ്റിനെ സ്നേഹിക്കുന്ന രാജ്യമായ ഇന്ത്യയിൽ ആ കളിയിൽ സച്ചിന്റെ നേട്ടങ്ങളെ മാനിച്ചു കൊണ്ട് [[ഇന്ത്യൻ സർക്കാർ]] അദ്ദേഹത്തിന് [[രാജീവ് ഗാന്ധി ഖേൽരത്ന പുരസ്കാരം|രാജീവ് ഗാന്ധി ഖേൽരത്ന]], [[അർജുന അവാർഡ്]], [[പത്മശ്രീ]], [[പത്മവിഭൂഷൺ]] എന്നിവ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. 1997ലെ വിസ്ഡൻ ക്രിക്കറ്റർ ഓഫ് ദ ഇയർ ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. വിസ്ഡന്റെ ഒബ്ജെക്റ്റ് സ്കോറിങ്ങ് രീതിയനുസരിച്ച് സച്ചിനെ ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റിലെ ഏറ്റവും മികച്ച രണ്ടാമത്തെ ബാറ്റ്സ്മാനായും ഏക ദിനത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ബാറ്റ്സ്മാനായും തിരഞ്ഞെടുത്തു. [[ക്രിക്കറ്റ് ലോകകപ്പ്|ലോകകപ്പുകളിലും]] സച്ചിൻ മികച്ച പ്രകടനമാണ് കാഴ്ച വെച്ചിട്ടുള്ളത് ([[2007 ക്രിക്കറ്റ് ലോകകപ്പ്|2007 ലോകകപ്പിൽ]] ഒഴികെ, ആ വർഷം ഇന്ത്യ ആദ്യ റൗണ്ടിൽതന്നെ പുറത്തായി). [[ക്രിക്കറ്റ് ലോകകപ്പ് 1996|1996 ലോകകപ്പിലും]], [[ക്രിക്കറ്റ് ലോകകപ്പ് 2003|2003 ലോകകപ്പിലും]] ഏറ്റവും കൂടുതൽ റൺസ് നേടിയത് സച്ചിനാണ്. ഏകദിനത്തിൽ ഒരു വർഷം 1000 റൺസ് എന്ന നാഴികക്കല്ല് സച്ചിൻ 7 തവണ മറികടന്നു. ഒരു കലണ്ടർ വർഷം ഏകദിനത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ റൺസ് നേടിയതിന്റെ റെക്കോർഡും സച്ചിനാണ്. 1894 റൺസ്. ഏകദിനത്തിലും ടെസ്റ്റിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ സെഞ്ച്വറികൾ നേടിയ താരവും സച്ചിനാണ്. ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റിൽ 50 ശതകങ്ങൾ പിന്നിട്ട ഒരേ ഒരു കളിക്കാരൻ സച്ചിനാണ്. ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയുമായിട്ടായിരുന്നു സച്ചിൻ 50-ആം സെഞ്ച്വറി നേടിയത്. സച്ചിൻ ഏകദിനത്തിൽ ഇരട്ട സെഞ്ച്വറി (200*) നേടിയ ആദ്യ വ്യക്തിയാണ്. 2010 ഫെബ്രുവരി 25-ന് ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയ്ക്കെതിരെയാണ്‌ സച്ചിൻ ഈ ചരിത്ര നേട്ടം നേടിയത്. 25 ഫോറുകളും 3 സിക്സുകളും അടങ്ങുന്നതായിരുന്നു സച്ചിന്റെ പ്രകടനം. ഇതോടെ, സനത് ജയസൂര്യയെ മറി കടന്നു കൊണ്ട് ഒരു ഏകദിനത്തിൽ ഏറ്റവും അധികം ഫോറുകൾ നേടിയ കളിക്കാരൻ എന്ന പേരും സച്ചിൻ നേടി<ref>http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/284017.html</ref>. കളിയുടെ 50-ആം ഓവറിലെ മൂന്നാമത്തെ പന്തിലാണ് സച്ചിന്‌ 200 റൺസ് തികയ്ക്കാൻ കഴിഞ്ഞത്<ref name="guardian">{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/sport/2010/feb/24/sachin-tendulkar-india-world-record|title=Sachin Tendulkar hits highest score ever in one-day internationals|publisher=The Guardian|language=English|accessdate=24 February 2010}}</ref>. 2011 നവംബർ 8 ന് വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസിനെതിരെ രണ്ടാം ഇന്നിങ്ങ്സിൽ 28 റൺസ് എടുത്തതോടെ ടെസ്റ്റ്‌ ക്രിക്കറ്റിൽ 15000 റൺസ് തികയ്ക്കുന്ന ആദ്യത്തെ താരമായി അദ്ദേഹം മാറി. == മറ്റു ബഹുമതികൾ == * '''[[ഭാരതരത്നം]]''', ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന സിവിലിയൻ ബഹുമതി, 2013 * [[അർജുന അവാർഡ്]], ഇന്ത്യയിൽ കായിക താരങ്ങൾക്കുള്ള രണ്ടാമത്തെ ഉയർന്ന ബഹുമതി, 1994ൽ.<ref>{{cite web | url=http://yas.nic.in/yasroot/awards/arjuna.htm#Cricket | title=Ministry of Youth & Sports Affairs – Arjuna Awards in Cricket | publisher=[[Government of India]] | accessdate=2007-03-21 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20070225121351/http://yas.nic.in/yasroot/awards/arjuna.htm#Cricket | archivedate=2007-02-25 | url-status=dead }}</ref> * [[വിസ്ഡൻ ക്രിക്കറ്റർ ഓഫ് ദ ഇയർ]], 1997 <ref>{{cite web | url=http://content-ind.cricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/153285.html | title=CRICKETER OF THE YEAR 1997 – Sachin Tendulkar | publisher=[[Wisden Cricketers' Almanack|Wisden Almanack]] | accessdate=2007-03-21}}</ref> * [[രാജീവ് ഗാന്ധി ഖേൽരത്ന പുരസ്കാരം]], ഇന്ത്യയിൽ കായിക താരങ്ങൾക്കുള്ള പരമോന്നത ബഹുമതി, 1997-98ൽ.<ref>{{cite web | url=http://www.rediff.com/sports/1998/aug/12c.htm | title=Khel Ratna for Tendulkar | date=13 August 1998 | publisher=[[Rediff]] | accessdate=2007-03-21}}</ref> * [[പത്മശ്രീ]], ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന നാലാമത്തെ സിവിലിയൻ ബഹുമതി <ref>{{cite web | url=http://content-www.cricinfo.com/ci/content/story/82279.html | title=Tendulkar conferred ''Padma Shri'' | date=22 March 1999 | publisher=[[Cricinfo]] | accessdate=2007-03-21 | archive-date=2008-02-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080208100707/http://content-www.cricinfo.com/ci/content/story/82279.html | url-status=dead }}</ref> * [[ക്രിക്കറ്റ് ലോകകപ്പ് 2003|2003 ലോകകപ്പിലെ]] മികച്ച താരം * [[ഐ.സി.സി]] ലോക ഇലവൻ: 2004, 2007 * [[ഷെയ്ൻ വോൺ]] 2007 സെപ്റ്റംബറിൽ പ്രഖ്യാപിച്ച എല്ലാ കാലത്തെയും മികച്ച ക്രിക്കറ്റ് താരങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ ഒന്നാം സ്ഥാനം<ref>{{Cite web |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/columnists/shane_warne/article2364258.ece |title=Shane Warne's 50 greatest cricketers |access-date=2008-02-06 |archive-date=2008-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080513094455/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/columnists/shane_warne/article2364258.ece |url-status=dead }}</ref> . * [[പത്മ വിഭൂഷൺ]], ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന രണ്ടാമത്തെ സിവിലിയൻ ബഹുമതി, 2008 <ref>[http://india.gov.in/myindia/padmavibhushan_awards_list1.php Official Website of Padma Vibhushan Awards]</ref> * ഓർഡർ ഓഫ് ഓസ്ട്രേലിയ , 2012<ref>{{cite news|first=മാതൃഭൂമി|last=സ്പോർട്സ്|title=സച്ചിന് ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഓർഡർ ബഹുമതി|url=http://www.mathrubhumi.com/sports/story.php?id=310075|accessdate=17 ഒക്ടോബർ 2012|newspaper=മാതൃഭൂമി|date=17 ഒക്ടോബർ 2012|archive-date=2012-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20121017070353/http://www.mathrubhumi.com/sports/story.php?id=310075|url-status=dead}}</ref> *2008 ജനുവരിയിൽ [[ബ്രിട്ടൻ|ബ്രിട്ടീഷ്]] പ്രധാനമന്ത്രി [[ഗോർഡൻ ബ്രൗൺ]] അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിക്കറ്റിൽ സച്ചിന്റെ സംഭാവനകൾ മാനിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് 'സർ' പദവി നൽകണമെന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു<ref>[http://economictimes.indiatimes.com/Opinion/Editorials/Brown_moots_honour_for_Tendulkar/rssarticleshow/2722571.cms Brown moots honour for Tendulkar]</ref>. *മികച്ച സ്പോർട്ടിങ് മൊമെൻറ്റിനുള്ള [[ലോറസ് വേൾഡ് സ്പോർട്സ് അവാർഡ്]] (2000-2020) == വിടവാങ്ങൽ == [[ഡിസംബർ ]] 23, 2012നു ഏകദിന മത്സരങ്ങളിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചതായി സച്ചിൻ പ്രഖ്യാപിച്ചു. പിന്നീട് നവംബർ 17, 2013നു വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസിനെതിരെ നടന്ന തന്റെ ഇരുന്നൂറാം ടെസ്റ്റ്‌ പൂർത്തിയാക്കി സച്ചിൻ ടെസ്റ്റിൽ നിന്നും വിരമിച്ചു. ഇന്ത്യൻ ജനതയെ ഏറെ വൈകാരികമായി ബാധിച്ചു സച്ചിന്റെ ക്രിക്കറ്റിൽ നിന്നുള്ള വിരമിക്കൽ. സച്ചിന്റെ വിടവാങ്ങൽ പ്രസംഗത്തിന്റെ പൂർണ രൂപം താഴെ: {{Cquote|സുഹൃത്തുക്കളെ ശാന്തരാവുക... നിങ്ങളെന്നെ കൂടുതൽ വികാരഭരിതനാക്കുകയാണ്. എന്റെ വർണശബളമായ യാത്ര ഇവിടെ അവസാനിക്കുകയാണെന്ന് വിശ്വസിക്കാൻ പ്രയാസം. ഒരുപാടു പേരെ നന്ദിയോടെ സ്മരിക്കുകയാണ് ഞാൻ . ആദ്യം 1999ൽ എന്നെ വിട്ടുപിരിഞ്ഞുപോയ എന്റെ അച്ഛൻ തന്നെ. അച്ഛന്റെ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം ഇല്ലായിരുന്നെങ്കിൽ ഇന്നിങ്ങനെ നിങ്ങളുടെ മുന്നിൽ എനിക്കു നിൽക്കാൻ കഴിയുമായിരുന്നില്ല. സ്വപ്‌നങ്ങളെ തേടിപ്പോകാൻ എന്നെ പ്രേരിപ്പിച്ചത് അച്ഛനാണ്. ലക്ഷ്യം എത്ര വിഷമകരമാണെങ്കിലും അത് കൈവരിക്കാനുള്ള ശ്രമം ഉപേക്ഷിക്കരുതെന്ന് അദ്ദേഹം എന്നെ ഉപദേശിച്ചു. അച്ഛന്റെ അഭാവം ഇന്നു ഞാൻ ശരിക്കും അനുഭവിക്കുന്നു. പിന്നെ അമ്മ. എന്നെപ്പോലൊരു വികൃതിപ്പയ്യനെ എങ്ങനെ കൈകാര്യം ചെയ്തുവെന്ന് പലപ്പോഴും അത്ഭുതപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട് ഞാൻ . കളിച്ചു തുടങ്ങിയ കാലം മുതൽ അമ്മ എനിക്കു വേണ്ടി പ്രാർത്ഥിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കുകയായിരുന്നു. സ്‌കൂളിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ നാലു വർഷം ഞാൻ എന്റെ അമ്മാവനൊപ്പമായിരുന്നു താമസം. സ്വന്തം മകനെപ്പോലെയാണ് അമ്മാവനും അമ്മായിയും എന്നെ കണക്കാക്കിയത്. അധികം സംസാരിക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടാത്ത ആളായിരുന്നു എന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ നിഥിൻ . പക്ഷേ ഏട്ടൻ പറയുമായിരുന്നു-എനിക്കറിയാം. നീയെന്ത് ചെയ്താലും അതിനുവേണ്ടി നൂറു ശതമാനവും പരിശ്രമിക്കുമെന്ന്. എന്റെ സഹോദരി സവിതയാണ് എനിക്ക് ആദ്യത്തെ ക്രിക്കറ്റ് ബാറ്റ് സമ്മാനിച്ചത്. ഇന്നും ഞാൻ ബാറ്റ് ചെയ്യുമ്പോൾ അവർ ഉപവാസമിരിക്കും. മറ്റൊരു സഹോദരനായ അജിത്തും ഞാനും ഒരുപോലെ ക്രിക്കറ്റ് സ്വപ്‌നം കണ്ടു ജീവിച്ചവരാണ്. എനിക്കുവേണ്ടി സ്വന്തം കരിയർ ത്യജിച്ചയാളാണ് അദ്ദേഹം. അച്ചരേക്കറുടെ അടുക്കലേയ്ക്ക് എന്നെ ആദ്യമായി കൊണ്ടുപോയത് അദ്ദേഹമാണ്. കഴിഞ്ഞ ദിവസം രാത്രി പോലും എന്നെ വിളിച്ച് എന്റെ പുറത്താകലിനെ കുറിച്ച് ചർച്ച ചെയ്തു. കളിക്കാതിരുക്കുമ്പോഴും ഞങ്ങൾ ബാറ്റിങ് ടെക്‌നിക്കുകളെ കുറിച്ചാണ് ചർച്ച ചെയ്യാറുള്ളത്. ഇതൊന്നുമില്ലായിരുന്നെങ്കിൽ ഞാൻ ഒരു സാധാരണ ക്രിക്കറ്റർ മാത്രമായി ഒതുങ്ങിപ്പോകുമായിരുന്നു. എന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും സുപ്രധാനമായൊരു കാര്യം 1990ൽ അഞ്ജലിയെ കണ്ടുമുട്ടിയതാണ്. ഡോക്ടർ എന്ന നിലയിൽ ഒരു വലിയ കരിയർ അവരുടെ മുന്നിലുണ്ടെന്ന് എനിക്ക് അറിയാമായിരുന്നു. പക്ഷേ, എനിക്കു ക്രിക്കറ്റിൽ തുടരാൻ വേണ്ടി അഞ്ജലി കുട്ടികളുടെ പരിചരണം ഏറ്റെടുക്കുകയായിരുന്നു. ഞാൻ പറഞ്ഞ എല്ലാ വിഡ്ഢിത്തങ്ങളും സഹിച്ച് എനിക്കൊപ്പം നിന്നതിന് അഞ്ജലിയോടു നന്ദി പറയുകയാണ്. പിന്നെ എന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വിലപ്പെട്ട രണ്ടു രത്‌നങ്ങൾ- സാറയും അർജുനും. അവരുടെ ഒരു പാട് പിറന്നാളാഘോഷങ്ങളിലും വിനോദയാത്രകളിലും പങ്കാളിയാകാൻ എനിക്കു കഴിഞ്ഞില്ല. കഴിഞ്ഞ 14-16 വർഷമായി നിങ്ങൾക്കൊപ്പം വേണ്ടത്ര സമയം ചിലവിടാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ലെന്ന് എനിക്കറിയാം. അടുത്ത പതിനാറു വർഷം നിങ്ങൾക്കൊപ്പം തന്നെ ഉണ്ടാകുമെന്ന് ഞാൻ ഉറപ്പു തരുന്നു. പിന്നെ എന്റെ ഭാര്യയുടെ അച്ഛനമ്മമാർ . അവരുമായി ഒരുപാട് കാര്യങ്ങൾ ഞാൻ ചർച്ച ചെയ്യാറുണ്ട്. അവർ ചെയ്ത ഏറ്റവും വലിയ കാര്യം എന്നെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ അഞ്ജലിയെ അനുവദിച്ചു എന്നതാണ്. കഴിഞ്ഞ ഇരുപത്തിനാലു വർഷമായി എന്റെ സുഹൃത്തുക്കളും വിലമതിക്കാനാവാത്ത സംഭാവനയാണ് നൽകിയത്. ഞാൻ സമ്മർദത്തിലായപ്പോഴെല്ലാം അവർ എനിക്കൊപ്പം നിന്നു. ഞാൻ പരിക്കിന്റെ പിടിയിലായപ്പോൾ പുലർച്ചെ മൂന്നു മണിവരെ എനിക്കൊപ്പം ഇരിക്കാൻ അവർ തയ്യാറായി. എന്നോടൊപ്പം നിന്നതിന് എല്ലാവർക്കും നന്ദി. പതിനൊന്ന് വയസ്സുള്ളപ്പോഴാണ് എന്റെ കരിയർ ആരംഭിച്ചത്. അച്ചരേക്കർ സാറിനെ ഗ്യാലറിയിൽ കാണുമ്പോൾ വല്ലാത്തൊരു സന്തോഷമുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്‌കൂട്ടറിൽ യാത്ര ചെയ്ത് ദിവസവും രണ്ടു മത്സരങ്ങൾ വരെ കളിച്ച കാലമുണ്ടായിരുന്നു. ഞാൻ കളിക്കുന്നുവെന്ന് ഉറപ്പാക്കാൻ അദ്ദേഹം എല്ലായിടത്തും എന്നെ നേരിട്ടു കൊണ്ടുപോയി. ഞാൻ അമിതാത്മവിശ്വാസത്തിന്റെ പിടിയിലാവാതിരിക്കാൻ ഒരിക്കൽപ്പോലും നന്നായി കളിച്ചുവെന്ന് അദ്ദേഹം എന്നോടു പറഞ്ഞിട്ടില്ല എന്നതാണ് രസകരം. സർ, ഞാൻ കളിക്കാത്തതിനാൽ ഇനി എന്തു ഭാഗ്യപരീക്ഷണത്തിനും മുതിരാം. മുംബൈയിലാണ് എന്റെ കരിയർ ആരംഭിച്ചത്. പുലർച്ചെ നാലു മണിക്ക് ന്യൂസീലൻഡിൽ നിന്നു മടങ്ങിയെത്തി പിറ്റേന്നു തന്നെ രഞ്ജി ട്രോഫിയിൽ കളിച്ചത് ഓർമയുണ്ട്. അരങ്ങേറ്റം മുതൽ തന്നെ ബി.സി.സി.ഐ. വലിയ പിന്തുണയാണ് എനിക്കു നൽകിയത്. എല്ലാ സെലക്ടർമാരോടും നന്ദിയുണ്ട്. എനിക്ക് മതിയായ ചികിത്സ ലഭ്യമാക്കിയുമെല്ലാം നിങ്ങൾ എപ്പോഴും എനിക്കൊപ്പം തന്നെ നിലകൊണ്ടു. നന്ദി, എനിക്കൊപ്പം കളിച്ച എല്ലാ മുതിർന്ന കളിക്കാർക്കും. ഇപ്പോൾ ഇവിടെയില്ലാത്ത രാഹുൽ , വി.വി.എസ്, സൗരവ്, അനിൽ തുടങ്ങിയവരെയെല്ലാം ഇപ്പോൾ സ്‌ക്രീനിൽ കാണാം. എല്ലാ പരിശീലകരെയും എന്റെ നന്ദി അറിയിക്കുകയാണ്. രാജ്യത്തെ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നതിൽ നമ്മളെല്ലാം അഭിമാനിക്കുന്നു. തുടർന്നും അഭിമാനത്തോടെ തന്നെ രാഷ്ട്രത്തെ സേവിക്കാനാവുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷ. യഥാർത്ഥ സത്തയിൽ തന്നെ നിങ്ങൾ ഈ രാജ്യത്തെ സേവിക്കുമെന്നു തന്നെയാണ് എന്റെ വിശ്വാസം എന്നായിരുന്നു എം.എസ്. എനിക്ക് ഇരുന്നൂറാം ടെസ്റ്റ് തൊപ്പി സമ്മാനിച്ചപ്പോൾ ഞാൻ പറഞ്ഞത്. എന്റെ ഫിറ്റ്‌നസ് ഉറപ്പാക്കിയ ഡോക്ടർമാരോട് നന്ദി പറഞ്ഞില്ലെങ്കിൽ അതൊരു വലിയ വീഴ്ചയായിരിക്കും. എന്റെ പരിക്കുകളുടെ ഗൗരവം കണക്കിലെടുത്ത് പാതി രാത്രി വരെയിരുന്ന് ചികിത്സിച്ചിട്ടുണ്ട് അവർ . എന്റെ സുഹൃത്ത് അന്തരിച്ച മാർക്ക് മസ്‌കരേനസിന്റെ അഭാവം ഞാൻ അനുഭവിക്കുന്നു. മാർക്കിന്റെ ജോലി തുടർന്നും നിർവഹിച്ച ഇപ്പോഴത്തെ മാർക്കറ്റിങ് ടീമായ ഡബ്ല്യു. എസ്.ജിയോടും എന്റെ നന്ദി അറിയിക്കുകയാണ്. കഴിഞ്ഞ പതിനാലു വർഷമായി എനിക്കൊപ്പം ചേർന്നു പ്രവർത്തിച്ച ഒരാളാണ് വിനയ് നായിഡു. സ്‌കൂൾ കാലം തൊട്ട് ഇന്നുവരെ മാധ്യമങ്ങൾ എനിക്കും വലിയ പിന്തുണയാണ് നൽകിയത്. എന്റെ കരിയറിലെ അസുലഭാവസരങ്ങൾ ഒപ്പിയെടുത്ത ഫോട്ടോഗ്രാഫർമാരോടും നന്ദിയുണ്ട്. പ്രസംഗം നീണ്ടുപോയെന്ന് എനിക്കറിയാം. എങ്കിലും ലോകത്തിലെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇവിടെ എത്തിച്ചേർന്ന എല്ലാവരോടും ഞാൻ എന്റെ നന്ദി അറിയിക്കുകയാണ്. എന്റെ ആരാധകരെയും ഞാൻ ഹൃദയംഗമായ നന്ദി അറിയിക്കുകയാണ്. അവസാനശ്വാസം വരെ സച്ചിൻ, സച്ചിൻ എന്ന ആരവവും എന്റെയുള്ളിൽ ഇരമ്പിക്കൊണ്ടേയിരിക്കും. <ref>[http://www.youtube.com/watch?v=cqORhgh_LCQ സച്ചിന്റെ വിടവാങ്ങൽ പ്രസംഗം, യുട്യൂബ് വീഡിയോ]</ref>|||}} == നേട്ടങ്ങൾ == * ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ റൺസ് നേടിയ താരം. * ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ റൺസ് നേടിയ താരം. * ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ശതകങ്ങൾ നേടിയ താരം * ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ശതകങ്ങൾ നേടിയ താരം * ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റിൽ 12,000 റൺസ് നേടിയ ആദ്യ താരം * ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിൽ 10,000, 15,000 റൺസുകൾ തികച്ച ആദ്യ താരം. * ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ അർദ്ധ ശതകം നേടിയ താരം. * ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ '''മാൻ ഓഫ് ദ മാച്ച്''' ബഹുമതികൾ. 59 തവണ * ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ '''മാൻ ഓഫ് ദ സീരീസ്''' ബഹുമതികൾ. 14 തവണ * ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിൽ ഇന്ത്യക്കാരുടെ ഏറ്റവുമുയർന്ന കൂട്ടുകെട്ട് (331 റൺസ്, [[രാഹുൽ ദ്രാവിഡ്|രാഹുൽ ദ്രാവിഡുമൊത്ത്]] ന്യൂസിലന്റിനെതിരെ 1999-2000) * ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിലെ ആദ്യത്തെ ഇരട്ട ശതകം. * ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ ഇന്ത്യൻ ടെസ്റ്റ് താരം.(16 വർഷം 205 ദിവസം) * ഏകദിനത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ ഇന്ത്യൻ താരം. (16 വർഷം 238 ദിവസം) * ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിൽ അപൂ‌ർവ്വ ട്രിപ്പിളായ- 10,000 റൺസ്, 100 വിക്കറ്റ്, 100 ക്യാച്ച് തികച്ച ആദ്യ താരം. * ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിൽ ഒരു കലണ്ടർ വർഷത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ റൺസ് (1894 റൺസ് - 1998ൽ) * ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിൽ ഒരു കലണ്ടർ വർഷത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ശതകങ്ങൾ (9 എണ്ണം - 1998ൽ) * ലോകകപ്പ് ക്രിക്കറ്റിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ റൺസ് നേടിയ താരം (2278 റൺസ്) * രാജ്യാന്തര ട്വന്റി-20, ഏകദിനം, ടെസ്റ്റ് എന്നിവയിൽ സം‌യുക്തമായി ഏറ്റവുമധികം റൺസ് നേടിയ താരം. * [[പത്മവിഭൂഷൺ ബഹുമതി]] നേടിയ ഏക ക്രിക്കറ്റ് താരം. * [[രാജീവ് ഗാന്ധി ഖേൽരത്ന പുരസ്കാരം]] നേടിയ ആദ്യ ക്രിക്കറ്റ് താരം. * ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റിൽ അൻപത് ശതകം തികയ്ക്കുന്ന ആദ്യ താരം *രാജ്യാന്തര ട്വന്റി-20, ഏകദിനം, ടെസ്റ്റ് എന്നിവയിൽ സം‌യുക്തമായി ഏറ്റവുമധികം ശതകങ്ങൾ നേടിയ താരം. *രാജ്യാന്തര ക്രിക്കറ്റിൽ 100 ശതകങ്ങൾ നേടിയ ഒരേ ഒരു താരം. *[[ഭാരതരത്നം]] നേടിയ ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ വ്യക്തിയും ഏക കായിക താരവും == ആരാധകർ പിന്തുടരുന്നു == [[പ്രമാണം:Tendulkar shot.JPG|thumb|300px|സച്ചിന്റെ ഒരു മത്സരത്തിൽ നിന്ന്]] തന്റെ രണ്ടാം മത്സരത്തിൽ അർദ്ധസെഞ്ച്വറിയും 17ആം വയസ്സിൽ ആദ്യ സെഞ്ച്വറിയും നേടിയ സച്ചിന്റെ സ്ഥിരതയുള്ള പ്രകടനം ലോകമെമ്പാടും അദ്ദേഹത്തിന് ആരാധകരെ നൽകി. സച്ചിൻ സ്ഥിരമായി സെഞ്ച്വറികൾ നേടിയ ഓസ്ട്രേലിയയിലും അദ്ദേഹത്തിന് അനേകം ആരാധകരുണ്ടായി<ref name="Tendertouch">{{cite web|first=Chloe|last=Saltau|title=Tender touch|url=http://www.theage.com.au/news/cricket/tender-touch/2007/12/08/1196813091099.html?page=fullpage|date=2007-12-09|accessdate=2007-12-12|publisher=[[The Age]] Newspaper}}</ref>. സച്ചിന്റെ ആരാധകരുടെ പ്രശസ്തമായ ഒരു വാചകമുണ്ട്- "ക്രിക്കറ്റ് എന്റെ മതമാണ്, സച്ചിൻ എന്റെ ദൈവവും"<ref>http://economictimes.indiatimes.com/Opinion/Editorials/Brown_moots_honour_for_Tendulkar/rssarticleshow/2722571.cms</ref><ref>http://www.hindu.com/mp/2006/07/24/stories/2006072401160400.htm{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>http://www.theage.com.au/news/cricket/chak-de-india-fans-feel-good-about-a-love-shared-by-two-nations/2007/12/26/1198345081220.html</ref><ref>http://webdiary.com.au/cms/?q=node/2256</ref> . ജന്മസ്ഥലമായ മുംബൈയിൽ ആരാധകർ പലപ്പോഴും സച്ചിന്റെ സ്വകാര്യജീവിതത്തിന് തടസ്സമാകാറുണ്ട്. "വിഗ്ഗ് ധരിച്ച് പുറത്ത് പോകേണ്ടിയും രാത്രി മാത്രം സിനിമ കാണാൻ പറ്റുന്നതുമായ"<ref name="Futuresuperstars">{{cite web|url=http://content-www.cricinfo.com/talk/content/multimedia/304373.html?view=transcript|title=Next change: the superstars of the future|publisher=[[Cricinfo]]|accessdate=2007-12-31|date=2007-07-30}}</ref> സച്ചിന്റെ ജീവിതശൈലിക്ക് സമാനമായൊന്നിനോട് തനിക്ക് യോജിച്ച് പോകാനാവില്ലെന്ന് ഇയാൻ ചാപ്പൽ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. സമാധാനവും ശാന്തതയും കിട്ടാൻ വേണ്ടി താൻ പലപ്പോഴും രാത്രിസമയത്ത് മുംബൈ നഗരത്തിലൂടെ സഞ്ചരിക്കാറുണ്ടെന്ന് ടിം ഷെറിഡനുമായുള്ള ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ സച്ചിൻ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്<ref name="TimSheridan">{{cite web|url=http://video.msn.com/?mkt=en-au&brand=ninemsn&tab=m167&from=39&vid=5E276413-0336-4CFA-B0A6-0818B4EA6803&playlist=videoByTag:mk:en-AU:vs:0:tag:AUsport_AUSportsGeneral:ns:MSNVideo_Top_Cat:ps:10:sd:-1:ind:1:ff:8A|title=Interview with Sachin Tendulkar|author=Tim Sheridan|publisher=[[The Cricket Show]]|accessdate=2007-12-31|date=2007-12-27|archive-date=2008-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20080204100810/http://video.msn.com/?mkt=en-au&brand=ninemsn&tab=m167&from=39&vid=5E276413-0336-4CFA-B0A6-0818B4EA6803&playlist=videoByTag:mk:en-AU:vs:0:tag:AUsport_AUSportsGeneral:ns:MSNVideo_Top_Cat:ps:10:sd:-1:ind:1:ff:8A|url-status=dead}}</ref> . == വ്യാപാര താല്പര്യം == ക്രിക്കറ്റിലൂടെയുണ്ടായ പ്രസിദ്ധി മൂലം, ലാഭമുണ്ടാക്കാവുന്ന പല വ്യവസായ സം‌രംഭങ്ങളിലും സച്ചിൻ പങ്കാളിയായി. ലോക ക്രിക്കറ്റിൽ ഏറ്റവുമധികം സ്പോൺസർഷിപ്പുള്ള കളിക്കാരൻ സച്ചിൻ ആണ്‌. [[1995]]-ൽ വേൾഡ്ടെലുമായി 5 വർഷത്തേക്ക് 30 കോടി രൂപക്കുണ്ടാക്കിയ കരാറിലൂടെ അക്കാലത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കരാറു തുക ഒപ്പിട്ട കളിക്കാരൻ ആയി സച്ചിൻ മാറിയിരുന്നു<ref>{{cite web | title= A Brand Name called Sachin Tendulkar | url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/18366428.cms | date=[[2002-08-07]] | publisher=[[The Times of India]] | accessdate=2007-03-21}}</ref>. വേൾഡ്ടെലുമായി [[2001]]-ൽ ഉണ്ടാക്കിയ കരാർ 5 വർഷത്തേക്ക് 80 കോടി രൂപയ്ക്കായിരുന്നു<ref>{{cite web | title= $17 mn deal for Sachin | url=http://www.rediff.com/cricket/2001/may/16ten.htm | date=[[2001-05-16]] | publisher=[[Rediff]] | accessdate=2007-03-21}}</ref>. [[2006]]-ൽ [[സാച്ചി ആന്റ് സാച്ചി|സാച്ചി ആന്റ് സാച്ചിയുടെ]] ഐക്കോണിക്സുമായി 3 വർഷത്തേക്ക് 180 കോടി രൂപക്കാണ്‌ സച്ചിൻ ഒപ്പിട്ടത്<ref>{{cite web | title=Sachin still sells; get Rs 180 crore deal | url=http://www.hindustantimes.com/news/5922_1690382,0015002100000000.htm | date=[[2006-05-16]] | publisher=[[Hindustan Times]] | accessdate=2007-03-21 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20070520050209/http://www.hindustantimes.com/news/5922_1690382,0015002100000000.htm | archivedate=2007-05-20 | url-status=dead }}</ref> ക്രിക്കറ്റിൽ നിന്നും ലഭിച്ച പ്രസിദ്ധിയിലൂടെ സച്ചിൻ 2 ഭക്ഷണശാലകൾ ആരംഭിച്ചു. ടെണ്ടുൽക്കേർസ്<ref>{{cite web | title=Sachin opens restaurant, plans chains | url=http://www.rediff.com/cricket/2002/jul/19ten.htm | date=[[2002-07-19]] | publisher=[[Rediff]] | accessdate=2007-03-21}}</ref> എന്ന പേരിൽ [[കൊളാബ|കൊളാബയിലും]], [[മുംബൈ|മുംബൈയിലും]] ), സച്ചിൻസ് <ref>{{cite web | title=Sachin expands restaurant business| url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/888322.cms | date=[[2004-10-17]] | publisher=[[The Economic Times]] | accessdate=2007-03-21}}</ref> എന്ന പേരിൽ [[മുലുണ്ട്|മുലുണ്ടിലും]] [[മുംബൈ|മുംബൈയിലും]], [[ബാംഗ്ലൂർ|ബാംഗ്ലൂരിലും]]. മാർസ് റെസ്റ്റോറന്റ് ഉടമ സഞ്ജയ് നരാംഗുമായി ചേർന്നാണ്‌ സച്ചിൻ ഈ റെസ്റ്റോറന്റുകളുടെ ഉടമസ്ഥത പങ്കു വെക്കുന്നത്. [[2007]]-ൽ ഫൊർച്യൂൺ ഗ്രൂപ്പുമായും,മണിപ്പാൽ ഗ്രൂപ്പുമായും ചേർന്ന് സച്ചിൻ കായിക ഫിറ്റ്നെസിനായും ഹെൽത്കെയറിനും വേണ്ടി 'എസ് ഡ്രൈവ് ആന്റ് സച്ചിൻ(S Drive and Sach)' എന്ന പേരിൽ ഒരു വ്യാപാരസം‌രംഭം ആരംഭിക്കുകയുണ്ടായി<ref>{{cite web | title=Sachin Tendulkar becomes stakeholder in a joint venture | url=http://www.indiaexpress.com/news/sports/cricket/20070207-0.html | date=[[2007-02-07]] | publisher=[[The Indian Express]] | accessdate=2007-03-21 | archive-date=2007-03-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070301161955/http://www.indiaexpress.com/news/sports/cricket/20070207-0.html | url-status=dead }}</ref>. വിർജിൻ കോമിക്സ് എന്ന പുസ്തക പ്രസാധകർ സച്ചിനെ കേന്ദ്രകഥാപാത്രമാക്കി കാർട്ടൂണുകൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുകയുണ്ടായി<ref>>{{cite web | title=Sachin Tendulkar becomes stakeholder in a joint venture | url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/6462199.stm | date=[[2007-02-07]] | publisher=[[BBC]] | accessdate=2007-03-21}}</ref>. === പരസ്യവും,ബ്രാന്റ് അംബാസഡർമാരുമായി === ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പരസ്യ വരുമാനം നേടുന്ന കായിക താരങ്ങളിലൊരാളാണ് സച്ചിൻ. പരസ്യ വരുമാനത്തിൽ ലോക ക്രിക്കറ്റ് താരങ്ങൾക്കിടയിലും ഭാരതീയ കായികതാരങ്ങൾക്കിടയിലും ഒന്നാം സ്ഥാനം സച്ചിനാണ്. സച്ചിനുമായി പരസ്യ കരാറിലേർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന പ്രമുഖ ബ്രാന്റുകൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്. * '''പെപ്സി''' -1992-മുതൽ ഇന്നു വരെ<ref>{{cite web | title=Pepsi celebrates Sachin at 29 | url=http://www.thehindubusinessline.com/2002/04/25/stories/2002042500230600.htm | date=[[2002-04-25]] | publisher=[[The Hindu Business Line]] | accessdate=2007-03-21}}</ref> * '''കാനൺ'''-2006-2009<ref>{{cite web | title=Canon clicks Sachin as brand ambassador | url=http://www.blonnet.com/2006/11/07/stories/2006110702460500.htm | date=[[2006-11-07]] | publisher=[[The Hindu Business Line]] | accessdate=2007-03-21}}</ref> * '''നസര ടെക്നോളജീസ്'''-[[2005]] - [[2008]]. സച്ചിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള മൊബൈൽ ഫോൺ ഉത്പന്നങ്ങൾക്കുള്ള ലൈസൻസ്<ref>{{cite web | title=Nazara Signs India’s Biggest Mobile Content Deal With Cricket Superstar Sachin Tendulkar | url=http://www.prweb.com/releases/2005/2/prweb208658.htm | date=[[2005-02-15]] | publisher=PRWeb | accessdate=2007-03-21 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''റിലയൻസ് കമ്യൂണിക്കേഷൻസ്'''-ഉപഭോക്താവിന് [[2007 ക്രിക്കറ്റ് ലോകകപ്പ്|2007 ക്രിക്കറ്റ് ലോകകപ്പിലെ]] സ്കോറുകളും വാർത്തകളും സച്ചിന്റെ ശബ്ദത്തിൽ അറിയുന്നതിനുള്ള 'സച്ചിൻ തെൻഡുൽക്കർ' എന്ന ബ്രാന്റിനുള്ള സബ് ലൈസൻസ്. ഐ.സി.സി.യുടെ പ്രധാന വിനിമയ മാധ്യമ സ്പോൺസറായ ഹച്ച് റിലയൻസിന്റെ ഈ പദ്ധതിയെ 'ambush marketing' എന്ന് വിളിച്ച് പ്രതിഷേധിച്ചെങ്കിലും റിലയൻസ് ഈ ആരോപണം തള്ളിക്കളഞ്ഞു. .<ref>{{cite web| title=Vodafone, RCom spar over Sachin| url=http://www.business-standard.com/iceworld/storypage.php?leftnm=8&subLeft=4&chklogin=N&autono=278032&tab=r.| date=[[2007-07-18]]| publisher=[[Business Standard]]| accessdate=2007-03-21| archive-date=2008-01-29| archive-url=https://web.archive.org/web/20080129214426/http://www.business-standard.com/iceworld/storypage.php?leftnm=8&subLeft=4&chklogin=N&autono=278032&tab=r.| url-status=dead}}</ref> * '''ബ്രിട്ടാനിയ''': [[2001]] - [[2007]]<ref>{{cite web | title=Sachin to bat for Britannia | url=http://www.financialexpress.com/fe20011102/stra2.html | date=[[2001-11-02]] | publisher=[[Financial Express]] | accessdate=2007-03-21}}</ref> * '''ഹോം ട്രേഡ്''' : [[2001]] - [[2002]]<ref>{{cite web | title=Ad guys home in on unpaid dues | url=http://www.blonnet.com/2002/05/03/stories/2002050302300100.htm | date=[[2002-05-02]] | publisher=[[The Hindu Business Line]] | accessdate=2007-03-21 | archive-date=2010-08-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100813033604/http://www.blonnet.com/2002/05/03/stories/2002050302300100.htm | url-status=dead }}</ref> * '''സൺ ഫീസ്റ്റ്''' : [[2007]] - [[2013]]/[[2014|14]]<ref>{{cite web | title=ITC Foods bets big on `Sachin Fit Kit' range | url=http://sify.com/finance/fullstory.php?id=14405859| date=[[2007-03-09]] | publisher=[[Sify]] | accessdate=2007-03-21}}</ref> * '''നാഷണൽ എഗ്ഗ് കോർഡിനേഷൻ കമ്മറ്റി(NECC)''': [[2003]] - [[2005]]<ref>{{cite web | title=Star Gaze: How Sachin and Raveena ad it up | url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/276490.cms| date=[[2003-11-06]] | publisher=[[The Economic Times]] | accessdate=2007-03-21}}</ref> * '''ബൂസ്റ്റ്''': [[1990]] - Present<ref>{{cite web | title=Pharma cos get Boost(er) dose from cricketers & Bollywood | url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/1327658.cms | date=[[2005-12-12]] | publisher=[[The Economic Times]] | accessdate=2007-03-21}}</ref> * '''ആക്‌ഷൻ ഷൂസ്''': [[1995]] - [[2000]]<ref>{{cite web | title=The Don and the New Master | url=http://www.india-today.com/itoday/07091998/sports.html | date=[[1998-09-07]] | publisher=[[India Today]] | accessdate=2007-03-21 | archive-date=2007-04-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070422213203/http://www.india-today.com/itoday/07091998/sports.html | url-status=dead }}</ref> * '''[[അഡിഡാസ്]]]'''[[2000]]-[[2010]]<ref>{{cite web | title=Sachin to remain adidas brand ambassador post retirement too! | url=http://www.fibre2fashion.com/news/company-news/adidas-india/newsdetails.aspx?news_id=17690 | date=[[2006-05-29]] | publisher=Fibre2Fashion | accessdate=2007-03-21}}</ref> * '''[[ഫിയറ്റ് പാലിയോ]]''': [[2001]] to [[2003]]<ref>{{cite web | title=Fiat puts Tendulkar in driver's seat | url=http://www.hinduonnet.com/businessline/2001/08/01/stories/140102ft.htm | date=[[2001-08-01]] | publisher=[[The Hindu]] | accessdate=2007-03-21 | archive-date=2010-08-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100809133850/http://www.hinduonnet.com/businessline/2001/08/01/stories/140102ft.htm | url-status=dead }}</ref> * '''റെയ്‌നോൾ‌ഡ്‌സ്''': [[2007]] - Present<ref>{{cite web | title=Reynolds plans product line with Tendulkar | url=http://www.thehindubusinessline.com/2007/02/01/stories/2007020102611000.htm | date=[[2007-02-01]] | publisher=[[The Hindu Business Line]] | accessdate=2007-03-21}}</ref> * '''ടി.വി.എസ്.''': [[2002]] - [[2005]]<ref>{{cite web | title=TVS signs Sachin as brand ambassador | url=http://www.thehindubusinessline.com/2002/02/16/stories/2002021601820400.htm | date=[[2002-02-16]] | publisher=[[The Hindu Business Line]] | accessdate=2007-03-21}}</ref> * '''ഇ.എസ്.പി.എൻ. സ്റ്റാർ സ്പോർട്സ്''' : [[2002]] - Present<ref>{{cite web | title=Sachin to bat for ESPN-Star Sports | url=http://www.thehindubusinessline.com/2002/06/29/stories/2002062902550100.htm | date=[[2007-02-07]] | publisher=[[The Indian Express]] | accessdate=2007-03-21}}</ref> * '''ജി.ഹാൻസ്''': [[2005]] - [[2007]]<ref>{{cite web | title=G-Hanz unveils `safe' mobiles | url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2005012502620400.htm&date=2005%2F01%2F25%2F&prd=bl& | date=[[2007-01-24]] | publisher=[[The Indian Express]] | accessdate=2007-03-21 | archive-date=2009-04-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090407003358/http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2005012502620400.htm&date=2005%2F01%2F25%2F&prd=bl& | url-status=dead }}</ref> * '''സാന്യോ ബി.പി.എൽ.''': [[2007]] - Present<ref>{{cite web | title=Sachin to endorse Sanyo BPL brands | url=http://www.zeenews.com/znnew/articles.asp?aid=278189&sid=SPO | date=[[2007-02-26]] | publisher=[[Zee TV|Zee News]] | accessdate=2007-03-21}}</ref> * '''എയ്‌ഡ്‌സ് കാം‌പെയ്ൻ''': [[2005]]<ref>{{cite web | title=Sachin & BCCI to spread AIDS Awareness message | url=http://thatscricket.oneindia.in/2005/test_series/ind-pak/2203aids.html | date=[[2005-03-22]] | publisher=Thatscricket | accessdate=2007-03-21 | archive-date=2007-09-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180751/http://thatscricket.oneindia.in/2005/test_series/ind-pak/2203aids.html | url-status=dead }}</ref> * '''കോൾഗേറ്റ്'''<ref name="visa">{{cite web | title=Sachin Tendulkar makes money faster than runs | url=http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19990519/isp18020.html | date=[[1999-05-19]] | publisher=Indian Express | accessdate=2008-03-03}}</ref> * '''ഫിലിപ്സ്'''<ref name="visa"/> * '''എം.ആർ.എഫ്.'''<ref name="visa"/> * '''എയർടെൽ'''-[[2004]]-[[2006]]<ref>{{cite web | title=Airtel drops Tendulkar as brand ambassador | url=http://www.indiaexpress.com/news/sports/cricket/20061103-0.html | date=[[2006-11-03]] | publisher=[[The Indian Express]] | accessdate=2007-03-21 | archive-date=2007-01-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070125203341/http://www.indiaexpress.com/news/sports/cricket/20061103-0.html | url-status=dead }}</ref> * '''വിസ'''<ref name="visa"/> == അന്താരാഷ്ട്ര സെഞ്ച്വറികൾ == {{main|സച്ചിൻ തെൻഡുൽക്കർ നേടിയ അന്താരാഷ്ട്ര സെഞ്ച്വറികളുടെ പട്ടിക}} == ജീവചരിത്രങ്ങൾ == അനവധി പേർ സച്ചിന്റെ ജീവചരിത്രങ്ങൾ രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. സച്ചിന്റെ ക്രിക്കറ്റ് ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി എഴുതിയ ജീവചരിത്രങ്ങൾ താഴെപ്പറയുന്നവയാണ്‌. * '''സച്ചിൻ:ദ സ്റ്റോറി ഓഫ് ദ വേൾ‌ഡ്‌സ് ഗ്രേറ്റസ്റ്റ് ബാറ്റ്സ്മാൻ''' ഗ്രന്ഥകാരൻ: ഗുലു ഇസേകൈൽ,പ്രസാധകർ:പെൻ‌ഗ്വിൻ ഗ്ലോബൽ, ISBN 978-0-14-302854-3<ref>{{cite web|url=http://www.amazon.com/dp/0143028545/ | title=Book: Sachin: The Story of the World's Greatest Batsman |accessdate=2007-05-11}}</ref> * '''ദ എ ടു സെഡ് ഓഫ് സച്ചിൻ ടെണ്ടുൽക്കർ'''. ഗ്രന്ഥകാരൻ: ഗുലു ഇസേകൈൽ ,പ്രസാധകർ:പെൻ‌ഗ്വിൻ ഗ്ലോബൽ, ISBN 978-81-7476-530-7<ref>{{cite web|url=http://www.amazon.com/dp/8174765301/ | title=Book: The A to Z of Sachin Tendulkar |accessdate=2007-05-11}}</ref> * '''സച്ചിൻ ടെണ്ടുൽക്കർ-എ ഡെഫനിറ്റീവ് ബയോഗ്രഫി ''' ഗ്രന്ഥകാരൻ: വൈഭവ് പുരന്തരേ, പ്രസാധകർ:റോളി ബുക്ക്സ് ISBN 81-7436-360-2<ref>{{cite web |url=http://www.nbcindia.com/Descriptions.asp?title_id=28114 |title=Sachin Tendulkar-a definitive biography |accessdate=2007-05-11 |archive-date=2007-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070415192002/http://www.nbcindia.com/Descriptions.asp?title_id=28114 |url-status=dead }}</ref> * '''സച്ചിൻ ടെണ്ടുൽക്കർ-മാസ്റ്റർഫുൾ''' ഗ്രന്ഥകാരൻ:പീറ്റർ മുറേ ,ആശിഷ് ശുക്ല ,പ്രസാധകർ:രൂപ ISBN 81-7167-806-8<ref>{{cite web|url=http://www.indiaclub.com/Shop/SearchResults.asp?ProdStock=9364|title=Sachin Tendulkar - Masterful|accessdate=2007-05-11|archive-date=2007-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20070522061215/http://www.indiaclub.com/shop/searchresults.asp?ProdStock=9364|url-status=dead}}</ref> == ആത്മകഥ == *[[പ്ലേയിംഗ് ഇറ്റ് മൈ വേ] == ഐ.എസ്.എൽ.‍‍== 2014-ൽ ഇന്ത്യയിലാരംഭിച്ച [[ഇന്ത്യൻ സൂപ്പർ ലീഗ്|ഇന്ത്യൻ സൂപ്പർ ലീഗിൽ‍]] സച്ചിന്റെ സഹ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ടീമുമുണ്ടായിരുന്നു. കൊച്ചി ഹോംഗ്രൗണ്ടായ [[കേരള ബ്ലാസ്റ്റേഴ്സ് എഫ്.സി.]]യെ ആണ് വീഡിയോകോൺ ഗ്രൂപ്പിനൊപ്പം സച്ചിൻ സ്വന്തമാക്കിയത്. സച്ചിന്റെ വിളിപ്പേരായ മാസ്റ്റർ ബ്ലാസ്റ്ററിനോടു ബന്ധപ്പെടുത്തിയാണ് ടീമിനു പേരിട്ടത്. ആദ്യ ടൂർണമെന്റിൽ തന്നെ ഫൈനലിലെത്തിയ കേരള ബ്ലാസ്റ്റേഴ്സിന്റെ കളി കാണാനും സച്ചിൻ ഗാലറിയിലെത്തിയിരുന്നു. == പ്രമുഖർ സച്ചിനെക്കുറിച്ച് == {{Cquote|ഞാൻ കളിച്ചിരുന്നതു പോലെ തന്നെയാണ് സച്ചിനും കളിക്കുന്നത്. |||[[സർ ഡൊണാൾഡ് ബ്രാഡ്മാൻ]], മുൻ ഓസ്ട്രേലിയൻ ബാറ്റ്സ്മാൻ.}} {{Cquote|സച്ചിൻ ക്രിക്കറ്റ് പ്രേമികളെ ആഹ്ലാദിപ്പിക്കുന്ന കളി പുറത്തെടുക്കുന്ന ആളാണ്. ഞാൻ പ്രധാനമായി കാണുന്നത് അതാണ്. ||| [[ബാരി റിച്ചാഡ്സ്]], മുൻ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ ബാറ്റ്സ്മാൻ.}} {{Cquote|സച്ചിൻ ഒരു സ്റ്റമ്പുമായി ബാറ്റ് ചെയ്യുന്നതുകാണാൻ എനിക്ക് ആഗ്രഹമുണ്ട്. അപ്പോഴും അദ്ദേഹം മികച്ച സ്കോർ നേടുമെന്നതിൽ സംശയമില്ല. സച്ചിന്റെ നേട്ടങ്ങൾ മനക്കരുത്തിന്റേതാണ്. ||| [[ഗ്രെഗ് ചാപ്പൽ]], മുൻ ഓസ്ട്രേലിയൻ ബാറ്റ്സ്മാനും മുൻ ഇന്ത്യൻ കോച്ചും.}} {{Cquote|ബ്രാഡ്മാൻ കഴിഞ്ഞാൽ അടുത്തയാൾ സച്ചിൻ തന്നെ. ||| [[സ്റ്റീവ് വോ]], മുൻ ഓസ്ട്രേലിയൻ ക്യാപ്റ്റൻ}} {{Cquote|രാജ്യാന്തര രംഗത്ത് ഇത്രയും പരിചയസമ്പന്നനാണെങ്കിലും ഓരോ മത്സരവും ആദ്യമത്സരം കളിക്കുന്നത്ര സൂക്ഷ്മതയോടെയാണ് സച്ചിൻ കളിക്കുന്നത്. അദ്ദേഹം ഒരു ഇതിഹാസമാണ്. ||| [[സൗരവ് ഗാംഗുലി]], മുൻ ഇന്ത്യൻ ക്യാപ്റ്റനും ബാറ്റ്സ്മാനും.}} {{Cquote|എല്ലാം തികഞ്ഞ ബാറ്റ്‌സ്മാനാണ്‌ സച്ചിൻ. ഞാൻ ഏറ്റവും നന്നായി പന്തെറിഞ്ഞിരുന്ന കാലത്ത് സച്ചിനെതിരെ കളിക്കാൻ കഴിയാത്തതിൽ എനിക്ക് നിരാശയുണ്ട്. പുതിയ തലമുറയ്ക്ക് ഈ യുവാവിൽ നിന്ന് ഏറെ പഠിക്കാനുണ്ട്. ||| [[വസീം അക്രം]], മുൻ പാകിസ്താൻ ക്യാപ്റ്റൻ.}} {{Cquote|സച്ചിൻ ഒരു ജീനിയസാണ്. ഞാനൊരു സാധാരണ മനുഷ്യനും. ||| [[ബ്രയൻ ലാറ]], മുൻ വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസ് ക്യാപ്റ്റനും ബാറ്റ്സ്മാനും.}} {{Cquote|സച്ചിൻ എത്ര റൺസ് നേടും എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചാണ് ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീമിന്റെ ഭാഗ്യനിർഭാഗ്യങ്ങൾ. അദ്ദേഹം ഇതിഹാസമാണെന്നതിൽ സംശയമേയില്ല. ||| [[സുനിൽ ഗവാസ്കർ]], മുൻ ഇന്ത്യൻ ക്യാപ്റ്റനും ബാറ്റ്സ്മാനും.}} {{Cquote|ഓരോ പന്തിനും കൃത്യമായ ഷോട്ടുകൾ തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ സച്ചിനറിയാം. എല്ലാം കൊണ്ടും സച്ചിൻ ഒരു മാതൃകാ ക്രിക്കറ്ററാണെന്ന് ഞാൻ പറയും. ||| [[അലൻ ഡൊണാൾഡ്]], മുൻ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ ബൗളർ.}} {{Cquote|ഏറ്റവും മികച്ചതിലും ഏതെങ്കിലും കുറ്റം കണ്ടെത്തുന്നവരുണ്ട്. ക്രിക്കറ്റിൽ പതിനായിരക്കണക്കിനാണ് സച്ചിന്റെ റൺ നേട്ടം. എന്നിട്ടും സച്ചിൻ പലപ്പോഴും വിമർശിക്കപ്പെടുന്നു. അതാണ് എന്നെ ആശ്ചര്യപ്പെടുത്തുന്നത്. ||| [[കപിൽ ദേവ്]], മുൻ ഇന്ത്യൻ ക്യാപ്റ്റൻ.}} {{Cquote|ലോകത്തിൽ രണ്ടുതരം ക്രിക്കറ്റർമാരേയുള്ളൂ: സച്ചിൻ തെൻഡുൽക്കറും മറ്റുള്ളവരും. ||| [[ആൻഡി ഫ്ലവർ]], സിംബാബ്‌വേയുടെ മുൻ ക്യാപ്റ്റൻ.}} {{Cquote|സച്ചിന്റെ കളി ഒരുവട്ടം കണ്ടാൽ വീണ്ടും വീണ്ടും കാണാൻ തോന്നും. ||| [[മുഹമ്മദ് അസ്‌ഹറുദ്ദീൻ]], ,മുൻ ഇന്ത്യൻ ക്യാപ്റ്റൻ.}} {{Cquote|സച്ചിൻ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ബാറ്റ്സ്മാനാണ്. സ്റ്റീവ്‌വോയെപ്പോലെ . ||| [[ഗ്ലെൻ മക്ഗ്രാത്ത്]] മുൻ ഓസ്ട്രേലിയൻ ബൗളർ.}} {{Cquote|എനിക്ക് ഉറങ്ങാനേ കഴിയുന്നില്ല . കണ്ണടക്കുമ്പോഴെല്ലാം സച്ചിൻ പന്ത് അടിച്ചു പറത്തുന്നതാണ് തെളിയുന്നത്. ||| [[ഷെയിൻ വോൺ]], മുൻ ഓസ്ട്രേലിയൻ ബൗളർ.}} {{Cquote|എന്റെ പന്തുകൾ ഏറ്റവും നന്നായി കളിച്ചിട്ടുള്ളത് സച്ചിനാണ്. ഞാൻ ബ്രാഡ്മാനെതിരേ പന്തെറിഞ്ഞിട്ടില്ല. ബ്രാഡ്മാൻ സ്ഥിരമായി സച്ചിനേക്കാൾ നന്നായി കളിച്ചിരുന്ന ആളാണെങ്കിൽ, അദ്ദേഹം ഓസ്ട്രേലിയക്കാരനായതിൽ ഞാനഭിമാനിക്കുന്നു. ||| [[ഷെയിൻ വോൺ]], മുൻ ഓസ്ട്രേലിയൻ ബൗളർ.}} {{Cquote|ക്രിക്കറ്റിലെ ഏതു രീതിയിലുള്ള കളികൾക്കും അനുയോജ്യനാണ് സച്ചിൻ. ഏതു തലമുറയിലും കളിക്കാനാകുന്ന ചുരുക്കം കളിക്കാരിലൊരാൾ. ആദ്യ പന്തുമുതൽ അവസാന പന്തുവരെ ഒരേ ലാഘവത്തോടെ കളിക്കാൻ സച്ചിനു കഴിയും. ||| [[വിവിയൻ റിച്ചാർഡ്സ്]], മുൻ വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസ് ബാറ്റ്സ്മാൻ.}} {{Cquote|സച്ചിന്റെ പോലെ ഒരു ഇന്നിംഗ്സ് എനിക്ക് സ്വപ്നം കാണാൻ പോലുമാകില്ല. ||| [[അജയ് ജഡേജ]], മുൻ ഇന്ത്യൻ ബാറ്റ്സ്മാൻ.}} {{Cquote|സച്ചിൻ ലിഫ്റ്റിൽ കയറിയപ്പോൾ ഞാൻ സ്റ്റെയർകേസിലൂടെ കയറാനാണ് ശ്രമിച്ചത്.(സച്ചിന്റെ പെട്ടെന്നുള്ള ഉയർച്ചയെപ്പറ്റി). ||| [[വിനോദ് കാംബ്ലി]], മുൻ ഇന്ത്യൻ ബാറ്റ്സ്മാൻ.}} {{Cquote|സച്ചിന്റെ കാലത്ത് കളിക്കാൻ കഴിഞ്ഞു എന്നത് ഏറ്റവും വലിയ ബഹുമതിയായി ഞാൻ കാണുന്നു, ഉള്ളിന്റെ ഉള്ളിൽ സച്ചിൻ ഏറ്റവും എളിമയുള്ള മനുഷ്യനാണ്. ||| [[രാഹുൽ ദ്രാവിഡ്]], മുൻ ഇന്ത്യൻ ക്യാപ്റ്റനും ബാറ്റ്സ്മാനും വിക്കറ്റ് കീപ്പറും.}} {{Cquote|സച്ചിന്റെ മനസ് ഒരു കമ്പ്യൂട്ടറിന് തുല്യമാണ്. ബൗളർ പന്ത് എവിടെ പിച്ച് ചെയ്യിക്കുമെന്ന് സച്ചിന് മുൻ‌കൂട്ടി കാണാനാകുന്നു. ||| [[നവജ്യോത് സിങ് സിദ്ദു]], മുൻ ഇന്ത്യൻ ബാറ്റ്സ്മാൻ.}} {{Cquote|സച്ചിൻ തെൻഡുൽക്കർ മഹാനായ ക്രിക്കറ്റ് താരമാണെന്ന് നമുക്കറിയാം. 1998ൽ ഷാർജയിൽ നടന്ന ടൂർണമെന്റിലെ ബാറ്റിങ്ങ് പ്രകടനം സച്ചിനെ ഇതിഹാസ തുല്യനാക്കുന്നു. വിവിയൻ റിച്ചാർഡ്സിനുശേഷം ഒരു ടീമിന്റെ വിജയത്തിനായി ഇത്രയും നന്നായി കളിച്ച ഒരാളെ ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല. ||| [[രവി ശാസ്ത്രി]], മുൻ ഇന്ത്യൻ ബാറ്റ്സ്മാൻ.}} {{Cquote|പതിനൊന്നാമത് ബാറ്റിങ്ങിനിറങ്ങിയാലും ഓവറുകൾ ബാക്കിയുണ്ടെങ്കിൽ സച്ചിൻ വിജയലക്ഷ്യം നേടിയിരിക്കും. ||| [[അലൻ ബോർഡർ]], മുൻ ഓസ്ട്രേലിയൻ ക്യാപ്റ്റൻ.}} {{Cquote|ചിലപ്പോൾ തോന്നും തന്റെ പ്രതിഭയെ വെല്ലുവിളിക്കാനുള്ള എതിരാളികളെ സച്ചിന് കിട്ടിയിട്ടില്ലെന്ന്. കഴിഞ്ഞ തലമുറയിലെ മഹാരഥന്മാരായ ക്രിക്കറ്റർമാരെ നേരിടാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നുവെങ്കിൽ ആ പ്രതിഭ കുറേക്കൂടി തെളിഞ്ഞുകണ്ടേനെ. ||| [[ബിഷൻ സിങ് ബേദി]], മുൻ ഇന്ത്യൻ ബൗളർ}} {{Cquote|ഞാൻ ഓരോ തവണ കാണുമ്പോളും സച്ചിൻ കൂടുതൽ കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുന്നു. സച്ചിന്റെ ഏകാഗ്രത ഗവാസ്കറിന്റേതിന് തുല്യമാണ്. ||| [[ഇയാൻ ബോതം]], മുൻ ഇംഗ്ലീഷ് ക്യാപ്റ്റൻ.}} {{Cquote|സച്ചിനെതിരെ പന്തെറിയേണ്ടി വന്നാൽ ഞാൻ ഹെൽമറ്റ് ധരിക്കും. അത്ര ശക്തിയിലാണ് സച്ചിൻ പന്തടിച്ച് തെറിപ്പിക്കുന്നത്. ||| [[ഡെന്നിസ് ലിലി]], മുൻ ഓസ്ട്രേലിയൻ ബൗളർ}} {{Cquote|ഒരോവറിൽ ആറു തരത്തിൽ പന്തെറിയാൻ എനിക്കു കഴിയും. പക്ഷെ, അതു മുഴുവൻ കളിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ സച്ചിൻ പതുക്കെവന്ന് എന്നെയൊന്ന് നോക്കും. മറ്റൊന്നുകൂടി എറിയാമോ എന്ന് ചോദിക്കുന്നതുപോലെ! ||| [[ആദം ഹോളിയാക്ക്]], ഇംഗ്ലീഷ് ബൗളർ}} {{Cquote|ഓഫ് സ്റ്റമ്പിൽ പന്ത് പിച്ച് ചെയ്യിച്ച്, നല്ല ഒരു പന്തെറിഞ്ഞു എന്നു വിചാരിക്കുന്ന നേരത്തായിരിക്കും സച്ചിൻ വലത്തോട്ട് മാറി ആ പന്ത് മിഡ് വിക്കറ്റിനുനേരെ അടിച്ച് രണ്ട് റൺസ് എടുക്കുന്നത്! സച്ചിന്റേതു കനമുള്ള ബാറ്റാണെന്ന് കണ്ടാൽതന്നെ അറിയാം. എന്നാൽ വിക്കറ്റിനു ചുറ്റും സച്ചിൻ അത് വീശുന്നത് ടൂത്ത് ബ്രഷ് വീശുന്ന ലാഘവത്തിലാണ്. ||| [[ബ്രെറ്റ് ലീ]], ഓസ്ട്രേലിയൻ ബൗളർ.}} {{Cquote|ഞാൻ ദൈവത്തെ കണ്ടു, ഇന്ത്യക്കുവേണ്ടി ബാറ്റു ചെയ്യുന്നു. ||| [[മാത്യു ഹെയ്ഡൻ]], മുൻ ഓസ്ട്രേലിയൻ ബാറ്റ്സ്മാൻ}} == അവലംബം == {{reflist|3}} == പുറം കണ്ണികൾ == * [http://content-usa.cricinfo.com/india/content/player/35320.html Cricinfo Profile] * [http://tendulkar.co.in Sachin Tendulkar |Life, Legend and Beyond] * [http://www.sachinism.com/index.php Sachin Tendulkar Fan Club] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071213010026/http://www.sachinism.com/index.php |date=2007-12-13 }} * [http://www.sachintendulkar.cricket-records.com Sachin Tendulkar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190613232051/http://sachintendulkar.cricket-records.com/ |date=2019-06-13 }} * [http://www.sachinandcritics.com For answering Sachin Tendulkar's critics]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://twitter.com/sachin_rt Twitter account] {{start box}} {{succession box | before=[[മൊഹമ്മദ് അസ്‌ഹറുദ്ദീൻ]]| title=[[ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റ് ക്യാപ്റ്റന്മാർ]] | years=[[1996]]/[[1997|97]] - [[1997]]/[[1998|98]] | after= [[മൊഹമ്മദ് അസ്‌ഹറുദ്ദീൻ]] | }} {{succession box | before=[[മൊഹമ്മദ് അസ്‌ഹറുദ്ദീൻ]] | title=[[ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റ് ക്യാപ്റ്റന്മാർ]] | years=[[1999]]/[[2000]] | after=[[സൗരവ് ഗാംഗുലി]] | }} {{succession box | before=[[ലിയാൻഡർ പേസ്|ലിയാൻഡർ പേസും]] [[കുഞ്ചറാണി|കുഞ്ചറാണിയും]] | title=[[രാജീവ് ഗാന്ധിഖേൽ‌രത്ന]] | years=[[1997]]/[[1998]] | after=[[ജ്യോതിർമയി സിക്ദർ]] | }} {{succession box | before=[[അനിൽ കുംബ്ലെ]] | title=[[വിസ്ഡൻ ക്രിക്കറ്റർ അവാർഡ്]] നേടിയ ഇന്ത്യൻ കളിക്കാർ | years=[[1997]] | after=[[രാഹുൽ ദ്രാവിഡ്]] | }} {{end box}} <!-- {| class="toccolours collapsible collapsed" width=100% |- ! colspan="2" | '''Achievements of Sachin Tendulkar''' |- | colspan="2" | {{Indian batsman with a Test batting average over 50}} |- | colspan="2" | {{10000 Runs in Test Cricket}} |- | colspan="2" | {{10000 Runs in ODI Cricket}} |} {| class="toccolours collapsible collapsed" width=100% |- ! colspan="2" | '''Sachin Tendulkar in [[Cricket World Cup]]''' |- | colspan="2" | {{India Squad 1992 Cricket World Cup}} |- | colspan="2" | {{India Squad 1996 Cricket World Cup}} |- | colspan="2" | {{India Squad 1999 Cricket World Cup}} |- | colspan="2" | {{India Squad 2003 Cricket World Cup}} |- | colspan="2" | {{India Squad 2007 Cricket World Cup}} |} --> {{Sachin Tendulkar}} {{Indian Test Cricket Captains}} {{India ODI Cricket Captains}} {{Navboxes colour |title = Awards and Achievements |bg = #0077FF |fg = white |bordercolor = #ff8800 |list1 = {{ICC Cricketer of the Year Award}} {{Wisden All-Time World Test XI}} {{Bharat Ratna}} {{Padma Vibhushan Awards}} {{Rajiv Gandhi Khel Ratna Awardees}} {{Indians with 100 or more Test caps}} {{Batsmen with a Test batting average above 50}} {{Batsmen who have scored 10000 Runs in Test Cricket}} {{Batsmen who have scored 10000 Runs in ODI Cricket}} {{Player of the Series in ICC Cricket World Cup}} {{ODI All-rounders}} {{IPL Player of the Series}} }} {{Navboxes colour |title = India squads |bg = #0077FF |fg = white |bordercolor = #ff8800 |list1 = {{India Squad 1992 Cricket World Cup}} {{India Squad 1996 Cricket World Cup}} {{India Squad 1999 Cricket World Cup}} {{India Squad 2002 ICC Champions Trophy}} {{India Squad 2003 Cricket World Cup}} {{India Squad 2007 Cricket World Cup}} {{India Squad 2011 Cricket World Cup}} }} {{ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് നായകന്മാർ}} [[വർഗ്ഗം:1973-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 24-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാർ]] [[വർഗ്ഗം:പത്മവിഭൂഷൺ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം നായകന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:അർജ്ജുന പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ചിത്രങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കേണ്ട താളുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:രാജ്യസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഭാരതരത്ന പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:രാജീവ് ഗാന്ധി ഖേൽരത്ന പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിൽ ഇരട്ടശതകം നേടിയ കളിക്കാർ]] [[വർഗ്ഗം:രാജ്യസഭയിലേക്ക് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടവർ]] [[വർഗ്ഗം:സച്ചിൻ തെൻഡുൽക്കർ]] [[വർഗ്ഗം:മഹാരാഷ്ട്രയിൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയ്ക്ക് വേണ്ടി ക്രിക്കറ്റ് ലോകകപ്പ് കളിച്ചവർ]] 2ro15othmvuucf0gcz1p9wpl2b1vd9d 0 12386 4617300 4535523 2026-05-05T03:57:48Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617300 wikitext text/x-wiki {{short description|Student organisation of India}} {{Use Indian English|date=October 2015}} {{Use dmy dates|date=May 2020}} {{Infobox organization | name = സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡെറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ | logo = File:SFI Flag.jpg | image_border = | size = | alt = | caption = | map = | msize = | malt = | mcaption = | abbreviation = എസ് എഫ് ഐ | motto = സ്വാതന്ത്ര്യം ജനാധിപത്യം സോഷ്യലിസം | formation = 1970 ഡിസംബർ 30 | type = വിദ്യാർത്ഥി സംഘടന | status = Active | purpose = | headquarters = [[ഇന്ത്യ]] | region_served = | membership = {{formatnum:4078473}} | leader_title = ദേശീയ അധ്യക്ഷൻ | leader_name = [[വി പി സാനു ]] | leader_title2 = ജനറൽ സെക്രട്ടറി | leader_name2 = മയൂഖ്‌ ബിശ്വാസ് | leader_title3 = ഉപ അധ്യക്ഷൻ | leader_name3 = നിതീഷ് നാരായണൻ, പ്രതികൂർ റഹ്മാൻ, വൈ രാമു, , കെ അനുശ്രീ | leader_title4 = ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറി | leader_name4 = ശ്രീജൻ ഭട്ടാചാര്യ, ദീപ്സിത ധർ, ദീനീത് ദണ്ഡ, ആദർശ് എം സജി, പി എം ആർഷോ, | num_staff = | num_volunteers = | affiliations = | budget = | website = {{URL|sficec.org}} | remarks = }} '''സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡെറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ''' (എസ് എഫ് ഐ), ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഇടതുപക്ഷ വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനയാണ്. {{prettyurl|Students' Federation of India}} ==ചരിത്രം== 1970 ഡിസംബർ 27 മുതൽ 30 വരെ തിരുവനതപുരത്ത് ചേർന്ന അഖിലേന്ത്യാ സമ്മേളനത്തിൽ ആണ് ഇന്ത്യൻ വിദ്യാർത്ഥി ഫെഡറേഷൻ (എസ് എഫ് ഐ) രൂപീകരിച്ചത്.<ref>https://www.deshabhimani.com/news/national/sfi-50th-anniversary/816706{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ബിമൻ ബോസ് ആയിരുന്നു സംഘടനയുടെ ആദ്യ ജനറൽ സെക്രട്ടറി. <ref>https://www.deshabhimani.com/news/national/sfi-50th-anniversary/816706{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> സി.ഭാസ്‌ക്കരൻ അഖിലേന്ത്യാ അധ്യക്ഷനായും തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=https://www.deshabhimani.com/news/national/sfi-50th-anniversary/816706 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-15 |archive-date=2020-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201017065437/https://www.deshabhimani.com/news/national/sfi-50th-anniversary/816706 |url-status=dead }}</ref> ==പതാക== വെള്ള പശ്ചാത്തലത്തിൽ മുകളിൽ ഇടത്തേ മൂലയിൽ അഞ്ച് കോണുകളോടുകൂടിയ ചുവന്ന നക്ഷത്രചിഹ്നവും മധ്യത്തിൽ ചുവപ്പുനിറത്തിൽ ഒന്നിനു കീഴെ മറ്റൊന്നായി '''സ്വാതന്ത്ര്യം, ജനാധിപത്യം, സോഷ്യലിസം''' എന്നീ വാക്കുകൾ എഴുതിയതുമായിരിക്കും. പതാക അതിന്റെ നീളവും വീതിയും 3:2 എന്ന അനുപാതത്തിലായിരിക്കും.<ref>{{Cite web|url=http://www.sficec.org/programme/constitution1|title=Constitution|access-date=9 September 2017|last1=User|first1=Super|website=sficec.org|archive-date=2019-05-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20190507124010/http://www.sficec.org/programme/constitution1|url-status=dead}}</ref> == നേതൃത്വം == നിലവിൽ അഖിലേന്ത്യാ പ്രസിഡന്റ് [[വി.പി. സാനു|വി.പി. സാനുവും]], ജനറൽ സെക്രട്ടറി മയൂഖ്‌ ബിശ്വാസുമാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2019/jul/13/why-sfis-v-p-sanu-disbanded-university-college-unit-after-comrade-stabbed-comrade-2003410.html|title='I apologise to people of Kerala': Why SFI's V P Sanu disbanded University College Unit after comrade stabs comrade|access-date=31 March 2020|last1=Benu|first1=Parvathi|date=13 July 2019|website=The New Indian Express|archive-date=2020-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20201009070802/https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2019/jul/13/why-sfis-v-p-sanu-disbanded-university-college-unit-after-comrade-stabbed-comrade-2003410.html|url-status=dead}}</ref> എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ മുൻകാല ദേശീയ നേതൃത്വം : <ref>{{Cite web|url=https://www.thequint.com/politics/2015/04/19/who-is-sitaram-yechury-2015-apr-19|title=Know Sitaram Yechury, the Man who Heads Indian Communism|access-date=10 May 2020|date=19 April 2015|website=The Quint}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/CPM-witnesses-generational-change/articleshow/1474065.cms|title=CPM witnesses 'generational change' {{!}} India News - Times of India|access-date=10 May 2020|last1=Apr 3|first1=Akshaya Mukul / TNN /|last2=2006|website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://archive.indianexpress.com/news/prakash-karat-a-leader-from-his-student-days/934517/|title=Prakash Karat: A leader from his student days - Indian Express|access-date=10 May 2020|website=The Indian Express}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2012/jun/28/sit-to-interrogate-former-sfi-president-k-k-ragesh-381580.html|title=SIT to interrogate former SFI President K K Ragesh|access-date=10 May 2020|website=The New Indian Express}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/magazine/states/story/20191111-calling-the-youth-1614455-2019-11-01|title=Calling the Youth|access-date=10 May 2020|last1=November 1|first1=Romita Datta|last2=November 11|first2=2019 ISSUE DATE|website=India Today|last3=November 1|first3=2019UPDATED|last4=Ist|first4=2019 14:44}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/beyond-campuses-and-old-bastions-sfi-looks-to-new-frontiers/story-yYWIJNx87ZJmtV4OmD7UWI.html|title=Beyond campuses and old bastions, SFI looks to new frontiers|access-date=10 May 2020|date=30 January 2017|website=Hindustan Times}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/topic/SFI-National-President-V-Sivadasan|title=SFI National President V Sivadasan: Latest News & Videos, Photos about SFI National President V Sivadasan {{!}} The Economic Times|access-date=10 May 2020|website=The Economic Times}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/india/parent-in-pain-sfi-strikes-kerala-unit-debates-whether-to-shun-campus-shutdowns/cid/163001|title=Parent in pain, SFI 'strikes' - Kerala unit debates whether to shun campus shutdowns|access-date=10 May 2020|website=The Telegraph|location=Kolkota}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://studentstruggle.in/16th-all-india-conference-students-federation-india-shimla/|title=16th All India Conference of Students Federation of India Concludes|access-date=10 May 2020|last1=Narayanan|first1=Nitheesh|date=10 December 2018|website=Student Struggle}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india/from-an-activist-to-cpi-m-general-secretary-sitaram-yechury-s-journey/story-y60xscFcwfRO94oiQZlgCJ.html|title=From an activist to CPI-M general secretary: Sitaram Yechury's journey|access-date=10 May 2020|date=19 April 2015|website=Hindustan Times}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://studentstruggle.in/16th-all-india-conference-students-federation-india-shimla/|title=16th All India Conference of Students Federation of India Concludes|access-date=10 May 2020|last1=Narayanan|first1=Nitheesh|date=10 December 2018|website=Student Struggle}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/SFI-protests-against-govts-education-policy/articleshow/69798.cms|title=SFI protests against govt's education policy {{!}} Thiruvananthapuram News - Times of India|access-date=10 May 2020|last1=Jul 11|first1=PTI {{!}}|last2=2003|website=The Times of India|last3=Ist|first3=00:03}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/campus-agitations-in-bengal-a-sign-of-rising-movement-feel-stakeholders/story-6ep2Ocdq69WuqPYkpKcHbN.html|title=Campus agitations in Bengal a sign of rising movement, feel stakeholders|access-date=10 May 2020|date=9 January 2020|website=Hindustan Times}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://peoplesdemocracy.in/2019/0825_pd/sfi-golden-jubilee-celebrations-begin|title=SFI Golden Jubilee Celebrations Begin {{!}} Peoples Democracy|access-date=10 May 2020|website=peoplesdemocracy.in}}</ref> {| class="sortable wikitable" |+എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ മുൻകാല ദേശീയ നേതൃത്വം |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! No. !! Year !! Place of Conference !! President !! general secretary |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 1 || 1970 || തിരുവനന്തപുരം ||[[സി. ഭാസ്കരൻ|സി. ഭാസ്‌കരൻ]]||ബിമൻ ബോസ് |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 2 || 1973 || ഡൽഹി (കേന്ദ്രകമ്മിറ്റിയിൽ നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു)||[[പ്രകാശ് കാരാട്ട്]]||ബിമൻ ബോസ് |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 3 || 1974|| കൊൽക്കത്ത ||[[Prakash Karat|പ്രകാശ് കാരാട്ട്]]||ബിമൻ ബോസ് |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 4 || 1976 || കൊൽക്കത്ത (കേന്ദ്രകമ്മിറ്റിയിൽ നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു) ||[[Prakash Karat|പ്രകാശ് കാരാട്ട്]]||സുഭാഷ് ചക്രബർത്തി    |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 5 || 1978 || പാറ്റ്ന ||[[എം.എ. ബേബി|എം. എ ബേബി]] ||നേപ്പാൾ ദേബ് ഭട്ടാചര്യ |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 6 || 1981 || ബോംബെ ||[[എം.എ. ബേബി|എം. എ ബേബി]]||നേപ്പാൾ ദേബ് ഭട്ടാചര്യ |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 7 || 1984 || ഡംഡം ||[[Sitaram Yechury|സീതാറാം യച്ചൂരി]]||നേപ്പാൾ ദേബ് ഭട്ടാചര്യ |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 8 || 1986 || വിജയവാഡ ||[[A. Vijayaraghavan|എ വിജയരാഘവൻ]] ||നീലോത്‌പൽ ബസു |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 9 || 1989 || കൊൽക്കത്ത ||[[A. Vijayaraghavan|എ വിജയരാഘവൻ]] ||നീലോത്‌പൽ ബസു |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 10 || 1993 || തിരുവനന്തപുരം ||വൈ. ബി. റാവു||സുജൻ ചക്രവർത്തി |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 11 || 1997 || മിഡ്‌നാപ്പൂർ ||[[കെ.എൻ. ബാലഗോപാൽ]]||ബ്രട്ടിൻ  സെൻഗുപ്‌ത |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 12 || 2000 || ചെന്നൈ ||[[പി. കൃഷ്ണപ്രസാദ്|പി. കൃഷ്ണപ്രസാദ്‌]]||സമിക്ക് ലാഹിരി |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 13 || 2003 || കോഴിക്കോട് ||[[കെ.കെ. രാഗേഷ്|കെ.കെ രാഗേഷ്]]||കല്ലോൾ റോയ് |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 14 || 2005 || ഹൈദരാബാദ് ||ആർ അരുൺകുമാർ||[[കെ.കെ. രാഗേഷ്|കെ.കെ രാഗേഷ്]] |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 15 || 2008 || സാൾട്ട് ലേക്ക് ||[[P. K. Biju|പി.കെ ബിജു]]||റിതബ്രത ബാനർജി |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 16 || 2012 || മധുരൈ ||വി. ശിവദാസൻ||റിതബ്രത ബാനർജി |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 17 || 2016 || സിക്കർ ||[[V. P. Sanu|വി പി സാനു]]||വിക്രം സിംഗ് |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 18 || 2018 || ഷിംല ||[[V. P. Sanu|വി പി സാനു]]||മയൂഖ്‌ ബിശ്വാസ് |} ===സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ നേതൃത്വം=== എസ്.എഫ്.ഐയുടെ കേരള ഘടകത്തിന്റെ സെക്രട്ടറി സഞ്ജീവ് പി എസ് (കണ്ണൂർ ) പ്രസിഡന്റ് എം ശിവപ്രസാദ് (ആലപ്പുഴ).<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2018/06/24/change-in-sfi-leadership.html|title=എസ്എഫ്ഐയിൽ വൻ മാറ്റം; വി.എ. വിനീഷ് പ്രസിഡന്റ്, സച്ചിൻ ദേവ് സെക്രട്ടറി.|access-date=|last=|first=|date=June 24, 2018|website=മലയാള മനോരമ|publisher=}}</ref> == നയസമീപനങ്ങൾ, പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ == ഇടതുപക്ഷ ചായ്‌വുള്ള വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനയാണ് എസ്.എഫ്.ഐ<ref>{{cite news |title=Unite & Fight For Social Justice, Self-Reliance & Rights |publisher=[http://pd.cpim.org People's Democracy] |date=[[2005-12-04]] |accessdate=2006-07-30 |url=http://pd.cpim.org/2005/1204/12042005_ragesh.htm |archive-date=2006-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060627053341/http://pd.cpim.org/2005/1204/12042005_ragesh.htm |url-status=dead }}</ref>. വിദ്യാഭ്യാസരംഗത്തെ സ്വകാര്യവൽക്കരണ നയങ്ങളെ ഈ പ്രസ്ഥാനം ശക്തമായി എതിർക്കുന്നു.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> സംഘപരിവാർ ശക്തികൾ നടത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന വിദ്യാഭ്യാസ കാവിവത്കരണ നയങ്ങളേയും എസ്.എഫ്.ഐ എതിർക്കുന്നു.<ref name=":1" /> അസമത്വ രഹിതമായ, മതേത രത്ത്വ സമൂഹമാണ് എസ്.എഫ്.ഐയുടെ കാഴ്ചപ്പാട്.<ref name=":1" /> === മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ === സ്വാതന്ത്ര്യം, ജനാധിപത്യം, സോഷ്യലിസം എന്നിവയെയാണ് സംഘടന ലക്ഷ്യങ്ങളായി ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്നത്.<ref name=":2" /> === പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ === അഖിലേന്ത്യാ തലത്തിൽ "സ്റ്റുഡന്റ് സ്ട്രഗിൾ" എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് മാസികയും "ഛാത്ര സംഘർഷ്" എന്ന ഹിന്ദി മാസികയും എസ്.എഫ്.ഐ. പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നുണ്ട്.<ref name=":2" /> 1973-ലാണ് ഈ  മാസികകൾ പുറത്തിറങ്ങി തുടങ്ങിയത്.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.kairalinewsonline.com/2019/01/24/221524.html|title=എസ്എഫ്ഐ മുഖമാസിക സ്റ്റുഡന്റ് സ്ട്രഗിളിന്റെ ഓൺലൈൻ എഡിഷൻ പ്രകാശനം ചെയ്തു|access-date=|last=|first=|date=June 3, 2019|website=കൈരളി ന്യൂസ്|publisher=}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> കേരളത്തിൽ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ വർത്തമാനകാല അവസ്ഥകളെക്കുറിച്ചും ഇന്ത്യൻ വിദ്യാഭ്യാസരംഗത്തും അതുവഴി ഭാവി പൗരന്മാരെ സൃഷ്ടിയ്ക്കേണ്ടതെങ്ങനെയെന്നുമൊക്കെ വ്യക്തമായ കാഴ്ച്ചപ്പാടോടു കൂടിയ ലേഖനങ്ങൾ അടങ്ങുന്ന മലയാളത്തിലുള്ള ''[[സ്റ്റുഡന്റ് മാസിക|സ്റ്റുഡെന്റ്]]'' മാസികയും എസ്.എഫ്.ഐ പുറത്തിറക്കുന്നുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://keralasfi.org/category/students |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-08-08 |archive-date=2013-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130106155905/http://keralasfi.org/category/students |url-status=dead }}</ref><ref name=":3" /> ==SFI വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ == സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ കേരളം, പശ്ചിമബംഗാൾ, ത്രിപുര, ആന്ധ്ര പ്രദേശ്, തെലുങ്കാന തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ വിവിധ സർവ്വകലാശാലകളിലെ വിദ്യാർത്ഥി യൂണിയനുകൾ നയിച്ചിട്ടുണ്ട്. === സ്വാധീനമേഖലകൾ === [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] പ്രബലമായ വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനയാണ് എസ്‌.എഫ്‌.ഐ.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.edexlive.com/people/2018/sep/10/universities-have-cancelled-elections-because-sfi-wins-every-time-v-p-sanu-3914.html|title=Universities have cancelled elections because SFI wins every time: V P Sanu|access-date=15 June 2020|last=Benu|first=Parvathi|date=10 September 2018|website=Indian Express|publisher=}}</ref> ബഹുഭൂരിപക്ഷം കോളേജുകളുടെയും വിദ്യാർത്ഥി യൂണിയനുകൾ എസ്‌.എഫ്‌.ഐ യുടെ നിയന്ത്രണത്തിലുമാണ്.<ref name=":0" /> കേരളത്തിനു പുറമെ [[പശ്ചിമ ബംഗാൾ]],[[ത്രിപുര]] തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും എസ്.എഫ്.ഐ ക്ക് ശക്തമായ സ്വാധീനമാണുള്ളത്. == പ്രവർത്തനങ്ങൾ == * 2019 ലെ ദേശീയ വിദ്യാഭാസ പോളിസി<ref>{{Cite web|url=https://www.edexlive.com/news/2019/jul/29/six-reasons-why-sfi-thinks-the-new-education-policy-will-destroy-indian-education-as-we-know-it-7283.html|title=Six reasons why SFI thinks the New Education Policy will destroy Indian Education as we know it|access-date=7 May 2020|website=The New Indian Express}}</ref>, ഫീസ് വർദ്ധനവ്<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/education/2019/jul/26/pondicherry-university-students-go-on-indefinite-hunger-strike-demanding-rollback-of-fee-hike-2009749.html|title=Pondicherry University students go on indefinite hunger strike demanding rollback of fee hike|access-date=7 May 2020|website=The New Indian Express}}</ref><ref>{{Cite news|others=Special Correspondent|date=20 November 2019|title=SFI activists protest in support of JNU students|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/telangana/sfi-activists-protest-in-support-of-jnu-students/article30029421.ece|access-date=7 May 2020|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/delhi/2019/nov/28/aiims--iit-students-join-jnu-fee-hike-protest-at-cp-2068343.html|title='Attack on education': Now, AIIMS, IIT students join JNU fee hike protest|access-date=7 May 2020|website=The New Indian Express}}</ref>, IIT കളിലെ സംവരണവിഭാഗത്തിൽ പെടുന്ന വിദ്യാർത്ഥികളുടെ  അപ്രാതിനിധ്യം<ref name=":12">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/fewer-no-of-sc/st-scholars-in-iits-sfi-calls-for-study/articleshow/72629760.cms|title=Fewer number of SC/ST scholars in IITs: SFI calls for study|access-date=8 May 2020|date=15 Dec 2019|website=The Times of India}}</ref> എന്നിവയ്ക്കെതിരെ SFI പ്രതിഷേധിച്ചു. * 2019 ൽ SFI അംഗങ്ങൾ CAA ക്ക് എതിരായ നിരവധി പ്രതിഷേധങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുകയും നേതൃത്വം നല്കുകയുമുണ്ടായി.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/youth-bodies-student-unions-join-forces-to-oppose-caa-in-delhi-6183424/|title=Youth bodies, student unions join forces to oppose CAA in Delhi|access-date=7 May 2020|date=25 December 2019|website=The Indian Express}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/anti-caa-posters-in-colleges-land-sfi-in-soup/articleshow/74447657.cms|title=Anti-CAA posters in colleges land SFI in soup|access-date=7 May 2020|date=3 Mar 2020|website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/anti-caa-protests-gather-steam/articleshow/72892813.cms|title=Anti-CAA protests gather steam|access-date=7 May 2020|date=20 Dec 2019|website=The Times of India}}</ref> അത്തരമൊരു പ്രതിഷേധത്തിൽ എസ്.എഫ്.ഐ പാർലമെന്റിലേക്ക് മാര്ച്ച് നടത്തിയിരുന്നു.<ref>{{Cite news|date=14 December 2019|title=SFI march against CAA tomorrow|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/sfi-march-against-caa-tomorrow/article30306844.ece|access-date=7 May 2020|issn=0971-751X}}</ref> കൂടാതെ ഈ ബില്ലിനെതിരെ സുപ്രീം കോടതിയെ സമീപിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/national/students-federation-of-india-moves-sc-over-citizenship-act-795920.html|title=Students Federation of India moves SC over Citizenship Act|access-date=7 May 2020|date=18 January 2020|website=Deccan Herald}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://asianews.network/2020/01/20/students-federation-moves-sc-challenging-citizenship-amendment-act/|title=Students federation moves SC challenging Citizenship (Amendment) Act|access-date=7 May 2020|website=ANN|archive-date=2020-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726214024/https://asianews.network/2020/01/20/students-federation-moves-sc-challenging-citizenship-amendment-act/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|others=PTI|date=19 January 2020|title=SFI moves Supreme Court challenging Citizenship Amendment Act|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/sfi-moves-sc-challenging-citizenship-amendment-act/article30600391.ece|access-date=7 May 2020|issn=0971-751X}}</ref> * ഇന്ത്യയിലെ പ്രൈവറ്റ് കോച്ചിങ് സെന്ററുകൾ നിയന്തിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസുകളിൽ എസ്.എഫ്.ഐ വിജയിക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{Cite web|url=https://www.livelaw.in/regulation-private-coaching-centres-sc-asks-petitioner-approach-authorities-read-order/|title=Regulation Of Private Coaching Centres: SC Asks Petitioner To Approach Authorities [Read Order]|access-date=7 May 2020|last1=Network|first1=LiveLaw News|date=4 February 2017|website=livelaw.in}}</ref> * ജനക്കൂട്ട ആക്രമങ്ങൾക്കെതിരെയും ഗോരക്ഷകരുടെ ഗുണ്ടായിസത്തിനെതിരെയും ശബ്ദമുയർത്തിയ 49 കലാകാരന്മാർക്കെതിരെ ചുമത്തിയ എഫ് ഐ ആറിനെതിരെ എസ്.എഫ്.ഐ , ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ പ്രവർത്തകർ സംയുക്തമായി പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ ഓഫീസിലേക്ക് 1.5 ലക്ഷം കത്തുകൾ അയച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.edexlive.com/news/2019/oct/08/sfi-dyfi-bombard-pmo-with-15-lakh-posted-letters-protesting-fir-against-49-seditious-artists-8592.html|title=SFI, DYFI bombard PMO with 1.5 lakh posted letters protesting FIR against 49 'seditious' artists|access-date=8 May 2020|website=The New Indian Express}}</ref> * സാനിറ്ററി നാപ്കിനുകൾക്ക്‌ 12% നികുതി ചുമത്തുന്നതിനെതിരെ പ്രതിഷേധിച്ച് രാജ്യവ്യപകമായി എസ് എഫ്‌ ഐ യുടെ വനിതാ സബ് കമ്മിറ്റിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ 2017 ജൂലായിൽ പ്രതിഷേധ പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിച്ചു.<ref>{{Cite news|last1=Reporter|first1=Staff|date=14 July 2017|title=Protest against GST on sanitary napkins|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/protest-against-gst-on-sanitary-napkins/article19273621.ece|access-date=7 May 2020|issn=0971-751X}}</ref> "Bleed Without Fear, Bleed Without Tax" എന്ന് കാമ്പയിന് പേര് നൽകി. ആയിരകണക്കിന് പെൺകുട്ടികൾ പ്രതിഷേധ മുദ്രാവാക്യങ്ങളോടെ സാനിറ്ററി നാപ്കിനുകൾ ധനമന്ത്രി അരുൺ ജെയ്റ്റ്‌ലിയുടെ ഓഫീസിലേക്ക് തപാൽ വഴി അയച്ചു കൊടുത്തു.<ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/bleed-without-tax-sfi-sends-sanitary-napkins-arun-jaitley-65086|title=Bleed without tax: SFI sends sanitary napkins to Arun Jaitley|access-date=7 May 2020|last1=Balan|first1=Saritha S|date=12 July 2017|website=The News Minute}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.newslaundry.com/2017/07/13/sfi-activists-send-sanitary-napkins-to-arun-jaitley-in-response-to-gst-on-pads|title=SFI activists send sanitary napkins to Arun Jaitley in response to GST on pads|access-date=7 May 2020|last1=Dhar|first1=Dipsita|website=Newslaundry}}</ref> 2009 ലെ Pink Chaddi Campaign ന് സമമായിരുന്നു ഇത്.<ref name=":7">{{Cite web|url=https://www.edexlive.com/live-story/2017/jul/11/sfi-hatches-master-plan-to-send-sanitary-pads-to-arun-jaitley-to-protests-aginst-12-percent-gst-804.html|title=SFI has 'bloody' good idea: Asks students to send pads to Finance ministry to protest GST on sanitary napkins|access-date=7 May 2020|website=The New Indian Express}}</ref> സാനിറ്ററി നാപ്കിനുകൾ കത്തിച്ച് കളയാനുളള വേന്റ്‌ങ് മെഷീനുകൾ  സ്കൂളുകളിലും കോളേജുകളിലും സ്ഥാപിക്കാനും ദാരിദ്ര രേഖയ്ക്ക് താഴെയുള്ള സ്ത്രീകൾക്ക് ഒരു രൂപയ്ക്ക് ആറ് പാക്കറ്റ് സാനിറ്ററി നാപ്കിനുകൾ നൽകുവാനും ആവശ്യപ്പെട്ടു.<ref name=":7" /> === കോവിഡ് കാലത്തെ വിദ്യാർത്ഥി പ്രവർത്തനം === * ലോക്ക്ഡൗൻ മൂലം പല സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ അകപ്പെട്ടുപോയ വിദ്യാർഥികളുടെ സഹായത്തിനായി ഹെല്പ്ലൈൻ നമ്പറുകൾ സജ്ജീകരിച്ചു. തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ പടരുന്നത് തടയുന്നതിനും അതിഥി തൊഴിലാളികളിലേക്ക് ശരിയായ വിവരങ്ങൾ എത്തിച്ചേരുന്നതിനും വേണ്ടി "മൈ ഡിയർ ഫ്രണ്ട്" ക്യാമ്പയിൻ ആരംഭിക്കുകയും ഇതിലൂടെ സർക്കാരിന്റെ ശരിയായ വിവരങ്ങൾ മാത്രം പല ഭാഷകളിൽ ആയി സാമൂഹിക മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ ജനങ്ങളിൽ വിജയകരമായി എത്തിക്കുകയും ചെയ്തു..<ref name=":9">{{Cite web|url=https://www.edexlive.com/news/2020/mar/31/sfi-activists-sent-vital-covid-19-alerts-to-migrant-labourers-as-whatsapp-messages-in-their-native-t-10994.html|title=SFI activists sent vital COVID-19 alerts to migrant labourers as WhatsApp messages in their native tongues|access-date=8 May 2020|website=The New Indian Express}}</ref> * ഇന്ത്യയിൽ കോവിഡ്-19 ലോക്ക്ഡൗൺ കാലത്തു പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ വിദ്യാർഥിനികൾക്ക് സാനിറ്ററി നാപ്കിൻ വിതരണം ചെയ്യുകയും ഹിമാചൽ പ്രദേശിൽ അത്യാവശ്യ വസ്തുക്കളുടെ ലിസ്റ്റിൽ നാപ്കിനുകൾ ഉൾപ്പെടുത്തണം എന്ന് എസ്.എഫ്.ഐ ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/cities/kolkata/bengal-stores-running-out-of-stock-online-services-hit-sfi-cushions-sanitary-pad-scarcity-6349169/|title=Bengal: Stores running out of stock, online services hit, SFI cushions sanitary pad scarcity|access-date=7 May 2020|date=6 April 2020|website=The Indian Express}}</ref> * ഇതോടൊപ്പം തന്നെ ഓൺലൈൻ കലോത്സവങ്ങളും ക്ലാസ്സുകളും വിവിധ എസ്.എഫ്.ഐ കമ്മിറ്റികളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സംഘടിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/national/south/coronavirus-online-art-festival-another-lockdown-innovation-in-kerala-823835.html|title=Coronavirus: Online art festival, another lockdown innovation in Kerala|access-date=8 May 2020|date=10 April 2020|website=Deccan Herald}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2020/apr/13/games-contests-galore-in-kerala-to-cheer-people-up-during-covid-19-lockdown-2129270.html|title=Games, contests galore in Kerala to cheer people up during COVID-19 lockdown|access-date=8 May 2020|website=The New Indian Express}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.newsclick.in/COVID-19-how-students-youths-kerala-doing-their-share|title=COVID-19: How Students and Youths in Kerala Are Doing Their Share|access-date=8 May 2020|date=21 March 2020|website=NewsClick}}</ref> ഫേസ് മാസ്‌ക്, സാനിറ്റൈസർ നിർമാണങ്ങൾക്കും ഈ കാലയളവിൽ  എസ്.എഫ്.ഐ പ്രാധാന്യം കൊടുത്തിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.newsclick.in/COVID-19-how-students-youths-kerala-doing-their-share|title=COVID-19: How Students and Youths in Kerala Are Doing Their Share|access-date=8 May 2020|date=21 March 2020|website=NewsClick}}</ref> * കോവിഡ് വാക്ക് ഇൻ സാമ്പിൾ കിസോക്ക്  അഥവാ COVID WISK (Walk-in Sample Kiosk) നിർമിച്ചു, എസ് എഫ് ഐ തിരൂർ ജില്ലാ ആശുപത്രിക്ക് കൈമാറി. വളാഞ്ചേരി എം.ഇ.സ് കോളേജിലെ എസ് എഫ് ഐ പ്രവർത്തകരാണ് 50,000 രൂപയിൽ അധികം വിലയുള്ള ഉപകരണം നിർമ്മിച്ചത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/sfi-donates-wisk-to-tirur-district-hospital/article31652653.ece|title=SFI donates WISK to Tirur District Hospital|access-date=12 June 2020|last=|first=|date=May 22, 2020|website=The Hindu|publisher=}}</ref> * വിദ്യാർത്ഥികളുടെ വീടുകളിലെ സാഹചര്യം നേരിട്ട് മനസിലാക്കുക, കൊവിഡ് ജാഗ്രതാ നിർദേശങ്ങൾ വീടുകളിലേക്കെത്തിക്കുക  എന്നീ ലക്ഷ്യങ്ങൾ മുന്നിൽ കണ്ടുകൊണ്ട് എസ്എഫ്ഐ കേരളത്തിൽ  ഉടനീളം സംഘടിപ്പിക്കുന്ന ഹോം വിസിറ്റിന് തുടക്കം കുറിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/local-news/sfi-started-home-visiting-program-qc2tou|title=ഓൺലൈൻ ക്ലാസ്; ഭൗതിക സാഹചര്യവും വിദ്യാർത്ഥികളുടെ പ്രശ്നങ്ങളും മനസിലാക്കാൻ എസ്എഫ്ഐയുടെ ഹോം വിസിറ...|access-date=June 17, 2020|last=|first=|date=June 17, 2020|website=Asianet News|publisher=}}</ref> * പൊതുവിദ്യാലയങ്ങളിലെ മുഴുവൻ കുട്ടികൾക്കും ഓൺലൈൻ പഠന സൗകര്യമൊരുക്കുന്നതിന്‌ എസ്‌എഫ്‌ഐ സംഘടിപ്പിച്ച ഫസ്‌റ്റ്‌ ബെൽ ടിവി ചലഞ്ചിൽ 3228 ടിവി നൽകിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/first-bell-tv-challenge-sfi/876996|title=വിദ്യാർഥികൾക്ക്‌ നൽകിയത്‌ 3228 ടിവി; അഭിമാനമായി എസ്‌എഫ്‌ഐ|access-date=|last=|first=|date=June 13, 2020|website=ദേശാഭിമാനി|publisher=}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kairalinewsonline.com/2020/06/13/332131.html|title=ഫസ്‌റ്റ്‌ ബെൽ ടിവി ചലഞ്ച്; 3228 ടിവികൾ വിദ്യാർഥികൾക്ക്‌ കെെമാറി എസ്‌എഫ്‌ഐ|access-date=|last=|first=|date=June 14, 2020|website=Kairali News|publisher=}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * കോവിഡ് കാലത്ത് വെല്ലുവിളികളെ അതിജിവിച് കേരളത്തിൽ എസ്എസ്എൽഎസി ഹയർസെക്കന്ററി പരിക്ഷകൾ നടത്തിയപ്പോൾ യാത്ര സൗകാര്യം ഇല്ലാത്ത വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് എസ്എഫ്ഐ പരിക്ഷവണ്ടി ക്യാമ്പയിനിങ്ങ് വഴി വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് യാത്ര സൗകര്യം ഏർപ്പെടുത്തി. പരീക്ഷ എഴുതുന്ന മുഴുവൻ വിദ്യാർത്ഥികൾക്കും എസ്എഫ്ഐ മാസ്ക്ക്കൾ നിർമിച്ചു നൽകി. * കോവിഡ് കാലത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ രക്തദാനം ചെയിത വിദ്യർത്ഥി സംഘടനക്കുള്ള അവാർഡ് എസ്എഫ്ഐയുടെ വിവിധ കമ്മറ്റികൾക്ക് ലഭിച്ചു. == അവലംബം == <references/> == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://www.sficec.org/ എസ്‌.എഫ്‌.ഐ കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റിയുടെ വെബ്സൈറ്റ്] * [http://keralasfi.org/ എസ്‌.എഫ്‌.ഐ കേരള സംസ്ഥാനകമ്മിറ്റിയുടെ വെബ്സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100630103813/http://keralasfi.org/ |date=2010-06-30 }} {{org-stub}} [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഇടതുപക്ഷ വിദ്യാർത്ഥിസംഘടനകൾ]] [[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. പോഷകസംഘടനകൾ]] kw3w42rgp0mqyc0oec2hbrdenmwwnd9 0 14448 4617242 3828517 2026-05-04T18:00:52Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617242 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Saleem Kumar}} {{Infobox actor | name = സലിം കുമാർ | image = Salim kumar.jpg <!--Salimkumar.jpg--> | caption = | birthname = | birthdate = {{birth date and age|df=yes|1969|6|10}}{{cn}} | birthplace = [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] {{flagicon|India}} | deathdate = | deathplace = | restingplace = | restingplacecoordinates = | othername = | occupation = [[സിനിമാ നടൻ]] | yearsactive = 1997 - ഇതുവരെ | spouse = സുനിത | domesticpartner = | children = ചന്തു, ആരോമൽ | parents = ഗംഗാധരൻ, കൗസല്യ | influences = | influenced = | website = | academyawards = | filmfareawards = | nationalfilmawards = '''മികച്ച നടൻ(ദേശീയപുരസ്കാരം)''' <br /> 2010 ''[[ആദാമിന്റെ മകൻ അബു]]'' <br />'''കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം''' <br>2010 - മികച്ച നടൻ<br>(''[[ആദാമിന്റെ മകൻ അബു]]'')<br>2005 - മികച്ച രണ്ടാമത്തെ നടൻ (''[[അച്ഛനുറങ്ങാത്ത വീട്]]'') <br /> | awards = }} ഒരു മലയാളചലച്ചിത്രനടനാണ് '''സലീം കുമാർ'''.[[മിമിക്രി|മിമിക്രിയിലൂടെ]] കലാരംഗത്ത് സജീവമായി. ഹാസ്യകഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ചലച്ചിത്ര ലോകത്ത് ശ്രദ്ധേയനായി. [[ലാൽ ജോസ്]] സംവിധാനം ചെയ്ത [[അച്ഛനുറങ്ങാത്ത വീട്]] എന്ന ചിത്രത്തിലെ നായക കഥാപാത്രം സലിംകുമാറിന്റെ അഭിനയശേഷി വിളിച്ചോതുന്നതായിരുന്നു.ഈ ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിന് കേരള സർക്കാരിന്റെ രണ്ടാമത്തെ മികച്ചനടനുള്ള പുരസ്കാരം സലീം കുമാറിനു ലഭിച്ചു.<ref name=hindu1>[http://www.hindu.com/thehindu/fr/2006/02/17/stories/2006021700920200.htm മികച്ച രണ്ടാമത്തെ നടൻ കേരളസംസ്ഥാനപുരസ്കാരം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614083917/http://www.hindu.com/thehindu/fr/2006/02/17/stories/2006021700920200.htm |date=2007-06-14 }} ഹിന്ദു ദിനപത്രത്തിൽ വന്ന വാർത്ത</ref>. [[ആദാമിന്റെ മകൻ അബു]] എന്ന ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിനു 2010-ലെ മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയപുരസ്കാരവും<ref name=pib1>[http://www.pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=72204 സലിംകുമാറിന് മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയപുരസ്ക്കാരം] പ്രസ്സ് ഇൻഫോർമേഷൻ ബ്യൂറോ- 58 ആമത് ദേശീയ സിനിമ പുരസ്ക്കാരങ്ങൾ</ref>, 2010-ലെ മികച്ച നടനുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരവും ലഭിച്ചു. == ജീവിതരേഖ == 1969 ഒക്ടോബർ 9-ന് [[എറണാകുളം ജില്ല]]യിലെ [[വടക്കൻ പറവൂർ|വടക്കൻ പറവൂരിൽ]] ഗംഗാധരൻ-കൗസല്യ ദമ്പതികളുടെ ഇളയ മകനായി ജനിച്ച സലിം കുമാർ. സഹോദരൻ അയ്യപ്പന്റെ കടുത്ത അനുഭാവിയായിരുന്നു അച്ഛൻ. സലിം കുമാർ എന്ന പേരിന് പിന്നിലെ കൗതുകം ഇങ്ങനെയാണെന്ന് മുമ്പ് ഒരഭിമുഖത്തിൽ സലിം കുമാർ തന്നെ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. <ref name=":5">{{Cite web|url=https://archives.mathrubhumi.com/news/in-depth/salim-kumar-turns-25-years-in-his-acting-career-salim-kumar-movies-salim-kumar-biography-1.6019044|title=മണവാളൻ, പ്യാരി, ഡാൻസ് മാസ്റ്റർ വിക്രം, അബു...; 'കുമാര'സംഭവങ്ങളുടെ 25 വർഷം{{!}} In-Depth|access-date=2022-12-15|language=en}}</ref> വടക്കൻ പറവൂരിലുള്ള ഗവൺമെൻറ് ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂളിലും ഗവൺമെൻറ് ബോയ്സ് ഹൈസ്കൂളിലുമായിട്ടാണ് സലീം കുമാർ തന്റെ സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയത്. പിന്നീട് [[മാല്യങ്കര]] എസ്.എൻ.എം.കോളേജിലെ പ്രീഡിഗ്രി വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുശേഷം [[എറണാകുളം]] [[മഹാരാജാസ് കോളജ്|മഹാരാജാസ് കോളേജിൽ]] നിന്നും അദ്ദേഹം ബിരുദമെടുത്തു. [[മഹാത്മാഗാന്ധി സർവ്വകലാശാല]] യുവജനോത്സവത്തിൽ മി​​മി​​ക്രി​​യി​​ൽ മൂന്നു തവണ ഇദ്ദേഹം വിജയിയായിരുന്നിട്ടുണ്ട്.<ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/weekly/culture/film-and-theatre/salim-kumar-interview-909922|title=സലിംകുമാർ നിലപാടുകളും ജീവിതവും തുറന്ന്​ പറയുന്നു|access-date=2022-12-15|last=കു​മാ​ർ|first=രൂ​പേ​ഷ്​|date=2022-01-14|language=ml}}</ref> സലിംകുമാർ തന്റെ മിമിക്രി ജീവിതം ആരംഭിച്ചത് [[കൊച്ചിൻ കലാഭവൻ|കൊച്ചിൻ കലാഭവനിലാണ്]]. പിന്നീട് ഇദ്ദേഹം [[കൊച്ചിൻ സാഗർ]] എന്ന മിമിക്രി ഗ്രൂപ്പിൽ ചേർന്നു. [[ഏഷ്യാനെറ്റ്|ഏഷ്യാനെറ്റിൽ]] മുൻപ് പ്രക്ഷേപണം ചെയ്തിരുന്ന ''കോമിക്കോള'' എന്ന പരിപാടിയിൽ ഇദ്ദേഹം സജീവ സാന്നിധ്യമായിരുന്നു.കാർഷിക രംഗത്തും സലിംകുമാർ സജീവമാണ്. സോഷ്യൽ മീഡിയയിലൂടെ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണവാർത്ത പ്രചരിപ്പിക്കുയും ചെയ്തു അത് ഒരു വിവാദമാകുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/actor-salim-kumar-sarcastic-facebook-post-on-fake-news-regarding-his-death-memes-trolls-movies-1.4722714|title=മരിച്ചുപോയെന്ന് പറഞ്ഞവരോട് ഞാൻ ക്ഷമിച്ചിരിക്കുന്നു; സലീം കുമാർ|access-date=2022-12-15|language=en}}</ref> [[File:Salimkumar-Malayalam film actor.jpg|thumb|സലിംകുമാർ]] [[പ്രമാണം:Salimkumar 2010 stage show.jpg|thumb|സലീം കുമാർ]] == വ്യക്തിജീവിതം == അ​​ച്ഛ​ന്റെ പേ​​ര് ഗം​​ഗാ​​ധ​​ര​​ൻ.<ref name=":4" /> അമ്മ കൗസല്ല്യ.<ref>{{Cite web|url=https://malayalam.filmibeat.com/features/actor-salim-kumar-open-up-about-his-mother-demise-old-video-goes-viral-087955.html|title=സലീം കുമാർ|access-date=15 December 2022|last=ഫീൽമി ബീറ്റ്|website=ഫീൽമി ബീറ്റ്|publisher=ഫീൽമി ബീറ്റ്}}</ref> <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/spice-entertainment/actor-salim-kumar-post-about-his-25th-wedding-anniversary-qzetud|title=ഈ മുഹൂർത്തത്തിന് 25 വയസ്സ് വിവാഹവാർഷിക ദിനത്തിൽ സലീം കുമാർ, ആശംസുമായി ആരാധകരും|access-date=2022-12-13|last=Asianet News|language=ml}}</ref> അപാര ഹ്യൂമർസെൻസുള്ള അമ്മയിൽ നിന്നായിരിക്കാം ചിരിക്കാനും ചിരിപ്പിക്കാനുമുള്ള കഴിവ് കിട്ടിയത് എന്ന് സലീം കുമാർ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.<ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.vanitha.in/celluloid/celebrity-interview/salim-kumar-wedding-anniversary-special.html|title=കുടുംബത്തിന്റെ താളംതെറ്റുന്നത് ഭാര്യയ്ക്ക് പനി വരുമ്പോൾ, അവരാണ് ഈ വീടിന്റെ തുടിപ്പ്: സലിം കുമാർ പറയുന്നു {{!}} salim kumar wedding anniversary special {{!}} salim kumar family|access-date=2022-12-15}}</ref> സുനിതയാണ് സലീം കുമാറിന്റെ ഭാര്യ. പ്രണയ വിവാഹം ആയിരുന്നു. <ref name=":6" /> 1996 സെപ്തംബർ 14നാണ് സലിം കുമാറും സുനിതയും വിവാഹിതരാകുന്നത്.<ref name=":0" /> ചന്തു, ആരോമൽ എന്നിവരാണ് മക്കൾ. സലീം കുമാർ ലിവർ സീറോസിസ് ബാധിതൻ ആയിരുന്നു<ref name=":6" />. പാരമ്പര്യമായി കിട്ടിയ അസുഖമാണ് അത് എന്ന് സലീം കുമാർ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്<ref name=":6" />. ഒരു ചായ പോലും കുടിക്കാത്ത അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനും ഇതേ അസുഖമാണ്<ref name=":6" />. കൊച്ചി ആമൃത ആശുപത്രിയിൽ കരൾ മാറ്റി വയ്ക്കുന്ന ശസ്ത്രക്രിയക്ക് അദ്ദേഹം വിധേയനായി. <ref name=":6" /><ref>{{Cite web|url=https://m.vanitha.in/celluloid/movies/salim-kumar-tells-story-about-his-amritananda-mayi-worship.html|title=അന്നു മുതൽ ഞാൻ മാതാ അമൃതാനന്ദമയിയുടെ ഭക്തനായി; ആ കഥ പറഞ്ഞ് സലിം കുമാർ {{!}} Salim Kumar {{!}} Amritanandamayi|access-date=2022-12-15}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://malayalam.samayam.com/malayalam-cinema/celebrity-news/salim-kumar-express-his-affection-with-mata-amritanandamayi/articleshow/95639854.cms|title=അമൃതാനന്ദമയിയോട് ആരാധന: എന്നെ വേണം എന്ന് പറയാൻ അന്ന് അവർ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ; സലിം കുമാർ|access-date=2022-12-15|language=ml}}</ref> == സിനിമാ ജീവിതം == ''ഇഷ്ടമാണ് നൂറു വട്ടം'' എന്ന സിനിമയാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യ ചിത്രം. സിദ്ധിക്ക് ഷമീറായിരുന്നു ഈ സിനിമയുടെ സം‌വിധായകൻ. === നീ വരുവോളം എന്ന ചിത്രത്തില് നിന്ന് ഒഴിവാക്കിയത് === സിബി മലയിൽ സംവിധാനം നിർവഹിച്ച ചിത്രമായ നീ വരുവോളം നിർമ്മിച്ചത് നടൻ പ്രേം പ്രകാശ് ആയിരുന്നു. ഏഷ്യാനെറ്റിൽ സലീം കുമാർ അവതരിപ്പിച്ച പ്രോഗ്രാമുകളെല്ലാം കണ്ട് ഇഷ്ടപ്പെട്ട പ്രേം പ്രകാശ് തന്റെ പ്രത്യേക താൽപര്യത്തിലാണ് കലാഭവൻ മണിക്ക് പകരക്കാരനായി സലീം കുമാറിനെ ആ സിനിമയിലേക്ക് വിളിപ്പിച്ചത്. നീ വരുവോളം എന്ന സിനിമയിൽ സലീം കുമാറിന് ഏതാണ്ട് 11ഓളം സീനുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.അതിൽ 9 സീനുകൾ ചിത്രീകരിച്ചു. അടുത്തത് ജഗതി ചേട്ടനും തിലകൻ ചേട്ടനും തമ്മിലുള്ള ഒരു സീനായിരുന്നു. സലീം കുമാർ എത്ര കിണഞ്ഞു പരിശ്രമിച്ചിട്ടും ആ ടേക്ക് ഓക്കെ ആയില്ല.സംവിധായകൻ കട്ട് പറയുന്നു.ജഗതി ശ്രീകുമാറിന്റെയും തിലകൻന്റെയും ടൈമിംഗ് സലീം കുമാറിന് ഇല്ല എന്ന് പറഞ്ഞാണ് ഷോട്ട് കട്ട് ചെയ്യുന്നത്.അന്ന് രാത്രി സലീം കുമാർ ലോഡ്ജിൽ തങ്ങി.പിറ്റേ ദിവസം സിത്തു പനക്കലിന്റെ അസിസ്റ്റന്റ് ആയ പ്രഭാകരൻ സലീം കുമാറിന്റെ മുറിയിൽ വന്ന് 'തിലകൻ ചേട്ടൻ ഇന്നലെ രാത്രി പോയി..ഡ്രസ്സ് എടുത്തോ..തിലകൻ ചേട്ടൻ വരുമ്പോൾ ഇനി ഞങ്ങൾ അറിയിക്കാം..അപ്പോൾ വന്നാൽ മതി' എന്ന് പറഞ്ഞ് സലീം കുമാറിനെ കോട്ടയം റെയിൽവേ സ്‌റ്റേഷനിൽ കൊണ്ടിറക്കി. അദ്ദേഹം ടിക്കറ്റുമായി വരുന്നതും കാത്ത് സലീം കുമാർ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിൽ നിന്നു. കടം വാങ്ങിയ കാശുമായിട്ടു ഷൂട്ടിങ്ങിന് വന്ന സലീം കുമാറിന്റെ കൈയില് പൈസ ഒന്നും ഇല്ലായിരുന്നു. ട്രെയിൻ ടിക്കറ്റുമായി വരുന്ന പ്രഭാകരനെ കാത്ത് മണിക്കൂറുകളോളം സലീം കുമാർ റെയിൽവേ സ്‌റ്റേഷനിൽ നിന്നു.ആരും വന്നില്ല.ഒടുവിൽ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിൽ കണ്ട ഒരു നല്ല മനുഷ്യനോട് വണ്ടിക്കൂലിക്കുള്ള 20 രൂപ സലീം കുമാർ കടം ചോദിച്ചു.നാട്ടിലെത്തിയാൽ ഉടൻ തന്നെ ആ തുക അയച്ചു തരാമെന്ന് താഴ്മയായി സലീം കുമാർ അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു. അദ്ദേഹം സലീം കുമാറിന്റെ തോളിൽ തട്ടി പറഞ്ഞു.'എടോ,തന്നെ ഞാൻ അറിയും..തന്റെ ടി.വി.പ്രോഗ്രാമുകൾ എല്ലാം ഞാൻ കാണാറുണ്ട്.താൻ കാശൊന്നും അയച്ചു തരണ്ട..തന്നെ സഹായിക്കാൻ സാധിച്ചുവെന്നത് എന്നെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം അഭിമാനമുണ്ട്' ഇത്രയും പറഞ്ഞ് ആ മനുഷ്യൻ സലീം കുമാറിന് 20 രൂപ എടുത്തു കൊടുത്തു .ആ കാശ് കൊണ്ട് ടിക്കറ്റെടുത്ത് സലീം കുമാർ ട്രെയിനിൽ കയറി. ആ ചിത്രത്തിൽ നിന്ന് സലീം കുമാറിനേ മാറ്റിയെന്നും പകരം ആ വേഷം സലീം കുമാറിന് പകരം ഇന്ദ്രൻസ് അവതരിപ്പിച്ചെന്ന് സലീം കുമാർ പിന്നീട് അറിഞ്ഞു. <ref>{{Cite web|url=https://m.vanitha.in/celluloid/nostalgia/salim-kumar-shares-memories.html|title=ടൈമിംഗ് പോരെന്ന് പറഞ്ഞ് അവസരം നിഷേധിച്ചു, വർഷങ്ങൾക്കിപ്പുറം അതേ യൂണിറ്റ് എനിക്കായി കാത്തിരുന്നു; സലിം കുമാർ പറയുന്നു {{!}} salim kumar shares memory {{!}} salim kumar about past life|access-date=2022-12-15}}</ref> === തമാശ വേഷങ്ങളിൽ തിളങ്ങുന്നു === 2000-ൽ വിജി തമ്പി സംവിധാനം ചെയ്ത സത്യമേവ ജയതേയിലെ കള്ളന്റെ വേഷം ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു. ഈ ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനമാണ് തെങ്കാശിപ്പട്ടണം എന്ന ചിത്രത്തിലേക്ക് സംവിധായകരായ റാഫി-മെക്കാർട്ടിൻ ടീം സലിമിനെ വിളിക്കാൻ കാരണമായത്. തെങ്കാശിപ്പട്ടണം ഹിറ്റായതോടെ സലിം കുമാറിന് തിരക്കായി. പിന്നീട് ഒട്ടേറെ സിനിമകളിലെ ഹാസ്യനടനായുള്ള റോളുകൾ ഇദ്ദേഹത്തെ തേടി വന്നു. പിന്നീടങ്ങോട്ട് ദിലീപ്-ഹരിശ്രീ അശോകൻ-സലിം കുമാർ ടീം എപ്പോഴെല്ലാം സ്‌ക്രീനിൽ ഒന്നിച്ചോ അപ്പോഴെല്ലാം തിയേറ്ററിൽ പൊട്ടിച്ചിരികൾ അലയടിച്ചു. മീശമാധവനിലെ അഡ്വ. മുകുന്ദനുണ്ണി, ചതിക്കാത്ത ചന്തുവിലെ ഡാൻസ് മാസ്റ്റർ വിക്രം, പുലിവാൽ കല്യാണത്തിലെ മണവാളൻ, കല്യാണരാമനിലെ പ്യാരി, മായാവിയിലെ ആശാൻ, തിളക്കത്തിലെ ഓമനക്കുട്ടൻ എന്നിവ അതിൽ ചിലതുമാത്രം.<ref name=":5" /> 2004-ൽ കമലിന്റെ സംവിധാനത്തിലൊരുങ്ങിയ പെരുമഴക്കാലത്തിലായിരുന്നു സലിംകുമാറിലെ നടന്റെ മറ്റൊരുമുഖം പ്രേക്ഷകർ കണ്ടത്. അതുവരെ ചെയ്തതിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഒരു തമാശപോലും പറയാതെ നടൻ എന്ന രീതിയിൽ സലീം കുമാർ അതിൽ തിളങ്ങി. മേരിക്കുണ്ടൊരു കുഞ്ഞാടിലെ ലോനപ്പൻ ആദ്യം ചിരിപ്പിക്കുകയും കരയിക്കുകയും ചെയ്തു. ദീപു കരുണാകരന്റെ ഫയർമാനിലെ നരേന്ദ്രൻ ആചാരിയാകട്ടെ അല്പം ദുരൂഹതനിറഞ്ഞ കഥാപാത്രവുമായി. അതിനിടെ ധനുഷിനൊപ്പം തമിഴിൽ മാരിയാനിലും സലിംകുമാർ വേഷമിട്ടു. === അച്ഛനുറങ്ങാത്ത വീട് === 2005-ൽ ബാബു ജനാർദനന്റെ തിരക്കഥയിൽ ലാൽ ജോസ് സംവിധാനം ചെയ്ത അച്ഛനുറങ്ങാത്ത വീടിലെ സാമുവലിന്റെ വേദന അതേ തീവ്രതയോടെ പ്രേക്ഷകരും അനുഭവിച്ചു. [[ലാൽ ജോസ്|ലാൽ ജോസിന്റെ]] ഈ ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിന്, സലീം കുമാറിന് 2007-ലെ മികച്ച രണ്ടാമത്തെ നടനുള്ള കേരളസംസ്ഥാന പുരസ്കാരം ലഭിച്ചു. <ref name=":5" />ലാൽ ജോസ് സംവിധാനം ചെയ്ത അച്ഛനുറങ്ങാത്ത വീട് എന്ന ചിത്രത്തിലെ നായക കഥാപാത്രം പ്രേക്ഷകരിലേക്ക് എത്തിയതോടെയാണ് സലിംകുമാറിന്റെ അഭിനയശേഷി പ്രശംസിക്കപ്പെട്ട് തുടങ്ങിയത്. <ref name=":3">{{Cite web|url=https://malayalam.filmibeat.com/features/when-salim-kumar-opens-up-dileep-slap-him-in-america-throwback-interview-goes-viral-087465.html|title=സലീം കുമാർ|access-date=15 ഡിസംബർ 2022|last=ഫീൽമി ബീറ്റ്|website=ഫീൽമി ബീറ്റ്|publisher=ഫീൽമി ബീറ്റ്}}</ref> === ആദാമിന്റെ മകൻ അബു === [[പ്രമാണം:Salim Kumar.jpg|ലഘുചിത്രം|സലീം കുമാർ ]] 2010-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ആദാമിന്റെ മകൻ അബുവിലൂടെ വെള്ളിത്തിരയിൽ വിസ്മയങ്ങൾ തീർക്കാനാവുമെന്ന് വീണ്ടും സലിംകുമാർ തെളിയിച്ചു. സലിം അഹമ്മദ് രചനയും സംവിധാനവും നിർവ്വഹിച്ച് 2011-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു മലയാളചലച്ചിത്രമാണ് ആദാമിന്റെ മകൻ അബു. 2011 ജൂൺ 24-നു് ചിത്രം തിയേറ്ററുകളിൽ പ്രദർശനത്തിനെത്തി. ദേശീയ ആവാർഡുകൾ വാരി കൂട്ടിയ ഈ ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിലൂടെ 2010-ലെ മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ പുരസ്കാരം സലീം കുമാറിന് ലഭിച്ചു. അബു എന്ന വൃദ്ധനായ അത്തറ് കച്ചവടക്കാരന്, തന്റെ സാമ്പത്തിക പരാധീനതകൾക്കിടയിലും മെക്കയിൽ ഹജ്ജു കർമം നിർവഹിക്കാനുണ്ടാകുന്ന മോഹവും, അതിനെ തുടർന്നുണ്ടാവുന്ന സംഭവവികാസങ്ങളും ആണ് ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ഇതിവൃത്തം. സലിം കുമാർ, സറീനാ വഹാബ് എന്നിവർ പ്രധാന വേഷങ്ങളിലഭിനയിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രത്തിൽ നെടുമുടി വേണു, സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്, മുകേഷ്, കലാഭവൻ മണി തുടങ്ങിയവർ മറ്റ് വേഷങ്ങൾ അഭിനയിച്ചു. ഈ ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിനു 2010ലെ മികച്ച നടനുള്ള കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും സലീം കുമാറിന് ലഭിച്ചു.<ref name=":3" /> 2012-ൽ മികച്ച ഹാസ്യനടനുള്ള സംസ്ഥാന പുരസ്‌കാരവും അദ്ദേഹം സ്വന്തമാക്കി. ചിത്രം അയാളും ഞാനും തമ്മിൽ.<ref name=":5" /> === കറുത്ത ജൂതൻ === സലിം കുമാർ കഥ എഴുതി സംവിധാനം ചെയ്യുന്ന രണ്ടാമത്തെ ചിത്രം ആണ് ‘[[കറുത്ത ജൂതൻ]]’. 2017 ആഗസ്റ്റ് 18ന് ചിത്രം  തിയറ്ററുകളിലെത്തി. ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തത്  എൽ.ജെ ഫിലിംസ് ആണ്. <ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.kairalinewsonline.com/2017/08/11/124775.html|title=കണ്ട്; വിചാരണ ചെയ്ത്; വിധി പറയേണ്ടത് നിങ്ങളാണ്;സ|access-date=2022-12-15|date=2017-08-11|language=en-US}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>2000 വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് ഇസ്രായേലിൽ നിന്നും പ്രാണരക്ഷാർത്ഥം കേരളത്തിലെ മുസരീസ് (കൊടുങ്ങല്ലൂർ) തുറമുഖത്ത് എത്തുകയും 2500 വർഷക്കാലം മലയാള മണ്ണിൽ ജീവിതം കഴിച്ചുകൂട്ടി , സ്വാതന്ത്രാനന്തര ഇസ്രായേൽ ഭരണകൂടത്തിന്റെ വിളി വന്നപ്പോൾ വാഗ്ദത്തഭൂമിയിലേക്ക് മടങ്ങിപ്പോയ മലബാറി ജൂതന്മാരുടെ അഥവാ കറുത്ത ജൂതന്മാരില് ഒരാളുടെ കഥയാണ് ചിത്രത്തിന്റെ ഇതിവൃത്തം.  ഇപ്പോൾ നിലവിലുള്ള മാള പോസ്റ്റ് ഓഫീസ് പണ്ട് ഒരു ജൂതന്റെ വീടായിരുന്നു എന്ന് സലീം കുമാർ  അറിഞ്ഞപ്പോൾ അത് അന്വേഷിച്ചറിയാനുള്ള കൗതുകമാണ് ‘കറുത്ത ജൂതൻ ‘ എന്ന സിനിമയായി പരിണമിച്ചത്. <ref name=":1" /> 2000 വർഷം മുൻപ് ഇസ്രായേലിൽ നിന്ന് പലായനം ചെയ്ത് ലോകത്തിന്റെ വിവിധഭാഗങ്ങളിൽ കുടിയേറിയ ജൂതന്മാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ കേരളത്തിൽ എത്തി കേരളീയജീവിതവുമായി അത്രമേൽ ഇണങ്ങി രണ്ടായിരം കൊല്ലത്തോളം ഇവിടെ മലയാളികളായി ജീവിച്ച മലബാറിജൂതന്മാരുടെ ചരിത്രമാണ് ആരോൺ ഇല്യാഹു എന്ന കേന്ദ്രകഥാപാത്രത്തെ മുൻ നിർത്തി സലീംകുമാർ സിനിമയിൽ കാണിച്ചുതരുന്നത്.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://malayalam.filmibeat.com/movies/karutha-joothan/story.html|title=കറുത്ത ജൂതൻ|access-date=15 Dec 2022|last=ഫീൽമി ബീറ്റ്|website=ഫീൽമി ബീറ്റ്|publisher=ഫീൽമി ബീറ്റ്}}</ref> മുകുന്ദപുരം താലൂക്കിലെ ഒരു സമ്പന്നജൂതകുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച ആരോൺ ഇല്യാഹു എന്ന അവറോണിജൂതന്  ബാല്യകൗമാരങ്ങൾക്കിടയിൽ അച്ഛനെ നഷ്ടപ്പെടുന്നു. ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം വിജ്ഞാനത്വരയാൽ അമ്മയെയും സഹോദരിയെയും വീട്ടിലാക്കി ഇൻഡ്യയിലെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലായി ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ജൂതസംസ്‌കൃതിയെകുറിച്ച് ഗവേഷണം നടത്താനായി അയാൾ ദീർഘയാത്ര പുറപ്പെടുകയാണ്. അറിവുതേടിയുള്ള യാത്രക്കിടയിൽ, ഉത്തരേന്ത്യയിലെവിടെയോ വച്ച് അപകടത്തിൽ പെട്ട് കോമാസ്‌റ്റേജിൽ അവിടെ കിടപ്പിലാവുന്നതാണ് ആരോണിന്റെ ജീവിതത്തിലെ വഴിത്തിരിവ്. മരിച്ചുപോയിട്ടുണ്ടാവുമെന്ന പ്രതീതി സൃഷ്ടിച്ച് അയാളുടെ പെട്ടി മാത്രമാണ് വീട്ടിൽ തിരിച്ചെത്തുന്നത്. അതിനിടയിൽ വാഗ്ദത്തഭൂമി സ്വന്തമായ ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ജൂതന്മാർ സ്വന്തം രാജ്യത്തിലേക്ക് യാത്രയാവുമ്പോൾ ആരോണിന്റെ അമ്മയും പെങ്ങളും ഉൾപ്പടെയുള്ള മലബാറിജൂതന്മാരും ഇസ്രായേലിലേക്ക് കപ്പൽ കയറുന്നു. ആരോൺ എന്നെങ്കിലും തിരിച്ചുവരികയാണെങ്കിൽ കൈമാറാനായി തങ്ങളുടെ സ്വത്തുവകകളും രേഖകളും പഞ്ചായത്ത് അധികാരികളെ ഏൽപ്പിച്ചുകൊണ്ടാണ് അവർ പോയതെങ്കിലും ദശകങ്ങൾ കൊണ്ട് അത് പലരാൽ കയ്യേറപ്പെട്ടും അന്യാധീനപ്പെട്ടും നഷ്ടപ്പെട്ടുപോകുന്നു. രമേശ് പിഷാരടി, ഉഷ, സുധീഷ് സുധി, ശിവജി ഗുരുവായൂർ എന്നിവരാണ് ചിത്രത്തിലെ മറ്റു അഭിനേതാക്കൾ. സംഗീതം ബി.ആർ ഭിജൂറാം. ഛായാഗ്രഹണം ശ്രീജിത്ത് വിജയൻ. 2016 ലെ 47മത് സംസ്ഥാന ഫിലിം അവാർഡ് പ്രഖ്യാപനത്തിൽ മികച്ച കഥയ്ക്കുള്ള പുരസ്‌കാരം ചിത്രം നേടി. <ref name=":2" /> 2018-ൽ ജയറാമിനെ നായകനാക്കി ദൈവമേ കൈതൊഴാം കെ കുമാറാകണം എന്ന ചിത്രവും സലിം കുമാർ സംവിധാനം ചെയ്തു. നാലു വർഷത്തോളം, ''കൊച്ചിൻ ആരതി തിയേറ്റേർസിന്റെ'' നാടകങ്ങളിൽ ഇദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചിരുന്നു. ''ഈശ്വരാ, വഴക്കില്ലല്ലോ'' എന്ന പേരിൽ തന്റെ ജീവചരിത്രം ഇദ്ദേഹം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. === ട്രോളന്മാരുടെ ആശാൻ === എണ്ണിയാൽ തീരത്തത്ര കോമഡി നമ്പറുകൾ അദ്ദേഹം സിനിമയിൽ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. <ref name=":7">{{Cite web|url=https://malayalam.samayam.com/malayalam-cinema/celebrity-news/happy-birthday-salim-kumar-some-super-hit-comedy-dialogues-of-actor-salim-kumar/articleshow/71521059.cms|title=സലീം കുമാറിൻറെ ഒരിക്കലും മറക്കാനാവാത്ത കൗണ്ടറുകൾ|access-date=2022-12-15|language=ml}}</ref> അവ എന്നും മലയാളിയുടെ ദൈന്യംദിന ജീവിതത്തിലുണ്ട്. <ref name=":7" /> സാമൂഹിക മാധ്യമങ്ങളിൽ ട്രോളുകൾ വരാൻ തുടങ്ങിയ കാലം. ഏത് ആശയത്തിനും പറ്റിയ ഒരുമുഖം എന്ന പോലെയാണ് സലിം കുമാർ കഥാപാത്രങ്ങൾ ട്രോൾ സൃഷ്ടാക്കൾക്ക് മുന്നിലെത്തിയത്. മണവാളനും പ്യാരിയും ഓമനക്കുട്ടനും അൽ കമലാസനനും പ്രത്യക്ഷപ്പെടാത്ത ട്രോളുകൾ കുറവ്. മായാവിയിലെ "ഇതൊക്കെ എന്ത് ?", വൺ മാൻ ഷോയിലെ "അഥവാ ബിരിയാണി കിട്ടിയാലോ", മീശമാധവനിലെ "നന്ദി മാത്രമേ ഉള്ളുവല്ലേ"? പോലുള്ള സംഭാഷണങ്ങൾ നിത്യജീവിതത്തലും ആളുകൾ പറയാൻ തുടങ്ങി. പതിയെ ട്രോൾ എന്ന് കേൾക്കുമ്പോളേ സലിം കുമാറിന്റെ മുഖം മനസിൽ വരുന്ന അവസ്ഥയുമായി.<ref name=":5" />അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ച കണ്ണൻ സ്രാങ്കും അഡ്വക്കേറ്റ് മുകുന്ദനുണ്ണിയും മായാണ്ടിയും പ്യാരിയും മണവാളനും ഡാൻസ് മാസ്റ്റർ വിക്രവും മനോഹരൻ മംഗളോദയവും വടിവാൾ പാഞ്ചിയും നക്സലേറ്റ് ചന്ദ്രനുമൊക്കെ ട്രോളന്മാരുടെ പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളായി ഇപ്പോഴും വിലസുന്നുണ്ട്.അതോടൊപ്പം തന്നെ സവാള ഗിരിഗിരിഗിരിയും അച്ഛനാണത്രേ അച്ഛനുമൊക്കെയുള്ള കിടിലൻ ഡയലോഗുകളും മലയാളിയുടെ സംസാരത്തിൻറെ ഭാഗം തന്നെയായി മാറി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. നിരവധി ഡയലോഗുകൾ ഇത്തരത്തിൽ മലയാളികളുടെ വാമൊഴിയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=":7" />അങ്ങ് ദുഫായിൽ ഷേക്കിൻറെ ഇടം കൈ ആയിരുന്നു ഞാൻ, അയാം ദി സോറി അളിയാ അയാം ദി സോറി, അയ്യോ ചിരിക്കല്ലേ ചിരിക്കല്ലേ ഇതടിച്ചിട്ടു ചിരിക്കല്ലേ, ചിരി തൊടങ്ങിയാ പിന്നെ നിർത്താൻ പറ്റൂല, ഇത്രയും ഫേമസ് ആയ എന്നെ നിനക്ക് മനസിലായില്ല അല്ലേടാ ജാഡ തെണ്ടി, ഇനിയെങ്ങാനും ശരിക്കും ബിരിയാണി കൊടുക്കണുണ്ടെങ്കിലാ, എന്തിനോ വേണ്ടി തിളയ്ക്കുന്ന സാമ്പാർ, ഈശ്വരാ ഇവിടെ ആരുമില്ലേ ഇതൊന്നു പറഞ്ഞ് ചിരിക്കാൻ, എൻറെ മാതൃഭൂമി വരെ നനഞ്ഞു പോയല്ലോടോ, ഒന്നാം ക്ലാസുമുതൽ കഞ്ചാവ് വലിച്ചേങ്കിൽ ചളപളാന്ന് ഇപ്പോ ഇംഗ്ലീഷ് പറയാർന്ന്, ആസ് ലോങ്ങ് ആസ് ദി റീസൺ ഈസ് പോസ്സിബ്ലെ, നന്ദി മാത്രേ ഉള്ളൂല്ലേ, ഡോണ്ടുഡോണ്ടൂ, നിൻറെ വിഷമം പറയെടാ ഞങ്ങളൊന്നു സന്തോഷിക്കട്ടെ തുടങ്ങി എണ്ണിയാലൊടുങ്ങാത്തത്ര ഡയലോഗുകൾ മലയാള ഭാഷയ്ക്ക് അദ്ദേഹം സംഭാവന ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.<ref name=":7" /> === സലീം കുമാറിന്റെ ജനപ്രിയമായ ഡയലോഗുകൾ === ഇതിൽ കൂടുതലും സ്ക്രിപ്റ്റിൽ ഇല്ലായിരുന്നു എന്നും അവ സലീം കുമാർ സ്വന്തം കൈയ്യിൽ നിന്ന് ഇട്ടത് ആണെന്ന് പല ഇന്റർവ്യൂകളിലും പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.<ref name=":6" /> {| class="wikitable sortable" |- ! ഡയലോഗ് || സിനിമ || വർഷം || മറ്റു വിവരങ്ങൾ |- | അങ്ങ് ദുഫായിൽ ഷേക്കിന്റെ ഇടം കൈ ആയിരുന്നു ഞാൻ. അവിടെയെല്ലാം ഇടത്തോട്ടാണല്ലൊ! അവര് വലതുകൈ ഉപയോഗിക്കുന്നത് മറ്റുചില ആവശ്യങ്ങൾക്ക് ആണ് .. ഹുഹുഹു॥ || പുലിവാൽ കല്യാണം || 2003 ||സംവിധാനം: ഷാഫി |- | നാട്ടില് ഒരു ഇമേജ് ഉണ്ടാകിയെടുക്കാനാണ് മണവാളൻ ആൻഡ് സൺസ് എന്നാ ഈ ബോർഡും ഈ ഞാനും പിന്നെ ഈ പൈപ്പും || പുലിവാൽ കല്യാണം || 2003||സംവിധാനം: ഷാഫി |- | നിങ്ങള്ക്ക് ആവശ്യമുള്ളത് പണമാണ്.. എന്റെ കയ്യില് ആവശ്യത്തില് കൂടുതല് ഉള്ളതും പണമാണ് || പുലിവാൽ കല്യാണം || 2003||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |ധാരാളം മുദ്ര പത്രങ്ങള് വേണ്ടി വരും ..നമക്ക് ഡോകുമെന്ററി തയ്യാര് ആക്കണ്ടേ || പുലിവാൽ കല്യാണം || 2003||സംവിധാനം: ഷാഫി |- | നിങ്ങള്ക്ക് ഞാന് കാശ് തന്നിട്ടുള്ളതിനു എനിക്കൊരു ഉറപ്പ് വേണ്ടേ .ഞാന് ആരാ മോന് || പുലിവാൽ കല്യാണം || 2003||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |അങ്ങനെ പടക്ക കമ്പനി ഖുദാ ഗവാ !! || പുലിവാൽ കല്യാണം || 2003||സംവിധാനം: ഷാഫി |- | അച്ഛൻ ആണത്രേ അച്ഛൻ.!! || പുലിവാൽ കല്യാണം || 2003||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |എനിക്കെല്ലാമായി തിരുപ്പതിയായി…||പുലിവാൽ കല്യാണം || 2003||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |ഈ ധര്മേന്ദ്രയുടെ ചില സമയത്തുള്ള കോമഡി കേട്ടാല് , ചിരിച്ചു ചിരിച്ചു കക്ഷത് നീര് വരും … ഹു ഹു ഹു|| പുലിവാൽ കല്യാണം || 2003||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |പടക്കങ്ങള് എന്റെ വീക്നെസ്സാണ് || പുലിവാൽ കല്യാണം || 2003||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |ഹു..കൊച്ചി എത്തീ || പുലിവാൽ കല്യാണം || 2003||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |ഇതാ ലഡ്ഡു.. ലിലേഫി||പുലിവാൽ കല്യാണം || 2003||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |ഈ ബ്ലടി ഇന്ത്യന്സ് ആന്ഡ് മലയാളീസ് പറഞ്ഞു നടക്കുന്നു ..എനിക്ക് ദുഫിയില് കൂലി പണിയാണെന്ന് …||പുലിവാൽ കല്യാണം || 2003||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |ഒട്ടകത്തെ തൊട്ടു കളിക്കരുത് … ഒട്ടകം ഞങ്ങടെ ദേശീയ പക്ഷിയാണ് … കേട്ടിട്ടില്ലേ ഒട്ടകപക്ഷി … || പുലിവാൽ കല്യാണം || 2003||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |ദിവിടെ, പിന്നെ ദിവിടെ, പിന്നെ ദിതിന്റിന്റിദിപ്പുറത്ത് || പുലിവാൽ കല്യാണം || 2003||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |എല്ലാ വിരലും വച്ച് മുദ്ര ഇട്ടോ..പടക്കത്തിന്റെ പണി അല്ലെ…ഏതു വിരലാ ബാക്കി ഉണ്ടാകുക എന്ന് ആര്ക്ക് അറിയാം|| പുലിവാൽ കല്യാണം || 2003||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |ഞാൻ നിങ്ങള്ക്ക് പണം തന്നു എന്ന് എനിക്കൊരു ഉറപ്പ് വേണ്ടേ.. ഞാൻ ആരാ മൊതല് || പുലിവാൽ കല്യാണം || 2003||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |കേരളഫയര്ഫോഴ്സിനും ഇവിടത്തെ നാട്ടുകാര്ക്കും മണവാളന് & സണ്സിന്റെ പേരിലും എന്റെ വ്യക്തിപരമായ പേരിലും ഞാന് നന്ദി രേഖപ്പെടുത്തു || പുലിവാൽ കല്യാണം || 2003||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |കടം വാങ്ങി തിരിച്ചു കൊടുക്കാത്തവര്ക്ക് നീയൊരു മാതൃകാ പുരുഷോത്തമനായിരിക്കണം. || പുലിവാൽ കല്യാണം||2003||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |കള്ളവണ്ടി കേറാന് പോലും കായില് കാശില്ലാത്തത് കൊണ്ട് ഞാന് ഒരു ടാക്സി വിളിച്ചു അങ്ങോട്ട് വരം||പുലിവാൽ കല്യാണം || 2003||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |മോട്ടോര് വെഹിക്കിള് ആക്ട് പ്രകാരം വാഹനത്തിന്റെ ഇടതു ഭാഗത്തിരുന്ന് പത്രം വായിക്കുന്നത് ശരിയല്ല…. || പുലിവാൽ കല്യാണം|| 2003||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |എന്റെ മാതൃഭൂമി വരെ നനഞ്ഞു പോയല്ലോടോ… || പുലിവാൽ കല്യാണം|| 2003||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |എന്റെ സാറേ …എന്നെ തല്ലല്ലേ… ഞാന് ഈന്തപ്പഴം കട്ട് തിന്നിട്ടില്ല്ലേ !|| പുലിവാൽ കല്യാണം|| 2003||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |ആസ് ലോങ്ങ് ആസ് ദി റീസണ് ഈസ് പോസ്സിബ്ലെ|| പുലിവാൽ കല്യാണം|| 2003||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |നമ്മള് നാലു പേരല്ലാതെ മൂന്നാമതൊരാള് ഇതു അറിയരുത് ||പുലിവാൽ കല്യാണം|| 2003||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |അതാ, അങ്ങോട്ടു നോക്കൂ. അങ്ങോട്ടു നോക്കാന് ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളവര് ഇങ്ങോട്ടു നോക്കിയാലും മതി || ചോക്കളേറ്റ് || 2007||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |മഹാലക്ഷ്മി ഓട്ടോ പിടിച്ചു വരുമ്പോ വാഹനബന്ദ് പ്രഖ്യാപിക്കല്ലെടാ || ചോക്കളേറ്റ് || 2007||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |നിന്റെ വിഷമം പറയെടാ ….ഞങ്ങളൊന്നു സന്തോഷിക്കട്ടെ …. || ചോക്കളേറ്റ്|| 2007||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |മോഹിനിയാട്ടി മോഹിനിയാട്ടി ഞങ്ങളുടെ രമണനെ കണ്ടോ ||ചോക്കളേറ്റ് || 2007||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |സാറിന്റെ പേര് പപ്പൻ എന്നാണോ എന്റെ പേരും പപ്പൻ എന്നാണ് .നൈസ് ടു മീറ്റ് യു || ചോക്കളേറ്റ് || 2007||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |കല്യാണം കലക്കാൻ പോകുമ്പോ കാഴ്ചയില് മാന്യനെന്നു തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്ന ഒരുത്തനെ വേണം|| ചോക്കളേറ്റ് || 2007||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |ദെ! നമ്മട രമണന് വെള്ളമടിച്ച് മരണനായി ഇരിക്കുന്നു! || ചോക്കളേറ്റ്|| 2007||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |അല്ല ഞാനൊരു ഉദാഹരണത്തിന് ഒരു പര്യായം പറഞ്ഞെന്നേയുള്ളൂ|| || || |- |അവന്റെ ശരിക്കുള്ള പേര് മായിന്കുട്ടി വി. എന്നായിരുന്നു.|| മായാവി || 2007||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |മായിന്കുട്ടി വി എന്നാ പേര് മാറ്റി അവനെ ആദ്യം മ്യായവി എന്ന് വിളിച്ചത് ആരാ || മായാവി || 2007||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |ഇതെന്ത് മറിമായം? എനിക്ക് പ്രാന്തായിപ്പോയതാണോ, അതോ നാട്ടുകാർക്ക് മൊത്തം പ്രാന്തായാ? || മായാവി || 2007||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |ധിധക്കെ എന്ത്! || മായാവി || 2007||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |ആരും പേടിക്കണ്ട ഓടിക്കോ|| ഹലോ ||2007 ||സംവിധാനം:: റാഫി മെക്കാർട്ടിൻ |- |ആഹാ… എന്നാ കാതല്….. ടൈറ്റാനിക് മാതിരിയെ ഇരുന്തത് || ഹലോ || 2007 ||സംവിധാനം:: റാഫി മെക്കാർട്ടിൻ |- |എന്തിനോ വേണ്ടി തിളയ്ക്കുന്ന സാമ്പാർ || കല്യാണരാമൻ || 2002||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |ചത്ത കിളിക്ക് എന്തിനാ കൂട് || കല്യാണരാമൻ || 2002||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |യെന്ത ഒരു ശബ്ദം കേടത്???’ ‘തേങ്ങ ഉടച്ചപ്പോള് ഒരു പീസ് വെള്ളത്തില് പോയതാണ് ||കല്യാണരാമൻ || 2002||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |സവാള ഗിരിഗിരിഗിരി ||കല്യാണരാമൻ || 2002||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |കീപ് ഇറ്റ് അപ്പ് …കീപായി ഇരിക്കാന് താത്പര്യം ഉണ്ടല്ലേ? || കല്യാണരാമൻ || 2002||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |ലവൻ പാടുന്നു… നീ പാട് പെടും ! ||കല്യാണരാമൻ || 2002||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |വാട്ട് ഡു യു മീൻ … ഓ അങ്ങനൊന്നും ഇല്ല …. നെയ്മീൻ …..ചാളമീൻ ……ഐലമീൻ …..സിലോപിമീൻ || കല്യാണരാമൻ || 2002||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |നീ സഹകരികുകയനെങ്ങില് ഈ കലവറ നമുക്ക് ഒരു മണിയറ ആക്കം ||കല്യാണരാമൻ || 2002||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |ഞാൻ എന്നീ പണി തുടങ്ങി അന്ന് മുതല് ഒരു ആത്മവിനേം ജെട്ടി ഇട്ടു പോകാന് ഞാൻ അനുവദിച്ചിട്ടില്ല.. ഇനി അനുവദിക്കുകയും ഇല്ല ||കല്യാണരാമൻ || 2002|| |- |പുതിയ ലിപി ആയതു കൊണ്ടാ … പഴയ ലിപി ആയിരുന്നെങ്ങില് ഞാന് കലക്കിയേനെ || കല്യാണരാമൻ || 2002||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |ഉഷ്ണം ഉഷ്ണേന ശാന്തികൃഷ്ണ എന്നല്ലേ?… ഇതു പുതിയ പഴംചൊല്ലാ കഴിഞ്ഞ ആഴ്ച റിലീസ് ആയതാ || കല്യാണരാമൻ || 2002||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |കന്നിമാസം വന്നോ എന്നറിയാന് പശുവിനു കലണ്ടര് നോക്കേണ്ട ആവശ്യം ഇല്ല|| || || |- |ഇതു കണ്ണേട്ടൻ, ഇതു ദാസേട്ടൻ ….അപ്പോൾ ഈ ജോസെഫേട്ടൻ ഏതാ ? || || || |- |ഇന്നാ പിടിച്ചോ തന്റെയൊരു ധവള പത്രം|| || || |- |ഇനിയെങ്ങാനും ശെരിക്കും ബിരിയാണി കൊടുക്കണുണ്ടെങ്കിലാ..|| || || |- |ഈ മനുഷ്യരൊക്കെ ജനിക്കുന്നതിനു മുന്പ് ആടിനെ തീറ്റിച്ചതാരാ?|| || || |- |എന്റെ ആറ്റുകാൽ ഭാസ്കര .. ഇത്തരം സന്ദർഭങ്ങളിൽ ഇല്ലാത്ത ദൈവത്തിനെ പോലും വിളിച്ചു പോകും || പച്ചക്കുതിര ||2006 ||സംവിധാനം: കമൽ |- |കഴുത്തു വരെ പെരുമ്പാമ്പ് വിഴുങ്ങിയവന്റെ തലയില് ആന ചവിടി എന്ന് പറഞ്ഞ പോലെ ആയി || പച്ചക്കുതിര ||2006|| സംവിധാനം: കമൽ |- |എനിക് വിശപ്പിന്റെ അസുഖം ഉണ്ടേ|| കുഞ്ഞിക്കൂനൻ ||2002 ||സംവിധാനം: ശശി ശങ്കർ |- | ദൈവമേ എനിക്ക് കാഴ്ച ഇല്ലായിരുന്നെങ്കിൽ ഇവൾക്ക് ഒരു ജീവിതം കൊടുക്കമായിരുന്നു. ദൈവമേ എന്നോട് എന്തിനീ ക്രൂരത ചെയ്തു? || കുഞ്ഞിക്കൂനൻ || 2002 ||സംവിധാനം: ശശി ശങ്കർ |- |ഐ ആം മൈക്കിൾ ഏലിയാസ് , ജാക്ക്സൺ ഏലിയാസ് ,വിക്രം ഏലിയാസ് || ചതിക്കാത്ത ചന്തു || 2004||സംവിധാനം: റാഫി മെക്കാർട്ടിൻ |- |ഇത്രയും ഫേമസ് ആയ എന്നെ നിനക്ക് മനസിലായില്ല അല്ലേടാ ജാഡ തെണ്ടി|| ചതിക്കാത്ത ചന്തു || 2004||സംവിധാനം:: റാഫി മെക്കാർട്ടിൻ |- |ഇത് ആരുടെ കൊട്ടാരമാണ് എന്നോ? ഇത് മധ്യതിരുവിതാംകൂര് ഭരിച്ചിരുന്ന രാജാവിന്റെ കൊട്ടാരമാണ്. പേര് ശശി || ചതിക്കാത്ത ചന്തു || 2004||സംവിധാനം:: റാഫി മെക്കാർട്ടിൻ |- |കൃഷ്ണന്റൊപ്പം അവന് വന്നു അവന്റൊപ്പം നീവന്നും നിന്റൊപ്പം ആരെങ്കിലും വന്നിട്ടുണ്ടോ… ഇനി ഞാൻ വരണോ…|| ചതിക്കാത്ത ചന്തു || 2004||സംവിധാനം:: റാഫി മെക്കാർട്ടിൻ |- |തൽപര കക്ഷി അല്ലാ...|| ചതിക്കാത്ത ചന്തു || 2004||സംവിധാനം: റാഫി മെക്കാർട്ടിൻ |- | പോത്തിന്റെ കാതിൽ സ്റ്റേ ഓതിയിട്ട് എന്താ കാര്യം? || രാജമാണിക്യം || 2005|| |- |ഒന്നാം ക്ലാസ്സ് മുതല് കഞ്ചാവ് വലിചിരുന്നെങ്കില് ചള പളാന്നു ഇപ്പൊ ഇംഗ്ലീഷ് പറയാമായിരുന്നു … || തിളക്കം || 2003||സംവിധാനം: ജയരാജ് |- |ഇതടിച്ചിട്ടു ചിരിക്കല്ലേ, ചിരി തൊടങ്ങിയാ പിന്നെ നിര്ത്താന് പറ്റൂല … കിക്കിക്കികി|| തിളക്കം || 2003|| സംവിധാനം: ജയരാജ് |- |ഓ മൈ ഇന്ദുലേഖ ….ഞാനത് ചെയ്യാന് പാടില്ലായിരുന്നു || തിളക്കം || 2003||സംവിധാനം: ജയരാജ് |- |ഓള് ദ ബ്യൂട്ടിഫുൾ പീപ്പിൾ... ഹൌ ബ്യൂട്ടിഫുള് പീപ്പിൾ.|| തിളക്കം || 2003||സംവിധാനം: ജയരാജ് |- | പെങ്ങളെ കെട്ടിയ സ്ത്രീധനത്തുക തരുമോ അളിയാ||തിളക്കം || 2003||സംവിധാനം: ജയരാജ് |- |ഞങ്ങള്ക്ക് അളിയനും അളിയനും കൂടി കുറച്ചു ടോക്ക്സ് നടത്താനുണ്ട് കാശിനെ കുറിച്ചുള്ള ടോക്ക്സ്… കാഷ്യുല് ടോക്ക്സ് || തിളക്കം || 2003||സംവിധാനം: ജയരാജ് |- |കണ്ടാല് ഒരു ലൂക്കില്ലന്നെ ഉള്ളൂ ഒടുക്കത്തെ ബുദ്ധിയാ || മീശ മാധവൻ||2002 || സംവിധാനം: ലാൽ ജോസ് |- |നന്ദി മാത്രമേ ഉള്ളു അല്ലെ|| മീശ മാധവൻ|| 2002||സംവിധാനം: ലാൽ ജോസ് |- |ഞാൻ അഡ്വക്കേറ്റ് മുകുന്ദന്നുണ്ണി….. ദാ കോട്ട് || മീശ മാധവൻ ||2002 ||സംവിധാനം: ലാൽ ജോസ് |- |മാധവനും പിള്ളയും തമ്മിലുള്ള വ്യക്തിവിദ്വേഷത്തിന്റെയും പകയുടെയും കഥാ , ചേക്കിലെ മൈല് കുറ്റികള്ക്ക് പോലും സുപരിചിതമാണ് || മീശ മാധവൻ || 2002 ||സംവിധാനം: ലാൽ ജോസ് |- |ഇവനൊന്നും മനുഷ്യനെ കണ്ടിട്ടില്ല|| മീശ മാധവൻ ||2002 ||സംവിധാനം: ലാൽ ജോസ് |- |മിസ്റ്റർ മാധവൻ നായർ നിങ്ങളെ ഞാൻ വിടില്ല…. ദൈവമേ ഇത് രണ്ടു കക്ഷികൾക്കും ചേർത്ത് ഒറ്റ വിധിയാണെന്നാണ് തോനണതു || മീശ മാധവൻ ||2002 ||സംവിധാനം: ലാൽ ജോസ് |- |കൊതുകിനുമില്ലേ ക്രിമികടി || || || |- |ഛെ ഞാനത് ചോദിയ്ക്കാന് പാടില്ലായിരുന്നു ||തൊമ്മനും മക്കളും || 2005 ||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |ഞങ്ങള് പരമ്പരാഗതമായി ഗുണ്ടകളാ എന്റെ അച്ഛന് ഗുണ്ട ,അമ്മാവന് ഗുണ്ട അപ്പുപ്പന് ഗുണ്ട എന്തിനേറെ പറയുന്നു എന്റെ ഭാര്യ വരെ ആ നാട്ടില്ലേ അറിയപെടുന്ന ഗുണ്ടി ആയിരുന്നെട ഗുണ്ടി …..” || തൊമ്മനും മക്കളും ||2005 ||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |ഈ കതിന പൊട്ടുന്നത് കാണുമ്പം എന്റെ അച്ഛനെ ആണ് ഓർമ്മ വരുന്നത്. എന്റെ അച്ഛന് ഒരു വെടിക്കെട്ട് അപകടത്തിലാ മരിച്ചേ. എന്താ ചെയ്യക അച്ഛന്റെ ഒരു കാര്യം.||തൊമ്മനും മക്കളും || 2005 ||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |മാര്ക്കറ്റില് മീൻ വാങ്ങാന് പോയ കാമുകി വണ്ടി ഇടിച്ചു മരിച്ചു. എന്നിട്ട് എന്ത് ചെയ്തു ? അടുകളയില് ഇരുന്ന ഒരു ഉണകമീൻ വെച്ച അഡ്ജസ്റ്റ് ചെയ്തു . || തൊമ്മനും മക്കളും ||2005 ||സംവിധാനം: ഷാഫി |- |ഞാൻ ഇന്ന് ഇവന്റെ കയ്യില് നിന്നും വാങ്ങും || തൊമ്മനും മക്കളും || 2005 || |- |ഈശ്വരാ ഇവിടെ ആരും ഇല്ലാലോ ഇതൊന്നു പറഞ്ഞു ചിരിക്കാൻ || തെങ്കാശിപ്പട്ടണം||2000 ||സംവിധാനം:: റാഫി മെക്കാർട്ടിൻ |- |സാമുതിരി നമ്പൂതിരി എന്നൊക്കെ കേട്ടിട്ടുണ്ട് …ഈ മിണ്ടാതിരി ഏതാ ജാതി ?? ഓ ജാതി ചോതിക്കാൻ പാടില്ലല്ലേ|| തെങ്കാശിപ്പട്ടണം||2000 ||സംവിധാനം:: റാഫി മെക്കാർട്ടിൻ |- |ഞാൻ അപ്പോഴേ പറഞ്ഞില്ലേ ബാറിലെ വെള്ളംന്ന്? || തെങ്കാശിപ്പട്ടണം ||2000 ||സംവിധാനം:: റാഫി മെക്കാർട്ടിൻ |- |നമ്മള് കാണാന് പോകുന്നത് ദേവൂട്ടിയെയല്ലേ അല്ലാതെ മമ്മൂട്ടിയെയല്ലല്ലോ .? || തെങ്കാശിപ്പട്ടണം ||2000 ||സംവിധാനം:: റാഫി മെക്കാർട്ടിൻ |- |ഡാ !! ആ കാളേടെ നോട്ടം അത്ര ശെരിയല്ല , നിനക്ക് പ്രശ്നം ഒന്നും ഇല്ലല്ലോ , ഞാന് അല്ലെ പുറകില് നില്കുന്നത് … ഡോണ്ടു ഡോണ്ടു || തെങ്കാശിപ്പട്ടണം||2000 ||സംവിധാനം:: റാഫി മെക്കാർട്ടിൻ |- |അത്യാഗ്രഹ വിഭാഗത്തിൽ ആണ് || തെങ്കാശിപ്പട്ടണം||2000 ||സംവിധാനം:: റാഫി മെക്കാർട്ടിൻ |- |സാമുതിരി നമ്പൂതിരി എന്നൊക്കെ കേട്ടിട്ടുണ്ട് …ഈ മിണ്ടാതിരി ഏതാ ജാതി ?? ഓ ജാതി ചോതിക്കാൻ പാടില്ലല്ലേ|| തെങ്കാശിപ്പട്ടണം||2000 ||സംവിധാനം:: റാഫി മെക്കാർട്ടിൻ |- |ദി ഹോം അപ്പ്ലൈന്സിസ് ഓഫ് ദി ടു ഫാമിലീസ് യു ആര് ദി ലിങ്ക്..നോ….. നോ….. നോ…യു ആര് ദി ലിങ്ക്ഓഫ് ദി ലിങ്ക് . ദി ടു ഫാമിലീസ് അറ്റാച്ച്ട് ടു ദി ബാത്രൂം യുവര് ഫാമിലീസ് ഫുഡ് ആന്ഡ് അക്കൊമോടെഷന് || || || |- | ഇപ്പോൾ തന്നെ വണ്ടി ഹനുമാൻ ഗീയറിലാ പോകുന്നത് || പാണ്ടിപ്പട || 2005 ||സംവിധാനം:: റാഫി മെക്കാർട്ടിൻ |- |നീ മുട്ടേന്നു വിരിയാത്ത പ്രായമല്ലേ നിനക്കു ബുള്സൈയായും ഓംലറ്റായുമൊക്കെ തോന്നും|| || || |- |പണി തീർന്നാ ഞാൻ ഇവിടെ നിക്കുമോ ?, മൂക്കില് പഞ്ഞി വെച്ചു എവിടെയെങ്കിലും പോയി റസ്റ്റ് എടുക്കൂല്ലേ || || || |- |പണി എപ്പോഴെ തീര്ന്നു ..ഇന്നലെ പന്ത്രണ്ടു മണിക്ക് .. ഹാർട്ടറ്റാക്ക് ആയിരുന്നു … || || || |- |പതിനെട്ടു തികയാത്ത പാലക്കാരന് പയ്യന് || || || |- |ബസ് സ്റ്റോപ്പില് നിന്ന ബസ് കിട്ടും, ഫുള് സ്റ്റോപ്പില് നിന്ന ഫുള് കിട്ടുമോ.. പോട്ടെ ഒരു പയന്റ് എങ്കിലും കിട്ടുമോ || || || |- |വയറിന്റെ വലത് ഭാഗത്ത് കറുത്ത മറുകുള്ള സ്ത്രീ ആണോ ഈ കുട്ടിയുടെ മമ്മി || || || |- |പുവർ ബോയ് ഇംഗ്ലീഷ്പോലും അറിഞ്ഞുകൂടാ എന്നിട്ട് എന്നോട് സ്പീചാന് വന്നിരിക്കുന്നു || || || |- |വേർ ഈസ് മുകുന്ദൻ? എന്ത് കുന്ദൻ ? || അറബിക്കഥ || 2007 ||സംവിധാനം: ലാൽ ജോസ് |- | വോ കിധറോ ഗയാ || അറബിക്കഥ || 2007 ||സംവിധാനം: ലാൽ ജോസ് |- |സുരേഷ് ………..!!!!!!! ||ബെസ്റ്റ് ആക്റ്റർ || || |- |ഒരു നായരെകൊണ്ട് ഞാൻ സല്യൂട്ടടിപ്പിച്ചു || || || |- | ഇയാൾ എന്തു പണി ആടോ ഈ കാണിക്കുന്നത്? തന്നെ കൊണ്ട് ഞാൻ തോറ്റല്ലോ. ഐ ഓൾസോ ഫെയിൽഡ് ഓഫ് യൂ." || || || |- | സാറിനെ ഞാൻ എന്റെ അമ്മയെ പോലെ സ്നേഹിക്കും ||ചെസ്സ് ||2006 ||സംവിധാനം: രാജ് ബാബു |- |പച്ചകറി മേടിക്കുന്നത് കുറ്റകരം ആണെന്ന് എനിക്ക് അറിയില്ലായിരുന്നു സർ ||ചെസ്സ് || 2006 ||സംവിധാനം: രാജ് ബാബു |- |ശിവലിംഗ ഭഗവാനെ…എന്റെ ഉണ്ണികളേ കാത്തോളണെ || || || |} == സലിം കുമാറിന്റെ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ== [[പ്രമാണം:Salimkumar.jpg|200px|ചട്ടരഹിതം|വലത്ത്‌]] [[പ്രമാണം:Achanurangatha Veedu.jpg|പകരം=അച്ഛനുറങ്ങാത്ത വീട് വീഡിയോ പോസ്റ്റർ|ലഘുചിത്രം|അച്ഛനുറങ്ങാത്ത വീട് വീഡിയോ പോസ്റ്റർ]] === മലയാളത്തിൽ സലീം കുമാർ ഇതുവരെ അഭിനയിച്ച ചിത്രങ്ങളുടെ പട്ടിക === {| class="wikitable sortable" |- ! സിനിമ || കഥാപാത്രം || വർഷം || മറ്റു വിവരങ്ങൾ |- |ഇഷ്ടമാണ് നൂറു വട്ടം || || 1996 ||സംവിധാനം: സിദ്ധിക്ക് ഷമീർ |- |ഇഷ്ടദാനം||ഉണ്ണിക്കുട്ടൻ|| rowspan="9" |1997 || |- |മൂന്നു കോടിയും മുന്നൂറ് പവനും||മട്ടാഞ്ചേരി മാത്തൻ|| |- |അഞ്ചരകല്യാണം|| |- |മണ്ണടിയാർ പെണ്ണിനു ചെങ്കോട്ട ചെക്കൻ|| കിഴി|| |- |അടുക്കള രഹസ്യം അങ്ങാടിപ്പാട്ട് || || |- |ന്യൂസ്പേപ്പർ ബോയ് ||വെങ്കിടി || |- | സുവർണ്ണ സിംഹാസനം|| ഗോപാലൻ|| |- |പൂത്തുമ്പിയും പൂവാലന്മാരും || || |- | ഗുരു ശിഷ്യൻ|| || |- |മന്ത്രി കൊച്ചമ്മ || || rowspan="9" | 1998|| |- |ചേനപ്പറമ്പിലെ ആനക്കാര്യം ||ഉത്തമൻ || |- | ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് || ഭാസ്കരൻ|| |- | മീനാക്ഷി കല്യാണം || വക്കീൽ ശിവൻ മുല്ലശ്ശേരി|| |- | മായാജാലം|| എഴുപുന്ന മത്തായി|| |- | മാംഗല്യപ്പല്ലക്ക് || ഫൽഗുണൻ|| |- | മാട്ടുപ്പെട്ടി മച്ചാൻ || മനോഹരൻ || |- | ചേനപ്പറമ്പിലെ ആനക്കാര്യം || || |- | സൂര്യവനം || താമരത്തോപ്പ് || |- | ഉദയപുരം സുൽത്താൻ || സലീം|| rowspan="5" | 1999 || |- | പട്ടാഭിഷേകം || കാട്ടുമനയ്ക്കൽ ബ്രഹ്മദത്തൻ മൂസത് || |- | മൈ ഡിയർ കരടി || || |- | ഓട്ടോ ബ്രദേഴ്സ് || || |- | ടോക്കിയോ നഗരത്തിലെ വിശേഷങ്ങൾ|| കടപ്പുറം പാറായി|| |- | മേരാ നാം ജോക്കർ|| || rowspan="8" | 2000 || |- | നാടൻപെണ്ണും നാട്ടുപ്രമാണിയും|| || |- | വിനയപൂർവം വിദ്യാധരൻ || ജ്യോതിഷി|| |- | കിന്നാര തുമ്പികൾ|| || |- | ഉണ്ണിമായ|| || |- | തെങ്കാശിപട്ടണം|| മുത്തുരാമൻ|| |- | മേലേവാര്യത്തെ മാലാഖക്കുട്ടികൾ || ഭാസ്കരൻ|| |- | സത്യമേവ ജയതേ || || |- | വൺ മാൻ ഷോ || ഭാസ്കരൻ|| rowspan="8" |2001 || |- | സുന്ദരപുരുഷൻ || ബാലൻ|| |- | സൂത്രധാരൻ|| ലീല കൃഷ്ണൻ|| |- | ഈ പറക്കും തളിക|| കോശി ||സംവിധാനം: താഹ |- | ഭർത്താവുദ്യോഗം|| പുഷപൻ|| |- | നരിമാൻ || കൊച്ചുനാരായണന്റെ മാനേജർ|| |- | നാറാണത്തു തമ്പുരാൻ|| || |- | ഈ നാട് ഇന്നലേ വരെ || || |- | കാക്കി നക്ഷത്രം|| || rowspan="13" | 2002|| |- | വാൽക്കണ്ണാടി|| രാഘവൻ|| |- | താണ്ടവം || ബഷീർ|| |- | മീശ മാധവൻ|| അഡ്വക്കേറ്റ് മുകുന്ദനുണ്ണി||സംവിധാനം: ലാൽ ജോസ് |- | പ്രണയമണിത്തൂവൽ || സുന്ദരൻ|| |- | പുണ്യം|| || |- | മഴത്തുള്ളിക്കിലുക്കം|| മായാണ്ടി||സംവിധാനം: അക്ബർ-ജോസ് |- | കാശില്ലാതെയും ജീവിക്കാം || ||സംവിധാനം: ജോസ് പുതുശ്ശേരി |- | കുഞ്ഞിക്കൂനൻ|| ചന്ദ്രൻ||സംവിധാനം: ശശി ശങ്കർ |- | ബാംബൂ ബോയ്സ് || ചമ്പ||സംവിധാനം: രാമസിംഹൻ |- | കല്യാണരാമൻ || പ്യാരി||സംവിധാനം: ഷാഫി |- | സാവിത്രിയുടെ അരഞ്ഞാണം|| ഒളിമ്പ്യൻ ഭൂതം അപ്പച്ചൻ||സംവിധാനം: മോഹൻ കുപ്ലേരി |- | പകല്പ്പൂരം || ||സംവിധാനം: അനിൽ-ബാബു |- | വസന്തമാളിക || കോമളൻ|| rowspan="15" | 2003 ||സംവിധാനം: സുരേഷ് കൃഷ്ണ |- | പട്ടണത്തിൽ സുന്ദരൻ|| ഭുവനചന്ദ്രൻ||സംവിധാനം: വിപിൻ മോഹൻ |- | വെള്ളിത്തിര|| സുരേന്ദ്രൻ||സംവിധാനം: ഭദ്രൻ മാട്ടേൽ |- | ഗ്രാമഫോൺ|| തബല' ഭാസ്കരൻ||സംവിധാനം: കമൽ |- | സി.ഐ.ഡി. മൂസ || മാനസിക രോഗി||സംവിധാനം: ജോണി ആന്റണി |- | തിളക്കം|| ഓമനക്കുട്ടൻ||സംവിധാനം: ജയരാജ് |- | കിളിച്ചുണ്ടൻ മാമ്പഴം|| ഉസ്മാൻ||സംവിധാനം: പ്രിയദർശൻ |- | പട്ടാളം || എസ്.ഐ. ഗബ്ബാർ കേശവൻ|| |- | സ്വന്തം മാളവിക|| || |- | പുലിവാൽ കല്യാണം|| മണവാളൻ|| |- | എന്റെ വീട്, അപ്പുവിന്റേയും|| മൂങ്ങ വർക്കി|| |- | ഹരിഹരൻപിള്ള ഹാപ്പിയാണ് || സുന്ദരൻ|| |- | ദി ഫയർ|| || |- | വലത്തോട്ട് തിരിഞ്ഞാൽ നാലാമത്തെ വീട് || സൂര്യപ്രകാശൻ|| |- | മൽസരം|| വൈര മുത്തു|| |- | യൂത്ത് വെസ്റ്റിവൽ|| വീരപാണ്ടി|| rowspan="12" | 2004 || |- | രസികൻ|| പരമു|| |- | ചതിക്കാത്ത ചന്തു|| ഡാൻസ് മാസ്റ്റർ വിക്രം||സംവിധാനം: റാഫി മെക്കാർട്ടിൻ |- | താളമേളം || || |- | കുസൃതി|| ചാണ്ടി|| |- | കേരള ഹൗസ് ഉടൻ വില്പ്പനയ്ക്ക്|| ടെസ്റ്റർ കണ്ണപ്പൻ|| |- | വെള്ളിനക്ഷത്രം|| ഗുഹൻ|| |- | വിസ്മയത്തുമ്പത്ത് || || |- | അപരിചിതൻ|| || |- | ഗ്രീറ്റിങ്ങസ്|| വൈദ്യനാഥൻ|| |- | കഥാവശേഷൻ || || |- | പെരുമഴക്കാലം|| ആമു ഇളയപ്പൻ|| |- | പാണ്ടിപ്പട || ഉമാംഗദൻ|| rowspan="20" | 2005 || |- | തൊമ്മനും മക്കളും|| രാജാക്കണ്ണ്||സംവിധാനം: ഷാഫി |- | സർക്കാർ ദാദ|| || |- | മാണിക്യൻ || || |- | കൃത്യം|| || |- | ഇഴ || || |- | കല്യാണക്കുറിമാനം|| || |- | രാപ്പകൽ || ഗോവിന്ദൻ|| |- | നരൻ || ഇടിമുട്ട് രാജപ്പൻ|| |- | ജൂനിയർ സീനിയർ|| സത്യൻ|| |- | ആണ്ടവൻ || || |- | രാജമാണിക്യം|| ദാസപ്പൻ|| |- | ദീപങ്ങൾ സാക്ഷി|| വക്കീൽ|| |- | ഉദയനാണ് താരം|| റഫീക്ക്|| |- | ഇരുവട്ടം മണവാട്ടി || ഓച്ചിറ വേലു|| |- | ഇമ്മിണി നല്ലൊരാൾ || കിട്ടുണ്ണി|| |- | തസ്കരവീരൻ|| സുഗതൻ|| |- | കൃത്യം|| ബാദ്ഷ|| |- | ചാന്തുപൊട്ട് || 'പരദൂഷണം' വറീത്|| |- | ലോകനാഥൻ ഐ. എ. എസ് || രാജപ്പൻ|| |- | ഒരുവൻ|| || rowspan="17" | 2006 || |- | കറുത്ത പക്ഷികൾ || || |- | വാസ്തവം|| തൃപ്പൻ നമ്പൂതിരി|| |- | ചെസ്സ്|| ഉണ്ണിക്കണ്ണൻ|| |- | പ്രജാപതി|| ചലച്ചിത്ര താരം അഭിലാഷ്|| |- | പച്ചകുതിര|| ചന്ദ്രൻ|| |- | അച്ഛനുറങ്ങാത്ത വീട്|| സാമുവൽ/പ്രഭാകരൻ||സംവിധാനം: ലാൽ ജോസ് |- | ചങ്ങാതിപ്പൂച്ച || || |- | ആനച്ചന്തം|| പാപ്പൻ|| |- | തുറുപ്പ് ഗുലാൻ || ഖാദർ & ഖാദർ|| |- | ഏകാന്തം|| വേലായുധൻ|| |- | ലയൺ (2006 സിനിമ)|| പൊറ്റക്കുഴി ചെല്ലപ്പൻ|| |- | കിലുക്കം കിലുകിലുക്കം || അപ്പച്ചൻ|| |- | പുലിജന്മം|| || |- | വൃന്ദാവനം|| || |- | നരകാസുരൻ|| || |- | ഭാർഗ്ഗവചരിതം മൂന്നാം ഖണ്ഡം|| അലി|| |- | ഫ്ലാഷ് || || rowspan="21" | 2007 || |- | കംഗാരൂ|| 'കറന്റ്' കുഞ്ഞച്ചൻ|| |- | കഥ പറയുമ്പോൾ || കവി ദാസ് വടക്കേമുറി|| |- | ചോക്കലേറ്റ്|| പപ്പൻ|| |- | ആയുർ രേഖ|| ഇസ്മൈൽ|| |- | മിഷൻ 90 ഡേയ്സ് || മോഹനൻ||സംവിധാനം: മേജർ രവി |- | ദി സ്പീഡ് ട്രാക്ക് || ലാലി|| |- | എബ്രഹാം & ലിങ്കൺ|| || |- | ഏകാന്തം|| || |- | മായാവി || കണ്ണൻ സ്രാങ്ക്|| |- | ഇൻസ്പെക്ടർ ഗരുഡ്|| ചക്കച്ചാംപറമ്പിൽ ലോനപ്പൻ|| |- | ചങ്ങാതിപ്പൂച്ച|| പുരുഷോത്തമൻ|| |- | അറബിക്കഥ || കരീം||സംവിധാനം: ലാൽ ജോസ് |- | ഹരീന്ദ്രൻ ഒരു നിഷ്കളങ്കൻ|| രാജേന്ദ്രൻ വാഴയില|| |- | റോമിയോ|| നാരായണൻ|| |- | അനാമിക|| || |- | നഗരം || നാണപ്പൻ|| |- | ലക്ഷ്യം|| || |- | ഹലോ || ചിദംബരം|| |- | ഗോൾ || || |- | ജൂലൈ 4 || ശക്തിവേൽ|| |- | ലോലിപോപ്പ്|| വൈദികൻ / അഭിഭാഷകൻ കുര്യാക്കോസ്|| rowspan="16" | 2008|| |- | ക്രേസി ഗോപാലൻ|| ലക്ഷ്മണൻ|| |- | സുൽത്താൻ|| സുന്ദരൻ|| |- | മായാബസാർ|| ഗോവിന്ദൻ ആശാരി|| |- | അണ്ണൻ തമ്പി|| ഇൻസ്പെക്ടർ ശ്യാമളൻ|| |- | വൺ വേ ടിക്കറ്റ്|| സക്കാത്ത് ബീരാൻ|| |- | മുല്ല|| തൊട്ടി' ശശി||സംവിധാനം: ലാൽ ജോസ് |- | ഗോപാലപുരാണം|| || |- | പാർത്ഥൻ കണ്ട പരലോകം|| കരുണൻ|| |- | താവളം|| || |- | കിച്ചാമണി എം. ബി. എ|| || |- | സൈക്കിൾ|| || |- | ഷേക്സ്പിയർ എം.എ മലയാളം|| സുഗുണൻ മുതുകുന്നം|| |- | ജൂബിലി || || |- | ദേ ഇങ്ങോട്ട് നോക്കിയേ || || |- | ട്വന്റി:20|| 'കപീഷ്' ഇന്ദുചൂഡൻ ഐ.പി.എസ്||സംവിധാനം: ജോഷി |- | ചട്ടമ്പിനാട്|| ഗോപാലൻ|| rowspan="17" | 2009|| |- | ഗുലുമാൽ-ദി എസ്കേപ്പ്|| || |- | എയ്ഞ്ചൽ ജോൺ|| രാജൻ|| |- | കപ്പല് മുതലാളി|| ഓമനക്കുട്ടൻ|| |- | സ്വന്തം ലേഖകൻ|| ചന്ദ്രമോഹൻ|| |- | മാന്യമായ പാർട്ടികൾ|| || |- | മകന്റെ അച്ചൻ|| കൃഷ്ണൻ കുട്ടി|| |- | ഈ പട്ടണത്തിൽ ഭൂതം|| സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ മാധവൻ|| |- | 2 ഹരിഹർ നഗർ|| അയ്യപ്പൻ|| |- | ലവ് ഇൻ സിംഗപ്പൂർ|| ഷുക്കൂർ ഖാൻ|| |- | ഡ്യൂപ്ലിക്കേറ്റ് || || |- | മലയാളി|| || |- | സമയം || || |- | ലൗഡ് സ്പീക്കർ|| || |- | ആയിരത്തിൽ ഒരുവൻ || ഉസ്മാൻ|| |- | സമസ്ത കേരളം പിഒ|| സുബ്രഹ്മണ്യം|| |- | സന്മനസ്സുള്ളവൻ അപ്പുക്കുട്ടൻ|| || |- | നിഴൽ|| || rowspan="15" | 2010 || |- | സീനിയർ മാൻഡ്രേക്ക്|| || |- | ചെറിയ കള്ളനും വലിയ പോലീസും|| ഗോപാലൻ|| |- | പോക്കിരി രാജ || എഴുത്തുകാരൻ മനോഹരൻ|| |- | 3 ചാർ സൗ ബീസ്|| ചന്ദ്രൻ മുതലാളി|| |- | ആദാമിന്റെ മകൻ അബു || അബുക്ക|| |- | അൻവർ|| അഷ്റഫ്|| |- | സ്വന്തം ഭാര്യ സിന്ദാബാദ്|| ടി കെ വിപിൻ കുമാർ|| |- | മൈ ബിഗ് ഫാദർ|| ഉണ്ണിക്കുട്ടൻ|| |- | ഫോർ ഫ്രണ്ട്സ് || കൊച്ചൗസ്ഫ്|| |- | മലർവാടി ആർട്സ് ക്ലബ് || കട്ടപ്പറമ്പ് ശശി|| |- | തസ്കര ലഹള || || |- | ഒരിടത്തൊരു പോസ്റ്റ്മാൻ || || |- | കാര്യസ്ഥൻ|| കാളിദാസ്|| |- | ബെസ്റ്റ് ആക്റ്റർ || വടിവൽ പ്രാഞ്ചി|| |- | ആകാശയാത്ര|| || rowspan="11" | 2011 || |- | മേരിക്കുണ്ടൊരു കുഞ്ഞാട് || ലോനപ്പൻ|| |- |ഡബിൾസ് |മയ്യഴി | |- |അർജുനൻ സാക്ഷി |മെക്കാനിക്ക് ജാക്‌സൺ | |- |മേക്കപ്പ് മാൻ |ലോറൻസ് | |- |ക്രിസ്ത്യൻ ബ്രദേഴ്സ് |പുരുഷോത്തമൻ | |- |പ്രഭുവിന്റെ മക്കൾ | | |- |മാണിക്യക്കല്ല് |കുഞ്ഞിരാമൻ 'തമ്പുരാൻ' | |- |ജനപ്രിയൻ |കണ്ണപ്പൻ കണ്ണപി | |- |തേജ ഭായ് & ഫാമിലി |ദിവാകരൻ നായർ | |- |ത്രീ കിംങ്ങ്സ് | | |- |അഭിയും ഞാനും |ജോസ് | rowspan="14" |2012 | |- |101 വെഡ്ഡിംഗ്സ് |ഖാദർ | |- |അയാളും ഞാനും തമ്മിൽ |തോമാച്ചൻ |സംവിധാനം: ലാൽ ജോസ് |- |മഴവില്ലിനറ്റംവരെ | | |- |മിസ്റ്റർ മരുമകൻ | | |- |ഏഴാം സൂര്യൻ | | |- |വാധ്യാർ | | |- |ഓർഡിനറി | | |- |കോബ്ര |ഗോപാലൻ | |- |അന്നും ഇന്നും എന്നും | | |- |മാസ്റ്റേഴ്സ് |മോനിച്ചൻ | |- |പത്മശ്രീ ഭരത് ഡോ. സരോജ് കുമാർ |റഫീഖ് | |- |കളിക്കാർ | | |- |916 | | |- |പിഗ്മാൻ | | rowspan="8" |2013 | |- |ലിസമ്മയുടെ വീട് |സാമുവൽ | |- |ഇമ്മാനുവൽ |സുകു | |- |മൂന്നാം ദിവസം ഞായറാഴ്ച | | |- |കുഞ്ഞനന്തന്റെ കട | | |- |നാടോടിമന്നൻ |രവി | |- |സൈക്കിൾ തീവ്സ് | | |- |KQ | | |- |മൈ ഡിയർ മമ്മി | | rowspan="3" |2014 | |- |ഭയ്യാ ഭയ്യ | | |- |സെക്കൻഡ്സ് | | |- |കമ്പാർട്ട്മെന്റ് | | rowspan="6" |2015 | |- |ഫയർമാൻ |നരേന്ദൻ ആചാരി | |- |വലിയ ചിറകുകളുള്ള പക്ഷികൾ | | |- |ഇലഞ്ഞിക്കാവ് പി.ഒ | | |- |സ്ത്രീ ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ | | |- |പത്തേമാരി | | |- |കട്ടപ്പനയിലെ ഹൃത്വിക് റോഷൻ |നക്സലൈറ്റ് ചന്ദ്രൻ | rowspan="3" |2016 | |- |മൂണം നാൾ ഞായറാഴ്ച്ച |കറുമ്പൻ | |- |തോപ്പിൽ ജോപ്പൻ |ഫാ. ഐസക് വാലംപറമ്പിൽ | |- |രാമലീല |സുമേഷ് വെഞ്ഞാറ | rowspan="8" |2017 | |- |കറുത്ത സൂര്യൻ | | |- |ഹലോ ദുബായ്ക്കാരൻ | | |- |ഷെർലക് ടോംസ് |ചോറോ ആശാൻ | |- |കറുത്ത ജൂതൻ | | |- |വെളിപാടിന്റെ പുസ്തകം |പ്രൊഫ പ്രേംരാജ് ഇടിക്കാട്ടുതറയിൽ | |- |ക്ലിന്റ് | | |- |ചിപ്പി | | |- |മാംഗല്യം തന്തുനാനേന | | rowspan="9" |2018 | |- |ചാലക്കുടിക്കാരൻ ചങ്ങാതി | | |- |മോഹൻലാൽ |സാത്താൻ ജോസ് | |- |പഞ്ചവർണതത്ത |അഡ്വ.ജിമ്മി | |- |കുട്ടനാടൻ മാർപ്പാപ്പ |ഫിലിപ്പോസ് | |- |ദൈവമേ കൈതൊഴാം കെ.കുമാർ ആകണം |കരിമണ്ണൂർ ഗോപി | |- |ശിക്കാരി ശംഭു |എസ്ഐ ജിമ്മി | |- |ക്യൂൻ |അഡ്വ.മുകുന്ദൻ | |- |സഖാവിന്റെ പ്രിയസഖി | | |- |ഡ്രൈവിംഗ് ലൈസൻസ് |അഗസ്തി | rowspan="17" |2019 | |- |വർക്കി | | |- |അൾട്ട | | |- |മുന്തിരി മൊഞ്ചൻ: ഒരു താവള പറഞ്ഞ കഥ | | |- |എടക്കാട് ബറ്റാലിയൻ 06 | | |- |ഗാനഗന്ധർവ്വൻ | | |- |ഇട്ടിമാണി: മേഡ് ഇൻ ചൈന | | |- |എ ഫോർ ആപ്പിൾ | | |- |ഷിബു |ഡോ. തോമാച്ചൻ | |- |രംഗീല (2019 സിനിമ) | | |- |മാസ്ക് |ജഗ്ഗു വരാപ്പുഴ | |- |താമര | | |- |ഒരു യമണ്ടൻ പ്രേമകഥ |പാഞ്ചി | |- |മധുര രാജ |മനോഹരൻ മംഗളോദയം | |- |ഒരു ഇന്റർനാഷണൽ ലോക്കൽ സ്റ്റോറി | | |- |ഒരു അഡാർ ലവ് | |സംവിധാനം: ഒമർ ലുലു |- |അല്ലു രാമേന്ദ്രൻ |എസ്ഐ സിന്റോ സൈമൺ | |- |ധമാക്ക |ഡോക്ടർ |2020 |സംവിധാനം: ഒമർ ലുലു |- |വൺ | | rowspan="4" |2021 |സംവിധാനം: സന്തോഷ് വിശ്വനാഥ് |- |സുമേഷ് & രമേഷ് | |സംവിധാനം: സനൂപ് തൈക്കൂടം |- |മാലിക് | |സംവിധാനം: മഹേഷ് നാരായണൻ |- |മ്യാവൂ |ഉസ്താദ് |സംവിധാനം: ലാൽ ജോസ് |- |മെ ഹൂം മൂസ | | rowspan="4" |2022 |സംവിധാനം: ജിബു ജേക്കബ് |- |കെങ്കേമം | |സംവിധാനം: ഷാമോൻ ബി പരേലിൽ |- |തല്ലുമാല |ഗായകൻ കാമിയോ വേഷം |സംവിധാനം: ഖാലിദ് റഹ്മാൻ |- |പട | |സംവിധാനം: കമൽ കെ. എം |} വിവരങ്ങൾ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയ പേജിൽ നിന്ന് ശേഖരിച്ചത്. [https://en.wikipedia.org/wiki/Salim_Kumar] === അന്യ ഭാഷകളിൽ സലീം കുമാർ ഇതുവരെ അഭിനയിച്ച ചിത്രങ്ങളുടെ പട്ടിക === {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" !'''വർഷം''' !'''സിനിമയുടെ പേര്''' !'''വേഷം''' !'''ഭാഷ''' !'''മറ്റു വിവരങ്ങൾ''' |- | rowspan="3" |2014 |അപ്പാവിൻ മീസൈ |കോലപ്പൻ |തമിഴ് |സംവിധാനം: രോഹിണി |- |നെടുഞ്ചാലൈ |മാട്ടു ശേഖർ |തമിഴ് |സംവിധാനം: എൻ. കൃഷ്ണ |- |മരിയൻ |തോമയ്യ |തമിഴ് |സംവിധാനം: ഭരത് ബാല |- |2013 |ഊംഗ |കുഞ്ഞാ |[[Odia language|ഒറിയ]] |സംവിധാനം: ദേവഷിഷ് മഖിജ |- |2012 |മായാബസാർ |unknown |ബംഗാളി |സംവിധാനം: ജയദീപ് ഘോഷ് |} വിവരങ്ങൾ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയ പേജിൽ നിന്ന് ശേഖരിച്ചത്. [https://en.wikipedia.org/wiki/Salim_Kumar] === സലീം കുമാർ ഇതുവരെ സംവിധാനം ചെയ്ത ചിത്രങ്ങളുടെ പട്ടിക === {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" !'''വർഷം''' !'''സിനിമയുടെ പേര്''' !'''വേഷം''' !'''ഭാഷ''' !'''മറ്റു വിവരങ്ങൾ''' |- |2015 |കമ്പാർട്ട്മെന്റ് | - |മലയാളം |സംവിധായകൻ | |- |2017 |കറുത്ത ജൂതൻ | - |മലയാളം |സംവിധായകൻ | |- |2018 |ദൈവമേ കൈതൊഴാം കെ.കുമാർ ആകണം | - |മലയാളം |സംവിധായകൻ | |} വിവരങ്ങൾ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയ പേജിൽ നിന്ന് ശേഖരിച്ചത്. [https://en.wikipedia.org/wiki/Salim_Kumar] === സലീം കുമാർ ടെലിവിഷനിൽ === {| class="wikitable sortable" !'''വർഷം''' !പരിപാടി !റോൾ !ചാനൽ ! class="unsortable" |'''മറ്റു വിവരങ്ങൾ''' |- |2015 |''സിനിമ ചിരിമ'' |സ്വയം |മഴവിൽ മനോരമ | |- |2016 |കോമഡി സർക്കസ് |ജഡ്ജ് |മഴവിൽ മനോരമ | |- |2017–2019 |കോമഡി സ്റ്റാർസ് സീസൺ 2 |ജഡ്ജ് (ഇടയ്ക്കിടയ്ക്ക്) |ഏഷ്യാനെറ്റ് | |- |2017 |കോമഡി ഉത്സവം |സ്വയം |ഫ്ലവേഴ്സ് ടി വി | |- |2018 |ഉർവശി തീയേറ്റർ |മെൻറർ |ഏഷ്യാനെറ്റ് | |- |2018-2019 |തകർപ്പൻ കോമഡി |മെൻറർ |മഴവിൽ മനോരമ | |- |2020 |ജോൺ ജാഫർ ജനാർദനൻ |Narrator |സൂര്യ ടി വി | |- |2020–Present |''കോമഡി മസ്റ്റേർസ്'' |ജഡ്ജ് |അമൃത ടി വി | |- |2021–Present |സ്റ്റാർ മാജിക് |മെൻറർ |ഫ്ലവേഴ്സ് ടി വി | |- |} == സലിം കുമാർ നേടിയ പുരസ്കാരങ്ങൾ == * സലീം കുമാർ ഇതുവരെ നേടിയ പുരസ്കാരങ്ങൾ {| class="wikitable sortable" !പുരസ്കാരം !'''വർഷം''' !വിഭാഗം !സിനിമ !ഫലം |- |ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡുകൾ |2010 |മികച്ച നടൻ |ആദാമിന്റെ മകൻ അബു|| rowspan="12" {{Won}} |- | rowspan="4" |കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അവാർഡുകൾ |2005 |മികച്ച രണ്ടാമത്തെ നടൻ |അച്ഛനുറങ്ങാത്ത വീട് |- |2010 |മികച്ച നടൻ |ആദാമിന്റെ മകൻ അബു |- |2013 |മികച്ച ഹാസ്യനടൻ |അയാളും ഞാനും തമ്മിൽ |- |2016 |മികച്ച കഥ |കറുത്ത ജൂതൻ |- |കേരള സംസ്ഥാന ടെലിവിഷൻ അവാർഡുകൾ |2013 |മികച്ച നടൻ |പരതന്റെ പരിഭവങ്ങൾ |- |ഫിലിം ഫെയർ അവാർഡ് സൗത്ത് |2011 |മികച്ച നടൻ (മലയാളം) |ആദാമിന്റെ മകൻ അബു |- |സൗത്ത് ഇന്ത്യൻ ഇന്റർനാഷണൽ മൂവി അവാർഡുകൾ |2012 |പ്രത്യേക ജൂറി അവാർഡ് |ആദാമിന്റെ മകൻ അബു |- |കേരള ഫിലിം ക്രിട്ടിക്സ് അസോസിയേഷൻ അവാർഡ് |2010 |പ്രത്യേക ജൂറി അവാർഡ് |ആദാമിന്റെ മകൻ അബു |- | rowspan="2" |ഏഷ്യാനെറ്റ് ഫിലിം അവാർഡുകൾ |2008 |മികച്ച ഹാസ്യനടൻ |അണ്ണൻ തമ്പി |- |2011 |പ്രത്യേക ജൂറി അവാർഡ് |ആദാമിന്റെ മകൻ അബു |- |വനിതാ ഫിലിം അവാർഡുകൾ |2011 |മികച്ച ഹാസ്യനടൻ |ബെസ്റ്റ് ആക്ടർ മേരിക്കുണ്ടൊരു കുഞ്ഞാട് |- |} === മറ്റ് അവാർഡുകൾ === * 2005: സത്യൻ അവാർഡ് - അച്ഛനുറങ്ങാത്ത വീട് * 2005: ഭരതൻ അവാർഡ് - അച്ഛനുറങ്ങാത്ത വീട് * 2010: മികച്ച നടനുള്ള ജയ്ഹിന്ദ് ടിവി ഫിലിം അവാർഡ് - ആദാമിന്റെ മകൻ അബു * 2010: അമൃത-ഫെഫ്ക ഫിലിം അവാർഡിന്റെ പ്രത്യേക ജൂറി അവാർഡ് - ആദാമിന്റെ മകൻ അബു * 2011: പ്രേം നസീർ അവാർഡ് * 2012: ഇമാജിൻ ഇന്ത്യ ഇന്റർനാഷണൽ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിൽ ആദാമിന്റെ മകൻ അബു എന്ന ചിത്രത്തിന് മികച്ച നടൻ == അവലംബം == <references /> ==ഇതുംകൂടി കാണുക== *[[മികച്ച അഭിനേതാവിനുള്ള ഇന്ത്യയിലെ ദേശീയപുരസ്കാരം]] *[[മികച്ച നടനുള്ള കേരളസംസ്ഥാന പുരസ്കാരം നേടിയവരുടെ പട്ടിക]] == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * {{imdb name|1368581}} * [http://www.youtube.com/watch?v=ECIPlalG-aY പലവട്ടം കാത്തുനിന്നുഞാൻ- സലിംകുമാർ അഭിനയിച്ച ആൽബം ] {{commonscat|Salim Kumar}} {{NationalFilmAwardBestActor}} {{മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിം ഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ-മലയാളം}} [[വർഗ്ഗം:1969-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഒക്ടോബർ 9-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മിമിക്രി കലാകാരന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച രണ്ടാമത്തെ നടനുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാള ഹാസ്യനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച ഹാസ്യതാരത്തിനുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മഹാരാജാസ് കോളേജിന്റെ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ]] {{bio-stub|Salim_Kumar}} |} 7ujrwdayzaru36pvpdpun0hpd3051ju 0 14900 4617294 4286893 2026-05-05T02:55:09Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617294 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Shark}} {{otheruses4|സ്രാവ് എന്ന മത്സ്യത്തെക്കുറിച്ചാണ്‌|നക്ഷത്രരാശിയെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനത്തിന്‌|സ്രാവ് (നക്ഷത്രരാശി)}} {{Taxobox|name = സ്രാവുകൾ | fossil_range = {{Fossil range|Silurian|Recent}} | trend = unknown | status_system = iucn2.3 | image = Tiburón.jpg | image_width = 250px | image_caption = [[Grey reef shark]] ''(Carcharhinus amblyrhynchos)'' | image_alt = Grey reef shark | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Chondrichthyes]] | subclassis = [[Elasmobranchii]] | superordo = '''Selachimorpha''' | subdivision_ranks = [[Orders (biology)|Orders]] | subdivision =[[Carcharhiniformes]]<br /> [[Heterodontiformes]]<br /> [[Hexanchiformes]]<br /> [[Lamniformes]]<br /> [[Orectolobiformes]]<br /> [[Pristiophoriformes]]<br /> [[Squaliformes]]<br /> [[Squatiniformes]]<br /> }} ഭക്ഷ്യയോഗ്യമായ കടൽ [[മത്സ്യം|മത്സ്യമാണ്]] '''സ്രാവ്'''. ചിലയിനം സ്രാവുകൾ ആക്രമണകാരികളാണ് . [[എലാസ്മൊബ്രാങ്ക്സ്]] എന്ന പ്രത്യേകവർഗ്ഗത്തിൽപ്പെട്ട മത്സ്യങ്ങളാണ് സ്രാവുകൾ. == പ്രത്യേകതകൾ == === എല്ലുകൾ === മറ്റു ജീവികളിൽ കാണുന്നതരം കടുത്ത, [[കാത്സ്യം]] നിറഞ്ഞ എല്ലുകൾക്ക് പകരം മൃദുലമായ [[തരുണാസ്ഥി]] (കാർറ്റിലേജ്) കൊണ്ട് നിർമ്മിതമായ [[അസ്ഥികൂടം|അസ്ഥികൂടമാണ്]] സ്രാവുകൾക്കുള്ളത്. കാർട്ടിലേജ് അവയവങ്ങൾക്ക് രൂപം നൽകുന്നെങ്കിലും [[എല്ല്|എല്ലുകളേക്കാൾ]] മൃദുലമാണ്‌. [[മനുഷ്യൻ|മനുഷ്യരുടെ]] [[ചെവി]], [[മൂക്ക്]] മുതലായ അവയവങ്ങൾ കാർറ്റിലേജ് നിർമ്മിതമാണ്. === ചിതമ്പൽ === സ്രാവുകളുടെ മറ്റൊരു പ്രത്യേകത, അവക്ക് [[ചിതമ്പൽ|ചിതമ്പലുകൾ]] ഇല്ല എന്നുള്ളതാണ്. പകരം '''പ്ലാകോയ്ഡ് ചിതമ്പൽ''' അഥവാ '''ഡെർമൽ ഡെന്റിക്കിൾസ്''' എന്നു വിളിക്കുന്ന ഒരു തരം ചെറിയ പദാർത്ഥം അവയുടെ തൊലിപ്പുറത്തുണ്ട്. ജലത്തിൽ നീന്തുമ്പോഴുണ്ടാകുന്ന [[ഘർഷണം]] കുറക്കുന്നതിന് ഈ പദാർത്ഥം സഹായിക്കുന്നു. === സംവേദനക്ഷമത === സ്രാവുകൾക്ക് ഉയർന്ന വിദൂരദൃഷ്ടിയുണ്ടെന്ന് ശാസ്ത്രജ്ഞർ കരുതുന്നു. കൂടാതെ അവയുടെ കേൾവിശക്തിയും അപാരമാണ്. മനുഷ്യരിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി സ്രാവുകളുടെ ചെവി അവയുടെ തലക്കകത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ചെവികളെക്കൂടാതെ '''ലാറ്ററൽ ലൈൻ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു അവയവം കൂടി സ്രാവുകൾക്കുണ്ട്. ജലാന്തർഭാഗത്തെ കമ്പനങ്ങൾ ശ്രവിക്കുന്നതിന് ഈ അവയവം സ്രാവുകളെ സഹായിക്കുന്നു. [[ചിത്രം:Sharksteeth-castlehain.jpg|thumb|right|സ്രാവിന്റെ പല്ലുകളുടെ [[ഫോസിൽ]]]] === പല്ലുകൾ === സ്രാവുകളുടെ [[പല്ല്|പല്ലുകൾ]] അവയുടെ ജീവിതകാലത്ത് നിരവധി തവണ കൊഴിയുകയും വീണ്ടും മുളക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഒന്നിലധികം നിരകളിൽ വളരുന്ന പല്ലുകളിൽ ഒന്നു പോയാൽ മറ്റൊന്ന് ആ സ്ഥാനത്തേക്ക് എത്തുന്നു. ==ഭക്ഷണം== മിക സ്രാവ്കളും മാംസഭോജികൾ ആണ്. എന്നാൽ 3 ഇനം സ്രാവുകൾ സസ്യഭോജികൾ ആണ് . == പരിണാമം == കോടിക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്കു മുൻപ് തന്നെ സ്രാവുകൾ ഭൂമുഖത്തുണ്ട്. ഇന്നു കാണുന്ന സ്രാവുകളുടെ പൂർവികർ 420 ദശ ലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്കു മുൻപ് സമുദ്രത്തിൽ ജീവിച്ചിരുന്നു എന്ന് ഫോസ്സിൽ.പഠനങ്ങൾ അനുമാനിക്കുന്നു.<ref name="RQGT">{{cite web |last=Martin |first=R. Aidan |url=http://www.elasmo-research.org/education/evolution/geologic_time.htm |title=Geologic Time |publisher=ReefQuest |accessdate=2006-09-09}}</ref> == വിവിധയിനം സ്രാവുകൾ == [[ചിത്രം:Okinawa Churaumi Aquarium.jpg|thumb|right|രണ്ടു തിമീംഗലസ്രാവുകൾ]] ഇന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന 440 തരം സ്രാവുകൾ ലോകത്തുണ്ട്. [[തിമീംഗലസ്രാവ്]] ആണ് ഇവയിൽ ഏറ്റവും വലുത് (ലോകത്തെ ഏറ്റവും വലിപ്പമുള്ള മത്സ്യങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് വേൽ ഷാർക്ക്) 12.65 മീറ്റർ ആണ് ഇന്ന് വരെ കിട്ടിയതിൽ ഏറ്റവും വലുതിന്റെ നീളം. ചില സ്രാവുകൾ വളരെ ചെറുതാണ് ഉദാഹരണത്തിന് [[ഡീപ്പ്‌വാട്ടർ ഡോഗ് ഫിഷ്]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന സ്രാവിന് പൂർണ്ണവളർച്ചയെത്തിയാലും 20 സെന്റീമീറ്റർ നീളമേ കാണൂ. കുള്ളൻ റാന്തൽ സ്രാവിന് പൂർണ്ണവളർച്ചയെത്തിയാലും 17 സെന്റീമീറ്റർ നീളമേ കാണൂ. [[ഷോർട്ട്ഫിൻ മാകോ]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന സ്രാവ് വളരെ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഒന്നാണ്. ഇത് മണിക്കൂറിൽ 50 കിലോമീറ്റർ വേഗതയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു. [[ചിത്രം:Tiger shark teeth.jpg|thumb|right|കടുവാസ്രാവിന്റെ പല്ലുകൾ]] == ആക്രമണം == സ്രാവുകൾ ആക്രമണകാരികളാണെന്നാണ് പൊതുവേയുള്ള വിശ്വാസം. എന്നാൽ അറിയപ്പെടുന്ന 375 ഇനം സ്രാവുകളിൽ 30 ഇനത്തിലുള്ളവ മാത്രമേ മനുഷ്യരെ ആക്രമിച്ചതായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളൂ. [[വെള്ളസ്രാവ്]] (വൈറ്റ് ഷാർക്ക്), [[കടുവാസ്രാവ്]] (ടൈഗർ ഷാർക്ക്), [[കാളസ്രാവ്]] (ബുൾ ഷാർക്ക്) എന്നീ മൂന്നിനം മാത്രമേ പ്രകോപനമില്ലാതെ മനുഷ്യനെ ആക്രമിച്ചതായി അറിവുള്ളൂ. ഇത്തരത്തിൽ ആക്രമിക്കുന്ന സ്രാവുകൾ തന്നെ അത് സാധാരണ ഭക്ഷിക്കുന്ന എന്തോ ആണ് എന്ന് തെറ്റിദ്ധരിച്ചാണ് ആക്രമിക്കാറുള്ളത്. ഒരു കടിയിൽ അതിന്റെ തെറ്റു മനസ്സിലാക്കി ഉപേക്ഷിച്ചു പോകാറാണ് പതിവ്. ==അവലംബം == {{Reflist|colwidth=30em}} * ദ് ഹിന്ദു യങ്ങ് വേൾഡ് - (വേൾഡ് ഓഫ് സയൻസ് എന്ന പംക്തിയിൽ '''ഷാർക്ക് ട്രൂത്ത്സ്''' എന്ന തലക്കെട്ടിൽ 2007 സെപ്റ്റംബർ 28, ഒക്ടോബർ 5 എന്നീ ദിനങ്ങളിലായി ഡോ. ടി.വി. പദ്മ എഴുതിയ ലേഖനം) == മറ്റ് ലിങ്കുകൾ == {{Sisterlinks|Shark}} {{Wikispecies|Selachimorpha}} {{Wikibookspar|Dichotomous Key|Selachimorpha}} * [http://www.sharks.org Shark Research Institute] * [http://www.iemanya.org Shark Conservation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210511172401/https://iemanya.org/ |date=2021-05-11 }} * [http://www.geerg.ca Greenland Shark and Elasmobranch Education and Research Group] * [http://www.flmnh.ufl.edu/fish/Sharks/ISAF/ISAF.htm The International Shark Attack File] * [http://www.sharktrust.org/sharkconservation.html Shark Trust Organization] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070517013702/http://www.sharktrust.org/sharkconservation.html |date=2007-05-17 }} * [http://www.elasmo-research.org ReefQuest Centre for Shark Research] * [http://www.whaleshark.org ECOCEAN Whale Shark Photo-identification Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180102171512/http://www.whaleshark.org/ |date=2018-01-02 }} * [http://www.jostimages.com/galerie/sharks/index.html Photographs of sharks] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221122171351/http://www.jostimages.com/galerie/sharks/index.html |date=2022-11-22 }} * [http://www.robertosozzani.it/Sharks/cont.html Sharks Photo gallery] * [http://www.sharkology.com Sharkology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180817184018/https://sharkology.com/ |date=2018-08-17 }} * [http://www.elasmo-research.org/research/checklist_res.htm Updated list of all known shark species] * [http://bite-back.com Bite-Back.com] * [http://www.sharkattackfile.net Global Shark Attack File] * [http://www.oceanconservancy.org/sharks The Ocean Conservancy: Sharks] * [http://www.sharkalliance.org/ The Shark Alliance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070629045629/http://www.sharkalliance.org/ |date=2007-06-29 }} * [http://www.sharkresearchcommittee.com/ Shark Research Committee] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160116093349/http://www.sharkresearchcommittee.com/ |date=2016-01-16 }} * [http://www.elasmodiver.com Shark Pictures and Elasmobranch Field Guide] {{Animal-stub}} [[വർഗ്ഗം:കടൽ മത്സ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തരുണാസ്ഥിയുള്ള മത്സ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:സ്രാവുകൾ]] 49zv9wzqyeacfdlgbs82afiwectkazn 0 24243 4617307 4614985 2026-05-05T05:37:54Z Vishalsathyan19952099 57735 /* നിത്യപൂജകൾ */ 4617307 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ambalappuzha Sri Krishna Temple}} {{Infobox Mandir |name = അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം |image = Ambalappuzha Sri Krishna Temple.JPG |image size = 250px |alt = |caption = അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രക്കുളവും ക്ഷേത്രവും |pushpin_map = Kerala |map= Ambalappuzha.jpg |latd = 9 | latm = 24 | lats = 5 | latNS = N |longd= 76 | longm= 21 | longs = 5 | longEW = E |map_caption = ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സ്ഥാനം |mapsize = 70 |other_names = |devanagari = |sanskrit_transliteration = |tamil = |marathi = |bengali = |script_name = [[മലയാളം]] |script = |country = [[ഇന്ത്യ]] |state/province = [[കേരളം]] |district = [[ആലപ്പുഴ]] |locale = [[അമ്പലപ്പുഴ]] |primary_deity = [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ|പാർത്ഥസാരഥി]]/[[മഹാവിഷ്‌ണു|ആദിനാരായണൻ]](മഹാവിഷ്‌ണു) |important_festivals= പൈങ്കുനി ഉത്സവം (മീനം)<br /> മുപ്പതിനായിരം കളഭം<br /> [[പള്ളിപ്പാന]] |architectural_styles= കേരള-ദ്രാവിഡ പരമ്പരാഗതശൈലിയിൽ |number_of_temples= |number_of_monuments= |inscriptions= |date_built= എ.ഡി. 1545 (കൊ.വ. 720) |creator = ചെമ്പകശ്ശേരി പൂരാടംതിരുനാൾ ദേവനാരായണൻ |temple_board =[[:en:Travancore Devaswom Board|തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ്]] |Website = }} <!-- [[ചിത്രം:Ambalappuzha_3.jpg|thumb|right|300px|അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രം]] --> [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ]] ([[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]]) [[അമ്പലപ്പുഴ|അമ്പലപ്പുഴയിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ചരിത്രവും ഐതിഹ്യവും ലയിച്ച അപൂർവ്വം ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് '''അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം'''. [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ|പാർത്ഥസാരഥി]] സങ്കല്പത്തിൽ വലതുകൈയ്യിൽ ചമ്മട്ടിയും ഇടതുകൈയ്യിൽ പാഞ്ചജന്യവുമായി നിൽക്കുന്ന പരബ്രഹ്മസ്വരൂപനായ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ പ്രതിഷ്ഠയാണ് ഇവിടുത്തേത് <ref>ടെമ്പിൾസ് ആൻഡ് ലെജെൻഡ്സ് ഓഫ് കേരളാ -- കെ.ആർ. വൈദ്യനാഥൻ</ref>. എന്നാൽ, പ്രതിഷ്ഠയെ ഗോശാലകൃഷ്ണനായും [[ഗുരുവായൂരപ്പൻ|ഗുരുവായൂരപ്പനായും]] സങ്കല്പിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. ലോകപ്രസിദ്ധമായ [[അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം|അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസവും]], [[വേലകളി|അമ്പലപ്പുഴ വേലകളിയും]] ഈ ക്ഷേത്രത്തോട് അനുബന്ധിച്ചുള്ളവയാണ്. ഉച്ചപൂജയ്ക്ക് പാല്പായസം സേവിക്കുവാൻ ഗുരുവായൂരപ്പൻ അമ്പലപ്പുഴയിൽ എത്തുമെന്ന് ഐതീഹ്യമുണ്ട്. ഇക്കാരണത്താലാണ് ഇവിടെ ഉച്ചപൂജയ്ക്ക് ഗുരുവായൂരപ്പനായി സങ്കൽപ്പിച്ചു ഭഗവാനെ ആരാധിക്കുന്നത്. പഴയ നാട്ടുരാജ്യമായിരുന്ന [[ചെമ്പകശ്ശേരി|ചെമ്പകശ്ശേരിയിലെ]] ഭരണാധികാരി പൂരാടം തിരുനാൾ ദേവനാരായണൻ ക്രി.വർഷം 1545-ലാണ് (കൊ.വർഷം 720) അമ്പലപ്പുഴയിൽ ഈ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചത്. അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രപ്രതിഷ്ഠയുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിയാണ് [[മൂലം (നക്ഷത്രം)|മൂലം നാളിൽ]] [[ചമ്പക്കുളം]] [[പമ്പാനദി|പമ്പാനദിയിൽ]] [[ചമ്പക്കുളം മൂലം വള്ളംകളി|രാജപ്രമുഖൻ വള്ളംകളി]] 1545-മുതൽ അരങ്ങേറുന്നത് <ref>http://www.alappuzhaonline.com/champakulammoolam-boatrace.htm</ref>. കേരളത്തിന്റെ തനതുകലകളിലൊന്നായ [[ഓട്ടൻതുള്ളൽ|ഓട്ടൻതുള്ളലിന്റെ]] ഉദ്ഭവസ്ഥാനം എന്ന നിലയിലും അതിപ്രസിദ്ധമാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. ഉപദേവതകളായി [[ശിവൻ]], [[ഗണപതി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]] എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. [[മീനം|മീനമാസത്തിൽ]] [[തിരുവോണം (നക്ഷത്രം)|തിരുവോണം]] ആറാട്ടായി പത്തുദിവസം ഉത്സവം ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ട്. ഇവയിൽ ഒമ്പതാം ദിവസമാണ് ഏറ്റവും വിശേഷം. [[മകരം|മകരമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ പന്ത്രണ്ടുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പന്ത്രണ്ടുകളഭം മഹോത്സവവും അതിവിശേഷമായ ഒരു ആഘോഷമാണ്. പന്ത്രണ്ടുവർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ നടക്കുന്ന [[അമ്പലപ്പുഴ പള്ളിപ്പാന|പള്ളിപ്പാനയാണ്]] മറ്റൊരു പ്രധാന ആഘോഷം. ഇത് [[വേലൻ]], [[നായാടി]] എന്നീ സമുദായക്കാരുടെ വകയാണ് നടത്തുന്നത്. ഇവ കൂടാതെ സാധാരണ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ [[അഷ്ടമിരോഹിണി]], [[വിഷു]] എന്നിവയും വിശേഷമാണ്. [[തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം. == ഐതിഹ്യം == === ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം === ഈ ക്ഷേത്രത്തെപ്പറ്റിയുള്ള ഒരു ഐതിഹ്യപ്രകാരം വില്വമംഗലത്തു സ്വാമിയാരാണ് ക്ഷേത്രത്തിനു സ്ഥാനം നിശ്ചയിച്ചത്. ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവ് ഒരു ദിവസം സ്വാമിയാരുമൊത്തു വള്ളത്തിൽ യാത്ര ചെയ്യുകയായിരുന്നു. ആ സമയം കർണാനന്ദകരമായ ഓടക്കുഴൽഗാനം കേട്ട് രാജാവ് ചുറ്റുപാടും നോക്കി. എന്നാൽ ആ പ്രദേശത്തെങ്ങും ആരും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ [[ഓടക്കുഴൽ]] ഗാനമാണു കേട്ടതെന്നും അവിടെ ഒരു ക്ഷേത്രം പണിയണമെന്നും സ്വാമിയാർ രാജാവിനെ അറിയിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് ആ ക്ഷേത്രം അവിടെ പണിചെയ്യപ്പെട്ടതെന്ന് ഐതിഹ്യങ്ങൾ പറയുന്നു. അമ്പലപ്പുഴയിൽ പ്രസിദ്ധമായ ഐതിഹ്യമാണ് [[നാറാണത്തുഭ്രാന്തൻ]] നടത്തിയ പ്രതിഷ്‌ഠ. പ്രതിഷ്‌ഠാസമയത്ത് [[അഷ്ടബന്ധം]] ഉറയ്ക്കാതെ [[തന്ത്രി|തന്ത്രിമാർ]] (പുതുമനയും കടികക്കോലും) വിഷമിച്ചു. അപ്പോൾ ആ വഴി വന്ന നാറാണത്തുഭ്രാന്തനോട് അപേക്ഷിച്ചതനുസരിച്ച് അദ്ദേഹം കയ്യിലിരുന്ന [[മത്സ്യം|മീൻ]] ശ്രീകോവിലിനു പുറത്തുവെച്ചെന്നും വായിലെ മുറുക്കാൻ ([[താംബൂലം]]) തുപ്പി [[വിഗ്രഹം]] ഉറപ്പിച്ചെന്നും വിശ്വസിക്കുന്നു. താംബൂലം ഒഴുക്കി വിഗ്രഹപ്രതിഷ്‌ഠ നടത്തിയതു കൊണ്ട് താംബൂലപ്പുഴയെന്നും പിന്നീട് അമ്പലപ്പുഴയെന്നും പേരുവന്നെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ, ഈ ഐതിഹ്യത്തിന് ചരിത്രപരമായ അടിത്തറയില്ല. കാരണം, നാറാണത്ത് ഭ്രാന്തന്റെ കാലഘട്ടം, ചരിത്രപരമായി നോക്കുമ്പോൾ ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ കാലഘട്ടത്തിനും വളരെ മുമ്പാണ്. എങ്കിലും, ഭക്തജനവിശ്വാസം ഇപ്പോഴും ഇത് ശക്തമായി കാണുന്നു. [[ചിത്രം:Ampalappuzha Srikrishna temple.jpg|400px|thumb|left|അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രവും ക്ഷേത്രക്കുളവും]] === തന്ത്രിമാർ === കേരളത്തിൽ രണ്ട് തന്ത്രിമാരുള്ള അപൂർവ്വം ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രം. അമ്പലപ്പുഴയിൽ തന്നെയുള്ള പുതുമന ഇല്ലത്തിനും, [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിലെ]] [[കുമാരനല്ലൂർ|കുമാരനല്ലൂരുള്ള]] കടികക്കോൽ ഇല്ലത്തിനുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ താന്ത്രികാവകാശം നൽകിയിരിയ്ക്കുന്നത്. ഇരു കുടുംബക്കാർക്കും തുല്യാവകാശമാണ് കൊടുത്തിരിയ്ക്കുന്നത്. ഇങ്ങനെ രണ്ട് കുടുംബക്കാർക്ക് താന്ത്രികാവകാശം ലഭിച്ചതിനുപിന്നിലും ഒരു ഐതിഹ്യമുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: തുടക്കത്തിൽ കടികക്കോൽ മനയിലെ തിരുമേനി മാത്രമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ തന്ത്രിയായുണ്ടായിരുന്നത്. പ്രതിഷ്ഠാകർമ്മത്തിനുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ നടന്നുവരികയായിരുന്നു അപ്പോൾ. പ്രതിഷ്ഠാകർമ്മങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ പരികർമ്മിയായി നിൽക്കുകയായിരുന്നു പുതുമന നമ്പൂതിരി. വിഗ്രഹത്തിൽ ചില അപാകതകളുള്ളതായി പുതുമനയ്ക്ക് തോന്നുകയും ഇക്കാര്യം അദ്ദേഹം കടികക്കോലിനോട് പറയുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ, കടികക്കോൽ അത് ഉൾക്കൊള്ളാൻ തയ്യാറായില്ല. ഈയവസരത്തിൽ, തന്റെ കയ്യിലുണ്ടായിരുന്ന വടിയെടുത്ത് പുതുമന വിഗ്രഹം തല്ലിയൊടിയ്ക്കുകയും തദ്സമയം അതിൽനിന്ന് ചെളിവള്ളം പുറത്തേയ്ക്കൊഴുകുകയും ചെയ്തു. ഈ കാഴ്ച കാണാനിടയായ കടികക്കോലും രാജാവും മറ്റു പരികർമ്മികളും സ്തബ്ധരാകുകയും നിരാശപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഈയവസരത്തിൽ, പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അനുയോജ്യമായ വിഗ്രഹം എവിടെയുണ്ടെന്ന് ചോദ്യമുയർന്നപ്പോൾ ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ അതുണ്ടെന്ന് പറഞ്ഞ പുതുമന, തുടർന്ന് കുളത്തിലിറങ്ങി മുങ്ങിത്തപ്പി വിഗ്രഹം കണ്ടെടുക്കുകയും നിശ്ചിത മുഹൂർത്തത്തിൽ തന്നെ അത് പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തന്മൂലം, ഇരു കുടുംബക്കാർക്കും തന്ത്രിസ്ഥാനം വീതിച്ചുനൽകാൻ ഉത്തരവായി. ദേവനിർമ്മിതമെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ആ വിഗ്രഹം തന്നെയാണ് ഇന്നും ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. കേരളത്തിൽ, ഇത്തരത്തിൽ വിഗ്രഹങ്ങളുള്ള മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് അമ്പലപ്പുഴ. [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം|പൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രവുമാണ്]] മറ്റുള്ളവ. === അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം === അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന നിവേദ്യമാണ് ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് ഭഗവാന് നേദിയ്ക്കുന്ന പാൽപ്പായസം. കേരളത്തിൽ എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും പാൽപ്പായസം വഴിപാടുണ്ടെങ്കിലും അമ്പലപ്പുഴയിലെപ്പോലെ അതിവിശേഷമായി അറിയപ്പെടുന്ന പാൽപ്പായസം വേറെയില്ല. ഇതിന്റെ പാചകരീതിയും സ്വാദും കൊണ്ടാണ് ഇതിന് ഇത്രയേറെ പ്രസിദ്ധി ലഭിച്ചത്. സാധാരണ പാൽപ്പായസത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇതിന് സ്വർണ്ണനിറമാണ് എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഇതിന്റെ നിർമ്മാണരീതിയും സവിശേഷമാണ്. ഏകദേശം ആറുമണിക്കൂർ നീളുന്ന ജോലി ഇതിനുണ്ട്. ഈ പാൽപ്പായസം സ്വീകരിയ്ക്കാൻ ഗുരുവായൂരപ്പനും [[തിരുവാർപ്പ് ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രം|തിരുവാർപ്പിലപ്പനും]] വരെ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നു എന്ന് വിശ്വാസങ്ങളുണ്ട്. ഈ വഴിപാട് ഇവിടെ വന്നതിനുപിന്നിലും രസകരമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഒരു ക്ഷാമകാലത്ത്, അന്നത്തെ [[ചെമ്പകശ്ശേരി]] രാജാവ് [[തലവടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തലവടി]] സ്വദേശിയായിരുന്ന ഒരു [[അയ്യർ|തമിഴ് ബ്രാഹ്മണപ്രഭുവിൽ]] നിന്നും കുറച്ചു ധനം വായ്പ വാങ്ങുകയുണ്ടായി. എന്നാൽ ആ കടം പറഞ്ഞ സമയത്തു തിരികെ കൊടുക്കാൻ സാധിച്ചില്ല. ഒരിക്കൽ ആ [[ബ്രാഹ്മണൻ]] ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ വന്ന് തന്റേ കുടുമ അഴിച്ചു ശപഥം ചെയ്തു പറഞ്ഞു, രാജാവു തന്റെ കടം വീട്ടാതെ ഇന്നത്തെ ഉച്ചപൂജ നടത്തരുത് എന്നു. അതുകേട്ട് ഖിന്നനായ രാജാവ് തന്റെ മന്ത്രിയായ മണക്കാട്ടമ്പിള്ളി മേനോനോട് കാര്യം പറയുകയും ചെയ്തു. മേനോന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം അമ്പലപ്പുഴ ദേശത്തെ സകല കരക്കാരും തങ്ങളുടെ മുഴുവൻ നെല്ലും ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ കൊണ്ടു ചൊരിഞ്ഞു. മന്ത്രി ബ്രാഹ്മണനോടു ഉച്ചപൂജയ്ക്കു മുൻപായി ധാന്യം എല്ലാം എടുത്തുമാറ്റുവാനും ആവശ്യപ്പെട്ടു. എന്നാൽ അവിടത്തെ ഒരു വള്ളക്കാരും ബ്രാഹ്മണനെ സഹായിക്കാൻ കൂട്ടാക്കിയില്ല. ചുരുക്കത്തിൽ ആ ബ്രാഹ്മണൻ ആ നെല്ലെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിലേക്കു സമർപ്പിച്ച് ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് ഭഗവാന് പാൽപ്പായസം നേദിയ്ക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. അന്നുമുതലാണ് ഇപ്പോൾ നാം കാണുന്ന പാൽപ്പായസം തുടങ്ങിയത്. [[ഉണക്കലരി]], [[പാൽ]], [[വെള്ളം]], [[പഞ്ചസാര]] എന്നിവയാണ് അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസത്തിലെ വിഭവങ്ങൾ. ഇതിനുള്ള അരിയെടുക്കുന്നത്, സമീപപ്രദേശമായ [[കുട്ടനാട്‌|കുട്ടനാട്ടെ]] പാടശേഖരങ്ങളിൽ നിന്നു കൊയ്തുകൊണ്ടുവരുന്ന നെല്ലിൽ നിന്നാണ്. ഇതും പായസത്തിന്റെ മഹിമയ്ക്കുള്ള കാരണമായി പറയപ്പെടുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് 36 പറ പാൽ മാത്രം ഉപയോഗിച്ചാണ് പായസമുണ്ടാക്കിയിരുന്നതെങ്കിൽ പിന്നീട് ഇത് ആറുപറയാക്കി കുറയ്ക്കുകയും പകരം 30 പറ വെള്ളം ചേർക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. നിലവിലെ കണക്കനുസരിച്ച് 71 ലിറ്റർ പാലും 284 ലിറ്റർ വെള്ളവും ഇതിനുപയോഗിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കൂടാതെ 20 ഗ്രാം അരിയും 15 ഗ്രാം പഞ്ചസാരയും ഇതിനുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഇതിനുമാത്രമായി പ്രത്യേകം [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുമുണ്ട്. നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്താണ് പാൽപ്പായസത്തിടപ്പള്ളി പണിതിരിയ്ക്കുന്നത്. രാവിലെ ആറുമണിയ്ക്കാണ് പാൽപ്പായസം തയ്യാറാക്കാൻ തുടങ്ങുന്നത്. പാൽപ്പായസത്തിടപ്പള്ളിയിലുള്ള ഭീമൻ വാർപ്പിൽ ക്ഷേത്രക്കിണറ്റിലെ വെള്ളമൊഴിച്ച് തിളപ്പിയ്ക്കാൻ വയ്ക്കുന്നതാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. ഏകദേശം ഒരുമണിക്കൂർ കഴിയുമ്പോൾ ഇതിൽ പാലൊഴിയ്ക്കുന്നു. പതിനൊന്നുമണിയാകുമ്പോഴേയ്ക്കും വെള്ളം പൂർണ്ണമായും വറ്റുകയും അപ്പോൾ അരി ചേർത്തിളക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനുശേഷം വീണ്ടും ഒരുമണിക്കൂറാകുമ്പോൾ പാലിന്റെ പതിനൊന്നിലൊരുഭാഗം വറ്റുകയും അപ്പോൾ പഞ്ചസാര ചേർത്തിളക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ഭഗവാന് നേദിയ്ക്കാൻ കൊണ്ടുപോകുന്നത്. പഞ്ചസാര ചേർക്കേണ്ട സമയമാകുമ്പോൾ ശാന്തിക്കാരൻ തിടപ്പള്ളിയുടെ പുറത്തുവന്ന് '''വാസുദേവോ''' എന്ന് നീട്ടിവിളിയ്ക്കുന്നത് ഇവിടത്തെ ആചാരമാണ്. പാൽപ്പായസം നേദിയ്ക്കാൻ കൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ വടക്കേ നടയിൽ ഒരു [[കൃഷ്ണപ്പരുന്ത്]] വട്ടമിട്ടുപറക്കുന്നത് കാണാം. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമായി ഭക്തർ കണ്ടുവരുന്നു. ഇതിന് ഉപോദ്ബലകമായി ഗുരുവായൂരിൽ ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞ ഉടനെ ക്ഷേത്രനട അടയ്ക്കുന്നു. സാധാരണയായി ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞ ഉടനെ നടത്തുന്ന ഉച്ചശീവേലി, ഗുരുവായൂരിൽ മാത്രം നിത്യേന വൈകുന്നേരം നടതുറന്നശേഷമാണ് നടത്തുന്നത്. കഷായത്തിലെന്നപോലെ പാലിൽ ഏറെ വെള്ളം ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്നതുകൊണ്ട് അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസത്തിന് '''ഗോപാല കഷായം''' എന്നൊരു അപരനാമവുമുണ്ട്. 2019-ൽ ഇത് ഔദ്യോഗികനാമമാക്കാൻ ശ്രമിച്ചത് വൻ വിവാദമായിരുന്നു. ഭക്തജനപ്രതിഷേധം മൂലം പിന്നീട് ഇത് ഉപേക്ഷിയ്ക്കേണ്ടിവന്നു. മുൻകാലങ്ങളിൽ പെട്ടെന്ന് കേടാകും എന്നതുകൊണ്ട് ദൂരദേശങ്ങളിലേയ്ക്ക് അയച്ചുകൊടുക്കുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ, ഇന്ന് അതുണ്ട്. മതിലകത്ത് തെക്കുഭാഗത്തുള്ള കൗണ്ടറിൽ നിന്നാണ് ഇതിനുള്ള ടിക്കറ്റ് ശീട്ടാക്കുന്നത്. ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞ ഉടനെ ഇത് വിതരണം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങും. == ചരിത്രം == [[File:Kunjan nambiars mizhavu.JPG|thumb|അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രത്തിൽ കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാർ ഉപയോഗിച്ച മിഴാവ് പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു]] [[പ്രമാണം:Amblpza temple small.jpg|thumb| 600px|പടിഞ്ഞാറു നിന്നുള്ള ദൃശ്യം]] AD 1200-നു ശേഷമാണ് ഇവിടെ ഇന്നത്തെ [[ക്ഷേത്രം]] പണിതത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ഇങ്ങനെ ഒരു സഥലം തന്നെയുണ്ടായിരുന്നില്ല. ഈ സ്ഥലം കേവലം ജലാശയങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട കൃഷിയിടങ്ങൾ ആയിരുന്നു. ക്ഷേത്രോദ്ഭവത്തിന് കാരണമായ ഐതിഹ്യം തന്നെ വിരൽ ചൂണ്ടുന്നത് അത്തരമൊരു സാഹചര്യത്തിലേയ്ക്കാണ്. അക്കാലങ്ങളിൽ ഈ ഭാഗം [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യത്തിന്റെയോ]] മറ്റോ കീഴിലായിരുന്നിരിയ്ക്കണം എന്നും അഭ്യൂഹങ്ങളുണ്ട്. അതേ സമയം അമ്പലപ്പുഴയുടെ ചരിത്രത്തിന്റെ പ്രധാന ഭാഗം മുഴുവൻ കിടക്കുന്നത്, കേരളത്തിലെ ആദ്യ ബ്രാഹ്മണരാജ്യമായിരുന്ന ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ്. ഇന്നത്തെ കോട്ടയം ജില്ലയിൽ [[കുടമാളൂർ]] ദേശത്തുണ്ടായിരുന്ന ഒരു ദരിദ്ര ബ്രാഹ്മണകുടുംബമായിരുന്ന ചെമ്പകശ്ശേരി ഇല്ലത്തെ ഒരു ഉണ്ണി, പിന്നീട് ഈ സ്ഥലം പിടിച്ചടക്കി ഇവിടെ രാജ്യം സ്ഥാപിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ. അതിന് കാരണമായി പറയുന്ന കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: [[ഉത്തരകേരളം|ഉത്തരകേരളത്തിൽ]] നിന്നും തോറ്റോടിവന്ന ഒരുകൂട്ടം ഭടന്മാർ ആഹാരത്തിനായി കുടമാളൂർ ദേശത്ത! വരുകയുണ്ടായി. ഇവർ ആഹാരത്തിനായി അവിടെ പല വീടുകളിലും പോയങ്കിലും, ആഹാരം കിട്ടാതെ അലയുകയുണ്ടായി. ഇതു മനസ്സിലാക്കിയ ചില ബാലന്മാർ അടുത്തുള്ള '''ചെമ്പകശ്ശേരി''' എന്ന ദരിദ്ര ഇല്ലത്തിലേക്ക് ഇവരെ അയച്ചു. ആ ഇല്ലത്തിലെ നമ്പൂതിരി ബാലനെ കളിയാക്കാനായി അവന്റെ കൂട്ടുകാർ മനപൂർവ്വം ചെയ്തതായിരുന്നു ഇത്. എന്നാൽ ദരിദ്രനായ ആ ഉണ്ണി ആ പരിഹാസം മനസ്സിലാക്കി അവർക്ക് തന്റെ സ്വർണ്ണ മോതിരം ഊരി നൽകി ഭക്ഷണം കഴിച്ചു വരുവാൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. ആ പടയാളികൾ തങ്ങളുടെ നന്ദി പ്രകാശിപ്പിക്കുവാനായി, പരിഹസിക്കാൻ വന്നവരുടെ കുടുംബം കൊള്ളയടിച്ച് നമ്പൂതിരി ഉണ്ണിക്ക് സമ്മാനിച്ചു. തുടർന്ന് ആ ഭാഗം മുഴുവനും പിടിച്ചെടുക്കുകയും ഒരു രാജ്യമായി വികസിപ്പിച്ചു അതിന്റെ രാജാവായി ആ ബാലനെ തന്നെ അധികാരസ്ഥാനം നൽകി ആദരിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. <ref>ഐതിഹ്യമാല :ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവ് -- കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി</ref> ആ രാജ്യത്തിന് ചെമ്പകശ്ശേരി എന്ന പേരുതന്നെ നൽകുകയും ചെയ്തു. ഒരുപക്ഷേ കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ബ്രാഹ്മണരാജ്യമാകാം അത്. ഈ ഉണ്ണിയുടെ മകനായിരുന്നു അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സ്ഥാപകൻ എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധനായ പൂരാടം തിരുനാൾ ദേവനാരായണൻ. ക്ഷേത്രനിർമ്മാണത്തിനുശേഷം പൂരാടം തിരുനാൾ രാജാവ് തന്റെ രാജ്യവും മറ്റും അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിയ്ക്ക് സാങ്കല്പികമായി കാഴ്ച്ചവച്ച് ''[[ദേവനാരായണൻ]]'' എന്ന സ്ഥാനപ്പേര് സ്വീകരിച്ചു. പിന്നീടുവന്ന എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും ഈ പേരിൽ തന്നെ അറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങി. ക്ഷേത്രത്തോടുചേർന്നുതന്നെയാണ് രാജാവ് തന്റെ കൊട്ടരം പണികഴിപ്പിച്ചതും. രാജാവ് നമ്പൂതിരിയായതിനാൽ കൊട്ടാരം ''മഠം'' എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെട്ടത്. നിത്യവും രാവിലെ കുളിയും തേവാരവും കഴിഞ്ഞ് ശ്രീകൃഷ്ണദർശനം നടത്തുന്നത് എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും നിഷ്ഠയായി ആചരിച്ചുവന്നു. ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ സുവർണ്ണകാലത്ത് നിരവധി കവികൾ സദസ്സിനെ അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[മേല്പുത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരി]], [[തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛൻ]], [[കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാർ]], [[രാമപുരത്തുവാര്യർ]] തുടങ്ങിയവർ അവരിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ്. [[നാരായണീയം|നാരായണീയരചനയ്ക്കുശേഷം]] അതിപ്രസിദ്ധനായി മാറിയ മേല്പുത്തൂർ, തന്റെ പ്രസിദ്ധ വ്യാകരണഗ്രന്ഥമായ [[പ്രക്രിയാസർവ്വസ്വം]] രചിച്ചത് അമ്പലപ്പുഴയിൽ താമസിയ്ക്കുന്ന കാലത്താണ്. ഇക്കാലത്തുതന്നെ, അദ്ദേഹം അന്നത്തെ രാജാവിന്റെ ആജ്ഞയനുസരിച്ച് [[മഹാഭാരതം]] വായിയ്ക്കുന്നതിനിടയിൽ സ്വന്തമായി ഒരു ശ്ലോകം സൃഷ്ടിച്ചുചൊല്ലി രാജാവിനെ അദ്ഭുതപ്പെടുത്തിയതായി കഥയുണ്ട്. ഇക്കാലത്തുതന്നെയാണ് [[തെലുങ്ക്|തെലുങ്കുഭാഷയിൽ]] രചിച്ച [[അധ്യാത്മരാമായണം]] വായിച്ച് എഴുത്തച്ഛൻ തന്റെ പ്രസിദ്ധമായ [[അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ട്|കിളിപ്പാട്ടുകൃതി]] രചിച്ചതെന്ന് വിശ്വാസമുണ്ട്. കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാർ തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ പ്രധാനഭാഗം മുഴുവൻ അമ്പലപ്പുഴയിലും [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തുമാണ്]] കഴിച്ചുകൂട്ടിയത്. അവയിൽ അമ്പലപ്പുഴയിലുണ്ടായിരുന്ന കാലത്താണ് അദ്ദേഹം തുള്ളൽ പ്രസ്ഥാനത്തിന് രൂപം കൊള്ളുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചാക്യാർക്കൂത്ത്]] നടക്കുന്ന സമയത്ത് [[മിഴാവ്]] കൊട്ടിക്കൊണ്ടിരിയ്ക്കുകയായിരുന്ന നമ്പ്യാർ പെട്ടെന്ന് ഉറങ്ങിപ്പോയപ്പോൾ ചാക്യാർ അദ്ദേഹത്തെ കളിയാക്കുകയും അതിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് പിറ്റേന്ന് സ്വന്തമായ ഒരു കലാരൂപം സൃഷ്ടിച്ചെടുക്കുകയുമായിരുന്നു എന്ന കഥ പ്രസിദ്ധമാണ്. തിരുവനന്തപുരത്തെ താമസത്തിനുശേഷം അമ്പലപ്പുഴയിൽ വീണ്ടും വന്നു താമസിയ്ക്കുന്നതിനിടയിലാണ് [[പേവിഷബാധ|പേവിഷബാധയേറ്റ്]] നമ്പ്യാർ അന്തരിച്ചത്. 1746-ൽ [[തിരുവിതാംകൂർ]] രാജാവായിരുന്ന [[അനിഴം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡവർമ്മ]] ചെമ്പകശ്ശേരിയെ ആക്രമിച്ചു കീഴ്പെടുത്തിയ ശേഷം ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവിന്റ ശൈലി സ്വീകരിച്ചാണ് [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിനെ]] ശ്രീപദ്മനാഭനു സമർപ്പിച്ച ശേഷം '''പദ്മനാഭദാസൻ''' എന്ന പേരു സ്വീകരിച്ചത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. തിരുവിതാംകൂറിന്റെ ഭാഗമായശേഷവും അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധിയ്ക്ക് കോട്ടം തട്ടിയില്ല. മാർത്താണ്ഡവർമ്മ മുതൽ [[ചിത്തിര തിരുനാൾ ബാലരാമവർമ്മ|ചിത്തിര തിരുനാൾ]] വരെയുള്ള എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രത്തെ വളരെ പ്രാധാന്യത്തോടെ കണ്ടുവന്നു. തിരുവിതാംകൂറിൽ മഹാക്ഷേത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ മഹാക്ഷേത്രങ്ങളായി നിന്ന ഏഴുക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്ന് അമ്പലപ്പുഴയാണ്. [[കന്യാകുമാരി ഭഗവതിക്ഷേത്രം|കന്യാകുമാരി]], [[ശുചീന്ദ്രം സ്ഥാണുമാലയപ്പെരുമാൾ ക്ഷേത്രം|ശുചീന്ദ്രം]], [[തിരുവനന്തപുരം പത്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രം|പത്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രം]], [[ഹരിപ്പാട് സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഹരിപ്പാട്]], [[ഏറ്റുമാനൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം|ഏറ്റുമാനൂർ]], [[വൈക്കം മഹാദേവക്ഷേത്രം|വൈക്കം]] എന്നിവയാണ് മറ്റുള്ളവ. ഏറ്റുമാനൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന പ്രസിദ്ധമായ [[ഏഴരപ്പൊന്നാന|ഏഴരപ്പൊന്നാനയ്ക്കുപകരം]] സമർപ്പിച്ച ഏഴരപ്പൊന്നാനപ്പതക്കം, ഇന്നും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് ഭഗവാന് ചാർത്താറുണ്ട്. 1949-ൽ തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ് ക്ഷേത്രം രൂപവത്കരിച്ചപ്പോൾ ക്ഷേത്രം അതിന്റെ കീഴിലായി. ഇന്ന് ബോർഡിനുകീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് അമ്പലപ്പുഴ. കേരളത്തിലെ പ്രധാന ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രമായ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായും അമ്പലപ്പുഴയ്ക്ക് വലിയ ബന്ധമുണ്ട്. [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] ഗുരുവായൂർ ആക്രമിയ്ക്കുമോ എന്ന് സംശയം തോന്നിയ സമയത്ത് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം ഊരാളനായിരുന്ന മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരിയും തന്ത്രിയും ശാന്തിക്കാരും കഴകക്കാരും കൂടി ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിഗ്രഹം അമ്പലപ്പുഴയിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുവന്നു. പഴയ ചെമ്പകശ്ശേരി രാജകൊട്ടാരമായിരുന്ന അമ്പലപ്പുഴ തെക്കേ മഠത്തിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറും പണികഴിപ്പിച്ച് ഗുരുവായൂരപ്പനെ അവിടെ കുടിയിരുത്തി. ഇന്നും അമ്പലപ്പുഴയിൽ ആ ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറുമെല്ലാമുണ്ട്. അവിടെ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഒരു ചിത്രവും അതിന് നിത്യേന വിളക്കുവയ്പുമുണ്ട്. അമ്പലപ്പുഴയ്ക്കുശേഷം കുറച്ചുകാലം [[മാവേലിക്കര|മാവേലിക്കരയിലും]] ഗുരുവായൂരപ്പൻ കുടികൊണ്ടിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ, സമീപത്തെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ പലതും തകർത്തിട്ടും ടിപ്പുവിന് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം മാത്രം തകർക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. തുടർന്ന്, ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് വിഗ്രഹം മടക്കിക്കൊണ്ടുപോയി. ഇന്നും അമ്പലപ്പുഴയിൽ പാൽപ്പായസം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുമ്പോൾ വടക്കേ നടയിൽ ഒരു കൃഷ്ണപ്പരുന്ത് വട്ടമിട്ട് പറക്കുന്നത് കാണാം. അത് സാക്ഷാൽ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമായി ഭക്തർ വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. തന്മൂലം, ഗുരുവായൂരിൽ ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞ ഉടനെ നടയടയ്ക്കുന്നു. നിത്യശീവേലിയുള്ള എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാധാരണയായി ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞ ഉടനെ നടക്കുന്ന ഉച്ചശീവേലി, ഗുരുവായൂരിൽ മാത്രം വൈകീട്ട് നടതുറന്ന ശേഷമാണ് നടത്തുന്നത്. == ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി == === ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും === ==== ക്ഷേത്രപരിസരം ==== അമ്പലപ്പുഴ ദേശത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്ക്, [[തിരുവല്ല|തിരുവല്ലയിലേയ്ക്കുള്ള]] സംസ്ഥാനപാതയോടുചേർന്നാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കിഴക്കോട്ടാണ് ക്ഷേത്രദർശനം. എന്നാൽ, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്താണ് കൂടുതൽ സൗകര്യങ്ങളുള്ളത്. പ്രധാനപ്പെട്ട ലോഡ്ജുകൾ, ഹോട്ടലുകൾ, കടകംബോളങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് പണിതിരിയ്ക്കുന്നത്. പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രം വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന വലിയൊരു കവാടമുണ്ട്. അമ്പലപ്പുഴ കിഴക്ക് പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, ഗവ. വെറ്റിനറി ആശുപത്രി, ഗവ. കോളേജ് തുടങ്ങിയ സ്ഥാപനങ്ങൾ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തും കാണാവുന്നതാണ്. കിഴക്കേ നടയിലാണെങ്കിൽ അതിമനോഹരമായ ഒരു ക്ഷേത്രകവാടം പണിതിട്ടുണ്ട്. മൂന്നുവാതിലകളോടുകൂടിയ ഈ കവാടത്തിന്റെ മുകളിലായി [[ദശാവതാരങ്ങൾ|ദശാവതാരരൂപങ്ങളും]] അവയ്ക്കും മുകളിലായി ഗണപതി, ശ്രീകൃഷ്ണൻ, ശിവൻ എന്നീ ദേവന്മാരുടെ രൂപങ്ങളും കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലും ഇതുപോലെയൊരു കവാടമുണ്ട്. ഈ കവാടം കഴിഞ്ഞ് അല്പം കൂടി മുന്നോട്ടുപോയാൽ '''[[ഓം നമോ ഭഗവതേ വാസുദേവായ]]''' എന്ന ദ്വാദശാക്ഷരമന്ത്രം എഴുതിവച്ച നടപ്പന്തൽ കാണാം. 1998-ലാണ് ഈ കവാടം പണിതത്. ഇവിടെനിന്നുള്ള വഴിയുടെ ഇരുവശവും ധാരാളം കടകൾ കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും നടകളിൽ വലിയ രണ്ട് [[അരയാൽ]] മരങ്ങളുണ്ട്. അവയിൽ കിഴക്കുഭാഗത്തെ ആൽത്തറയിൽ ഭഗവദ്വാഹനമായ [[ഗരുഡൻ|ഗരുഡന്റെ]] ചെറിയൊരു ശില്പം കാണാം. ഗുരുവായൂരിലെ മഞ്ജുളാൽത്തറയിൽ മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന ഗരുഡരൂപവുമായി നല്ല രൂപസാദൃശ്യം ഈ ഗരുഡന്നുണ്ട്. ഇവിടെ തൊഴുതശേഷമാണ് ഭക്തർ കൃഷ്ണദർശനത്തിന് ചെല്ലുന്നത്. ഇതിനുസമീപമാണ് മലയാളത്തിലെ പ്രാചീനകവിത്രയത്തിലെ അതികായനായിരുന്ന കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാരുടെ സ്മാരകം കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. ഇന്നത്തെ [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട് ജില്ലയിൽ]] [[ഒറ്റപ്പാലം |ഒറ്റപ്പാലത്തിനടുത്തുള്ള]] [[കിള്ളിക്കുറിശ്ശിമംഗലം|കിള്ളിക്കുറിശ്ശിമംഗലത്ത്]] ജനിച്ച കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാർ, തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ നല്ലൊരു ഭാഗവും ജീവിച്ചത് അമ്പലപ്പുഴയിലാണ്. ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവിന്റെ സദസ്യനായിരുന്ന അദ്ദേഹം, ഇവിടെ വച്ചാണ് കേരളത്തിന്റെ തനതുകലകളിലൊന്നായ തുള്ളലിന് രൂപം നൽകിയത്. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി [[ഓട്ടൻ തുള്ളൽ]] വേഷത്തിന്റെ ഒരു ശില്പം ഇവിടെ കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് നമ്പ്യാരുടെ സ്മൃതിമണ്ഡപവുമുണ്ട്. ക്ഷേത്രമതിലകത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്താണ് ക്ഷേത്രം വക വലിയ [[സർപ്പക്കാവ്]] പണിതിരിയ്ക്കുന്നത്. നിരവധി അപൂർവ്വ സസ്യജാലങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്ന ഈ കാവിൽ, [[നാഗരാജാവ്|നാഗരാജാവായി]] [[അനന്തൻ]] കുടികൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ധാരാളം പരിവാരങ്ങളുമുണ്ട്. നൂറും പാലും, പുറ്റും മുട്ടയും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം തുടങ്ങിയവയാണ് നാഗദൈവങ്ങൾക്കുള്ള പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. കൂടാതെ, എല്ലാ മാസത്തിലെയും [[ആയില്യം]] നാളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] ആയില്യത്തിന് [[സർപ്പബലി|സർപ്പബലിയുമുണ്ടാകും]]. തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രക്കുളം പണിതിട്ടുണ്ട്. '''പുത്തൻ കുളം''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ കുളം, ക്ഷേത്രത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ പ്രധാനപ്പെട്ട കുളമാണ്. എല്ലാ വർഷവും മീനമാസത്തിൽ കൊടിയേറ്റുത്സവത്തിനിടയിൽ വരുന്ന നാടകശാലസദ്യ കഴിഞ്ഞാൽ ഈ കുളത്തിൽ പോയാണ് ഭക്തർ കൈകാലുകൾ കഴുകുന്നത്. ഇവിടെനിന്നുതന്നെ അല്പം മാറി അമ്പലപ്പുഴ തമിഴ് ബ്രാഹ്മണസമൂഹം വക [[നവഗ്രഹങ്ങൾ|നവഗ്രഹക്ഷേത്രവുമുണ്ട്]]. പഴയൊരു നാലുകെട്ടിന്റെ ആസ്ഥാനം ബ്രാഹ്മണസമൂഹം ആസ്ഥാനമാക്കി അവിടെ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിൽ പണിത് നവഗ്രഹപ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയതാണ്. [[ജ്യോതിഷം|ജ്യോതിഷപ്രകാരമുള്ള]] ഒമ്പത് ഗ്രഹങ്ങളായ [[സൂര്യൻ]], [[ചന്ദ്രൻ]], [[ചൊവ്വ]], [[ബുധൻ]], [[വ്യാഴം]], [[ശുക്രൻ]], [[ശനി]], [[രാഹു]], [[കേതു]] എന്നിവരെ ഒരേ പീഠത്തിൽ വ്യത്യസ്തദിശകളിലേയ്ക്ക് ദർശനം നൽകി പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. സൂര്യനും ബുധനും ശുക്രനും കിഴക്കോട്ടും ചന്ദ്രനും ശനിയും പടിഞ്ഞാറോട്ടും ചൊവ്വയും രാഹുവും കേതുവും തെക്കോട്ടും വ്യാഴം മാത്രം വടക്കോട്ടും ദർശനം നൽകുന്നു. എല്ലാദിവസവും ഇവർക്ക് വിശേഷാൽ നവഗ്രഹപൂജയും നവഗ്രഹഹോമവുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. കൂടാതെ അതാത് ഗ്രഹത്തിനനുസരിച്ചുള്ള പട്ടുചാർത്തൽ (സൂര്യന്നും ചൊവ്വയ്ക്കും ചുവപ്പ്, ചന്ദ്രന്നും ശുക്രന്നും വെളുപ്പ്, ബുധന്ന് പച്ച, വ്യാഴത്തിന് മഞ്ഞ, ശനിയ്ക്ക് നീല, രാഹുവിന് കറുപ്പ്, കേതുവിന് നാനാവർണ്ണം എന്നിങ്ങനെ), നവധാന്യസമർപ്പണം എന്നിവയും അതിവിശേഷമാണ്. നവഗ്രഹങ്ങളെക്കൂടാതെ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ധർമ്മശാസ്താവിനെയും ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. കിഴക്കോട്ടാണ് ശാസ്താവിന്റെ ദർശനം. നീരാജനം, നെയ്യഭിഷേകം, അഷ്ടാഭിഷേകം, പുഷ്പാഭിഷേകം തുടങ്ങി ധാരാളം വഴിപാടുകൾ ശാസ്താവിനുമുണ്ട്. മണ്ഡലകാലത്ത് ഇവിടെ നടത്തുന്ന [[ശാസ്താപ്രീതി]] ചടങ്ങുകൾ അതിവിശേഷമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കേ നടയിൽ കാണാൻ പറ്റിയ ആകർഷണങ്ങളില്ല. === മതിലകം === കിഴക്കേ നടപ്പുരയിലൂടെ അകത്തുകടന്നാൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വീണ്ടും ഒരു അരയാൽ കാണാം. ഈ അരയാലിന് ക്ഷേത്ര ഐതിഹ്യവുമായി അടുത്ത ബന്ധമുണ്ട്. കാരണം, ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ആൽത്തറയിൽ വച്ചാണ് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർക്ക് കൃഷ്ണദർശനം ലഭിച്ചത്. തന്മൂലം ഇവിടെ നിത്യേന വിളക്കുവയ്പുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഇതിന്റെ തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ ആനകളെയും വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ പശുക്കളെയും പാർപ്പിയ്ക്കാനുള്ള സ്ഥലങ്ങൾ കാണാം. ആൽത്തറയുടെ പുറകിലാണ് അതിവിശാലമായ പ്രധാന ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. '''വേലകുളം''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ കുളം, അമ്പലപ്പുഴയുടെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളിലൊന്നാണ്. കുലച്ചുവച്ച ഒരു വില്ലിന്റെ ആകൃതിയിലുള്ള ഈ കുളത്തിൽ കുളിച്ചാണ് ശാന്തിക്കാരും ഭക്തരും ക്ഷേത്രദർശനത്തിനെത്തുന്നത്. ഉത്സവക്കാലത്ത് [[വേലകളി]] നടക്കുന്ന കുളമായതുകൊണ്ടാണ് ഇതിനെ വേലകുളം എന്നുവിളിയ്ക്കുന്നത്. ഈ കുളത്തിലേയ്ക്ക് ദർശനം നൽകുന്ന രീതിയിലാണ് ക്ഷേത്രം പണിതിരിയ്ക്കുന്നത്. ഇതിനോടുചേർന്ന് പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് (പ്രധാന നടയ്ക്കുനേരെ) ഒരു കുളപ്പുരയും പണിതിട്ടുണ്ട്. ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവിന്റെ കാലത്തുതന്നെ പണിത അതിമനോഹരമായ ഈ കുളപ്പുരയോട് ചേർന്നുതന്നെ ഭക്തർക്ക് വിശ്രമിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യങ്ങളും ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. കുളത്തിന്റെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറായി കാണുന്ന ആൽത്തറയിൽ കിഴക്കോട്ടുതന്നെ ദർശനമായി ശിവന്റെയും ഗണപതിയുടെയും പ്രതിഷ്ഠകളോടുകൂടിയ ഒരു കൊച്ചുശ്രീകോവിലുണ്ട്. സ്വർണ്ണം പൂശിയ ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കഷ്ടിച്ച് അരയടി മാത്രം ഉയരം വരുന്ന ചെറിയ രണ്ട് വിഗ്രഹങ്ങളാണുള്ളത്. എങ്കിലും ഇവിടെ നിത്യപൂജകൾ മുടക്കം കൂടാതെ നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ശിവന്ന് നിത്യവും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാരയും]] ശംഖാഭിഷേകവുമടക്കമുള്ള അഭിഷേകങ്ങളും [[ശിവരാത്രി|ശിവരാത്രിനാളിൽ]] വിശേഷാൽ പൂജകളുമുണ്ടാകും. ഗണപതിപ്രീതിയ്ക്കായി നിത്യേന ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ഗണപതിഹോമം]] നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. കുളപ്പുരയ്ക്കും ബലിക്കൽപ്പുരയ്ക്കുമിടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആനക്കൊട്ടിൽ തെക്കുവടക്ക് വീതിയിൽ കിടക്കുന്നത്. ഇവിടെ വച്ചാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂൺ]], [[തുലാഭാരം]], [[വിവാഹം]], [[അടിമ കിടത്തൽ]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നത്. ഏകദേശം അഞ്ച് ആനകളെ ഒന്നിച്ച് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഇവിടെയുണ്ട്. നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും മറ്റും [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരസേവ]] നടത്തുന്നതും ഇവിടെവച്ചാണ്. ആനക്കൊട്ടിലിനപ്പുറമാണ് ഭഗവദ്വാഹനമായ ഗരുഡനെ ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇവിടെ കൊടിമരത്തിനുതന്നെ മണ്ഡപം പണിതിട്ടുണ്ട്. ഇത് വിളക്കിൽ നിന്നുള്ള പുകയേൽക്കാതെ കൊടിമരത്തെ സംരക്ഷിച്ചുവരുന്നു. സമീപഗ്രാമമായ [[തകഴി|തകഴിയിലെ]] [[തകഴി ശ്രീ ധർമശാസ്താക്ഷേത്രം|ശ്രീ ധർമശാസ്താക്ഷേത്രമാണ്]] അമ്പലപ്പുഴ കൂടാതെ ഇത്തരത്തിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഏക ക്ഷേത്രം. ഇതിന് ചുവട്ടിൽ [[മഞ്ചാടി]] സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് അതിവിശേഷമായ വഴിപാടാണ്. കൊടിമരച്ചുവട്ടിൽ പതിവുപോലെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരൂപങ്ങളും]] കാണാം. കൊടിമരത്തിനപ്പുറമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ബലിക്കല്ല് പ്രതിഷ്ഠിച്ച ബലിക്കൽപ്പുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നത്. ശ്രീകോവിലിന് ഉയരം കുറവായതിനാൽ ഇവിടെയുള്ള ബലിക്കല്ലിനും ഉയരം കുറവാണ്. തന്മൂലം, കൊടിമരത്തിന് മുന്നിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ വിഗ്രഹം വ്യക്തമായി കാണാൻ സാധിയ്ക്കും. ബലിക്കൽപ്പുരയുടെ മച്ചിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെയും അഷ്ടദിക്പാലകരുടെയും രൂപങ്ങൾ കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ, അതിമനോഹരമായ നിരവധി ദാരുശില്പങ്ങൾ കൊണ്ട് അലംകൃതമാണ് ബലിക്കൽപ്പുര. ==== ഗുരുവായൂർ നട ==== ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്താണ് പഴയ ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ കൊട്ടാരമായിരുന്ന തെക്കേ മഠം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഇതൊരു നാലുകെട്ടാണ്. നടുക്ക് വലിയ നടുമുറ്റവും ചുറ്റും വലിയ മാളികയും പണിതിരിയ്ക്കുന്ന ഈ കൊട്ടാരം, ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ കാലത്ത് പ്രൗഢിയോടെ വാണു. ഇതിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള കെട്ടിടത്തിലാണ് ഇപ്പോൾ അമ്പലപ്പുഴ അസിസ്റ്റന്റ് കമ്മീഷണറുടെ ഓഫീസ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിനുകീഴിലുള്ള ഒരു 'എ' ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ് അമ്പലപ്പുഴ ദേവസ്വം. ഇതിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്താണ് പ്രസിദ്ധമായ ഗുരുവായൂർ നട. ടിപ്പു സുൽത്താന്റെ ആക്രമണം ഭയന്ന് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരിയും ഓതിയ്ക്കന്മാരിൽ പ്രധാനിയായിരുന്ന കക്കാട് നമ്പൂതിരിയും കൂടി ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിഗ്രഹവും തിടമ്പും അമ്പലപ്പുഴയിൽ കൊണ്ടുവരികയും, തുടർന്ന് മൂലവിഗ്രഹം അടുത്തുള്ള [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട്ട് കായലിൽ]] ജലാധിവാസം ചെയ്ത് തിടമ്പിലേയ്ക്ക് ചൈതന്യം ആവാഹിച്ച് ഇവിടെ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറും പണിത് പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയുമായിരുന്നു. നിലവിൽ ഈ ശ്രീകോവിലിലുള്ളത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഒരു ചിത്രം മാത്രമാണ്. ഇവിടെ നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. അമ്പലപ്പുഴയിൽ കുറച്ചുനാൾ വച്ചശേഷം ഗുരുവായൂരപ്പനെ മാവേലിക്കരയിലും കൊണ്ടുപോയി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയുണ്ടായി. [[മാവേലിക്കര ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|മാവേലിക്കര ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിന്റെ]] തെക്കുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ക്ഷേത്രം പണിത് അവിടെയാണ് ഗുരുവായൂരപ്പൻ കുടികൊണ്ടത്. പിന്നീട്, അടുത്തുള്ള [[എണ്ണക്കാട്]] കൊട്ടാരത്തിലും ഗുരുവായൂരപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച് ആരാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിനുശേഷം 1792 ഡിസംബർ മാസത്തിലാണ് തിരിച്ച് ഗുരുവായൂരിലെത്തിയത്. ==== നാടകശാലയും മണിക്കിണറും ==== അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളിലൊന്നായ നാടകശാല, തെക്കേ മഠത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഉത്സവക്കാലത്ത് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒമ്പതാമുത്സവത്തിന് ഇവിടെ നടത്തുന്ന സദ്യ അതിവിശേഷമാണ്. സദ്യ കഴിച്ച് അധികമാകും മുമ്പ് ഇല പകുതിയിലിട്ട് ഉപേക്ഷിച്ചുപോകുന്ന ഈ പരിപാടി വൻ വിമർശനത്തിനും കാരണമായിട്ടുണ്ട്. ഇവിടെ വച്ചുതന്നെയാണ് ഉത്സവക്കാലത്ത് പല കലാപരിപാടികളും നടക്കുന്നതും. ഇതിന് സമീപമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന മണിക്കിണർ കാണാൻ കഴിയുക. ഐതിഹ്യപ്രകാരം തന്നെ വലിയ പ്രാധാന്യമുള്ള കിണറാണിത്. ഒരിയ്ക്കൽ വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ ക്ഷേത്രദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ഭഗവാനെ ശ്രീലകത്ത് കാണാതിരിയ്ക്കുകയും അന്വേഷിച്ചുനടന്നപ്പോൾ ഈ കിണറിനടുത്തുവച്ച് ഭക്തർക്ക് സദ്യ വിളമ്പുന്ന രൂപത്തിൽ ഭഗവാനെ കാണുകയും ചെയ്തു എന്നൊരു കഥയുണ്ട്. ഭഗവാന്റെ പ്രസിദ്ധമായ പാൽപ്പായസത്തിനുള്ള വെള്ളമെടുക്കുന്നത് ഇവിടെനിന്നാണ്. ഇവിടെ കിണറിന് വലിയൊരു മറയിട്ടിട്ടുണ്ട്. ശാന്തിക്കാർക്കു മാത്രമേ ഇവിടെ പ്രവേശനമുള്ളൂ. മണിക്കിണറിനടുത്താണ് അമ്പലപ്പുഴ കൃഷ്ണന്റെ തൃക്കൈവെണ്ണ, ത്രിമധുരം വഴിപാടുകൾ ലഭിയ്ക്കുന്ന കൗണ്ടറും. ഒരു കുടത്തിൽ നൽകുന്ന വെണ്ണ, ഗോകുലത്തിന്റെ പ്രതീതി സമ്മാനിയ്ക്കുന്നു. ==== കളിത്തട്ടും രാമചന്ദ്രൻ സ്മാരകവും ==== ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ കളിത്തട്ട്. തുള്ളൽ പ്രസ്ഥാനം പിറന്നുവീണ സ്ഥലം എന്ന നിലയിൽ ഏറെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റിയ ഈ സ്ഥലം, ക്ഷേത്രത്തിൽ വരുന്ന ഭക്തരുടെ വിശ്രമസ്ഥാനങ്ങളിലൊന്നുകൂടിയാണ്. ഇവിടെയാണ് കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാരുടെ മിഴാവ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുന്നത്. ഇതിൽ തൊടാനുള്ള അനുമതി നിഷേധിച്ചിട്ടുണ്ട്. വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് ക്ഷേത്രം വക ഒരു തുളസീവനവും നക്ഷത്രവനവും കാണാവുന്നതാണ്. ശ്രീകൃഷ്ണൻ്റെ ഇഷ്ടപുഷ്പമായ [[തുളസി|തുളസിയ്ക്ക്]] പുറത്തുനിന്നുള്ളവരെ ആശ്രയിയ്ക്കാതെ സ്വന്തമായി നട്ടുവളർത്തുക എന്ന ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ തുടങ്ങിയ പദ്ധതിയാണ് തുളസീവനം. ഇവിടെ ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പത്തോളം തുളസിച്ചെടികൾ കാണാം. ഭാരതീയ ജ്യോതിഷപ്രകാരമുള്ള 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങളെ ഇവിടെ കാണാവുന്നതാണ്. ഇവയെ പൂജിയ്ക്കുന്നതും ഇവയ്ക്ക് വെള്ളമൊഴിച്ചുകൊടുക്കുന്നതും അതിവിശേഷപ്പെട്ട കർമ്മമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇവയ്ക്ക് നടുവിലാണ് പ്രസിദ്ധ ഗജവീരനായിരുന്ന [[അമ്പലപ്പുഴ രാമചന്ദ്രൻ|അമ്പലപ്പുഴ രാമചന്ദ്രൻ്റെ]] ശില്പം പണിതിരിയ്ക്കുന്നത്. ഒരുകാലത്ത് മധ്യതിരുവിതാംകൂറിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ നിറസാന്നിദ്ധ്യമായിരുന്ന രാമചന്ദ്രനെ, ചരിഞ്ഞശേഷം ഗുരുവായൂരിലെ [[ഗുരുവായൂർ കേശവൻ|കേശവൻ]] സ്മാരകത്തിൻ്റെ മാതൃകയിൽ പ്രത്യേകം സ്മാരകമുണ്ടാക്കി ആദരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. രാമചന്ദ്രൻ സ്മാരകത്തിനടുത്ത് ഒരു ശംഖിൻ്റെ രൂപവും കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവ കടന്നുനടന്നാൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജാസാധനങ്ങൾ വിൽക്കുന്ന കടയ്ക്കുമുന്നിലെത്താം. പൂജയ്ക്കുള്ള മാലകൾ, എണ്ണ, നെയ്യ്, ചന്ദനത്തിരി തുടങ്ങിയ സൗകര്യങ്ങൾ ഇവിടെ വിൽക്കുന്നു. ഇതും കടന്നാലാണ് പാൽപ്പായസത്തിടപ്പള്ളിയ്ക്കുമുന്നിലെത്തുന്നത്. സാധാരണ തിടപ്പള്ളികളെക്കാൾ വലുപ്പമുണ്ട് ഇതിന്. ഉച്ചപ്പൂജയടുത്ത സമയത്ത് ഇവിടെനിന്ന് പായസത്തിൻ്റെ മണം പുറത്തേയ്ക്ക് വരുന്നുണ്ടാകും. ഇവയ്ക്കെല്ലാം അപ്പുറത്താണ് ക്ഷേത്രം വക ഊട്ടുപുര. രണ്ടുനിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പ്രൗഢിയോടെ തലയുയർത്തിനിൽക്കുന്നു. പണ്ടുകാലത്ത് നിത്യേന ഇവിടെ ഊട്ടുണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ വിശേഷദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമേ ഊട്ടുള്ളൂ. === ശ്രീകോവിൽ === ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ചെറിയൊരു സൗധമാണ് ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇവിടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ മേൽക്കൂര നാലമ്പലത്തിന്റെ മേൽക്കൂരയുമായി കൂടിച്ചേർന്നാണിരിയ്ക്കുന്നത്. ഇതുമൂലമാണ് അമ്പലപ്പുഴ കൃഷ്ണനെ ഗോശാലകൃഷ്ണനായി കണ്ടുവരുന്നത്. ചുറ്റുമുള്ള വഴി ഗോശാലയായി കണ്ടുവരുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ഈ ശ്രീകോവിലിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടം ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. അകത്തേയ്ക്ക് കയറാനുള്ള പടികൾ (സോപാനപ്പടികൾ) നേരിട്ടുകയറാവുന്ന രീതിയിലാണ് പണിതിരിയ്ക്കുന്നത്. ഇതിന് ഇരുവശവുമായി ദ്വാരപാലകരൂപങ്ങൾ കാണാം. ദ്വാരപാലകരെ തൊഴുത്, അവരുടെ അനുവാദം വാങ്ങിവേണം ശ്രീലകത്ത് കയറാൻ എന്നാണ് ചിട്ട. ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്നുമുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്തുള്ളതാണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന അതിമനോഹരമായ ശ്രീകൃഷ്ണവിഗ്രഹം കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടുകൈകളോടുകൂടിയ ഭഗവാന്റെ വലതുകയ്യിൽ [[ചാട്ടവാർ|ചാട്ടവാറും]] ഇടതുകയ്യിൽ [[ശംഖ്|ശംഖും]] കാണാം. ഇതാണ് ഭഗവാനെ പാർത്ഥസാരഥിസങ്കല്പത്തിൽ ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനുള്ള കാരണം. ആടയാഭരണങ്ങളും ചന്ദനമുഴുക്കാപ്പും അണിഞ്ഞുകാണുമ്പോൾ വിഗ്രഹത്തിന് ഭംഗി കൂടുതലാണ്. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാൻ അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീലകത്ത് വാഴുന്നു. അതിമനോഹരമായ ചുവർച്ചിത്രങ്ങളും ദാരുശില്പങ്ങളും കൊണ്ട് അലംകൃതമാണ് ശ്രീകോവിൽ. ശ്രീകൃഷ്ണലീലകൾ, ശിവകഥകൾ, ദശാവതാരങ്ങൾ തുടങ്ങി ധാരാളം ചിത്രങ്ങൾ ഇവിടെ അതിമനോഹരമായി വരച്ചുചേർത്തിട്ടുണ്ട്. ഇവയെല്ലാം ചില്ലിട്ട് സൂക്ഷിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ശ്രീകോവിലിന്റെ പ്രവേശനകവാടത്തിന്റെ വടക്കുവശത്ത് ഒരു [[ഇടയ്ക്ക]] തൂക്കിയിട്ടിട്ടുണ്ട്. പൂജയും ദീപാരാധനയുമുള്ള അവസരങ്ങളിൽ ഇതെടുത്തുകൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുന്ന പതിവ് ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്തുതന്നെ അഭിഷേകതീർത്ഥം ഒഴുക്കിവിടാൻ ഓവും പണിതിട്ടുണ്ട്. === നാലമ്പലം === ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. വളരെ ചെറിയൊരു നാലമ്പലമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. എന്നാലും പ്രദക്ഷിണം നന്നായി നടത്താം. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത നാലമ്പലത്തിന്റെ മേൽക്കൂര പൂർണ്ണമായും ചെമ്പുമേഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ഇതേ മേൽക്കൂരയാണ് ശ്രീകോവിലിനും എന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു കാര്യമാണ്. നാലമ്പലത്തിനകത്തേയ്ക്ക് നാലുഭാഗത്തുനിന്നും പ്രവേശനമുണ്ടെങ്കിലും പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തെ പ്രവേശനകവാടം അടച്ചിട്ടിരിയ്ക്കുകയാണ്. കിഴക്കുഭാഗത്തുകൂടെ കടന്നുവരുമ്പോൾ ഇരുവശത്തുമായി വിളക്കുമാടങ്ങൾ കാണാം. അവയിൽ തെക്കുഭാഗത്തെ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് ശ്രീകോവിലിന് പുറത്തുള്ള പൂജകളും [[ഗണപതിഹോമം]] അടക്കമുള്ള ഹോമങ്ങളും നടത്താറുള്ളത്; വടക്കേ വാതിൽമാടം മാലകെട്ടലിനും നാമജപത്തിനും ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. പൂജയും ദീപാരാധനയും ഒഴികെയുള്ള അവസരങ്ങളിൽ വടക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[കൊമ്പ്]], [[കുറുംകുഴൽ]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ സൂക്ഷിച്ചുവച്ചിരിയ്ക്കുന്നതും കാണാം. മേൽപ്പറഞ്ഞ വാദ്യങ്ങൾ കൂടാതെ ക്ഷേത്രത്തിലെ സവിശേഷവാദ്യമായി ഓടക്കുഴലും ഇവിടെ സൂക്ഷിയ്ക്കാറുണ്ട്. നിത്യേന ഓടക്കുഴൽ സേവയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രമാണ് അമ്പലപ്പുഴ. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർക്ക് ഭഗവാൻ ഓടക്കുഴലൂതുന്ന രൂപത്തിൽ ദർശനം കൊടുത്തതിന്റെ സങ്കല്പത്തിലാണ് ഇവിടെ നിത്യേന ഓടക്കുഴൽ സേവയുള്ളത്. നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ പതിവുപോലെ തിടപ്പള്ളി പണിതിട്ടുണ്ട്. പാൽപ്പായസമൊഴികെയുള്ള നിവേദ്യങ്ങൾ ഇവിടെയാണുണ്ടാക്കുന്നത്. അവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം [[ഉണ്ണിയപ്പം|ഉണ്ണിയപ്പമാണ്]]. നിത്യേന അത്താഴപ്പൂജയ്ക്ക് ഇതുനേദിയ്ക്കുന്നത് അതിവിശേഷമാണ്. കൂടാതെ തൃക്കൈവെണ്ണയും പ്രധാനമാണ്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[മുളയറ]] പണിതിട്ടുണ്ട്. ഉത്സവക്കാലത്ത് മുളപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെവച്ചാണ്. [[നവധാന്യങ്ങൾ]] പതിനാറുപാത്രങ്ങളിലാക്കി നിറച്ചുവയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങാണ് മുളയിടൽ. മേൽപ്പറഞ്ഞ പാത്രങ്ങൾക്കെല്ലാം ഉത്സവദിനങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജയുണ്ടാകും. ആറാട്ടാകുമ്പോഴേയ്ക്കും ഇവ മുളച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഇവയ്ക്കുനടുവിൽ ഭഗവാന് പള്ളിക്കുറുപ്പൊരുക്കുന്ന ചടങ്ങും ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകും. ഇവിടെത്തന്നെ ഉപദേവതകളായി ശിവന്റെയും ഭദ്രകാളിയുടെയും പ്രതിഷ്ഠകളുമുണ്ട്. വളരെ വലുപ്പം കുറഞ്ഞ വിഗ്രഹങ്ങളാണ് ഇരുവർക്കും. ഒരടി മാത്രം ഉയരം വരുന്ന ചെറിയൊരു ശിവലിംഗവും അത്ര തന്നെ ഉയരം വരുന്ന, [[വാൽക്കണ്ണാടി|വാൽക്കണ്ണാടിയുടെ]] രൂപത്തിലുള്ള ഒരു വിഗ്രഹവുമാണ് ഇവിടെ കാണാനാകുന്നത്. ഇവരെ വന്ദിച്ചാണ് മുളയിടൽ നടക്കുന്നതും. {{പ്രധാന ലേഖനം|ബലിക്കല്ല്}} ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിരൃതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]] & [[ചന്ദ്രൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രാഹ്മി]], [[മാഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]], [[വൈഷ്ണവി]], [[വാരാഹി]], [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), അനന്തൻ (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[ദുർഗ്ഗ]] (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]] (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[വിഷ്വക്സേനൻ]]) എന്നിവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. ബലിക്കല്ലുകൾ ദേവന്റെ/ദേവിയുടെ വികാരഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം അവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. == നിത്യപൂജകൾ == നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം. പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് ഏഴുതവണയുള്ള [[ശംഖ്|ശംഖുവിളിയോടെയും]] [[തവിൽ]], [[നാഗസ്വരം]], [[കുഴിത്താളം]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങളോടെയും ഭഗവാനെ പള്ളിയുണർത്തിയശേഷം മൂന്നേകാലിന് നടതുറക്കുന്നു. ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ് പതിവുപോലെ നിർമ്മാല്യദർശനമാണ്. തലേന്നുചാർത്തിയ അലങ്കാരങ്ങളോടുകൂടി വിളങ്ങുന്ന ഭഗവദ്വിഗ്രഹം ദർശിച്ച് ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനം കഴിഞ്ഞാൽ ഭഗവാന്റെ അഭിഷേകച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുകയായി. ആദ്യം [[എള്ളെണ്ണ]] കൊണ്ടും, പിന്നീട് [[ഇഞ്ച]], [[ശംഖതീർത്ഥം]], കലശതീർത്ഥം എന്നിവകൊണ്ടും ക്രമത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തശേഷം ആദ്യനിവേദ്യങ്ങളായി [[മലർ]], [[ശർക്കര]], [[കദളിപ്പഴം]] എന്നിവ നേദിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും സമയം മൂന്നേമുക്കാലായിട്ടുണ്ടാകും. തുടർന്ന് അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജ തുടങ്ങുകയായി. സൂര്യോദയസമയത്ത് എതിരേറ്റുപൂജയും ഗണപതിഹോമവും നടത്തുന്നുണ്ടാകും. എതിരേറ്റുപൂജയുടെ സമയത്താണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾക്കുള്ള പൂജകളും നടത്തുന്നത്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ രാവിലെ ഏഴുമണിയോടെ ഉഷഃശീവേലി തുടങ്ങുകയായി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് അന്നം നൽകുന്നത് ഭഗവാൻ നോക്കിക്കാണുന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നടക്കുന്ന ചടങ്ങാണ് ശീവേലി. ആദ്യം നാലമ്പലത്തിനകത്തും, പിന്നീട് പുറത്തുമുള്ള എല്ലാ ബലിക്കല്ലുകളിലും ബലിതൂകി അവസാനം വലിയ ബലിക്കല്ലിലും തൂകുന്നതോടെ ശീവേലി അവസാനിയ്ക്കുന്നു. പിന്നെ എട്ടുമണിയ്ക്ക് പന്തീരടിപൂജ നടത്തുന്നു. നിഴലിന് പന്ത്രണ്ടടി നീളം വരുന്ന സമയത്തുള്ള പൂജയാണിത്. പന്തീരടിപൂജാസമയത്താണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ നവകകലശപൂജയും നടക്കുന്നത്. ക്ഷേത്രക്കിണറ്റിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന ജലം, ഒമ്പത് വെള്ളിക്കുടങ്ങളിലാക്കി അഭിഷേകം ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങാണ് നവകാഭിഷേകം. പന്തീരടിപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ഭഗവാന്ന് ഇവ അഭിഷേകം ചെയ്യും. പതിനൊന്നരയോടെ ഉച്ചപ്പൂജ തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവാന്റെ പ്രധാന നിവേദ്യമായ പാൽപ്പായസം ഈ സമയത്താണ് നേദിയ്ക്കുന്നത്. പാൽപ്പായസം കൊണ്ടുപോകുന്ന സമയത്ത് ഒരു കൃഷ്ണപ്പരുന്ത് വടക്കേ നടയിൽ വട്ടമിട്ടുപറക്കുന്ന കാഴ്ച കാണാം. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമായി കണ്ടുവരുന്നു. ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ഉച്ചശീവേലിയും നടത്തി പന്ത്രണ്ടരയോടെ നടയടയ്ക്കുന്നു. വൈകീട്ട് അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. സന്ധ്യയ്ക്ക് സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ച് ദീപാരാധന നടത്തുന്നു. ഭഗവാന്ന് [[കർപ്പൂരം]] കത്തിച്ച് ആരാധന നടത്തുന്നത് ഈ സമയത്താണ്. ശ്രീകോവിലിനകത്തും പുറത്തുമുള്ള വിളക്കുകളെല്ലാം ഈ സമയത്ത് അലംകൃതമാകാറുണ്ട്. ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാൽ രാത്രി ഏഴരയോടെ അത്താഴപ്പൂജ നടത്തുന്നു. ഈ സമയത്ത് അപ്പമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. അത്താഴപ്പൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ഏഴേമുക്കാലോടെ അത്താഴശീവേലിയും തുടർന്ന് എട്ടുമണിയ്ക്ക് തൃപ്പുകയും നടത്തിവരുന്നു. ഭഗവാനെ ഉറക്കുന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തിവരുന്ന തൃപ്പുക കഴിഞ്ഞ് ഏകദേശം എട്ടേകാലോടെ വീണ്ടും നടയടയ്ക്കുന്നു. നടയടച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അവകാശികൾ നാലുനടയിലും ചെന്ന് '''വാസുദേവോ''' എന്നുവിളിയ്ക്കുന്ന ആചാരവും ഇവിടെയുണ്ട്. ഈ സമയത്ത് ഭഗവാൻ അനന്തശായിയായി മാറുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് ഈ ചടങ്ങ് നടന്നുവരുന്നത്. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാഹരണം: കൊടിയേറ്റുത്സവം, അഷ്ടമിരോഹിണി, വിഷു, പന്ത്രണ്ടുകളഭം, പള്ളിപ്പാന) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[ഗ്രഹണം]] നടക്കുന്ന ദിവസങ്ങളിലും ഇവയ്ക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ കൊടിയേറ്റത്തിന്റെയും ആറാട്ടിന്റെയും മറ്റുചടങ്ങുകളുടെയും സമയവ്യത്യാസം കാരണം പൂജാക്രമങ്ങൾ മാറും. അഷ്ടമിരോഹിണിദിവസം രാത്രി നടയടയ്ക്കില്ല. പകരം രാത്രി അവതാരസമയം കണക്കിലെടുത്ത് വിളക്കെഴുന്നള്ളത്തുണ്ടാകും. വിഷുദിവസം പതിവിലും ഒരുമണിക്കൂർ നേരത്തേ നടതുറന്ന് കണിദർശനമുണ്ടാകും. പന്ത്രണ്ടുകളഭദിവസങ്ങളിലും രാത്രി വിശേഷാൽ വിളക്കെഴുന്നള്ളത്തുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ പതിനെട്ടുപൂജകളാണുണ്ടാകുക. അന്ന് വിളക്കെഴുന്നള്ളത്ത് കഴിഞ്ഞ് നടയടയ്ക്കുമ്പോൾ ഏകദേശം അർദ്ധരാത്രിയാകും. ഗ്രഹണമുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ അത് തുടങ്ങുന്നതിനും അരമണിക്കൂർ മുമ്പേയടയ്ക്കുന്ന നട, അതുകഴിഞ്ഞ് ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. കേരളത്തിൽ രണ്ടുതന്ത്രിമാരുള്ള അപൂർവ്വം ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രം. അമ്പലപ്പുഴയിൽ തന്നെയുള്ള പുതുമന, കോട്ടയം ജില്ലയിൽ കുമാരനല്ലൂരുള്ള കടിയക്കോൾ എന്നീ രണ്ട് ഇല്ലക്കാർക്കാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രാധികാരം വീതിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. വിശേഷച്ചടങ്ങുകളെല്ലാം ഇവർ ഒരുമിച്ചാണ് നിർവഹിയ്ക്കുക. മേൽശാന്തി, കീഴ്ശാന്തി നിയമനങ്ങൾ ദേവസ്വം വകയാണ്. ==അമ്പലപ്പുഴ ഉത്സവം== മീനമാസത്തിലെ തിരുവോണം നാളിൽ ആറാട്ടോടെ സമാപിയ്ക്കുന്ന പത്തുദിവസത്തെ കൊടിയേറ്റുത്സവമാണ് അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. അങ്കുരാദിമുറയിൽ (കൊടിയേറ്റത്തോടെ നടക്കുന്ന മുറ) നടക്കുന്ന ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് നിരവധി താന്ത്രികക്രിയകളും വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. അമ്പലപ്പുഴ ദേശത്തിന്റെ മുഴുവൻ ഉത്സവമായി ഇതിനെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ===തൃക്കൊടിയേറ്റ്=== ഉച്ചശീവേലിക്കുശേഷം തെക്കേ ഗോശാലയിൽ ഗണപതിപൂജയോടെയാണ് ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നത്. ഗണപതിപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ എടുക്കുന്ന കോയ്മവടി മേൽശാന്തി ശ്രീകോവിലിൽ കൊണ്ടുപോയി പൂജിച്ച് കോയ്മസ്ഥാനി വലിയമഠം പണിക്കർക്ക് കൈമാറും. തുടർന്ന് വാദ്യപൂജ. [[കൊടി]] ശ്രീകോവിലിലേക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ചു പൂജിച്ച് ദേവചൈതന്യം ആവാഹിച്ച് കോയ്മയുടെ അനുവാദത്തോടെ വാദ്യപരീക്ഷ നടത്തി, പാണികൊട്ടി കൊടിമരച്ചുവട്ടിലേക്ക് കൊടിയെഴുന്നള്ളിക്കുകയും പിന്നീട് തന്ത്രി കൊടിയേറ്റ് നടത്തുന്നു. കൊടിയേറ്റിനുശേഷം [[അമ്പലപ്പുഴ]] തച്ചന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ [[നാളികേരം]] ഉടച്ച് [[രാശി]] നോക്കി ഫലം പ്രവചിക്കുന്നു. വൈകീട്ട് ദീപാരാധനയ്ക്കു മുൻപായി എട്ടുദിക്കിലും ദിക്കുകൊടിയേറ്റ്റുകയും ചെയ്യുന്നു ===ശുദ്ധാദി കലശപൂജ=== കേരളത്തിലെ അപൂർവം ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ മാത്രം നടന്നുവരുന്ന ശുദ്ധാദി, [[അമ്പലപ്പുഴ]] ഭഗവാന്റെ ഉത്സവ നാളുകളിലെ പ്രധാന താന്ത്രിക ചടങ്ങുകളിൽ ഒന്നാണ്. രണ്ടാം ഉത്സവദിനം ശുദ്ധാദി ചടങ്ങിന് തുടക്കം കുറിച്ച് ഒമ്പതാം ഉത്സവം വരെയാണ് ശുദ്ധാദി ഉള്ളത്. ശുദ്ധജലം, പാൽ,തൈര്, നെയ്യ്, അഷ്ടഗന്ധജലം, [[ഇളനീർ]] എന്നിവ പ്രത്യേകം കലശങ്ങളാക്കി പൂജിച്ച് ദേവന് അഭിഷേകം നടത്തുന്ന ചടങ്ങാണിത്. സ്വർണകുംഭങ്ങളിലും വെള്ളി കുംഭങ്ങളിലുമാണ് ദ്രവ്യങ്ങൾ നിറച്ച് പൂജിച്ച് ഭഗവാന് [[അഭിഷേകം]] ചെയ്യുന്നത്. പുലർച്ചെ 5 മണിയോടുകൂടി കിഴക്കേ നാലമ്പലത്തിൽ പ്രത്യേകമായി പത്മമിട്ട് അലങ്കരിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് കുംഭങ്ങൾ നിറച്ച് ശ്രീകോവിലിലേക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ചാണ് കലശങ്ങൾ ഭഗവാന് അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നത്. ഉത്സവ ദിവസങ്ങളിൽ ഉച്ചപൂജ രാവിലെ 8.30ന് നടക്കുന്നതിനാൽ എട്ടുമണിയോടെയാണ് ശുദ്ധാദി ചടങ്ങുകൾ നടക്കുന്നത്. ശുദ്ധാദി ദർശിക്കുന്നതിനും ആടിയശേഷമുള്ള തീർഥം സേവിക്കുന്നതിനും നല്ല തിരക്കാണ് ഉണ്ടാകുക. [[ക്ഷേത്രം]] തന്ത്രിമാരായ പുതുമന-കടിയക്കോൽ നമ്പൂതിരിമാരുടെ മുഖ്യകാർമ്മികത്വത്തിലാണ് ചടങ്ങ് നടക്കുന്നത് ===കുടവരവ്=== [[അമ്പലപ്പുഴ]]യിലെ ഏഴാം ഉത്സവദിനമാണ് [[തകഴി ശ്രീ ധർമശാസ്താക്ഷേത്രം|തകഴി ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് ഉത്സവക്കുട ആഘോഷമായി എഴുന്നള്ളിക്കുന്നത്. അമ്മയുടെ (അമ്പലപ്പുഴ കണ്ണന്റെ) [[ഉത്സവം]] കാണാൻ [[അയ്യപ്പൻ|ഹരിഹരപുത്രൻ]] (ശാസ്താവ്) എഴുന്നള്ളുന്നതായും, തകഴി ക്ഷേത്രത്തിൽനിന്ന് ശാസ്താവിന്റെ കലവറക്കാരൻ വേലതുള്ളാൻ വരുന്നതായും രണ്ടു സങ്കല്പങ്ങൾ കുടവരവിന് പിന്നിലുണ്ട്. തകഴി ക്ഷേത്രത്തിൽനിന്ന് ആരംഭിക്കുന്ന കുടവരവിനെ വഴിനീളെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും വെച്ച് എതിരേക്കുന്നു. കുടവരവിനൊപ്പം കൊടിയും [[വേലകളി]]ക്കാരും മേളക്കാരുമുണ്ടായിക്കും. ക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുള്ള പുതുപ്പുരപ്പടിയിൽനിന്ന് ദേവസ്വം അധികൃതരും ഭക്തജനങ്ങളും ചേർന്ന് കുടവരവിനെ സ്വീകരിച്ച് നെറ്റിപ്പട്ടമേന്തിയ ഗജവീരന്മാരുടെ അകമ്പടിയോടെ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ആനയിക്കുംകയും ചെയ്യും. ഏഴാം ഉത്സവനാളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ തകഴിക്കാരുടെ വേലകളിയുണ്ട്. കുളത്തിൽ വേല കഴിഞ്ഞ് തകഴിക്ഷേത്രത്തിലെ അത്താഴപൂജയ്ക്കുള്ള സാധനങ്ങളുമായാണ് കലവറക്കാരൻ മടങ്ങി പോകുന്നത്. തകഴിയിൽനിന്ന് കൊണ്ടുവന്ന കുട ക്ഷേത്രത്തിൽ നൽകിയശേഷം ക്ഷേത്രത്തിലെ കുട തിരികെ തകഴിയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും ചെയ്യും. തകഴിയിൽനിന്ന് കൊണ്ടുവരുന്ന കുടയാണ് അടുത്ത ഒരു വർഷത്തേക്ക് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രഭാത, അത്താഴശീവേലികൾക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ===ഏഴാം ഉത്സവം=== ഏഴാംഉത്സവം മുതൽ എഴുന്നള്ളത്തിന് അഞ്ചാനകളുണ്ട്. ഒന്നാംതരം നെറ്റിപ്പട്ടവും ആറാട്ടുചട്ടവും സ്വർണക്കുടകളും വെള്ളിക്കുടകളുമാണ് എഴുന്നള്ളത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. [[ഏറ്റുമാനൂർ]] [[ഏഴരപ്പൊന്നാന]]യ്ക്കു തുല്യമായ പതക്കമാണ് ഏഴാം ഉത്സവ വൈകുന്നേരത്തെ എഴുന്നള്ളത്തു മുതൽ ചട്ടത്തിൽ ചാർത്തുന്നത്. വാദ്യഘോഷങ്ങളോടെ ആഞ്ഞിലിക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് എത്തുന്ന കുട്ടവരവിന് ഞായറാഴ്ച വൈകിട്ട് 4.30ന് കിഴക്കേനടയിൽ സ്വീകരണം നൽകും. രാത്രി 8ന് ഊട്ടുപുരയിൽ നാടകശാലസദ്യക്കുള്ള കറിക്കുവെട്ട് നടക്കും. തിങ്കളാഴ്ച ഉച്ചക്ക് 12 നാണ് പ്രസിദ്ധമായ നാടകശാലസദ്യ. ===കുട്ട വരവ്=== ഒമ്പതാം ഉത്സവനാളിലെ പ്രസിദ്ധമായ നാടകശാലസദ്യക്കുള്ള കുട്ടവരവ് എട്ടാ൦ ഉത്സവദിവസ൦ വൈകിട്ട് ആഞ്ഞിലിക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽനിന്നാണ് ആരംഭിക്കുന്നത്. ===നാടകശാല സദ്യ=== ഒമ്പതാം ഉത്സവനാളിലെ പ്രസിദ്ധമായ നാടകശാല സദ്യ മധുരമൂറുന്ന ഐതിഹ്യത്തിന്റെ നവ്യാവിഷ്‌കാരമാണ്. നാടിന്റെ നാനാദിക്കുകളിൽനിന്നുമുള്ള ആയിരക്കണക്കിന് ഭക്തർ നാടകശാലസദ്യയിൽ പങ്കെടുക്കാനും ചടങ്ങ് ദർശിക്കാനുമായി ശ്രീകൃഷ്ണസന്നിധിയിലെത്തും. നാടകശാലസദ്യക്കു പിന്നിലുള്ള ഐതിഹ്യമിങ്ങനെ: ഭക്തോത്തമനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ|വില്വമംഗലത്ത് സ്വാമിയാർ]] ഒരിക്കൽ ക്ഷേത്രദർശനത്തിനായി നാലമ്പലത്തിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ അവിടെ ഭഗവാനെ കണ്ടില്ല. പരിഭ്രാന്തനായ സ്വാമിയാർ ഭഗവാനെത്തേടി നാലുപാടും പാഞ്ഞു. ഈ സമയം നാടകശാലയിൽ ക്ഷേത്രജീവനക്കാർക്കുള്ള സദ്യ നടക്കുകയായിരുന്നു. ഭഗവാനെ തിരക്കിയെത്തിയ സ്വാമിയാർ, ബാലന്റെ വേഷത്തിൽ സദ്യക്ക് നെയ്യ് വിളമ്പുന്ന സാക്ഷാൽ ഭഗവാനെയാണ് കണ്ടത്. 'കണ്ണാ' എന്നുവിളിച്ച് സ്വാമിയാർ ഓടിയടുത്തെങ്കിലും ഭഗവാൻ ഓടിമറഞ്ഞു. കഥയറിഞ്ഞവരെല്ലാം [[സദ്യ]] ഉപേക്ഷിച്ച് സ്വാമിയാർക്കൊപ്പം കണ്ണനെത്തേടി പിന്നാലെ പാഞ്ഞു. ഇതിന്റെ സ്മരണ നിലനിർത്തുന്നതാണ് നാടകശാല സദ്യ. നാടകശാല സദ്യ നടക്കുമ്പോൾ [[ഭഗവാൻ]] മണിക്കിണറിനു മുകളിൽ വന്നിരുന്ന് സദ്യ കാണുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ====സദ്യവട്ടം==== നാലുകൂട്ടം [[പ്രഥമൻ]], നാലുകൂട്ടം [[ഉപ്പേരി]], [[അവിയൽ]], [[തോരൻ]], [[പച്ചടി]], [[കൂട്ടുകറി]], [[പരിപ്പ്]], [[സാമ്പാർ]], [[കാളൻ]], [[പാല്]], [[പഞ്ചസാര]], [[കൽക്കണ്ടം]] തുടങ്ങിയ വിഭവങ്ങളാണ് [[സദ്യ]]ക്കുള്ളത്. നാടകശാലയിൽ വരിവരിയായിട്ട തൂശനിലകളിൽ ഉച്ചയ്ക്ക് 12ഓടെയാണ് [[സദ്യ]] വിളമ്പുന്നത്. [[സദ്യ]]യുണ്ട ഭക്തർ എച്ചിലിലയുമായി വഞ്ചിപ്പാട്ടും പാടി പുത്തൻകുളത്തിന്റെ കരയിലേക്ക് താളം ചവിട്ടി നീങ്ങും. തിരികെയെത്തുന്ന ഭക്തരെ പോലീസധികാരികൾ ക്ഷേത്രസന്നിധിയിൽ പണക്കിഴിയും പഴക്കുലയും നല്കി ആചാരപരമായി സ്വീകരിക്കും. തുടർന്ന് കയ്യും വായയും കഴുകി ക്ഷേത്രദർശനം നടത്തുന്നതോടെ നാടകശാലസദ്യയുടെ ചടങ്ങുകൾ പൂർത്തിയാവും. === അമ്പനാട്ട് പണിക്കരുടെ വരവ് === ഒൻപതാം ഉത്സവനാളിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ചടങ്ങാണ് വൈകുന്നേരത്തെ അമ്പനാട്ടു പണിക്കരുടെ വരവ്. ക്ഷേത്രനിർമ്മാണത്തിന് സ്ഥലം വിട്ടുകൊടുത്ത ഈഴവ പ്രമാണിയായ അമ്പനാട്ട് ഉണ്ണിരവിക്ക് ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവ് കല്പിച്ചു കൊടുത്തതാണ് അമ്പനാട്ടു പണിക്കർ സ്ഥാനം. അമ്പലപ്പുഴ രാജാവ് നല്കിയ തോട്ടിക്കടുക്കനും, വാളുമായാണ് അമ്പനാട്ടു പണിക്കരുടെ പിന്മുറക്കാർ ഒമ്പതാം ഉത്സവനാളിൽ പരിവാരസമേതം ക്ഷേത്രദർശനത്തിനെത്തുന്നത്. === ആറാട്ട് === പത്താം ദിവസം രാത്രിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ആറാട്ട്. വൈകുന്നേരം ആറുമണിയോടെ എല്ലാ താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കഴിഞ്ഞ് അമ്പലപ്പുഴ കൃഷ്ണൻ ആറാട്ടിന് പുറപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കൊടിയിറക്കത്തിനുശേഷമാണ് ആറാട്ട് നടക്കുന്നത്. ഇരട്ടക്കുളങ്ങര ശിവക്ഷേത്രക്കുളത്തിലാണ് ആറാട്ട്. അഞ്ച് ആനകളുടെ അകമ്പടിയോടെയുള്ള എഴുന്നള്ളത്ത് അത്യാകർഷകമാണ്. == ദർശന സമയം == *രാവിലെ 3 AM മുതൽ ഉച്ചക്ക് 12.30 PM വരെ. *വൈകുന്നേരം 5 PM മുതൽ രാത്രി 8 PM വരെ. == എത്തിച്ചേരാനുള്ള വഴി == ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ ആലപ്പുഴയിൽ നിന്നും 14 കിലോമീറ്റർ അകലെ അമ്പലപ്പുഴയിൽ ആണ് ക്ഷേത്രം. ദേശീയപാത 66 വഴി ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തിച്ചേരാം. ധാരാളം ബസ് സർവീസുകൾ ലഭ്യമാണ്. അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - അമ്പലപ്പുഴ അടുത്തുള്ള വലിയ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - ആലപ്പുഴ ==ഇതും കാണുക== * [[അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം]] * [[അമ്പലപ്പുഴ വിജയകൃഷ്ണൻ]] == അവലംബം == {{reflist}} {{commons category|Ambalappuzha Sri Krishna Temple}} {{ഫലകം:Famous Hindu temples in Kerala}} {{Hindu temples in Kerala}} [[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ആരാധനാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവം]] [[വർഗ്ഗം:ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങൾ]] 70vxxluqv10zznbcofjfsxipgzdlqa7 4617311 4617307 2026-05-05T05:46:18Z Vishalsathyan19952099 57735 /* ഗുരുവായൂർ നട */ 4617311 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ambalappuzha Sri Krishna Temple}} {{Infobox Mandir |name = അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം |image = Ambalappuzha Sri Krishna Temple.JPG |image size = 250px |alt = |caption = അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രക്കുളവും ക്ഷേത്രവും |pushpin_map = Kerala |map= Ambalappuzha.jpg |latd = 9 | latm = 24 | lats = 5 | latNS = N |longd= 76 | longm= 21 | longs = 5 | longEW = E |map_caption = ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സ്ഥാനം |mapsize = 70 |other_names = |devanagari = |sanskrit_transliteration = |tamil = |marathi = |bengali = |script_name = [[മലയാളം]] |script = |country = [[ഇന്ത്യ]] |state/province = [[കേരളം]] |district = [[ആലപ്പുഴ]] |locale = [[അമ്പലപ്പുഴ]] |primary_deity = [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ|പാർത്ഥസാരഥി]]/[[മഹാവിഷ്‌ണു|ആദിനാരായണൻ]](മഹാവിഷ്‌ണു) |important_festivals= പൈങ്കുനി ഉത്സവം (മീനം)<br /> മുപ്പതിനായിരം കളഭം<br /> [[പള്ളിപ്പാന]] |architectural_styles= കേരള-ദ്രാവിഡ പരമ്പരാഗതശൈലിയിൽ |number_of_temples= |number_of_monuments= |inscriptions= |date_built= എ.ഡി. 1545 (കൊ.വ. 720) |creator = ചെമ്പകശ്ശേരി പൂരാടംതിരുനാൾ ദേവനാരായണൻ |temple_board =[[:en:Travancore Devaswom Board|തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ്]] |Website = }} <!-- [[ചിത്രം:Ambalappuzha_3.jpg|thumb|right|300px|അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രം]] --> [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ]] ([[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]]) [[അമ്പലപ്പുഴ|അമ്പലപ്പുഴയിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ചരിത്രവും ഐതിഹ്യവും ലയിച്ച അപൂർവ്വം ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് '''അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം'''. [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ|പാർത്ഥസാരഥി]] സങ്കല്പത്തിൽ വലതുകൈയ്യിൽ ചമ്മട്ടിയും ഇടതുകൈയ്യിൽ പാഞ്ചജന്യവുമായി നിൽക്കുന്ന പരബ്രഹ്മസ്വരൂപനായ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ പ്രതിഷ്ഠയാണ് ഇവിടുത്തേത് <ref>ടെമ്പിൾസ് ആൻഡ് ലെജെൻഡ്സ് ഓഫ് കേരളാ -- കെ.ആർ. വൈദ്യനാഥൻ</ref>. എന്നാൽ, പ്രതിഷ്ഠയെ ഗോശാലകൃഷ്ണനായും [[ഗുരുവായൂരപ്പൻ|ഗുരുവായൂരപ്പനായും]] സങ്കല്പിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. ലോകപ്രസിദ്ധമായ [[അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം|അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസവും]], [[വേലകളി|അമ്പലപ്പുഴ വേലകളിയും]] ഈ ക്ഷേത്രത്തോട് അനുബന്ധിച്ചുള്ളവയാണ്. ഉച്ചപൂജയ്ക്ക് പാല്പായസം സേവിക്കുവാൻ ഗുരുവായൂരപ്പൻ അമ്പലപ്പുഴയിൽ എത്തുമെന്ന് ഐതീഹ്യമുണ്ട്. ഇക്കാരണത്താലാണ് ഇവിടെ ഉച്ചപൂജയ്ക്ക് ഗുരുവായൂരപ്പനായി സങ്കൽപ്പിച്ചു ഭഗവാനെ ആരാധിക്കുന്നത്. പഴയ നാട്ടുരാജ്യമായിരുന്ന [[ചെമ്പകശ്ശേരി|ചെമ്പകശ്ശേരിയിലെ]] ഭരണാധികാരി പൂരാടം തിരുനാൾ ദേവനാരായണൻ ക്രി.വർഷം 1545-ലാണ് (കൊ.വർഷം 720) അമ്പലപ്പുഴയിൽ ഈ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചത്. അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രപ്രതിഷ്ഠയുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിയാണ് [[മൂലം (നക്ഷത്രം)|മൂലം നാളിൽ]] [[ചമ്പക്കുളം]] [[പമ്പാനദി|പമ്പാനദിയിൽ]] [[ചമ്പക്കുളം മൂലം വള്ളംകളി|രാജപ്രമുഖൻ വള്ളംകളി]] 1545-മുതൽ അരങ്ങേറുന്നത് <ref>http://www.alappuzhaonline.com/champakulammoolam-boatrace.htm</ref>. കേരളത്തിന്റെ തനതുകലകളിലൊന്നായ [[ഓട്ടൻതുള്ളൽ|ഓട്ടൻതുള്ളലിന്റെ]] ഉദ്ഭവസ്ഥാനം എന്ന നിലയിലും അതിപ്രസിദ്ധമാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. ഉപദേവതകളായി [[ശിവൻ]], [[ഗണപതി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]] എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. [[മീനം|മീനമാസത്തിൽ]] [[തിരുവോണം (നക്ഷത്രം)|തിരുവോണം]] ആറാട്ടായി പത്തുദിവസം ഉത്സവം ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ട്. ഇവയിൽ ഒമ്പതാം ദിവസമാണ് ഏറ്റവും വിശേഷം. [[മകരം|മകരമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ പന്ത്രണ്ടുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പന്ത്രണ്ടുകളഭം മഹോത്സവവും അതിവിശേഷമായ ഒരു ആഘോഷമാണ്. പന്ത്രണ്ടുവർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ നടക്കുന്ന [[അമ്പലപ്പുഴ പള്ളിപ്പാന|പള്ളിപ്പാനയാണ്]] മറ്റൊരു പ്രധാന ആഘോഷം. ഇത് [[വേലൻ]], [[നായാടി]] എന്നീ സമുദായക്കാരുടെ വകയാണ് നടത്തുന്നത്. ഇവ കൂടാതെ സാധാരണ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ [[അഷ്ടമിരോഹിണി]], [[വിഷു]] എന്നിവയും വിശേഷമാണ്. [[തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം. == ഐതിഹ്യം == === ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം === ഈ ക്ഷേത്രത്തെപ്പറ്റിയുള്ള ഒരു ഐതിഹ്യപ്രകാരം വില്വമംഗലത്തു സ്വാമിയാരാണ് ക്ഷേത്രത്തിനു സ്ഥാനം നിശ്ചയിച്ചത്. ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവ് ഒരു ദിവസം സ്വാമിയാരുമൊത്തു വള്ളത്തിൽ യാത്ര ചെയ്യുകയായിരുന്നു. ആ സമയം കർണാനന്ദകരമായ ഓടക്കുഴൽഗാനം കേട്ട് രാജാവ് ചുറ്റുപാടും നോക്കി. എന്നാൽ ആ പ്രദേശത്തെങ്ങും ആരും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ [[ഓടക്കുഴൽ]] ഗാനമാണു കേട്ടതെന്നും അവിടെ ഒരു ക്ഷേത്രം പണിയണമെന്നും സ്വാമിയാർ രാജാവിനെ അറിയിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് ആ ക്ഷേത്രം അവിടെ പണിചെയ്യപ്പെട്ടതെന്ന് ഐതിഹ്യങ്ങൾ പറയുന്നു. അമ്പലപ്പുഴയിൽ പ്രസിദ്ധമായ ഐതിഹ്യമാണ് [[നാറാണത്തുഭ്രാന്തൻ]] നടത്തിയ പ്രതിഷ്‌ഠ. പ്രതിഷ്‌ഠാസമയത്ത് [[അഷ്ടബന്ധം]] ഉറയ്ക്കാതെ [[തന്ത്രി|തന്ത്രിമാർ]] (പുതുമനയും കടികക്കോലും) വിഷമിച്ചു. അപ്പോൾ ആ വഴി വന്ന നാറാണത്തുഭ്രാന്തനോട് അപേക്ഷിച്ചതനുസരിച്ച് അദ്ദേഹം കയ്യിലിരുന്ന [[മത്സ്യം|മീൻ]] ശ്രീകോവിലിനു പുറത്തുവെച്ചെന്നും വായിലെ മുറുക്കാൻ ([[താംബൂലം]]) തുപ്പി [[വിഗ്രഹം]] ഉറപ്പിച്ചെന്നും വിശ്വസിക്കുന്നു. താംബൂലം ഒഴുക്കി വിഗ്രഹപ്രതിഷ്‌ഠ നടത്തിയതു കൊണ്ട് താംബൂലപ്പുഴയെന്നും പിന്നീട് അമ്പലപ്പുഴയെന്നും പേരുവന്നെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ, ഈ ഐതിഹ്യത്തിന് ചരിത്രപരമായ അടിത്തറയില്ല. കാരണം, നാറാണത്ത് ഭ്രാന്തന്റെ കാലഘട്ടം, ചരിത്രപരമായി നോക്കുമ്പോൾ ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ കാലഘട്ടത്തിനും വളരെ മുമ്പാണ്. എങ്കിലും, ഭക്തജനവിശ്വാസം ഇപ്പോഴും ഇത് ശക്തമായി കാണുന്നു. [[ചിത്രം:Ampalappuzha Srikrishna temple.jpg|400px|thumb|left|അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രവും ക്ഷേത്രക്കുളവും]] === തന്ത്രിമാർ === കേരളത്തിൽ രണ്ട് തന്ത്രിമാരുള്ള അപൂർവ്വം ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രം. അമ്പലപ്പുഴയിൽ തന്നെയുള്ള പുതുമന ഇല്ലത്തിനും, [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിലെ]] [[കുമാരനല്ലൂർ|കുമാരനല്ലൂരുള്ള]] കടികക്കോൽ ഇല്ലത്തിനുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ താന്ത്രികാവകാശം നൽകിയിരിയ്ക്കുന്നത്. ഇരു കുടുംബക്കാർക്കും തുല്യാവകാശമാണ് കൊടുത്തിരിയ്ക്കുന്നത്. ഇങ്ങനെ രണ്ട് കുടുംബക്കാർക്ക് താന്ത്രികാവകാശം ലഭിച്ചതിനുപിന്നിലും ഒരു ഐതിഹ്യമുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: തുടക്കത്തിൽ കടികക്കോൽ മനയിലെ തിരുമേനി മാത്രമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ തന്ത്രിയായുണ്ടായിരുന്നത്. പ്രതിഷ്ഠാകർമ്മത്തിനുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ നടന്നുവരികയായിരുന്നു അപ്പോൾ. പ്രതിഷ്ഠാകർമ്മങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ പരികർമ്മിയായി നിൽക്കുകയായിരുന്നു പുതുമന നമ്പൂതിരി. വിഗ്രഹത്തിൽ ചില അപാകതകളുള്ളതായി പുതുമനയ്ക്ക് തോന്നുകയും ഇക്കാര്യം അദ്ദേഹം കടികക്കോലിനോട് പറയുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ, കടികക്കോൽ അത് ഉൾക്കൊള്ളാൻ തയ്യാറായില്ല. ഈയവസരത്തിൽ, തന്റെ കയ്യിലുണ്ടായിരുന്ന വടിയെടുത്ത് പുതുമന വിഗ്രഹം തല്ലിയൊടിയ്ക്കുകയും തദ്സമയം അതിൽനിന്ന് ചെളിവള്ളം പുറത്തേയ്ക്കൊഴുകുകയും ചെയ്തു. ഈ കാഴ്ച കാണാനിടയായ കടികക്കോലും രാജാവും മറ്റു പരികർമ്മികളും സ്തബ്ധരാകുകയും നിരാശപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഈയവസരത്തിൽ, പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അനുയോജ്യമായ വിഗ്രഹം എവിടെയുണ്ടെന്ന് ചോദ്യമുയർന്നപ്പോൾ ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ അതുണ്ടെന്ന് പറഞ്ഞ പുതുമന, തുടർന്ന് കുളത്തിലിറങ്ങി മുങ്ങിത്തപ്പി വിഗ്രഹം കണ്ടെടുക്കുകയും നിശ്ചിത മുഹൂർത്തത്തിൽ തന്നെ അത് പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തന്മൂലം, ഇരു കുടുംബക്കാർക്കും തന്ത്രിസ്ഥാനം വീതിച്ചുനൽകാൻ ഉത്തരവായി. ദേവനിർമ്മിതമെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ആ വിഗ്രഹം തന്നെയാണ് ഇന്നും ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. കേരളത്തിൽ, ഇത്തരത്തിൽ വിഗ്രഹങ്ങളുള്ള മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് അമ്പലപ്പുഴ. [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം|പൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രവുമാണ്]] മറ്റുള്ളവ. === അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം === അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന നിവേദ്യമാണ് ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് ഭഗവാന് നേദിയ്ക്കുന്ന പാൽപ്പായസം. കേരളത്തിൽ എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും പാൽപ്പായസം വഴിപാടുണ്ടെങ്കിലും അമ്പലപ്പുഴയിലെപ്പോലെ അതിവിശേഷമായി അറിയപ്പെടുന്ന പാൽപ്പായസം വേറെയില്ല. ഇതിന്റെ പാചകരീതിയും സ്വാദും കൊണ്ടാണ് ഇതിന് ഇത്രയേറെ പ്രസിദ്ധി ലഭിച്ചത്. സാധാരണ പാൽപ്പായസത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇതിന് സ്വർണ്ണനിറമാണ് എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഇതിന്റെ നിർമ്മാണരീതിയും സവിശേഷമാണ്. ഏകദേശം ആറുമണിക്കൂർ നീളുന്ന ജോലി ഇതിനുണ്ട്. ഈ പാൽപ്പായസം സ്വീകരിയ്ക്കാൻ ഗുരുവായൂരപ്പനും [[തിരുവാർപ്പ് ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രം|തിരുവാർപ്പിലപ്പനും]] വരെ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നു എന്ന് വിശ്വാസങ്ങളുണ്ട്. ഈ വഴിപാട് ഇവിടെ വന്നതിനുപിന്നിലും രസകരമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഒരു ക്ഷാമകാലത്ത്, അന്നത്തെ [[ചെമ്പകശ്ശേരി]] രാജാവ് [[തലവടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തലവടി]] സ്വദേശിയായിരുന്ന ഒരു [[അയ്യർ|തമിഴ് ബ്രാഹ്മണപ്രഭുവിൽ]] നിന്നും കുറച്ചു ധനം വായ്പ വാങ്ങുകയുണ്ടായി. എന്നാൽ ആ കടം പറഞ്ഞ സമയത്തു തിരികെ കൊടുക്കാൻ സാധിച്ചില്ല. ഒരിക്കൽ ആ [[ബ്രാഹ്മണൻ]] ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ വന്ന് തന്റേ കുടുമ അഴിച്ചു ശപഥം ചെയ്തു പറഞ്ഞു, രാജാവു തന്റെ കടം വീട്ടാതെ ഇന്നത്തെ ഉച്ചപൂജ നടത്തരുത് എന്നു. അതുകേട്ട് ഖിന്നനായ രാജാവ് തന്റെ മന്ത്രിയായ മണക്കാട്ടമ്പിള്ളി മേനോനോട് കാര്യം പറയുകയും ചെയ്തു. മേനോന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം അമ്പലപ്പുഴ ദേശത്തെ സകല കരക്കാരും തങ്ങളുടെ മുഴുവൻ നെല്ലും ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ കൊണ്ടു ചൊരിഞ്ഞു. മന്ത്രി ബ്രാഹ്മണനോടു ഉച്ചപൂജയ്ക്കു മുൻപായി ധാന്യം എല്ലാം എടുത്തുമാറ്റുവാനും ആവശ്യപ്പെട്ടു. എന്നാൽ അവിടത്തെ ഒരു വള്ളക്കാരും ബ്രാഹ്മണനെ സഹായിക്കാൻ കൂട്ടാക്കിയില്ല. ചുരുക്കത്തിൽ ആ ബ്രാഹ്മണൻ ആ നെല്ലെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിലേക്കു സമർപ്പിച്ച് ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് ഭഗവാന് പാൽപ്പായസം നേദിയ്ക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. അന്നുമുതലാണ് ഇപ്പോൾ നാം കാണുന്ന പാൽപ്പായസം തുടങ്ങിയത്. [[ഉണക്കലരി]], [[പാൽ]], [[വെള്ളം]], [[പഞ്ചസാര]] എന്നിവയാണ് അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസത്തിലെ വിഭവങ്ങൾ. ഇതിനുള്ള അരിയെടുക്കുന്നത്, സമീപപ്രദേശമായ [[കുട്ടനാട്‌|കുട്ടനാട്ടെ]] പാടശേഖരങ്ങളിൽ നിന്നു കൊയ്തുകൊണ്ടുവരുന്ന നെല്ലിൽ നിന്നാണ്. ഇതും പായസത്തിന്റെ മഹിമയ്ക്കുള്ള കാരണമായി പറയപ്പെടുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് 36 പറ പാൽ മാത്രം ഉപയോഗിച്ചാണ് പായസമുണ്ടാക്കിയിരുന്നതെങ്കിൽ പിന്നീട് ഇത് ആറുപറയാക്കി കുറയ്ക്കുകയും പകരം 30 പറ വെള്ളം ചേർക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. നിലവിലെ കണക്കനുസരിച്ച് 71 ലിറ്റർ പാലും 284 ലിറ്റർ വെള്ളവും ഇതിനുപയോഗിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കൂടാതെ 20 ഗ്രാം അരിയും 15 ഗ്രാം പഞ്ചസാരയും ഇതിനുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഇതിനുമാത്രമായി പ്രത്യേകം [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുമുണ്ട്. നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്താണ് പാൽപ്പായസത്തിടപ്പള്ളി പണിതിരിയ്ക്കുന്നത്. രാവിലെ ആറുമണിയ്ക്കാണ് പാൽപ്പായസം തയ്യാറാക്കാൻ തുടങ്ങുന്നത്. പാൽപ്പായസത്തിടപ്പള്ളിയിലുള്ള ഭീമൻ വാർപ്പിൽ ക്ഷേത്രക്കിണറ്റിലെ വെള്ളമൊഴിച്ച് തിളപ്പിയ്ക്കാൻ വയ്ക്കുന്നതാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. ഏകദേശം ഒരുമണിക്കൂർ കഴിയുമ്പോൾ ഇതിൽ പാലൊഴിയ്ക്കുന്നു. പതിനൊന്നുമണിയാകുമ്പോഴേയ്ക്കും വെള്ളം പൂർണ്ണമായും വറ്റുകയും അപ്പോൾ അരി ചേർത്തിളക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനുശേഷം വീണ്ടും ഒരുമണിക്കൂറാകുമ്പോൾ പാലിന്റെ പതിനൊന്നിലൊരുഭാഗം വറ്റുകയും അപ്പോൾ പഞ്ചസാര ചേർത്തിളക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ഭഗവാന് നേദിയ്ക്കാൻ കൊണ്ടുപോകുന്നത്. പഞ്ചസാര ചേർക്കേണ്ട സമയമാകുമ്പോൾ ശാന്തിക്കാരൻ തിടപ്പള്ളിയുടെ പുറത്തുവന്ന് '''വാസുദേവോ''' എന്ന് നീട്ടിവിളിയ്ക്കുന്നത് ഇവിടത്തെ ആചാരമാണ്. പാൽപ്പായസം നേദിയ്ക്കാൻ കൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ വടക്കേ നടയിൽ ഒരു [[കൃഷ്ണപ്പരുന്ത്]] വട്ടമിട്ടുപറക്കുന്നത് കാണാം. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമായി ഭക്തർ കണ്ടുവരുന്നു. ഇതിന് ഉപോദ്ബലകമായി ഗുരുവായൂരിൽ ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞ ഉടനെ ക്ഷേത്രനട അടയ്ക്കുന്നു. സാധാരണയായി ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞ ഉടനെ നടത്തുന്ന ഉച്ചശീവേലി, ഗുരുവായൂരിൽ മാത്രം നിത്യേന വൈകുന്നേരം നടതുറന്നശേഷമാണ് നടത്തുന്നത്. കഷായത്തിലെന്നപോലെ പാലിൽ ഏറെ വെള്ളം ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്നതുകൊണ്ട് അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസത്തിന് '''ഗോപാല കഷായം''' എന്നൊരു അപരനാമവുമുണ്ട്. 2019-ൽ ഇത് ഔദ്യോഗികനാമമാക്കാൻ ശ്രമിച്ചത് വൻ വിവാദമായിരുന്നു. ഭക്തജനപ്രതിഷേധം മൂലം പിന്നീട് ഇത് ഉപേക്ഷിയ്ക്കേണ്ടിവന്നു. മുൻകാലങ്ങളിൽ പെട്ടെന്ന് കേടാകും എന്നതുകൊണ്ട് ദൂരദേശങ്ങളിലേയ്ക്ക് അയച്ചുകൊടുക്കുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ, ഇന്ന് അതുണ്ട്. മതിലകത്ത് തെക്കുഭാഗത്തുള്ള കൗണ്ടറിൽ നിന്നാണ് ഇതിനുള്ള ടിക്കറ്റ് ശീട്ടാക്കുന്നത്. ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞ ഉടനെ ഇത് വിതരണം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങും. == ചരിത്രം == [[File:Kunjan nambiars mizhavu.JPG|thumb|അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രത്തിൽ കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാർ ഉപയോഗിച്ച മിഴാവ് പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു]] [[പ്രമാണം:Amblpza temple small.jpg|thumb| 600px|പടിഞ്ഞാറു നിന്നുള്ള ദൃശ്യം]] AD 1200-നു ശേഷമാണ് ഇവിടെ ഇന്നത്തെ [[ക്ഷേത്രം]] പണിതത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ഇങ്ങനെ ഒരു സഥലം തന്നെയുണ്ടായിരുന്നില്ല. ഈ സ്ഥലം കേവലം ജലാശയങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട കൃഷിയിടങ്ങൾ ആയിരുന്നു. ക്ഷേത്രോദ്ഭവത്തിന് കാരണമായ ഐതിഹ്യം തന്നെ വിരൽ ചൂണ്ടുന്നത് അത്തരമൊരു സാഹചര്യത്തിലേയ്ക്കാണ്. അക്കാലങ്ങളിൽ ഈ ഭാഗം [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യത്തിന്റെയോ]] മറ്റോ കീഴിലായിരുന്നിരിയ്ക്കണം എന്നും അഭ്യൂഹങ്ങളുണ്ട്. അതേ സമയം അമ്പലപ്പുഴയുടെ ചരിത്രത്തിന്റെ പ്രധാന ഭാഗം മുഴുവൻ കിടക്കുന്നത്, കേരളത്തിലെ ആദ്യ ബ്രാഹ്മണരാജ്യമായിരുന്ന ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ്. ഇന്നത്തെ കോട്ടയം ജില്ലയിൽ [[കുടമാളൂർ]] ദേശത്തുണ്ടായിരുന്ന ഒരു ദരിദ്ര ബ്രാഹ്മണകുടുംബമായിരുന്ന ചെമ്പകശ്ശേരി ഇല്ലത്തെ ഒരു ഉണ്ണി, പിന്നീട് ഈ സ്ഥലം പിടിച്ചടക്കി ഇവിടെ രാജ്യം സ്ഥാപിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ. അതിന് കാരണമായി പറയുന്ന കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: [[ഉത്തരകേരളം|ഉത്തരകേരളത്തിൽ]] നിന്നും തോറ്റോടിവന്ന ഒരുകൂട്ടം ഭടന്മാർ ആഹാരത്തിനായി കുടമാളൂർ ദേശത്ത! വരുകയുണ്ടായി. ഇവർ ആഹാരത്തിനായി അവിടെ പല വീടുകളിലും പോയങ്കിലും, ആഹാരം കിട്ടാതെ അലയുകയുണ്ടായി. ഇതു മനസ്സിലാക്കിയ ചില ബാലന്മാർ അടുത്തുള്ള '''ചെമ്പകശ്ശേരി''' എന്ന ദരിദ്ര ഇല്ലത്തിലേക്ക് ഇവരെ അയച്ചു. ആ ഇല്ലത്തിലെ നമ്പൂതിരി ബാലനെ കളിയാക്കാനായി അവന്റെ കൂട്ടുകാർ മനപൂർവ്വം ചെയ്തതായിരുന്നു ഇത്. എന്നാൽ ദരിദ്രനായ ആ ഉണ്ണി ആ പരിഹാസം മനസ്സിലാക്കി അവർക്ക് തന്റെ സ്വർണ്ണ മോതിരം ഊരി നൽകി ഭക്ഷണം കഴിച്ചു വരുവാൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. ആ പടയാളികൾ തങ്ങളുടെ നന്ദി പ്രകാശിപ്പിക്കുവാനായി, പരിഹസിക്കാൻ വന്നവരുടെ കുടുംബം കൊള്ളയടിച്ച് നമ്പൂതിരി ഉണ്ണിക്ക് സമ്മാനിച്ചു. തുടർന്ന് ആ ഭാഗം മുഴുവനും പിടിച്ചെടുക്കുകയും ഒരു രാജ്യമായി വികസിപ്പിച്ചു അതിന്റെ രാജാവായി ആ ബാലനെ തന്നെ അധികാരസ്ഥാനം നൽകി ആദരിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. <ref>ഐതിഹ്യമാല :ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവ് -- കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി</ref> ആ രാജ്യത്തിന് ചെമ്പകശ്ശേരി എന്ന പേരുതന്നെ നൽകുകയും ചെയ്തു. ഒരുപക്ഷേ കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ബ്രാഹ്മണരാജ്യമാകാം അത്. ഈ ഉണ്ണിയുടെ മകനായിരുന്നു അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സ്ഥാപകൻ എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധനായ പൂരാടം തിരുനാൾ ദേവനാരായണൻ. ക്ഷേത്രനിർമ്മാണത്തിനുശേഷം പൂരാടം തിരുനാൾ രാജാവ് തന്റെ രാജ്യവും മറ്റും അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിയ്ക്ക് സാങ്കല്പികമായി കാഴ്ച്ചവച്ച് ''[[ദേവനാരായണൻ]]'' എന്ന സ്ഥാനപ്പേര് സ്വീകരിച്ചു. പിന്നീടുവന്ന എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും ഈ പേരിൽ തന്നെ അറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങി. ക്ഷേത്രത്തോടുചേർന്നുതന്നെയാണ് രാജാവ് തന്റെ കൊട്ടരം പണികഴിപ്പിച്ചതും. രാജാവ് നമ്പൂതിരിയായതിനാൽ കൊട്ടാരം ''മഠം'' എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെട്ടത്. നിത്യവും രാവിലെ കുളിയും തേവാരവും കഴിഞ്ഞ് ശ്രീകൃഷ്ണദർശനം നടത്തുന്നത് എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും നിഷ്ഠയായി ആചരിച്ചുവന്നു. ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ സുവർണ്ണകാലത്ത് നിരവധി കവികൾ സദസ്സിനെ അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[മേല്പുത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരി]], [[തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛൻ]], [[കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാർ]], [[രാമപുരത്തുവാര്യർ]] തുടങ്ങിയവർ അവരിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ്. [[നാരായണീയം|നാരായണീയരചനയ്ക്കുശേഷം]] അതിപ്രസിദ്ധനായി മാറിയ മേല്പുത്തൂർ, തന്റെ പ്രസിദ്ധ വ്യാകരണഗ്രന്ഥമായ [[പ്രക്രിയാസർവ്വസ്വം]] രചിച്ചത് അമ്പലപ്പുഴയിൽ താമസിയ്ക്കുന്ന കാലത്താണ്. ഇക്കാലത്തുതന്നെ, അദ്ദേഹം അന്നത്തെ രാജാവിന്റെ ആജ്ഞയനുസരിച്ച് [[മഹാഭാരതം]] വായിയ്ക്കുന്നതിനിടയിൽ സ്വന്തമായി ഒരു ശ്ലോകം സൃഷ്ടിച്ചുചൊല്ലി രാജാവിനെ അദ്ഭുതപ്പെടുത്തിയതായി കഥയുണ്ട്. ഇക്കാലത്തുതന്നെയാണ് [[തെലുങ്ക്|തെലുങ്കുഭാഷയിൽ]] രചിച്ച [[അധ്യാത്മരാമായണം]] വായിച്ച് എഴുത്തച്ഛൻ തന്റെ പ്രസിദ്ധമായ [[അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ട്|കിളിപ്പാട്ടുകൃതി]] രചിച്ചതെന്ന് വിശ്വാസമുണ്ട്. കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാർ തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ പ്രധാനഭാഗം മുഴുവൻ അമ്പലപ്പുഴയിലും [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തുമാണ്]] കഴിച്ചുകൂട്ടിയത്. അവയിൽ അമ്പലപ്പുഴയിലുണ്ടായിരുന്ന കാലത്താണ് അദ്ദേഹം തുള്ളൽ പ്രസ്ഥാനത്തിന് രൂപം കൊള്ളുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചാക്യാർക്കൂത്ത്]] നടക്കുന്ന സമയത്ത് [[മിഴാവ്]] കൊട്ടിക്കൊണ്ടിരിയ്ക്കുകയായിരുന്ന നമ്പ്യാർ പെട്ടെന്ന് ഉറങ്ങിപ്പോയപ്പോൾ ചാക്യാർ അദ്ദേഹത്തെ കളിയാക്കുകയും അതിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് പിറ്റേന്ന് സ്വന്തമായ ഒരു കലാരൂപം സൃഷ്ടിച്ചെടുക്കുകയുമായിരുന്നു എന്ന കഥ പ്രസിദ്ധമാണ്. തിരുവനന്തപുരത്തെ താമസത്തിനുശേഷം അമ്പലപ്പുഴയിൽ വീണ്ടും വന്നു താമസിയ്ക്കുന്നതിനിടയിലാണ് [[പേവിഷബാധ|പേവിഷബാധയേറ്റ്]] നമ്പ്യാർ അന്തരിച്ചത്. 1746-ൽ [[തിരുവിതാംകൂർ]] രാജാവായിരുന്ന [[അനിഴം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡവർമ്മ]] ചെമ്പകശ്ശേരിയെ ആക്രമിച്ചു കീഴ്പെടുത്തിയ ശേഷം ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവിന്റ ശൈലി സ്വീകരിച്ചാണ് [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിനെ]] ശ്രീപദ്മനാഭനു സമർപ്പിച്ച ശേഷം '''പദ്മനാഭദാസൻ''' എന്ന പേരു സ്വീകരിച്ചത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. തിരുവിതാംകൂറിന്റെ ഭാഗമായശേഷവും അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധിയ്ക്ക് കോട്ടം തട്ടിയില്ല. മാർത്താണ്ഡവർമ്മ മുതൽ [[ചിത്തിര തിരുനാൾ ബാലരാമവർമ്മ|ചിത്തിര തിരുനാൾ]] വരെയുള്ള എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രത്തെ വളരെ പ്രാധാന്യത്തോടെ കണ്ടുവന്നു. തിരുവിതാംകൂറിൽ മഹാക്ഷേത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ മഹാക്ഷേത്രങ്ങളായി നിന്ന ഏഴുക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്ന് അമ്പലപ്പുഴയാണ്. [[കന്യാകുമാരി ഭഗവതിക്ഷേത്രം|കന്യാകുമാരി]], [[ശുചീന്ദ്രം സ്ഥാണുമാലയപ്പെരുമാൾ ക്ഷേത്രം|ശുചീന്ദ്രം]], [[തിരുവനന്തപുരം പത്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രം|പത്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രം]], [[ഹരിപ്പാട് സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഹരിപ്പാട്]], [[ഏറ്റുമാനൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം|ഏറ്റുമാനൂർ]], [[വൈക്കം മഹാദേവക്ഷേത്രം|വൈക്കം]] എന്നിവയാണ് മറ്റുള്ളവ. ഏറ്റുമാനൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന പ്രസിദ്ധമായ [[ഏഴരപ്പൊന്നാന|ഏഴരപ്പൊന്നാനയ്ക്കുപകരം]] സമർപ്പിച്ച ഏഴരപ്പൊന്നാനപ്പതക്കം, ഇന്നും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് ഭഗവാന് ചാർത്താറുണ്ട്. 1949-ൽ തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ് ക്ഷേത്രം രൂപവത്കരിച്ചപ്പോൾ ക്ഷേത്രം അതിന്റെ കീഴിലായി. ഇന്ന് ബോർഡിനുകീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് അമ്പലപ്പുഴ. കേരളത്തിലെ പ്രധാന ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രമായ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായും അമ്പലപ്പുഴയ്ക്ക് വലിയ ബന്ധമുണ്ട്. [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] ഗുരുവായൂർ ആക്രമിയ്ക്കുമോ എന്ന് സംശയം തോന്നിയ സമയത്ത് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം ഊരാളനായിരുന്ന മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരിയും തന്ത്രിയും ശാന്തിക്കാരും കഴകക്കാരും കൂടി ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിഗ്രഹം അമ്പലപ്പുഴയിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുവന്നു. പഴയ ചെമ്പകശ്ശേരി രാജകൊട്ടാരമായിരുന്ന അമ്പലപ്പുഴ തെക്കേ മഠത്തിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറും പണികഴിപ്പിച്ച് ഗുരുവായൂരപ്പനെ അവിടെ കുടിയിരുത്തി. ഇന്നും അമ്പലപ്പുഴയിൽ ആ ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറുമെല്ലാമുണ്ട്. അവിടെ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഒരു ചിത്രവും അതിന് നിത്യേന വിളക്കുവയ്പുമുണ്ട്. അമ്പലപ്പുഴയ്ക്കുശേഷം കുറച്ചുകാലം [[മാവേലിക്കര|മാവേലിക്കരയിലും]] ഗുരുവായൂരപ്പൻ കുടികൊണ്ടിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ, സമീപത്തെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ പലതും തകർത്തിട്ടും ടിപ്പുവിന് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം മാത്രം തകർക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. തുടർന്ന്, ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് വിഗ്രഹം മടക്കിക്കൊണ്ടുപോയി. ഇന്നും അമ്പലപ്പുഴയിൽ പാൽപ്പായസം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുമ്പോൾ വടക്കേ നടയിൽ ഒരു കൃഷ്ണപ്പരുന്ത് വട്ടമിട്ട് പറക്കുന്നത് കാണാം. അത് സാക്ഷാൽ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമായി ഭക്തർ വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. തന്മൂലം, ഗുരുവായൂരിൽ ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞ ഉടനെ നടയടയ്ക്കുന്നു. നിത്യശീവേലിയുള്ള എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാധാരണയായി ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞ ഉടനെ നടക്കുന്ന ഉച്ചശീവേലി, ഗുരുവായൂരിൽ മാത്രം വൈകീട്ട് നടതുറന്ന ശേഷമാണ് നടത്തുന്നത്. == ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി == === ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും === ==== ക്ഷേത്രപരിസരം ==== അമ്പലപ്പുഴ ദേശത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്ക്, [[തിരുവല്ല|തിരുവല്ലയിലേയ്ക്കുള്ള]] സംസ്ഥാനപാതയോടുചേർന്നാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കിഴക്കോട്ടാണ് ക്ഷേത്രദർശനം. എന്നാൽ, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്താണ് കൂടുതൽ സൗകര്യങ്ങളുള്ളത്. പ്രധാനപ്പെട്ട ലോഡ്ജുകൾ, ഹോട്ടലുകൾ, കടകംബോളങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് പണിതിരിയ്ക്കുന്നത്. പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രം വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന വലിയൊരു കവാടമുണ്ട്. അമ്പലപ്പുഴ കിഴക്ക് പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, ഗവ. വെറ്റിനറി ആശുപത്രി, ഗവ. കോളേജ് തുടങ്ങിയ സ്ഥാപനങ്ങൾ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തും കാണാവുന്നതാണ്. കിഴക്കേ നടയിലാണെങ്കിൽ അതിമനോഹരമായ ഒരു ക്ഷേത്രകവാടം പണിതിട്ടുണ്ട്. മൂന്നുവാതിലകളോടുകൂടിയ ഈ കവാടത്തിന്റെ മുകളിലായി [[ദശാവതാരങ്ങൾ|ദശാവതാരരൂപങ്ങളും]] അവയ്ക്കും മുകളിലായി ഗണപതി, ശ്രീകൃഷ്ണൻ, ശിവൻ എന്നീ ദേവന്മാരുടെ രൂപങ്ങളും കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലും ഇതുപോലെയൊരു കവാടമുണ്ട്. ഈ കവാടം കഴിഞ്ഞ് അല്പം കൂടി മുന്നോട്ടുപോയാൽ '''[[ഓം നമോ ഭഗവതേ വാസുദേവായ]]''' എന്ന ദ്വാദശാക്ഷരമന്ത്രം എഴുതിവച്ച നടപ്പന്തൽ കാണാം. 1998-ലാണ് ഈ കവാടം പണിതത്. ഇവിടെനിന്നുള്ള വഴിയുടെ ഇരുവശവും ധാരാളം കടകൾ കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും നടകളിൽ വലിയ രണ്ട് [[അരയാൽ]] മരങ്ങളുണ്ട്. അവയിൽ കിഴക്കുഭാഗത്തെ ആൽത്തറയിൽ ഭഗവദ്വാഹനമായ [[ഗരുഡൻ|ഗരുഡന്റെ]] ചെറിയൊരു ശില്പം കാണാം. ഗുരുവായൂരിലെ മഞ്ജുളാൽത്തറയിൽ മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന ഗരുഡരൂപവുമായി നല്ല രൂപസാദൃശ്യം ഈ ഗരുഡന്നുണ്ട്. ഇവിടെ തൊഴുതശേഷമാണ് ഭക്തർ കൃഷ്ണദർശനത്തിന് ചെല്ലുന്നത്. ഇതിനുസമീപമാണ് മലയാളത്തിലെ പ്രാചീനകവിത്രയത്തിലെ അതികായനായിരുന്ന കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാരുടെ സ്മാരകം കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. ഇന്നത്തെ [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട് ജില്ലയിൽ]] [[ഒറ്റപ്പാലം |ഒറ്റപ്പാലത്തിനടുത്തുള്ള]] [[കിള്ളിക്കുറിശ്ശിമംഗലം|കിള്ളിക്കുറിശ്ശിമംഗലത്ത്]] ജനിച്ച കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാർ, തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ നല്ലൊരു ഭാഗവും ജീവിച്ചത് അമ്പലപ്പുഴയിലാണ്. ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവിന്റെ സദസ്യനായിരുന്ന അദ്ദേഹം, ഇവിടെ വച്ചാണ് കേരളത്തിന്റെ തനതുകലകളിലൊന്നായ തുള്ളലിന് രൂപം നൽകിയത്. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി [[ഓട്ടൻ തുള്ളൽ]] വേഷത്തിന്റെ ഒരു ശില്പം ഇവിടെ കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് നമ്പ്യാരുടെ സ്മൃതിമണ്ഡപവുമുണ്ട്. ക്ഷേത്രമതിലകത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്താണ് ക്ഷേത്രം വക വലിയ [[സർപ്പക്കാവ്]] പണിതിരിയ്ക്കുന്നത്. നിരവധി അപൂർവ്വ സസ്യജാലങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്ന ഈ കാവിൽ, [[നാഗരാജാവ്|നാഗരാജാവായി]] [[അനന്തൻ]] കുടികൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ധാരാളം പരിവാരങ്ങളുമുണ്ട്. നൂറും പാലും, പുറ്റും മുട്ടയും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം തുടങ്ങിയവയാണ് നാഗദൈവങ്ങൾക്കുള്ള പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. കൂടാതെ, എല്ലാ മാസത്തിലെയും [[ആയില്യം]] നാളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] ആയില്യത്തിന് [[സർപ്പബലി|സർപ്പബലിയുമുണ്ടാകും]]. തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രക്കുളം പണിതിട്ടുണ്ട്. '''പുത്തൻ കുളം''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ കുളം, ക്ഷേത്രത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ പ്രധാനപ്പെട്ട കുളമാണ്. എല്ലാ വർഷവും മീനമാസത്തിൽ കൊടിയേറ്റുത്സവത്തിനിടയിൽ വരുന്ന നാടകശാലസദ്യ കഴിഞ്ഞാൽ ഈ കുളത്തിൽ പോയാണ് ഭക്തർ കൈകാലുകൾ കഴുകുന്നത്. ഇവിടെനിന്നുതന്നെ അല്പം മാറി അമ്പലപ്പുഴ തമിഴ് ബ്രാഹ്മണസമൂഹം വക [[നവഗ്രഹങ്ങൾ|നവഗ്രഹക്ഷേത്രവുമുണ്ട്]]. പഴയൊരു നാലുകെട്ടിന്റെ ആസ്ഥാനം ബ്രാഹ്മണസമൂഹം ആസ്ഥാനമാക്കി അവിടെ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിൽ പണിത് നവഗ്രഹപ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയതാണ്. [[ജ്യോതിഷം|ജ്യോതിഷപ്രകാരമുള്ള]] ഒമ്പത് ഗ്രഹങ്ങളായ [[സൂര്യൻ]], [[ചന്ദ്രൻ]], [[ചൊവ്വ]], [[ബുധൻ]], [[വ്യാഴം]], [[ശുക്രൻ]], [[ശനി]], [[രാഹു]], [[കേതു]] എന്നിവരെ ഒരേ പീഠത്തിൽ വ്യത്യസ്തദിശകളിലേയ്ക്ക് ദർശനം നൽകി പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. സൂര്യനും ബുധനും ശുക്രനും കിഴക്കോട്ടും ചന്ദ്രനും ശനിയും പടിഞ്ഞാറോട്ടും ചൊവ്വയും രാഹുവും കേതുവും തെക്കോട്ടും വ്യാഴം മാത്രം വടക്കോട്ടും ദർശനം നൽകുന്നു. എല്ലാദിവസവും ഇവർക്ക് വിശേഷാൽ നവഗ്രഹപൂജയും നവഗ്രഹഹോമവുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. കൂടാതെ അതാത് ഗ്രഹത്തിനനുസരിച്ചുള്ള പട്ടുചാർത്തൽ (സൂര്യന്നും ചൊവ്വയ്ക്കും ചുവപ്പ്, ചന്ദ്രന്നും ശുക്രന്നും വെളുപ്പ്, ബുധന്ന് പച്ച, വ്യാഴത്തിന് മഞ്ഞ, ശനിയ്ക്ക് നീല, രാഹുവിന് കറുപ്പ്, കേതുവിന് നാനാവർണ്ണം എന്നിങ്ങനെ), നവധാന്യസമർപ്പണം എന്നിവയും അതിവിശേഷമാണ്. നവഗ്രഹങ്ങളെക്കൂടാതെ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ധർമ്മശാസ്താവിനെയും ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. കിഴക്കോട്ടാണ് ശാസ്താവിന്റെ ദർശനം. നീരാജനം, നെയ്യഭിഷേകം, അഷ്ടാഭിഷേകം, പുഷ്പാഭിഷേകം തുടങ്ങി ധാരാളം വഴിപാടുകൾ ശാസ്താവിനുമുണ്ട്. മണ്ഡലകാലത്ത് ഇവിടെ നടത്തുന്ന [[ശാസ്താപ്രീതി]] ചടങ്ങുകൾ അതിവിശേഷമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കേ നടയിൽ കാണാൻ പറ്റിയ ആകർഷണങ്ങളില്ല. === മതിലകം === കിഴക്കേ നടപ്പുരയിലൂടെ അകത്തുകടന്നാൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വീണ്ടും ഒരു അരയാൽ കാണാം. ഈ അരയാലിന് ക്ഷേത്ര ഐതിഹ്യവുമായി അടുത്ത ബന്ധമുണ്ട്. കാരണം, ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ആൽത്തറയിൽ വച്ചാണ് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർക്ക് കൃഷ്ണദർശനം ലഭിച്ചത്. തന്മൂലം ഇവിടെ നിത്യേന വിളക്കുവയ്പുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഇതിന്റെ തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ ആനകളെയും വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ പശുക്കളെയും പാർപ്പിയ്ക്കാനുള്ള സ്ഥലങ്ങൾ കാണാം. ആൽത്തറയുടെ പുറകിലാണ് അതിവിശാലമായ പ്രധാന ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. '''വേലകുളം''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ കുളം, അമ്പലപ്പുഴയുടെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളിലൊന്നാണ്. കുലച്ചുവച്ച ഒരു വില്ലിന്റെ ആകൃതിയിലുള്ള ഈ കുളത്തിൽ കുളിച്ചാണ് ശാന്തിക്കാരും ഭക്തരും ക്ഷേത്രദർശനത്തിനെത്തുന്നത്. ഉത്സവക്കാലത്ത് [[വേലകളി]] നടക്കുന്ന കുളമായതുകൊണ്ടാണ് ഇതിനെ വേലകുളം എന്നുവിളിയ്ക്കുന്നത്. ഈ കുളത്തിലേയ്ക്ക് ദർശനം നൽകുന്ന രീതിയിലാണ് ക്ഷേത്രം പണിതിരിയ്ക്കുന്നത്. ഇതിനോടുചേർന്ന് പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് (പ്രധാന നടയ്ക്കുനേരെ) ഒരു കുളപ്പുരയും പണിതിട്ടുണ്ട്. ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവിന്റെ കാലത്തുതന്നെ പണിത അതിമനോഹരമായ ഈ കുളപ്പുരയോട് ചേർന്നുതന്നെ ഭക്തർക്ക് വിശ്രമിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യങ്ങളും ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. കുളത്തിന്റെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറായി കാണുന്ന ആൽത്തറയിൽ കിഴക്കോട്ടുതന്നെ ദർശനമായി ശിവന്റെയും ഗണപതിയുടെയും പ്രതിഷ്ഠകളോടുകൂടിയ ഒരു കൊച്ചുശ്രീകോവിലുണ്ട്. സ്വർണ്ണം പൂശിയ ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കഷ്ടിച്ച് അരയടി മാത്രം ഉയരം വരുന്ന ചെറിയ രണ്ട് വിഗ്രഹങ്ങളാണുള്ളത്. എങ്കിലും ഇവിടെ നിത്യപൂജകൾ മുടക്കം കൂടാതെ നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ശിവന്ന് നിത്യവും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാരയും]] ശംഖാഭിഷേകവുമടക്കമുള്ള അഭിഷേകങ്ങളും [[ശിവരാത്രി|ശിവരാത്രിനാളിൽ]] വിശേഷാൽ പൂജകളുമുണ്ടാകും. ഗണപതിപ്രീതിയ്ക്കായി നിത്യേന ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ഗണപതിഹോമം]] നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. കുളപ്പുരയ്ക്കും ബലിക്കൽപ്പുരയ്ക്കുമിടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആനക്കൊട്ടിൽ തെക്കുവടക്ക് വീതിയിൽ കിടക്കുന്നത്. ഇവിടെ വച്ചാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂൺ]], [[തുലാഭാരം]], [[വിവാഹം]], [[അടിമ കിടത്തൽ]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നത്. ഏകദേശം അഞ്ച് ആനകളെ ഒന്നിച്ച് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഇവിടെയുണ്ട്. നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും മറ്റും [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരസേവ]] നടത്തുന്നതും ഇവിടെവച്ചാണ്. ആനക്കൊട്ടിലിനപ്പുറമാണ് ഭഗവദ്വാഹനമായ ഗരുഡനെ ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇവിടെ കൊടിമരത്തിനുതന്നെ മണ്ഡപം പണിതിട്ടുണ്ട്. ഇത് വിളക്കിൽ നിന്നുള്ള പുകയേൽക്കാതെ കൊടിമരത്തെ സംരക്ഷിച്ചുവരുന്നു. സമീപഗ്രാമമായ [[തകഴി|തകഴിയിലെ]] [[തകഴി ശ്രീ ധർമശാസ്താക്ഷേത്രം|ശ്രീ ധർമശാസ്താക്ഷേത്രമാണ്]] അമ്പലപ്പുഴ കൂടാതെ ഇത്തരത്തിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഏക ക്ഷേത്രം. ഇതിന് ചുവട്ടിൽ [[മഞ്ചാടി]] സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് അതിവിശേഷമായ വഴിപാടാണ്. കൊടിമരച്ചുവട്ടിൽ പതിവുപോലെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരൂപങ്ങളും]] കാണാം. കൊടിമരത്തിനപ്പുറമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ബലിക്കല്ല് പ്രതിഷ്ഠിച്ച ബലിക്കൽപ്പുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നത്. ശ്രീകോവിലിന് ഉയരം കുറവായതിനാൽ ഇവിടെയുള്ള ബലിക്കല്ലിനും ഉയരം കുറവാണ്. തന്മൂലം, കൊടിമരത്തിന് മുന്നിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ വിഗ്രഹം വ്യക്തമായി കാണാൻ സാധിയ്ക്കും. ബലിക്കൽപ്പുരയുടെ മച്ചിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെയും അഷ്ടദിക്പാലകരുടെയും രൂപങ്ങൾ കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ, അതിമനോഹരമായ നിരവധി ദാരുശില്പങ്ങൾ കൊണ്ട് അലംകൃതമാണ് ബലിക്കൽപ്പുര. ==== ഗുരുവായൂർ നട ==== ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്താണ് പഴയ ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ കൊട്ടാരമായിരുന്ന തെക്കേ മഠം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഇതൊരു നാലുകെട്ടാണ്. നടുക്ക് വലിയ നടുമുറ്റവും ചുറ്റും വലിയ മാളികയും പണിതിരിയ്ക്കുന്ന ഈ കൊട്ടാരം, ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ കാലത്ത് പ്രൗഢിയോടെ വാണു. ഇതിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള കെട്ടിടത്തിലാണ് ഇപ്പോൾ അമ്പലപ്പുഴ അസിസ്റ്റന്റ് കമ്മീഷണറുടെ ഓഫീസ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിനുകീഴിലുള്ള ഒരു 'എ' ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ് അമ്പലപ്പുഴ ദേവസ്വം. ഇതിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്താണ് പ്രസിദ്ധമായ ഗുരുവായൂർ നട. ടിപ്പു സുൽത്താന്റെ ആക്രമണം ഭയന്ന് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരിയും ഓതിയ്ക്കന്മാരിൽ പ്രധാനിയായിരുന്ന കക്കാട് നമ്പൂതിരിയും കൂടി ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിഗ്രഹവും തിടമ്പും അമ്പലപ്പുഴയിൽ കൊണ്ടുവരികയും, തുടർന്ന് മൂലവിഗ്രഹം അടുത്തുള്ള [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട്ട് കായലിൽ]] ജലാധിവാസം ചെയ്ത് തിടമ്പിലേയ്ക്ക് ചൈതന്യം ആവാഹിച്ച് ഇവിടെ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറും പണിത് പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയുമായിരുന്നു. നിലവിൽ ഈ ശ്രീകോവിലിലുള്ളത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഒരു ചിത്രം മാത്രമാണ്. ഇവിടെ നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. അമ്പലപ്പുഴയിൽ കുറച്ചുനാൾ വച്ചശേഷം ഗുരുവായൂരപ്പനെ മാവേലിക്കരയിലും കൊണ്ടുപോയി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയുണ്ടായി. [[മാവേലിക്കര ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|മാവേലിക്കര ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിന്റെ]] തെക്കുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ക്ഷേത്രം പണിത് അവിടെയാണ് ഗുരുവായൂരപ്പൻ കുടികൊണ്ടത്. പിന്നീട്, അടുത്തുള്ള [[എണ്ണക്കാട്]] കൊട്ടാരത്തിലും ഗുരുവായൂരപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച് ആരാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിനുശേഷം 1792 ഡിസംബർ മാസത്തിലാണ് ഭഗവാൻ തിരിച്ച് ഗുരുവായൂരിലെത്തിയത്. ==== നാടകശാലയും മണിക്കിണറും ==== അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളിലൊന്നായ നാടകശാല, തെക്കേ മഠത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഉത്സവക്കാലത്ത് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒമ്പതാമുത്സവത്തിന് ഇവിടെ നടത്തുന്ന സദ്യ അതിവിശേഷമാണ്. സദ്യ കഴിച്ച് അധികമാകും മുമ്പ് ഇല പകുതിയിലിട്ട് ഉപേക്ഷിച്ചുപോകുന്ന ഈ പരിപാടി വൻ വിമർശനത്തിനും കാരണമായിട്ടുണ്ട്. ഇവിടെ വച്ചുതന്നെയാണ് ഉത്സവക്കാലത്ത് പല കലാപരിപാടികളും നടക്കുന്നതും. ഇതിന് സമീപമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന മണിക്കിണർ കാണാൻ കഴിയുക. ഐതിഹ്യപ്രകാരം തന്നെ വലിയ പ്രാധാന്യമുള്ള കിണറാണിത്. ഒരിയ്ക്കൽ വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ ക്ഷേത്രദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ഭഗവാനെ ശ്രീലകത്ത് കാണാതിരിയ്ക്കുകയും അന്വേഷിച്ചുനടന്നപ്പോൾ ഈ കിണറിനടുത്തുവച്ച് ഭക്തർക്ക് സദ്യ വിളമ്പുന്ന രൂപത്തിൽ ഭഗവാനെ കാണുകയും ചെയ്തു എന്നൊരു കഥയുണ്ട്. ഭഗവാന്റെ പ്രസിദ്ധമായ പാൽപ്പായസത്തിനുള്ള വെള്ളമെടുക്കുന്നത് ഇവിടെനിന്നാണ്. ഇവിടെ കിണറിന് വലിയൊരു മറയിട്ടിട്ടുണ്ട്. ശാന്തിക്കാർക്കു മാത്രമേ ഇവിടെ പ്രവേശനമുള്ളൂ. മണിക്കിണറിനടുത്താണ് അമ്പലപ്പുഴ കൃഷ്ണന്റെ തൃക്കൈവെണ്ണ, ത്രിമധുരം വഴിപാടുകൾ ലഭിയ്ക്കുന്ന കൗണ്ടറും. ഒരു കുടത്തിൽ നൽകുന്ന വെണ്ണ, ഗോകുലത്തിന്റെ പ്രതീതി സമ്മാനിയ്ക്കുന്നു. ==== കളിത്തട്ടും രാമചന്ദ്രൻ സ്മാരകവും ==== ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ കളിത്തട്ട്. തുള്ളൽ പ്രസ്ഥാനം പിറന്നുവീണ സ്ഥലം എന്ന നിലയിൽ ഏറെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റിയ ഈ സ്ഥലം, ക്ഷേത്രത്തിൽ വരുന്ന ഭക്തരുടെ വിശ്രമസ്ഥാനങ്ങളിലൊന്നുകൂടിയാണ്. ഇവിടെയാണ് കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാരുടെ മിഴാവ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുന്നത്. ഇതിൽ തൊടാനുള്ള അനുമതി നിഷേധിച്ചിട്ടുണ്ട്. വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് ക്ഷേത്രം വക ഒരു തുളസീവനവും നക്ഷത്രവനവും കാണാവുന്നതാണ്. ശ്രീകൃഷ്ണൻ്റെ ഇഷ്ടപുഷ്പമായ [[തുളസി|തുളസിയ്ക്ക്]] പുറത്തുനിന്നുള്ളവരെ ആശ്രയിയ്ക്കാതെ സ്വന്തമായി നട്ടുവളർത്തുക എന്ന ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ തുടങ്ങിയ പദ്ധതിയാണ് തുളസീവനം. ഇവിടെ ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പത്തോളം തുളസിച്ചെടികൾ കാണാം. ഭാരതീയ ജ്യോതിഷപ്രകാരമുള്ള 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങളെ ഇവിടെ കാണാവുന്നതാണ്. ഇവയെ പൂജിയ്ക്കുന്നതും ഇവയ്ക്ക് വെള്ളമൊഴിച്ചുകൊടുക്കുന്നതും അതിവിശേഷപ്പെട്ട കർമ്മമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇവയ്ക്ക് നടുവിലാണ് പ്രസിദ്ധ ഗജവീരനായിരുന്ന [[അമ്പലപ്പുഴ രാമചന്ദ്രൻ|അമ്പലപ്പുഴ രാമചന്ദ്രൻ്റെ]] ശില്പം പണിതിരിയ്ക്കുന്നത്. ഒരുകാലത്ത് മധ്യതിരുവിതാംകൂറിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ നിറസാന്നിദ്ധ്യമായിരുന്ന രാമചന്ദ്രനെ, ചരിഞ്ഞശേഷം ഗുരുവായൂരിലെ [[ഗുരുവായൂർ കേശവൻ|കേശവൻ]] സ്മാരകത്തിൻ്റെ മാതൃകയിൽ പ്രത്യേകം സ്മാരകമുണ്ടാക്കി ആദരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. രാമചന്ദ്രൻ സ്മാരകത്തിനടുത്ത് ഒരു ശംഖിൻ്റെ രൂപവും കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവ കടന്നുനടന്നാൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജാസാധനങ്ങൾ വിൽക്കുന്ന കടയ്ക്കുമുന്നിലെത്താം. പൂജയ്ക്കുള്ള മാലകൾ, എണ്ണ, നെയ്യ്, ചന്ദനത്തിരി തുടങ്ങിയ സൗകര്യങ്ങൾ ഇവിടെ വിൽക്കുന്നു. ഇതും കടന്നാലാണ് പാൽപ്പായസത്തിടപ്പള്ളിയ്ക്കുമുന്നിലെത്തുന്നത്. സാധാരണ തിടപ്പള്ളികളെക്കാൾ വലുപ്പമുണ്ട് ഇതിന്. ഉച്ചപ്പൂജയടുത്ത സമയത്ത് ഇവിടെനിന്ന് പായസത്തിൻ്റെ മണം പുറത്തേയ്ക്ക് വരുന്നുണ്ടാകും. ഇവയ്ക്കെല്ലാം അപ്പുറത്താണ് ക്ഷേത്രം വക ഊട്ടുപുര. രണ്ടുനിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പ്രൗഢിയോടെ തലയുയർത്തിനിൽക്കുന്നു. പണ്ടുകാലത്ത് നിത്യേന ഇവിടെ ഊട്ടുണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ വിശേഷദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമേ ഊട്ടുള്ളൂ. === ശ്രീകോവിൽ === ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ചെറിയൊരു സൗധമാണ് ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇവിടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ മേൽക്കൂര നാലമ്പലത്തിന്റെ മേൽക്കൂരയുമായി കൂടിച്ചേർന്നാണിരിയ്ക്കുന്നത്. ഇതുമൂലമാണ് അമ്പലപ്പുഴ കൃഷ്ണനെ ഗോശാലകൃഷ്ണനായി കണ്ടുവരുന്നത്. ചുറ്റുമുള്ള വഴി ഗോശാലയായി കണ്ടുവരുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ഈ ശ്രീകോവിലിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടം ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. അകത്തേയ്ക്ക് കയറാനുള്ള പടികൾ (സോപാനപ്പടികൾ) നേരിട്ടുകയറാവുന്ന രീതിയിലാണ് പണിതിരിയ്ക്കുന്നത്. ഇതിന് ഇരുവശവുമായി ദ്വാരപാലകരൂപങ്ങൾ കാണാം. ദ്വാരപാലകരെ തൊഴുത്, അവരുടെ അനുവാദം വാങ്ങിവേണം ശ്രീലകത്ത് കയറാൻ എന്നാണ് ചിട്ട. ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്നുമുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്തുള്ളതാണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന അതിമനോഹരമായ ശ്രീകൃഷ്ണവിഗ്രഹം കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടുകൈകളോടുകൂടിയ ഭഗവാന്റെ വലതുകയ്യിൽ [[ചാട്ടവാർ|ചാട്ടവാറും]] ഇടതുകയ്യിൽ [[ശംഖ്|ശംഖും]] കാണാം. ഇതാണ് ഭഗവാനെ പാർത്ഥസാരഥിസങ്കല്പത്തിൽ ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനുള്ള കാരണം. ആടയാഭരണങ്ങളും ചന്ദനമുഴുക്കാപ്പും അണിഞ്ഞുകാണുമ്പോൾ വിഗ്രഹത്തിന് ഭംഗി കൂടുതലാണ്. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാൻ അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീലകത്ത് വാഴുന്നു. അതിമനോഹരമായ ചുവർച്ചിത്രങ്ങളും ദാരുശില്പങ്ങളും കൊണ്ട് അലംകൃതമാണ് ശ്രീകോവിൽ. ശ്രീകൃഷ്ണലീലകൾ, ശിവകഥകൾ, ദശാവതാരങ്ങൾ തുടങ്ങി ധാരാളം ചിത്രങ്ങൾ ഇവിടെ അതിമനോഹരമായി വരച്ചുചേർത്തിട്ടുണ്ട്. ഇവയെല്ലാം ചില്ലിട്ട് സൂക്ഷിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ശ്രീകോവിലിന്റെ പ്രവേശനകവാടത്തിന്റെ വടക്കുവശത്ത് ഒരു [[ഇടയ്ക്ക]] തൂക്കിയിട്ടിട്ടുണ്ട്. പൂജയും ദീപാരാധനയുമുള്ള അവസരങ്ങളിൽ ഇതെടുത്തുകൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുന്ന പതിവ് ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്തുതന്നെ അഭിഷേകതീർത്ഥം ഒഴുക്കിവിടാൻ ഓവും പണിതിട്ടുണ്ട്. === നാലമ്പലം === ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. വളരെ ചെറിയൊരു നാലമ്പലമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. എന്നാലും പ്രദക്ഷിണം നന്നായി നടത്താം. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത നാലമ്പലത്തിന്റെ മേൽക്കൂര പൂർണ്ണമായും ചെമ്പുമേഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ഇതേ മേൽക്കൂരയാണ് ശ്രീകോവിലിനും എന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു കാര്യമാണ്. നാലമ്പലത്തിനകത്തേയ്ക്ക് നാലുഭാഗത്തുനിന്നും പ്രവേശനമുണ്ടെങ്കിലും പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തെ പ്രവേശനകവാടം അടച്ചിട്ടിരിയ്ക്കുകയാണ്. കിഴക്കുഭാഗത്തുകൂടെ കടന്നുവരുമ്പോൾ ഇരുവശത്തുമായി വിളക്കുമാടങ്ങൾ കാണാം. അവയിൽ തെക്കുഭാഗത്തെ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് ശ്രീകോവിലിന് പുറത്തുള്ള പൂജകളും [[ഗണപതിഹോമം]] അടക്കമുള്ള ഹോമങ്ങളും നടത്താറുള്ളത്; വടക്കേ വാതിൽമാടം മാലകെട്ടലിനും നാമജപത്തിനും ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. പൂജയും ദീപാരാധനയും ഒഴികെയുള്ള അവസരങ്ങളിൽ വടക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[കൊമ്പ്]], [[കുറുംകുഴൽ]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ സൂക്ഷിച്ചുവച്ചിരിയ്ക്കുന്നതും കാണാം. മേൽപ്പറഞ്ഞ വാദ്യങ്ങൾ കൂടാതെ ക്ഷേത്രത്തിലെ സവിശേഷവാദ്യമായി ഓടക്കുഴലും ഇവിടെ സൂക്ഷിയ്ക്കാറുണ്ട്. നിത്യേന ഓടക്കുഴൽ സേവയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രമാണ് അമ്പലപ്പുഴ. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർക്ക് ഭഗവാൻ ഓടക്കുഴലൂതുന്ന രൂപത്തിൽ ദർശനം കൊടുത്തതിന്റെ സങ്കല്പത്തിലാണ് ഇവിടെ നിത്യേന ഓടക്കുഴൽ സേവയുള്ളത്. നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ പതിവുപോലെ തിടപ്പള്ളി പണിതിട്ടുണ്ട്. പാൽപ്പായസമൊഴികെയുള്ള നിവേദ്യങ്ങൾ ഇവിടെയാണുണ്ടാക്കുന്നത്. അവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം [[ഉണ്ണിയപ്പം|ഉണ്ണിയപ്പമാണ്]]. നിത്യേന അത്താഴപ്പൂജയ്ക്ക് ഇതുനേദിയ്ക്കുന്നത് അതിവിശേഷമാണ്. കൂടാതെ തൃക്കൈവെണ്ണയും പ്രധാനമാണ്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[മുളയറ]] പണിതിട്ടുണ്ട്. ഉത്സവക്കാലത്ത് മുളപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെവച്ചാണ്. [[നവധാന്യങ്ങൾ]] പതിനാറുപാത്രങ്ങളിലാക്കി നിറച്ചുവയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങാണ് മുളയിടൽ. മേൽപ്പറഞ്ഞ പാത്രങ്ങൾക്കെല്ലാം ഉത്സവദിനങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജയുണ്ടാകും. ആറാട്ടാകുമ്പോഴേയ്ക്കും ഇവ മുളച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഇവയ്ക്കുനടുവിൽ ഭഗവാന് പള്ളിക്കുറുപ്പൊരുക്കുന്ന ചടങ്ങും ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകും. ഇവിടെത്തന്നെ ഉപദേവതകളായി ശിവന്റെയും ഭദ്രകാളിയുടെയും പ്രതിഷ്ഠകളുമുണ്ട്. വളരെ വലുപ്പം കുറഞ്ഞ വിഗ്രഹങ്ങളാണ് ഇരുവർക്കും. ഒരടി മാത്രം ഉയരം വരുന്ന ചെറിയൊരു ശിവലിംഗവും അത്ര തന്നെ ഉയരം വരുന്ന, [[വാൽക്കണ്ണാടി|വാൽക്കണ്ണാടിയുടെ]] രൂപത്തിലുള്ള ഒരു വിഗ്രഹവുമാണ് ഇവിടെ കാണാനാകുന്നത്. ഇവരെ വന്ദിച്ചാണ് മുളയിടൽ നടക്കുന്നതും. {{പ്രധാന ലേഖനം|ബലിക്കല്ല്}} ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിരൃതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]] & [[ചന്ദ്രൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രാഹ്മി]], [[മാഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]], [[വൈഷ്ണവി]], [[വാരാഹി]], [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), അനന്തൻ (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[ദുർഗ്ഗ]] (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]] (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[വിഷ്വക്സേനൻ]]) എന്നിവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. ബലിക്കല്ലുകൾ ദേവന്റെ/ദേവിയുടെ വികാരഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം അവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. == നിത്യപൂജകൾ == നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം. പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് ഏഴുതവണയുള്ള [[ശംഖ്|ശംഖുവിളിയോടെയും]] [[തവിൽ]], [[നാഗസ്വരം]], [[കുഴിത്താളം]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങളോടെയും ഭഗവാനെ പള്ളിയുണർത്തിയശേഷം മൂന്നേകാലിന് നടതുറക്കുന്നു. ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ് പതിവുപോലെ നിർമ്മാല്യദർശനമാണ്. തലേന്നുചാർത്തിയ അലങ്കാരങ്ങളോടുകൂടി വിളങ്ങുന്ന ഭഗവദ്വിഗ്രഹം ദർശിച്ച് ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനം കഴിഞ്ഞാൽ ഭഗവാന്റെ അഭിഷേകച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുകയായി. ആദ്യം [[എള്ളെണ്ണ]] കൊണ്ടും, പിന്നീട് [[ഇഞ്ച]], [[ശംഖതീർത്ഥം]], കലശതീർത്ഥം എന്നിവകൊണ്ടും ക്രമത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തശേഷം ആദ്യനിവേദ്യങ്ങളായി [[മലർ]], [[ശർക്കര]], [[കദളിപ്പഴം]] എന്നിവ നേദിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും സമയം മൂന്നേമുക്കാലായിട്ടുണ്ടാകും. തുടർന്ന് അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജ തുടങ്ങുകയായി. സൂര്യോദയസമയത്ത് എതിരേറ്റുപൂജയും ഗണപതിഹോമവും നടത്തുന്നുണ്ടാകും. എതിരേറ്റുപൂജയുടെ സമയത്താണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾക്കുള്ള പൂജകളും നടത്തുന്നത്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ രാവിലെ ഏഴുമണിയോടെ ഉഷഃശീവേലി തുടങ്ങുകയായി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് അന്നം നൽകുന്നത് ഭഗവാൻ നോക്കിക്കാണുന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നടക്കുന്ന ചടങ്ങാണ് ശീവേലി. ആദ്യം നാലമ്പലത്തിനകത്തും, പിന്നീട് പുറത്തുമുള്ള എല്ലാ ബലിക്കല്ലുകളിലും ബലിതൂകി അവസാനം വലിയ ബലിക്കല്ലിലും തൂകുന്നതോടെ ശീവേലി അവസാനിയ്ക്കുന്നു. പിന്നെ എട്ടുമണിയ്ക്ക് പന്തീരടിപൂജ നടത്തുന്നു. നിഴലിന് പന്ത്രണ്ടടി നീളം വരുന്ന സമയത്തുള്ള പൂജയാണിത്. പന്തീരടിപൂജാസമയത്താണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ നവകകലശപൂജയും നടക്കുന്നത്. ക്ഷേത്രക്കിണറ്റിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന ജലം, ഒമ്പത് വെള്ളിക്കുടങ്ങളിലാക്കി അഭിഷേകം ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങാണ് നവകാഭിഷേകം. പന്തീരടിപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ഭഗവാന്ന് ഇവ അഭിഷേകം ചെയ്യും. പതിനൊന്നരയോടെ ഉച്ചപ്പൂജ തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവാന്റെ പ്രധാന നിവേദ്യമായ പാൽപ്പായസം ഈ സമയത്താണ് നേദിയ്ക്കുന്നത്. പാൽപ്പായസം കൊണ്ടുപോകുന്ന സമയത്ത് ഒരു കൃഷ്ണപ്പരുന്ത് വടക്കേ നടയിൽ വട്ടമിട്ടുപറക്കുന്ന കാഴ്ച കാണാം. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമായി കണ്ടുവരുന്നു. ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ഉച്ചശീവേലിയും നടത്തി പന്ത്രണ്ടരയോടെ നടയടയ്ക്കുന്നു. വൈകീട്ട് അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. സന്ധ്യയ്ക്ക് സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ച് ദീപാരാധന നടത്തുന്നു. ഭഗവാന്ന് [[കർപ്പൂരം]] കത്തിച്ച് ആരാധന നടത്തുന്നത് ഈ സമയത്താണ്. ശ്രീകോവിലിനകത്തും പുറത്തുമുള്ള വിളക്കുകളെല്ലാം ഈ സമയത്ത് അലംകൃതമാകാറുണ്ട്. ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാൽ രാത്രി ഏഴരയോടെ അത്താഴപ്പൂജ നടത്തുന്നു. ഈ സമയത്ത് അപ്പമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. അത്താഴപ്പൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ഏഴേമുക്കാലോടെ അത്താഴശീവേലിയും തുടർന്ന് എട്ടുമണിയ്ക്ക് തൃപ്പുകയും നടത്തിവരുന്നു. ഭഗവാനെ ഉറക്കുന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തിവരുന്ന തൃപ്പുക കഴിഞ്ഞ് ഏകദേശം എട്ടേകാലോടെ വീണ്ടും നടയടയ്ക്കുന്നു. നടയടച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അവകാശികൾ നാലുനടയിലും ചെന്ന് '''വാസുദേവോ''' എന്നുവിളിയ്ക്കുന്ന ആചാരവും ഇവിടെയുണ്ട്. ഈ സമയത്ത് ഭഗവാൻ അനന്തശായിയായി മാറുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് ഈ ചടങ്ങ് നടന്നുവരുന്നത്. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാഹരണം: കൊടിയേറ്റുത്സവം, അഷ്ടമിരോഹിണി, വിഷു, പന്ത്രണ്ടുകളഭം, പള്ളിപ്പാന) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[ഗ്രഹണം]] നടക്കുന്ന ദിവസങ്ങളിലും ഇവയ്ക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ കൊടിയേറ്റത്തിന്റെയും ആറാട്ടിന്റെയും മറ്റുചടങ്ങുകളുടെയും സമയവ്യത്യാസം കാരണം പൂജാക്രമങ്ങൾ മാറും. അഷ്ടമിരോഹിണിദിവസം രാത്രി നടയടയ്ക്കില്ല. പകരം രാത്രി അവതാരസമയം കണക്കിലെടുത്ത് വിളക്കെഴുന്നള്ളത്തുണ്ടാകും. വിഷുദിവസം പതിവിലും ഒരുമണിക്കൂർ നേരത്തേ നടതുറന്ന് കണിദർശനമുണ്ടാകും. പന്ത്രണ്ടുകളഭദിവസങ്ങളിലും രാത്രി വിശേഷാൽ വിളക്കെഴുന്നള്ളത്തുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ പതിനെട്ടുപൂജകളാണുണ്ടാകുക. അന്ന് വിളക്കെഴുന്നള്ളത്ത് കഴിഞ്ഞ് നടയടയ്ക്കുമ്പോൾ ഏകദേശം അർദ്ധരാത്രിയാകും. ഗ്രഹണമുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ അത് തുടങ്ങുന്നതിനും അരമണിക്കൂർ മുമ്പേയടയ്ക്കുന്ന നട, അതുകഴിഞ്ഞ് ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. കേരളത്തിൽ രണ്ടുതന്ത്രിമാരുള്ള അപൂർവ്വം ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രം. അമ്പലപ്പുഴയിൽ തന്നെയുള്ള പുതുമന, കോട്ടയം ജില്ലയിൽ കുമാരനല്ലൂരുള്ള കടിയക്കോൾ എന്നീ രണ്ട് ഇല്ലക്കാർക്കാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രാധികാരം വീതിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. വിശേഷച്ചടങ്ങുകളെല്ലാം ഇവർ ഒരുമിച്ചാണ് നിർവഹിയ്ക്കുക. മേൽശാന്തി, കീഴ്ശാന്തി നിയമനങ്ങൾ ദേവസ്വം വകയാണ്. ==അമ്പലപ്പുഴ ഉത്സവം== മീനമാസത്തിലെ തിരുവോണം നാളിൽ ആറാട്ടോടെ സമാപിയ്ക്കുന്ന പത്തുദിവസത്തെ കൊടിയേറ്റുത്സവമാണ് അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. അങ്കുരാദിമുറയിൽ (കൊടിയേറ്റത്തോടെ നടക്കുന്ന മുറ) നടക്കുന്ന ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് നിരവധി താന്ത്രികക്രിയകളും വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. അമ്പലപ്പുഴ ദേശത്തിന്റെ മുഴുവൻ ഉത്സവമായി ഇതിനെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ===തൃക്കൊടിയേറ്റ്=== ഉച്ചശീവേലിക്കുശേഷം തെക്കേ ഗോശാലയിൽ ഗണപതിപൂജയോടെയാണ് ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നത്. ഗണപതിപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ എടുക്കുന്ന കോയ്മവടി മേൽശാന്തി ശ്രീകോവിലിൽ കൊണ്ടുപോയി പൂജിച്ച് കോയ്മസ്ഥാനി വലിയമഠം പണിക്കർക്ക് കൈമാറും. തുടർന്ന് വാദ്യപൂജ. [[കൊടി]] ശ്രീകോവിലിലേക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ചു പൂജിച്ച് ദേവചൈതന്യം ആവാഹിച്ച് കോയ്മയുടെ അനുവാദത്തോടെ വാദ്യപരീക്ഷ നടത്തി, പാണികൊട്ടി കൊടിമരച്ചുവട്ടിലേക്ക് കൊടിയെഴുന്നള്ളിക്കുകയും പിന്നീട് തന്ത്രി കൊടിയേറ്റ് നടത്തുന്നു. കൊടിയേറ്റിനുശേഷം [[അമ്പലപ്പുഴ]] തച്ചന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ [[നാളികേരം]] ഉടച്ച് [[രാശി]] നോക്കി ഫലം പ്രവചിക്കുന്നു. വൈകീട്ട് ദീപാരാധനയ്ക്കു മുൻപായി എട്ടുദിക്കിലും ദിക്കുകൊടിയേറ്റ്റുകയും ചെയ്യുന്നു ===ശുദ്ധാദി കലശപൂജ=== കേരളത്തിലെ അപൂർവം ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ മാത്രം നടന്നുവരുന്ന ശുദ്ധാദി, [[അമ്പലപ്പുഴ]] ഭഗവാന്റെ ഉത്സവ നാളുകളിലെ പ്രധാന താന്ത്രിക ചടങ്ങുകളിൽ ഒന്നാണ്. രണ്ടാം ഉത്സവദിനം ശുദ്ധാദി ചടങ്ങിന് തുടക്കം കുറിച്ച് ഒമ്പതാം ഉത്സവം വരെയാണ് ശുദ്ധാദി ഉള്ളത്. ശുദ്ധജലം, പാൽ,തൈര്, നെയ്യ്, അഷ്ടഗന്ധജലം, [[ഇളനീർ]] എന്നിവ പ്രത്യേകം കലശങ്ങളാക്കി പൂജിച്ച് ദേവന് അഭിഷേകം നടത്തുന്ന ചടങ്ങാണിത്. സ്വർണകുംഭങ്ങളിലും വെള്ളി കുംഭങ്ങളിലുമാണ് ദ്രവ്യങ്ങൾ നിറച്ച് പൂജിച്ച് ഭഗവാന് [[അഭിഷേകം]] ചെയ്യുന്നത്. പുലർച്ചെ 5 മണിയോടുകൂടി കിഴക്കേ നാലമ്പലത്തിൽ പ്രത്യേകമായി പത്മമിട്ട് അലങ്കരിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് കുംഭങ്ങൾ നിറച്ച് ശ്രീകോവിലിലേക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ചാണ് കലശങ്ങൾ ഭഗവാന് അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നത്. ഉത്സവ ദിവസങ്ങളിൽ ഉച്ചപൂജ രാവിലെ 8.30ന് നടക്കുന്നതിനാൽ എട്ടുമണിയോടെയാണ് ശുദ്ധാദി ചടങ്ങുകൾ നടക്കുന്നത്. ശുദ്ധാദി ദർശിക്കുന്നതിനും ആടിയശേഷമുള്ള തീർഥം സേവിക്കുന്നതിനും നല്ല തിരക്കാണ് ഉണ്ടാകുക. [[ക്ഷേത്രം]] തന്ത്രിമാരായ പുതുമന-കടിയക്കോൽ നമ്പൂതിരിമാരുടെ മുഖ്യകാർമ്മികത്വത്തിലാണ് ചടങ്ങ് നടക്കുന്നത് ===കുടവരവ്=== [[അമ്പലപ്പുഴ]]യിലെ ഏഴാം ഉത്സവദിനമാണ് [[തകഴി ശ്രീ ധർമശാസ്താക്ഷേത്രം|തകഴി ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് ഉത്സവക്കുട ആഘോഷമായി എഴുന്നള്ളിക്കുന്നത്. അമ്മയുടെ (അമ്പലപ്പുഴ കണ്ണന്റെ) [[ഉത്സവം]] കാണാൻ [[അയ്യപ്പൻ|ഹരിഹരപുത്രൻ]] (ശാസ്താവ്) എഴുന്നള്ളുന്നതായും, തകഴി ക്ഷേത്രത്തിൽനിന്ന് ശാസ്താവിന്റെ കലവറക്കാരൻ വേലതുള്ളാൻ വരുന്നതായും രണ്ടു സങ്കല്പങ്ങൾ കുടവരവിന് പിന്നിലുണ്ട്. തകഴി ക്ഷേത്രത്തിൽനിന്ന് ആരംഭിക്കുന്ന കുടവരവിനെ വഴിനീളെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും വെച്ച് എതിരേക്കുന്നു. കുടവരവിനൊപ്പം കൊടിയും [[വേലകളി]]ക്കാരും മേളക്കാരുമുണ്ടായിക്കും. ക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുള്ള പുതുപ്പുരപ്പടിയിൽനിന്ന് ദേവസ്വം അധികൃതരും ഭക്തജനങ്ങളും ചേർന്ന് കുടവരവിനെ സ്വീകരിച്ച് നെറ്റിപ്പട്ടമേന്തിയ ഗജവീരന്മാരുടെ അകമ്പടിയോടെ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ആനയിക്കുംകയും ചെയ്യും. ഏഴാം ഉത്സവനാളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ തകഴിക്കാരുടെ വേലകളിയുണ്ട്. കുളത്തിൽ വേല കഴിഞ്ഞ് തകഴിക്ഷേത്രത്തിലെ അത്താഴപൂജയ്ക്കുള്ള സാധനങ്ങളുമായാണ് കലവറക്കാരൻ മടങ്ങി പോകുന്നത്. തകഴിയിൽനിന്ന് കൊണ്ടുവന്ന കുട ക്ഷേത്രത്തിൽ നൽകിയശേഷം ക്ഷേത്രത്തിലെ കുട തിരികെ തകഴിയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും ചെയ്യും. തകഴിയിൽനിന്ന് കൊണ്ടുവരുന്ന കുടയാണ് അടുത്ത ഒരു വർഷത്തേക്ക് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രഭാത, അത്താഴശീവേലികൾക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ===ഏഴാം ഉത്സവം=== ഏഴാംഉത്സവം മുതൽ എഴുന്നള്ളത്തിന് അഞ്ചാനകളുണ്ട്. ഒന്നാംതരം നെറ്റിപ്പട്ടവും ആറാട്ടുചട്ടവും സ്വർണക്കുടകളും വെള്ളിക്കുടകളുമാണ് എഴുന്നള്ളത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. [[ഏറ്റുമാനൂർ]] [[ഏഴരപ്പൊന്നാന]]യ്ക്കു തുല്യമായ പതക്കമാണ് ഏഴാം ഉത്സവ വൈകുന്നേരത്തെ എഴുന്നള്ളത്തു മുതൽ ചട്ടത്തിൽ ചാർത്തുന്നത്. വാദ്യഘോഷങ്ങളോടെ ആഞ്ഞിലിക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് എത്തുന്ന കുട്ടവരവിന് ഞായറാഴ്ച വൈകിട്ട് 4.30ന് കിഴക്കേനടയിൽ സ്വീകരണം നൽകും. രാത്രി 8ന് ഊട്ടുപുരയിൽ നാടകശാലസദ്യക്കുള്ള കറിക്കുവെട്ട് നടക്കും. തിങ്കളാഴ്ച ഉച്ചക്ക് 12 നാണ് പ്രസിദ്ധമായ നാടകശാലസദ്യ. ===കുട്ട വരവ്=== ഒമ്പതാം ഉത്സവനാളിലെ പ്രസിദ്ധമായ നാടകശാലസദ്യക്കുള്ള കുട്ടവരവ് എട്ടാ൦ ഉത്സവദിവസ൦ വൈകിട്ട് ആഞ്ഞിലിക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽനിന്നാണ് ആരംഭിക്കുന്നത്. ===നാടകശാല സദ്യ=== ഒമ്പതാം ഉത്സവനാളിലെ പ്രസിദ്ധമായ നാടകശാല സദ്യ മധുരമൂറുന്ന ഐതിഹ്യത്തിന്റെ നവ്യാവിഷ്‌കാരമാണ്. നാടിന്റെ നാനാദിക്കുകളിൽനിന്നുമുള്ള ആയിരക്കണക്കിന് ഭക്തർ നാടകശാലസദ്യയിൽ പങ്കെടുക്കാനും ചടങ്ങ് ദർശിക്കാനുമായി ശ്രീകൃഷ്ണസന്നിധിയിലെത്തും. നാടകശാലസദ്യക്കു പിന്നിലുള്ള ഐതിഹ്യമിങ്ങനെ: ഭക്തോത്തമനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ|വില്വമംഗലത്ത് സ്വാമിയാർ]] ഒരിക്കൽ ക്ഷേത്രദർശനത്തിനായി നാലമ്പലത്തിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ അവിടെ ഭഗവാനെ കണ്ടില്ല. പരിഭ്രാന്തനായ സ്വാമിയാർ ഭഗവാനെത്തേടി നാലുപാടും പാഞ്ഞു. ഈ സമയം നാടകശാലയിൽ ക്ഷേത്രജീവനക്കാർക്കുള്ള സദ്യ നടക്കുകയായിരുന്നു. ഭഗവാനെ തിരക്കിയെത്തിയ സ്വാമിയാർ, ബാലന്റെ വേഷത്തിൽ സദ്യക്ക് നെയ്യ് വിളമ്പുന്ന സാക്ഷാൽ ഭഗവാനെയാണ് കണ്ടത്. 'കണ്ണാ' എന്നുവിളിച്ച് സ്വാമിയാർ ഓടിയടുത്തെങ്കിലും ഭഗവാൻ ഓടിമറഞ്ഞു. കഥയറിഞ്ഞവരെല്ലാം [[സദ്യ]] ഉപേക്ഷിച്ച് സ്വാമിയാർക്കൊപ്പം കണ്ണനെത്തേടി പിന്നാലെ പാഞ്ഞു. ഇതിന്റെ സ്മരണ നിലനിർത്തുന്നതാണ് നാടകശാല സദ്യ. നാടകശാല സദ്യ നടക്കുമ്പോൾ [[ഭഗവാൻ]] മണിക്കിണറിനു മുകളിൽ വന്നിരുന്ന് സദ്യ കാണുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ====സദ്യവട്ടം==== നാലുകൂട്ടം [[പ്രഥമൻ]], നാലുകൂട്ടം [[ഉപ്പേരി]], [[അവിയൽ]], [[തോരൻ]], [[പച്ചടി]], [[കൂട്ടുകറി]], [[പരിപ്പ്]], [[സാമ്പാർ]], [[കാളൻ]], [[പാല്]], [[പഞ്ചസാര]], [[കൽക്കണ്ടം]] തുടങ്ങിയ വിഭവങ്ങളാണ് [[സദ്യ]]ക്കുള്ളത്. നാടകശാലയിൽ വരിവരിയായിട്ട തൂശനിലകളിൽ ഉച്ചയ്ക്ക് 12ഓടെയാണ് [[സദ്യ]] വിളമ്പുന്നത്. [[സദ്യ]]യുണ്ട ഭക്തർ എച്ചിലിലയുമായി വഞ്ചിപ്പാട്ടും പാടി പുത്തൻകുളത്തിന്റെ കരയിലേക്ക് താളം ചവിട്ടി നീങ്ങും. തിരികെയെത്തുന്ന ഭക്തരെ പോലീസധികാരികൾ ക്ഷേത്രസന്നിധിയിൽ പണക്കിഴിയും പഴക്കുലയും നല്കി ആചാരപരമായി സ്വീകരിക്കും. തുടർന്ന് കയ്യും വായയും കഴുകി ക്ഷേത്രദർശനം നടത്തുന്നതോടെ നാടകശാലസദ്യയുടെ ചടങ്ങുകൾ പൂർത്തിയാവും. === അമ്പനാട്ട് പണിക്കരുടെ വരവ് === ഒൻപതാം ഉത്സവനാളിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ചടങ്ങാണ് വൈകുന്നേരത്തെ അമ്പനാട്ടു പണിക്കരുടെ വരവ്. ക്ഷേത്രനിർമ്മാണത്തിന് സ്ഥലം വിട്ടുകൊടുത്ത ഈഴവ പ്രമാണിയായ അമ്പനാട്ട് ഉണ്ണിരവിക്ക് ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവ് കല്പിച്ചു കൊടുത്തതാണ് അമ്പനാട്ടു പണിക്കർ സ്ഥാനം. അമ്പലപ്പുഴ രാജാവ് നല്കിയ തോട്ടിക്കടുക്കനും, വാളുമായാണ് അമ്പനാട്ടു പണിക്കരുടെ പിന്മുറക്കാർ ഒമ്പതാം ഉത്സവനാളിൽ പരിവാരസമേതം ക്ഷേത്രദർശനത്തിനെത്തുന്നത്. === ആറാട്ട് === പത്താം ദിവസം രാത്രിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ആറാട്ട്. വൈകുന്നേരം ആറുമണിയോടെ എല്ലാ താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കഴിഞ്ഞ് അമ്പലപ്പുഴ കൃഷ്ണൻ ആറാട്ടിന് പുറപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കൊടിയിറക്കത്തിനുശേഷമാണ് ആറാട്ട് നടക്കുന്നത്. ഇരട്ടക്കുളങ്ങര ശിവക്ഷേത്രക്കുളത്തിലാണ് ആറാട്ട്. അഞ്ച് ആനകളുടെ അകമ്പടിയോടെയുള്ള എഴുന്നള്ളത്ത് അത്യാകർഷകമാണ്. == ദർശന സമയം == *രാവിലെ 3 AM മുതൽ ഉച്ചക്ക് 12.30 PM വരെ. *വൈകുന്നേരം 5 PM മുതൽ രാത്രി 8 PM വരെ. == എത്തിച്ചേരാനുള്ള വഴി == ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ ആലപ്പുഴയിൽ നിന്നും 14 കിലോമീറ്റർ അകലെ അമ്പലപ്പുഴയിൽ ആണ് ക്ഷേത്രം. ദേശീയപാത 66 വഴി ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തിച്ചേരാം. ധാരാളം ബസ് സർവീസുകൾ ലഭ്യമാണ്. അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - അമ്പലപ്പുഴ അടുത്തുള്ള വലിയ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - ആലപ്പുഴ ==ഇതും കാണുക== * [[അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം]] * [[അമ്പലപ്പുഴ വിജയകൃഷ്ണൻ]] == അവലംബം == {{reflist}} {{commons category|Ambalappuzha Sri Krishna Temple}} {{ഫലകം:Famous Hindu temples in Kerala}} {{Hindu temples in Kerala}} [[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ആരാധനാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവം]] [[വർഗ്ഗം:ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങൾ]] ibr7759mqxrb0opa5alstqbcpjqsjdq 0 30122 4617234 4612262 2026-05-04T16:54:16Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617234 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Santali language}} {{Infobox Language |name=സന്താലി<br>ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ |states=[[നേപ്പാൾ]], [[ഇന്ത്യ]] , [[ഭൂട്ടാൻ]],[[ബംഗ്ലാദേശ്‌]] |speakers=64,69,600 |familycolor=Austro-Asiatic |fam2=[[മുണ്ഡ]] |fam3=[[വടക്കൻ മുണ്ട]] |fam4=[[ഖേർവാരി]] |script=[[ലാറ്റിൻ ലിപി]], [[ഓൾ ചികി]] |iso2=sat |iso3=sat}} [[സന്താൾ]] വംശജരുടെ ഭാഷയായ '''സന്താലി''' [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] [[ഝാർഖണ്ഡ്‌]](28,79,576), [[ആസാം]](2,42,886), [[ബീഹാർ]](3,86,248), [[ഒറീസ്സ]](6,99,270), [[ത്രിപുര]], [[പശ്ചിമ ബംഗാൾ]](2,247,113) എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും <ref>http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/parta.htm</ref>[[ബംഗ്ലാദേശ്‌]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നീ രാജ്യങ്ങളിലും സംസാരിക്കപ്പെടുന്നു<ref>http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=sat</ref>. ആസ്ത്രോ ഏഷ്യാറ്റിക് ഭാഷാകുടുംബത്തിലെ മുണ്ഡ ഉപകുടുംബത്തിൽ‌പ്പെട്ട ഭാഷയായ ഇത് [[ഹോ ഭാഷ|ഹോ]], [[മുണ്ടാരി ഭാഷ|മുണ്ടാരി]] എന്നീ ഭാഷകളുമായി സാമ്യമുണ്ട്. ഓൾ ചികി എന്ന ലിപിയും ലാറ്റിൻ ലിപിയും ഉപയോഗിച്ചാണ്‌ സന്താലി എഴുതുന്നത്. == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://wesanthals.tripod.com/index.html "We Santhals" web site] * [http://wesanthals.tripod.com/id54.html English-Santali/Santali-English dictionaries] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304194833/http://wesanthals.tripod.com/id54.html |date=2016-03-04 }} == അവലംബം == <references/> == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Incubator|sat}} <br clear="all" /> {{Official_languages_of_India}} {{Languages of India|state=collapsed}} {{Munda languages|state=expanded}} {{Languages of South Asia|state=collapsed}} {{lang-stub}} [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഭാഷകൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ]] [[വർഗ്ഗം:ബംഗാളിന്റെ ചരിത്രം]] [[വർഗ്ഗം:ബംഗ്ലാദേശിലെ ഭാഷകൾ]] [[വർഗ്ഗം:മുണ്ഡ ഭാഷകൾ]] eq2atgwyftaiz6noujbfumhyl3dmqd6 0 32387 4617303 4076272 2026-05-05T04:29:26Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617303 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|SMC}} {{ infobox organization |image = SMC logo.png |image_border = |size = 300px |caption = |map = |msize = |mcaption = |abbreviation = SMC |motto = എന്റെ കമ്പ്യൂട്ടറിന് എന്റെ ഭാഷ |formation = 2001 |extinction = n/a |type = |status = സൊസൈറ്റി |purpose = ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതികം |headquarters = |location = |region_served = ഇന്ത്യ |membership = |language = |leader_title = President |leader_name = |main_organ = |parent organization = |affiliations = |num_staff = |num_volunteers = |budget = |website = [http://smc.org.in] |remarks = }} [[മലയാളം]] [[സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയർ|സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾ]] വികസിപ്പിക്കുന്നതിനും, [[മലയാളം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ്]] പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനുമുള്ള സന്നദ്ധപ്രവർത്തകരുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മയാണ് '''സ്വതന്ത്ര മലയാളം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ്'''. സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി [[ഭാഷാ കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ്|ഭാഷാ കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങിനാവശ്യമായ]] സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾ നിർമ്മിക്കുകയും പ്രാദേശികവത്കരിക്കുകയുമാണ്‌ സ്വതന്ത്ര മലയാളം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ് എന്ന സം‌ഘടനയുടെ ലക്ഷ്യം. [[ഗ്നൂ സാവന്ന|ഗ്നൂ സാവന്നയിൽ]] ലഭ്യമാക്കിയ ചെയ്തിരിക്കുന്ന ഈ പ്രൊജക്ട് [[മലയാളം|മലയാളത്തിനു]] വേണ്ടി നിരവധി [[സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയർ|സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾ]] വികസിപ്പിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട്. == ചരിത്രം == [[കോഴിക്കോട് ആർ.ഇ.സി.|കോഴിക്കോട് ആർ.ഇ.സി.യിൽ]] (ഇപ്പോഴത്തെ [[എൻ.ഐ.ടി. കോഴിക്കോട്|എൻ.ഐ.ടി, കോഴിക്കോട്]]) വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന ബൈജു. എം. ആണ് [[2001|2001-ൽ]] സ്വതന്ത്ര മലയാളം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ് സ്ഥാപിച്ചത്. [[2001|2001-ൽ]] തുടങ്ങിയെങ്കിലും [[2006]] അവസാനം വരെ ഈ കൂട്ടായ്മ നിർജീവമായിരുന്നു. 2006 നവംബറിൽ [[ഡെബിയൻ]] [[ഗ്നു/ലിനക്സ്]] ഇൻസ്റ്റാളറിന്റെ മലയാളം [[പ്രാദേശികവൽക്കരണം|പ്രാദേശികവത്കരണത്തിനായി]] മലയാളം പ്രവർത്തകർ ഒത്തുചേർന്നതോടെ സംരംഭം വീണ്ടും സജീവമാവുകയായിരുന്നു. [[സാവന്ന (സോഫ്റ്റ്‌വെയർ സംഭരണി)|സാവന്നയിൽ]] ലഭ്യമാക്കിയ പ്രൊജക്ടിലേക്ക് കൂടുതൽ [[ഹാക്കർ|ഹാക്കർമാരെത്തി]]. [[2006]] ഡിസംബറിൽ ധ്വനി പ്രൊജക്ട് സന്തോഷ് തോട്ടിങ്ങൽ തുടങ്ങി. == പ്രവർത്തനങ്ങൾ == === നിർമ്മിച്ച പ്രധാന സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾ === *ലളിത - ശബ്ദാത്മക കീബോർഡ് വിന്യാസം (XKB). *[[സ്വനലേഖ]] - സ്കിമ്മിനു് വേണ്ടിയുള്ള ശബ്ദാത്മക നിവേശക രീതി (Phonetic Input method for SCIM). *മൊഴി scim-m17n ഉപയോഗിച്ചുള്ള നിവേശക രീതി. *സുലേഖ -ടെക്സ്റ്റ് എഡിറ്റർ - ഇന്റലിജന്റ്‌ ടൈപ്പിങ്ങ്. *സ്വനലേഖ ബുക്ക്മാർക്ക്ലെറ്റ് - [[ഫയർഫോക്സ്]] ഉപയോക്താക്കൾക്കായി സ്വനലേഖയുടെ ബുക്ക്മാർക്ക്ലെറ്റ് പതിപ്പ്. *ആസ്പെൽ മലയാളം - ഗ്നു ആസ്പെൽ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള മലയാളം ലിപിവിന്യാസ പരിശോധകൻ‌. *പയ്യൻസ് - ആസ്കി ഫോണ്ടിലുള്ള രചനകളെ യൂണിക്കോഡിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യുവാനുള്ള ഉപകരണം.<ref name="SMC1">{{Cite web |url=http://smc.org.in/en/content/tools-utilities |title=SMC Utilities |access-date=2009-02-19 |archive-date=2009-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090207133952/http://smc.org.in/en/content/tools-utilities |url-status=dead }}</ref> ==== മൊബൈൽ ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ ==== * ഇൻഡിൿ കീബോർഡ് - ആൻഡ്രോയിഡ് ഉപകരണങ്ങളിൽ 23 ഭാഷകൾ ടൈപ്പ് ചെയ്യാനുള്ള കീബോർഡ്. <ref name="medianama">[http://www.medianama.com/2015/06/223-smc-indic-keyboard-language-support/ Medianama News]</ref> === പരിപാലിക്കുന്ന [[അക്ഷര സഞ്ചയം|അക്ഷര സഞ്ചയങ്ങൾ]] (ഫോണ്ടുകൾ) === സ്വതന്ത്ര മലയാളം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ് 12 യൂണിക്കോഡ് ഫോണ്ടുകൾ പരിപാലിക്കുന്നുണ്ട് <ref name="SMC2">[http://smc.org.in/fonts/ SMC Fonts].</ref> * രചന - തനതുലിപി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു [[യൂണിക്കോഡ്]] ഫോണ്ട്. *മീര *മഞ്ജരി *ദ്യുതി - അലങ്കാരയെഴുത്തിനുതകുന്ന ഒരു [[യൂണിക്കോഡ്]] ഫോണ്ട്. * അഞ്ജലി * ചിലങ്ക * കേരളീയം * ഉറൂബ് * സുറുമ * രഘു - പുതിയലിപി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു [[യൂണിക്കോഡ്]] ഫോണ്ട് * കറുമ്പി * ഗായത്രി * നൂപുരം === പ്രാദേശികവത്കരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ === *[[ഗ്നു/ലിനക്സ്|ഗ്നു/ലിനക്സിൽ]] ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്ന പണിയിടമായ [[ഗ്നോം|ഗ്നോം-ന്റെ]] മലയാളം പ്രാദേശികവത്ക്കരണം, <ref name="SMC3">{{Cite web |url=http://smc.org.in/en/content/localization |title=SMC Localization |access-date=2009-02-19 |archive-date=2009-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090208111922/http://smc.org.in/en/content/localization |url-status=dead }}</ref> *ഗ്നു/ലിനക്സിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന മറ്റൊരു പണിയിടമായ [[കെ.ഡി.ഇ.|കെ.ഡി.ഇ.-യുടെ]] പ്രാദേശികവൽക്കരണം. <ref name="SMC3"/> *ഡെബിയൻ ഗ്നു/ലിനക്സിന്റെ ഇൻസ്റ്റോളറുടെ മലയാളം പ്രാദേശികവത്ക്കരണം. <ref name="SMC3"/> * [[ഓ.എൽ.പി.സി|ഓ.എൽ.പി.സി-യുടെ]] പ്രാദേശികവത്ക്കരണം. <ref name="SMC3"/> * [[ഫയർഫോക്സ്|ഫയർഫോക്സിന്റെ]] പ്രാദേശികവത്ക്കരണം. * [[ഓപ്പൺ ഓഫീസ്|ഓപ്പൺ ഓഫീസ്.ഓർഗ്-ന്റെ]] പ്രാദേശികവത്ക്കരണം. * [[ഡയാസ്പുറ (സോഫ്റ്റ്‌വെയർ)|ഡയസ്പോറയുടെ]] പ്രാദേശികവത്കരണം ===വിവരശേഖരങ്ങൾ=== * [[മലയാളഗ്രന്ഥവിവരം]] ആദിമുദ്രണംമുതൽ 1995 വരെ മലയാളത്തിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച 52,000ലധികം പുസ്തകങ്ങളുടെ ഇലക്ട്രോണിക് ഗ്രന്ഥസൂചി === സോഫ്റ്റ്‌വെയർ വികസന ക്യാമ്പുകൾ === കേരളത്തിലെ സ്കൂളുകളിലും കോളേജുകളിലും മറ്റു അനുബന്ധ സ്ഥാപനങ്ങളിലുമായി സഹകരിച്ച് സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ് വെയർ വികസനവും മലയാളം പ്രാദേശിക വത്കരണവും മുൻനിർത്തി നിരവധി ക്യാമ്പുകൾ സംഘടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്<ref>[https://savannah.nongnu.org/forum/forum.php?forum_id=6728 എസ്.എം.സി. ക്യാമ്പ് : തിരിഞ്ഞു നോക്കുമ്പോൾ] News Post</ref><ref>[http://www.mathrubhumi.com/tech/article/85827 മലയാളം ലോക്കലൈസേഷൻ ക്യാമ്പ്‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100302143619/http://www.mathrubhumi.com/tech/article/85827 |date=2010-03-02 }} (മാതൃഭൂമി)</ref>. === ഗൂഗിൾ സമ്മർ ഓഫ് കോഡ് === സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയർ പ്രൊജക്റ്റുകളുടെ ഭാഗമായി പ്രവർത്തിക്കാൻ വിദ്യാർത്ഥികളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനായി ഗൂഗിൾ നടത്തിവരുന്ന ഒരു പദ്ധതിയാണ് [[ഗൂഗിൾ സമ്മർ ഓഫ് കോഡ്]]. 2007<ref>{{Cite web |url=http://wiki.smc.org.in/SoC/2007 |title=2007 പ്രൊജക്റ്റ് പ്രൊപ്പോസൽ താൾ |access-date=2013-06-16 |archive-date=2014-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140309041159/http://wiki.smc.org.in/SoC/2007 |url-status=dead }}</ref> ലും 2013<ref>{{Cite web |url=http://wiki.smc.org.in/SoC/2013 |title=2013 പ്രൊജക്റ്റ് താൾ |access-date=2013-06-16 |archive-date=2013-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521120049/http://wiki.smc.org.in/SoC/2013 |url-status=dead }}</ref> ലും സ്വതന്ത്ര മലയാളം കംമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ് ഇതിലെ വഴികാട്ടി സ്ഥാപനമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു <ref>{{cite web|title=സ്വതന്ത്ര മലയാളംകന്പ്യൂട്ടിങ്‌ ഗൂഗിൾ മെന്ററിങ്‌ ഓർഗനൈസേഷൻ|url=http://www.mangalam.com/ipad/tech/tech-news/48992|publisher=മംഗളം|accessdate=2013 ജൂൺ 16|archivedate=https://archive.today/20130616150950/http://www.mangalam.com/ipad/tech/tech-news/48992|date=10 -ഏപ്രിൽ -2013}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{cite news|title=ഗൂഗിൾ സമ്മർ കോഡ്: വിദ്യാർഥികൾക്ക് മികച്ച അവസരം - നിർവാഹകരിൽ സ്വതന്ത്ര മലയാളം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങും|url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/2221690/2013-04-11/kerala|accessdate=2013 ജൂൺ 16|newspaper=മാതൃഭൂമി|date=11 Apr 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130412094421/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/2221690/2013-04-11/kerala|archivedate=2013-04-12|location=കോഴിക്കോട്|language=മലയാളം|url-status=dead}}</ref> <ref>{{cite news|title=സ്വതന്ത്ര മലയാളം കമ്പ്യൂട്ടിങ് ‘ഗൂഗ്ൾ സമ്മർ ഓഫ് കോഡ്’ സഹായക സംഘടന|url=http://www.madhyamam.com/news/221363/130410|accessdate=2013 ജൂൺ 16|newspaper=മാധ്യമം|date=04/10/2013|archiveurl=https://archive.today/20130616151858/http://www.madhyamam.com/news/221363/130410|archivedate=2013-06-16|location=ന്യൂദൽഹി|language=മലയാളം|url-status=dead}}</ref>. == ശില്പ പ്രൊജക്റ്റ് == {{പ്രലേ|ശില്പ പ്രൊജക്റ്റ്}} സ്വതന്ത്ര മലയാളം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങിന്റെ ഇന്ത്യൻ ഭാഷാ കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങിലേക്കുള്ള സഹോദര സംരംഭമാണ് ശില്പ പ്രൊജക്റ്റ്<ref>{{Cite web |url=http://smc.org.in/silpa/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-06-16 |archive-date=2012-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120303073101/http://smc.org.in/silpa/ |url-status=dead }}</ref> == കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് == {{commonscat|Swathanthra Malayalam Computing}} *[http://smc.org.in/ SMC-യുടെ വെബ്ബ്‌സൈറ്റ്] *[http://savannah.nongnu.org/projects/smc/ സ്വതന്ത്ര മലയാളം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ്] *[http://wiki.smc.org.in SMC വിക്കി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130912022239/http://wiki.smc.org.in/ |date=2013-09-12 }} *[http://lists.smc.org.in/listinfo.cgi/discuss-smc.org.in സ്വതന്ത്ര മലയാളം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ് മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190427145443/http://lists.smc.org.in/listinfo.cgi/discuss-smc.org.in |date=2019-04-27 }} == അവലംബം == <references/> {{org-stub}} {{ഇന്ത്യയിലെ സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയർ സംഘങ്ങൾ}} [[വിഭാഗം:മലയാളം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ്]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളം]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയർ സംഘങ്ങൾ]] fx2m653e7gjeegj67pmrct9h7p9e257 0 49180 4617233 3930951 2026-05-04T16:43:36Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617233 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sathyan}} {{Infobox Actor | name = സത്യൻ | image = Sathyan.jpg | imagesize = | caption = | birthname = മാനുവേൽ സത്യനേശൻ | birth_date = {{birth date|1912|11|09}} | birthplace = തിരുമല , [[തിരുവിതാംകൂർ]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = {{death date and age|1971|06|15|1912|11|09}} | deathplace = ചെന്നൈ | restingplace = തിരുവനന്തപുരം LMS ഗ്രൗണ്ട് | restingplacecoordinates = | othername = | occupation = [[നടൻ]], [[പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ]], [[പട്ടാളകാരൻ]], [[ക്ലാർക്ക്]], [[സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപകൻ]] | years active = 1952-1971 | spouse = ജെസ്സി | partner = | children = പ്രകാശ്, സതീഷ്, ജീവൻ | parents = മാനുവേൽ, ലില്ലി അമ്മ | influences = | influenced = | website = | imdb_id = 0766163 | academyawards = | afiawards = | arielaward = | baftaawards = | cesarawards = | emmyawards = | filmfareawards = | geminiawards = | goldenglobeawards = | goldenraspberryawards = | goyaawards = | grammyawards = | iftaawards = | laurenceolivierawards = | naacpimageawards = | nationalfilmawards = 1956 നീലക്കുയിൽ | sagawards = | tonyawards = | awards = '''കേരളസംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ്'''<br/>1969 - ''പല സിനിമകൾ കൂടി''<br />1971 - ''[[കരകാണാക്കടൽ]]'' }} [[മലയാള സിനിമ|മലയാള സിനിമയിലെ]] ഒരു അഭിനേതാവായിരുന്നു '''സത്യൻ''' (ജീവിതകാലം: [[നവംബർ 9]], [[1912]] - [[ജൂൺ 15]], [[1971]]). മാനുവേൽ സത്യനേശൻ എന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിൻറെ യഥാർത്ഥപേര്. രണ്ട് തവണ സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അവാർഡ് നേടിയിട്ടുള്ള സത്യൻ<ref>{{cite web|url=http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares.htm|title=STATE FILM AWARDS 1969 - 2001|work=Information and Public Relation Department of Kerala|accessdate=2007-05-27|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303232254/http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares.htm|url-status=dead}}</ref> തനതായ അഭിനയ ശൈലി കൊണ്ടും സ്വഭാവികമായ അഭിനയം കൊണ്ടും തന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ വളരെ പ്രസിദ്ധനായിരുന്നു. ദശാബ്ദങ്ങൾ കടന്നുപോയിട്ടും മലയാളചലച്ചിത്ര രംഗത്ത് ഒരു പാഠപുസ്തകമായി സത്യൻ ഇന്നും ജീവിക്കുന്നു. മലയാള നടന്മാരിൽ ഒട്ടനവധി പേർ അദ്ദേഹത്തെ അനുകരിക്കാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടുണ്ട്. സത്യൻ അഭിനയിച്ച ചിത്രങ്ങളിലെല്ലാം അദ്ദേഹം മികവു പുലർത്തി. മലയാളചലച്ചിത്രരംഗത്ത്‌ അക്ഷരാർഥത്തിൽ സത്യന്റെ സിംഹാസനമുണ്ട്. പ്രമുഖ സ്റ്റുഡിയോകളിലും സത്യന്റെ വീട്ടിലും അദ്ദേഹം സ്ഥിരമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന കസേരകളിൽ ഒന്നിരിക്കാനുള്ള മോഹവുമായി നടന്ന നടന്മാർ എക്കാലത്തും വാർത്തകളിൽ നിറഞ്ഞു നിന്നിരുന്നു. അതേപ്പറ്റി പലകഥകളും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. ആരൊക്കെ അതിൽ കയറിയിരുന്നാലും സിംഹാസനം ഒഴിഞ്ഞു തന്നെ കിടക്കും. ==ജീവിത രേഖ== *1912 - ജനനം *1941 - രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധക്കാലത്ത് സൈനിക സേവനം *1951 - '[[ത്യാഗസീമ]]' യിലൂടെ സിനിമയിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു *1952 - '[[ആത്മസഖി]]' ആദ്യം പുറത്തുവന്ന സിനിമ *1969 - മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന അവാർഡ് *1971 - രക്താർബുദം ബാധിച്ച് മരണം =====കുടുംബജീവിതം===== ശ്രീമതി ജെസ്സിയായിരുന്നു സത്യന്റെ ഭാര്യ. 1946 മെയ് 3നായിരുന്നു വിവാഹം. മൂന്ന് ആണ്മക്കൾ അവർക്കുണ്ടായി - പ്രകാശ്, സതീഷ്, ജീവൻ. സത്യന്റെ മൂന്ന് മക്കളും അന്ധരായിരുന്നു. അതിൽ മൂത്തവനായ പ്രകാശ് സത്യൻ 2014 ഏപ്രിൽ 15ന് അന്തരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാഴ്ച വളരേ നേർത്തത് മാത്രമായിരുന്നു.<ref>http://www.mangalam.com/mangalam-varika/70012?page=0,3{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതം == [[1912]] [[നവംബർ 9]]-ന് തെക്ക് [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിലെ]] തിരുമലക്കടുത്തുള്ള ആറാമട എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ മാനുവലിന്റേയും ലില്ലി അമ്മയുടേയും ആദ്യ പുത്രനായിട്ടാണ് സത്യൻ ജനിച്ചത്.<ref name="Weblokam: Profile; Page 1">{{Cite web |url=http://www.weblokam.com/cinema/profiles/0511/09/1051109029_1.htm |title=Weblokam: Profile; Page 1 |access-date=2008-09-13 |archive-date=2008-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080507114622/http://www.weblokam.com/cinema/profiles/0511/09/1051109029_1.htm |url-status=dead }}</ref> അക്കാലത്തെ ഉയർന്ന ബിരുദമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ''വിദ്വാൻ'' പരീക്ഷ പാസായതിനു<ref name="Weblokam: Profile; Page 1"/> ശേഷം സത്യൻ സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപകനായി സെ. ജോസഫ് സ്കൂളിൽ ജോലി നോക്കി. കുറച്ചു കാലം കഴിഞ്ഞ് അദ്ദേഹത്തിന് [[സെക്രട്ടറിയേറ്റ്|സെക്രട്ടറിയേറ്റിൽ]] ജോലി കിട്ടി.<ref name="Weblokam: Profile; Page 1"/> അവിടെ അദ്ദേഹം ഒരു വർഷത്തോളം ജോലി നോക്കി. അതിനു ശേഷം സത്യൻ 1941 ൽ പട്ടാളത്തിൽ ചേർന്നു. [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത്]] അദ്ദേഹം [[ബ്രിട്ടീഷ്|ബ്രിട്ടീഷ് പട്ടാളത്തിന്റെ]] [[മണിപ്പൂർ]] സേനയിൽ അം‌ഗമായി സേവനമനുസരിച്ചിരുന്നു.<ref>[http://www.imdb.com/name/nm0766163/bio IMDB Biography]</ref>. പട്ടാളസേവനത്തിനുശേഷം അദ്ദേഹം തിരിച്ചുപോരുകയും [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിൽ]] പോലീസ് ആയി ചേരുകയും ചെയ്തു. 1947-48 കാലഘട്ടത്തിലെ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് വിപ്ലവം|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് വിപ്ലവ കാലത്ത്]] സത്യൻ [[ആലപ്പുഴ]] പോലീസ് സ്റ്റേഷനിൽ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു.<ref name="weblokam.com">{{Cite web |url=http://www.weblokam.com/cinema/profiles/0511/09/1051109028_1.htm |title=Weblokam: Abhinayathikavinte Paurusham; Page 1 |access-date=2008-09-13 |archive-date=2008-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080629090712/http://www.weblokam.com/cinema/profiles/0511/09/1051109028_1.htm |url-status=dead }}</ref> അവിടെ അദ്ദേഹം ''നാടാർ ഇൻസ്പെക്ടർ'' എന്നാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.<ref name="weblokam.com"/> == സിനിമയിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം == അദ്ദേഹം പോലീസിലായിരുന്നപ്പോഴാണ് സിനിമയിലേക്ക് വരുന്നത്. അക്കാലത്ത് നാടകങ്ങളിലും അഭിനയിച്ചിരുന്നു.<ref name="Weblokam: Profile; Page 1"/> ഈ നാടകാഭിനയങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് അഭിനയത്തിൽ കൂടുതൽ താല്പര്യമുണ്ടാക്കി. [[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുഞ്ഞുകുഞ്ഞു ഭാഗവതർ]] എന്ന സം‌ഗീത സം‌വിധായകൻ വഴി പല സിനിമ പ്രവർത്തകരേയും സത്യൻ കണ്ടു. പക്ഷേ സിനിമയിൽ അഭിനയിക്കാൻ അവസരം ലഭിച്ചില്ല.<ref name="ReferenceA">{{Cite web |url=http://www.weblokam.com/cinema/profiles/0511/09/1051109028_2.htm |title=Weblokam: Abhinayathikavinte Paurusham; Page 2 |access-date=2008-09-13 |archive-date=2008-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080629104544/http://www.weblokam.com/cinema/profiles/0511/09/1051109028_2.htm |url-status=dead }}</ref>. അക്കാലത്ത് കെ. ബാലകൃഷ്ണൻ ''കൗമുദി'' എന്ന സിനിമക്ക് വേണ്ടി തയ്യാറെടുക്കുന്നു എന്നറിഞ്ഞ്, സത്യൻ അദ്ദേഹത്തെ പോയി കാണുകയും അദ്ദേഹത്തിൽ മതിപ്പുളവാക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് 1951ൽ സത്യന് ''ത്യാഗസീമ'' എന്ന സിനിമയിൽ അവസരം ലഭിച്ചു. അതിനുശേഷം സത്യൻ പോലീസ് ജോലി ഉപേക്ഷിക്കുകയും സിനിമയിൽ തന്നെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ പേർ ചുരുക്കി സത്യൻ എന്നാക്കുകയും ചെയ്തു. പക്ഷേ സത്യൻ അഭിനയിച്ച ആ സിനിമ പുറത്തുവന്നില്ല.<ref name="Weblokam: Profile; Page 2">{{Cite web |url=http://www.weblokam.com/cinema/profiles/0511/09/1051109029_2.htm |title=Weblokam: Profile; Page 2 |access-date=2008-09-13 |archive-date=2008-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080211012055/http://www.weblokam.com/cinema/profiles/0511/09/1051109029_2.htm |url-status=dead }}</ref>. == അഭിനയ ജീവിതം == 1952 ലാണ് സത്യന്റെ ആദ്യ സിനിമ പുറത്തിറങ്ങിയത്. ''ആത്മസഖി'' എന്ന പേരിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഈ സിനിമ ഒരു വിജയമാവുകയും ചെയ്തു. പക്ഷേ സത്യന്റെ ജീവിതത്തിലെ വഴിത്തിരിവായ ഒരു സിനിമ 1954 ൽ ഇറങ്ങിയ [[നീലക്കുയിൽ]] ആയിരുന്നു. മലയാളചലച്ചിത്ര ചരിത്രത്തിലെ തന്നെ ഒരു നാഴികക്കല്ലായി ഈ ചിത്രത്തെ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അതായിരുന്നു മലയാളത്തിൽ തന്നെ രചിക്കപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ മലയാളം സിനിമ.<ref name="malayalamcinema.com: Cinema History">{{Cite web |url=http://malayalamcinema.com/Content-4/CinemaHistory.html |title=malayalamcinema.com: Cinema History |access-date=2008-09-13 |archive-date=2008-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081223132036/http://malayalamcinema.com/Content-4/CinemaHistory.html |url-status=dead }}</ref> ആ സിനിമ രചിച്ചത് പ്രശസ്ത കഥകാരനായ [[ഉറൂബ്]] ആയിരുന്നു. സം‌വിധാനം ചെയ്തത് പ്രശസ്ത സം‌വിധായകൻ [[രാമു കാര്യാട്ട്]]- [[പി. ഭാസ്കരൻ]] സഖ്യം ആയിരുന്നു. [[പി. ഭാസ്കരൻ]] രചിച്ച് [[കെ. രാഘവൻ]] സം‌ഗീതം നൽകിയ ഈ സിനിമയിലെ ഗാനങ്ങൾ വളരെ പ്രശസ്തമായി. കേന്ദ്ര സർക്കാറിന്റെ [[രജത കമലം]] അവാർഡ് ലഭിച്ച ആദ്യത്തെ മലയാളചലച്ചിത്രമായിരുന്നു [[നീലക്കുയിൽ]]. ഈ ചിത്രത്തിന്റെ വിജയം സത്യനേയും കൂടെ അഭിനയിച്ച നായിക [[മിസ് കുമാരി|മിസ്. കുമാരിയേയും]] പ്രശസ്തരാക്കി.<ref name="malayalamcinema.com: Cinema History"/>. സത്യൻ ഒരുപാട് പ്രമുഖ സം‌വിധായകരുടെ ചിത്രങ്ങളിൽ പിന്നീട് അഭിനയിച്ചു. [[കെ.എസ്. സേതുമാധവൻ]], [[എ. വിൻസെന്റ്]], [[രാമു കാര്യാട്ട്]] എന്നിവർ അവരിൽ ചിലരാണ്. കെ.എസ്. സേതുമാധവൻ സം‌വിധാനം ചെയ്ത് സത്യൻ അഭിനയിച്ച ഒരു പാട് വേഷങ്ങൾ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ അക്കാലത്ത് പ്രശസ്തമായി. ''ഓടയിൽ നിന്ന്'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ ''പപ്പു'', ''ദാഹം'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ ''ജയരാജൻ'', ''യക്ഷി'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ ''പ്രൊ. ശ്രീനി'' എന്നിവ സത്യന്റെ അഭിനയ ജീവിതത്തിലെ മികച്ച കഥാപാത്രങ്ങളാണ്.<ref name="ReferenceA"/>. വളരെ പ്രശസ്തമായ മറ്റു ചില സത്യൻ ചിത്രങ്ങൾ ''സ്നേഹസീമ'', ''നായർ പിടിച്ച പുലിവാൽ'', ''മുടിയനായ പുത്രൻ'', ''ഭാര്യ'', ''ശകുന്തള'', ''കായംകുളം കൊച്ചുണ്ണി'', ''അടിമകൾ'', ''കരകാണാകടൽ'' എന്നിവയാണ്.<ref name="Weblokam: Profile; Page 2"/>. മലയാളത്തിലെ എക്കാലത്തേയും മികച്ച ഒരു നടനായിട്ടാണ് സത്യനെ കണക്കാക്കുന്നത്. [[ചെമ്മീൻ (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ചെമ്മീൻ]] എന്ന സിനിമയിലെ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിനയ ജീവിതത്തിലെ ഒരു മികച്ച വേഷമായിരുന്നു. മലയാളത്തിൽ സത്യൻ 150ലേറെ ചിത്രങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചു. കൂടാതെ 2 ചിത്രങ്ങൾ തമിഴിലും അഭിനയിച്ചു.<ref name="Weblokam: Profile; Page 2"/>. 1969 ൽ അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന അവാർഡ് ലഭിച്ചു. അതിനു ശേഷം 1971 ൽ ''കരകാണാക്കടൽ'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനത്തിനും അദ്ദേഹത്തിന് മരണാനന്തരബഹുമതിയായി സം‌സ്ഥാന അവാർഡ് ലഭിച്ചു.<ref name="Weblokam: Profile; Page 2"/>. ==മരണം== ചലച്ചിത്രമേഖലയിൽ നിറഞ്ഞുനിൽക്കേ 1970 ഫെബ്രുവരിയിൽ സത്യന് ഗുരുതരമായ രക്താർബുദം സ്ഥിരീകരിച്ചു. ഏറെ ദിവസങ്ങളായി പനിയും വിളർച്ചയും അനുഭവപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് ഡോക്ടറെ കാണിച്ചപ്പോഴാണ് രോഗം സ്ഥിരീകരിച്ചത്. ഡോക്ടർ വിശ്രമം നിർദ്ദേശിച്ചെങ്കിലും അതൊന്നും കാര്യമാക്കാതെ സത്യൻ അഭിനയം തുടർന്നു. 'അനുഭവങ്ങൾ പാളിച്ചകൾ' എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ ഷൂട്ടിങ്ങിനിടയിൽ രക്തം ചർദ്ദിച്ച് കുഴഞ്ഞുവീണപ്പോൾ മാത്രമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ രോഗത്തിന്റെ ഗുരുതരാവസ്ഥ പലർക്കും മനസ്സിലായത്. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം സ്വയം കാറോടിച്ചുപോയി ആശുപത്രിയിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തെ കാണാൻ വന്ന മക്കളോട് 'എനിക്കൊന്നുമില്ല. ഞാനൊന്നുറങ്ങട്ടെ' എന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഇതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവസാന വാക്കുകൾ. ഒടുവിൽ, 1971 ജൂൺ 15-ന് പുലർച്ചെ നാലരയോടെ അദ്ദേഹം ഈ ലോകത്തോട് വിട പറഞ്ഞു. 59 വയസ്സേ അപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. മലയാളക്കര ഞെട്ടലോടെയാണ് ആ വാർത്ത കേട്ടത്. കത്തിനിൽക്കുന്ന സമയത്ത് ഒരു മരണം അക്കാലത്ത് അപരിചിതമായിരുന്നു. മൃതദേഹം പ്രത്യേക വിമാനത്തിൽ മദ്രാസിൽ നിന്ന് തിരുവനന്തപുരത്തെത്തിച്ചപ്പോൾ നിരവധി ആളുകളാണ് അദ്ദേഹത്തെ അവസാനമായി ഒരു നോക്ക് കാണാനെത്തിയത്. തുടർന്ന് സത്യന്റെ വീട്ടിലും വി.ജെ.ടി. ഹാളിലും പൊതുദർശനത്തിനുവച്ചശേഷം പാളയം എൽ.എം.എസ്. കോമ്പൗണ്ടിൽ പൂർണ ഔദ്യോഗിക ബഹുമതികളോടെ അദ്ദേഹത്തെ സംസ്കരിച്ചു. ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== ====സംസ്ഥാന പുരസ്കാരങ്ങൾ==== * '''1969''' - മികച്ച നടനുള്ള [[കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം 1969|കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം]] - ([[കടൽപ്പാലം (ചലച്ചിത്രം)|കടൽപ്പാലം]]) * '''1971''' - മികച്ച നടനുള്ള [[കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം 1971|കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം]] - (കരകാണാകടൽ) == സത്യന്റെ പേരിലുള്ള അവാർഡുകൾ == മഹത്തായ ഒരു അഭിനേതാവായിരുന്ന സത്യന്റെ പേരിൽ [[മലയാള സിനിമ|മലയാള സിനിമയിലെ]] നല്ല പ്രകടനങ്ങൾക്ക് പുരസ്കാരങ്ങൾ നൽകി പോരുന്നു. === സത്യൻ - ദേശീയ അവാർഡ് === '' സത്യൻ ഫൗണ്ടേഷൻ'' സിനിമയിലെ വിവിധ മേഖലകളിൽ ഉന്നത പ്രകടനം കാഴ്ച വെക്കുന്നവർക്ക് വേണ്ടി നൽകുന്നത്. ; വിജയികൾ : [[നെടുമുടി വേണു]]. (2006)<ref>[http://www.hindu.com/2006/11/10/stories/2006111020990300.htm The Hindu: Sathyan award presented]</ref>, [[കെ. എസ്. ചിത്ര]] (2007)<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/11/08/stories/2007110854440400.htm |title=The Hindu: Sathyan award for K.S. Chitra |access-date=2008-09-13 |archive-date=2008-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080525152953/http://www.hindu.com/2007/11/08/stories/2007110854440400.htm |url-status=dead }}</ref> === സത്യൻ പുരസ്കാരം === കേരള സാംസ്കാരിക വേദി നൽകുന്ന ഈ അവാർഡ് 10000 രൂപയും ഫലകവും ഉൾപ്പെടുന്നതാണ്. ; വിജയികൾ : [[ഇന്നസെന്റ്]] (2007)<ref>{{Cite web |url=http://www.malayalamcinema.com/News-24/ACTOR+INNOCENT+HAS+BEEN+SELECTED+FOR+THE+SATHYAN+AWARD+FOR+THE+YEAR+2007.html?newsid=239&linkid=24 |title=malayalamcinema.com: News |access-date=2008-09-13 |archive-date=2009-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090114174624/http://www.malayalamcinema.com/News-24/ACTOR+INNOCENT+HAS+BEEN+SELECTED+FOR+THE+SATHYAN+AWARD+FOR+THE+YEAR+2007.html?newsid=239&linkid=24 |url-status=dead }}</ref> === സത്യൻ മെമ്മോറിയൽ ഫിലിം അവാർഡ് === ''സത്യൻ മെമ്മോറിയൽ ആർട്സ് & സ്പോർട്സ് ക്ലബ് '' നൽകി വരുന്ന ഈ അവാർഡ് നൽകുന്നത് [[മലയാള സിനിമ|മലയാള സിനിമയിലെ]] മികച്ച നടൻ, മികച്ച നടി, മികച്ച വില്ലൻ, മികച്ച ഹാസ്യനടൻ, മികച്ച പുതുമുഖം, മികച്ച ഗായകൻ, ഗായിക എന്നിവർക്കാണ്. ;വിജയികൾ :2007 :നടന്മാർ: [[പൃഥ്വിരാജ്]], [[കാവ്യ മാധവൻ]] :വില്ലൻ: [[സിദ്ദിഖ് (നടൻ)|സിദ്ദിഖ്]] :സഹനടൻ : [[കെ.പി.എ.സി. ലളിത]] , [[നരേൻ]] :ഹാസ്യം : [[ബിന്ദു പണിക്കർ]] :പുതുമുഖം: വിനു മോഹൻ , [[ഭാമ]] :ഗായകർ: [[മധു ബാലകൃഷ്ണൻ]] , [[മഞ്ചരി]] == അഭിനയിച്ച ചിത്രങ്ങൾ == {{Div col|colwidth=22em}} #[[തേനരുവി]] (1973) – Posthumous film # [[Lakshyam (1972 film)|ലക്ഷ്യം]] (1972) # [[അക്കരപ്പച്ച]] (1972) # [[അഗ്നിമൃഗം]] (1971) - അതിഥി വേഷം # [[കുട്ട്യേടത്തി]] (1971) - അപ്പുണ്ണി # [[തെറ്റ്]] (1971).... ജോണി # [[ശരശയ്യ]] (1971).... ഡോ. തോമസ് # [[അനുഭവങ്ങൾ പാളിച്ചകൾ]](1971).... ചെല്ലപ്പൻ # [[പഞ്ചവൻകാട്]] (1971)...അനന്ത കുറുപ്പ് # [[മൂന്നുപൂക്കൾ]] (1971) # [[Shiksha (film)|ശിക്ഷ]] (1971).... സുരേന്ദ്രൻ # [[സി.ഐ.ഡി. ഇൻ ജംഗിൾ]] (1971) # [[കരകാണാക്കടൽ]] (1971) # [[ഒരു പെണ്ണിൻറെ കഥ]] (1971) # [[കരിനിഴൽ]] (1971) # [[വിമോചനസമരം]] (1971) # [[കളിത്തോഴി]] (1971) # [[Kurukshethram (1970 film)|കുരുക്ഷേത്രം]] (1970) # [[Sthree (1970 film)|സ്ത്രീ]] (1970) # [[അരനാഴികനേരം]] (1970).... മാത്തുക്കുട്ടി # [[നിശാഗന്ധി]] (1970) # [[അമ്മയെന്ന സ്ത്രീ]] (1970) # [[ദത്തുപുത്രൻ]] (1970)...കുഞ്ഞച്ചൻ # [[ഭീകര നിമിഷങ്ങൾ]] (1970)..... മഞ്ചേരി രാഘവൻ # [[ക്രോസ് ബൽറ്റ്]] (1970).... രാജശേഖരൻ നായർ # [[ഒതേനൻറെ മകൻ]] (1970)... ഒതേനക്കുറുപ്പ് # [[Ningalenne Communistaakki (film)|നിങ്ങളെന്നെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റാക്കി]] (1970) - പരമു പിള്ള # [[ത്രിവേണി]] (1970) # [[Kalpana (1970 film)|കൽപ്പന]] (1970) # [[Kuttavaali]] (1970) .... കേഡി കൃഷ്ണൻ # [[Thara (1970 film)|താര]] (1970).... ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള # [[നിലയ്ക്കാത്ത ചലനങ്ങൾ]] (1970) # [[Vazhve Mayam]] (1970) .... Sudhindharan Nair # [[Vivaahitha]] (1970).... Ashok # ''[[Veettu Mrugam]]'' (1969) # [[Sandhya (film)|Sandhya]] (1969) # [[Kadalppaalam]] (1969)...Narayana Kaimal, Raghu (double role) # [[Urangatha Sundari]] (1969) .... Vikraman Kartha # [[അടിമകൾ]] (1969) .... Appukuttan # [[വെള്ളിയാഴ്ച്ച]] (1969).... Ravi # [[മൂലധനം]] (1969).... Ravi # [[ചട്ടമ്പിക്കവല]] (1969) # [[കൂട്ടുകുടുംബം]] (1969) # [[കാട്ടുകുരങ്ങ്]] (1969) # [[വിലക്കപ്പെട്ട ബന്ധങ്ങൾ]] (1969) # [[Kuruthikkalam]] (1969) # [[Aparaadhini]] (1968) # [[Manaswini]] (1968) # [[Agnipareeksha]] (1968) .... Dr.Mohan # [[Yakshi (film)|Yakshi]] (1968)...Sreenivasan # [[Velutha Kathreena]] (1968) .... Chellappan # [[തോക്കുകൾ കഥ പറയുന്നു]] (1968) # [[കളിയല്ല കല്യാണം]] (1968) # [[Pengal]] (1968) # [[Vazhi Pizhacha Santhathi]] (1968) # [[മിടുമിടുക്കി]] (1968) # [[Kaarthika]] (1968).... Kunju # [[Sahadharmini]] (1967) # [[Thalirukal]] (1967) # [[ഖദീജ]] (1967) # [[Mainatharuvi Kolakkes]] (1967) # [[N. G. O.]] (1967) # [[Swapnabhoomi]] (1967) # [[കാവാലം ചുണ്ടൻ]] (1967) # [[Sheelaavathi]] (1967) # [[അന്വേഷിച്ചു കണ്ടെത്തിയില്ല]] (1967) # [[ഉദ്യോഗസ്ഥ]] (1967) # [[Postman (1967 film)|പോസ്റ്റ്മാൻ]] (1967) # [[Ollathumathi]] (1967) # [[Chekuthaante Kotta]] (1967) # [[നാടൻ പെണ്ണ്]] (1967) # [[അശ്വമേധം]] (1967)..... Thomas # [[Kudumbam (1967 film)|കുടുംബം]] (1967) # [[പാവപ്പെട്ടവൾ]] (1967) .... Gopi # [[അരക്കില്ലം]] (1967) # [[Rowdy (1966 film)|Rowdy]] (1966) # [[Anarkali (1966 film)|അനാർക്കലി]] (1966)..... Akbar # [[തിലോത്തമ]] (1966) # [[തറവാട്ടമ്മ]] (1966).... Gopi # [[Station Master (1966 film)|സ്റ്റേഷൻ മാസ്റ്റർ]] (1966) # [[കള്ളിപ്പെണ്ണ്]] (1966) # [[Kayamkulam Kochunni (1966 film)|Kayamkulam Kochunni]] (1966)...Kochunni # [[പകൽക്കിനാവ്]] (1966) # [[Jail (1966 film)|Jail]] (1966) # [[Koottukar (1966 film)|കൂട്ടുകാർ]] (1966) # [[Thommante Makkal]] (1965) # [[ചെമ്മീൻ]] (1965) .... Palani # [[ശകുന്തള]] (1965) # [[Daaham]] (1965) .... Jayaraj # [[കടത്തുകാരൻ]] (1965)...രാമു # [[ഇണപ്രാവുകൾ]] (1965) # [[Shyaamala Chechi]] (1965) # [[Devatha (1965 film)|ദേവത]] (1965) # [[Odayil Ninnu (film)|ഓടയിൽ നിന്ന്]] (1965) .... Pappu # [[Chettathi]] (1965) .... Premachandran # [[കാട്ടുതുളസി]] (1965) # [[Ammu (film)|അമ്മു]] (1965) # [[ആദ്യകിരണങ്ങൾ]] (1964).... Kunjukutty # [[ആയിഷ]] (1964) # [[Omanakkuttan]] (1964) # [[മണവാട്ടി]] (1964) # [[Anna (1964 film)|Anna]] (Old) (1964) # [[Thacholi Othenan (film)|Thacholi Othenan]] (1964)...Thacholi Othenan # [[Kalanjukittiya Thankam]] (1964).... Sugathan # [[പഴശ്ശിരാജ]] (1964) # [[Check Post]] (1974) # [[Aashaachakram]] (1973) # [[Rebecca (1963 film)|റെബേക്ക]] (1963) # [[നിത്യകന്യക]] (1963) # [[The Doctors (soap opera)|ഡോക്ടർ]] (1963) .... രാജേന്ദ്രൻ # [[അമ്മയെ കാണാൻ]] (1963) .... Chandran # [[മൂടുപടം]] (1963) # [[കടലമ്മ]] (1963) #[[ബാല്യ പ്രതിജ്ഞ]] (Purusharathnam) (1972) # [[അക്കരപ്പച്ച]] (1972) # [[കളിപ്പാവ]] (1972) # [[പാലാട്ടുകോമൻ]] (Konkiyamma) (1962) # [[Bhaagyajaathakam]] (1962) # [[Laila Majnu (1962 film)|ലൈലാ മജ്നു]] (1962) # [[വിധി തന്ന വിളക്ക്]] (1962) # [[Sreekovil (film)|ശ്രീകോവിൽ]] (1962) # [[പുതിയ ആകാശം പുതിയ ഭൂമി]] (1962) .... Sukumaran # [[കണ്ണും കരളും]] (1962) # [[വിയർപ്പിൻറെ വില]] (1962) # [[Bharya (1962 film)|ഭാര്യ]] (1962) # [[കൃഷ്ണകുചേല]] (1961) # [[അരപ്പവൻ]] (1961).... വെട്ടുകാരൻ രാമു # [[മുടിയനായ പുത്രൻ]] (1961).... രാജശേഖരൻ പിള്ള # [[Unniyarcha (film)|ഉണ്ണിയാർച്ച]] (1961)...ആരോമൽ ചേകവർ # [[മിന്നൽപ്പടയാളി]] (1959) # [[Chathurangam (1959 film)|ചതുരംഗം]] (1959) # [[നായരു പിടിച്ച പുലിവാൽ]] (1958)..... ചന്ദ്രൻ # [[Lilly (film)|ലില്ലി]] (1958) # [[മിന്നുന്നതെല്ലാം പൊന്നല്ല]] (1957) # [അച്ഛനും മകനും]] (1957) # [[Thaskaraveeran (1957 film)|തസ്കരവീരൻ]] (1957) # [[ദേവ സുന്ദരി]] (1957) # [[അവർ ഉണരുന്നു]] (1956) # [[കാലം മാറുന്നു]] (1955) # [[നീലക്കുയിൽ]] (1954)..... ശ്രീധരൻ നായർ # [[സ്നേഹസീമ]] (1954).... ജോണി # [[ആശാദീപം]] (1953) # [[ലോകനീതി]] (1953) # [[തിരമാല]] (1953) # [[ആത്മസഖി]] (1952) # ത്യാഗസീമ (1951) (unreleased film) {{div col end}} == ഇതും കാണുക == {{സത്യൻ അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ}} == അവലംബം == {{Reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * {{imdb name|0766163|name=Sathyan}} [[വർഗ്ഗം:1911-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നവംബർ 9-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1971-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജൂൺ 15-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:തമിഴ്‌ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] ehqygknu9xqtaxswz7w7m174vnfrjjw 0 50929 4617274 4546118 2026-05-05T01:04:12Z ~2026-12432-68 214481 /* */ 4617274 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 32 | name = തിരുവമ്പാടി | image = | caption = | existence = 1977 | reserved = | electorate = 168412 (2016) | current mla = സി കെ കാസിം | party = [[സി.പി.എം.]] | front = [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] | electedbyyear = 2021 | district = [[കോഴിക്കോട് ജില്ല]] | self governed segments = }} [[കോഴിക്കോട് (ജില്ല)|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ]] [[തിരുവമ്പാടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തിരുവമ്പാടി]], [[കാരശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കാരശ്ശേരി]], [[കോടഞ്ചേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കോടഞ്ചേരി]], [[കൊടിയത്തൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്‌|കൊടിയത്തൂർ]], [[കൂടരഞ്ഞി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കൂടരഞ്ഞി]], [[പുതുപ്പാടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പുതുപ്പാടി]], [[മുക്കം നഗരസഭ|മുക്കം]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങൾ ഉൾപ്പെട്ടതാണ്‌ '''തിരുവമ്പാടി നിയമസഭാമണ്ഡലം'''<ref name="vol1">[http://eci.nic.in/delim/books/Volume1.pdf Changing Face of Electoral India Delimitation 2008 - Volume 1 Page 720]</ref>. സി കെ കാസിമാണ് ഈ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. <mapframe text="നിലമ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം" width=300 height=300 align=center >{ "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "ids": "Q16137324,Q13111664,Q13111606,Q13111397,Q16135103,Q13564480"}</mapframe> ==2008-ലെ നിയമസഭാമണ്ഡല പുനർനിർണ്ണയത്തിനു മുൻപ്== [[കോഴിക്കോട് (ജില്ല)|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ]] [[തിരുവമ്പാടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തിരുവമ്പാടി]] , [[കൂടരഞ്ഞി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കൂടരഞ്ഞി]], [[കോടഞ്ചേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കോടഞ്ചേരി]], [[പുതുപ്പാടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പുതുപ്പാടി]], [[കട്ടിപ്പാറ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കട്ടിപ്പാറ]], [[താമരശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|താമരശ്ശേരി]], [[കാരശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കാരശ്ശേരി]], [[കൊടിയത്തൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്‌|കൊടിയത്തൂർ]] എന്നീ ഗ്രാമപ്പഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെട്ടതായിരുന്നു തിരുവമ്പാടി നിയമസഭാമണ്ഡലം. <ref>[http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm മലയാള മനോരമ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121061834/http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm |date=2008-11-21 }} നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2006, ശേഖരിച്ച തീയതി 26 സെപ്റ്റംബർ 2008</ref>. == പ്രതിനിധികൾ == *2021 - 2025 [[ലിന്റോ ജോസഫ്]] ([[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]]) *2016 - 2021 [[ജോർജ് എം. തോമസ്]] ([[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]]) *2011 - 2015 [[സി. മോയിൻ കുട്ടി|സി. മോയിൻ‌ കുട്ടി]] ([[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]]) *2007 - 2011 [[ജോർജ് എം. തോമസ്]] ([[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]]) <ref> [http://www.niyamasabha.org/codes/members/georgemthomas.pdf കേരള നിയമസഭ] ജോർജ്ജ് എം. തോമസ് ശേഖരിച്ച തീയതി 2 ഒക്ടോബർ 2008 </ref> (ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ് വഴി) *2006 - 2006 [[മത്തായി ചാക്കോ]] ([[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]]) <ref>[http://archive.eci.gov.in/May2006/pollupd/ac/states/S11/Aconst28.htm ഇന്ത്യൻ ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷൻ, സ്റ്റേറ്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2006 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070102074704/http://archive.eci.gov.in/May2006/pollupd/ac/states/S11/Aconst28.htm |date=2007-01-02 }} -തിരുവമ്പാടി ശേഖരിച്ച തീയതി 2 ഒക്ടോബർ 2008</ref> *2001 - 2006 [[സി. മോയിൻ കുട്ടി|സി. മോയിൻ‌ കുട്ടി]] ([[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]]) <ref>[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_11.htm കേരള നിയമസഭ] - പതിനൊന്നാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 2 ഒക്ടോബർ 2008 </ref> *1996 - 2001 [[എ.വി. അബ്ദുറഹിമാൻ ഹാജി]] ([[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]])<ref>[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_11.htm കേരള നിയമസഭ] - പതിനൊന്നാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 2 ഒക്ടോബർ 2008 </ref> *1991 - 1996 [[എ.വി. അബ്ദുറഹിമാൻ ഹാജി]] ([[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]]) <ref>[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_9.htm കേരള നിയമസഭ ]- ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 2 ഒക്ടോബർ 2008 </ref> *1987 - 1991 [[പി.പി. ജോർജ്ജ്]] ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ് പാർട്ടി]] <ref>[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_8.htm കേരള നിയമസഭ ]- എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 2 ഒക്ടോബർ 2008 </ref> *ൿ1982 - 1987 ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ് പാർട്ടി]]) <ref>[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_7.htm കേരള നിയമസഭ ]- ഏഴാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 2 ഒക്ടോബർ 2008 </ref> *1980 - 1982 [[പി. സിറിയക് ജോൺ]] ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ് പാർട്ടി]]) <ref>[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_6.htm കേരള നിയമസഭ ]- ആറാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 2 ഒക്ടോബർ 2008 </ref> *1977 - 1979 [[പി. സിറിയക് ജോൺ]] ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ് പാർട്ടി]] <ref>[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_5.htm കേരള നിയമസഭ ]- അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 2 ഒക്ടോബർ </ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ == === 2006 === {| class="wikitable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ !വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം !!പോളിംഗ് !!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മറ്റുമത്സരാർഥികൾ |- |2006-ലെ കേരള ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ് <ref>[http://eci.gov.in/ByeElection/ByeDec2006/bye-28-Thiruvambadi.htm ഇന്ത്യൻ ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷൻ, കേരള നിയമസഭ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2006 ] ശേഖരിച്ച തീയതി 2 ഒക്ടോബർ 2008 </ref> || 160984|| 135605|| [[ജോർജ് എം തോമസ്]] ([[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]]) || 64112|| വി. എം. ഉമ്മർ മുസ്ലിം ലീഗ്|| 63866|| ഗിരീഷ് തേവള്ളി- [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]] |- |[[2006-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2006]] <ref>[http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&no=28 സൈബർ ജേണലിസ്റ്റ് ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061026082026/http://keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&no=28 |date=2006-10-26 }} കേരള നിയമസഭ 2006 -ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ: തിരുവമ്പാടി നിയമസഭാമണ്ഡലം ശേഖരിച്ച തീയതി 2 ഒക്ടോബർ 2008</ref> || 160410|| 123043|| മത്തായി ചാക്കോ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI(M)]] ||61104 || എം. സി. മായിൻ ഹാജി MUL || 55625||അജിത്ത് കുമാർ - [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]] |- |} === 1977 മുതൽ 2001 വരെ === 1977 മുതലുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ. <ref>[http://archive.eci.gov.in/ElectionAnalysis/AE/S11/Partycomp28.htm ഇന്ത്യൻ ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷൻ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} തിരുവമ്പാടി - 1977 മുതലുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ, ശേഖരിച്ച തീയതി 2 ഒക്ടോബർ 2008</ref> {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ !വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം (1000) !!പോളിംഗ് ശതമാനം!!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ%!!പാർട്ടി!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ%!!പാർട്ടി |- |2006 || 123.04 || 76.42 ||[[മത്തായി ചാക്കോ]] || 49.67 || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI(M)]] || [[എം.സി. മായിൻ ഹാജി]]|| 45.21 || MUL |- |2001 || 114.48 || 72.29 ||[[സി. മോയിൻ‌കുട്ടി]]|| 52.89 || IUML || [[പി. സിറിയക് ജോൺ]] || 39.19 || NCP |- |1996 || 106.76 || 72.62 || [[എ.വി. അബ്ദുറഹിമാൻ ഹാജി]]|| 48.34 || IUML || [[പി. സിറിയക് ജോൺ]] || 43.28 || ICS |- |1991 || 102.80 || 74.72 || [[എ.വി. അബ്ദുറഹിമാൻ ഹാജി]]|| 50.39 || IUML ||[[പി. സിറിയക് ജോൺ]] || 44.33 || ICS(SCS) |- |1987 || 88.94 || 82.38 ||[[പി.പി. ജോർജ്ജ്]] || 55.15 || INC(I) || [[മത്തായി ചാക്കോ]]|| 37.29 || CPM |- |1982 || 60.22 || 71.57 || [[പി. സിറിയക് ജോൺ]] || 51.71 || INC(I) || [[ബേബി മാത്യു]]|| 46.17 || IND |- |1980 || 66.38 || 72.59 || [[പി. സിറിയക് ജോൺ]] || 53.89 || INC(A) || [[എൻ.എം. ഹുസൈൻ]] || 45.31 || MUL |- |1977 || 58.52 || 82.92 || [[പി. സിറിയക് ജോൺ]] || 52.58 || INC(I) || [[ഇ.ടി. മുഹമ്മദ് ബഷീർ]]|| 46.62 || MLO |} == ഇതും കാണുക == * [http://www.facebook.com/Thiruvambadi തിരുവമ്പാടി ഫേസ്ബുക് പേജ്] *[[തിരുവമ്പാടി]] *[[തിരുവമ്പാടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] *[[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] == അവലംബം == <references/> [[വിഭാഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] {{കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}}{{Kerala Niyamasabha Constituencies}} jr5wks84zx5658psccwfegkih9avy74 4617275 4617274 2026-05-05T01:05:42Z ~2026-12432-68 214481 /* */ 4617275 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 32 | name = തിരുവമ്പാടി | image = | caption = | existence = 1977 | reserved = | electorate = 168412 (2016) | current mla = സി കെ കാസിം | party = [[യു.ഡി.എഫ്.]] | front = [[യു.ഡി.എഫ്.]] | electedbyyear = 2021 | district = [[കോഴിക്കോട് ജില്ല]] | self governed segments = }} [[കോഴിക്കോട് (ജില്ല)|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ]] [[തിരുവമ്പാടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തിരുവമ്പാടി]], [[കാരശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കാരശ്ശേരി]], [[കോടഞ്ചേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കോടഞ്ചേരി]], [[കൊടിയത്തൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്‌|കൊടിയത്തൂർ]], [[കൂടരഞ്ഞി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കൂടരഞ്ഞി]], [[പുതുപ്പാടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പുതുപ്പാടി]], [[മുക്കം നഗരസഭ|മുക്കം]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങൾ ഉൾപ്പെട്ടതാണ്‌ '''തിരുവമ്പാടി നിയമസഭാമണ്ഡലം'''<ref name="vol1">[http://eci.nic.in/delim/books/Volume1.pdf Changing Face of Electoral India Delimitation 2008 - Volume 1 Page 720]</ref>. സി കെ കാസിമാണ് ഈ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. <mapframe text="നിലമ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം" width=300 height=300 align=center >{ "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "ids": "Q16137324,Q13111664,Q13111606,Q13111397,Q16135103,Q13564480"}</mapframe> ==2008-ലെ നിയമസഭാമണ്ഡല പുനർനിർണ്ണയത്തിനു മുൻപ്== [[കോഴിക്കോട് (ജില്ല)|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ]] [[തിരുവമ്പാടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തിരുവമ്പാടി]] , [[കൂടരഞ്ഞി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കൂടരഞ്ഞി]], [[കോടഞ്ചേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കോടഞ്ചേരി]], [[പുതുപ്പാടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പുതുപ്പാടി]], [[കട്ടിപ്പാറ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കട്ടിപ്പാറ]], [[താമരശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|താമരശ്ശേരി]], [[കാരശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കാരശ്ശേരി]], [[കൊടിയത്തൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്‌|കൊടിയത്തൂർ]] എന്നീ ഗ്രാമപ്പഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെട്ടതായിരുന്നു തിരുവമ്പാടി നിയമസഭാമണ്ഡലം. <ref>[http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm മലയാള മനോരമ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121061834/http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm |date=2008-11-21 }} നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2006, ശേഖരിച്ച തീയതി 26 സെപ്റ്റംബർ 2008</ref>. == പ്രതിനിധികൾ == *2021 - 2025 [[ലിന്റോ ജോസഫ്]] ([[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]]) *2016 - 2021 [[ജോർജ് എം. തോമസ്]] ([[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]]) *2011 - 2015 [[സി. മോയിൻ കുട്ടി|സി. മോയിൻ‌ കുട്ടി]] ([[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]]) *2007 - 2011 [[ജോർജ് എം. തോമസ്]] ([[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]]) <ref> [http://www.niyamasabha.org/codes/members/georgemthomas.pdf കേരള നിയമസഭ] ജോർജ്ജ് എം. തോമസ് ശേഖരിച്ച തീയതി 2 ഒക്ടോബർ 2008 </ref> (ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ് വഴി) *2006 - 2006 [[മത്തായി ചാക്കോ]] ([[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]]) <ref>[http://archive.eci.gov.in/May2006/pollupd/ac/states/S11/Aconst28.htm ഇന്ത്യൻ ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷൻ, സ്റ്റേറ്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2006 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070102074704/http://archive.eci.gov.in/May2006/pollupd/ac/states/S11/Aconst28.htm |date=2007-01-02 }} -തിരുവമ്പാടി ശേഖരിച്ച തീയതി 2 ഒക്ടോബർ 2008</ref> *2001 - 2006 [[സി. മോയിൻ കുട്ടി|സി. മോയിൻ‌ കുട്ടി]] ([[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]]) <ref>[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_11.htm കേരള നിയമസഭ] - പതിനൊന്നാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 2 ഒക്ടോബർ 2008 </ref> *1996 - 2001 [[എ.വി. അബ്ദുറഹിമാൻ ഹാജി]] ([[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]])<ref>[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_11.htm കേരള നിയമസഭ] - പതിനൊന്നാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 2 ഒക്ടോബർ 2008 </ref> *1991 - 1996 [[എ.വി. അബ്ദുറഹിമാൻ ഹാജി]] ([[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]]) <ref>[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_9.htm കേരള നിയമസഭ ]- ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 2 ഒക്ടോബർ 2008 </ref> *1987 - 1991 [[പി.പി. ജോർജ്ജ്]] ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ് പാർട്ടി]] <ref>[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_8.htm കേരള നിയമസഭ ]- എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 2 ഒക്ടോബർ 2008 </ref> *ൿ1982 - 1987 ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ് പാർട്ടി]]) <ref>[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_7.htm കേരള നിയമസഭ ]- ഏഴാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 2 ഒക്ടോബർ 2008 </ref> *1980 - 1982 [[പി. സിറിയക് ജോൺ]] ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ് പാർട്ടി]]) <ref>[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_6.htm കേരള നിയമസഭ ]- ആറാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 2 ഒക്ടോബർ 2008 </ref> *1977 - 1979 [[പി. സിറിയക് ജോൺ]] ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ് പാർട്ടി]] <ref>[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_5.htm കേരള നിയമസഭ ]- അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 2 ഒക്ടോബർ </ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ == === 2006 === {| class="wikitable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ !വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം !!പോളിംഗ് !!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മറ്റുമത്സരാർഥികൾ |- |2006-ലെ കേരള ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ് <ref>[http://eci.gov.in/ByeElection/ByeDec2006/bye-28-Thiruvambadi.htm ഇന്ത്യൻ ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷൻ, കേരള നിയമസഭ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2006 ] ശേഖരിച്ച തീയതി 2 ഒക്ടോബർ 2008 </ref> || 160984|| 135605|| [[ജോർജ് എം തോമസ്]] ([[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]]) || 64112|| വി. എം. ഉമ്മർ മുസ്ലിം ലീഗ്|| 63866|| ഗിരീഷ് തേവള്ളി- [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]] |- |[[2006-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2006]] <ref>[http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&no=28 സൈബർ ജേണലിസ്റ്റ് ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061026082026/http://keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&no=28 |date=2006-10-26 }} കേരള നിയമസഭ 2006 -ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ: തിരുവമ്പാടി നിയമസഭാമണ്ഡലം ശേഖരിച്ച തീയതി 2 ഒക്ടോബർ 2008</ref> || 160410|| 123043|| മത്തായി ചാക്കോ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI(M)]] ||61104 || എം. സി. മായിൻ ഹാജി MUL || 55625||അജിത്ത് കുമാർ - [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]] |- |} === 1977 മുതൽ 2001 വരെ === 1977 മുതലുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ. <ref>[http://archive.eci.gov.in/ElectionAnalysis/AE/S11/Partycomp28.htm ഇന്ത്യൻ ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷൻ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} തിരുവമ്പാടി - 1977 മുതലുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ, ശേഖരിച്ച തീയതി 2 ഒക്ടോബർ 2008</ref> {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ !വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം (1000) !!പോളിംഗ് ശതമാനം!!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ%!!പാർട്ടി!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ%!!പാർട്ടി |- |2006 || 123.04 || 76.42 ||[[മത്തായി ചാക്കോ]] || 49.67 || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI(M)]] || [[എം.സി. മായിൻ ഹാജി]]|| 45.21 || MUL |- |2001 || 114.48 || 72.29 ||[[സി. മോയിൻ‌കുട്ടി]]|| 52.89 || IUML || [[പി. സിറിയക് ജോൺ]] || 39.19 || NCP |- |1996 || 106.76 || 72.62 || [[എ.വി. അബ്ദുറഹിമാൻ ഹാജി]]|| 48.34 || IUML || [[പി. സിറിയക് ജോൺ]] || 43.28 || ICS |- |1991 || 102.80 || 74.72 || [[എ.വി. അബ്ദുറഹിമാൻ ഹാജി]]|| 50.39 || IUML ||[[പി. സിറിയക് ജോൺ]] || 44.33 || ICS(SCS) |- |1987 || 88.94 || 82.38 ||[[പി.പി. ജോർജ്ജ്]] || 55.15 || INC(I) || [[മത്തായി ചാക്കോ]]|| 37.29 || CPM |- |1982 || 60.22 || 71.57 || [[പി. സിറിയക് ജോൺ]] || 51.71 || INC(I) || [[ബേബി മാത്യു]]|| 46.17 || IND |- |1980 || 66.38 || 72.59 || [[പി. സിറിയക് ജോൺ]] || 53.89 || INC(A) || [[എൻ.എം. ഹുസൈൻ]] || 45.31 || MUL |- |1977 || 58.52 || 82.92 || [[പി. സിറിയക് ജോൺ]] || 52.58 || INC(I) || [[ഇ.ടി. മുഹമ്മദ് ബഷീർ]]|| 46.62 || MLO |} == ഇതും കാണുക == * [http://www.facebook.com/Thiruvambadi തിരുവമ്പാടി ഫേസ്ബുക് പേജ്] *[[തിരുവമ്പാടി]] *[[തിരുവമ്പാടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] *[[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] == അവലംബം == <references/> [[വിഭാഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] {{കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}}{{Kerala Niyamasabha Constituencies}} 4j7cib188lf64x2m4lyfqw63co7sjgd 0 69230 4617230 4603378 2026-05-04T16:30:01Z Altocar 2020 144384 /* */ 4617230 wikitext text/x-wiki {{infobox politician | name = മമത ബാനർജി | image = Mamata banerjee.jpg | caption = | birth_date = {{birth date and age|1955|01|05|df=yes}} | birth_place = കൽക്കട്ട, പശ്ചിമ ബംഗാൾ | death_date = | death_place = | office = പശ്ചിമ ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി | term = 2021-2026, 2016-2021, 2011-2016 | predecessor = ബുദ്ധദേവ് ഭട്ടാചാര്യ | successor = TBD | office2 = നിയമസഭാംഗം | term2 = 2021-2026, 2016, 2011 | constituency2 = ഭവാനിപ്പൂർ | office3 = കേന്ദ്ര, റെയിൽവേ മന്ത്രി | term3 = 2009-2011, 1999-2001 | predecessor3 = ലാലു പ്രസാദ് യാദവ് | successor3 = ദിനേഷ് ത്രിവേദി | office4 = ലോക്സഭാംഗം | term4 = 2009, 2004, 1999, 1998, 1996, 1991, 1984 | constituency4 = * ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട * ജാദവ്പൂർ | party = [[File:All India Trinamool Congress flag (2).svg|50px]] * തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ്,(1998-മുതൽ) * ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് (1970-1998) | spouse = un-married | year = 2026 | date = മെയ് 4 | source = http://www.wbassembly.gov.in/MLA_WhosWho.aspx ബംഗാൾ നിയമസഭ }} 2011 മെയ് 20 മുതൽ ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രിയായി തുടരുന്ന മുതിർന്ന തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവാണ് ''' മമത ബാനർജി.<ref>"ഭവാനിപുരിൽ മമത തന്നെ; ഭൂരിപക്ഷം 58000 വോട്ട് | Mamata Banerjee | Manorama News" https://www.manoramaonline.com/news/india/2021/10/04/mamata-banerjee-wins-bhowanipore-bypolls-by-more-than-58-000-votes.html</ref><ref>"ഭവാനിപുരിൽ മാറ്റുറപ്പിച്ച് ദീദി; ബിജെപി ബദലാകാൻ ഉയരുമോ ബംഗാളിനപ്പുറം? | Mamata Banerjee | Bhabanipur | Bhabanipur bypoll | Nandigram | bengal by election result | West Bengal | Trinamool Congress | BJP | bhawanipur election result | bhawanipur by election | West Bengal bypolls results | priyanka tibrewal | srijib biswas | Manorama Online | Latest News | Malayalam News | Malayala Manorama | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/10/03/bhabanipur-bypoll-mamata-banerjee-trinamool-congress.html</ref> (ജനനം: 05 ജനുവരി 1955) '''<ref>"മൂന്നാം വട്ടം അധികാരമേറ്റെടുത്ത് മമത | West Bengal Assembly Elections 2021 | Malayalam News | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/india/2021/05/05/mamata-sworn-in-as-cm.html</ref> തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിൻ്റെ സ്ഥാപക നേതാവായ മമത ഏഴു തവണ ലോക്സഭാംഗം, രണ്ടു തവണ കേന്ദ്ര റെയിൽവേ മന്ത്രി എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചു. ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പ്രതിപക്ഷത്തിൻ്റെ പ്രധാന നേതാവായാണ് മമത അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>"മമത ബാനർജി മുഖ്യമന്ത്രിയായി സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു അധികാരമേറ്റു | West Bengal Election | Mamata Banerjee | Manorama News" https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/05/mamata-banerjee-takes-oath-as-west-bengal-cm.html</ref><ref>"കുലുങ്ങാതെ ബംഗാൾ: തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിന് ഹാട്രിക് വിജയം; മങ്ങലായി മമതയുടെ ഫലം | Bengal Election | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/india/2021/05/03/bengal-assembly-election-trinamool-wins.html</ref><ref>"അനന്തരവൻ അഭിഷേകിനെ തൃണമൂൽ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയാക്കി മമത; സുവേന്ദുവിന് മറുപടി | Abhishek Banarjee | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/06/05/tmc-appoints-abhishek-banerjee-as-party-general-secretary.html</ref> == ജീവിതരേഖ == പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ കൽക്കട്ട നഗരത്തിൽ പ്രോമിളേശ്വർ ബാനർജിയുടേയും ഗായത്രിദേവിയുടേയും മകളായി 1955 ജനുവരി അഞ്ചിന് ജനിച്ചു. കൽക്കട്ടയിലുള്ള ദേശബന്ധു ശിശു ശിക്ഷാലയ് സ്കൂളിൽ നിന്നും പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ മമത ജോഗ്മയി ദേവി കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദവും ശ്രീ ശിക്ഷായതാൻ കോളേജിൽ നിന്ന് വിദ്യാഭ്യാസ ബിരുദവും കൽക്കട്ട യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് ഇസ്ലാമിക ചരിത്രത്തിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും കരസ്ഥമാക്കി. കൽക്കട്ടയിൽ തന്നെയുള്ള ജോഗേഷ് ചന്ദ്ര ചൗധരി കോളേജിൽ നിന്ന് നിയമത്തിലും ബിരുദം നേടി വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി. == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == സ്കൂൾ പഠന കാലത്ത് 1970-ൽ പതിനഞ്ച് വയസുള്ളപ്പോഴെ വിദ്യാർത്ഥി രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമായി പ്രവർത്തിച്ച മമത കോൺഗ്രസ് (ഐ)യുടെ ബംഗാളിലെ വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനയായ ഛത്ര പരിഷത്ത് യൂണിയൻ രൂപീകരിച്ചു. മഹിള കോൺഗ്രസ് നേതാവായാണ് പൊതുരംഗ പ്രവേശനം. പിന്നീട് യുവജന സംഘടനയായ യൂത്ത് കോൺഗ്രസിൻ്റെ സജീവ പ്രവർത്തകയായിരുന്ന മമത 1990-കളുടെ ആരംഭത്തിൽ ബംഗാൾ കോൺഗ്രസിലെ അനിഷേധ്യ നേതാവായി വളരുകയായിരുന്നു. 1997-ൽ ബംഗാൾ കോൺഗ്രസ് നേതൃത്വവുമായി തെറ്റിപ്പിരിഞ്ഞ് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി രൂപീകരിച്ച മമത മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ 1977 മുതൽ നീളുന്ന തുടർഭരണത്തിൽ കരുത്തുറ്റ പ്രതിപക്ഷമായി മാറി. മമത ബാനർജി മുന്നിൽ നിന്ന് നയിച്ച സിംഗൂർ, നന്ദിഗ്രാം പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ 2007 മാർച്ച് 14 ന് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കർഷക വെടിവെപ്പിലേയ്ക്ക് വഴിമാറിയപ്പോൾ ബംഗാളിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയഭൂപടത്തിലും മാറ്റം വന്നു. ഒടുവിൽ കടുത്ത ഭരണവിരുദ്ധ വികാരം ആഞ്ഞടിച്ച 2011-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പോടെ 34 വർഷം നീണ്ട മാർക്സിസ്റ്റ് ഭരണം അവസാനിപ്പിച്ച് 2011 മെയ് 20 മുതൽ ബംഗാളിലെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട മമത ബാനർജി നിലവിൽ ഒരു വ്യാഴവട്ടക്കാലമായി മുഖ്യമന്ത്രിയായി തുടരുന്നു. 1977 മുതൽ 2011 വരെ 34 വർഷം ബംഗാൾ അടക്കി ഭരിച്ച മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഒറ്റ സീറ്റിൽ പോലും ജയിക്കാൻ കഴിയാതെ കെട്ടി വച്ച കാശ് നഷ്ടപ്പെട്ട് ബംഗാളിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയ മണ്ണിൽ നിന്ന് കുടിയിറക്കപ്പെട്ടു. ബംഗാളിൽ കമ്മ്യൂണിസത്തെ ഇല്ലാതാക്കിയ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവെന്ന നിലയിലാണ് മമത ബാനർജി 2011 മുതൽ ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/assembly-elections-2011/west-bengal/Mamata-Banerjee-sworn-in-as-West-Bengal-chief-minister/articleshow/8459143.cms Mamata Banerjee sworn in as West Bengal chief minister]</ref> ''' പ്രധാന പദവികളിൽ ''' * 1976-1980 : സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറി, മഹിള കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1978-1981 : സെക്രട്ടറി, ഡി.സി.സി (ഐ) (ജില്ലാ കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി (ഇന്ദിര)) കൽക്കട്ട സൗത്ത് * 1984 : സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറി, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1984-1989 : ലോക്സഭാംഗം, ജാദവ്പൂർ (1) * 1987-1988 : ദേശീയ കൗൺസിൽ അംഗം, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1988-1989 : (ഡബ്ലു.ബി.പി.സി.സി (ഐ)) ബംഗാൾ പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി, സംസ്ഥാന നിർവാഹക സമിതി അംഗം * 1990-1991 : സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻറ്, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1991 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (2) * 1991-1993 : കേന്ദ്ര കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി * 1996 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (3) * 1998 : കോൺഗ്രസ് വിട്ട് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് രൂപീകരിച്ചു. * 1998-തുടരുന്നു : തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിൻ്റെ ആദ്യ ചെയർപേഴ്സൺ * 1998 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (4) * 1999 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (5) * 1999 : പാർലമെൻ്ററി പാർട്ടി ലീഡർ, തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് ലോക്സഭ * 1999-2001 : കേന്ദ്ര റെയിൽവേ മന്ത്രി * 2003-2004 : കേന്ദ്ര കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി * 2004 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (6) * 2004 : കേന്ദ്ര കൽക്കരി വകുപ്പ് മന്ത്രി * 2009-2011 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (7) * 2009-2011 : കേന്ദ്ര റെയിൽവേ മന്ത്രി, തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർലമെൻററി പാർട്ടി ലീഡർ ലോക്സഭ * 2011-2016 : നിയമസഭാംഗം, ഭബാനിപ്പൂർ (1) * 2011-2016 : ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി (1) * 2016-2021 : നിയമസഭാംഗം, ഭബാനിപ്പൂർ (2) * 2016-2021 : ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി (2) * 2021-തുടരുന്നു : നിയമസഭാംഗം, ഭബാനിപ്പൂർ (3) * 2021-തുടരുന്നു : ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി (3) * 1989-ൽ നടന്ന ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജാദവ്പൂരിൽ നിന്ന് വീണ്ടും മത്സരിച്ചെങ്കിലും മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിലെ മാലിനി ഭട്ടാചാര്യയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. * 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നന്ദിഗ്രാമിൽ നിന്ന് മത്സരിച്ചെങ്കിലും സംസ്ഥാന നിയമസഭയിൽ പ്രതിപക്ഷനേതാവായ ബി.ജെ.പിയുടെ സുവേന്ദു അധികാരിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. == ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി == 2011-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 34 വർഷത്തെ ഇടതുഭരണം അവസാനിപ്പിച്ച് 184 സീറ്റുമായി തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് ചരിത്ര വിജയം നേടിയപ്പോൾ ആദ്യമായി ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 211 സീറ്റുകളുമായി തൃണമൂൽ ഭരണം നിലനിർത്തിയതിനെ തുടർന്ന് മുഖ്യമന്ത്രി പദത്തിൽ രണ്ടാമൂഴം. 2021-ൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 213 സീറ്റുകളുമായി മൂന്നാം വട്ടവും മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. മറ്റൊരു പ്രത്യേകതയും ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനുണ്ട്. 1977 മുതൽ 2011 വരെ 34 വർഷം ബംഗാൾ ഭരിച്ച മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയ്ക്ക് ജനാധിപത്യ പ്രക്രിയയിലൂടെ ബംഗാൾ നിയമസഭയിലേയ്ക്ക് ഒറ്റ സീറ്റിൽ പോലും ജയിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. ഒപ്പം തന്നെ 138 സീറ്റിൽ മത്സരിച്ച മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയ്ക്ക് 117 ഇടത്തും കെട്ടി വച്ച കാശ് നഷ്ടമായി.<ref>"Is This the End of the Road for the CPI(M) in Bengal?" https://m.thewire.in/article/politics/west-bengal-cpim-elections/amp</ref> == വിമർശനങ്ങൾ == * അനന്തിരവനായ ലോക്സഭാംഗം അഭിഷേക് ബാനർജിയെ തൻ്റെ പിൻഗാമിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചതിനെ തുടർന്ന് മുതിർന്ന നേതാവ് സുവേന്ദു അധികാരിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നിരവധി നേതാക്കൾ തൃണമൂൽ വിട്ട് ബി.ജെ.പിയിൽ ചേർന്നു. 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബി.ജെ.പി ടിക്കറ്റിൽ നന്ദിഗ്രാമിൽ നിന്ന് മമതക്കെതിരെ മത്സരിച്ച് വിജയിച്ച സുവേന്ദു അധികാരി നിലവിൽ നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവാണ്. * 2022-ലെ രാഷ്ട്രപതി തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മമത മുൻകൈ എടുത്ത് സ്ഥാനാർത്ഥിയാക്കിയ യശ്വന്ത് സിൻഹയോട് പ്രചരണത്തിന് ബംഗാളിലേയ്ക്ക് വരേണ്ട എന്ന് പറഞ്ഞത് ആശയക്കുഴപ്പത്തിനിടയാക്കി.<ref>"യശ്വന്ത് സിൻഹയ്ക്ക് ബംഗാളിലും ജാർഖണ്ഡിലും ‘പര്യടന വിലക്ക്’ - India President Election Mamata Banerjee | Manorama Online | Manorama News" https://www.manoramaonline.com/news/india/2022/07/08/bound-by-vote-bank-mamata-keeps-her-president-poll-pick-away-india-president-election.html</ref> * 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് ശേഷം സംസ്ഥാനത്ത് നടന്ന വർഗീയ കലാപങ്ങളിൽ മമതയ്ക്ക് പങ്കുള്ളതായി മുഖ്യ-പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടിയായ ബി.ജെ.പി ആരോപിച്ചു. ഈ കേസ് ഇപ്പോൾ സി.ബി.ഐ അന്വേഷിക്കുന്നു. == അഴിമതി കേസുകൾ == * നാരദ ചിട്ടി തട്ടിപ്പ് == അവലംബം == <references/> == പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://164.100.24.208/ls/lsmember/biodata.asp?mpsno=39 മമതാ ബാനർജിയെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ - ഇന്ത്യൻ പാർലമെണ്ടിന്റെ സൈറ്റിൽ നിന്നും] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071220092353/http://164.100.24.208/ls/lsmember/biodata.asp?mpsno=39 |date=2007-12-20 }} * [http://www.trinamoolcongress.com ഔദ്യോഗിക പാർട്ടി വെബ്സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090526072347/http://www.trinamoolcongress.com/ |date=2009-05-26 }} * [http://www.expressindia.com/latest-news/Why-is-Mamata-so-inflexible-towards-Tata-project/356805/ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്സ്.കോം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081203011040/http://www.expressindia.com/latest-news/Why-is-Mamata-so-inflexible-towards-Tata-project/356805/ |date=2008-12-03 }} [[വർഗ്ഗം:1955-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 5-ന് ജനിച്ചവർ]] {{Current Indian Chief Ministers}} [[വർഗ്ഗം:ബംഗാളിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ആൾ ഇന്ത്യ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ്]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മുൻ കേന്ദ്രമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പശ്ചിമബംഗാളിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയുടെ റെയിൽവെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ലോക്സഭയിലെ വനിതാ അംഗങ്ങൾ]] d7hq21744gvxnwkfgl8h6zj6yywxni8 0 71762 4617286 3832388 2026-05-05T01:59:11Z ~2026-27063-45 217293 4617286 wikitext text/x-wiki {{ആധികാരികത}} {{prettyurl|politics}} അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ, രാഷ്ട്രീയം എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം 'രാഷ്ട്രവുമായി സംബന്ധിക്കുന്നത് ' എന്നാണ്. എന്നാൽ വിപുലമായ അർത്ഥത്തിൽ, ഒരു കൂട്ടം ആളുകൾ തങ്ങളെ ബാധിക്കുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ് രാഷ്ട്രീയം. ഒരു സംഘടിത സമൂഹത്തിലെ ജനങ്ങളുടെ എല്ലാ പ്രശ്നങ്ങളും ന്യായമായി പരിഹരിക്കുന്നതിനും അവരുടെ ക്ഷേമം ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള സാർവത്രിക പ്രവർത്തനങ്ങളാണ് രാഷ്ട്രീയം എന്ന് പറയുന്നത്. രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ഭാരതീയ സ്വഭാവത്തെ കുറിച്ച് [[കുഞ്ഞുണ്ണിമാഷ്|കുഞ്ഞുണ്ണി മാഷിന്റെ]] ഒരു കവിത ഇപ്രക്രാരം പറയുന്നു: "രാക്ഷസന്റെ രായും, ദുഷ്ടന്റെ ഷ്ടും, കീടത്തിന്റെ ടയും, മായത്തിന്റെ യം, ചേർന്നത് രാഷ്ട്രീയം." [[വർഗ്ഗം:രാഷ്ട്രീയം]] [[വർഗ്ഗം:രാഷ്ട്രതന്ത്രം]] bu9t63gmvbwmq3t4k3ghsl7ss334avx 0 73182 4617276 4576404 2026-05-05T01:07:01Z ~2026-12432-68 214481 /* */ 4617276 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Thiruvambadi}} {{For|ഇതേ പേരിലുള്ള ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്|തിരുവമ്പാടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്}} {{കേരളത്തിലെ സ്ഥലങ്ങൾ| സ്ഥലപ്പേർ=തിരുവമ്പാടി | |അപരനാമം = |ചിത്രം =ThiruvambadyTown.jpg |ചിത്രം വീതി = |ചിത്രം തലക്കെട്ട് =തിരുവമ്പാടി അങ്ങാടി |ജില്ല/മഹാനഗരം/പട്ടണം/ഗ്രാമം = പട്ടണം |നിയമസഭാമണ്ഡലം=[[തിരുവമ്പാടി (നിയമസഭാമണ്ഡലം)|തിരുവമ്പാടി]] |ലോകസഭാമണ്ഡലം=[[വയനാട് (ലോകസഭാമണ്ഡലം)|വയനാട്]] |അക്ഷാംശം = 11.4719 |രേഖാംശം = 76 |ജില്ല = കോഴിക്കോട് |ഭരണസ്ഥാനങ്ങൾ = എം എൽ എ |ഭരണനേതൃത്വം = സി കെ കാസിം |ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ = |വിസ്തീർണ്ണം = 83.96 |ജനസംഖ്യ = 23968 |ജനസാന്ദ്രത = 285 |വാർഡുകൾ = 14 |Pincode/Zipcode = 673603 |TelephoneCode = 0495 225... |vehicle_code_range = KL-57 |പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ = വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ, മലയോര മേഖല |കുറിപ്പുകൾ= |ലോക്സഭ=വയനാട്}} [[കോഴിക്കോട്]] ജില്ലയിലെ പ്രധാന മലയോര പട്ടങ്ങളിലൊന്നാണ്‌ '''തിരുവമ്പാടി'''. ജില്ലയുടെ കിഴക്കൻ മലയോര മേഖലയിലുൾപ്പെടുന്ന ഒരു കുടിയേറ്റ മേഖലയും [[തിരുവമ്പാടി (നിയമസഭാമണ്ഡലം)|തിരുവമ്പാടി നിയോജകമണ്ഡലം]], [[വയനാട് (ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലം)|വയനാട് ലോക്‌സഭാമണ്ഡലത്തിന്റെ]] ഭാഗവുമാണ്‌. ==ചരിത്രം== ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആരംഭം മുതൽ തിരുവമ്പാടി പഞ്ചായത്തിലെ ചെറുപ്ര, മരക്കാട്ടുപുറം അതിനോട് ചേർന്ന് താഴെ തിരുവമ്പാടി എന്നീ ദേശങ്ങളിൽ ജനവാസമുണ്ടായിരുന്നു. 1931-ലെ റവന്യു സെറ്റിൽമെന്റ് രേഖ പ്രകാരം ഇവിടുത്തെ ആകെ ജനസംഖ്യ 531 ആയിരുന്നു (ഹിന്ദു 482, മുസ്ളീം 49).1805-ൽ [[ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യം|ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിനെതിരായ]] പോരാട്ടത്തിൽ [[പഴശ്ശിരാജ|പഴശ്ശിരാജയുടെ]] മരണത്തിനു ശേഷം ഈ പ്രദേശവും [[സാമൂതിരി|കോഴിക്കോട്ടെ സാമൂതിരിയും]] ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ ഉടമസ്ഥതയിലേക്ക് വന്നു . [[ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യ കമ്പനി|ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ]] മലബാർ പ്രദേശം പിന്നീട് [[മദ്രാസ് പ്രവിശ്യ|മദ്രാസ്]] പ്രസിഡൻസിയുടെ ഉടമസ്ഥത ആയിരുന്നു. ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഈ സ്ഥലം ചെറിയ പ്രവിശ്യകളിലേക്കും, ജില്ലകളിലേക്കും, താലൂക്കുകളിലേക്കും , ഭരണനിർവ്വഹണത്തിനുമായി വേർതിരിച്ചു . [[കോഴിക്കോട് താലൂക്ക്|കോഴിക്കോട് താലൂക്കിലാണ്]] തിരുവമ്പാടി വന്നത്. തിരുവമ്പാടിയിലെ നിവാസികളുടെ ഭൂപ്രദേശം [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]] രാജാവ് കൽപകശേരി കാരണവർക്കാണ് നൽകിയിരുന്നത്. വനഭൂമിയുടെ വിസ്തൃതി ചാത്തമംഗലം മണലിലേടത്ത് നായർ തറവാടിന് നൽകി. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആരംഭത്തിൽ, കൽപകശേരി, മണലിലേടത്ത് തറവാട് 95 വർഷം, ഒരു റബ്ബർ പ്ലാന്റേഷൻ സ്ഥാപിക്കുന്നതിന് ബ്രിട്ടീഷ് ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള പിയേർസ് ലെസ്ലി ഇന്ത്യ ലിമിറ്റഡിന് ഏകദേശം 2,200 ഏക്കർ (890 ഹെക്ടർ) ഭൂമി കച്ചവടം ചെയ്തു. തദ്ദേശവാസികൾക്ക് ധാരാളം തൊഴിൽ അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു. തിരുമ്പാടി റബ്ബർ കമ്പനി ലിമിറ്റഡായി രണ്ടു ഡിവിഷനുകളായി പ്ലാന്റേഷൻ സ്ഥാപിച്ചു. പ്ലാന്റേഷൻ കമ്പനി നിരവധി റോഡുകൾ നിർമ്മിക്കുകയും പ്രദേശത്ത് അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇന്ന്, ഈ റബ്ബർ കമ്പനി പ്രദേശത്തെ പ്രധാന തൊഴിൽദാതാവാണ്.<ref>{{Cite web|url=http://lsgkerala.in/thiruvambadipanchayat/history/|title=ചരിത്രം|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=lsgkerala.in|archive-date=2020-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200926080024/http://lsgkerala.in/thiruvambadipanchayat/history/|url-status=dead}}</ref> == കുടിയേറ്റം == 1944-ൽ തിരുവമ്പാടി പ്രദേശത്ത് ജനങ്ങൾ [[കുടിയേറ്റം]] മൂലം [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ]] കടുത്ത ദാരിദ്ര്യത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് തിരുവമ്പാടി ചരിത്രത്തിന്റെ ഒരു പുതിയ ഘട്ടം ആരംഭിച്ചു . [[തിരുവിതാംകൂർ]] ജനതയുടെ കുടിയേറ്റം തിരുവമ്പാടിക്ക് പുതിയ ജീവിതം നൽകി. തദ്ദേശവാസികളായവർക്ക് [[ജന്മി|ജന്മിമാർ]] ഭൂമി നൽകിയിരുന്നതു പാട്ട വ്യവസ്ഥയിലായിരുന്നു. പാട്ടം ഉല്പന്നമായും, പണമായും നൽകുന്ന രീതി നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു. ഈ വ്യവസ്ഥ വച്ച് കൊണ്ടാണ് കാണാധാരം ചെയ്തു ഭൂമി കൊടുത്തിരുന്നത്. വിശേഷാവസരങ്ങളിലാണ് കുടിയാന്മാർ ജന്മിമാർക്ക് പാട്ടം ഉൾപ്പെടെയുള്ള കണ്ടു കാഴ്ചകൾ നൽകിയിരുന്നത്. അരി, പപ്പടം തുടങ്ങിയ സാധനങ്ങൾ ജന്മിമാർ തിരിച്ചു നൽകിയിരുന്നു. പാട്ടക്കുടിശ്ശിക വരുത്തുന്നവരെ കൃഷിഭൂമിയിൽ നിന്നും ഒഴിവാക്കി പുതിയ വനഭൂമി കൃഷിക്കായി ഏൽപ്പിച്ച് കൊടുക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. പുതിയ വനഭൂമിയുടെ വില 5 രൂപ മുതൽ 50 വരെയായിരുന്നു. ജന്മിമാരുടെ നടവൻമാരായിരുന്നു പാട്ടം പിരിക്കുന്നതിന് ചുമതലപ്പെട്ടവർ. 1920-കളുടെ ആദ്യം മുതൽ ഇട ജന്മിമാരിലേക്ക് ഭൂമി കൈമാറ്റം തുടങ്ങി. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് തിരുവിതാംകൂർ മേഖലയിൽ ഉണ്ടായ കൊടും ദാരിദ്യ്രവും, സാമ്പത്തികമാന്ദ്യവുമാണ് [[മലബാർ|മലബാർ]] മേഖലയിലേക്കുള്ള വൻതോതിലുള്ള കുടിയേറ്റത്തിലേക്ക് കർഷകരെ നയിച്ചത്. യുദ്ധത്തിന്റെ ദുരിതങ്ങൾ മൂലം പനം കുറുക്ക് പോലും ലഭ്യമല്ലാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ നെൽകൃഷി ചെയ്യാനുള്ള അഭിനിവേശവുമായിട്ടാണ് കർഷകർ കുടിയേറ്റം ആരംഭിച്ചത്. [[ചട്ടയും മുണ്ടും|ചട്ടയും]], അടുക്കിട്ട മുണ്ടും ഉടുത്ത്, കുണുക്കിട്ട ക്രിസ്ത്യൻ സ്ത്രീകൾക്ക് തദ്ദേശ്യരിൽ അത്ഭുതം ഉള്ളവാക്കിയിരുന്നു. തിരുവമ്പാടിയുടെ ചരിത്രത്തിന്റെ രണ്ടാംഘട്ടം ആരംഭിക്കുന്നത് മദ്ധ്യതിരുവിതാംകൂറിൽ നിന്നുള്ള കുടിയേറ്റത്തോടു കൂടിയാണ്. 1944 മുതലാണ് കുടിയേറ്റക്കാർ സ്ഥിരമായി താമസം തുടങ്ങിയത്. കുടിയേറ്റക്കാർ കൃഷിയിറക്കുകയും താമസിക്കുകയും ചെയ്തത് വൻ മരങ്ങളുടെയും മുളങ്കൂട്ടങ്ങളുടെയും മുകളിൽ ഏറുമാടം കെട്ടിയാണ് ചില കുടിയേറ്റക്കാർ തദ്ദേശവാസികളോടൊപ്പം താമസിച്ചാണ് കൃഷി ചെയ്തിരുന്നത്. അക്കാലത്ത് ഇവിടെയും സമീപപ്രദേശങ്ങളിലുമുണ്ടായിരുന്ന പട്ടികജാതിക്കാരും തിയ്യരുമായിരുന്നു പ്രധാന കർഷകത്തൊഴിലാളികൾ.<ref>{{Cite web|url=http://lsgkerala.in/thiruvambadipanchayat/history/|title=കുടിയേറ്റ ചരിത്രം|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=lsgkerala.in|archive-date=2020-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200926080024/http://lsgkerala.in/thiruvambadipanchayat/history/|url-status=dead}}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == പല വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ ([[തുഷാരഗിരി വെള്ളച്ചാട്ടം]],അരിപ്പാറ വെള്ളച്ചാട്ടം,കോഴിപ്പാറ വെള്ളച്ചാട്ടം) ഇവിടെ ഉണ്ട്. <ref>{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/routes-locations/thiruvambady/id/16312|title=Routes & Locations|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=കേരള ട്യൂറിസം}}</ref>കുന്നുകളും ചെരിവുകളും സമതലങ്ങളും പാറക്കെട്ടുകളും ഇടകലർന്നതാണ് തിരുവമ്പാടിയുടെ ഭൂപ്രകൃതി. ചാലിയാറിന്റെ ഭാഗമായ ഇരുവഞ്ഞി പുഴ തിരുവമ്പാടിയുടെ സമീപത്തു കൂടിയാണ് ഒഴുകുന്നത്. റബ്ബർ, തെങ്ങ്, കവുങ്ങ് എന്നിവ കൃഷി ചെയ്യുന്ന ഇവിടെ തദ്ദേശീയരുടെ മുഖ്യതൊഴിലും കൃഷിതന്നെ. പ്രകൃതി രമണീയമായ വെള്ളരിമലയ്ക്ക് വിനോദസഞ്ചാര പ്രാധാന്യമുണ്ട്<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramanews.com/news/kerala/2017/09/09/govt-on-thiruvampady-airport.html|title=തിരുവമ്പാടി വിമാനത്താവള പദ്ധതി|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=manoramanews.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/keralalive/sabarimala-issue-harthal|title=തിരുവമ്പാടി മണ്ഡലത്തിൽ|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=ഏഷ്യാനെറ്റ് ന്യൂസ്}}</ref>. == ജൈവസമ്പത്ത് == ഏത് കാലാവസ്ഥയിലും പച്ചപ്പ് നിലനിൽക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളാണ് ഇവിടെയുള്ളത് റബ്ബർ കൃഷിയുടെ വ്യാപനത്തോടുകൂടി ജൈവസമ്പത്തിന് കാര്യമായ കുറവ് സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. സങ്കര ഇനത്തിൽപ്പെട്ട കാലികളെ വളർത്തുന്നതിൽ കൃഷിക്കാർ പൊതുവെ താൽപ്പര്യമുള്ളവരാണ്. മുൻ കാലങ്ങളിൽ കൃഷിക്കായി ജൈവവളം ആശ്രയിച്ചിരുന്നുവെങ്കിൽ നാണ്യവിളകളുടെ കൃഷി വ്യാപിച്ചതോടു കൂടി ജൈവ വളങ്ങളുടെ ലഭ്യത കുറയുകയും രാസവളങ്ങളുടെ അമിത ഉപയോഗം കാണപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. == വിദ്യാഭ്യാസം == വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിൽ തിരുവമ്പാടിയുടെ ചരിത്രം ആരംഭിക്കുന്നത് ഇരുപതാംനൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യ ദശകങ്ങളിലാണ്. ആദ്യകാലത്ത്  ആശാൻ കളരിയിൽ ചില നായർ തറവാടുകളെ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള വിദ്യാഭ്യാസം നൽകിയിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു. കല്പകശ്ശേരി ജന്മിമാർ സ്ഥാപിച്ച നന്ദാനശ്ശേരി സ്കൂളായിരുന്നു ആദ്യ വിദ്യാലയം. 1920-കളിൽ ഈ സ്കൂൾ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. തിരുവമ്പാടി പഞ്ചായത്തിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസമേഖലയിലെ പുരോഗതിക്ക് തുടക്കം കുറിച്ചത് തിരുവിതാംകൂറിൽ നിന്നും 1940-കളിൽ ഉണ്ടായ കുടിയേറ്റത്തോടെയാണ്. ഇക്കാര്യത്തിൽ [[ക്രൈസ്തവപൗരോഹിത്യം|ക്രൈസ്തവ പുരോഹിതന്മാരും]] [[ശ്രീനാരായണഗുരു|ശ്രീനാരായണ പ്രസ്ഥാനവുമെല്ലാം]] അതിന്റേതായ പങ്ക് വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1947-ൽ തിരുവമ്പാടി എൽ.പി.സ്കൂൾ പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു. സർക്കാർ മേഖലയിൽ ആദ്യമായി തുടങ്ങിയ വിദ്യാലയം 1957-ൽ തൊണ്ടിമ്മൽ ആരംഭിച്ച എൽ.പി സ്കൂൾ ആയിരുന്നു. ഹൈസ്കൂൾ മേഖലയിൽ ആദ്യമായി തുടങ്ങിയത് 1955-ൽ തിരുവമ്പാടിയിൽ ആരംഭിച്ച സേക്രഡ് ഹാർട്ട് ഹൈസ്കൂളായിരുന്നു. ഈ സ്കൂളുകളിലെല്ലാം അക്കാലത്ത് അധ്യാപകരായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നത് കൂടുതലും [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശൂർ ജില്ലയിൽ]] നിന്നുള്ളവരായിരുന്നു. കുടിയേറ്റക്കാരുടെ ഇടയിൽ  അധ്യാപകരായി ജോലി ചെയ്യുന്നതിന് മതിയായ വിദ്യാഭ്യാസം ഉള്ളവരുടെ അഭാവത്തിൽ മാനേജ്മെന്റ് ഇവരെ ഇവിടെ വരുത്തുകയാണുണ്ടായത്. ==സ്ഥലനമോൽപത്തി== തിരുവമ്പാടിയിൽ നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടായിരിക്കാം ഈ പേര് വന്നതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു<ref>https://lsgkerala.gov.in/pages/history.php?intID=5&ID=1047&ln=en{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. നായരുകൊല്ലി എന്ന പേരും നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു. മലബാർ കലാപ കാലത്ത് പട്ടാളക്കാർ ചാത്തമംഗലത്തുകാരൻ അപ്പുനായർ എന്നയാളെ വെടിവെച്ചു കൊന്നതിനെത്തുടർന്നാണ് നായരുകൊല്ലി എന്ന പേര് ആ സ്ഥലത്തിനു വന്നത് കരുതപ്പെടുന്നു. മറിച്ച് നായരെ കാട്ടാന ചവിട്ടിക്കൊന്നതുകൊണ്ടാണ് നായരുക്കൊല്ലി എന്ന പേരു വന്നത് എന്ന വിശ്വാസവും നിലവിലുണ്ട്. ==ഗതാഗതം == ആദ്യ കാലങ്ങളിൽ ഗതാഗതമാർഗ്ഗം [[ഇരുവഞ്ഞിപ്പുഴ]]<nowiki/>യിലൂടെയുള്ള ജലഗതാഗതം മാത്രമായിരുന്നു. നായരുകൊല്ലി- മുക്കം റോഡും, ഗെയ്റ്റുംപടി അഗസ്ത്യൻമൂഴി റോഡും പൌരാണിക റോഡുകളിൽപ്പെടുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. തോട്ടത്തിൽകടവ് പാലത്തിന്റെ നിർമ്മാണം തിരുവമ്പാടിയുടെ വളർച്ചയുടെ ചരിത്രത്തിലെ നാഴികക്കല്ലാണ്. ആദ്യകാല കുടിയേറ്റക്കാർക്ക് ആവശ്യമായ നിത്യോപയോഗ സാധനങ്ങൾ ലഭ്യമായിരുന്നത് കോഴിക്കോട് പട്ടണത്തിൽ നിന്നായിരുന്നു. കിലോമീറ്ററുകൾ കാൽനടയായി സഞ്ചരിച്ച് മുക്കത്ത് എത്തി അവിടെ നിന്നും സി.ഡബ്ല്യു.എം.എസ് കമ്പനി വകയായി ഉണ്ടായിരുന്ന 2 ബസുകളിൽ കയറിയാണ് കോഴിക്കോട് എത്തിയിരുന്നത്. നാട്ടുകാർ കൂട്ടായി നടത്തിയ പരിശ്രമങ്ങളുടെ ഫലമായി തിരുവമ്പാടി-മുക്കം റോഡ് നിർമ്മിച്ചു. തിരുവമ്പാടി-പുല്ലൂരാംപാറ റോഡിലുള്ള കറ്റിയാട് കലുങ്കും, കാളിയമ്പുഴ പാലം, ഇരുമ്പകം പാലം, വഴിക്കടവ് പാലം എന്നിവയും നാട്ടുകാർ ശ്രമദാനമായി നിർമ്മിച്ചതാണ്. 1969-ൽ തോട്ടത്തിൽകടവ് വരെയുള്ള റോഡിന്റെ നിർമ്മാണം പൂർത്തിയാക്കിയതിനെത്തുടർന്ന് അവിടെ നിന്നും കോഴിക്കോട് ബസ് സർവ്വീസ് ആരംഭിച്ചു. നിലവിൽ, [[കോഴിക്കോട് നഗരം|കോഴിക്കോട് നഗരത്തിൽ]] നിന്നും റോഡ് മാർഗ്ഗമായി 35 കിലോമീറ്റർ സഞ്ചരിച്ചാൽ തിരുവമ്പാടിയിൽ എത്തിച്ചേരാം. നിരവധി ദീർഘദൂര കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി സർവീസുകൾ തിരുവമ്പാടിയിൽനിന്ന് പുറപ്പെടുന്നുണ്ട്. [[മൈസൂരു|മൈസൂർ]], [[മൂന്നാർ]], [[എറണാകുളം]], [[പാലക്കാട്|പാലക്കാട്,]] [[കോട്ടയം]], [[കട്ടപ്പന]], [[കണ്ണൂർ]], [[മൂലമറ്റം]], [[ഈരാറ്റുപേട്ട]], [[കാസർഗോഡ്]], [[ഗുരുവായൂർ]], [[എരുമേലി]] തുടങ്ങിയ സർവീസുകൾ നടത്തുന്നു. [[കോഴിക്കോട്]], [[മുക്കം]], [[കൊടുവള്ളി]], [[താമരശ്ശേരി]], [[കൂടരഞ്ഞി]], [[കോടഞ്ചേരി]], [[പൂവാറൻതോട്]], [[ആനക്കാംപൊയിൽ|ആനക്കാംപൊയിൽ,]] [[കക്കാടംപൊയിൽ]] എന്നിവിടങ്ങളിലേക്ക് തിരുവമ്പാടിയിൽ നിന്ന് ഹ്രസ്വദൂര സർവ്വീസുകൾ ഉണ്ട്. * ബസ് സ്റ്റേഷൻ : കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി ഡിപ്പോ, തിരുവമ്പാടി. * റെയിൽ‌വേ സ്റ്റേഷൻ : [[കോഴിക്കോട്]] റെയിൽ‌വേ സ്റ്റേഷൻ. * വിമാനത്താവളം: [[കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളം]]. == കാലാവസ്ഥ == ജില്ലയുടെ വടക്ക് കിഴക്ക് ഭാഗത്ത് വയനാടൻ മലകളുടെ തെക്ക പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്തായി സമുദ്ര നിരപ്പിൽ നിന്നും സുമാർ 300 അടി മുതൽ 1500 അടി വരെ ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഭൂപ്രദേശമാണ് തിരുവമ്പാടി. കിഴക്കാംതൂക്കായ കുന്നിൻ പ്രദേശങ്ങളും താഴ്വരകളും ചെറു സമതല പ്രദേശങ്ങളും ഇവിടുത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. ജൂൺ മുതൽ ഓഗസ്റ്റ് വരെയുള്ള മാസങ്ങളിലാണ് കൂടുതൽ കൂടുതൽ മഴ ലഭിക്കുന്നത്. നവംബർ മുതൽ ഡിസംബർ വരെയുള്ള മാസങ്ങളിൽ തണുപ്പ് അനുഭവപ്പെടുന്നു. ഫെബ്രുവരി മുതൽ മെയ് വരെയുള്ള മാസങ്ങൾ താരതമ്യേന ഉഷ്ണകാലമാണ്. [[ഇടവപ്പാതി|ഇടവപ്പാതി മഴയാണ്]] കൂടുതൽ ലഭിക്കുന്നത്. ധാരാളം മഴ ലഭിക്കുന്ന പ്രദേശമാണെങ്കിലും മാർച്ച് ഏപ്രിൽ മാസങ്ങളിൽ വരൾച്ച അനുഭവപ്പെടാറുണ്ട്. ഈ സമയത്ത് പഞ്ചായത്തിൻറെ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ രൂക്ഷമായ കുടിവെള്ള ക്ഷാമം അനുഭവപ്പെടാറുണ്ട്. ധാരാളം മഴ ലഭിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽപോലും നീരൊഴുക്കുകളും വേനൽക്കാലത്ത് വറ്റിവരണ്ട് പോവുന്നു.<ref>{{Cite web|url=http://lsgkerala.in/thiruvambadipanchayat/%e0%b4%aa%e0%b5%8a%e0%b4%a4%e0%b5%81%e0%b4%b5%e0%b4%bf%e0%b4%b5%e0%b4%b0%e0%b4%99%e0%b5%8d%e0%b4%99%e0%b4%b3%e0%b5%8d%e2%80%8d/|title=പൊതുവിവരങ്ങൾ|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=http://lsgkerala.in|archive-date=2020-08-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806100540/http://lsgkerala.in/thiruvambadipanchayat/%E0%B4%AA%E0%B5%8A%E0%B4%A4%E0%B5%81%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%B0%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E2%80%8D/|url-status=dead}}</ref> == പ്രധാന പൊതുസ്ഥാപനങ്ങൾ == * [[സേക്രഡ് ഹാർട്ട് എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ് തിരുവമ്പാടി|സേക്രഡ് ഹാർട്ട് എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ് ,]] * ഇൻഫന്റ് ജീസസ് സ്കൂൾ, * ലിസ ഹോസ്പിറ്റൽ, * ഹോമിയോ ഡിസ്‌പെൻസറി, * കെ.എസ്.ആര് .ടി.സി ഡിപ്പോ, * ഗവ: ഐ ടി ഐ , * വില്ലേജ് ഓഫീസ്, * പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, * പഞ്ചായത്ത് ഓഫീസ്, * സഹകരണസംഘങ്ങൾ, * മൃഗാശുപത്രി, * ടെലിഫോൺ എക്സേഞ്ച്, * പൊലീസ് സ്റ്റേഷൻ<ref>{{Cite web|url=https://kozhikoderural.keralapolice.gov.in/wings/police_stations/thiruvambady-ps|title=Thiruvambady Police Station|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=keralapolice.gov.in}}</ref>, * എസ്.ബി.ഐ, * ഫെഡറൽ ബാങ്ക് [[ചിത്രം:അരിപ്പാറ വെള്ളച്ചാട്ടം.JPG|thumb|തിരുവമ്പാടിക്കു സമീപമുള്ള അരിപ്പാറ വെള്ളച്ചാട്ടം]] == ഇതും കാണുക == * [[തിരുവമ്പാടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] * [[തിരുവമ്പാടി (നിയമസഭാമണ്ഡലം)]] * [[സേക്രഡ് ഹാർട്ട് ഫൊറോന പള്ളി തിരുവമ്പാടി]] * [[ഹിദായ മസ്ജിദ് തിരുവമ്പാടി]] *തിരുവമ്പാടി ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രം അമ്പലപ്പാറ == അവലംബങ്ങൾ == <references /> == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [https://www.aanavandi.com/search/results1/destination/thiruvambady-(tdy) തിരുവമ്പാടിയിൽ നിന്നുള്ള ബസ് ടൈമിംഗ്] {{commons category|Thiruvambady}} {{കോഴിക്കോട് ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]] [[വിഭാഗം:കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{Kozhikode-geo-stub}} mzvaf504qbke0v70xli3lyrjyyjz6e6 0 86470 4617292 4118566 2026-05-05T02:48:20Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617292 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Spadikam George}} {{Infobox person | name = സ്ഫടികം ജോർജ്ജ് | image = | caption = | birth_name = ജോർജ്ജ് ആൻറണി | birth_date = {{birth date and age|1949|11|05|df=yes}} | birth_place = ചങ്ങനാശ്ശേരി, കോട്ടയം ജില്ല | othername = | occupation = [[Film actor]] | years_active = 1992 - present | spouse = Thresiamma | children = 5<ref>http://www.mangalam.com/mangalam-varika/115716{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | parents = | website = }} മലയാള ചലച്ചിത്ര അഭിനേതാവും മലയാള സിനിമകളിലെ പ്രധാന വില്ലൻ വേഷങ്ങൾ ചെയ്തിരുന്ന കലാകാരനുമാണ് ജോർജ്ജ് ആൻ്റണി അഥവാ ''' സ്ഫടികം ജോർജ്ജ് ''' '''(ജനനം: 05 നവംബർ 1949). ''' 1995-ൽ റിലീസായ സ്ഫടികം എന്ന സിനിമയ്ക്കു ശേഷം സ്ഫടികം ജോർജ്ജ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു.<ref>"വില്ലനല്ല, ജീവിതത്തിൽ സുവിശേഷകനായി സ്ഫടികം ജോർജ് | Spadikam George Interview | Vanitha Magazine" https://m.vanitha.in/celluloid/celebrity-interview/sfadikam-george-interview-vanitha.html </ref><ref>"അനിയനെ കാണാൻ ഹോട്ടലിൽ എത്തിയ ജോർജ് ആടുതോമയുടെ വില്ലനായി" https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2019/03/07/spadikam-george-about-spadikam-bhadran-mohanlal.amp.html</ref> == ജീവിതരേഖ == 1949 നവംബർ അഞ്ചിന് കോട്ടയം ജില്ലയിലെ ചങ്ങനാശേരിയിൽ ജനിച്ചു. ജോർജ് ആൻറണി എന്നതാണ് ശരിയായ പേര്. അഞ്ചാം ക്ലാസിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ നാടകങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചു തുടങ്ങിയ ജോർജ് പഠനശേഷം കുറച്ചു കാലം ഗൾഫിൽ ജോലി നോക്കി. ഗൾഫിലെ മലയാളി ക്ലബിൽ സ്ഥിരമായി നാടകങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചിരുന്ന ജോർജ് 1993-ൽ വിനയൻ സംവിധാനം ചെയ്ത കന്യാകുമാരിയിൽ ഒരു കവിത എന്ന സിനിമയിലെ തിരുവട്ടാർ മണി എന്ന വില്ലൻ കഥാപാത്രം ചെയ്തു കൊണ്ട് മലയാള സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു. അതിനു ശേഷം ആ വർഷം തന്നെ റിലീസായ ചെങ്കോലിലെ തോമസ് കീരിക്കാടൻ എന്ന വില്ലൻ വേഷവും ചെയ്തു. 1995-ൽ ഭദ്രൻ സംവിധാനം നിർവ്വഹിച്ച സ്ഫടികം എന്ന സിനിമയാണ് ജോർജിൻ്റെ അഭിനയ ജീവിതത്തിൽ വഴിത്തിരിവായത്. ഈ സിനിമയിലെ എസ്.ഐ. ജോർജ് കുറ്റിക്കാടൻ എന്ന വില്ലനായ പോലീസ് ഓഫീസറുടെ വേഷം മികവുറ്റ രീതിയിൽ അവതരിപ്പിച്ച ജോർജ് പിന്നീട് സ്ഫടികം ജോർജ് എന്നറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങി. സ്ഫടികത്തിനു ശേഷം മലയാള സിനിമയിലെ പ്രധാന വില്ലൻമാരിലൊരാളായി മാറിയ സ്ഫടികം ജോർജ് മലയാളത്തിൽ ഇതുവരെ 120-ലധികം സിനിമകളിൽ അഭിനയിച്ചു. വില്ലൻ വേഷങ്ങൾക്കൊപ്പം തന്നെ കർശനക്കാരനായ പോലീസ് ഓഫീസറായും വേഷമിട്ട ജോർജ്ജ് 2007-ൽ റിലീസായ ഹലോ എന്ന സിനിമയിലെ വടക്കാഞ്ചേരി വക്കച്ചൻ (വെടക്ക് വക്കൻ) എന്ന കഥാപാത്രത്തോടെ കോമഡി റോളിലേക്ക് ചുവടു മാറി. 2018-ൽ റിലീസായ കാർബൺ എന്ന സിനിമയിൽ ഫഹദ് ഫാസിലിൻ്റെ പിതാവിൻ്റെ കഥാപാത്രവും പ്രേക്ഷക ശ്രദ്ധ നേടിയതാണ്.<ref>"അന്നൊക്കെ ആളുകൾക്ക് എന്റടുത്ത് വരാൻ പേടിയായിരുന്നു; സ്ഫടികം ജോർജ്ജ് | spadikam george interview | spadikam george in carbon movie" https://www.mathrubhumi.com/mobile/movies-music/interview/spadikam-george-interview-carbon-movie-shikkari-shambhu-malayalam-villain-spadikam-george-interview-1.2585298{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>"സ്ഫടികം ജോർജ്ജ് - Sphadikam george | M3DB.COM" https://m3db.com/sphadikam-george</ref> == സ്വകാര്യ ജീവിതം == ത്രേസ്യാമ്മയാണ് ഭാര്യ. അശ്വതി, അനു, അജോ, അഞ്ജലി, അഞ്ജു എന്നിവർ മക്കൾ. == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == * കന്യാകുമാരിയിൽ ഒരു കവിത 1993 * ചെങ്കോൽ 1993 * പക്ഷേ 1994 * സ്ഫടികം 1995 * തുമ്പോളി കടപ്പുറം 1995 * ദി പോർട്ടർ 1995 * ശിപായി ലഹള 1995 * സാദരം 1995 * രഥോത്സവം 1995 * ഹൈവേ 1995 * പുതുക്കോട്ടയിലെ പുതുമണവാളൻ 1995 * കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി കറിയാച്ചൻ 1996 * മാൻ ഓഫ് ദി മാച്ച് 1996 * സ്വർണ്ണ കിരീടം 1996 * കിംഗ് സോളമൻ 1996 * ദി പ്രിൻസ് 1996 * കുടുംബക്കോടതി 1996 * അഴകിയ രാവണൻ 1996 * പടനായകൻ 1996 * ആയിരം നാവുള്ള അനന്തൻ 1996 * കിണ്ണം കട്ട കള്ളൻ 1996 * യുവതുർക്കി 1996 * പള്ളിവാതുക്കൽ തൊമ്മിച്ചൻ 1996 * സൂപ്പർമാൻ 1997 * മൂന്നു കോടിയും മുന്നൂറ് പവനും 1997 * മന്ത്രമോതിരം 1997 * വംശം 1997 * അഞ്ചരക്കല്യാണം 1997 * ലേലം 1997 * ഇക്കരയാണെൻ്റെ മാനസം 1997 * ദ്രാവിഡൻ 1998 * ഇലവങ്കോട് ദേശം 1998 * മലബാറിൽ നിന്നൊരു മണിമാരൻ 1998 * വിസ്മയം 1998 * ഇൻഡിപെൻഡൻസ് 1999 * ദി ഗോഡ്മാൻ 1999 * ഒളിമ്പ്യൻ അന്തോണി ആദം 1999 * പത്രം 1999 * ക്രൈം ഫയൽ 1999 * ആകാശഗംഗ 1999 * വാഴുന്നോർ 1999 * എഴുപുന്നത്തരകൻ 1999 * ഒന്നാം വട്ടം കണ്ടപ്പോൾ 1999 * ഉദയപുരം സുൽത്താൻ 1999 * നരസിംഹം 2000 * ഡാർലിംഗ് ഡാർലിംഗ് 2000 * ആനമുറ്റത്തെ ആങ്ങളമാർ 2000 * തെങ്കാശിപ്പട്ടണം 2000 * ഗാന്ധിയൻ 2000 * റാപ്പിഡ് ആക്ഷൻ ഫോഴ്സ് 2000 * ശ്രദ്ധ 2000 * ദി ഗ്യാംങ്ങ് 2000 * വിനയപൂർവ്വം വിദ്യാധരൻ 2000 * ഇന്ത്യ ഗേറ്റ് 2000 * നരിമാൻ 2001 * നഗരവധു 2001 * രാക്ഷസരാജാവ് 2001 * ഈ നാട് ഇന്നലെ വരെ 2001 * സത്യമേവ ജയതെ 2001 * ഉത്തമൻ 2001 * പുത്തൂരം പുത്രി ഉണ്ണിയാർച്ച 2002 * അഥീന 2002 * താണ്ഡവം 2002 * കനൽക്കിരീടം 2002 * കുഞ്ഞിക്കൂനൻ 2002 * മഴനൂൽക്കനവ് 2003 * കുസൃതി 2003 * സി.ഐ. മഹാദേവൻ അഞ്ചടി നാലിഞ്ച് 2003 * സ്വന്തം മാളവിക 2003 * ചേരി 2003 * താളമേളം 2004 * വെട്ടം 2004 * തസ്കരവീരൻ 2005 * ബോയ്ഫ്രണ്ട് 2005 * ചന്ദ്രോത്സവം 2005 * പോത്തൻ വാവ 2006 * ഹൈവേ പോലീസ് 2006 * ദി ഡോൺ 2006 * അവൻ ചാണ്ടിയുടെ മകൻ 2006 * അശ്വാരൂഢൻ 2006 * ബൽറാം vs താരാദാസ് 2006 * രാഷ്ട്രം 2006 * സ്മാർട്ട് സിറ്റി 2006 * നവംബർ റെയിൻ 2006 * ചോക്ലേറ്റ് 2007 * ഹലോ 2007 * മായാവി 2007 * രൗദ്രം 2008 * ഈ പട്ടണത്തിൽ ഭൂതം 2009 * പ്രമുഖൻ 2009 * ചട്ടമ്പിനാട് 2009 * യക്ഷിയും ഞാനും 2010 * ഹാപ്പി ദർബാർ 2010 * രഘുവിൻ്റെ സ്വന്തം റസിയ 2011 * മനുഷ്യമൃഗം 2011 * സിംഹാസനം 2012 * മായാമോഹിനി 2012 * ദി കിംഗ് & ദി കമ്മീഷണർ 2012 * മൈ ഫാൻ രാമു 2013 * കമ്മത്ത് & കമ്മത്ത് 2013 * പോലീസ് മാമൻ 2013 * ഇലഞ്ഞിക്കാവ് പി.ഒ 2015 * കല്യാണിസം 2015 * തിങ്കൾ മുതൽ വെള്ളി വരെ 2015 * കാർബൺ 2016 * ശിക്കാരി ശംഭു 2018 * എബ്രഹാമിൻ്റെ സന്തതികൾ 2018 * ബ്രദേഴ്സ് ഡേ 2019 * പ്രശ്ന പരിഹാര ശാല 2019 * നീരവം 2019 * നീർമാതളം പൂത്ത കാലം 2019 * ആൾക്കൂട്ടത്തിൽ ഒരുവൻ 2020 * ബ്ലാക്ക് കോഫി 2021<ref>https://m3db.com/films-acted/25042</ref><ref>{{Cite web |url=https://malayalam.asiaville.in/article/spadikam-george-about-covid-time-63979 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-08-28 |archive-date=2021-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210828165944/https://malayalam.asiaville.in/article/spadikam-george-about-covid-time-63979 |url-status=dead }}</ref> == അവലംബം == {{imdb|id=1431568}} [[വർഗ്ഗം:ജനിച്ച വർഷം ഇല്ലാത്ത ജീവചരിത്രലേഖനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജനിച്ച ദിവസം ഇല്ലാത്ത ജീവചരിത്രലേഖനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] 6vake56xdfcu95effpjr1zszwfcx7zc 4617293 4617292 2026-05-05T02:48:21Z KiranBOT 205977 URL-കളിൽ നിന്ന് AMP ട്രാക്കിംഗ് നീക്കം ചെയ്തു ([[:m:User:KiranBOT/AMP|വിശദാംശങ്ങൾ]]) ([[User talk:Usernamekiran|പിശക് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുക]]) v2.2.9s 4617293 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Spadikam George}} {{Infobox person | name = സ്ഫടികം ജോർജ്ജ് | image = | caption = | birth_name = ജോർജ്ജ് ആൻറണി | birth_date = {{birth date and age|1949|11|05|df=yes}} | birth_place = ചങ്ങനാശ്ശേരി, കോട്ടയം ജില്ല | othername = | occupation = [[Film actor]] | years_active = 1992 - present | spouse = Thresiamma | children = 5<ref>http://www.mangalam.com/mangalam-varika/115716{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | parents = | website = }} മലയാള ചലച്ചിത്ര അഭിനേതാവും മലയാള സിനിമകളിലെ പ്രധാന വില്ലൻ വേഷങ്ങൾ ചെയ്തിരുന്ന കലാകാരനുമാണ് ജോർജ്ജ് ആൻ്റണി അഥവാ ''' സ്ഫടികം ജോർജ്ജ് ''' '''(ജനനം: 05 നവംബർ 1949). ''' 1995-ൽ റിലീസായ സ്ഫടികം എന്ന സിനിമയ്ക്കു ശേഷം സ്ഫടികം ജോർജ്ജ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു.<ref>"വില്ലനല്ല, ജീവിതത്തിൽ സുവിശേഷകനായി സ്ഫടികം ജോർജ് | Spadikam George Interview | Vanitha Magazine" https://m.vanitha.in/celluloid/celebrity-interview/sfadikam-george-interview-vanitha.html </ref><ref>"അനിയനെ കാണാൻ ഹോട്ടലിൽ എത്തിയ ജോർജ് ആടുതോമയുടെ വില്ലനായി" https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2019/03/07/spadikam-george-about-spadikam-bhadran-mohanlal.html</ref> == ജീവിതരേഖ == 1949 നവംബർ അഞ്ചിന് കോട്ടയം ജില്ലയിലെ ചങ്ങനാശേരിയിൽ ജനിച്ചു. ജോർജ് ആൻറണി എന്നതാണ് ശരിയായ പേര്. അഞ്ചാം ക്ലാസിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ നാടകങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചു തുടങ്ങിയ ജോർജ് പഠനശേഷം കുറച്ചു കാലം ഗൾഫിൽ ജോലി നോക്കി. ഗൾഫിലെ മലയാളി ക്ലബിൽ സ്ഥിരമായി നാടകങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചിരുന്ന ജോർജ് 1993-ൽ വിനയൻ സംവിധാനം ചെയ്ത കന്യാകുമാരിയിൽ ഒരു കവിത എന്ന സിനിമയിലെ തിരുവട്ടാർ മണി എന്ന വില്ലൻ കഥാപാത്രം ചെയ്തു കൊണ്ട് മലയാള സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു. അതിനു ശേഷം ആ വർഷം തന്നെ റിലീസായ ചെങ്കോലിലെ തോമസ് കീരിക്കാടൻ എന്ന വില്ലൻ വേഷവും ചെയ്തു. 1995-ൽ ഭദ്രൻ സംവിധാനം നിർവ്വഹിച്ച സ്ഫടികം എന്ന സിനിമയാണ് ജോർജിൻ്റെ അഭിനയ ജീവിതത്തിൽ വഴിത്തിരിവായത്. ഈ സിനിമയിലെ എസ്.ഐ. ജോർജ് കുറ്റിക്കാടൻ എന്ന വില്ലനായ പോലീസ് ഓഫീസറുടെ വേഷം മികവുറ്റ രീതിയിൽ അവതരിപ്പിച്ച ജോർജ് പിന്നീട് സ്ഫടികം ജോർജ് എന്നറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങി. സ്ഫടികത്തിനു ശേഷം മലയാള സിനിമയിലെ പ്രധാന വില്ലൻമാരിലൊരാളായി മാറിയ സ്ഫടികം ജോർജ് മലയാളത്തിൽ ഇതുവരെ 120-ലധികം സിനിമകളിൽ അഭിനയിച്ചു. വില്ലൻ വേഷങ്ങൾക്കൊപ്പം തന്നെ കർശനക്കാരനായ പോലീസ് ഓഫീസറായും വേഷമിട്ട ജോർജ്ജ് 2007-ൽ റിലീസായ ഹലോ എന്ന സിനിമയിലെ വടക്കാഞ്ചേരി വക്കച്ചൻ (വെടക്ക് വക്കൻ) എന്ന കഥാപാത്രത്തോടെ കോമഡി റോളിലേക്ക് ചുവടു മാറി. 2018-ൽ റിലീസായ കാർബൺ എന്ന സിനിമയിൽ ഫഹദ് ഫാസിലിൻ്റെ പിതാവിൻ്റെ കഥാപാത്രവും പ്രേക്ഷക ശ്രദ്ധ നേടിയതാണ്.<ref>"അന്നൊക്കെ ആളുകൾക്ക് എന്റടുത്ത് വരാൻ പേടിയായിരുന്നു; സ്ഫടികം ജോർജ്ജ് | spadikam george interview | spadikam george in carbon movie" https://www.mathrubhumi.com/mobile/movies-music/interview/spadikam-george-interview-carbon-movie-shikkari-shambhu-malayalam-villain-spadikam-george-interview-1.2585298{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>"സ്ഫടികം ജോർജ്ജ് - Sphadikam george | M3DB.COM" https://m3db.com/sphadikam-george</ref> == സ്വകാര്യ ജീവിതം == ത്രേസ്യാമ്മയാണ് ഭാര്യ. അശ്വതി, അനു, അജോ, അഞ്ജലി, അഞ്ജു എന്നിവർ മക്കൾ. == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == * കന്യാകുമാരിയിൽ ഒരു കവിത 1993 * ചെങ്കോൽ 1993 * പക്ഷേ 1994 * സ്ഫടികം 1995 * തുമ്പോളി കടപ്പുറം 1995 * ദി പോർട്ടർ 1995 * ശിപായി ലഹള 1995 * സാദരം 1995 * രഥോത്സവം 1995 * ഹൈവേ 1995 * പുതുക്കോട്ടയിലെ പുതുമണവാളൻ 1995 * കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി കറിയാച്ചൻ 1996 * മാൻ ഓഫ് ദി മാച്ച് 1996 * സ്വർണ്ണ കിരീടം 1996 * കിംഗ് സോളമൻ 1996 * ദി പ്രിൻസ് 1996 * കുടുംബക്കോടതി 1996 * അഴകിയ രാവണൻ 1996 * പടനായകൻ 1996 * ആയിരം നാവുള്ള അനന്തൻ 1996 * കിണ്ണം കട്ട കള്ളൻ 1996 * യുവതുർക്കി 1996 * പള്ളിവാതുക്കൽ തൊമ്മിച്ചൻ 1996 * സൂപ്പർമാൻ 1997 * മൂന്നു കോടിയും മുന്നൂറ് പവനും 1997 * മന്ത്രമോതിരം 1997 * വംശം 1997 * അഞ്ചരക്കല്യാണം 1997 * ലേലം 1997 * ഇക്കരയാണെൻ്റെ മാനസം 1997 * ദ്രാവിഡൻ 1998 * ഇലവങ്കോട് ദേശം 1998 * മലബാറിൽ നിന്നൊരു മണിമാരൻ 1998 * വിസ്മയം 1998 * ഇൻഡിപെൻഡൻസ് 1999 * ദി ഗോഡ്മാൻ 1999 * ഒളിമ്പ്യൻ അന്തോണി ആദം 1999 * പത്രം 1999 * ക്രൈം ഫയൽ 1999 * ആകാശഗംഗ 1999 * വാഴുന്നോർ 1999 * എഴുപുന്നത്തരകൻ 1999 * ഒന്നാം വട്ടം കണ്ടപ്പോൾ 1999 * ഉദയപുരം സുൽത്താൻ 1999 * നരസിംഹം 2000 * ഡാർലിംഗ് ഡാർലിംഗ് 2000 * ആനമുറ്റത്തെ ആങ്ങളമാർ 2000 * തെങ്കാശിപ്പട്ടണം 2000 * ഗാന്ധിയൻ 2000 * റാപ്പിഡ് ആക്ഷൻ ഫോഴ്സ് 2000 * ശ്രദ്ധ 2000 * ദി ഗ്യാംങ്ങ് 2000 * വിനയപൂർവ്വം വിദ്യാധരൻ 2000 * ഇന്ത്യ ഗേറ്റ് 2000 * നരിമാൻ 2001 * നഗരവധു 2001 * രാക്ഷസരാജാവ് 2001 * ഈ നാട് ഇന്നലെ വരെ 2001 * സത്യമേവ ജയതെ 2001 * ഉത്തമൻ 2001 * പുത്തൂരം പുത്രി ഉണ്ണിയാർച്ച 2002 * അഥീന 2002 * താണ്ഡവം 2002 * കനൽക്കിരീടം 2002 * കുഞ്ഞിക്കൂനൻ 2002 * മഴനൂൽക്കനവ് 2003 * കുസൃതി 2003 * സി.ഐ. മഹാദേവൻ അഞ്ചടി നാലിഞ്ച് 2003 * സ്വന്തം മാളവിക 2003 * ചേരി 2003 * താളമേളം 2004 * വെട്ടം 2004 * തസ്കരവീരൻ 2005 * ബോയ്ഫ്രണ്ട് 2005 * ചന്ദ്രോത്സവം 2005 * പോത്തൻ വാവ 2006 * ഹൈവേ പോലീസ് 2006 * ദി ഡോൺ 2006 * അവൻ ചാണ്ടിയുടെ മകൻ 2006 * അശ്വാരൂഢൻ 2006 * ബൽറാം vs താരാദാസ് 2006 * രാഷ്ട്രം 2006 * സ്മാർട്ട് സിറ്റി 2006 * നവംബർ റെയിൻ 2006 * ചോക്ലേറ്റ് 2007 * ഹലോ 2007 * മായാവി 2007 * രൗദ്രം 2008 * ഈ പട്ടണത്തിൽ ഭൂതം 2009 * പ്രമുഖൻ 2009 * ചട്ടമ്പിനാട് 2009 * യക്ഷിയും ഞാനും 2010 * ഹാപ്പി ദർബാർ 2010 * രഘുവിൻ്റെ സ്വന്തം റസിയ 2011 * മനുഷ്യമൃഗം 2011 * സിംഹാസനം 2012 * മായാമോഹിനി 2012 * ദി കിംഗ് & ദി കമ്മീഷണർ 2012 * മൈ ഫാൻ രാമു 2013 * കമ്മത്ത് & കമ്മത്ത് 2013 * പോലീസ് മാമൻ 2013 * ഇലഞ്ഞിക്കാവ് പി.ഒ 2015 * കല്യാണിസം 2015 * തിങ്കൾ മുതൽ വെള്ളി വരെ 2015 * കാർബൺ 2016 * ശിക്കാരി ശംഭു 2018 * എബ്രഹാമിൻ്റെ സന്തതികൾ 2018 * ബ്രദേഴ്സ് ഡേ 2019 * പ്രശ്ന പരിഹാര ശാല 2019 * നീരവം 2019 * നീർമാതളം പൂത്ത കാലം 2019 * ആൾക്കൂട്ടത്തിൽ ഒരുവൻ 2020 * ബ്ലാക്ക് കോഫി 2021<ref>https://m3db.com/films-acted/25042</ref><ref>{{Cite web |url=https://malayalam.asiaville.in/article/spadikam-george-about-covid-time-63979 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-08-28 |archive-date=2021-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210828165944/https://malayalam.asiaville.in/article/spadikam-george-about-covid-time-63979 |url-status=dead }}</ref> == അവലംബം == {{imdb|id=1431568}} [[വർഗ്ഗം:ജനിച്ച വർഷം ഇല്ലാത്ത ജീവചരിത്രലേഖനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജനിച്ച ദിവസം ഇല്ലാത്ത ജീവചരിത്രലേഖനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] 85d9onv2dbg56dd8u4xg2vh5ma937rt 0 89443 4617187 4564884 2026-05-04T12:03:36Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617187 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Shankar (actor)}}{{Infobox person | name = ശങ്കർ | image = Shankar.jpg | caption = | othername = | birth_name = ശങ്കർ പണിക്കർ | birth_date = {{birth date and age|1960|06|22|df=y}}<ref>{{cite web |url=http://popcorn.oneindia.in/artist-biography/9665/1/shankar-panikkar.html |title=Shankar Panikkar Biography &#124; Malayalam Actor &#124; Fact File &#124; Photo Gallery &#124; Wallpapers &#124; Videos &#124; News &#124; Oneindia.in |access-date=2011-07-27 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20120712194626/http://popcorn.oneindia.in/artist-biography/9665/1/shankar-panikkar.html |archive-date=12 July 2012 |df=dmy-all }}</ref> | birth_place = [[Thrissur district|തൃശൂർ]], [[കേരളം]], ഇന്ത്യ | occupation = {{hlist|നടൻ|സംവിധായകൻ|ബിസിനസ്സുകാരൻ|സാമൂഹിക പ്രവർത്തകൻ}} | years_active = 1979{{endash}}present | works = [[Shankar filmography|Full list]] | spouse = {{plainlist| * {{marriage|രാധിക|1992|reason=divorced|}} * {{marriage|രൂപരേഖ|2002|reason=divorced|2011}} * {{marriage|ചിത്രാ ലക്ഷ്മി|2013}} }} | children = 1 }} മലയാളത്തിലും തമിഴിലുമുള്ള സിനിമകളിലൂടെ പ്രശസ്തനായ ഒരു തെന്നിന്ത്യൻ നടനാണ് ശങ്കർ. 1980-കളിൽ നിരവധി സിനിമകളിൽ നായകനായി അഭിനയിച്ച് അദ്ദേഹം മുൻനിരയിലേക്ക് ഉയർന്നു വന്നു. തമിഴ് സിനിമയിലെ "ഒരു തലൈ രാഗം" എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് ശങ്കർ തന്റെ അഭിനയ ജീവിതം ആരംഭിച്ചത്. തുടർന്ന്, സൂപ്പർഹിറ്റ് ചിത്രമായ [[മഞ്ഞിൽ വിരിഞ്ഞ പൂക്കൾ]] എന്ന സിനിമയിലൂടെ അദ്ദേഹം മലയാളത്തിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു. 1980-കളിൽ ശങ്കറും മോഹൻലാലും ഒരുമിച്ച് നിരവധി വിജയകരമായ മലയാള ചിത്രങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചു. ഒരു കാലഘട്ടത്തിൽ നായകവേഷങ്ങളിൽ നിറഞ്ഞ് നിന്നിരുന്ന ശങ്കർ പിന്നീട് പതിയെ സജീവമല്ലാതെയായി<ref>[https://newspaper.mathrubhumi.com/features/sunday-special/sundayspecial-1.8402975 ഒറ്റപ്പാലത്ത് മൊട്ടിട്ട് മഞ്ഞിൽ വിരിഞ്ഞ പൂവ്]</ref><ref>[https://www.madhyamam.com/entertainment/movie-news/actor-shankar-again-as-producer-940066 നടൻ ശങ്കർ വീണ്ടും നിർമ്മാണ രംഗത്തേക്ക്]</ref> == ജീവിതരേഖ == [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശൂർ ജില്ലയിലെ]] [[കേച്ചേരി|കേച്ചേരിയിൽ]] തെക്കെ വീട്ടിൽ എൻ.കെ.പണിക്കരുടേയും സുലോചനയുടേയും മകനായി 1960 ജനുവരി 22ന് ജനനം. ശങ്കറിന്റെ നാലാം വയസിൽ കുടുംബം [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിലേക്ക്]] താമസം മാറി. അച്ഛൻ ഇന്ത്യൻ ഡ്രഗ്സ് ആൻഡ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽസ് ലിമിറ്റഡിൽ സീനിയർ മാനേജരായിരുന്നു. കൃഷ്ണകുമാർ, ഇന്ദിര എന്നിവർ സഹോദരങ്ങളാണ്. ചെന്നെ സെന്റ്. ബർണാഡ് ആംഗ്ലോ ഇന്ത്യൻ ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂളിൽ നിന്ന് പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയ ശങ്കർ ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ എച്ച്.എൻ.ബി.ജി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് ചരിത്രത്തിൽ ബി.എ ബിരുദം നേടി.<ref>[https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/09/28/chat-with-actor-shankar-bhramam-movie.html ആ പ്രതിനായക വേഷം ചോദിച്ചു വാങ്ങിയത്, ശങ്കർ തിരിച്ചെത്തുന്നു]</ref> പിന്നീട്, ചെന്നൈയിലെ സൗത്ത് ഇന്ത്യൻ ഫിലിം ചേംബർ സ്കൂൾ ഓഫ് ആക്ടിംഗിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ അഭിനയ കോഴ്സ് പൂർത്തിയാക്കി. == വ്യക്തിജീവിതം == 1992 ഡിസംബറിൽ രാധികയുമായുള്ള ശങ്കറിന്റെ ആദ്യ വിവാഹം വിവാഹമോചനത്തിൽ അവസാനിച്ചു.<ref>{{cite news|title=Shankar's 2nd Marriage|journal=[[Mangalam Weekly]]|date=20 July 2002|issue=29|pages=10, 11, 37}}</ref> ആദ്യ വിവാഹം പരാജയപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് അദ്ദേഹം രൂപരേഖയെ വിവാഹം കഴിച്ചു, പക്ഷേ ഈ വിവാഹവും വിവാഹമോചനത്തിൽ അവസാനിച്ചു. ദമ്പതികൾക്ക് ഗോകുൽ എന്നൊരു മകനുണ്ട്.<ref>{{cite web|url=http://www.mangalam.com/life-style/success/71869?page=0,0|title=എന്റെ വലിയ പിഴ|access-date=3 June 2015|publisher=mangalamvarika.com|archive-date=2015-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20150703093107/http://www.mangalam.com/life-style/success/71869?page=0,0|url-status=dead}}</ref> 2013 ൽ, നൃത്ത അധ്യാപികയായ ചിത്ര ലക്ഷ്മിയെ വിവാഹം കഴിച്ച് അദ്ദേഹം യു.കെ.യിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കി.<ref>{{cite web|url=http://reporter365.com/malayalam-actor-shankar-marriage-with-chitra-lekshmi.html|title=Archived copy|access-date=5 February 2022|website=reporter365.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130310081939/http://reporter365.com/malayalam-actor-shankar-marriage-with-chitra-lekshmi.html|archive-date=10 March 2013|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=ഗുരുവായൂർ പത്മനാഭന്റെ വിയോഗത്തിൽ കണ്ണീരണിഞ്ഞു യുകെ മലയാളികളുടെ പ്രിയ നർത്തകി|url=https://www.britishmalayali.co.uk/index.php?page=newsDetail&id=98986|access-date=24 August 2021|publisher=Britishmalayali.co.uk|date=27 February 2020}}</ref> == ചലച്ചിത്രജീവിതം == ''ഒരു തലൈ രാഗം'' എന്ന തമിഴ് ചലച്ചിത്രത്തിലാണ് ശങ്കർ ആദ്യമായി അഭിനയിക്കുന്നത്. വമ്പിച്ച സാമ്പത്തിക നേട്ടം കൈവരിച്ച ഈ ചിത്രം ശങ്കറിന് ധാരാളം ജനശ്രദ്ധ നേടിക്കൊടുത്തു. ഇത് അദ്ദേഹത്തിന് മലയാളചലച്ചിത്രവേദിയിലേക്കുള്ള വഴി തുറന്നു. മലയാളത്തിൽ ശങ്കർ ആദ്യമായി അഭിനയിച്ചത് ''[[മഞ്ഞിൽ വിരിഞ്ഞ പൂക്കൾ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ്. [[ഫാസിൽ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ഈ ചിത്രത്തിൽ [[മോഹൻലാൽ]] ആയിരുന്നു വില്ലൻ കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചത്. മോഹൻലാലിന്റെ ആദ്യം പുറത്തിറങ്ങിയ ചലച്ചിത്രവും ഇതായിരുന്നു. ശങ്കറിന്റെ പ്രശസ്തിയെ അശ്രയിച്ച് ധാരാളം ചലച്ചിത്രങ്ങൾ 80-കളിൽ പുറത്തിറങ്ങി. അവയിൽ മിക്കവയും വിജയിച്ചു. തുടക്കക്കാലത്ത് താരപരിവേഷം കുറവായിരുന്ന, മോഹൻലാലിന്റെയും, മമ്മൂട്ടിയുടേയും കൂടെ അനവധി ചിത്രങ്ങളിൽ നായകവേഷങ്ങളിൽ ശങ്കർ തിളങ്ങി. അക്കാലത്ത് നിലവാരം കുറഞ്ഞ ചിത്രങ്ങൾ പോലും ശങ്കറിന്റെ സാന്നിധ്യം മൂലം മാത്രം വിജയം കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. പഴയകാല നായിക നടിമാരായിരുന്ന [[മേനക]], [[അംബിക (ചലച്ചിത്രനടി)|അംബിക]] തുടങ്ങിയവർ ധാരാളം ശങ്കർ-ചിത്രങ്ങളിൽ നായികമാരായി അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. 80-കളുടെ അവസാനത്തോടെ ശങ്കർ ചലച്ചിത്രരംഗത്ത് സജീവമല്ലാതെയാകുകയും, വ്യക്തിപരമായതും, ബിസിനസ്സ് സംബന്ധവുമായ കാരണങ്ങളാൽ യു.എസ്.എ (USA) യിലേക്ക് താമസം മാറ്റുകയും ചെയ്തും. കുറച്ച് കാലം കഴിഞ്ഞ് ചലച്ചിത്രലോകത്തേയ്ക്ക് മടങ്ങിവന്ന ശങ്കറിന് വേണ്ടത്ര അവസരങ്ങൾ ലഭിക്കാതിരിക്കുകയും അഭിനയിച്ച ചിത്രങ്ങളാകട്ടെ വിജയിക്കാതെയാകുകയും ചെയ്തു. ഇത് ശങ്കറിന്റെ ചലച്ചിത്രരംഗത്തെ വളർച്ചയെ ബാധിച്ചു. == സംവിധായകൻ == 2006-ൽ ശങ്കർ ബാലവേലയെ ആസ്പദമാക്കി സംവിധാനം ചെയ്ത ഒരു വീഡിയോ ഈ ചിത്രത്തിന് മലയാള ടെലിവിഷൻ പ്രേക്ഷകരിൽ നിന്ന് മികച്ച സംവിധായകനുള്ള ദൃശ്യ അവാർഡുകൾ ലഭിച്ചു. എച്ച്ഐവി/എയ്ഡ്സ് ബാധിതരെ മാറ്റി നിറുത്തരുതെന്ന് സമൂഹത്തെ ഉദ്ബോധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ഇന്തോ-അമേരിക്കൻ സഹനിർമ്മാണമായ വൈറസ്<ref name="actorshankar">{{cite news|title=My Career Mistakes|url=http://www.mangalam.com/life-style/success/71869?page=0,1|work=mangalam|date=3 July 2013|access-date=12 December 2014|archive-date=2014-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20141213222413/http://www.mangalam.com/life-style/success/71869?page=0,1|url-status=dead}}</ref> എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം തന്റെ ഫീച്ചർ ഫിലിം അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്.<ref name="Againshankar">{{cite news|title=I believe in destiny:Shankar Panicker|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/article85911.ece|work=[[The Indian Express]]|date=22 December 2009|access-date=31 March 2015|archive-date=23 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151223190230/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/article85911.ece|url-status=dead}}</ref> കലാഭവൻ മണിയും വിനു മോഹനും അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യ വാണിജ്യ മലയാള സംവിധായക സംരംഭമായ കേ''രളോത്സവം 2009''-ൽ<ref>{{cite news|title=Kalabhavan Mani in Shankar's Keralotsavam|url=http://entertainment.oneindia.in/malayalam/top-stories/2009/kalabhavan-mani-shankar-keralotsavam-261009.html|work=[[Oneindia.in]]|date=26 October 2009|access-date=12 April 2010|archive-date=2012-07-12|archive-url=https://archive.today/20120712145236/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/top-stories/2009/kalabhavan-mani-shankar-keralotsavam-261009.html|url-status=dead}}</ref> മൂന്ന് യുവാക്കൾ തീവ്രവാദ ബന്ധങ്ങൾക്ക് ഇരയാകുന്നത് എങ്ങനെയെന്ന് ചർച്ച ചെയ്തു.<ref name="Againshankar2">{{cite news|title=I believe in destiny:Shankar Panicker|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/article85911.ece|work=[[The Indian Express]]|date=22 December 2009|access-date=31 March 2015|archive-date=23 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151223190230/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/article85911.ece|url-status=dead}}</ref> 2015-ൽ, യുഎഇ ആസ്ഥാനമായുള്ള ഒരു തമിഴ് ചിത്രമായ സാൻഡ് സിറ്റി സംവിധാനം ചെയ്യുകയും<ref name="Thesecondcoming">{{cite news|title=The Second Coming|url=https://epaper.newindianexpress.com/407699/The-New-Indian-Express-Kochi/01012015#page/22/2|work=newindianexpress|date=1 Jan 2015|access-date=24 January 2015}}</ref> മികച്ച, നല്ല അവലോകനങ്ങൾ നേടുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web|url=http://www.movietoday.org/sand-city-movie-review/|title=Sand City Movie Review|access-date=2015-01-03|date=2015-01-02|publisher=movietoday|archive-url=https://web.archive.org/web/20150103071745/http://www.movietoday.org/sand-city-movie-review/|archive-date=3 January 2015|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.onlookersmedia.in/reviews/sand-city-review|title=Sand City Movie Review|access-date=2015-01-03|date=2015-01-02|publisher=onlookersmedia}}</ref><ref>{{cite web|url=http://muyals.com/sand-city-review-manal-naharam-review/|title=Sand City Film Review|access-date=2015-01-03|date=2015-01-03|publisher=muyals.com|archive-date=2015-01-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20150103171437/http://muyals.com/sand-city-review-manal-naharam-review/|url-status=dead}}</ref> == ചലച്ചിത്രങ്ങൾ == * [[ഒരു തലൈ രാഗം]] - ശങ്കർ അഭിനയിച്ച ആദ്യ സിനിമ * [[മഞ്ഞിൽ വിരിഞ്ഞ പൂക്കൾ]] - ശങ്കർ അഭിനയിച്ച ആദ്യ മലയാള സിനിമ === 2010s === {| class="wikitable sortable" !വർഷം !സിനിമ !ഭാഷ !സംവിധായകൻ !കഥാപാത്രം ! class="unsortable" |കുറിപ്പുകൾ |- |2018 |''ഡ്രാമ'' |മലയാളം | | | |- |2017 |''ഒരു വാതിൽ കോട്ടൈ'' |മലയാളം | | | |- |2016 |''നീരാജന പൂക്കൾ'' |മലയാളം | | | |- |2015 |''ഞാൻ സംവിധാനം ചെയ്യും'' |മലയാളം |ബാലചന്ദ്ര മേനോൻ | | |- |2015 |''വിശ്വാസം... അതല്ലേ എല്ലാം'' |മലയാളം |[[:en:Jayaraj_Vijay|Jayaraj Vijay]] |A S A Luca | |- |2015 |''മണൽ നഗരം'' |തമിഴ് |Himself |Ibrahim Rabbani | |- |2015 |''ആകാശങ്ങളിൽ'' |മലയാളം |Rixon Xavier |Devadathan | |- |2015 |''സാൻറ് സിറ്റി'' |മലയാളം | |Ibrahim Rabbani | |- |2014 |''നാക്കു പെൻഡ് നാക്കു ടാക്ക'' |മലയാളം | |Iyer | |- |2013 |''മിസ് ലേഖാ തരൂർ കാണുന്നത്'' |മലയാളം | |Dr Balasubramanyiam | |- |2013 |''ക്ലിയോപാട്ര'' |മലയാളം | | | |- |2013 |''ഹോട്ടൽ കാലിഫോർണിയ'' |മലയാളം | |Aby Mathew | |- |2012 |''ഹൈഡ് ൻ സീക്ക്'' |മലയാളം | |Niranjan | |- |2012 |''ഭൂമിയുടെ അവകാശികൾ'' |മലയാളം | | | |- |2012 |''ബാങ്കിംഗ് അവേർസ് 10 to 4'' |മലയാളം | |Fernandez | |- |2012 |''ഫാദേർസ് ഡേ'' |മലയാളം | | | |- |2012 |''ഊമക്കുയിൽ പാടുമ്പോൾ'' |മലയാളം | | | |- |2012 |''കാസനോവ''<ref name="IE2009">{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/article85911.ece|title=I believe in destiny: Shankar Panicker|accessdate=23 December 2015|date=22 December 2009|work=[[Indian Express]]|author=Parvathy S Nayar|archive-date=2015-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20151223190230/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/article85911.ece|url-status=dead}}</ref> |മലയാളം | |Ajoy | |- |2011 |''ചൈനാ ടൌൺ'' |മലയാളം |[[:en:Rafi_Mecartin|Rafi Mecartin]] |Jayakrishnan | |- |2010 |''കൂട്ടുകാർ'' |മലയാളം |Prasad Vaalacheril |Masthan Bhai | |} === 2000s === {| class="wikitable sortable" !Year !Film !Language !Director !Role ! class="unsortable" |Notes |- |2009 |''കേരളോത്സവം 2009''<ref name="IE2009" /> |മലയാളം |Himself | | |- |2009 |''ഇവിടം സ്വർഗ്ഗമാണ്''<ref name="IE2009" /> |മലയാളം |[[:en:Roshan_Andrews|Roshan Andrews]] |Sudheer | |- |2008 |''റോബോ'' |മലയാളം | |Venu | |- |2007 |''സൈക്കിൾ'' |മലയാളം |[[:en:Johny_Antony|Johny Antony]] |Jayadevn |Guest |- |2007 |''[[:en:Ninaithu_Ninaithu_Parthen|Ninaithu Ninaithu Parthen]]'' |തമിഴ് |Manikandan | | |- |2007 |''[[:en:Virus_(2007_film)|Virus]]''<ref name="IE2009" /> |മലയാളം |Himself | |Unreleased |- |2003 |''[[:en:The_Fire_(2003_film)|The Fire]]''<ref name="IE2009" /> |മലയാളം |Shankar Krishna |Sidharthan | |- |2002 |''Madhuram'' |മലയാളം | |Hari | |- |2002 |''സുന്ദരിപ്രാവ്'' |മലയാളം | |Dennis | |- |2002 |''[[:en:Sravu|Sravu]]'' |മലയാളം | |Marakkar | |- |2001 |''[[:en:Bhadra_(2001_film)|Bhadra]]''<ref name="IE2009" /> |മലയാളം |Mummy Century |Rocky | |} === 1990s === {| class="wikitable sortable" !Year !Film !Language !Director !Role ! class="unsortable" |Notes |- |1999 |''സ്റ്റാലിൻ ശിവദാസ്'' |മലയാളം |[[:en:T._S._Suresh_Babu|T. S. Suresh Babu]] |ജയചന്ദ്രൻ | |- |1998 |''സൂര്യവനം'' |മലയാളം |Rishikesh |അജിത് | |- |1997 |''സ്നേഹ സിന്ദൂരം'' |മലയാളം | |കൃഷ്ണനുണ്ണി |Guest |- |1997 |ഗുരു |മലയാളം |[[രാജീവ് അഞ്ചൽ]] |Singer |Guest |- |1996 |''എന്‌റെ സോണിയ'' |മലയാളം |അരുൺ | | |- |1995 |തക്ഷശില |മലയാളം |K Sreekuttan | | |- |1994 |മാനത്തെ കൊട്ടാരം |മലയാളം |സുനിൽ |Himself |Guest |- |1993 |ഗാന്ധർവ്വം |മലയാളം |സംഗീത് ശിവൻ |Chandran |Guest |- |1992 |ഓസ്ട്രേലിയ |മലയാളം |രാജീവ് അഞ്ചൽ |Alex |Unreleased |- |1991 |''കിഴക്കുണരും പക്ഷി'' |മലയാളം |[[വേണു നാഗവള്ളി]] |Gopi Krishnan | |- |1991 |''അഭിമന്യു''<ref name="IE2009" /> |മലയാളം |[[പ്രിയദർശൻ]] |Shekhar | |- |1991 |''മാസ്റ്റർ പ്ലാൻ'' |മലയാളം |കുമാർ മഹാദേവൻ |SI Vijay Varma | |- |1991 |''MGR നഗറിൽ'' |തമിഴ് |[[ആലപ്പി അഷ്റഫ്]] | |Remake of ''[[:en:In_Harihar_Nagar|In Harihar Nagar]]'' |- |1991 |''തായമ്മ'' |തമിഴ് |Gopi Bhimsingh | |Remake of ''[[:en:Thooval_Sparsam|Thooval Sparsam]]'' |} === 1980s === {| class="wikitable sortable" !Year !Film !Language !Director !Role ! class="unsortable" |Notes |- |1990 |''നിയമം എന്തുചെയ്യും'' |മലയാളം | | | |- |1990 |''പന്തയ കുതിരൈഗൾ'' |തമിഴ് |[[:en:MKI_Sukumaran|MKI Sukumaran]] | |Unreleased |- |1989 |''ഭദ്രച്ചിറ്റ'' |മലയാളം |Nazir |Madhu | |- |1989 |''[[:en:Kadhal_Enum_Nadhiyinile|Kadhal Enum Nadhiyinile]]'' |തമിഴ് |[[:en:MKI_Sukumaran|MKI Sukumaran]] |Prem Kumar | |- |1988 |എവിഡൻസ് |മലയാളം |[[:en:Raghavan_(actor)|Raghavan]] |Prince | |- |1987 |ഇത്രയും കാലം |മലയാളം | |Sulaiman | |- |1987 |''ഒന്നാം മാനം പൂമാനം'' |മലയാളം |Sandhya Mohan |Ravi | |- |1987 |ഇതെൻറെ നീതി |മലയാളം |[[:en:J._Sasikumar|J. Sasikumar]] |Ravi | |- |1987 |''അമ്മേ ഭഗവതി'' |മലയാളം |[[:en:Sreekumaran_Thampi|Sreekumaran Thampi]] |Unni | |- |1987 |''ആലിപ്പഴങ്ങൾ'' |മലയാളം |Ramachandranpillai |Sudheer | |- |1987 |''അജന്ത'' |മലയാളം |Manoj Babu | | |- |1986 |''വിശ്വസിച്ചാലും ഇല്ലെങ്കിലും'' |മലയാളം |[[:en:Alleppey_Ashraf|Alleppey Ashraf]] | | |- |1986 |അയൽവാസി ഒരു ദരിദ്രവാസി |മലയാളം |[[:en:Priyadarshan|Priyadarshan]] |Balu | |- |1986 |സുഖമോ ദേവി |മലയാളം |[[:en:Venu_Nagavally|Venu Nagavally]] |Nandan | |- |1986 |''പൊന്നും കുടത്തിനു പൊട്ട്'' |മലയാളം |[[:en:T._S._Suresh_Babu|T. S. Suresh Babu]] |Gopan | |- |1986 |''ഒരു യുഗസന്ധ്യ'' |മലയാളം |Madhu |Babu | |- |1986 |''ഇത്രമാത്രം'' |മലയാളം |[[:en:P._Chandrakumar|P. Chandrakumar]] |Guest at the wedding | |- |1986 |''ഒപ്പം ഒപ്പത്തിനൊപ്പം'' |മലയാളം |Soman |Gopinath | |- |1986 |''നിമിഷങ്ങൾ'' |മലയാളം |Radhakrishnan |Ravi | |- |1986 |''നാളെ ഞങ്ങളുടെ വിവാഹം'' |മലയാളം |[[:en:Sajan_(director)|Sajan]] |Haridas | |- |1986 |''ഇലഞ്ഞിപ്പൂക്കൾ'' |മലയാളം |Sandhya Mohan |Satheesh | |- |1986 |''ധിം തരികിട ധോം'' |മലയാളം |[[:en:Priyadarshan|Priyadarshan]] |Suresh Menon | |- |1986 |''ചേക്കേറാൻ ഒരു ചില്ല'' |മലയാളം |[[:en:Sibi_Malayil|Sibi Malayil]] |Unni | |- |1986 |''അഷ്ടബന്ധം'' |മലയാളം |Askkar | | |- |1986 |''അടുക്കാൻ എന്തെളുപ്പം'' |മലയാളം |[[:en:Jeassy|Jeassy]] |Satheeshan | |- |1985 |''വസന്ത സേന'' |മലയാളം |[[:en:K._Vijayan|K. Vijayan]] |Mahesh Varma | |- |1985 |''വന്നു കണ്ടു കീഴടക്കി'' |മലയാളം |[[:en:Joshiy|Joshiy]] |Dr Ravi | |- |1985 |''സൌന്ദര്യപ്പിണക്കം'' |മലയാളം |[[:en:Rajasenan|Rajasenan]] |Anil | |- |1985 |''സീൻ നമ്പർ 7'' |മലയാളം |Ambili | | |- |1985 |''പച്ചവെളിച്ചം'' |മലയാളം | | | |- |1985 |''ബോയിംഗ് ബോയിംഗ്'' |മലയാളം |''[[:en:Priyadarshan|Priyadarshan]]'' | | |- |1985 |''ശാന്തം ഭീകരം'' |മലയാളം |''[[:en:Rajasenan|Rajasenan]]'' | | |- |1985 |''സമ്മേളനം'' |മലയാളം |CP.Vijaykumar |Ramu | |- |1985 |''പറയാനുംവയ്യ പറയാതിരിക്കാനുംവയ്യാ'' |മലയാളം |[[:en:Priyadarshan|Priyadarshan]] |T. G. Raveendran | |- |1985 |''ഒരു സന്ദേശം കൂടി'' |മലയാളം |[[:en:Cochin_Haneefa|Cochin Haneefa]] |Gopi | |- |1985 |''ഒരുനാൾ ഇന്നൊരു നാൾ'' |മലയാളം |[[:en:T._S._Suresh_Babu|Reji]] |Sukumaran | |- |1985 |''[[ഒരു കുടക്കീഴിൽ|ഒരു കുടക്കീഴിൽ]]'' |മലയാളം |[[:en:Joshiy|Joshiy]] |Ravi | |- |1985 |''ഒന്നിങ്ങു വന്നെങ്കിൽ'' |മലയാളം |Joshiy |Baby | |- |1985 |''[[ഒന്നാനാം കുന്നിൽ ഓരടിക്കുന്നിൽ|ഒന്നാനാം കുന്നിൽ ഓരടിക്കുന്നിൽ]]'' |മലയാളം |[[:en:Priyadarshan|Priyadarshan]] |Anand | |- |1985 |''നേരറിയും നേരത്ത്'' |മലയാളം |Salam Chembazhanthi |Rajeev | |- |1985 |''മുഖ്യമന്ത്രി'' |മലയാളം |[[:en:Alleppey_Ashraf|Alleppey Ashraf]] |Venu | |- |1985 |''മൌനനൊമ്പരം'' |മലയാളം |[[:en:J._Sasikumar|J. Sasikumar]] | | |- |1985 |''ചൂടാത്ത പൂക്കൾ'' |മലയാളം |[[:en:Baby_(director)|Baby]] | | |- |1985 |''ആരോടും പറയരുത്'' |മലയാളം |Ross A J |Gopi | |- |1985 |''അർച്ചന ആരാധന'' |മലയാളം |[[:en:Sajan_(director)|Sajan]] |Vimal Kumar | |- |1985 |''അരം + അരം = കിന്നരം'' |മലയാളം |Priyadarshan |Balan | |- |1985 |''അമ്പട ഞാനേ!'' |മലയാളം |Antony Eastman |Kuttikrishnan | |- |1985 |''പുന്നാരം ചൊല്ലി ചൊല്ലി'' |മലയാളം |Priyadarshan | | |- |1984 |''വീണ്ടും ചലിക്കുന്ന ചക്രം'' |മലയാളം |[[:en:P._G._Viswambharan|P. G. Viswambharan]] |Vinayan | |- |1984 |''ആരാന്റെ മുല്ല കൊച്ചുമുല്ല'' |മലയാളം |[[:en:Balachandra_Menon|Balachandra Menon]] |Omanakuttan | |- |1984 |''ജീവിതം'' |മലയാളം |K Vijayan |Narayanankutty | |- |1984 |''ഉമാനിലയം'' |മലയാളം |Joshiy |Vinod | |- |1984 |''തിരക്കിൽ അൽപ്പ സമയം'' |മലയാളം |[[:en:P._G._Viswambharan|P. G. Viswambharan]] |Rahim | |- |1984 |''പിരിയില്ല നാം'' |മലയാളം |Joshiy |Babu | |- |1984 |''പാവം ക്രൂരൻ'' |മലയാളം |[[:en:Rajasenan|Rajasenan]] |Madhusoodanan | |- |1984 |''ഒരു തെറ്റിന്റെ കഥ'' |മലയാളം |[[:en:P._K._Joseph|P. K. Joseph]] | | |- |1984 |''അമ്മേ നാരായണാ'' |മലയാളം |Suresh | | |- |1984 |''ഓടരുതമ്മാവാ ആളറിയാം'' |മലയാളം |Priyadarshan |Anil | |- |1984 |മുത്തോടുമുത്ത് |മലയാളം |M.Mani |Anil | |- |1984 |വനിതാ പോലീസ് |മലയാളം |[[:en:Alleppey_Ashraf|Alleppey Ashraf]] |Shankar | |- |1984 |ഇതാ ഇന്നുമുതൽ |മലയാളം |[[:en:T._S._Suresh_Babu|Reji]] |'Vaikuntam' Shankar | |- |1984 |എതിർപ്പുകൾ |മലയാളം |Unni Aranmula |Ravi | |- |1984 |ആരോരുമറിയാതെ |മലയാളം |[[:en:KS_Sethumadhavan|KS Sethumadhavan]] |Raju | |- |1984 |അതിരാത്രം |മലയാളം |[[:en:I.V._Sasi|I.V. Sasi]] |Abu | |- |1984 |പുച്ചക്കൊരു മൂക്കുത്തി |മലയാളം |Priyadarsan |Shyam | |- |1984 |എന‍്‍റെ കളിത്തോഴൻ |മലയാളം |M.Mani | | |- |1984 |അന്തിച്ചുവപ്പ് |മലയാളം |Kurian Varnasala | | |- |1984 |കൃഷ്ണാ ഗുരുവായുരപ്പാ |മലയാളം | |Unni | |- |1983 |മൌനരാഗം |മലയാളം |Ambily |Shankaran | |- |1983 |ഹിമം |മലയാളം |Joshiy |Vijay | |- |1983 |തിമിംഗിലം |മലയാളം |Crossbelt Mani |Vijayan | |- |1983 |അങ്കം |മലയാളം |Joshiy |Johny | |- |1983 |മോർച്ചറി |മലയാളം |Baby |Venu | |- |1983 |മറക്കില്ലൊരിക്കലും |മലയാളം |[[:en:Fazil_(director)|Fazil]] |Pradeep | |- |1983 |ഹലോ മദ്രാസ് ഗേൾ |മലയാളം |[[:en:J._Williams_(cinematographer)|J. Williams]] | | |- |1983 |കൊടുങ്കാറ്റ് |മലയാളം |[[:en:Joshiy|Joshiy]] | | |- |1983 |സംരംഭം |മലയാളം |[[:en:Baby_(director)|Baby]] | | |- |1983 |[[സന്ധ്യക്കു വിരഞ്ഞ പൂവ്]] |മലയാളം |[[:en:P._G._Viswambharan|P. G. Viswambharan]] |Thilakan | |- |1983 |''കൂലി'' |മലയാളം |Ashok Kumar |Sethu | |- |1983 |''എങ്ങനെ നീ മറക്കും'' |മലയാളം |M.Mani |Prem | |- |1983 |''ഈ വഴി മാത്രം'' |മലയാളം |Ravi Guptan | | |- |1983 |''ഈറ്റപ്പുലി'' |മലയാളം |[[:en:Crossbelt_Mani|Crossbelt Mani]] |Kabeer | |- |1982 |''പുവിരിയും പുലരി'' |മലയാളം |G Premkumar |Balan | |- |1982 |''പാളങ്ങൾ'' |മലയാളം |[[:en:Bharathan|Bharathan]] |Ravi/Rails | |- |1982 |''പടയോട്ടം'' |മലയാളം |Jijo Punnoose |Chandrootty | |- |1982 |''അനുരാഗക്കോടതി'' |മലയാളം |[[:en:Hariharan_(director)|Hariharan]] |Shivadas | |- |1982 |''വെളിച്ചം വിതറുന്ന പെൺകുട്ടി'' |മലയാളം |[[:en:Durai_(director)|Durai]] | | |- |1982 |''അരഞ്ഞാണം'' |മലയാളം |[[:en:P._Venu|P. Venu]] |Madhu | |- |1982 |''Punitha Malar'' |തമിഴ് |[[:en:Durai_(director)|Durai]] | | |- |1982 |രാഗം തേടും പല്ലവി |തമിഴ് | | | |- |1982 |''[[:en:Kanalukku_Karaiyethu|Kanalukku Karaiyethu]]'' |തമിഴ് | | | |- |1982 |''ഉദയം അരികത്ത്'' |തമിഴ് | | | |- |1982 |''കാളിയ മർദ്ദനം'' |മലയാളം |[[:en:J._Williams_(cinematographer)|J. Williams]] | | |- |1982 |കയം |മലയാളം |[[:en:P._K._Joseph|P. K. Joseph]] | | |- |1982 |''എൻറെ മോഹങ്ങൾ പൂവണിഞ്ഞു'' |മലയാളം |[[:en:Bhadran_(director)|Bhadran]] | | |- |1982 |''നടമാടും സിലൈഗൾ'' |തമിഴ് |Malleshwar | | |- |1981 |''കാട്ടുപോത്ത്'' |മലയാളം |P Gopikumar | |Unreleased |- |1981 |''കൊയിൽ പുറാ'' |തമിഴ് | | | |- |1981 |''മൌനയുദ്ധം'' |തമിഴ് | | | |- |1981 |''ഊതിക്കാച്ചിയ പൊന്ന്'' |മലയാളം |[[:en:P._K._Joseph|P. K. Joseph]] |Vishwanathan | |- |1981 |''കടത്ത്'' |മലയാളം |[[:en:P._G._Viswambharan|P. G. Viswambharan]] |Rajappan | |- |1981 |''കനകച്ചിലങ്ങ കിലുങ്ങെ കിലുങ്ങെ'' |മലയാളം |Vijayaraghavan | |Unreleased |- |1981 |ഗുഹ |മലയാളം |M R Jose |Das | |- |1980 |സുജാത |തമിഴ് | | | |- |1980 |''മഞ്ഞിൽ വിരിഞ്ഞ പൂക്കൾ''<ref name="IE2009" /> |മലയാളം |[[:en:Fazil_(director)|Fazil]] |Prem Kishan | |- |1980 |ഒരു തലൈ രാഗം |തമിഴ് |T.rajendar |Raja | |- |1979 |''ശരപഞ്ജരം'' |മലയാളം |ഹരിഹരൻ |അൺ ക്രെഡിറ്റഡ് | |} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * {{imdb name|0788152|ശങ്കർ}} [[വർഗ്ഗം:1960-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജൂൺ 22-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂരിൽ നിന്നുള്ള ചലച്ചിത്രപ്രവർത്തകർ]] le95tyca7wrsxkzo9df21uyvk5k1fsn 0 90176 4617324 4107859 2026-05-05T07:41:55Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617324 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|God}} {{ഹൈന്ദവം}} അമൂർത്ത പ്രപഞ്ചസത്യത്തിന്റെ മൂർത്തീകൃത സങ്കൽപ്പം. ഈശ്വരൻ, ഈശ്വരി, [[ഭഗവാൻ]], [[ഭഗവതി]], പരമാത്മാവ് എന്നീ പേരുകളിലും വ്യവഹരിക്കപ്പെടുന്നു. പ്രകൃതിയുടെ വിവിധ ശക്തികളെ ദേവന്മാരായി കരുതി ആരാധിച്ചിരുന്ന പ്രാചീന സമ്പ്രദായത്തിൽ നിന്നും പരിണമിച്ചാണ് ''''ഈശ്വരൻ'''' എന്ന ഭാവന രൂപമെടുത്തിട്ടുള്ളത്. ഹിന്ദുമതത്തിന്റെ വിവിധ വിഭാഗങ്ങളിൽ വിവിധ രീതിയിൽ ഉള്ള ഈശ്വര സങ്കൽപ്പങ്ങൾ കാണാം. ശൈവ വിശ്വാസപ്രകാരം പരമാത്മാ ശിവൻ ഈശ്വര സങ്കല്പം ആകുന്നു എന്നാൽ വൈഷ്ണവ വിശ്വാസപ്രകാരം ഭഗവാൻ മഹാവിഷ്ണു തന്നെയാണ് ഈശ്വരൻ. ശാക്തേയ വിശ്വാസം അനുസരിച്ചു ഭഗവതി ആദിപരാശക്തിയാണ് ഈശ്വരി ആയി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=''mal svk''>മലയാളം സർ‌‌വവിഞ്ജാനകോശം vol IV page-543</ref> ==പ്രകൃതിയുടെ അത്ഭുത പ്രതിഭാസങ്ങളിൽ നിന്നും ഈശ്വരന്റെ ഉദയം== [[പ്രകൃതി|പ്രകൃതിയുടെ]] അത്ഭുതകരവും അനവദ്യവുമായ സൗന്ദര്യത്തിന്റെയും സമൃദ്ധിയുടെയും മദ്ധ്യത്തിൽ ജീവിച്ച പ്രാചീന ജനതയ്ക്ക് ഭൗതിക ജീവിതത്തിലെ സംഘർഷം താരതമ്യേന ലഘുവായിരുന്നതിനാൽ തങ്ങളുടെ ചിന്താമണ്ഡലത്തെ അനവസാനമായി വിസ്തൃതമാക്കുവൻ അവസരം ലഭിച്ചു. ചുറ്റുമുള്ള [[പ്രകൃതി|പ്രകൃതിയോട്]] വൈകാരികവും അദ്ധ്യാത്മികവുമായ ഒരു സമീപനശൈലി സ്വീകരിക്കുകയായിരുന്നു അതിന്റെ അനന്തരഫലം. ആ വഴിക്ക് പ്രാഗ്‌‌വേദകാലത്തു തന്നെ പ്രകൃതിയിലുള്ള വസ്തുക്കളെ ഏതോ ഒരു അതിഭൗതികശക്തിയുടെ പ്രതീകങ്ങളായും വ്യഞ്ജകങ്ങളായും പരിഗണിക്കുവാനും അംഗീകരിക്കുവാനും അനുഭൂതിവിഷയം ആക്കുവാനും അവർ പരിശ്രമിച്ചു; അവയ്ക്കു രൂപങ്ങളും ഭാവങ്ങളും കല്പിച്ചുകൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ പ്രക്രിയയുടെ ഫലമായി പ്രാഗ്‌‌വേദകാലത്തുതന്നെ രൂപംകൊണ്ട ദേവതകളാണ് [[സൂര്യദേവൻ|മിത്രൻ]], [[വരുണൻ]], [[ആകാശം|ദ്യോവ്]], [[പൃഥിവി]], [[അഗ്നി]], മുതലായവർ. ചിലപ്പോൾ സരളവും മറ്റുചിലപ്പോൾ സങ്കീർണവുമായ കർമാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ കൊണ്ട് ആ ദേവതകളെ പ്രീണിപ്പിക്കുന്ന സമ്പ്രദായവും അവർതന്നെ തുടങ്ങിവച്ചു. [[വേദകാലം|വേദകാലമായപ്പോൾ]] പ്രാഗ്‌‌വേദകാല ദേവതകൾക്കെല്ലാം അത്ഭുതകരമായ ഒരു ഉന്നതസ്ഥിതി കൈവന്നു. ഈ ദേവന്മാരുടെ വൈഭവങ്ങൾ, കൃത്യങ്ങൾ, നിഗ്രഹാനുഗ്രഹ ശക്തികൾ എന്നിവയെ കുറിച്ച് ജനങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള വിശ്വാസങ്ങൾക്ക് ദാർഢ്യം ലഭിച്ചു എന്നു സാരം. മാത്രമല്ല വൈദികകാലത്തെ ഋഷിപ്രതിമന്മാരായ ചിന്തകന്മാർക്ക് ദ്യോവിന്റെയും,പൃഥ്‌‌വിയുടെ അന്തരാർഥത്തെക്കുറിച്ച് മനനം ചെയ്ത് ഈ ദേവന്മാരെയെല്ലാം അതിശയിക്കുന്ന, കൂടുതൽ ഗഹനമായ ഒരു തത്ത്വത്തെകുറിച്ചുകൂടി സങ്കല്പിക്കുവാൻ സാധിച്ചു. അവർ അതിനെ [[അദിതി|അദിതി]] എന്നും എല്ലാ ദേവന്മാരെയും അദിതിയുടെ മക്കളാണെന്ന അർത്ഥത്തിൽ [[ആദിത്യൻ|ആദിത്യന്മാർ]] എന്നും വ്യവഹരിക്കുവാൻ തുടങ്ങി. അഖണ്ഡം, അവ്യയം എന്നീ അർത്ഥങ്ങളുള്ള അദിതിശബ്ദമുപയോഗിച്ച് അങ്ങനെ ആര്യന്മാർ അനാദിയും അനിർ‌‌വചനീയവും അനന്തവുമായ [[പ്രപഞ്ചം|പ്രപഞ്ചതത്വത്തിന്]] ആദ്യമായി നാമകരണം ചെയ്തു. നിരുക്തകാരനായ യാസ്കൻ (ബി. സി. 300-200) അദിതിയെ ദേവമാതാവായി പ്രതിപാദിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[വേദം|വേദകാല]]-ഋഷിമാർക്ക് വിവിധ ശക്തികളുടെ വിലാസരംഗമായ പ്രകൃതിയെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന സർ‌‌വാതിശായിയായ ഒരു അഖണ്ഡതത്വത്തെക്കുറിച്ച് സുനിശ്ചിതമായ ധാരണയുണ്ടായിരുന്നു എന്നാണ് ഇതിൽനിന്നു തെളിയുന്നത്. ഈശ്വരൻ എന്ന സങ്കല്പത്തിന്റെ മുന്നോടിയായി ഇതിനെ കരുതാം. [[ഋഗ്വേദം|ഋഗ്വേദത്തിൽ]] അദിതിദേവതയെപ്പറ്റി അത്രയധികം സൂക്തങ്ങളില്ലെങ്കിലും അദിതി, ആദിത്യൻ എന്നീ ശബ്ദപ്രയോഗങ്ങൾക്കു പ്രാധാന്യമുണ്ട്. {{Cquote|സ്വർഗം അദിതി, അന്തരീക്ഷം അദിതി,<br>അമ്മ അദിതി, അച്ഛൻ അദിതി, മകൻ<br>അദിതി, എല്ലാ ദേവകളും അദിതി,<br>പഞ്ചജനങ്ങൾ അദിതി, ജനിച്ചതെല്ലാം<br>അദിതി, ജനിക്കാൻ പോകുന്നതും അദിതി<ref>(ഋഗ്വേദം I - 89, 10)</ref>}} ഋഗ്വേദത്തിൽ ഒന്നാം മണ്ഡലത്തിലെ 89-ആം സൂക്തത്തിൽ 10-ആമത്തെ മന്ത്രമായ ഇതിൽ നിന്ന് അദിതി സങ്കല്പത്തിന്റെ വ്യാപ്തി ഊഹിക്കാവുന്നതാണ്. ഈ ആശയത്തിൽനിന്ന് ആവേശമുൾക്കൊണ്ട് പുരാണകർത്താക്കന്മാർ ദേവന്മാരുടെ ഉദ്ഭവത്തെയും മറ്റും പറ്റി രസകരങ്ങളായ പല കഥകളും പിൽക്കാലത്തു കെട്ടിച്ചമച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.astrojyoti.com/rigvedabook1h.htm/ Ancient Indian Hindu Vedic Scripture - Rigveda English translation]</ref> ==ഋഗ്വേദത്തിലെ പരാമർശം== ഋഗ്വേദഋഷികൾ ക്രമേണ [[പ്രപഞ്ചം|പ്രപഞ്ചത്തെ]] ദ്യുലോകം (ആകാശം,സ്വർഗം), ഭുവർലോകം (അന്തരീക്ഷം), ഭൂലോകം (ഭൂമി)എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു മണ്ഡലങ്ങളായി വിഭജിക്കുകയും [[സൂര്യൻ]], [[ഇന്ദ്രൻ]], (ചിലപ്പോൾ വായു), [[അഗ്നി]] എന്നിവരെ ക്രമത്തിൽ ഇവയുടെ അധിദേവതകളായി വാഴ്ത്തുകയും ചെയ്തു. അങ്ങനെ പ്രധാനദേവതകൾ മൂന്നായി. വിവിധ പ്രകൃതിശക്തികളെ കണക്കിലെടുത്ത് ഇവയുടെ എണ്ണം പിന്നീടു 33 ആയി. [[വസുക്കൾ|വസുക്കൾ]] 8, [[രുദ്രന്മാർ|രുദ്രൻമാർ]] 11, [[ആദിത്യന്മാർ|ആദിത്യന്മാ‍ർ]]12 , ദ്യോവ്, പൃഥിവി എന്നിങ്ങനെ.<ref>ശതപഥബ്രാഹ്മണം IV - 5. 7.2</ref>. ഋഗ്വേദത്തിൽ ഒരിടത്ത് ഈ സംഖ്യ 3339 ആയിത്തീർന്നു. {{Cquote|ആയിരം, മൂന്നു നൂറ്, മുപ്പത്തി-<br>യൊൻപതുമുമ്പൻ പൂജിച്ചിതഗ്നിയെ<br>നെയ്യു തൂകിനാർ; ദർഭ തൂർത്തുവിരി<br>ച്ചങ്ങിരുത്തിനാരീ, ഹോമകാരനെ<ref>ഋഗ്വേദം III-9, 9.</ref>}} ഈ മൂവായിരത്തിലധികം [[ദേവന്മാർ|ദേവന്മാരെക്കൊണ്ട്]] മുപ്പത്തിമൂന്നു ദേവന്മാരുടെ പ്രഭാവത്തെയാണു പ്രകീർത്തിക്കുന്നത് എന്ന് സായണൻ തന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഈ സംഖ്യയാണ് പിന്നീടു വികസിച്ച് മുപ്പത്തിമൂന്നു കോടിയായത്. പ്രകൃതിയുടെയും മനുഷ്യ ജീവിതത്തിന്റെയും പലതരത്തിലുള്ള വശങ്ങളെയും വെവ്വേറെ കണക്കാക്കി വെവ്വേറെ പേർ കൊടുത്തു വ്യവഹരിക്കാൻ ഉദേശിച്ചതിന്റെ ഫലമായിട്ടാണ് അവിശ്വനീയമാം വിധം ദേവതാസംഖ്യ വർദ്ധിച്ചിട്ടുള്ളത്. എങ്കിലും ഒന്നു തന്നെയാണ് മൂന്നായി, മുപ്പത്തിമൂന്നായി, മൂവായിരത്തി മുന്നൂറ്റി മുപ്പത്തൊൻപതായി, മുപ്പത്തിമൂന്നു കോടിയായി പരിണമിച്ചിട്ടുള്ളത് എന്ന ആന്തരതത്വം വേദകാല ഋഷികളും വേദവ്യാഖ്യാതാക്കന്മാരും ഒരിക്കലും വിസ്മരിച്ചിട്ടില്ല. ===ബൗദ്ധിക വേർതിരിവ്=== എക്കാലത്തും മനുഷ്യസമുദായത്തിലെ അംഗങ്ങൾ ഒരേ ബൗദ്ധിക നിലവാരത്തിൽ പെട്ടവരല്ല. ചിലർ അതിബുദ്ധിമാന്മാരും അതിപ്രതിഭാശാലികളും ആണെങ്കിൽ ഭൂരിപക്ഷം ജനങ്ങളും മന്ദപ്രഞ്ജന്മാരായിരിക്കും. ഈ ഭൂരിപക്ഷം ജനങ്ങൾ പ്രതിഭാസമ്പന്നമായ ന്യൂനപക്ഷത്തിന്റെ ആദർശങ്ങൾക്കും നിർദ്ദേശങ്ങൾക്കും ഉപദേശങ്ങൾക്കുമനുസരിച്ച് ജീവിതം നയിക്കുന്നവരാണ്. {{Cquote|യദ് യദാചരതി ശ്രേഷ്ഠഃ<br>തത്തദേവേതരേ ജനഃ<ref>ഭഗവദ്ഗീത III-21</ref>}} എന്ന പ്രമാണം എന്നും അർത്ഥവത്താണ്. ഋഗ്വേദ സംഹിതകൾ പല കാലങ്ങളിലായി വളർന്നു രൂപം കൊണ്ടവയാകയാലും അവയിലെ സൂക്തങ്ങളുടെ കർത്താക്കന്മാർ അനേകം ഋഷികളായാലും ഓരോ ഋഷിയും അവരവരുടെ രുചിഭേദം അനുസരിച്ചുള്ള ദേവതകൾക്കു പ്രാമുഖ്യവും പ്രാമാണ്യവും നൽകിയതിനാലും ഇഷ്ടദേവത എന്ന ഒരു ശൈലി ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ പ്രചരിതമായി. ഋഗ്വേദദേവതകളിൽ പലരും പലരുടേയും ഇഷ്ടദേവതകളായും ആ ഇഷ്ടദേവതകൾ അതതു ജനങ്ങളുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ സർ‌‌വേശ്വരന്മാരായും പരിണമിച്ചു. ഇങ്ങനെയുണ്ടായ പല സർ‌‌വേശ്വരന്മാരുടെയും സങ്കല്പങ്ങളെ സമന്വയിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രക്രിയയും ഋഗ്വേദകാലത്തു നടന്നിട്ടുള്ളതായി താഴെപറയുന്ന സൂക്തത്തിൽ നിന്നു മനസ്സിലാക്കാം. {{Cquote|ആദിത്യനെ ഇന്ദ്രനെന്നും മിത്രനെ വരുണനെന്നും<br>അഗ്നിയെന്നും പറയുന്നു. വാനത്തു വടിവിൽ,<br>പറക്കുന്ന ഗരുഡനും അദ്ദേഹംതന്നെ. മേധാവികൾ<br>ഒന്നിനെ പലതായിപ്പറകയാണ്. വൈദ്യുതാഗ്നി, യമൻ<br>വായു എന്നിവരും അദ്ദേഹമത്രേ<ref>ഋഗ്വേദം I-164, 46</ref>}} ഈ മന്ത്രത്തിൽ ആത്യന്തികമായ പ്രപഞ്ചതത്വം ബ്രഹ്മതത്വമായും (സത്തായും) പരമാത്മാവായും സമന്വയിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു മനുഷ്യാത്മാവിന്റെയും-ദേവന്മാരുടെയും പരമാത്മാവിന്റെയും ഏകത്വം ഇവിടെ സൂചിതമായിട്ടുണ്ടെന്ന് സായണൻ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നുണ്ട്. ===പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവ്=== വൈദിക-ഋഷികൾ തങ്ങളുടെ അഭൗതിക [[പ്രപഞ്ചം|പ്രപഞ്ചരഹസ്യം]] അന്വേഷിക്കുന്നതിനിടയിൽ ഈ ദൃശ്യപ്രപഞ്ചത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവായി ഒരു ശക്തിയെ കണ്ടെത്തിയത് മറ്റൊരു പ്രധാന സംഭവമാണ്. പ്രപഞ്ചസൃഷ്ടി എന്ന ആശയമുദിച്ചതോടുകൂടി സൃഷ്ടികർത്താവായി ഒരു പ്രപഞ്ച മനസ്തത്വത്തെ (ഹിരണ്യ ഗർഭനെ, വിശ്വകർമാവിനെ) അവർ സങ്കല്പിച്ചു. അത്രയുമായപ്പോൾ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ നിമിത്തകാരണവും ഉപാദാനകാരണവും തമ്മിൽ ഒരിടയ്ക്ക് ആശയസംഘട്ടനമുണ്ടായതായി ഋഗ്വേദത്തിൽ തെളിവുകളുണ്ട്. ഈ രണ്ടാശയങ്ങളും വിശദമാകുന്ന സൂക്തങ്ങൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. {{Cquote|തന്തിരുവടി നമ്മുടെ അച്ഛനാണ്; രക്ഷിതാവാ<br>ണ്. വിധാതാവായ തന്തിരുവടിക്കറിയാം തേജഃസ്ഥാ<br>നങ്ങളും സർ‌‌വഭുവനങ്ങളും. തന്തിരുവടി ഏകനായി<br>ത്തന്നെ ദേവന്മാർക്കു പേരിട്ടു. തന്തിരുവടിയെ മറ്റു<br>ഭൂതങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നു<ref>ഋഗ്വേദം X - 83, 3.</ref>}} {{Cquote|വിശ്വദർശിയായ വിശ്വകർമാവ് മഹത്ത്വത്താൽ ഭൂമിയെ<br>നിർമിച്ചു; ദ്യോവിനെയും സൃഷ്ടിച്ചുവല്ലോ. അതി<br>ന് എന്താണടിസ്ഥാനം? എന്തൊരു വസ്തുകൊണ്ടു<br>ണ്ടാക്കി? എങ്ങനെ ഉണ്ടാക്കി<ref>ഋഗ്വേദം X - 82, 2.</ref>}} {{Cquote|എല്ലാടത്തും കണ്ണും എല്ലാടത്തും മുഖവും എല്ലാടത്തും<br>കയ്യും എല്ലാടത്തും കാലുമുള്ള ഏകനായ ദേവൻ കൈ<br>കൾ കൊണ്ട് (ദ്യോവിനെ) പരത്തി, കാലുകൾ കൊണ്ട്<br>ഭൂവിനെ സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>ഋഗ്വേദം X - 82, 3.</ref>}} {{Cquote|വാനൂഴികളെ യാതൊന്നിൽനിന്നു പണിതുവോ ആ<br>കാടേതായിരിക്കും? ആ മരം എന്തായിരിക്കും?ബു<br>ദ്ധിമാന്മാരെ, ഇതു മനസുകൊണ്ടു ചോദിക്കു<br>വിൻ, ഭുവനങ്ങളെ താങ്ങിക്കൊണ്ട് എവിടെ വാണരു<br>ളുന്നു എന്നും? <ref>ഋഗ്വേദം X - 82, 4.</ref>}} ===പ്രപഞ്ചരഹസ്യം=== ഇപ്രകാരം ഋഗ്വേദവും മറ്റു വേദങ്ങളും അവയുടെ വ്യാഖ്യാനങ്ങളായ ബ്രഹ്മണങ്ങളും പരിശോധിച്ചാൽ വേദകാല ചിന്തകന്മാർ പ്രപഞ്ചരഹസ്യത്തെ മൂന്നു വിധത്തിൽ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്യുന്നതിന് പരിശ്രമിച്ചതായി തെളിവു ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. * വൈദ്യശാസ്ത്രപരം. * അധ്യാത്മപരം. * മനഃശാസ്ത്രപരം എന്നിങ്ങനെ. ഗാഢമായ ഭക്തിയുടെയും സഹജാവബോധം (intuition) ത്തിന്റെയും ഫലമായി അവർക്ക് സർ‌‌വാന്തര്യാമിയും സർ‌‌വശക്തനുമായ ഒരു പരമതത്വത്തെ സർ‌‌വത്തിനും അധിഷ്ഠാനമായി സങ്കൽപ്പിക്കുവാൻ സാധിച്ചു എന്നതാണ് അതിപ്രധാന സംഗതി. [[പ്രപഞ്ചം]] തന്നെ ആ ശക്തിയുടെ സ്വരൂപമെന്ന നിലയിൽ, അതിന് പരപുരുഷൻ എന്ന സംജ്ഞയും അവർ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. {{Cquote|ആയിരം തലയും ആയിരം കണ്ണും ആയിരം കാലു<br>മുള്ള ആ പുരുഷൻ ബ്രഹ്മാണ്ഡമാകെ ചുഴന്ന്<br>പത്തു വിരൽ കവിഞ്ഞു നിൽക്കുന്നു<ref>ഋഗ്വേദം - 90, 1</ref>}} {{Cquote|ആ പുരുഷൻ തന്നെയാണ് ഉള്ളതും ഉണ്ടാകാൻ<br>പോകുന്നതുമായ ജഗത്തൊക്കെ. അമൃതത്വത്തിന്റെ<br> ഉടയവനാകുന്നു, അന്നത്തിന്നായി വെളിപ്പെടുന്ന<br> അദ്ദേഹം<ref>ഋഗ്വേദം - 90, 2</ref>}} {{Cquote|അത്രയ്ക്കുണ്ടു മഹത്ത്വം. എന്നാൽ അ<br>തിലും മീതേയാണ് അദ്ദേഹം. ഈ ഭുവനമെല്ലാം അ<br>ദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലംശം മാത്രമാണ്. അദ്ദേഹത്തി<br>ന്റെ മുക്കാലംശം ദ്യോവിങ്കലാകുന്നു<ref>ഋഗ്വേദം - 90, 3</ref>}} ഈ ഉദ്ധൃതഭാഗങ്ങളിൽനിന്ന് നാമരൂപാത്മകമായ ഈശ്വരാംശം പ്രപഞ്ചവും അഭൗതികമായ ഈശ്വരാംശം സർ‌‌വവ്യാപിയും സർ‌‌വാതിശായിയുമാണെന്ന് അവർ സിദ്ധാന്തിക്കുന്നതായി പരിഗണിക്കാം. ===ഉപനിഷത്തുകളിലെ പരാമർശം=== വൈദിക സാഹിത്യത്തിന്റെ അന്ത്യദശയിലെ കൃതികളായ [[ഉപനിഷത്ത്|ഉപനിഷത്തുകളിൽ]] ക്രിയാകാണ്ഡാതീതമായ കാര്യങ്ങൾക്കും ചിന്തകൾക്കും പ്രാമുഖ്യം വന്നതോടുകൂടി ഈശ്വരസങ്കല്പത്തിനു ദാർശനികമായ് ഒരു പരിവേഷം വന്നുചേർന്നു. അമൂർത്തമായ [[പ്രപഞ്ചം|പ്രപഞ്ചതത്വം]] [[ബ്രഹ്മം|ബ്രഹ്മമെന്നും]], സമൂർത്തമായത് ഈശ്വരനാണെന്നും, ഈശ്വരന്റെ ക്രിയാശക്തി മായയെന്നും വ്യവഹരിക്കപ്പെടുവാൻ തുടങ്ങി. ഈ മായാസങ്കൽപ്പത്തിനു പിന്നിൽ ഭാരത്തി പ്രാഗ് ആര്യസംസ്കാരത്തിന്റെ സംഭാവനയും ഉള്ളതായി വിചാരിക്കണം. എന്തുകൊണ്ടെന്നാൽ പ്രപഞ്ചത്തിലെ അധിദേവതയായി ഒരു ദേവിയെ കുറിച്ച് - ശക്തിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഭാവന ആര്യന്മാരുടെ വരവിനു മുമ്പുതന്നെ [[ഭാരതം|ഭാരതത്തിൽ]] നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു. ഈ ഭാവനയിൽ കൗതുകം തോന്നിയ വേദകാല ഋഷികൾ അതിനെ സ്വാംശീകരിക്കാൻ മടിച്ചില്ല. അതിന്റെ ഫലമായി [[ഋഗ്വേദം|ഋഗ്വേദത്തിൽ]] ദേവീസൂക്തം സ്ഥാനം പിടിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindunet.org/upanishads/ |title=Upanishath |access-date=2009-12-11 |archive-date=2015-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150327073240/http://www.hindunet.org/upanishads/ |url-status=dead }}</ref> {{Cquote|ഞാൻ രുദ്രരായും വസുക്കളായും സഞ്ചരിക്കുന്നു.<br>ഞാൻ ആദിത്യരായും വിശ്വദേവകളായും സഞ്ചരിക്കു<br>ന്നു. മിത്രാവരുണരിരുവരെ ഞാൻ വഹിക്കുന്നു.<br>ഞാൻ ഇന്ദ്രാഗ്നികളെയും ഞാൻ അശ്വനികളിരുവ<br>രെയുംവഹിക്കുന്നു.....}} {{Cquote|ഞാൻ രാജ്ഞിയാണ്. ധനം കിട്ടിക്കുന്നവളാണ്.<br>അറിഞ്ഞവളാണ്. യജ്ഞാർഹരിൽ മുഖ്യയുമാണ്.<br>ബഹുരൂപവും സത്തുക്കളിൽ ഉൾപ്പെട്ടവളുമായ ആ<br>എന്നെത്തന്നെയാണ് ബഹുപ്രദേശങ്ങളിൽ ദേവന്മാർ<br>അനുഷ്ഠിച്ചു പോരുന്നത്.}} {{Cquote|ഭക്ഷിക്കുന്നതെന്നെകൊണ്ട്; കാണുന്നതെന്നെക്കൊ<br>ണ്ട്; ശ്വസിക്കുന്നതെന്നെക്കൊണ്ട്; ശബ്ദം കേൾക്കു<br>ന്നതെന്നെക്കൊണ്ട്. ആ എന്നെ അറിയാത്തവൻ നശി<br>ച്ചുപോകും.......}} {{Cquote|........ദേവകളാലും മനുഷ്യരാലും സേവിക്കപ്പെട്ട<br>വസ്തുവായ ഞാൻ എനിക്ക് ആരിലാരിൽ ഇച്ഛ<br>തോന്നുന്നുവോ അവനെയവനെ ഉയർത്തും, അവനെ<br>ബ്രഹ്മാവാക്കും, ഋഷിയാക്കും, സുപ്രജ്ഞനാക്കും.}} {{Cquote|ഞാനാണ് രുദ്രന് ബ്രഹ്മദ്വേഷിയായ ഹിംസകനെ<br>(ത്രിപുരാസുരനെ) കൊല്ലാൻ വില്ലു കുലച്ചത്. ഞാനാ<br>ണ് ആളുകൾക്കു വേണ്ടി യുദ്ധം ചെയ്യുന്നത്. ഞാ<br>നാണ് വാനൂഴികളുടെ ഉള്ളിലിരിക്കുന്നത്.<ref>Rigvedam X - 125</ref>}} പരമാത്മാവായ ഈശ്വരന് ശക്തിസ്വരൂപിണിയായ ദേവിയുടെ സഹായം കൂടാതെ സൃഷ്ടി, സ്ഥിതി, സംഹാരങ്ങൾ സാദ്ധ്യമല്ല എന്ന ആശയം ഈ ദേവീസൂക്തത്തിൽ പ്രസ്പഷ്ടമാണ്. സൃഷ്ടിക്കുമ്പോൾ ഈശ്വരനിൽ വാഗ്ശക്തിയും രക്ഷിക്കുമ്പോൾ ലക്ഷ്മിയും സംഹരിക്കുമ്പോൾ ദുർഗ്ഗയും അധികാരം ചെലുത്തുന്നു. ശക്തി ഈശ്വരിയാണ്; എല്ലാ ജീവത്‌‌സത്തയുടെയും ഉത്പത്തി സ്ഥാനവും ആധാരവും അന്തിമമായ പ്രാപ്യസ്ഥാനവുമാണ്. ഈ ഐശ്വര്യശക്തിയാണ് ഉപനിഷത്‌‌സാരഭൂതമായ [[ഭഗവദ്ഗീത|ഭഗവത്ഗീയിലും]] [[അദ്വൈതം|അദ്വൈതദർശനത്തിലും]] മായ എന്ന പേരിൽ പിന്നീട് വ്യവഹൃതമായത്. അങ്ങനെ ഈശ്വരൻ മായയോടു കൂടിയവനായി - മായിയായി. {{Cquote|മായാം തു പ്രകൃതീം വിദ്യാത്<br>മായിനം തു മഹേശ്വരം.}} ===ഗീതയിലെ പരാമർശം=== ഭഗവദ്ഗീതയിൽ ഉപനിഷദ്പ്രതിപാദിതമായ പ്രപഞ്ചതത്വത്തെ പല വിധത്തിലും പ്രതിപാദിച്ചിട്ടുണ്ട് - ചിലപ്പോൾ നിർഗുണൻ, നിരാകരൻ എന്ന നിലയിൽ, മറ്റുചിലപ്പോൾ സഗുണൻ, സകാരൻ എന്ന നിലയിൽ, ഈശ്വരൻ സഗുണനാണ്, നിർഗുണനാണ്, രണ്ടിലും കവിഞ്ഞ് ഒരു അനിർ‌‌വചനീയ തത്ത്വമാണ് എന്നുള്ള സങ്കല്പങ്ങളെല്ലാം ഗീതയിൽ പലേടങ്ങളിലായി വർണിച്ചിരിക്കുന്നു. ഉപനിഷത്തുകളിൽ ഘോഷിക്കപ്പെടുന്ന അനാദ്യന്ത്യവും അവ്യവച്ഛേദ്യവും തന്മൂലം അനിർ‌‌വചനീയവുമായ നിർഗുണബ്രഹ്മം ഗീതയ്ക്കും തികച്ചും സമ്മതമാണെങ്കിലും, ഈ ദൃശ്യപ്രതിപാദനത്തിന് അതിൽ പ്രാധാന്യമുണ്ടെങ്കിലും, ഭൂരിപക്ഷം ജനങ്ങൾക്കും പ്രയോജനപ്രദമായ രീതിയിൽ സഗുണബ്രഹ്മത്തെ അവതരിപ്പിക്കുവാനും പ്രചരിപ്പിക്കുവാനുമാണ് അത് കൂടുതൽ പ്രയത്നിച്ചിട്ടുള്ളത്. സഗുണമെന്നതുകൊണ്ട് കേവലം സാകാരമെന്നല്ല, നിരാകാരസഗുണമായ പ്രപഞ്ചതത്വത്തെയാണ് വിവക്ഷിക്കുന്നത്. ഈ തത്ത്വത്തെ ഗീത ഈശ്വരശബ്ദം കൊണ്ടു വ്യവഹരിക്കുന്നു. അറിവ്, ഇച്ഛ, പ്രേമം തുടങ്ങിയ എല്ലാ മനുഷ്യഗുണങ്ങളും ഈശ്വരനിൽ ആരോപിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. എങ്കിലും മനുഷ്യന്റെ പരിമിതികൾ ഒന്നുമില്ലാത്ത ഒന്നാണ് ഗീതയിലെ ഈശ്വരൻ. ഉദാഹരണമായി മനുഷ്യൻ ജ്ഞാനമുള്ളവനാണ്; പക്ഷേ ഈശ്വരൻ സർ‌‌വജ്ഞനാണ്. നിർഗുണ നിരാകാരമായ പ്രപഞ്ചതത്വം സാമാന്യമനുഷ്യന്റെ ഭാവനക്ക് അതീതമാകയാൽ അത് ഉൾക്കൊള്ളുവാനോ വ്യവച്ഛേദിച്ചു പറയുവനോ ഭാവിക്കുമ്പോൾ അവന്റേതായ പരിമിതികൾ അതിൽ ആരോപിക്കുക എന്നത് സ്വാഭാവികം മാത്രമാണ്; അങ്ങനെ അത് സഗുണമായ തത്ത്വമായി - ഈശ്വരനായി പ്രതിപാദിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. സച്ചിദാനന്ദസ്വരൂപനായ ഈശ്വരൻ എന്ന സങ്കല്പം ഇപ്രകാരം പരിണമിച്ചുണ്ടായതാണ്. മനുഷ്യനിലെ അഹം എന്നബോധം നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം [[ആത്മാവ്]], [[പ്രകൃതി]], ഈശ്വരൻ എന്നീ മൂന്നു തത്ത്വങ്ങൾ വേറെ വേറെയായി ഉണ്ടായിരിക്കുമെങ്കിലും ഈ മൂന്നും നിർഗുണബ്രഹ്മത്തിന്റെ പ്രാതിഭാസികമായ മൂന്നു ഭാവങ്ങൾ മാത്രമാണ്. അഹം വിലയിക്കുന്നതോടുകൂടി ഈ മൂന്നും മാഞ്ഞു പോവുകയും ഒരേ ഒരു നിർഗുണത്വമായിത്തീരുകയും ചെയ്യുന്നു. ജ്ഞാനമാത്രാത്മകമായ ബ്രഹ്മത്വം അപ്പോൾ അനുഭൂതിവിഷയം ആകുന്നതാണ്. ആകയാൽ നിർഗുണവും സഗുണവും, നിരാകാരവും സാകാരവും, നിരുപാധികവും സോപാധികവുമായ സങ്കല്പങ്ങൾ ഒരേ തത്ത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള രണ്ടു സങ്കല്പങ്ങൾ മാത്രമാണെന്ന് വന്നു ചേരുന്നു. അഗ്നിയേയും അതിന്റെ ദാഹകശക്തിയെയും വേർതിരിച്ചു കാണുവാനോ പറയുവനോ [[ശക്യമല്ലാത്തതുപോലെ]] ബ്രഹ്മ - ഈശ്വര ഭാവനകൾ പരസ്പരാഭിന്നങ്ങളാണ് നിഷ്ക്രിയഭാവത്തിലുള്ള ബ്രഹ്മം സക്രിയഭാവത്തിൽ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ സൃഷ്ടി സ്ഥിതി സംഹാരകാരകൻ ആയും, അച്ഛൻ, അമ്മ, സഖാവ്, പ്രഭു, ആശയം, നിലയം, രക്ഷാസങ്കേതം ലക്ഷ്യം എന്നിങ്ങനെ എല്ലാമായും സങ്കല്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ''''ഈശ്വരൻ അവ്യക്തമൂർത്തിയായ ബ്രഹ്മമായി പ്രപഞ്ചം മുഴുവനും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.'''' {{Cquote|മായാ തതമിദം സർ‌‌വം<br>ജഗദവ്യക്തമൂർത്തിനാ<br>മത്‌‌സ്ഥാനി സർ‌‌വഭൂതാനി<br>നചാഹം തേഷ്വവസ്ഥിതഃ<br>'ഈശ്വരഃസർ‌‌വഭൂതാനാം<br>ഹൃദ്ദേശേ അർജുന തിഷ്ഠതി<br>ഭ്രാമയൻ സർ‌‌വഭൂതാനി<br>യന്ത്രാരൂഢാനി മായയാ.<br>'മത്തഃ പരതരം നാന്യത്<br>കിഞ്ചിദസ്തി ധനഞ്ജയ!<br>മയി സർ‌‌വമിദം പ്രോതം<br>സൂത്രേ മണിഗണാ ഇവ.'<ref>Sreemad Bgavadgeetha</ref>}} സർ‌‌വാതിശായിയും സർ‌‌വാന്തര്യാമിയുമായ ഈശ്വരൻ ജഗത്തിന്റെ നിമിത്തകാരണം മാത്രമല്ല ഉപാദാന കാരണവുമാണെന്നുള്ള ആശയത്തിന് ഇപ്രകാരം ദൃഢത കൈവരികയും അതുവഴി ഓരോ പദാർഥവും അതിന്റെ സാരാംശവും ഈശ്വരനല്ലാതെ മറ്റൊന്നുമല്ലെന്നു പ്രകീർത്തിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. എല്ലാ ഭൂതങ്ങളും ഈശ്വരനിൽ സ്ഥിതി, എന്നാൽ ഈശ്വരൻ ഒന്നിലുമില്ല മുതലായ വാദമുഖങ്ങൾക്കെല്ലാം ആധാരം ഈശ്വരനെ കുറിച്ചുള്ള ഈ നവീന ഭാവനകളാണ്. സകലാശ്രയമായ ഈശ്വരനെ സർ‌‌വാത്മനാ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നവന് മായാകര്യതിരോഹിതമായ ഈ ദിവ്യരഹസ്യം ഈശ്വരാനുഗ്രഹത്താൽ ഉദ്ഘാടിതമാകുകയും അനുഭവൈകവേദ്യമാവുകയും ചെയ്യുന്നു എന്നു ഭഗവദ്ഗീത സമർഥിക്കുന്നു. ==ദശാവതാരം== പ്രപഞ്ചം ഈശ്വരന്റെ തന്നെ ഒരു പ്രത്യക്ഷ രൂപമാകയാൽ അതിലെ വസ്തുതകളെല്ലാം തത്പ്രതീകങ്ങളാണ്. ഏതിനെ വേണമെങ്കിലും ധ്യാനവിഷയമാക്കാം. എങ്കിലും [[ഐശ്വരമായ]] അംശത്തിന് വസ്തുവിന്റെ നിലയനുസരിച്ച് ഏറ്റക്കുറച്ചിൽ ഉണ്ടായിരിക്കും. ഒരു മണൽത്തരിയിലും തൃണാങ്കുരത്തിലും സമുന്നതവൃക്ഷത്തിലും പക്ഷിയിലും മറ്റു [[തിര്യയക്കുകളിലും]] മനുഷ്യനിലും ഈശ്വരാംശം ഉണ്ടെങ്കിലും താരതമ്യേന അതു കൂടുതലായിട്ടുള്ളത് മനുഷ്യനിലാണ്. ഈശ്വരന്റെ സൃഷ്ടിക്രമത്തിലാണ് അതിനുള്ള കാരണം തേടേണ്ടത്. {{Cquote|സൃഷ്ട്വാ പുരാ ഹി ഭഗവാനജയാത്മശക്ത്യാ<br>വൃക്ഷാൻ സരീസൃപപശൂൻ ഖഗദംശമത്സ്യാൻ<br>തൈസ്തൈരതുഷ്ടഹൃദയഃ പുരുഷം വിധായ<br>ബ്രഹ്മാവലോകനിപുണം മുദമാപ ദേവഃ<ref>Sree Maha Bahavatham</ref>}} മത്സ്യ വൃക്ഷ പക്ഷി മൃഗതികളെ സൃഷ്ടിച്ച് അവയിൽ തൃപ്തി തോന്നാത്ത ദേവൻ (ഈശ്വരന്റെ പര്യായം) ബ്രഹ്മാവലോക നിപുണനായ മനുഷ്യനെ ചമച്ച് സന്തുഷ്ടനായി എന്നർഥം. ഭാഗവതത്തിൽ പ്രസ്തുതാശയം ഇപ്രകാരം പ്രതിപാദിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://bhagavata.org/contents.html/ Sreemad Bhagavatha (Bhagavatha Purana) The Story of Fortunate One]</ref> മനുഷ്യനായി മൃഗാപേക്ഷയാ ഈശ്വരാംശം കൂടാമെങ്കിൽ ഒരു ഉത്കൃഷ്ട മനുഷ്യനിൽ അതിനു പിന്നെയും ആധിക്യമുണ്ടാകാൻ വഴിയുണ്ട്. അങ്ങനെയാണ് അസാധാരണ വൈഭവശാലികളായ രാമ, കൃഷ്ണാദികളിൽ അവതാര ബുദ്ധി ഉണ്ടാകുവാനും ഈശ്വരൻ മനുഷ്യ സമൂഹത്തെ ഉദ്ധരിക്കുന്നതിന് പലപ്പോഴും മനുഷ്യനായി അവതരിക്കുന്നു എന്ന ചിന്താഗതി ഉടലെടുക്കുവാനും ഇടയായത്. [[മത്സ്യം]], [[കൂർമം]], [[വരാഹം]], [[നരസിംഹം]], [[വാമനൻ]], [[പരശുരാമൻ]], [[ബലരാമൻ]], [[കൽകി]] എന്നിവർ അംശാവതാരങ്ങളായും [[രാമൻ|രാമ]], [[കൃഷ്ണൻ|കൃഷ്ണന്മാർ]] പൂർണാവതാരങ്ങളായും വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടുന്നത് ഇവരുടെ ഭൂലോക ജീവിതത്തെയും സിദ്ധിയേയും വൈഭവത്തെയും കർമമഹിമയേയും നിർണയിച്ചുകൊണ്ടാണ്. രാമ, കൃഷ്ണാവതാരങ്ങളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം അവതാരവും അവതാരിയും തമ്മിലുള്ള ഭേദഭാവനയില്ല. അവരെ ഹിന്ദുമതവിശ്വാസികൾ സാക്ഷാത് ഈശ്വരനായും പരബ്രഹ്മത്തിന്റെ - നിർഗുണബ്രഹ്മത്തിന്റെ - സഗുണരൂപമായും കാണുന്നുണ്ട്. കാര്യവിവേചനമില്ലാത്തവർ അവതാരത്തെ അവമതിക്കുന്നു എന്ന് ഗീതയിൽ ഒരിടത്ത് കൃഷ്ണൻ പറയുന്നു. {{Cquote|അവജാനന്തി മാം മൂഢാഃ<br>മാനുഷീം തനുമാശ്രിതം,<br>പരം ഭാവമജാനന്തോ<br>മമ ഭൂതമഹേശ്വരം.<ref>[http://www.bhagavad-gita.org/ Srimad Bhagavad - Gita]</ref>}} ഈശ്വരന്റെ വിഭൂതികളെപ്പറ്റിയും അവതാരങ്ങളെപ്പറ്റിയും അവതാര മാഹാത്മ്യത്തെപ്പറ്റിയും ഗീതയിൽ പ്രത്യേകം വർണിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ ചിന്താഗതി ഗീതയിൽനിന്നും ബഹുജനങ്ങളിലേക്ക് സംക്രമിച്ചതു കൊണ്ടാണ് [[വാല്മീകി]] പുരുഷോത്തമനായി മാത്രം അവതരിപ്പിച്ച രാമനെ മതവിശ്വാസികൾ ഈശ്വരനായി ആരാധിക്കുവാൻ തുടങ്ങിയത്. ഈ അവതാരഭാവം മനുഷ്യരാശിക്കിടയിൽ ഉദയംചെയ്തിട്ടുള്ള മറ്റു മഹാപുരുഷന്മാരിലും ആരോപിക്കുക എന്ന ഒരു സ്വഭാവം തന്നെ ഈ ഗീതാസിദ്ധാന്തം ഇവിടെ പ്രചരിപ്പിച്ചത് കൊണ്ടാണ്. ഷഡ്ദർശനങ്ങളിൽ വച്ച് പ്രഥമസ്ഥാനം നൽകപ്പെടാവുന്ന സാംഖ്യത്തിൽ പ്രപഞ്ചം സത്വ രജസ് തമോഗുണാത്മകമാണെന്ന് വർണിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഈ സിദ്ധാന്തത്തെ സ്വാംശീകരിച്ച് പുരാണകർത്താക്കളും മറ്റും, ഈശ്വരനിലും ത്രിഗുണാത്മകത്വം കാണുന്നതിനുള്ള കൗതുകം പ്രദർശിപ്പിച്ചിട്ടുള്ളതുമൂലം രജഃപ്രധാനമായ [[ബ്രഹ്മാവ്]], സത്വപ്രധാനമായ [[വിഷ്ണു]], തമഃപ്രധാനമായ [[ശിവൻ]] എന്നിങ്ങനെ ത്രിമൂർത്തിസങ്കൽപം പ്രചരിച്ചു. ഇപ്രകാരം പ്രാഗ് - ആര്യസംസ്കാരത്തിന്റെയും, ആര്യസംസ്കാരത്തിന്റെയും ഭാഗങ്ങൾ ഉൾക്കൊണ്ടു വളർന്ന ഉദാത്തമായ ഒരു സങ്കല്പമാണ് ഈശ്വരൻ. ഒന്നു മുതൽ മുപ്പത്തിമൂന്നുകോടി വരെയും മുപ്പത്തിമൂന്നുകോടി മുതൽ ഒന്നു വൈദിക-പൗരാണിക സാഹിത്യങ്ങളിൽ പരാമൃഷ്ടമായ പ്രപഞ്ചതത്വം ഒന്നുതന്നെയായി സമന്വയിപ്പിക്കുന്നതിലും ഹിന്ദുമതാചാര്യന്മാർ പരിശ്രമിക്കുകയും ഭിന്നരുചികളായ ജനങ്ങളെ പ്രീണിപ്പിക്കുന്നതിലും ഈശ്വരോപാസനോന്മുഖരാക്കുന്നതിലും വിജയിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ==ഭഗവാൻ== ഭഗവാൻ എന്ന പദം ഈശ്വരന്റെ പര്യായമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. {{Cquote|'ഐശ്വരസ്യ സമഗ്രസ്യ<br>വീരസ്യ യശസഃ ശ്രീയഃ,<br>ജ്ഞാനവൈരാഗ്യയോശ്‌‌ചൈവ<br>ഷണ്ണാം ഭഗ ഇതീരണാ.'<br>ഭഗഃ അസ്യാസ്തി ഇതി ഭഗവാൻ.'}} ഭഗമുള്ളവൻ ഭഗവാൻ എന്നർഥം. ഈശ്വരനിൽ ആരോപിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള സമഗ്ര ഗുണഗ്രാമവും ഇതിൽ ഒതുങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഈശൻ എന്നതിന് ഈശ്വരൻ (നിയന്താവ്) എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം തന്നെയാണുള്ളത്. പ്രപഞ്ചതത്വത്തിനു നൽകിയിട്ടുള്ള ഈശ്വരശബ്ദം ശിവന്റെ പര്യായമായും പ്രയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. പ്രാഗ്-ആര്യസംസ്കാർത്തിന്റെ സംഭാവനയായ ശിവ-ശക്തി സങ്കൽപ്പത്തിന്റെ സ്വാധീനത ഇതിൽ തെളിഞ്ഞുകാണുന്നു. [[ഭാരതം|ഭാരതത്തിൽ]] തന്നെ താമസിച്ചിരുന്ന പ്രാഗ്-ആര്യവർഗത്തിന്റെ മാത്രമല്ല [[ഇറാൻ|ഇറാനിയൻ]] ജനതയുടേയും [[ബുദ്ധൻ|ബുദ്ധമതത്തിന്റെയും]] മറ്റും ആശയങ്ങളും ഈശ്വരതത്വ പരിണാമ നദീപ്രവാഹത്തിൽ പോഷകനദികളായി കലർന്നിരിക്കുവാൻ സാധ്യതയുണ്ട് എന്ന കാര്യവും നിഷേധിക്കത്തക്കതല്ല. പ്രാചീനതകൊണ്ടു പ്രഥമസ്ഥാനം കല്പിച്ചുകൊടുക്കാവുന്നതും ഷഡ്ദർശനങ്ങളിൽ ഒന്നുമായ സാംഖ്യം നിരീശ്വരമെന്നും സേശ്വരമെന്നും രണ്ടായിട്ടുണ്ട്. പ്രകൃതി (അതതിലുള്ള സ്വാഭാവിക ശക്തി) ആണ് സകലതും നടത്തുന്നതെന്നും പുരുഷൻ സാക്ഷി മാത്രമായി പ്രകൃതിയിൽ ലയിച്ചു നിൽക്കുന്നതേയുള്ളു എന്നുമുള്ള തത്ത്വത്തെ കാണിച്ച് പ്രകൃതി-പുരുഷവിവേകത്തെ ജ്ഞാനസാധകമായി ഉപദേശിക്കുന്ന നിരീശ്വരസാംഖ്യത്തിൽ ജ്ഞാനരൂപനും പ്രമാതാവുമായ പുരുഷനാണ് പരമമായ തത്ത്വം. ഈ പുരുഷൻ അവർക്കു പ്രതിശരീരഭിന്നനുമാണ്. എന്നാൽ സേശ്വരസാംഖ്യക്കാർ ഈ പുരുഷനെക്കാൾ പരനായ ഒരു ഈശ്വരനെ സങ്കല്പ്പിക്കുന്നുണ്ട്. ക്ലേശ-കർമവിപാക-ആശയങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത പരമപുരുഷനായിട്ടാണ് അവർ അതിനെ പ്രകീർത്തിച്ചിട്ടുള്ളത്. സേശ്വരസാംഖ്യം ഷഡ്ദർശനങ്ങളിൽ മറ്റൊന്നായ യോഗംആണ്. ഇച്ഛാജ്ഞാന ക്രിയാ ശക്തികളോടുകൂടിയ ചേതൻ (പ്രപഞ്ച ചാലകൻ) ആണ് വൈശേഷികദർശനത്തിൽ പ്രതിപാദിതനായ, സർ‌‌വജാതി ഗുണപൂർണനായ ഈശ്വരൻ. കർമകാണ്ഡമായ പൂർ‌‌വമീമാംസയിൽ കർമത്തിനു സർ‌‌വപ്രാധാന്യം നൽകുന്നതിനായി ഒരുതരം നിരീശ്വരവാദംവരെ തദുപജ്ഞാതാവു കടന്നു ചെല്ലുന്നുണ്ട്. ഉത്തരമീമാംസയിലാകട്ടെ ആദ്യത്തെ നാലദ്ധ്യായം സഗുണനായ ഈശ്വരനെക്കുറിച്ചും ബാക്കി ഭാഗങ്ങൾ നിർഗുണബ്രഹ്മത്തെക്കുറിച്ചും പ്രധാനമായി ചർച്ചചെയ്തിരിക്കുന്നു. ==ഗ്രന്ഥസൂചി== * വള്ളത്തോൾ നാരായണമേനോൻ, ഋഗ്വേദസംഹിത (വിവർത്തനം); ''ശബ്ദകല്പദ്രുമം; വാചസ്പത്യം;'' * Sri Ramakrishna Mission Publication, ''The Cultural Heritage'' * Benjamin Walker, ''Hindu World'' * Dr. S. Radhakrishnan, ''Indian Philosophy.'' ==അവലംബം== {{reflist|2}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [http://www.shaivam.org/hipgodco.htm Hindu Concept of God] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030504073425/http://www.shaivam.org/hipgodco.htm |date=2003-05-04 }} * [http://www.bhagavad-gita.org/ Srimad Bhagavad - Gita] * [http://www.bhagavad-gita.us/ Bhagavad Gita] * [http://www.sanskritweb.net/rigveda/ Rigveda in Devanagari and Transliteration with Translation in to English and German] * [http://bhagavata.org/contents.html/ Sreemad Bhagavatha (Bhagavatha Purana) The Story of Fortunate One] * [http://www.hindunet.org/god/ God in Hindu Dhrma and Representation in Temples]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[വിഭാഗം:ദൈവശാസ്ത്രം]] [[Category:ഹിന്ദുമതവിശ്വാസങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവം]] [[cu:Бо́гъ]] [[da:Gud (egennavn)]] [[th:เทวดา]] [[zh:上帝]] 5ugiznh0wq9eqy8ksxmxk0wj4hlqyew 3 90403 4617195 4616769 2026-05-04T13:51:31Z MediaWiki message delivery 53155 /* Wikidata weekly summary #730 */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം 4617195 wikitext text/x-wiki *[[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan/മുൻകാല സംവാദങ്ങൾ]] *[[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan/മുൻകാല സംവാദങ്ങൾ 1]] == ഫലകം പുനഃപരിശോധിക്കണം == താങ്കൾ [[ഇന്ത്യയിലെ തർക്ക ബാധിത മേഖലകൾ]] എന്ന താളിൽ ചേർത്ത ഫലകം ദയവായി പുനഃപരിശോധിക്കുക. ആ താളിൽ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികളുമായി എന്താ ബന്ധം? [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 10:54, 27 മേയ് 2020 (UTC) പിഴവു പറ്റിയതാണ്. ഇപ്പോ ഒഴിവാക്കിയിട്ടുണ്ടല്ലോ?--[[ഉപയോക്താവ്:Fotokannan|കണ്ണൻഷൺമുഖം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan|സംവാദം]]) 14:37, 27 മേയ് 2020 (UTC) == താങ്കൾക്ക് ഒരു താരകം! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[പ്രമാണം:Administrator Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള താരകം''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | വിക്കിപീഡിയ വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള താങ്കളുടെ വിലയേറിയ സംഭാവനകൾക്കാണ് ഇത്. താങ്കളെപ്പോലെയുള്ളവരാണ് വിക്കിപീഡിയയുടെ സമ്പത്ത്. നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:Path slopu|Path slopu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Path slopu|സംവാദം]]) 06:00, 5 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC) |} * Thank You Pathu--[[ഉപയോക്താവ്:Fotokannan|കണ്ണൻഷൺമുഖം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan|സംവാദം]]) 10:15, 5 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC) ==[[:വർഗ്ഗം:മലയാള പുസ്തക പ്രസാധകർ]] നീക്കം ചെയ്യാൻ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു== <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div>'''[[:വർഗ്ഗം:മലയാള പുസ്തക പ്രസാധകർ]]''' ഒഴിവാക്കാൻ, ലയിപ്പിക്കാൻ, അഥവാ പുനഃനാമകരണം ചെയ്യാൻ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു. [[Wikipedia:Categorization|വർഗ്ഗീകരണ]] നയങ്ങൾക്കനുസരിച്ചാണോ ഈ നിർദ്ദേശം സൃഷ്ടിച്ചത് എന്നതറിയുവാൻ ഒരു ചർച്ച നടക്കുന്നുണ്ട്. താങ്കൾക്ക് ഈ നിർദ്ദേശത്തെക്കുറിച്ച് അഭിപ്രായം അറിയിക്കുന്നതിനായി ദയവായി [[Wikipedia:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള വർഗ്ഗങ്ങൾ|ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള വർഗ്ഗങ്ങൾ]] എന്ന താളിൽ '''[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള വർഗ്ഗങ്ങൾ#വർഗ്ഗം:മലയാള പുസ്തക പ്രസാധകർ|വർഗ്ഗത്തിന്റെ വിവരണത്തിൽ]]''' താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം രേഖപ്പെടുത്തുക.<!-- Template:Cfd-notify--> നന്ദി. '''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 02:59, 22 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC) == കണ്ണന്തോടത്ത് ജനാർദ്ദനൻ നായർ == [[കണ്ണന്തോടത്ത് ജനാർദ്ദനൻ നായർ]] ഈ താളിലെ ജനന തീയതി ഒന്ന് പരിശോധിക്കാമോ? അതു പോലെ ശ്രീമൂലം അസംബ്ലിയാണോ പ്രജാസഭയാണോ എന്ന കാര്യത്തിലും സംശയമുണ്ട്. അസംബ്ലി എന്ന് തിരുത്തിയിട്ടുണ്ട്.--'''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 21:39, 5 നവംബർ 2020 (UTC) ::[http://klaproceedings.niyamasabha.org/pdf/TSMA-002-00014-00001.pdf ശ്രീമൂലം അസംബ്ലി] തന്നെ. ജനനത്തീയതി പരിശോധിക്കാം.--[[ഉപയോക്താവ്:Fotokannan|കണ്ണൻഷൺമുഖം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan|സംവാദം]]) 08:38, 8 നവംബർ 2020 (UTC == [[:വർഗ്ഗം:ഗോണ്ട് ചിത്ര കല]] == ഈ ചിത്രവും കലയും രണ്ടാണോ, അതോ ഒന്നോ? കുറേ കാലമായി എന്നെറിയാം, എന്തേലും ഓർമ്മവരുന്നുണ്ടോ?--<small>:- എന്ന് - </small> [[ഉപയോക്താവ്:Manuspanicker|അരയശ്ശേരിൽ സുബ്രഹ്മണ്യപ്പണിക്കർ മനു]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manuspanicker|<span style="font-size:30px">✆</span>]] 11:21, 8 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC) :: ഗോണ്ട് ചിത്രകലാ ശൈലി എന്നാണ് ഉദ്ദേശിച്ചത് --[[ഉപയോക്താവ്:Fotokannan|കണ്ണൻഷൺമുഖം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan|സംവാദം]]) 15:27, 9 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC) </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[:d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/2023 12 18|Read the full report]]''' · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] · [[:d:User:Mohammed Abdulai (WMDE)|Mohammed Abdulai (WMDE)]] 17:15, 18 ഡിസംബർ 2023 (UTC) </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=25974255 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Mohammed Abdulai (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #730 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-04. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#729]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]] - Task: This bot performs a read-only cache build for an academic temporal language model dataset. * Other: [[d:Wikidata:WikiProject Ontology/Status of Ontology Classes and Properties|better tools to support constraints implied by properties like disjoint union of]] ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[d:Event:WikiProjects Days 2026|WikiProjects Days 2026]] (online, June 19 to 21). A community gathering focused on making WikiProjects more useful, visible, and alive. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session]] (deadline for proposals: May 26, 2026) or register now. ** [[m:Language_Diversity_Conference/Submissions|Language Diversity Conference]] - Call for Submissions ends 15 May 2026. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/29/wikidata-community-summit-2026-coscup-call-for-proposals/ Wikidata Community Summit 2026 @ COSCUP] - Call for Proposals ends May 9, 2026. ** [https://www.laguardia.edu/event/lic-photo-walking-tourwikipedia-workshop/ LIC Photo Walking Tour + Wikipedia & Wikidata Workshop] - May 16, 12:30 - 16:00 EDT (UTC-4). A historical walking tour of Long Island City, New York, concluding with a Wiki-skills workshop at LaGuardia. Registration on the event link. * Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|COORDINATE ME 2026]] - a Wikidata competition for geolocatable content has just started and ends 31 May 2026. Visit the link for details on how to participate. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://christianmahnke.de/en/post/blog-visualisation/ Visualised Blog metadata through SPARQL queries] - ChristianMahnke blog. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/22/mozilla-common-voice-meets-wikidata-how-the-dagbanli-dictionary-got-audio-usage-examples/ Mozilla Common Voice Meets Wikidata (How the Dagbanli Dictionary Got Audio Usage Examples)] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/03/wiki-loves-mother-tongue-2026-in-the-igbo-community/ Wiki Loves Mother Tongue 2026 in the Igbo Community] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/04/eduwiki-workshop-highlights-practical-uses-of-wikimedia-commons-in-education/ EduWiki Workshop Highlights Practical Uses of Wikimedia Commons in Education] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/02/recap-wiki-for-human-rights-lgbtiq-nigeria-february-and-march-training/ Recap: Wiki for Human Rights, LGBTIQ+ Nigeria, February and March Training] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/01/the-new-artfeminisms-wikidata-modules-are-here/ The new Art+Feminism’s Wikidata Modules are here!] * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=9lEyzX98BFE Panel on Wikidata and public domain in Colombia] (Spanish): on April 24th, the National Library of Colombia, The Cultural Network of the Bank of the Republic of Colombia, Wikimedia Colombia and Fundación Conector discussed about digital heritage and Wikidata, its challenges and opportunities for collaboration. ** [https://www.youtube.com/watch?v=qAnnn-Bk7Tk Wikibase - an introduction by Jason Evans] (Open Data Manager, National Library of Wales). Produced by the Wikimedian in Residence channel, University of Edinburgh. ** [https://www.youtube.com/watch?v=OV4aL2PdjIc A uMap based on Wikidata] - a use-case of Holy Wells located in Ireland, associated with female Saints, powered by Wikidata and OpenStreetMap. ** [https://www.youtube.com/watch?v=ViOkEYQLggM Wikifunctions in practice: Reusable Logic for Wikimedia] - Presentation given by Toby Hudson ([[d:User:99of9|User:99of9]]) at the Wikiconference Australia 2026. ** [https://www.youtube.com/watch?v=-qYi3xPtB8I Mentor Me! Session 3A] - This in-person and hands-on session is provided by the Wikimedia Tyap User Group, and continues in the following sessions: [https://www.youtube.com/watch?v=J4b6Y3w4_ME Mentor Me! Session 3B] and [https://www.youtube.com/watch?v=X2QM5RdJhl0 Mentor Me! Session 3C]. Led by Gwakhap D. Anthony, it will cover how to document languages with Wikidata lexemes. * Africa Wiki Women: ** [https://www.youtube.com/watch?v=1mrF98BA1SM Linking images from Commons to Wikidata and Wikipedia] - how images are used across the Projects with examples documenting African Women. ** [https://www.youtube.com/watch?v=fANX6mDde5A Newbies Monthly Meetup for Africa Wiki Women] - further training and introductory skills for Wikidata and how it interacts with the other Wikimedia Projects. ** [https://www.youtube.com/watch?v=yvatmrH1uhQ EditHer Africa Contest (April)] - a beginner-friendly hands-on Wikidata item creation guide and launch of the monthly contest, with a focus on African Women in Works and Leadership. ''' Tool of the week ''' * [https://openhistory.app OpenHistory] – interactive historical atlas of 21k+ Wikidata-sourced historical events, polities, and territories on a timeline+map. SPARQL-driven pipeline, MIT/CC BY-SA. ([https://github.com/kdhillon/openhistory GitHub]) ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://wikitrivia.tomjwatson.com/ WikiTrivia] - the webgame about putting historical events in the correct order recently got a huge update, thanks to creator Tom Watson. * [[mw:Wikimedia_APIs/Rate_limits|Wikimedia API's / Rate limits]] - new rate limits are being added for all Wikimedia projects, to ensure sustainable use to the REST an ACTION API's. If you operate a bot and it has recently started producing an error message for producing too many API requests, please consult the linked MediaWiki page and amend your bot as needed. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: [[:d:Property:P14387|‎meta-category for]] (<nowiki>topic or class of items covered by the lowest categories in this meta-category's hierarchy</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14368|KISTI article ID]], [[:d:Property:P14369|FISH Monument Types Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14370|FISH Evidence Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14371|Organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Property:P14372|ScriptSource script code]], [[:d:Property:P14373|‎ScriptSource language code]], [[:d:Property:P14374|Tube8 performer ID]], [[:d:Property:P14375|Bundestag Group Minutes ID]], [[:d:Property:P14376|Westra code]], [[:d:Property:P14377|Myrotvorets ID]], [[:d:Property:P14378|‎Irish State Administration Database Unit ID]], [[:d:Property:P14379|Hessische Parlamentarismusgeschichte Abgeordneten-ID]], [[:d:Property:P14380|YouPorn performer ID]], [[:d:Property:P14381|‎GFMIS Agency Code]], [[:d:Property:P14382|‎Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Property:P14383|‎Plataforma Acácia ID]], [[:d:Property:P14384|‎Observatório Terras Quilombolas ID]], [[:d:Property:P14385|BIOSOP ID]], [[:d:Property:P14386|BIOKAND ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/(found) liable of|(found) liable of]] (<nowiki>tort or civil wrong a person or organization was found liable of</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/DMCA takedown policy URL|DMCA takedown policy URL]] (<nowiki>DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/18 U.S.C. § 2257 policy URL|18 U.S.C. § 2257 policy URL]] (<nowiki>age requirement documentation URL statement of this website or company</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/monolingual text name properties|monolingual text name properties]] (<nowiki>(with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Gidrologicheskaya Izuchennost Code|Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/QBWiki article ID|QBWiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dijital İstanbul ID|Dijital İstanbul ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NaPTAN stop area code|NaPTAN stop area code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant Cairn d'un éditeur|Identifiant Cairn d'un éditeur]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Darwin Correspondence person ID|Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ACM Digital Library institution ID|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SensCritique person ID|SensCritique person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ National Archives of Japan Digital Archive ID| National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VGs drapsoversikt ID|VGs drapsoversikt ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Semanticscience Integrated Ontology ID|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Senkyo.com|Senkyo.com]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Objectif plumes author pages|Objectif plumes author pages]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Maoyan personage ID|Maoyan personage ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/critify.de publication ID|critify.de publication ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BookNotification author ID|BookNotification author ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/MR9w Script style of manuscript Qur'ans] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Early_Modern_Silesia|Early Modern Silesia]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Tango|Tango]] * WikiProject Highlights: WikiProject Ontology has gathered a [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2|list of potential projects]] for the second offering of the Wikidata Ontology course, and has published a subpage to discuss the future of [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Status_of_Ontology_Classes_and_Properties|Ontology Classes and Properties]]. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/unmarked_supercentenarians|Unmarked Supercentenarians]] - this list displays humans who do not have a claim ''supercentenarian (Q1200828)'' (or ''alleged supercentenarian (Q106991708)''), but the difference between their Date of Birth and Date of Death is greater than 110 years. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q174284|Raiders of the Lost Ark]] - a 1981 film directed by Steven Spielberg and starring Harrison Ford, Karen Allen, and John Rhys-Davies. * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L2205|gje (L2205)]] - Norwegian verb (jeː) meaning "to give", "to perform/hold", or "to diminish in strength" ''' Development ''' * Mobile statement editing: We continued fixing issues uncovered in testing * WikiProjects: We are working on adding links to the sidebar of Items to lead people to the respective WikiProjects for that Item. This way we hope to help people more easily find data modelling documentation as well as other editors interested in the same topic. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:51, 4 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> 1z2iqaapmu184wqlz6j8h7o03n4fe0m 0 135042 4617318 4613549 2026-05-05T06:50:24Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617318 wikitext text/x-wiki ഇബ്റാഹീം പ്രവാചകന്റെ (അബ്രഹാം) പത്നിയും ഇസ്‌മാഈൽ പ്രവാചകന്റെ മാതാവുമായിരുന്നു ഹാജറ, ഹാജർ എന്നും ഹാഗർ എന്നും ഉച്ചാരണങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്<ref>{{Cite book |last=Parry |first=Lesley |title=AQA GCSE religious studies. Specification A |url=https://archive.org/details/aqagcsereligious0000parr_c0e1 |date=2016 |others=Jan Hayes, Sheila Butler |isbn=978-1-4718-6686-9 |location=London |oclc=963178846}}</ref>. ഇസ്‌ലാമിക വിശ്വാസപ്രകാരം വിശ്വാസദൈർഢ്യത്തിന്റെ പേരിൽ ഏറെ ആദരിക്കപ്പെടുന്ന വ്യക്തിത്വമാണ് ഹാജറയുടേത്. ഇബ്റാഹീമിന്റെ മറ്റൊരു പത്നിയായിരുന്ന സാറയുടെ വേലക്കാരിയായിരുന്നു ഹാജറ എന്നാണ് കരുതപ്പെടുന്നത്<ref name="Chheenah2016">{{Cite book |last=Muhammad Ashraf Chheenah |url=https://isrcpk.com/wp/blog/2019/10/11/hagar-the-princess/ |title=Hagar the Princess, the Mother of the Arabs and Ishmael the Father of Twelve Princes |publisher=Interfaith Studies and Research Centre |year=2016 |isbn=9789699704000 |edition=2nd |location=Islamabad |archive-url=https://web.archive.org/web/20200629033719/https://isrcpk.com/wp/blog/2019/10/11/hagar-the-princess/ |archive-date=June 29, 2020 |url-status=usurped}}</ref>. വൃദ്ധയായിട്ടും കുട്ടികളില്ലാത്തതിനാൽ ഹാജറയെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിക്കാൻ സാറ ഇബ്റാഹീമിനെ ഉപദേശിക്കുകയായിരുന്നു. പുത്രനായ ഇസ്‌മാഈലിനേയും കൂട്ടി ഹിജാസിലെ മക്കയിലേക്ക് കുടിയേറിയ ഹാജറ, പ്രവാചകൻ മുഹമ്മദിന്റെയും പൂർവ്വികരായി വരുന്നുണ്ട്. ==മക്കയിലെത്തിച്ച സംഭവം== ഇസ്ലാം മത വിശ്വാസ പ്രകാരം ഇബ്രാഹിം നബിക്ക് അല്ലാഹുവിന്റെ നിർദ്ദേശം വന്നു. ഹാജറ ബീവിയെയും മകനെയും ദൂരെ ഒരു ദിക്കിലേക്ക് കൊണ്ടു പോകുക. ബുറാഖെന്ന അത്ഭുത വാഹനം ആകാശത്ത് നിന്നും ഇറങ്ങി വന്നു. ഈ വാഹനത്തിലാണ് അവർ യാത്രയായത്. മക്കയിലെത്തിയപ്പോൾ മലക്ക് ആജ്ഞാപിച്ചു: ‘ഇവിടെ ഇറങ്ങുക’. ‘ഇവിടെയോ? ആൾ താമസമില്ലാത്ത ഈ മരുപ്പറമ്പിലോ?’. ‘അതേ, ഇവിടെയാണ് നിങ്ങളുടെ സന്താന പരമ്പരയിൽ നിന്ന് പ്രശസ്തനായ ഒരു നബി അയക്കപ്പെടുക, ആ നബിക്ക് നാഥന്റെ കലാം ഇവിടെ വെച്ച് പൂർത്തികരിച്ച് അവതരിക്കും’ മലക്ക് പറഞ്ഞു. കൈ കുഞ്ഞുമായി വിജനത മാത്രം കൂടെയുള്ള മരുഭൂമിയിൽ ഭാര്യയെയും കുഞ്ഞിനെയും ഉപേക്ഷിച്ചു പോരാനായിരുന്നു ഇബ്രാഹീമിന് അല്ലാഹുവിന്റെ കൽപന <ref>http://sunnivoice.net/articles/814{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> വിജനമായ മക്കയിൽ അന്ന് ജലസ്രോതസ്സുകളും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. അവരെ അവിടെ തനിച്ചാക്കിയ ശേഷം ഇബ്രാഹിം നബി കാൻൺ ദേശത്തേക്ക് തിരിച്ചുപോയി. ആരെ ഭാരമേൽപ്പിച്ചിട്ടാണ് അങ്ങ് ഈ ആൾത്താമസമില്ലാത്ത ദേശത്ത് ഞങ്ങളെ വിട്ട് പോകുന്നതെന്ന് ഹാജറ ബീവി ചോദിച്ചു. എല്ലാം ദൈവത്തിൻറെ കൽപ്പനയാണെന്നായിരുന്നു ഇബ്രാഹിം നബിയുടെ മറുപടി. അവർക്ക് വേണ്ടി പ്രാർത്ഥിച്ച ശേഷമാണ് ഇബ്രാഹിം നബി മക്കയിൽ നിന്ന് മടങ്ങിയത്.'[Qur'an, Ibraaheem 14:37]<ref name="IslamQA">[http://www.islam-qa.com/en/ref/13043/14:37 IslamQA website: "Ibraaheem (peace be upon him)"] [[IslamQA]] retrieved June 22, 2013</ref> കഅ്ബയുടെ പുനർ നിർമ്മാണാവശ്യാർത്ഥമാണ് അദ്ദേഹം വീണ്ടും തിരിച്ചുവന്നത്. തുടർന്ന് ഇബ്രാഹീമും മകൻ ഇസ്മാഈൽ നബിയും ചേർന്നാണ് പുനർ നിർമ്മമാണം നടത്തിയത്.[Qur'an, al-Baqarah 2:127] ഈ നിർമ്മാണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഇബ്രാഹീം നബി കയറിയിരുന്ന കല്ല് പ്രശസ്തമാണ്. [[ഇബ്രാഹിം മഖാം]] എന്നാണ് ഇതറിയപ്പെടുന്നത്. [Qur'an, al-Hajj 22:27]<ref name=IslamQA /> == അവലംബം == <references/> [[വർഗ്ഗം:ഇസ്ലാമികം]] 9jyv209nf0m536zmk7doeqics49akga 3 137256 4617194 4616737 2026-05-04T13:51:31Z MediaWiki message delivery 53155 /* Wikidata weekly summary #730 */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം 4617194 wikitext text/x-wiki {| border="0" cellpadding="2" style="float: right; margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+ colspan="2" style="margin-left: inherit; background:red; color:#ffffff;text-align:center;"| '''ഞാനുമായുള്ള പഴയ സം‌വാദങ്ങൾ ഇവിടെ കാണാം''' |- !align="center"|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]<br/> |- | [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_1|'''1''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_2|'''2''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_3|'''3''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_4|'''4''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_5|'''5''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_6|'''6''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_7|'''7''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_8|'''8''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_9|'''9''']] |} 0_0 == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) on 18:30, 11 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)'' </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #727 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-13. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#726]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/ZI_Jony_2|ZI Jony (2)]] - RfP scheduled to end after 17 April 2026 13:09 (UTC) * New requests for permissions/Bot: ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/NirmosBot_3|Nirmos Bot 3]] - Task(s): Turn one or more consecutive hard (non-breaking) spaces into one regular space in Swedish descriptions. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Alex_NB_OT|Alex NB OT]] - Task(s): Correction of incorrectly specified links to population data sources containing wikitext artifacts with categories, which leads to incorrect categorization of articles. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Alex_NB_OT_2|Alex NB OT 2]] - Task(s): Extract KCI article ID from [[d:Property:P953|P953]] and add it to [[d:Property:P14184|P14184]]. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/ReNeuralAgent|ReNeuralAgent]] - Task(s): (1) add descriptions, (2) Latvian labels/descriptions, (3) 'retrieved from' and 'source URL' to unreferenced Statements, (4) missing aliases from external Identifier sources, (5) Geo coordinates, (6) external identifiers, (7) Population numbers, (8) remove 'dead sitelinks', (9) constraint violations. * Open request for comment: [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Mass-editing_policy|Mass-editing policy]] is still open and requires your input. ''' Events ''' * Past: Missed the second quarter Wikidata+Wikibase office hour? You can catch up by reading the session transcript here: [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events/Telegram office hour 2026-04-08|2026-04-08 (Q2 2026)]] * Current: (Spanish) [[d:Event:Dominio_Público_en_América_Latina_2026|Public Domain in Latin America 2026]] - 1st edition of the campaign to improve public domain data for Latin America is running until 15 June. * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** Next Linked Data for Libraries [[d:Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group|LD4 Wikidata Affinity Group]] session 14 April, 2026: We have our next LD4 Wikidata Affinity Group Session on Tuesday, April 14, 2026 9am PT / 12pm ET / 16:00 UTC / 6pm CEST (Time zone converter). QuickStatements is one of the most widely used tools in Wikidata, enabling users to upload and edit large volumes of structured data efficiently. Originally developed by Magnus Manske, the tool has become essential for institutions, researchers, and volunteers working with open data. The new QuickStatements 3.0, developed by Wikimedia Brasil with support from Wikimedia Deutschland, introduces a modernized interface, improved performance, and new features shaped by community input, making it easier than ever to contribute high-quality data to the Wikimedia ecosystem. Event page: [[d:Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group/Project Series/QuickStatements3|https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/QuickStatements3]] **[https://artandfeminism.org/panel/community-hours-af-wikidata-modules/ Art+Feminism is hosting a Community Hours session on April 17 to introduce their new Wikidata modules — don’t miss it!] ** [https://www.digis-berlin.de/workshop-wikidata-fuer-die-sammlungserschliessung-am-20-04/ digiS Workshop „Wikidata für die Sammlungserschließung“ am 20.04.] - (German), registration closes 16.04, takes place online (10:00 – 11:30 CEST), room link after registration. ** [https://events.ucf.edu/event/4102698/open-scholarly-profiles-with-wikidata Open Scholarly Profiles with Wikidata] - Wednesday, April 22, 2026 1300 - 1430 EDT (1700 - 1830 UTC). This is an onsite event at University of Central Florida. ** [[w:ig:Event:Visibility_of_Communities_in_Nigeria_2.0|Visibility of Communities in Nigeria 2.0]]: 17.04 - 25.04, (please register on the link). Help enrich Wikidata with cultural preservation, tourism and inclusive development data for items on South Nigerian communities. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: (Spanish) [[wmes:conectando-a-los-autores-y-autoras-del-patrimonio-documental-vasco-en-wikipedia-y-wikidata|Connecting: Basque documentary heritage on Wikipedia and Wikidata]] - a program to make Basque heritage data more visible, with events scheduled through April - June. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=TiyhYerswVU Live Wikidata Editing #120] with Jan Ainali and Abbe98 ** [https://www.youtube.com/watch?v=gVUDn1E-yJU Can AI Replace Wikipedia? Jonathan Fraine & Raja Amelung Explain Why It Cannot] - Wikimedia Deutschland's Jonathan and Raja discuss why human knowledge and contribution to Wikipedia and Wikidata will always be important. ** [https://www.youtube.com/watch?v=tEzUqaorHtg Interfacing with Wikidata for fun and profit] - Yaron Koren ** [https://drive.google.com/file/d/1qwwpxtdGAG7oYKwlp2ykhyZIgrMYvUgt/view Introduction to Lexicographical data] - By Chinonso Chidi ** [https://m.youtube.com/watch?v=TmMC8L89hOs&pp=iggCQAE%3D WMUK Wikidata Training (1/2) - Why & how to add data to Wikidata] - a beginner-friendly introduction to Wikidata editing hosted by Dr. Martin Poulter. ** [https://m.youtube.com/watch?v=acjchSUjq48&pp=iggCQAE%3D WMUK Wikidata training (2/2) - Make your first Wikidata query using SPARQL] - How to query Wikidata's vast store of knowledge using SPARQL. ** [https://m.youtube.com/watch?v=5WTkl4dXCKA&pp=iggCQAE%3D Wikidata and personal pronouns (P6553) by Clair Kronk and Crystal Yragui] - part of the [[m:Event:Queering_Wikipedia_Conference_2025|Queering Wikipedia Conference (2025)]] ** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=KoSszuyG8tI Queering the public domain using Wikidata and Wikipedia] - with [[m:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]]. ** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=jRj3cXRn1uk Taller de OpenRefine por David Ramírez-Ordóñez] ([[m:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]]) - a workshop on OpenRefine with a geder perspective. ** [https://www.youtube.com/watch?v=31VQumm49yM Introducing lgbtDB: A Collaborative Queer Resource and Pilot Data Area] by Clair Kronk. ''' Tool of the week ''' * [https://humansmap.com/ HumansMap] - a connection-visualiser and explorer app for 3 million notable humans, all data sourced from Wikidata. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Call for tool builders: EntitySchemas listening tour: The Wikidata team wants your feedback on EntitySchemas to improve data quality and discoverability. Share your experiences, pain points, and needs via the [[d:Wikidata_talk:Schemas#EntitySchemas_listening_tour_(feedback_round_2)|project talk page]] or this short [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeF1snQbKid7WaurWtEyrYPJ31M9vN8cKl4EocOnwNCvMsZqw/viewform?usp=header Google form] (including option for a 30-min video call). ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14272|ConLang Code Registry code]] (<nowiki>3-letter identifier for language defined in the ConLang Code Registry, using codes reserved for private use in ISO 639-3</nowiki>) **[[:d:Property:P14280|‎official roster page]] (<nowiki>URL of a team's official page about this player</nowiki>) **[[:d:Property:P14299|‎value type of this mathematical property]] (<nowiki>type of the value of this mathematical property when applied to this object or this type of objects</nowiki>) **[[:d:Property:P14300|‎Usenet newsgroup]] (<nowiki>Usenet newsgroup associated with the item</nowiki>) **[[:d:Property:P14317|hardware is incompatible with]] (<nowiki>significant elements with which a computer hardware or electronic device is incompatible and which indicates a significant property of this hardware.</nowiki>) **[[:d:Property:P14319|Peh-oe-ji]] (<nowiki>writing system for Taiwanese Hokkien (Q36778) or other Southern Min (Q36495) language varieties in Fujian and South East Asia.</nowiki>) **[[:d:Property:P14332|‎heir apparent]] (<nowiki>person designated to take on royal position after death of subject</nowiki>) **[[:d:Property:P14341|thumbtime]] (<nowiki>time for video thumbnail in seconds</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14263|Algeria Press Service tag ID (English)]], [[:d:Property:P14264|Algeria Press Service tag ID (French)]], [[:d:Property:P14265|‎BERON lexeme ID]], [[:d:Property:P14266|‎Brussels BeStAddress street ID]], [[:d:Property:P14267|‎Brussels BeStAddress address ID]], [[:d:Property:P14268|‎Atlas of Endangered Alphabets ID]], [[:d:Property:P14269|Anarâš aavis topic ID]], [[:d:Property:P14270|Wikiparfum perfume ingredient ID]], [[:d:Property:P14271|TMDB award ID]], [[:d:Property:P14273|Open Library Collection]], [[:d:Property:P14274|‎Ohio University ArchiveSpace subject ID]], [[:d:Property:P14275|VAi Archiefhub agent ID]], [[:d:Property:P14276|‎PBA.com player ID]], [[:d:Property:P14277|‎IRIS UNIL author ID]], [[:d:Property:P14278|IPRESS ID]], [[:d:Property:P14279|GEMI Number]], [[:d:Property:P14281|‎StandardsMap ID]], [[:d:Property:P14282|‎Japanese Location Database ID]], [[:d:Property:P14283|‎IRDI]], [[:d:Property:P14284|‎Wendingen object ID]], [[:d:Property:P14285|‎Wendingen person ID]], [[:d:Property:P14286|Oricon News ID]], [[:d:Property:P14287|‎JMRC person id (en)]], [[:d:Property:P14288|Rappels person ID]], [[:d:Property:P14289|KCI journal ID]], [[:d:Property:P14290|KCI publisher ID]], [[:d:Property:P14291|BIORAB-Kaiserreich ID]], [[:d:Property:P14292|BIORAB–WEIMAR ID]], [[:d:Property:P14293|‎Mainline Station Heritage Artefacts Collection ID]], [[:d:Property:P14294|Göteborgsalliansen player ID]], [[:d:Property:P14295|‎Fungal Names taxon ID]], [[:d:Property:P14296|‎Dicionário Biográfico de Cientistas, Engenheiros e Médicos em Portugal ID]], [[:d:Property:P14297|‎Brewver beer ID]], [[:d:Property:P14298|Central Registration Number (Indonesian police)]], [[:d:Property:P14301|‎UEA catalogue ID]], [[:d:Property:P14302|‎lit.link ID]], [[:d:Property:P14303|kulturbase.no ID]], [[:d:Property:P14304|KuLaDig-ID]], [[:d:Property:P14310|Topplista artist ID]], [[:d:Property:P14311|TV Drama Database program ID]], [[:d:Property:P14315|‎Thyssen-Bornemisza work ID]], [[:d:Property:P14316|‎Swedish National Archives ID]], [[:d:Property:P14318|Perfumery Glossary ingredient ID]], [[:d:Property:P14320|‎PeeringDB facility ID]], [[:d:Property:P14321|‎Nişanyan Adlar ID]], [[:d:Property:P14322|National Theatre in Prague performance ID]], [[:d:Property:P14323|National Theatre in Prague artist ID]], [[:d:Property:P14324|‎JVID performer ID]], [[:d:Property:P14325|CICAP Encyclopedia ID]], [[:d:Property:P14326|‎MJ character glyph name]], [[:d:Property:P14327|member of the Azorean parliament ID]], [[:d:Property:P14328|Master Ideographs Seeker character ID]], [[:d:Property:P14329|‎London Book Trades ID]], [[:d:Property:P14330|‎Kloekecode]], [[:d:Property:P14331|ID Prix de Lausanne]], [[:d:Property:P14333|‎GDUNO ID]], [[:d:Property:P14334|‎fotbolltransfers.com ID]], [[:d:Property:P14335|Foot Résultats player ID]], [[:d:Property:P14336|‎Dictionary of Unitarian & Universalist Biography ID]], [[:d:Property:P14337|‎DBNL country ID]], [[:d:Property:P14338|‎CROWCASS file number]], [[:d:Property:P14339|‎European Dictionary Portal ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType script tag|OpenType script tag]] (<nowiki>identifier for a script in OpenType</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType language system tag|OpenType language system tag]] (<nowiki>identifier for a language (system) in OpenType</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/tattoos|tattoos]] (<nowiki>anatomical location of a tattoo that this person or character have</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/organization in cooperation with ISO ID|organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EDAM Ontology ID|EDAM Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FISH Evidence Thesaurus Identifier|FISH Evidence Thesaurus Identifier]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FISH Thesaurus of Monument Types ID|FISH Thesaurus of Monument Types ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ScriptSource script ID|ScriptSource script ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ScriptSource language code|ScriptSource language code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Extended Defence of Britain Database ID|Extended Defence of Britain Database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Max username|Max username]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BE-monumen ID|BE-monumen ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: ** [https://w.wiki/LAbm List of sitelinked small items to a single Wiki] ([https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Request_a_query&oldid=2480451843 source]) - example wiki: Maori Wikipedia ** [https://w.wiki/FYno People who have herbarium specimens in Herbarium Dresdense (on a timeline)] ([[d:Wikidata:WikiProject_Collectors_affiliated_with_the_Herbarium_Dresdense_(DR)|source]]) * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Collectors_affiliated_with_the_Herbarium_Dresdense_(DR)|Collectors affiliated with the Herbarium Dresdense (DR)]] * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/QuickStatements3|LD4 Wikidata Affinity Group/QuickStatements3]] - don't forget to add yourself to the participants section if you plan to attend the 14.04 Zoom call. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Temples_in_Roman_Britain/Data_Model|Temples in Roman Britain/Data Model]] subpage was added. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science|Library and Information Science]] added subpages: [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science/dashboard_of_librarians|Librarians dashboard]], [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science/dashboard_of_indexers|Indexers dashboard]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Special:ShortPages|Short Pages]] - A list of pages (mostly Items) that are very small, often appear completely blank. A review to judge whether they are suitable for deletion, victims of vandalism or require merging or expanding may be appropriate. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q804859|Baldur's gate II: Shadows of Amn]] - an isometric CRPG created with the Infinity engine, adapting the Advanced Dungeons and Dragons 2nd edition ruleset. * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L1250690|spegnere]] (Italian verb) to turn off, switch off, extinguish. ''' Development ''' * The Wikibase Reuse Team is working on ensuring [https://phabricator.wikimedia.org/T413655 language fallback works on the GraphQL] labels of linked entities functionality and [https://phabricator.wikimedia.org/T421994 improving the technical infrastructure behind wbsearchentities]. * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: is working on [https://phabricator.wikimedia.org/T422564 introducing metrics] that help observe the impact of Recent Change related work. Work continues on improving the Diff ([https://phabricator.wikimedia.org/T419244 T419244], [https://phabricator.wikimedia.org/T419823 T419823]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/United Nations|United Nations]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:40, 13 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30379279 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #728 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-20. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#727]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Yamato Shiya|Yamato Shiya]] - RfP scheduled to end after 26 April 2026 11:10 (UTC) * Closed request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/ZI Jony 2|ZI Jony 2]] - Closed as successful ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #88 May 11 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]]. ** Wikidata turns 14 this October, and it’s time to start thinking about birthday celebrations🥳. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/O6V5RI7VMZCQGFTJZNNFOYZPJ6OPPK2R/ See the various ways in which you can participate]. ** [https://events.ucf.edu/event/4102698/open-scholarly-profiles-with-wikidata Open Scholarly Profiles with Wikidata] - April 22, 2026 1300 - 1430 EDT (1700 - 1830 UTC). This is an onsite event at University of Central Florida and requires registration (see link). ** [https://www.instagram.com/p/DXNPK8jkl7p University of Central Illinois - How does data power Wikipedia and Wikidata?] Discover how your data skills can make an impact. Join the two onsite sessions (April 21, follow the link for registration details). '''Module 1''' - GLAM Wiki and the Wikimedia Ecosystem: Commons and Structured Data: 0930 - 1130 CDT - An overview of GLAM-Wiki (Galleries, Libraries, Archives and Museums). '''Module 2''' - Wikidata: Editing, Querying, Citations and GIS Applications, 1300 - 1500 CDT ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [[DiffBlog:2026/04/14/women-in-photography-wikidata-workshop-with-lightbox-library|Women in Photography – Wikidata Workshop with LightBox Photo Library]] - to address the underrepresentation of women photographers in the Wikimedia Projects, this workshop brought tech reporters, librarians, researchers and photography enthusiasts to understand how Wikidata can unlock data silos and connect different projects (in the Wikiverse and external) to make data on women photographers more searchable. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/14/her-heritage-wiki-challenge-artfeminism-in-ghana-month/ Her Heritage Wiki Challenge: Art+Feminism in Ghana Month] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/03/18/no-signal-no-problem-building-the-dagbanli-dictionary-for-offline-use/ No Signal? No Problem: Building the Dagbanli Dictionary for Offline Use], by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan * Papers: [https://link.springer.com/article/10.1007/s11192-026-05621-1 Optimising university web visibility: strategies using Wikidata identifiers and statements in Webometrics rankings] By Backory et al., (2026), this study analyses Webometrics rankings of universities, applying clustering algorithms (K-means, hierarchical clustering, fuzzy C-means, GMM, and DBSCAN) to identify which identifiers and statements the top-ranked institutions have in common on their Wikidata entities. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=Q8qG2QxqsQE OKI Internship 2026 - Wikidata & Screening Test Preparation] - Part of the Open Knowledge Initiative, hosted by Ankit V & Kasyap P. ** [https://www.youtube.com/watch?v=GnOHrG_nVvY Charted Roots - Genealogy and worldbuilding in Obsidian] - includes an example of linking to Wikidata to quickly add location data to your visualised family history. ''' Tool of the week ''' * [https://hay.toolforge.org/depictor/index.php Depictor] by Hay Kranen is a tool that add structured data statements to Wikimedia Commons using a game-like interface ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://librarycarpentry.github.io/lc-wikidata/01-introduction.html What is Wikidata? - Library Carpentry] is part of ''The Carpentries'', a registered non-profit teaching foundational coding and data science skills. They recently updated their introductory course to Wikidata and knowledge graph concepts. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14344|‎ocremix.org game ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/especially|especially]] (<nowiki>qualifier for statements to refine a value that applies more generally, but applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than "including" (P1012)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/independent of theory|independent of theory]] (<nowiki>theory that proves neither this proposition nor its negation</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/EPBC conservation status|EPBC conservation status]] (<nowiki>the conservation status from the Australian Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999 assigned by the Australian Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/part of discography|part of discography]] (<nowiki>discography that this musical release is a part of</nowiki>) *New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Thai Government Agency GFMIS Code|Thai Government Agency GFMIS Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Conlang Database ID|Conlang Database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Plataforma Acácia|Plataforma Acácia]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Observatório Terras Quilombolas|Observatório Terras Quilombolas]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LMTA folkloro archyvo ID|LMTA folkloro archyvo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kulturdenkmal-ID Rheinland-Pfalz|Kulturdenkmal-ID Rheinland-Pfalz]], [[:d:Wikidata:Property proposal/UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID|UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Код Вестра|Код Вестра]], [[:d:Wikidata:Property proposal/19star performer ID|19star performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EM-DAT disaster number|EM-DAT disaster number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ColBase ID|ColBase ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BIOSOP ID|BIOSOP ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BIOKAND ID|BIOKAND ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://query-chest.toolforge.org/redirect/0000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000002BJC71J4LUqy0w0MAAygQUkoMc46KQ2QeA28GuQ6saU Depthness of subway stations in meters] (by [[User:Bouzinac|Bouzinac]]) * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/children_of_unborn_parents|Children of unborn parents]], this list shows the child entity's birth date predates the parent entity's birth date: good candidates to check if the birth and relationship statements need correcting. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q41178|Haïlé Sélassié Ier]] - Emperor of Ethiopia from 1930 to 1974 * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L9704|slide (L9704)]] - English noun (slaɪd) meaning "a photographic transparency", "a playground or gym apparatus", or "a mass movement of earth or snow" ''' Development ''' * The Wikibase Reuse team continued their work on ensuring [https://phabricator.wikimedia.org/T413655 language fallback works for labels of linked entities in GraphQL] and on [https://phabricator.wikimedia.org/T421994 refactoring wbsearchentities] * The Wikidata team worked on explored how to reduce load for low data users [https://phabricator.wikimedia.org/T400325 T400325], fixed some bugs on the new mobile editing on Items [https://phabricator.wikimedia.org/T418110 T418110], [https://phabricator.wikimedia.org/T414454 T414454] and improved some error messages [https://phabricator.wikimedia.org/T417797 T417797], [https://phabricator.wikimedia.org/T412145 T412145] * In the WIT team, engineering continued working on the [https://phabricator.wikimedia.org/T419823 LilDiffCheck prototype] [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/South_Korea|South Korea]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:04, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == ഞാൻ ഉണ്ടാക്കിയ താൾ മായുന്നു പക്ഷേ മായ്ക്കൽ താളിൽ കാണുന്നില്ല == എന്തുകൊണ്ട് അങ്ങനെ മിണ്ടാപ്രാണി എന്ന നാൾ ഇന്നലെ സൃഷ്ടിച്ചു ഇന്ന് മാഞ്ഞു [[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreehari lijinas|സംവാദം]]) 08:20, 22 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) :@[[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] [[കരട്:മിണ്ടാപ്രാണി]] എന്നാക്കിമാറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. ലേഖനത്തിൽ ആവശ്യത്തിന് വിവിരങ്ങളില്ല, അവലംബമില്ല, ലേഖനം വിക്കിശൈലിയിലല്ല എഴുതിയിരിക്കുന്നത് എന്നിങ്ങനെ ഒന്നിലധികം പ്രശ്നമുണ്ട്. അവയെല്ലാം പരിഹരിച്ച് മതിയായ അവലംബങ്ങളും വിവിരങ്ങളും ചേർത്ത് ലേഖനം നന്നാക്കുക. അതിനുശേഷം പുനസ്ഥാപിക്കുന്നതാണ്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് [[വിക്കിപീഡിയ:കരട്]] കാണുക [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 09:41, 22 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) ::ശരി [[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreehari lijinas|സംവാദം]]) 13:05, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) == Wikidata weekly summary #729 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-27. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#728]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Closed request for adminship: '''[[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/Yamato_Shiya|Yamato Shiya]]''' - Congratulations to our newest Admin! * New requests for permissions/Bot: '''[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]]''' - '''Task/s:''' Read-only Wikidata entity cache build for an academic temporal language model dataset. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: Next [[Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group|LD4 Wikidata Affinity Group]] session — 28 April 2026 at 9am PT / 12pm ET / 16:00 UTC / 6pm CEST. This session covers QuickStatements 3.0, the updated batch-editing tool for Wikidata, redeveloped by Wikimedia Brasil with support from Wikimedia Deutschland, featuring a modern interface and improved performance. Watch the previous session recording: [https://www.youtube.com/watch?v=zkd_W_K2CEQ on youtube]. More details: [[Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group/Project Series/QuickStatements3 | QuickStatements3]] ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/10/the-gballi-browser-designing-for-the-dagbanli-alphabet/ The Gballi Browser: Designing for the Dagbanli Alphabet], by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan ** [[DiffBlog:2026/04/21/building-visibility-for-african-women-on-wikimedia-the-empowerher-fellowship|Building Visibility for African Women on Wikimedia: The EmpowerHer Fellowship]] by Andikan Efiok Eduok. * Papers: ** [https://openhumanitiesdata.metajnl.com/articles/10.5334/johd.430 Call for Edits Nearby: Open Archives Metadata from Saxony] by J. Bemme & M. Munke (2026), latest paper in the Journal of Open Humanities Data series. ** (Deutsch) [PDF] [https://arthist.net/reviews/52225/view=pdf Art History Loves Wiki 2026 | digital/local.collection loves wiki] - report from ArtHist.net on the recent 3rd edition of the conference, held at the Museum Schnütgen, Köln, from 27 – 29 March. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=7GAI0MXlYBE Live Wikidata Editing, #121] with Jan Ainali and Abbe98. ** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=Ci-TFUyvnAU Build with Wikimedia open data: APIs, SPARQL and visualization] with Carla Toro Fernández, Director Technology WM Chile. ** [https://www.youtube.com/watch?v=1mehivb26qI Every Airport Ever Built (1909-2024)] - an animated map showing where and when airports were built. Powered by Wikidata and OurAirports. ** (Catalan) [https://www.youtube.com/watch?v=1xFbsSRMncs Barcelona Free Software: How to use Wikidata to make public domain digital works visible?], [[d:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]] presents Paulina, discusses the work done in digitising collections and how to make public domain works visible. * Notebooks: [https://observablehq.com/@pac02/does-the-country-of-birth-affect-the-likelihood-of Does the country of birth affect the likelihood of having a Wikipedia biography?] by [[User:PAC2]] ''' Tools of the week ''' * [https://app.wikitime.live/ The Human History Atlas (WikiTime)], a browser-based atlas that uses Wikidata and Wikipedia-sourced data to construct timelines and allows exploration of significant historical events. * [https://olympians.toolforge.org/athletes Wikilympians], a real-time list of all 153,412 known Olympic competitors with Wikidata and Wikipedia coverage statistics ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Wikibase Suite 7.0 and Wikibase Suite Deploy 7.0.0 have been launched! It brings Wikibase closer to feature parity with Wikidata. Here's what's in the latest release: ** [[mw:Extension:Echo|Echo Extension]]: User activity alerts and notifications. ** [[mw:Extension:DiscussionTools|Discussion Tools Extension]]: Set of tools to enhance discussion pages. ** [[mw:Trust_and_Safety_Product/Temporary_Accounts|Temporary Accounts]]: The support for temporary accounts without IP address exposure has been added. It will, however, remain disabled by default, in line with Wikibase Cloud. ** Grouped External Identifiers (https://phabricator.wikimedia.org/T310898): External identifiers are now grouped on entity pages for better readability. ** “Mul” (multi-language) support: Adds support for multi-language values. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14345|perspective]] (<nowiki>point of view for an image of an object, for example an anatomical structure (ventral, dorsal, frontal)</nowiki>) **[[:d:Property:P14347|Bavarian natural monuments ID]] (<nowiki>identifier for natural monuments in Bavaria (Germany), issued by the Bayerisches Landesamt für Umwelt</nowiki>) **[[:d:Property:P14351|‎audio version of text]] (<nowiki>The audio version of a text (e.g. book). Not the audio version of the Wikipedia article about the text (e.g. book).</nowiki>) **[[:d:Property:P14359|‎motive]] (<nowiki>verified reasoning behind an action</nowiki>) **[[:d:Property:P14360|‎award category or rank]] (<nowiki>(qualifier of P166) specific category or rank of an award received, for awards with more than one category or rank</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14346|‎BE-monumen ID]], [[:d:Property:P14348|Team Norway athlete ID]], [[:d:Property:P14349|‎Kantonsspital St.Gallen author ID]], [[:d:Property:P14350|‎Consumer Rights Wiki article ID]], [[:d:Property:P14353|Central Registration Number (Indonesia Military)]], [[:d:Property:P14354|‎Conlang Database ID]], [[:d:Property:P14355|EM-DAT disaster number]], [[:d:Property:P14356|UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID]], [[:d:Property:P14357|‎EDAM Ontology ID]], [[:d:Property:P14358|‎Turkey province ID]], [[:d:Property:P14361|Kvinnehistorie.no topic ID]], [[:d:Property:P14362|CNVD-ID]], [[:d:Property:P14363|GiveSendGo fundraising ID]], [[:d:Property:P14364|radiko person ID]], [[:d:Property:P14365|Wikiparfum brand ID]], [[:d:Property:P14366|‎Turkey district ID]], [[:d:Property:P14367|OSDev article ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/different from property|different from property]] (<nowiki>This property is to be distinguished from the other property</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/SELL rating|SELL rating]] (<nowiki>classification in the Syndicat des éditeurs de logiciels de loisirs rating system</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/time expansion|time expansion]] (<nowiki>factor by which a recording's duration has been extended or compressed relative to the original real-time event, without pitch correction; values greater than 1 indicate time expansion (e.g. 10 = ten times longer than real life, pitch lowered tenfold); values less than 1 indicate time compression (e.g. 0.1 = ten times shorter, pitch raised tenfold); 1 = real-time</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Parental Advisory System rating|Parental Advisory System rating]] (<nowiki>content rating for coin-operated video games</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEFOX film ID (reproposal)|CINEFOX film ID (reproposal)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEFOX parson ID (reproposal)|CINEFOX parson ID (reproposal)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VK video ID|VK video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brew TV|Brew TV]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CycleBase cyclist ID (new)|CycleBase cyclist ID (new)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Royal Australian Air Force service number|Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Files of the Reich Chancellery ID|Files of the Reich Chancellery ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/MDpD List of treaties/truces in the time] by [[:d:User:Bouzinac | Bouzinac ]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Occupations|WikiProject Occupations]] for enriching items [[d:Property:P106|occupation ''<small>(P106)</small>'']], [[d:Q12737077|occupation ''<small>(Q12737077)</small>'']] with data verified from official national occupation classification systems. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/without_claims_by_site|Without Claims by Site]] - this report will list how many Wikidata Items have 0 Statements, with a linked Wiki Article/page. Click ''reports/all items'' for a per wiki list, and consider expanding. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q845661|Okazaki fragments]] - short DNA sequences synthesized discontinuously during DNA replication * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L29733|transfer (L29733)]] - English noun/verb (ˈtræns.fɜːr) meaning "to move from one place to another", "a sports team member moving to another team", or "a ticket allowing continuation of a journey" ''' Development ''' * Query Service: It is now possible to download query results in Wikidata Query Service that include coordinates as KML & GPX (GeoJSON has been available since last year). Text from the first column in the results is used as the value for naming POIs. Thanks again to Atom.oil.2 for the patch. ([[phab:T414376]]) * The Wikidata team continued working on a prototype to make WikiProjects more visible ([[phab:T420907]]) and made the new Wikidata mobile UI use auto-resizing text areas instead of single-line text inputs, in order to make longer values easier to edit ([[phab:T414420]]) * The Wikidata Integrations team now has a working prototype of LilDiffCheck, injecting wikidata changes into recent changes only if there was a change on the wikipedia html ([[phab:T421390]]) * Language fallback will be available this week on the labels of linked entities functionality in GraphQL ([[phab:T413655]]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Main dashboard|field of work]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:28, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:06, 28 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Programme submissions open: Language Diversity Conference, Accra 2026 == [[File:Official logo for language diversity conference 03.png|frameless|250px|right]] The '''[[m:Language Diversity Conference|Language Diversity Conference 2026]]''' will take place '''2–4 October 2026 in Accra, Ghana''', under the theme: ''Strengthening Language Communities in the Open Knowledge Movement''. The Programming Team is inviting the following types of session proposals: * '''Lightning talks''' – 10-minute short presentations on any relevant topic * '''Presentations''' – 20–25 minutes (including audience Q&A) * '''Workshops and tutorials''' – 50 or 110-minute interactive sessions (e.g. on Content Translation, Wikidata, or other topics) * '''Panel discussions''' – 50-minute panels; collaborations with others are encouraged Submissions will be evaluated by the Programme Committee based on: * Potential impact and expected outcomes * Relevance to the conference theme or focus areas Sessions may be recorded and made publicly available. If you prefer not to be filmed, you may indicate this during submission. '''→ [https://wikimedia.eventyay.com/wm/langdiv/cfp Submit your proposal on Eventyay]''' For more information, or questions, contact: languagediversitycon{{@}}gmail.com <!-- Message sent by User:~~~~~ on behalf of the Language Diversity Hub --> (This message was sent to [[:ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/LDH&oldid=30405990 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Oscar .@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #730 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-04. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#729]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]] - Task: This bot performs a read-only cache build for an academic temporal language model dataset. * Other: [[d:Wikidata:WikiProject Ontology/Status of Ontology Classes and Properties|better tools to support constraints implied by properties like disjoint union of]] ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[d:Event:WikiProjects Days 2026|WikiProjects Days 2026]] (online, June 19 to 21). A community gathering focused on making WikiProjects more useful, visible, and alive. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session]] (deadline for proposals: May 26, 2026) or register now. ** [[m:Language_Diversity_Conference/Submissions|Language Diversity Conference]] - Call for Submissions ends 15 May 2026. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/29/wikidata-community-summit-2026-coscup-call-for-proposals/ Wikidata Community Summit 2026 @ COSCUP] - Call for Proposals ends May 9, 2026. ** [https://www.laguardia.edu/event/lic-photo-walking-tourwikipedia-workshop/ LIC Photo Walking Tour + Wikipedia & Wikidata Workshop] - May 16, 12:30 - 16:00 EDT (UTC-4). A historical walking tour of Long Island City, New York, concluding with a Wiki-skills workshop at LaGuardia. Registration on the event link. * Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|COORDINATE ME 2026]] - a Wikidata competition for geolocatable content has just started and ends 31 May 2026. Visit the link for details on how to participate. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://christianmahnke.de/en/post/blog-visualisation/ Visualised Blog metadata through SPARQL queries] - ChristianMahnke blog. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/22/mozilla-common-voice-meets-wikidata-how-the-dagbanli-dictionary-got-audio-usage-examples/ Mozilla Common Voice Meets Wikidata (How the Dagbanli Dictionary Got Audio Usage Examples)] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/03/wiki-loves-mother-tongue-2026-in-the-igbo-community/ Wiki Loves Mother Tongue 2026 in the Igbo Community] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/04/eduwiki-workshop-highlights-practical-uses-of-wikimedia-commons-in-education/ EduWiki Workshop Highlights Practical Uses of Wikimedia Commons in Education] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/02/recap-wiki-for-human-rights-lgbtiq-nigeria-february-and-march-training/ Recap: Wiki for Human Rights, LGBTIQ+ Nigeria, February and March Training] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/01/the-new-artfeminisms-wikidata-modules-are-here/ The new Art+Feminism’s Wikidata Modules are here!] * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=9lEyzX98BFE Panel on Wikidata and public domain in Colombia] (Spanish): on April 24th, the National Library of Colombia, The Cultural Network of the Bank of the Republic of Colombia, Wikimedia Colombia and Fundación Conector discussed about digital heritage and Wikidata, its challenges and opportunities for collaboration. ** [https://www.youtube.com/watch?v=qAnnn-Bk7Tk Wikibase - an introduction by Jason Evans] (Open Data Manager, National Library of Wales). Produced by the Wikimedian in Residence channel, University of Edinburgh. ** [https://www.youtube.com/watch?v=OV4aL2PdjIc A uMap based on Wikidata] - a use-case of Holy Wells located in Ireland, associated with female Saints, powered by Wikidata and OpenStreetMap. ** [https://www.youtube.com/watch?v=ViOkEYQLggM Wikifunctions in practice: Reusable Logic for Wikimedia] - Presentation given by Toby Hudson ([[d:User:99of9|User:99of9]]) at the Wikiconference Australia 2026. ** [https://www.youtube.com/watch?v=-qYi3xPtB8I Mentor Me! Session 3A] - This in-person and hands-on session is provided by the Wikimedia Tyap User Group, and continues in the following sessions: [https://www.youtube.com/watch?v=J4b6Y3w4_ME Mentor Me! Session 3B] and [https://www.youtube.com/watch?v=X2QM5RdJhl0 Mentor Me! Session 3C]. Led by Gwakhap D. Anthony, it will cover how to document languages with Wikidata lexemes. * Africa Wiki Women: ** [https://www.youtube.com/watch?v=1mrF98BA1SM Linking images from Commons to Wikidata and Wikipedia] - how images are used across the Projects with examples documenting African Women. ** [https://www.youtube.com/watch?v=fANX6mDde5A Newbies Monthly Meetup for Africa Wiki Women] - further training and introductory skills for Wikidata and how it interacts with the other Wikimedia Projects. ** [https://www.youtube.com/watch?v=yvatmrH1uhQ EditHer Africa Contest (April)] - a beginner-friendly hands-on Wikidata item creation guide and launch of the monthly contest, with a focus on African Women in Works and Leadership. ''' Tool of the week ''' * [https://openhistory.app OpenHistory] – interactive historical atlas of 21k+ Wikidata-sourced historical events, polities, and territories on a timeline+map. SPARQL-driven pipeline, MIT/CC BY-SA. ([https://github.com/kdhillon/openhistory GitHub]) ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://wikitrivia.tomjwatson.com/ WikiTrivia] - the webgame about putting historical events in the correct order recently got a huge update, thanks to creator Tom Watson. * [[mw:Wikimedia_APIs/Rate_limits|Wikimedia API's / Rate limits]] - new rate limits are being added for all Wikimedia projects, to ensure sustainable use to the REST an ACTION API's. If you operate a bot and it has recently started producing an error message for producing too many API requests, please consult the linked MediaWiki page and amend your bot as needed. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: [[:d:Property:P14387|‎meta-category for]] (<nowiki>topic or class of items covered by the lowest categories in this meta-category's hierarchy</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14368|KISTI article ID]], [[:d:Property:P14369|FISH Monument Types Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14370|FISH Evidence Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14371|Organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Property:P14372|ScriptSource script code]], [[:d:Property:P14373|‎ScriptSource language code]], [[:d:Property:P14374|Tube8 performer ID]], [[:d:Property:P14375|Bundestag Group Minutes ID]], [[:d:Property:P14376|Westra code]], [[:d:Property:P14377|Myrotvorets ID]], [[:d:Property:P14378|‎Irish State Administration Database Unit ID]], [[:d:Property:P14379|Hessische Parlamentarismusgeschichte Abgeordneten-ID]], [[:d:Property:P14380|YouPorn performer ID]], [[:d:Property:P14381|‎GFMIS Agency Code]], [[:d:Property:P14382|‎Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Property:P14383|‎Plataforma Acácia ID]], [[:d:Property:P14384|‎Observatório Terras Quilombolas ID]], [[:d:Property:P14385|BIOSOP ID]], [[:d:Property:P14386|BIOKAND ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/(found) liable of|(found) liable of]] (<nowiki>tort or civil wrong a person or organization was found liable of</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/DMCA takedown policy URL|DMCA takedown policy URL]] (<nowiki>DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/18 U.S.C. § 2257 policy URL|18 U.S.C. § 2257 policy URL]] (<nowiki>age requirement documentation URL statement of this website or company</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/monolingual text name properties|monolingual text name properties]] (<nowiki>(with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Gidrologicheskaya Izuchennost Code|Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/QBWiki article ID|QBWiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dijital İstanbul ID|Dijital İstanbul ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NaPTAN stop area code|NaPTAN stop area code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant Cairn d'un éditeur|Identifiant Cairn d'un éditeur]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Darwin Correspondence person ID|Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ACM Digital Library institution ID|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SensCritique person ID|SensCritique person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ National Archives of Japan Digital Archive ID| National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VGs drapsoversikt ID|VGs drapsoversikt ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Semanticscience Integrated Ontology ID|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Senkyo.com|Senkyo.com]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Objectif plumes author pages|Objectif plumes author pages]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Maoyan personage ID|Maoyan personage ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/critify.de publication ID|critify.de publication ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BookNotification author ID|BookNotification author ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/MR9w Script style of manuscript Qur'ans] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Early_Modern_Silesia|Early Modern Silesia]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Tango|Tango]] * WikiProject Highlights: WikiProject Ontology has gathered a [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2|list of potential projects]] for the second offering of the Wikidata Ontology course, and has published a subpage to discuss the future of [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Status_of_Ontology_Classes_and_Properties|Ontology Classes and Properties]]. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/unmarked_supercentenarians|Unmarked Supercentenarians]] - this list displays humans who do not have a claim ''supercentenarian (Q1200828)'' (or ''alleged supercentenarian (Q106991708)''), but the difference between their Date of Birth and Date of Death is greater than 110 years. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q174284|Raiders of the Lost Ark]] - a 1981 film directed by Steven Spielberg and starring Harrison Ford, Karen Allen, and John Rhys-Davies. * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L2205|gje (L2205)]] - Norwegian verb (jeː) meaning "to give", "to perform/hold", or "to diminish in strength" ''' Development ''' * Mobile statement editing: We continued fixing issues uncovered in testing * WikiProjects: We are working on adding links to the sidebar of Items to lead people to the respective WikiProjects for that Item. This way we hope to help people more easily find data modelling documentation as well as other editors interested in the same topic. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:51, 4 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> 73s027wxm65gdwpzv0bikcvxk52orld 0 140725 4617325 4500279 2026-05-05T07:42:19Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617325 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Hindustani language}} {{redirect|ഹിന്ദുസ്താനി}} {{Infobox Language |name=ഹിന്ദുസ്താനി | image = [[File:Term Hindustani in Deva Nagri and in Nastaleq.jpg|150px]] | caption = Script |nativename= हिन्दुस्तानी, {{Nastaliq|ہندوستانی}} ''Hindustānī'' |familycolor=Indo-European |states='''[[ഇന്ത്യ]]''' , '''[[പാകിസ്താൻ]]'''. |region= [[ദക്ഷിണേഷ്യ]] |speakers=Native: 240 million (1991-1997)<ref>Standard Hindi: 180 million India (1991). Urdu: 48 million India (1997), 11 million Pakistan (1993). ''Ethnologue'' 16.</ref><br />Second language: 165 million (1999)<ref>120 million Standard Hindi (1999), 45 million Urdu (1999). ''Ethnologue'' 16.</ref><br />Total: 490 million (2006)<ref>[https://archive.today/20120525125610/www.bbc.co.uk/languages/other/guide/urdu/steps.shtml BBC: A Guide to Urdu]</ref> |rank=4 |fam2=[[ഇന്തോ-ഇറാനിയൻ ഭാഷകൾ]] |fam3=[[ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകൾ]] |fam4=[[അപഭ്രംശ ഭാഷകൾ]] |fam5=[[സൌരസേനി അപഭ്രംശം]] |fam6=[[ഖഡി ബോലി]] |stand1=[[ഹിന്ദി|മാനക ഹിന്ദി]] |stand2=[[ഉർദു|മാനക ഉർദു]] |dia1=[[Dakhni dialect|ദഖ്നി]] |script= [[ദേവനാഗരി ലിപി]],<br /> [[ഉർദു ലിപി]] |nation={{IND}} (as [[Standard Hindi|ഹിന്ദി]] and [[ഉർദു]])<br /> {{PAK}} (as [[ഉർദു]]) |agency=[[കേന്ദ്ര ഹിന്ദി ഡയറക്ടറേറ്റ്]] (ഹിന്ദി, ഇന്ത്യ),<ref>The Central Hindi Directorate regulates the use of [[Devanagari]] script and Hindi spelling in [[India]]. Source: [http://hindinideshalaya.nic.in/hindi/introduction.html Central Hindi Directorate: Introduction] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100415010138/http://hindinideshalaya.nic.in/hindi/introduction.html |date=2010-04-15 }}</ref> <br />[[ദേശീയ ഭാഷ അതോറിറ്റി]], (ഉർദു, പാകിസ്താൻ); <br />ദേശീയ ഉർദു ഭാഷാ വികസന പരിഷത്ത് (ഉർദു, ഇന്ത്യ)<ref>[http://www.urducouncil.nic.in/ National Council for Promotion of Urdu Language]</ref> |iso1=hi,ur|iso2=hin,urd |lc1=hin|ld1=Hindi |lc2=urd|ld2=Urdu |map=Hindustani map.png |mapcaption=ഹിന്ദുസ്താനി (ഖഡിബോലി/കൗരവി) മാതൃഭാഷയായി സംസാരിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ (ചുവപ്പുനിറം) |map2=Hindi-Urdu_as_an_official_language.png |mapcaption2=ഹിന്ദി അല്ലെങ്കിൽ ഉർദു ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായിട്ടുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ {{legend|#FF7F36|സംസ്ഥാന തലം}} {{legend|#FFCC2E|രണ്ടാം സംസ്ഥാനതലം}} {{legend|#FDF72F|ദേശീയ തലം}}}} [[വടക്കേ ഇന്ത്യ]]യിലും [[പാകിസ്താൻ|പാകിസ്താനിലും]] സംസാരിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു പൊതു ഉപയോഗ ഭാഷ (lingua franca) ആണ് '''ഹിന്ദുസ്താനി''' (हिन्दुस्तानी , ہندوستانی ) അഥവാ '''ഹിന്ദി-ഉർദു''' (हिंदी-उर्दू |ہندی اردو) <ref name="siddiqi1994">{{Citation | title=Hindustani-English code-mixing in modern literary texts | author=Mohammad Tahsin Siddiqi | year=1994 | isbn= | publisher=University of Wisconsin | url=http://books.google.com/?id=vnrTAAAAMAAJ | quote=''... Hindustani is the lingua franca of both India and Pakistan ...''}}</ref><ref name="pulsipher2005">{{Citation | title=World Regional Geography: Global Patterns, Local Lives | author=Lydia Mihelič Pulsipher, Alex Pulsipher, Holly M. Hapke | year=2005 | isbn=0716719045 | publisher=Macmillan | url=http://books.google.com/?id=WfNaSNNAppQC | quote=''... By the time of British colonialism, Hindustani was the lingua franca of all of northern India and what is today Pakistan ...''}}</ref> [[ദില്ലി|ദില്ലിയിൽ]] സംസാരിക്കപ്പെടുന്ന ഖഡിബോലിയിൽനിന്നും ഉരുത്തിരിഞ്ഞുണ്ടായ ഹിന്ദുസ്ഥാനിയിൽ [[സംസ്കൃതം]], [[പേർഷ്യൻ]], [[അറബി]] എന്നീ ഭാഷകളിൽനിന്നും കടംകൊണ്ട പദങ്ങൾ വളരെയേറെയുണ്ട്.<ref name="geomag1935jsh">{{Citation | title=The Geographical magazine, Volume 2 | author=Michael Huxley (editor) | year=1935 | isbn= | publisher=Geographical Press | url=http://books.google.com/?id=Z1xOAAAAIAAJ | quote=''... For new terms it can draw at will upon the Persian, Arabic, Turkish and Sanskrit dictionaries ...''}}</ref><ref name="jrsa1948hae">{{Citation | title=Journal of the Royal Society of Arts, Volume 97 | author1=Britain), Royal Society of Arts (Great | author= | year=1948 | isbn= | publisher= | url=http://books.google.com/?id=fx_SAAAAMAAJ | quote=''... it would be very unwise to restrict it to a vocabulary mainly dependent upon Sanskrit, or mainly dependent upon Persian. If a language is to be strong and virile it must draw on both sources, just as English has drawn on Latin and Teutonic sources ...''}}</ref> <ref>[http://books.google.co.uk/books?id=-xzljvnQ1vAC&pg=PA175&lpg=PA175&dq=hindi+in+perso-arabic+script+india&source=bl&ots=BeRyOQE5LS&sig=W8aBygKx5yOr2AV08FnOEv70udk&hl=en&ei=B-F-SqOoA9iZjAeUnYTxAQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=8#v=onepage&q=&f=false ''Students' Britannica: India'': Select essays] by Dale Hoiberg, Indu Ramchandani page 175</ref> ഹിന്ദുസ്ഥാനി അടിസ്ഥാനമായുള്ള രണ്ട് ഔദ്യോഗിക ഭാഷാരൂപങ്ങൾ [[ഹിന്ദി]], [[ഉർദു]] എന്നിവയാണ്. [[വാമൊഴി|വാമൊഴിയിൽ]] [[ഹിന്ദി]]യും [[ഉർദു|ഉർദുവും]] തമ്മിൽ പരസ്പര തിരിച്ചറിയൽ വളരെ കൂടുതലാണെങ്കിലും ഔദ്യോഗിക വ്യാകരണ നിയമങ്ങൾ ഒന്നുതന്നെയാണെങ്കിലും സാഹിത്യത്തിലും സാങ്കേതികപദാവലിയിലും ഹിന്ദിയിൽ സംസ്കൃതസ്വാധീനവും ഉർദുവിൽ പേർഷ്യൻ, അറബിക്ക് എന്നിവയുടെ സ്വാധീനവും പ്രകടമാണ്.<ref>[http://books.google.co.uk/books?id=ooH5VfLTQEQC&pg=PA2&lpg=PA2&dq=urdu+heavy+persian&source=bl&ots=dG3qgmaV95&sig=WivP7AW9eRlTcp4oscBoHCBFEE0&hl=en&ei=9sp8SqzpLI6y-AaM5vxG&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=9#v=onepage&q=urdu%20heavy%20persian&f=false ''Hindi''] by Yamuna Kachru</ref> [[ഇന്ത്യയുടെ വിഭജനം|ഇന്ത്യയുടെ വിഭജനത്തിനു]] മുമ്പ് ഹിന്ദുസ്താനി, [[ഹിന്ദി]], [[ഉർദു]] എന്നിവ ഒരേ ഭാഷയെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന വാക്കുകൾ ആയിരുന്നു. == ചരിത്രം == മദ്ധ്യകാല ഇന്തോ ആര്യൻ ഭാഷയായ അപഭ്രംശയിൽനിന്നും(अपभ्रंश) 7-ാം നൂറ്റാണ്ടിനും 13-ാം നൂറ്റാണ്ടിനിടക്ക് ഉരുത്തിരിഞ്ഞ ഭാഷയാണ് ഹിന്ദുസ്താനി.<ref name="brown2008">{{Citation | title=Concise Encyclopedia of Languages of the World | author=Keith Brown, Sarah Ogilvie | year=2008 | isbn=0080877745 | publisher=Elsevier | url=http://books.google.com/?id=F2SRqDzB50wC | quote=''... Apabhramsha seemed to be in a state of transition from Middle Indo-Aryan to the New Indo-Aryan stage. Some elements of Hindustani appear ... the distinct form of the lingua franca Hindustani appears in the writings of Amir Khusro (1253-1325), who called it Hindwi ...''}}</ref> ദില്ലിയാണ് ഇതിന്റെ ഈറ്റില്ലം.<ref name=LM-34>{{cite book|title=ദ ലാസ്റ്റ് മുഗൾ - ദ ഫോൾ ഓഫ് എ ഡൈനസ്റ്റി, ഡെൽഹി 1857|year=2006|publisher=പെൻഗ്വിൻ ബുക്സ്|isbn=9780670999255|url=http://www.penguinbooksindia.com/en/content/last-mughal|author=[[വില്ല്യം ഡാൽറിമ്പിൾ]]|accessdate=2013 ജൂലൈ 4|language=ഇംഗ്ലീഷ്|page=34}} [https://books.google.co.in/books?id=wYW5J-jQn8QC&pg=PA34#v=onepage&q&f=false ഗൂഗിൾ ബുക്സ് കണ്ണി]</ref> [[File:New testament cover page in Hindustani language.jpg|thumb| 1842-ൽ ഹിന്ദുസ്ഥാനിയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പുതിയ നിയമത്തിന്റെ ശീർഷക പേജ്]] [[File:First page of new testament in Hindustani language.jpg|thumb|പുതിയ നിയമത്തിന്റെ ആദ്യ അധ്യായം ഹിന്ദുസ്ഥാനി ഭാഷയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.]] [[ദില്ലി സുൽത്താനത്ത്]] കാലഘട്ടത്തിൽ [[അമീർ ഖുസ്രോ]] ഹിന്ദുസ്താനിയിൽ രചിച്ച കൃതികളിൽ ഹിന്ദവി ({{Lang-hi|हिन्दवी}}, {{Lang-ur|ہندوی}}) എന്നാണ് ഭാഷയുടെ പേരിനെക്കുറിച്ച് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നത്. == ലിപി == ഉർദു പേർഷ്യൻ ലിപിയിൽ {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! جھ ! ڄ ! ج ! پ ! ث ! ٺ ! ٽ ! ٿ ! ت ! ڀ ! ٻ ! ب ! ا |- | {{IPA|ɟʱ}} | {{IPA|ʄ}} | {{IPA|ɟ}} | {{IPA|p}} | {{IPA|s}} | {{IPA|ʈʰ}} | {{IPA|ʈ}} | {{IPA|tʰ}} | {{IPA|t}} | {{IPA|bʱ}} | {{IPA|ɓ}} | {{IPA|b}} | * |- ! ڙ ! ر ! ذ ! ڍ ! ڊ ! ڏ ! ڌ ! د ! خ ! ح ! ڇ ! چ ! ڃ |- | {{IPA|ɽ}} | {{IPA|r}} | {{IPA|z}} | {{IPA|ɖʱ}} | {{IPA|ɖ}} | {{IPA|ɗ}} | {{IPA|dʱ}} | {{IPA|d}} | {{IPA|x}} | {{IPA|h}} | {{IPA|cʰ}} | {{IPA|c}} | {{IPA|ɲ}} |- ! ڪ ! ق ! ڦ ! ف ! غ ! ع ! ظ ! ط ! ض ! ص ! ش ! س ! ز |- | {{IPA|k}} | {{IPA|x}} | {{IPA|pʰ}} | {{IPA|f}} | {{IPA|ɣ}} | {{IPA|∅}} | {{IPA|z}} | {{IPA|t}} | {{IPA|z}} | {{IPA|s}} | ? | {{IPA|s}} | {{IPA|z}} |- |rowspan="2"| ! ي ! ه ! و ! ڻ ! ن ! م ! ل ! ڱ ! گھ ! ڳ ! گ ! ک |- | * | {{IPA|h}} | * | {{IPA|ɳ}} | {{IPA|n}} | {{IPA|m}} | {{IPA|l}} | {{IPA|ŋ}} | {{IPA|ɡʱ}} | {{IPA|ɠ}} | {{IPA|ɡ}} | {{IPA|kʰ}} |} ഹിന്ദി [[ദേവനാഗരി]] ലിപിയിൽ {| class="wikitable" style="text-align: right;" ! अ ! आ ! इ ! ई ! उ ! ऊ ! ए ! ऐ ! ओ ! औ |- | a | ā | i | ī | u | ū | e | ai | o | au |- ! क ! ख ! ख़ ! ग ! ॻ ! ग़ ! ! घ ! ! ङ |- | {{IPA|k}} | {{IPA|kʰ}} | {{IPA|x}} | {{IPA|ɡ}} | {{IPA|ɠ}} | {{IPA|ɣ}} | | {{IPA|ɡʱ}} | | {{IPA|ŋ}} |- ! च ! छ ! ! ज ! ॼ ! ज़ ! ! झ ! ! ञ |- | {{IPA|c}} | {{IPA|cʰ}} | | {{IPA|ɟ}} | {{IPA|ʄ}} | {{IPA|z}} | | {{IPA|ɟʱ}} | | {{IPA|ɲ}} |- ! ट ! ठ ! ! ड ! ॾ ! ड़ ! ! ढ ! ढ़ ! ण |- | {{IPA|ʈ}} | {{IPA|ʈʰ}} | | {{IPA|ɖ}} | {{IPA|ɗ}} | {{IPA|ɽ}} | | {{IPA|ɖʱ}} | {{IPA|ɽʱ}} | {{IPA|ɳ}} |- ! त ! थ ! ! द !colspan="3"| ! ध ! ! न |- | {{IPA|t}} | {{IPA|tʰ}} | | {{IPA|d}} |colspan="3"| | {{IPA|dʱ}} | | {{IPA|n}} |- ! प ! फ ! फ़ ! ब ! ॿ !colspan="2"| ! भ ! ! म |- | {{IPA|p}} | {{IPA|pʰ}} | {{IPA|f}} | {{IPA|b}} | {{IPA|ɓ}} |colspan="2"| | {{IPA|bʱ}} | | {{IPA|m}} |- ! य ! र ! ल ! व !colspan="6"| |- | {{IPA|j}} | {{IPA|r}} | {{IPA|l}} | {{IPA|ʋ}} |colspan="6"| |- ! श ! ष ! स ! ह !colspan="6"| |- | {{IPA|sh}} | {{IPA|ʂ}} | {{IPA|s}} | {{IPA|h}} |colspan="6"| |} == അവലംബം == <references/> <br clear="all" /> ==ഗ്രന്ഥസൂചിക== * Asher, R. E. (1994). Hindi. In Asher (Ed.) (pp.&nbsp;1547–1549). * Asher, R. E. (Ed.). (1994). ''The Encyclopedia of language and linguistics''. Oxford: Pergamon Press. ISBN 0-08-035943-4. * Bailey, Thomas G. (1950). ''Teach yourself Hindustani''. London: English Universities Press. * Chatterji, Suniti K. (1960). ''Indo-Aryan and Hindi'' (rev. 2nd ed.). Calcutta: Firma K.L. Mukhopadhyay. * Dua, Hans R. (1992). Hindi-Urdu as a pluricentric language. In M. G. Clyne (Ed.), ''Pluricentric languages: Differing norms in different nations''. Berlin: Mouton de Gruyter. ISBN 3-11-012855-1. * Dua, Hans R. (1994a). Hindustani. In Asher (Ed.) (pp.&nbsp;1554). * Dua, Hans R. (1994b). Urdu. In Asher (Ed.) (pp.&nbsp;4863–4864). * Rai, Amrit. (1984). ''A house divided: The origin and development of Hindi-Hindustani''. Delhi: Oxford University Press. ISBN 0-19-561643-X. ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== * {{cite book|url=http://books.google.com/books?id=xY8xAAAAMAAJ&printsec=frontcover&cad=0#v=onepage&q&f=false|title=English and Urdu dictionary, romanized|author=Henry Blochmann|editor=|year=1877|publisher=Printed at the Baptist mission press for the Calcutta school-book society|edition=8|location=CALCUTTA|page=|isbn=|pages=215|volume=|accessdate=2011-07-06}}the University of Michigan * {{cite book|url=http://books.google.com/books?id=fClgAAAAMAAJ&printsec=frontcover&cad=0#v=onepage&q&f=false|title=A grammar of the Urdū or Hindūstānī language|author=John Dowson|editor=|year=1908|publisher=K. Paul, Trench, Trübner & Co., ltd.|edition=3|location=LONDON|page=|isbn=|pages=264|volume=|accessdate=2011-07-06}}the University of Michigan * {{cite book|url=http://books.google.com/books?id=8U8IAAAAQAAJ&printsec=frontcover&cad=0#v=onepage&q&f=false|title=A grammar of the Urdū or Hindūstānī language|author=John Dowson|editor=|year=1872|publisher=Trübner & Co.|edition=|location=LONDON|page=|isbn=|pages=264|volume=|accessdate=2011-07-06}}Oxford University * {{cite book|url=http://books.google.com/books?id=cFIIAAAAQAAJ&printsec=frontcover&cad=0#v=onepage&q&f=false|title=A grammar of the Hindūstānī or Urdū language|author=John Thompson Platts|editor=|year=1874|publisher=W.H. Allen|edition=|location=LONDON|page=|isbn=|pages=399|volume=Volume 6423 of Harvard College Library preservation microfilm program|accessdate=2011-07-06}}Oxford University * {{cite book|url=http://books.google.com/books?id=JBoYAAAAYAAJ&printsec=frontcover&cad=0#v=onepage&q&f=false|title=A grammar of the Hindūstānī or Urdū language|author=John Thompson Platts|editor=|year=1892|publisher=W.H. Allen|edition=|location=LONDON|page=|isbn=|pages=399|volume=|accessdate=2011-07-06}}the New York Public Library * {{cite book|url=http://books.google.com/books?id=iDtbAAAAQAAJ&printsec=frontcover&cad=0#v=onepage&q&f=false|title=A dictionary of Urdū, classical Hindī, and English|author=John Thompson Platts|editor=|year=1884|publisher=H. Milford|edition=reprint|location=LONDON|page=|isbn=|pages=1259|volume=|accessdate=2011-07-06}}Oxford University *Shakespear, John. [http://dsal.uchicago.edu/dictionaries/shakespear/ A Dictionary, Hindustani and English.] 3rd ed., much enl. London: Printed for the author by J.L. Cox and Son: Sold by Parbury, Allen, & Co., 1834. *Taylor, Joseph. ''[http://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=nnc1.cu58965823;view=1up;seq=1 A dictionary, Hindoostanee and English]''. Available at [[Hathi Trust]]. (A dictionary, Hindoostanee and English / abridged from the quarto edition of Major Joseph Taylor ; as edited by the late W. Hunter ; by William Carmichael Smyth.) ==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[http://www.hamariboli.com/ Hamari Boli (Hindustani)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130601231148/http://www.hamariboli.com/ |date=2013-06-01 }} *[http://www.facebook.com/KhanAcademyHamariBoli Khan Academy (Hindi-Urdu):] academic lessons taught in Hindi-Urdu * [http://Forum.janmaanas.com Janmaanas Ek Hindi Manch(Hindi Language Forum)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160503161229/http://forum.janmaanas.com/ |date=2016-05-03 }} *[http://encyclopedia.jrank.org/HIG_HOR/HINDOSTANI_properly_Hindustani_.html Encyclopædia Britannica, 11th Edition: Hindostani] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303204628/http://encyclopedia.jrank.org/HIG_HOR/HINDOSTANI_properly_Hindustani_.html |date=2016-03-03 }} *[https://web.archive.org/web/20030217173457/http://members.aol.com/yahyam/hindustani.html Hindi, Urdu, Hindustani, ''khaRî bolî''] *[https://web.archive.org/web/20091027110507/http://geocities.com/sikmirza/arabic/hindustani.html Hindustani FAQ] *[http://www.languageinindia.com/march2003/hindustani.html Hindustani as an anxiety between Hindi–Urdu Commitment] *[http://www.uiowa.edu/~incinema/Hindinote.html Hindi? Urdu? Hindustani? Hindi-Urdu?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060923205724/http://www.uiowa.edu/~incinema/Hindinote.html |date=2006-09-23 }} *[http://adaniel.tripod.com/hindustani.htm History of Hindustani] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719045055/http://adaniel.tripod.com/hindustani.htm |date=2011-07-19 }} *[http://www.lexicool.com/dlink.asp?ID=0FW3HU5663&L1=34&L2=44 Hindi/Urdu-English-Kalasha-Khowar-Nuristani-Pashtu Comparative Word List] *[http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=90987 Ethnologue Report for Hindustani] *[http://globalrecordings.net/language/747 GRN Report for Hindustani] *[http://www.indolink.com/Poetry/ Hindustani Poetry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060615203847/http://indolink.com/Poetry/ |date=2006-06-15 }} *[http://polyglot.lss.wisc.edu/lss/staff/erica/CALL/hindi.html Hindustani online resources] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060827233430/http://polyglot.lss.wisc.edu/lss/staff/erica/CALL/hindi.html |date=2006-08-27 }} *[http://www.yoindia.com/shayariadab/ Biggest Hindustani-Indian poetry forum] {{Wikivoyage|Hindi-Urdu_phrasebook}} *[http://www.nla.gov.pk/ National Language Authority (Urdu), Pakistan (muqtadera qaumi zaban)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070804053902/http://www.nla.gov.pk/ |date=2007-08-04 }} *[http://languagelog.ldc.upenn.edu/myl/llog/King2001.pdf The poisonous potency of script: Hindi and Urdu], ''ROBERT D. KING'' {{lang-stub|Hindi}} {{Hindi topics}} {{Urdu topics}} {{Hindi-Urdu speaking areas of India}} {{Indo-Iranian languages}} {{Languages of South Asia}} {{Official_languages_of_India}} [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദുസ്താനി ഭാഷ]] bmh8t29q1ty2imw4uak7gvjik0ixfhz 0 150260 4617302 4617158 2026-05-05T04:21:13Z ~2026-27158-33 217298 /* */ Content 4617302 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|V.D. Satheesan}} {{Infobox_politician | name = വി.ഡി. സതീശൻ | image =VD SATHEESAN.jpg | caption =വി.ഡി. സതീശൻ | office = പതിനാറാം കേരള നിയമസഭ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി | term_start = 4 മെയ് 2026 | term_end = | predecessor = [[പിണറായി വിജയൻ]] | successor = |office2 = കേരള നിയമസഭാംഗം |constituency2 =[[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ]] |term_start2 = [[മേയ് 16]] [[2001]] |term_end2 = |predecessor2 = [[പി. രാജു]] |successor2 = | salary = | birth_date ={{Birth date and age|1964|05|31}} | birth_place =[[നെട്ടൂർ]] | residence =[[പറവൂർ]] | death_date = | death_place = | party = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]] | religion = [[ഹിന്ദു]] |father=കെ. ദാമോദര മേനോൻ |mother=വി. വിലാസിനി അമ്മ | spouse =ആർ. ലക്ഷ്മി പ്രിയ | children =ഒരു മകൾ | website = www.vdsatheesan.in | footnotes = | date = ഓഗസ്റ്റ് 14 | year = 2020 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/111%20V%20D%20Satheesan.pdf നിയമസഭ }} കേരളത്തിലെ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്]] നേതാക്കളിലൊരാളും കേരള നിയമസഭ പ്രതിപക്ഷ നേതാവുമാണ് വടശ്ശേരി ദാമോദരൻ സതീശൻ എന്ന '''വി.ഡി.സതീശൻ''' (ജനനം: 1964 മേയ് 31) 2001 മുതൽ തുടർച്ചയായി [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ മണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്നും നിയമസഭാ സാമാജികനാണ്. ==ജീവിതരേഖ== എറണാകുളം ജില്ലയിലെ നെട്ടൂരിൽ (മരട് മുനിസിപ്പാലിറ്റി) വടശ്ശേരി ദാമോദര മേനോന്റെയും വി.വിലാസിനിയമ്മയുടെയും മകനായി ജനനം. നെട്ടൂർ എസ്.വി.യു.പി. സ്ക്കൂളിൽ പ്രൈമറി വിദ്യാഭ്യാസം, ഹൈ സ്ക്കൂൾ പനങ്ങാടിൽ ഹൈസ്ക്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം. നിയമ ബിരുദധാരിയാണ്. വിദ്യാർഥി പ്രസ്ഥാനത്തിലൂടെയാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയപ്രവേശം. തേവര സേക്രഡ് ഹാർട്ട് കോളേജിലെ ആർട്സ് ക്ലബ് സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. എം.ജി, കേരള സർവ്വകലാശാലകളിൽ യൂണിയൻ കൗൺസിലറായിരുന്ന ഇദ്ദേഹം 1986-87 കാലത്ത് എം.ജി സർവ്വകലാശാലാ യൂണിയൻ ചെയർമാനായിരുന്നു.<ref>http://www.niyamasabha.org/codes/members/satheesanvd.pdf</ref> എൻ.എസ്.യു ദേശീയ കമ്മറ്റി സെക്രട്ടറി സ്ഥാനം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട് <ref>https://www.business-standard.com/article/politics/congress-mla-vd-satheesan-to-be-the-leader-of-opposition-in-kerala-121052201127_1.html</ref>. 1996-ൽ നടന്ന നിയമസഭ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തോറ്റു കൊണ്ടാണ് വീഡി സതീശന്റെ രാഷ്ട്രീയ തുടക്കം. പിന്നീട് 2001-ലെ നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി സ്ഥാനാർഥിയായിരുന്ന കെ.എം. ദിനകരനെ 7,792 വോട്ടിന് തോൽപ്പിച്ചു ആദ്യമായി നിയമസഭയിലെത്തി. 2006-ലും 2011-ലും 2016-ലും 2021-ലും ഇതേ മണ്ഡലത്തിൽ വിജയം ആവർത്തിച്ചു. പന്ത്രണ്ടാം നിയമസഭയിൽ കോൺഗ്രസ് വിപ്പ് സ്ഥാനം വഹിച്ചിരുന്ന ഇദ്ദേഹം അന്യസംസ്ഥാന ലോട്ടറിക്കെതിരായ രാഷ്ട്രീയ സംവാദങ്ങളിലൂടെ കൂടുതൽ മാധ്യമശ്രദ്ധ നേടി.<ref name =madhyamam>{{cite web | url =http://www.madhyamam.com/news/64579/110402 | title =സി.പി.ഐ 'തുരന്തോ'ക്കെതിരെ സതീശൻ | date =ഏപ്രിൽ 2, 2011 | accessdate =ഏപ്രിൽ 11, 2012 | publisher =മാതൃഭൂമി | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. പരിസ്ഥിതിക്കുവേണ്ടിയും, ഗാഡ്ഗിൽ കമ്മറ്റി റിപ്പോർട്ടിനനുകൂലമായും പ്രതികരിക്കുന്ന എം എൽ ഏ മാരുടെ രാഷ്ട്രീയെതര സംഘത്തിൽ പ്രമുഖൻ<ref>http://4malayalees.com/index.php?page=newsDetail&id=27830</ref>. എ.ഐ.സി.സി സെക്രട്ടറിയും 2014 ൽ കെ.പി.സി.സി വൈസ് പ്രസിഡണ്ടായും നിയമിതനായി <ref>http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=16143395&tabId=0&contentType=EDITORIAL&BV_ID=@@@{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.2026 ഏപ്രിൽ 9 ന് നടന്ന നിയമസഭാതെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന്, 11376 വോട്ടിന്റെ ഭൂരിപക്ഷത്തിൽ എം എൽ എ ആയി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു . ==അവലംബം== {{Reflist|2}} {{Fourteenth KLA}} {{Fifteenth KLA}} {{DEFAULTSORT:സതീശൻ}} [[വർഗ്ഗം:1964-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മേയ് 31-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാക്കൾ]] e5cbr0xsc1mmzeup5l5wxr74t2y1ji7 4617327 4617302 2026-05-05T08:45:31Z Irshadpp 10433 [[Special:Contributions/~2026-27158-33|~2026-27158-33]] ([[User talk:~2026-27158-33|സംവാദം]]) നടത്തിയ തിരുത്തലുകൾ നീക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നു; നിലവിലുള്ള പതിപ്പ് [[User:അബ്ദുൽ സത്താർ|അബ്ദുൽ സത്താർ]] സൃഷ്ടിച്ചതാണ് 4617158 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|V.D. Satheesan}} {{Infobox_politician | name = വി.ഡി. സതീശൻ | image =VD SATHEESAN.jpg | caption =വി.ഡി. സതീശൻ | office = പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് പതിനഞ്ചാം കേരള നിയമസഭ | term_start = 22 മെയ് 2021 | term_end = | predecessor = [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] | successor = |office2 = കേരള നിയമസഭാംഗം |constituency2 =[[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ]] |term_start2 = [[മേയ് 16]] [[2001]] |term_end2 = |predecessor2 = [[പി. രാജു]] |successor2 = | salary = | birth_date ={{Birth date and age|1964|05|31}} | birth_place =[[നെട്ടൂർ]] | residence =[[പറവൂർ]] | death_date = | death_place = | party = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]] | religion = [[ഹിന്ദു]] |father=കെ. ദാമോദര മേനോൻ |mother=വി. വിലാസിനി അമ്മ | spouse =ആർ. ലക്ഷ്മി പ്രിയ | children =ഒരു മകൾ | website = www.vdsatheesan.in | footnotes = | date = ഓഗസ്റ്റ് 14 | year = 2020 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/111%20V%20D%20Satheesan.pdf നിയമസഭ }} കേരളത്തിലെ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്]] നേതാക്കളിലൊരാളും കേരള നിയമസഭ പ്രതിപക്ഷ നേതാവുമാണ് വടശ്ശേരി ദാമോദരൻ സതീശൻ എന്ന '''വി.ഡി.സതീശൻ''' (ജനനം: 1964 മേയ് 31) 2001 മുതൽ തുടർച്ചയായി [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ മണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്നും നിയമസഭാ സാമാജികനാണ്. ==ജീവിതരേഖ== എറണാകുളം ജില്ലയിലെ നെട്ടൂരിൽ (മരട് മുനിസിപ്പാലിറ്റി) വടശ്ശേരി ദാമോദര മേനോന്റെയും വി.വിലാസിനിയമ്മയുടെയും മകനായി ജനനം. നെട്ടൂർ എസ്.വി.യു.പി. സ്ക്കൂളിൽ പ്രൈമറി വിദ്യാഭ്യാസം, ഹൈ സ്ക്കൂൾ പനങ്ങാടിൽ ഹൈസ്ക്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം. നിയമ ബിരുദധാരിയാണ്. വിദ്യാർഥി പ്രസ്ഥാനത്തിലൂടെയാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയപ്രവേശം. തേവര സേക്രഡ് ഹാർട്ട് കോളേജിലെ ആർട്സ് ക്ലബ് സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. എം.ജി, കേരള സർവ്വകലാശാലകളിൽ യൂണിയൻ കൗൺസിലറായിരുന്ന ഇദ്ദേഹം 1986-87 കാലത്ത് എം.ജി സർവ്വകലാശാലാ യൂണിയൻ ചെയർമാനായിരുന്നു.<ref>http://www.niyamasabha.org/codes/members/satheesanvd.pdf</ref> എൻ.എസ്.യു ദേശീയ കമ്മറ്റി സെക്രട്ടറി സ്ഥാനം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട് <ref>https://www.business-standard.com/article/politics/congress-mla-vd-satheesan-to-be-the-leader-of-opposition-in-kerala-121052201127_1.html</ref>. 1996-ൽ നടന്ന നിയമസഭ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തോറ്റു കൊണ്ടാണ് വീഡി സതീശന്റെ രാഷ്ട്രീയ തുടക്കം. പിന്നീട് 2001-ലെ നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി സ്ഥാനാർഥിയായിരുന്ന കെ.എം. ദിനകരനെ 7,792 വോട്ടിന് തോൽപ്പിച്ചു ആദ്യമായി നിയമസഭയിലെത്തി. 2006-ലും 2011-ലും 2016-ലും 2021-ലും ഇതേ മണ്ഡലത്തിൽ വിജയം ആവർത്തിച്ചു. പന്ത്രണ്ടാം നിയമസഭയിൽ കോൺഗ്രസ് വിപ്പ് സ്ഥാനം വഹിച്ചിരുന്ന ഇദ്ദേഹം അന്യസംസ്ഥാന ലോട്ടറിക്കെതിരായ രാഷ്ട്രീയ സംവാദങ്ങളിലൂടെ കൂടുതൽ മാധ്യമശ്രദ്ധ നേടി.<ref name =madhyamam>{{cite web | url =http://www.madhyamam.com/news/64579/110402 | title =സി.പി.ഐ 'തുരന്തോ'ക്കെതിരെ സതീശൻ | date =ഏപ്രിൽ 2, 2011 | accessdate =ഏപ്രിൽ 11, 2012 | publisher =മാതൃഭൂമി | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. പരിസ്ഥിതിക്കുവേണ്ടിയും, ഗാഡ്ഗിൽ കമ്മറ്റി റിപ്പോർട്ടിനനുകൂലമായും പ്രതികരിക്കുന്ന എം എൽ ഏ മാരുടെ രാഷ്ട്രീയെതര സംഘത്തിൽ പ്രമുഖൻ<ref>http://4malayalees.com/index.php?page=newsDetail&id=27830</ref>. എ.ഐ.സി.സി സെക്രട്ടറിയും 2014 ൽ കെ.പി.സി.സി വൈസ് പ്രസിഡണ്ടായും നിയമിതനായി <ref>http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=16143395&tabId=0&contentType=EDITORIAL&BV_ID=@@@{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.2026 ഏപ്രിൽ 9 ന് നടന്ന നിയമസഭാതെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന്, 11376 വോട്ടിന്റെ ഭൂരിപക്ഷത്തിൽ എം എൽ എ ആയി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു . ==അവലംബം== {{Reflist|2}} {{Fourteenth KLA}} {{Fifteenth KLA}} {{DEFAULTSORT:സതീശൻ}} [[വർഗ്ഗം:1964-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മേയ് 31-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാക്കൾ]] lwjosk5yfx0ko9ku25gpa992f62anyz 0 192903 4617343 4594090 2026-05-05T10:11:53Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617343 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Horst Faas}} [[പ്രമാണം:Horst_Faas_in_March_1965.jpg|ലഘുചിത്രം|Horst Faas 1965.]] [[പ്രമാണം:Horst fass.png|thumb|250px|ഹോഴ്‌സ്റ്റ് ഫാസ്, 28 ഏപ്രിൽ 1933 – 10 മെയ്‌ 2012]] ജർമൻ വംശജനായ വിഖ്യാത യുദ്ധ ഫോട്ടോഗ്രാഫറായിരുന്നു ഹോഴ്സ്റ്റ് ഫാസ് (28 ഏപ്രിൽ 1933 – 10 മേയ് 2012). [[വിയറ്റ്നാം യുദ്ധം|വിയറ്റ്‌നാം യുദ്ധത്തിന്റെ]] ഭീകരതകൾ ക്യാമറക്കണ്ണുകളിലാക്കി ലോകത്തെ ഞെട്ടിച്ച ഫാസ് അസോസിയേറ്റ് പ്രസ്സിന്റെ യുദ്ധഫോട്ടോഗ്രാഫർ എന്ന നിലയ്ക്കാണ് പ്രശസ്തനായത്. രണ്ടുവട്ടം [[പുലിറ്റ്‌സർ സമ്മാനം]] ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1964-ൽ എ.പി.യിൽ ചേർന്ന അദ്ദേഹം പിന്നീടതിന്റെ ഫോട്ടോ ചീഫ് ആയി. സയർ , അൾജീരിയഎന്നിവിടങ്ങളിലും ഫാസ് ജോലി ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. [[വിയറ്റ്നാം യുദ്ധം|വിയറ്റ്‌നാം യുദ്ധത്തിന്റെ]] പ്രശസ്ത ചിത്രങ്ങൾ പലതും ഫാസിന്റെ നിർദ്ദേശമനുസരിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യൻമാർ എടുത്തതാണ്. 1967-ൽ കാലിന് ക്ഷതമേറ്റതിനെ തുടർന്ന് വീൽചെയറിലാണ് അദ്ദേഹം പിന്നീടുള്ള കാലം ജീവിച്ചത്. അരയ്ക്കുതാഴെ തളർന്ന് കിടപ്പിലാകുന്നതുവരെ ഫാസ് [[ഫോട്ടോഗ്രാഫി]] രംഗത്ത് സജീവമായിരുന്നു.[[വിയറ്റ്നാം യുദ്ധം]], ലോകത്തിനു കാണിച്ചു കൊടുത്ത ഫോട്ടൊഗ്രഫർ, രണ്ടു തവണ [[പുലിറ്റ്സർ സമ്മാനം]] നേടിയയാൾ, മരണത്തെ ഭയക്കാതെ ജോലി ചെയ്തിരുന്ന മാധ്യമപ്രവർത്തകൻ... തുടങ്ങി പല വിശേഷണങ്ങൾക്കും ജീവിച്ചിരിക്കെ തന്നെ അദ്ദേഹം അർഹനായിരുന്നു അർഹനായിരുന്നു. ==ജീവചരിത്രം== [[രണ്ടാംലോകമഹായുദ്ധം|രണ്ടാംലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത്]] [[ജർമനി|ജർമനിയിൽ]] ജനിച്ച ഹോസ്റ്റിൻറെ കാഴ്ചകളെല്ലാം യുദ്ധമായിരുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ [[ഹിറ്റ്ലർ ]] പരാജയപ്പെട്ടതോടെ റഷ്യയുടെ ആക്രമണം ഭയന്ന് ഹോസ്റ്റിൻറെ കുടുംബം ബെർലിനിലേക്കും പിന്നീട് മ്യൂണിക്കിലേക്കും കുടിയേറി. ഫോട്ടൊഗ്രഫറായി അസോസിയേറ്റഡ് പ്രസിൽ ജോലിക്കു ചേരുമ്പോൾ യുദ്ധങ്ങളായിരുന്നു ഹോസ്റ്റിനു പ്രിയം. യുദ്ധത്തിനു നടുവിൽ ജനിച്ചതുകൊണ്ട് ഹോസ്റ്റിന് അതൊരു പുതുമയല്ലായിരുന്നു. ഏഷ്യയിലെ ഒട്ടുമിക്ക രാജ്യങ്ങളിലും സിംഗപ്പൂരും പലസ്തീനിലുമൊക്കെ ജോലി ചെയ്തു. യൂറോപ്പിൽ അസോസിയേറ്റഡ് പ്രസിൻറെ ഫോട്ടൊ എഡിറ്ററായി. അസോസിയേറ്റഡ് പ്രസിൽ ജോലിക്കു ചേർന്ന ശേഷമുള്ള ജീവിതം ഓരോ രാജ്യങ്ങളിലെ ഓരോ സംഭവങ്ങൾക്കൊപ്പമായിരുന്നു. ബോക്സിങ് ഇതിഹാസം മുഹമ്മദ് അലി ബോക്സിങ് റിങ്ങിൽ എതിരാളികളെ നേരിടുന്ന നിരവധി മുഹൂർത്തങ്ങൾ പകർത്തിയിട്ടുണ്ട് ഹോസ്റ്റ്. അലിയുടെ പരിശീലന കേന്ദ്രങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ചിത്രങ്ങളാണ് അക്കൂട്ടത്തിൽ കൂടുതൽ ആരാധകരെ സൃഷ്ടിച്ചത്. വിയറ്റ്നാമിലെ സായ്ഗോണിൽ നിന്ന് ഇരുപതു മൈൽ അകലെ ബാവോ ട്രായിൽ ഹെലികോപ്റ്റർ ആക്രമണത്തെ ഭയന്ന് രണ്ട് അമ്മമാർ മക്കളെയും ഒക്കത്തെടുത്തു ചെളിവെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ചിത്രം യുദ്ധത്തിൻറെ എല്ലാ ഭയവും ലോകത്തിനു കാണിച്ചുകൊടുത്തു. യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട കുഞ്ഞിനെ കൈയിലെടുത്തു പട്ടാള വണ്ടിയുടെ അരികെ നിൽക്കുന്ന അച്ഛൻറെ ചിത്രമാണു മറ്റൊന്ന്. 1969ൽ കൊല്ലപ്പെട്ട നാൽപ്പത്തേഴുപേരിലൊരാളുടെ മൃതദേഹത്തിനരികെയിരുന്നു കരയുന്ന സ്ത്രീയുടെ ചിത്രം പകർത്തിയതും ഹോസ്റ്റാണ്. ബംഗ്ലാദേശിലെ ഒളിപ്പോരാളികൾ രണ്ടുപേരെ വെടിവച്ചുകൊല്ലുന്ന ദൃശ്യം ക്യാമറയിൽ പകർത്തിയത് ഹോസ്റ്റ് ഏർപ്പെടുത്തിയ ഫോട്ടൊഗ്രഫർമാരിലൊരാളായിരുന്ന മൈക്കിൾ ലോറൻറായിരുന്നു. ഈ ചിത്രത്തിനാണു മൈക്കിളിനു പുലിറ്റ്സർ സമ്മാനം ലഭിച്ചത്. കൂടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവർക്ക് ഭാഗ്യം സമ്മാനിക്കുന്നയാളാണ് ഹോസ്റ്റ് ഫാസ് എന്ന സൽപ്പേര് ഏതു യുദ്ധത്തിനിറങ്ങുമ്പോഴും കൂടെ ഫോട്ടൊയെടുക്കാൻ തയ്യാറായി നിറയെ ആളുകളുണ്ടാകുമായിരുന്നു ഹോസ്റ്റിനൊപ്പം. ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== യുദ്ധമേഖലയിലെ കൊടുംക്രൂരതകൾ പകർത്തിയതിന് ഫാസിന് രണ്ടുവട്ടം പുലിറ്റ്‌സർ സമ്മാനം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. വിയറ്റ്‌നാം യുദ്ധകാലത്തെ ചിത്രങ്ങൾ പകർത്തിയതിന് 1965 ലും കിഴക്കൻ പാകിസ്താനിലെ (ഇപ്പോഴത്തെ ബംഗ്ലാദേശ്) അഭ്യന്തരകലാപത്തിന്റെ ചിത്രങ്ങൾക്ക് 1972 ലും ഫാസ് പുലിറ്റ്‌സറിന് അർഹനായി.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/1599370/2012-05-12/world |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-12-25 |archive-date=2012-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120512171237/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/1599370/2012-05-12/world |url-status=dead }}</ref> === കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ === 1. Associated Press (2012-04-17). "Horst Faas, AP photographer who brought world compelling images of Vietnam, dies at age 79". The Washington Post. Retrieved 2012-05-11. 2. Marinovich, Greg and Silva, João (2000). The Bang-Bang Club: snapshots from a hidden war. Basic Books. ISBN 978-0-465-04413-9. 3. Horst Faas: Horst Faas, who has died aged 79, was an award-winning photographer best known for his arresting images of the Vietnam War.". The Telegraph. May 11, 2012. 4. http://www.pulitzer.org/awards/1965 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131210221618/http://www.pulitzer.org/awards/1965 |date=2013-12-10 }} ==അവലംബം== <references/> ==പുറംകണ്ണികൾ== *[http://www.mathrubhumi.com/zoomin/article/271336/index.htmlഹോസ്റ്റ് ഫാസ്: ബ്ലാക്ക് ആന്റ് വൈറ്റിൽ തെളിഞ്ഞ യുദ്ധദൈന്യതകൾ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *{{Find a Grave|89903779}} *[http://www.newseum.org/warstories/interviews/mp3/journalists/bio.asp?id=1 "Interview: Horst Faas"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130104104857/http://www.newseum.org/warstories/interviews/mp3/journalists/bio.asp?id=1 |date=2013-01-04 }}, ''Newseum'' *[http://www.nppa.org/news_and_events/news/2005/05/faas2.html Profile of Faas, including an image taken from his 1965 Pulitzer Prizewinning portfolio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120507084641/http://www.nppa.org/news_and_events/news/2005/05/faas2.html |date=2012-05-07 }} *[http://www.digitaljournalist.org/issue0410/faas.html Faas on the "Saigon Execution" photograph] *[http://www.google.com/images?hl=en&expIds=17259,25227,26637,27321,27355,27357,27360&sugexp=ldymls&xhr=t&q=horst+faas&cp=10&um=1&ie=UTF-8&source=univ&ei=OP3STLi8MJSyhAfC1oyTAQ&sa=X&oi=image_result_group&ct=title&resnum=1&sqi=2&ved=0CDAQsAQwAA&biw=1024&bih=653 "Horst Faas"], ''Google Image'' [[വർഗ്ഗം:ജർമ്മൻ ഫോട്ടോഗ്രാഫർമാർ]] [[വർഗ്ഗം:യുദ്ധ ഫോട്ടോഗ്രാഫർമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പുലിറ്റ്സർ പുരസ്കാര ജേതാക്കൾ]] p2tcmv9xndxg5clmb6iwij93xegnu0n 0 197203 4617208 4092447 2026-05-04T15:19:53Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617208 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Shem}} {{Infobox person | name = ഷെം | alt = | image = Shem02.jpg | caption = [[നോഹ|നോഹയുടെ]] മക്കളിൽ ഒരാൾ | birth_date = [[Chronology of the Bible|1557]] [[Anno Mundi|AM]] <ref>The 1557 Anno Mundi birthdate for Shem is based on the standard Massoretic text as represented in the Authorized Version. Septuagint and Samaritan texts have different values. See Chronology of the Bible</ref> | death_date = | death_place = | nationality = | other_names = | known_for = | occupation = | parents = [[നോഹ]] | children = [[Elam (Hebrew Bible)|Elam]]<br />[[Ashur (Bible)|Asshur]]<br />[[Arpachshad]]<br />[[Lud son of Shem|Lud]]<br />[[Aram, son of Shem|Aram]] }} '''ഷെം''' (Hebrew: שם, Modern Shem Tiberian Šēm ; Greek: Σημ Sēm; Arabic: سام) ഹീബ്രു ബൈബിളിൽ [[നോഹ|നോഹയുടെ]] മക്കളിൽ ഒരാൾ ആയിരുന്നു. [[സെമിറ്റിക്]] (Semitic) വംശത്തിന്റെ പേര് ഷെമിൽ നിന്നാണുണ്ടായത്. [[സെമിറ്റിക്]] എന്ന വാക്ക് കൊണ്ടുദ്ദേശിക്കുന്നത് ഷെമ്മിൽ നിന്നുൽഭവിച്ചത് എന്നാണ്. ഷെം അറബി, ഹീബ്രു, അസ്സീറിയൻ എന്നീ വിവിധ [[സെമിറ്റിക്]] ജനതകളുടെ പിതാമഹനാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. [[ഉൽപ്പത്തിപ്പുസ്തകം]] (Genesis) 11:10 അനുസരിച്ച് പ്രളയം ഉണ്ടായ വർഷം ഷെമിനു 99 വയസ്സു ആയിരുന്നു. ഇദ്ദേഹത്തിനു അഞ്ചു ആൺ മക്കൾ ഉണ്ടായിരുന്നു (Elam, Asshur, Arpachshad, Lud, and Aram). ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ മകനായ അർപാക്ഷാഡിന്റെ (Arpachshad) സന്തതി പരമ്പരകളിൽ പെട്ട [[അബ്രഹാം]] ഹീബ്രുകളുടെയും, അറബികളുടെയും പിതാ മഹൻ ആണ്. ഷെമിന്റെ അഞ്ചു മക്കളാണ് ഏലം, അസ്സീറിയ, അഷുർ, ലുദ്, അരാം എന്നീ ജനതകളുടെ പിതാമഹർ എന്നു് ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന ചരിത്രകാരൻ ഫ്ലാവിയസ് ജോസഫസ് രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. ഇസ്ലാമിക വിശ്വാസങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ഷെം നൂഹ് നബിയുടെ വിശ്വാസികളായ മക്കളിൽ ഒരാളാണ്, നൂഹ് നബിക്ക് ശേഷം പ്രവാചക സ്ഥാനം ലഭിച്ച ആളായിട്ട് ഷെമ്മിനെ കണക്കാക്കുന്നു.<ref>Historical Dictionary of Prophets in Islam and Judaism, Wheeler, Shem</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [http://ggreenberg.tripod.com/ancientne/about.html Gary Greenberg, author of several books on Egyptian/Hebrew mythology and President of the Biblical Archaeology Society of New York]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{CathEncy|wstitle=Sem (Shem)}} {{Adam to David}} {{DEFAULTSORT:Sons Of Noah}} [[വർഗ്ഗം:ബൈബിളിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]] th0x1vnfdyquqqoayjo0un5q83yfz7d 0 202633 4617277 4599192 2026-05-05T01:08:02Z ~2026-27188-89 217290 Brother and sister relation in confusion 4617277 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | image=P jayarajan 01.jpg | name= പി. ജയരാജൻ | birth_date={{Birth date and age|1952|11|27|df=y}} | birth_place=[[കതിരൂർ]], [[കണ്ണൂർ]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] | residence=[[കൂത്തുപറമ്പ്]] | death_date= | death_place= | office = സി.പി.എം, കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറി | term = 2010 - 2019 | predecessor = പി.ശശി | successor = എം.വി.ജയരാജൻ | office2 = കേരള നിയമസഭാംഗം | term2 = 2006, 2001 | constituency2 = കൂത്തുപറമ്പ് |party=[[Communist Party of India (Marxist)]] |parents=Shri. Kunhiraman <br> Smt. Devi |spouse=യമുന|children=ജയിൻരാജ്, ആശിഷ് പി. രാജ് |footnotes= |source=http://www.niyamasabha.org/codes/members/m87.htm}} സി.പി.എമ്മിൻ്റെ സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി അംഗവും പാർട്ടിയുടെ മുൻ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയും മുൻ എം.എൽ.എയുമാണ് '''പി. ജയരാജൻ''' == ജീവിതരേഖ == [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[കൂത്തുപറമ്പ്‌|കൂത്തുപറമ്പിനടുത്ത]] പാട്യം കിഴക്കേ കതിരൂരിൽ കാരായി കുഞ്ഞിരാമൻ്റെയും പാറായിൽ ദേവിയുടേയും മകനായി 1952 നവംബർ 27ന് ജനിച്ചു. മുൻ എം.പി. പി.സതീദേവിയുടെ സഹോദരനാണ് കൂത്ത്പറമ്പ് സഹകരണ ബാങ്ക് ജീവനക്കാരിയായ യമുനയാണ് ഭാര്യ. ജയിൻ പി.രാജ്, ആശിഷ് പി.രാജ് എന്നിവർ മക്കൾ<ref>https://english.mathrubhumi.com/mobile/election/2019/loksabha-election/p-jayarajan-to-be-cpm-candidate-in-vadakara-1.3624836{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == സി.പി.എമ്മിൻ്റെ വിദ്യാർത്ഥി-യുവജന പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലൂടെയാണ് രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. ഏറെനാൾ എസ്.എഫ്.ഐയുടെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ പ്രസിഡൻറായും സെക്രട്ടറിയായും പ്രവർത്തിച്ചു. 1972-ൽ സി.പി.എം അംഗമായി. 1980 മുതൽ 1990 വരെ സി.പി.എം കൂത്ത്പറമ്പ് ഏരിയാ കമ്മറ്റി സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. 1986-ൽ സി.പി.എം കണ്ണൂർ ജില്ലാക്കമ്മറ്റിയിൽ അംഗമായി. 1990-ൽ സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേക്കും 1998 മുതൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി അംഗമായും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 1999-ലെ തിരുവോണ നാളിൽ രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികളുടെ വധശ്രമത്തെ അത്ഭുതകരമായി അതിജീവിച്ചു. കണ്ണൂർ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ തീരാത്ത കുടിപ്പകയാണ് ഈ ആക്രമണത്തിന് കാരണം. ഒരു കാലഘട്ടത്തിൽ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയും സംഘപരിവാർ സംഘടനകളും തമ്മിൽ കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ രാഷ്ട്രീയ ആക്രമണങ്ങൾ പതിവായിരുന്നു. ശ്രീ എം. എന്നയാൾ മുൻകൈ എടുത്ത് നടത്തിയ അനുരഞ്ജന ചർച്ചകൾക്ക് ഒടുവിലാണ് കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി നേതൃത്വവും സംഘപരിവാർ സംഘടനകളും ആക്രമണ രാഷ്ട്രീയം ഉപേക്ഷിച്ച് സമാധാനപരമായ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് വഴി മാറിയത്.<ref>https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/sri-m-clarifies-his-mediation-between-cpm-and-rss-over-political-killing-1.5480515</ref> 2010-ൽ സി.പി.എം കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന പി. ശശിയ്ക്ക് പകരക്കാരനായി ജില്ലാ ആക്ടിംഗ് സെക്രട്ടറിയായി.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2018/01/29/p-jayarajan-kannur-cpim-secretary.html</ref> 2011 മുതൽ സി.പി.എം കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന ജയരാജൻ 2019-ലെ ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വടകരയിൽ നിന്ന് മത്സരിക്കാനായ് സെക്രട്ടറി സ്ഥാനം ഒഴിഞ്ഞു.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2019/03/11/06-cpy-jayarajans-revised.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2019/03/11/mv-jayarajan-elected-as-cpm-kannur-district-secretary.html</ref> മൂന്ന് തവണ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്ന് നിയമസഭാംഗമായി. 2001ലായിരുന്നു ആദ്യ ജയം. തുടർന്ന് കോടതി വിധിയെ തുടർന്ന് എം.എൽ.എ സ്ഥാനം നഷ്ടമായ 2005-ൽ നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിലും 2006-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലും കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്ന് വിജയിച്ചു. സി.ഐ.ടി.യുവിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും സി.ഐ.ടി.യുവിൻ്റെ റബ്കോ എംപ്ലോയീസ് യൂണിയൻ, ആറളം ഫാം വർക്കേഴ്സ് യൂണിയൻ എന്നിവയുടെ പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു. ദേശാഭിമാനിയുടെ കണ്ണൂർ യൂണിറ്റ് മാനേജർ, ഇടക്കാലത്ത് ജനറൽ മാനേജറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2019-ലെ ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വടകരയിൽ നിന്ന് മത്സരിച്ചെങ്കിലും കോൺഗ്രസിലെ കെ. മുരളീധരനോട് പരാജയപ്പെട്ടു.<ref>http://www.niyamasabha.org/codes/members/m87.htm</ref><ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/election/2019/lok-sabha/kerala-20-20/vatakara/k-muraleedharan-won-in-vadakara-1.3816953{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == വിമർശനങ്ങൾ == *രാഷ്ട്രീയ കുടിപ്പകയ്ക്കും ആക്രമണങ്ങൾക്കും പേര് കേട്ട കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ അക്രമണ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ഒഴിവാക്കാനാവാത്ത പേരാണ് സി.പി.എം നേതാവ് പി. ജയരാജൻ്റെത്<ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/election/2019/lok-sabha/kerala-20-20/vatakara/udf-candidate-k-muraleedharan-wins-in-vadakara-1.3817190{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * കതിരൂർ മനോജ് വധക്കേസ് അന്വേഷിക്കുന്ന സി.ബി.ഐ സംഘം പി. ജയരാജനെ കേസിൽ ചോദ്യം ചെയ്തത് വൻ വിവാദമായിരുന്നു<ref>https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2018/01/18/09-chn-extra-p-jayarajan-case.html</ref> *ലീഗ് പ്രവർത്തകനായ അരിയിൽ ഷുക്കൂർ വധക്കേസിൽ പ്രതിയാണ് ജയരാജൻ <ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2019/02/11/murder-charge-against-p-jayarajan-in-shukkoor-murder-case.html </ref> * ടി.പി.ചന്ദ്രശേഖരൻ വധക്കേസിലും ജയരാജൻ ആരോപണ വിധേയനായിരുന്നു.<ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/news/kerala/five-years-of-tp-case-1.1913962{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * തിരുവനന്തപുരത്ത് നടന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണത്തിൽ കടം പലിശ സഹിതം തിരിച്ചു കൊടുക്കണമെന്ന് പറഞ്ഞത് വൻ വിവാദം സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/election/2016/kerala-assembly-election/districtwise/kasaragod/assembly-election-2016-p-jayarajan-kummanam-rajasekharan-oommen-chandy-malayalam-news-1.1020397{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ജയരാജൻ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന കാലയളവിലാണ് ആർ.എസ്.എസ് നേതാവായ കതിരൂരിലെ മനോജ് കൊല്ലപ്പെടുന്നത് * <ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/print-edition/kerala/05jan2021-1.5333784{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-06-01 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും വോട്ടും !! മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും വോട്ടും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും വോട്ടും |- |2019 || [[വടകര ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[കെ. മുരളീധരൻ]] ||[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്]] 526755 || [[പി. ജയരാജൻ]] || [[സി.പി.ഐ(എം)]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] 442092|| [[വി.കെ. സജീവൻ]] || [[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ.]] 80128 |- |} == റെഫറൻസുകൾ == <references responsive=""></references> * {{Cite web|url=https://www.thehindubusinessline.com/specials/india-file/the-rss-is-frustrated-kerala-is-politically-literate/article9945735.ece|title=interview with P Jayarajan, CPI(M) District Secretary, Kannur|access-date=2019-03-20|website=The Hindu BusinessLine}} * {{Cite web|url=https://www.newsclick.in/political-violence-kannur-testimony-victim|title=Political Violence in Kannur: Testimony of a Victim|access-date=2019-03-20|website=NewsClick}} * {{Cite web|url=https://www.cpimkerala.org/|title=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാര്ട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ, (മാര്ക്‌സിസ്റ്റ്‌) - സി.പി.ഐ.(എം) കേരള സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി|access-date=2019-03-20|website=cpimkerala.org}} * {{Cite web|url=http://cpimkannur.org|title=Official Website :: Communist Party of India (Marxist) Kannur District Committee|access-date=2019-03-20|website=cpimkannur.org}} * {{Cite web|url=https://www.facebook.com/pjayarajan.kannur/|title=Redirecting...|access-date=2019-03-20|website=facebook.com}} == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * [http://www.niyamasabha.org/codes/members/m87.htm പി ജയരാജൻ - കേരള നിയമസഭ] * [https://www.facebook.com/pjayarajan.kannur/ പി ജയരാജൻ ഔദ്യോഗിക ഫേസ്ബുക്ക്] * [https://twitter.com/pjayarajan?lang=en പി ജയരാജൻ ഔദ്യോഗിക ട്വിറ്റർ] <references /> {{DEFAULTSORT:ജയരാജൻ, പി.}} [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:1952-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]] [[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] 803kj41p0nlnz3ln59zg94358p49cor 0 210717 4617306 4604482 2026-05-05T05:03:33Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617306 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Swains Island}} {{Infobox Disputed Islands | name = സ്വൈൻസ് ദ്വീപ് | image name = Swains Island 1.jpg | image caption = സ്വൈൻസ് ദ്വീപ് | image size = 300px | locator map = <!-- <div>{{Location map|Oceania|relief=yes |lat_deg=11|lat_min=03|lat_sec=20|lat_dir=S| |lon_deg=171|lon_min=04|lon_sec=40|lon_dir=W}}</div> <div>[[File:Swains Island map.jpg|300px|Map of Swains Island]]</div> --> | map_custom = yes | native name = | native name link = | other_names = '''ഒലോസേഗ ദ്വീപ്''', '''ഒലോഹേഗ ദ്വീപ്''', '''ക്വിറോസ് ദ്വീപ്''', '''ജെന്റെ ഹെർമോസ ദ്വീപ്''', '''ജെന്നിംഗ്സ് ദ്വീപ്''' | location = [[പെസഫിക് മഹാസമുദ്രം]] | coordinates = {{Coord|11|03|20|S|171|04|40|W|region:AS_type:isle|display=inline,title}} | archipelago = [[Tokelau|ടോക്‌ലൗ]] | total islands = 2 (ഒരെണ്ണം വളരെ ചെറുതാണ്) | major islands = സ്വൈൻസ് ദ്വീപ് | area = {{convert|150.8|ha|acre|1|disp=flip}} | length = | width = | coastline = | highest mount = | elevation = | country claim = ന്യൂസിലാന്റ് | country claim divisions title = പ്രദേശം | country claim divisions = {{flag|Tokelau}} | country 1 claim = അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ | country 1 claim divisions title = പ്രദേശം | country 1 claim divisions = {{flag|American Samoa}} | country = അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ | country admin divisions title = പ്രദേശം | country admin divisions = {{flag|American Samoa}} | population = 37 | population as of = 2005 | density = | ethnic groups = | additional info = }} '''സ്വൈൻസ് ദ്വീപ്''' ({{IPAc-en|icon|ˈ|s|w|eɪ|n|z}}; [[Samoan language|സമോവൻ]]: ''ഒലോസേഗ'') [[ടോക്‌ലവ്]] ദ്വീപസമൂഹത്തിലെ ഒരു അറ്റോൾ ആണ്. സാംസ്കാരികമായി ഇത് ടോക്‌ലവിന്റെ ഭാഗമാണ്. [[അമേരിക്കൻ സമോവ|അമേരിക്കൻ സമോവയുടെ]] ഭാഗമെന്ന നിലയിൽ ഇപ്പോൾ ഈ ദ്വീപ് [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] ഒരു ഇൻകോർപ്പറേറ്റ് ചെയ്യാത്ത ഭൂവിഭാഗമാണ്. സ്വൈൻസ് ദ്വീപ് '''ഒലോസേഗ ദ്വീപ്''', '''ഒലോഹേഗ ദ്വീപ്''', '''ക്വിറോസ് ദ്വീപ്''', '''ജെന്റെ ഹെർമോസ ദ്വീപ്''', '''ജെന്നിംഗ്സ് ദ്വീപ്''' എന്നിങ്ങനെ പല പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്നുണ്ട്. ജെന്നിംഗ്സ് കുടുംബമാണ് ഈ ദ്വീപിന്റെ ഉടമസ്ഥർ. കൊപ്ര ഉണ്ടാക്കാനായി തോട്ടമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ദ്വീപിൽ ടോക്‌ലവ് സ്വദേശികളായ 37-ൽ പരം ആൾക്കാരുണ്ട്. ഇവരാണ് ദ്വീപിൽ [[തേങ്ങ|തേങ്ങായിടുന്നത്]]. ==ഭൂമിശാസ്ത്രവും മനുഷ്യരും== 460.9 [[ഏക്കർ|ഏക്കറാണ്]] സ്വൈൻസ് ദ്വീപിന്റെ വിസ്തീർണ്ണം. ഇതിൽ 373 ഏക്കർ കരഭൂമിയാണ്. ദ്വീപിനു മദ്ധ്യത്തിലുള്ള [[ലഗൂൺ|ലഗൂണാണ്]] ബാക്കി പ്രദേശം. 764 ചതുരശ്ര മീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള മറ്റൊരു ദ്വീപ് ലഗൂണിന്റെ കിഴക്കു ഭാഗത്തായി ഉണ്ട്. ഈ അറ്റോൾ കുറച്ച് അസാധാരണമാണ്. വൃത്താകൃതിയിലുള്ള കര നടുവിലുള്ള [[ജലം|ശുദ്ധജലം]] നിറഞ്ഞ ലഗൂണിനെ ചുറ്റി കാണപ്പെടുന്നത് അപൂർവ്വമാണ്. അടുത്തകാലത്തായി ഈ ലഗൂണിലെ വെള്ളത്തിന് ഉപ്പുരസമുണ്ടെന്ന് അമേരിക്കൻ കോസ്റ്റ് ഗാർഡിലെ അംഗങ്ങൾ അഭിപ്രായപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ധാരാളം [[കൊതുക്‌|കൊതുകുകളും]] ഇവിടെ വളരുന്നുണ്ട്. <ref name=autogenerated2>[http://www.uscg.mil/d14/units/kukui/Swains.htm KUKUI<!-- Bot generated title -->]</ref> 2007 ഏപ്രിലിൽ ഒരു പര്യവേഷകസംഘം ലഗൂണിലെ വെള്ളം കുളിക്കാനും കഴുകാനും മാത്രമുതകുന്ന തരത്തിൽ ഉപ്പുരസം കലർന്നതാണെന്ന് കണ്ടെത്തുകയുണ്ടായി. ദ്വീപിൽ ആ സമയത്ത് ശുദ്ധജലക്ഷാമമുണ്ടായിരുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://n6tqs.livejournal.com/ |title=Doug Faunt's Journal<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-10-14 |archive-date=2015-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150413182604/http://n6tqs.livejournal.com/ |url-status=dead }}</ref> അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുടെ ഇന്റീരിയർ ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് പറയുന്നത് ദ്വീപിലെ കുടിവെള്ളം മുഴുവൻ മഴവെള്ളസംഭരണികളിൽ നിന്നാണെന്നാണ്. <ref name=autogenerated3>{{Cite web |url=http://www.doi.gov/oia/Islandpages/swainsis.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-10-14 |archive-date=2008-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080509094915/http://www.doi.gov/oia/Islandpages/swainsis.htm |url-status=dead }}</ref> [[File:Swains Island 3.jpg|thumb|left|255px|സ്വൈൻസ് ദ്വീപിലെ [[ലഗൂൺ]]]] [[File:Swains Island 2.jpg|thumb|right|255px|സ്വൈൻസ് ദ്വീപിലെ റോഡ്]] 2005-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് സ്വൈൻസ് ദ്വീപിലെ ജനസംഖ്യ 37 ആണ്. എല്ലാവരും താമസിക്കുന്നത് ടൗലേഗ എന്ന ഗ്രാമത്തിലാണ്. ദ്വീപിന്റെ പടിഞ്ഞാറുവശത്താണീ ഗ്രാമം. 2005-നു മുൻപ് ഗ്രാമത്തിൽ ഇരുപതോളം ടോക്‌ലവ് ശൈലിയിലുള്ള ''ഫലേ'' (fale) എന്ന തരം വീടുകളും ''മലേ'' (malae) എന്നു വിളിക്കുന്ന ഒരു തുറന്ന സ്ഥലവും വലിയ ഒരു [[കൊപ്ര]] സൂക്ഷിക്കുന്ന കെട്ടിടവുമാണുണ്ടായിരുന്നത്. കൊപ്ര സൂക്ഷിക്കുന്ന കെട്ടിടം ടൗൺ ഹാളും ശുദ്ധജലം ശേഖരിക്കാനുള്ള സംവിധാനവുമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വാർത്താവിനിമയത്തിനായുള്ള ഒരു കെട്ടിടം, സ്കൂൾ, പള്ളി <!--denomination?--> എന്നിവയാണ് ഗ്രാമത്തിലെ മറ്റു കെട്ടിടങ്ങൾ. 2005-ലെ കൊടുങ്കാറ്റ് (പേഴ്സി) പള്ളി ഒഴികെയുള്ള കെട്ടിടങ്ങളെയെല്ലാം തകർത്തുകളഞ്ഞു. ഇതിനുശേഷം മറ്റു കെട്ടിടങ്ങൾ പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. <ref name=autogenerated1>{{Cite web |url=http://the.honoluluadvertiser.com/article/2005/Apr/03/ln/ln42pbob.html |title=A queen mother's last wishes - The Honolulu Advertiser - Hawaii's Newspaper<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-10-14 |archive-date=2008-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080119152743/http://the.honoluluadvertiser.com/article/2005/Apr/03/ln/ln42pbob.html |url-status=dead }}</ref> ദ്വീപിന്റെ വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദ്വീപിന്റെ ഉടമസ്ഥർക്കുണ്ടായിരുന്ന ഗ്രാമം (എറ്റേണ) ഇപ്പോൾ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണ്. ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന റെസിഡൻസിയിൽ 1800-കളിൽ നിർമിച്ച നാലു കിടപ്പുമുറികളുള്ള ഒരു കെട്ടിടമുണ്ടായിരുന്നു. ജെന്നിംഗ്സ് കുടുംബത്തിന്റേതായിരുന്നു ഈ വീട്. 1920-കളിൽ ഇവിടം സന്ദർശിച്ച ഒരാൾ ഈ കെട്ടിടം സുന്ദരമായിരുന്നുവെങ്കിലും ശ്രദ്ധക്കുറവുമൂലം നശിക്കാറായ നിലയിലായിരുന്നുവെന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടിരുന്നു. കെട്ടിടത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ആ സമയത്ത് ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടായിരുന്നില്ല. <ref>{{Cite web |url=http://www.samoanews.com/thursday.05122005/THothernews/story3.html |title=Story<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-10-14 |archive-date=2007-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928090940/http://www.samoanews.com/thursday.05122005/THothernews/story3.html |url-status=dead }}</ref> ദ്വീപിന്റെ ചുറ്റും കടൽത്തീരത്തിനടുത്തായി ഒരു റോഡ് പണ്ടുകാലത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഇത് അടുത്തകാലത്ത് ഒരു നടപ്പാതയായി ചുരുങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. <ref>http://www.uscg.mil/d14/units/kukui/Swains/jungle%20trail.JPG</ref> സ്വൈൻസ് ദ്വീപ് വാസികൾ പ്രധാനമായും സംസാരിക്കുന്ന ഭാഷ [[Tokelauan|ടോക്‌ലവൻ]] ഭാഷയാണ്. ഇംഗ്ലീഷാണ് [[അമേരിക്കൻ സമോവ|അമേരിക്കൻ സമോവയിലെ]] പ്രധാന ഭരണഭാഷ. ==ചരിത്രം== [[സ്പെയിൻ|സ്പെയിനിനു]] വേണ്ടി പര്യവേഷണം നടത്തുകയായിരുന്ന പെഡ്രോ ഫെർണാണ്ടസ് ഡി ക്വൈറോസ് എന്ന [[പോർച്ചുഗൽ|പോർച്ചുഗീസ്]] നാവികനാണ് സ്വൈൻസ് ദ്വീപ് സന്ദർശിച്ച ആദ്യത്തെ യൂറോപ്യൻ സഞ്ചാരി എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. 1606 മാർച്ച് 2-നാണ് അദ്ദേഹം ഇവിടെയെത്തിയത്. ''ഐല ഡെ ലാ ജെന്റെ ഹെർമോസ'' (സുന്ദരരായ മനുഷ്യരുടെ നാട്) എന്നാണ് അദ്ദേഹം ഈ സ്ഥലത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ഇതിനുശേഷം [[ടോക്‌ലവ്]] ദ്വീപസമൂഹത്തിൽപ്പെട്ട ഫാകോഫോ ദ്വീപിൽ നിന്ന് ഇവിടേയ്ക്ക് ഒരു സംഘം ആൾക്കാർ എത്തി. ഈ ദ്വീപിലെ ആണുങ്ങളെയെല്ലാം ഇവർ കൊന്നൊടുക്കുകയോ തുരത്തിയോടിക്കുകയോ ചെയ്തു. സ്ത്രീകളെ ഫാകോഫോയിലേയ്ക്ക് തട്ടിക്കൊണ്ടുപോവുകയാണുണ്ടായത്. ഫാക്കോഫോ വാസികൾ ഇവിടെ താമസമുറപ്പിച്ചെങ്കിലും അത് അധികം കാലം നീണ്ടുനിന്നില്ല. ഈ ദ്വീപിലെ അവസാന ഗോത്രത്തലവൻ ശപിച്ചതുകാരണമാണ് ഇതെന്നാണ് വിശ്വാസം. <ref name="Resture">{{Cite web |url=http://www.janeresture.com/tokelau_islands/swains.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-10-14 |archive-date=2011-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110302084301/http://www.janeresture.com/tokelau_islands/swains.htm |url-status=dead }}</ref> പീക്കോക്ക് എന്ന അമേരിക്കൻ കപ്പലിൽ ക്യാപ്റ്റൻ വില്യം എൽ. ഹഡ്സൺ 1841-ൽ ഈ ദ്വീപിലെത്തി. കാലാവസ്ഥ അനുകൂലമല്ലാത്തതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന് ഇവിടെ ഇറങ്ങാൻ സാധിച്ചില്ല. ക്വൈറോസിന്റെ റിപ്പോർട്ടനുസരിച്ചുള്ള സ്ഥലത്തായിരുന്നില്ല ദ്വീപ് എന്നതിനാൽ ഹഡ്സൺ ഈ ദ്വീപ് കണ്ടെത്തിയത് തിമിംഗിലത്തെപ്പിടിക്കാനുള്ള കപ്പലിന്റെ ക്യാപ്റ്റൻ സ്വൈൻസാണ് ഈ ദ്വീപ് കണ്ടെത്തിയതെന്ന് അനുമാനിച്ചു. ഇദ്ദേഹമായിരുന്നു അമേരിക്കക്കാരെ ഈ ദ്വീപിനെപ്പറ്റി അറിയിച്ചത്. സ്വൈൻസ് ഐലന്റ് എന്ന് ഈ ദ്വീപിന് പേരു കിട്ടിയത് ഇപ്രകാരമാണ്. <ref name="Resture"/> ===ജെന്നിംഗ്സ് കുടുംബം=== [[File:Swains Islanders by Thomas Andrew (1886).jpg|thumb|right|250px|കുറച്ചു യുവതീയുവാക്കളും കുട്ടികളും സ്വൈൻസ് ദ്വീപിൽ. 1886 അവസാനം തോമസ് ആൻഡ്രൂ എടുത്ത ചിത്രം.]] ഹഡ്സന്റെ സന്ദർശനത്തിന് പിന്നാലെ ഫോകോഫോവ നിവാസികൾ വീണ്ടും സ്വൈൻസ് ദ്വീപിലെത്തി. മൂന്നു ഫ്രഞ്ചുകാരും ഇവിടെയെത്തിയിട്ടുണ്ടായിരുന്നു. ഫ്രഞ്ചുകാർ ഇവിടെനിന്ന് ശേഖരിച്ച [[വെളിച്ചെണ്ണ]] വിൽക്കാനായി പുറപ്പെട്ടു. <ref>{{Cite web |url=http://www.doi.gov/oia/Islandpages/swainsis.htm |title=A Brief History of Swains Island in American Samoa |access-date=2012-10-14 |archive-date=2008-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080509094915/http://www.doi.gov/oia/Islandpages/swainsis.htm |url-status=dead }}</ref> 1856-ൽ എലി ഹച്ചിൻസൺ ജെന്നിംഗ്സ് (1814 നവംബർ 14 - 1878 ഡിസംബർ 4), തന്റെ സമോവക്കാരിയായ ഭാര്യയോടൊപ്പം സ്വൈൻസിലെ ആൾക്കാർക്കൊപ്പം ചേർന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് ക്യാപ്റ്റനായ ടേൺബുൾ എന്ന ആളിൽ നിന്ന് ഈ ദ്വീപിന്റെ അവകാശം ലഭിച്ചു എന്നായിരുന്നു ജെന്നിംഗ്സിന്റെ അവകാശവാദം. ടേൺബുൾ ഈ ദ്വീപ് കണ്ടെത്തിയെന്നും അതിനാൽ ഇതിന്റെ ഉടമസ്ഥനാണെന്നുമാണത്രേ അവകാശപ്പെട്ടത്. ടേൺബുൾ ഇതിന് തന്റെ പേരും നൽകിയിരുന്നുവത്രേ. ഒരു സ്രോതസ്സനുസരിച്ച് ദ്വീപിന്റെ വില ഏക്കറിന് പതിനഞ്ച് ഷില്ലിംഗായിരുന്നു (അതോടൊപ്പം ഒരു കുപ്പി ജിന്നും). <ref name=autogenerated1 /> ഒരു ഫ്രഞ്ചുകാരൻ പിന്നീട് തിരികെയെത്തി. പക്ഷേ ജെന്നിംഗ്സിനൊപ്പം ഈ ദ്വീപിൽ താമസിക്കാൻ ഇദ്ദേഹത്തിന് താൽപ്പര്യമില്ലതിരുന്നതിനാൽ വീണ്ടും ഇവിടം വിട്ടുപോയി. <ref name="Skaggs">Page 213 in Jimmy M. Skaggs (1994), The Great Guano Rush: Entrepreneurs and American Overseas Expansion. ISBN 978-0-312-10316-3.</ref> 1856 ഒക്ടോബർ 13-ന് സ്വൈൻസ് ദ്വീപ് ഭാഗിക സ്വാതന്ത്ര്യമുള്ളതും ജെന്നിംഗ്സ് കുടുംബത്തിന്റെ സ്വന്തവുമായ ഒരു കോളനി സെറ്റിൽമെന്റായി മാറി. ഇത് പേരിന് അമേരിക്കൻ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു. ഈ നില അടുത്ത എഴുപതു വർഷത്തോളം തുടർന്നു. 1860-ൽ ഗുവാനോ ദ്വീപ് നിയമമനുസരിച്ച് ഒരു ഗുവാനോ കമ്പനിയും ഈ ദ്വീപിൽ അമേരിക്കയ്ക്കുവേണ്ടി അവകാശവാദമുന്നയിക്കുകയുണ്ടായി. <ref name="Skaggs"/> ജെന്നിംഗ്സ് ഇവിടെ ഒരു തെങ്ങിൻതോപ്പ് തുടങ്ങി. ഇയാളുടെ മകൻ ജൂനിയർ എലി ജെന്നിംഗ്സിന്റെ കീഴിൽ ഇത് കൂടുതൽ വിപുലമായി. മറ്റ് മൂന്ന് ടോക്‌ലവ് അറ്റോളുകളിൽ നിന്നും ആൾക്കാരെ മുഴുവൻ കടത്തിക്കൊണ്ടുപോകാൻ പെറുവിൽ നിന്നുള്ള ''ബ്ലാക്ക്ബേഡ്'' എന്നുവിളിക്കുന്ന [[അടിമവ്യാപാരം|അടിമക്കപ്പലുകൾക്ക്]] ഒത്താശ ചെയ്തു കൊടുത്തതും എലി ഹച്ചിൻസൺ ജെന്നിംഗ്സായിരുന്നു. ഈ മൂന്ന് അറ്റോളുകളിൽ ഇതിനാൽ ആൾത്താമസമില്ലാതെയായി. ===അമേരിക്കൻ പരമാധികാരം ഉറപ്പിക്കുന്നു=== 1907-ൽ ജിൽബർട്ട് ആൻഡ് എല്ലിസ് ദീപുകളിലെ ബ്രിട്ടീഷ് റെസിഡന്റ് കമ്മീഷണർ (ആ സമയത്ത് ഈ ദ്വീപുകൾ ബ്രിട്ടീഷ് സംരക്ഷണത്തിലായിരുന്നു. ഇവ 1979 മുതൽ [[കിരിബാത്തി]], [[തുവാലു]] എന്ന സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രങ്ങളാണ്) സ്വൈൻസ് ദ്വീപ് യുനൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിന്റെതാണെന്ന് അവകാശപ്പെടുകയും 85 അമേരിക്കൻ ഡോളർ നികുതി ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ജെന്നിംഗ്സ് നികുതി കൊടുത്തുവെങ്കിലും ഇക്കാര്യം അമേരിക്കൻ സ്റ്റേറ്റ് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റിന്റെ ശ്രദ്ധയിൽ പെടുത്തി. ഇയാളുടെ പണം പിന്നീട് തിരികെ കൊടുക്കപ്പെട്ടു. ഇതെത്തുടർന്ന് ഈ ദ്വീപ് അമേരിക്കയുടേതാണെന്ന് ബ്രിട്ടൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തുവത്രേ. [[File:Swains Island 4.jpg|thumb|left|255px|സ്വൈൻസ് ദ്വീപിലെ കടൽത്തീരം]] 1920-ൽ എലി (അച്ഛൻ), 1921-ൽ അയാളുടെ ഭാര്യ എന്നിവർ മരിച്ചപ്പോൾ ദ്വീപിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശത്തെപ്പറ്റി തർക്കമുണ്ടായി. അമേരിക്കൻ സർക്കാർ ദ്വീപിന്റെ ഭരണം എലിയുടെ മകൾ ആനിനും മകൻ അലക്സാണ്ടർക്കുമായി നൽകാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതോടൊപ്പം ഇത് അമേരിക്കൻ സമോവയുടെ ഭാഗമാക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. 1925 മാർച്ച് നാലിനാണ് ഈ കൂട്ടിച്ചേർക്കൽ നടന്നത്. എലി ജെന്നിംഗ്സ് ജൂനിയറിന്റെ മകൻ അലക്സാണ്ടർ ജെന്നിംഗ്സ് ദ്വീപിന്റെ മാനേജറായി. ഈ സമയത്ത് ഇവിടെ നൂറോളം ആൾക്കാർ താമസമുണ്ടായിരുന്നു. 1953-ൽ തൊഴിലാളികൾ ദ്വീപിൽ കൈവശാവകാശമുണ്ടെന്ന് പറഞ്ഞുതുടങ്ങിയതിനാൽ തൊഴിൽ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് തുടക്കമായി. തങ്ങൾ ദ്വീപിൽ വർഷം മുഴുവനും താമസിക്കുന്നതിനാൽ തങ്ങൾക്കാണ് ദ്വീപിന്റെ അധികാരമെന്നായിരുന്നു ഇവർ വാദിച്ചത്. അലക്സാണ്ടർ ജെന്നിംഗ്സ് ദ്വീപിൽ നിന്ന് 56 തൊഴിലാളികളെയും അവരുടെ കുടുംബങ്ങളെയും ഒഴിപ്പിച്ചശേഷം അമേരിക്കൻ സമോവയിലെ ഗവർണർ ഇടപെട്ടു. ജെന്നിംഗ്സിന് ദ്വീപ് സ്വത്തായി ഉപയോഗിക്കാനുള്ള അധികാരം ഈ ഉത്തരവ് ഉറപ്പുവരുത്തിയെങ്കിലും തൊഴിലാളികളുടെ കരാറും പ്രാദേശിക സർക്കാരും സ്ഥാപിക്കുകയും തൊഴിലാളികളുടെ അധികാരങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു. <ref name=autogenerated3 /> അമേരിക്കൻ സമോവയിലെ ജനപ്രാതിനിദ്ധ്യസഭയിൽ ദ്വീപുവാസികളുടെ ഒരു പ്രതിനിധിയെ ഉൾപ്പെടുത്താനും തീരുമാനമായി. ===പരമാധികാരവും കച്ചവടവും സംബന്ധിച്ച് അടുത്തകാലത്തുണ്ടായ പ്രശ്നങ്ങൾ=== [[File:Central Oceania.jpg|thumb|സമോവൻ ദ്വീപുകൾക്കും ടോക്‌ലവിനും ഇടയിലാണ് സ്വൈൻസ് ദ്വീപിന്റെ സ്ഥാനം.]] 1981 മാർച്ച് 25-ന് [[ന്യൂസിലാന്റ്]] (ടോക്‌ലവ് ന്യൂസിലാന്റിന്റെ ആശ്രിതരാജ്യമാണ്) സ്വൈൻസ് ദ്വീപിന്മേൽ അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾക്കുള്ള പരമാധികാരം അംഗീകരിച്ചു. ടോകെഹേഗ ഉടമ്പടി എന്ന ഈ കരാർ പ്രകാരം ടോക്‌ലവ് ദ്വീപുകൾക്കുമേലുള്ള മറ്റ് അവകാശവാദങ്ങൾ അമേരിക്ക പിൻവലിച്ചു. ടോക്‌ലവിൽ 2006-ൽ നടന്ന സ്വയം നിർണയം സംബന്ധിച്ച റെഫറണ്ടത്തിൽ അവതരിപ്പിച്ച കരട് ഭരണഘടനയിൽ സ്വൈൻസ് ദ്വീപ് ടോക്‌ലവിന്റെ ഭാഗമാണെന്നാണ് അവകാശപ്പെടുന്നത്. <ref name="TVNZ_661086">{{cite news |url=http://tvnz.co.nz/view/page/411749/661086 |title=Tokelau calls for return of island |date=15 February 2006 |work=[[One News (New Zealand)|One News]] |accessdate=15 November 2011 |archive-date=2014-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141015151653/http://tvnz.co.nz/view/page/411749/661086 |url-status=dead }}</ref> 2007 മാർച്ച് വരെ അമേരിക്കൻ സമോവ ഇതുസംബന്ധിച്ച് ഒരു ഔദ്യോഗിക നിലപാടെടുത്തിരുന്നില്ല. പക്ഷേ ഗവർണർ ടോഗിയോല ടുലാഫോണോ സ്വൈൻസ് ദ്വീപിനെ തങ്ങൾക്കൊപ്പം നിർത്താൻ കഴിവിന്റെ പരമാവധി ശ്രമിക്കണമെന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. <ref name="RNZI_31024">{{cite news |url=http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=31024 |title=American Samoa governor ready to resist Tokelau’s claim to Swains Island |date=26 March 2007 |work=[[Radio New Zealand International]] |accessdate=15 November 2011}}</ref> <!-- Tokelau's claim to Swains is generally comparable to the [[Marshall Islands]]' claim to [[Wake Island]] (also administered by the U.S.). The re-emergence of this somewhat dormant issue has been an unintended result of the [[United Nations]]' recent efforts to promote decolonization in Tokelau. Basically, Tokelauans themselves have been reluctant to push for independence: recent decolonization efforts have mainly been driven from outside on ideological grounds, and two recent independence referendums have failed at the polls. However, Tokelauans are reluctant to disown a common cultural, and thus national, identity with Swains Islanders who speak their language. --> 2007-ൽ ടോക്‌ലവിന്റെ നിയമനിർമ്മാണസഭയായ ജനറൽ ഫോണോ സ്വൈൻസ് ദ്വീപിനെ ദ്യോതിപ്പിക്കുന്ന നാലാമത് നക്ഷത്രമടങ്ങിയ ഒരു കൊടി സ്വീകരിക്കുന്ന കാര്യം പരിഗണിച്ചു. നാലാമത്തെ നക്ഷത്രം മറ്റു മൂന്ന് നക്ഷത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് ദൂരെയായി കാണിക്കുന്ന കൊടിയായിരുന്നു ഇത്. നാലു നക്ഷത്രങ്ങൾ സ്വീകരിക്കാൻ അവസാനം തീരുമാനമായി. ടോക്‌ലവിലേയ്ക്കുള്ള ഒരു സന്ദർശനത്തിൽ അലക്സാണ്ടർ ജെന്നിംഗ്സ് കച്ചവടം കൂടുതൽ മെച്ചമാക്കണമെന്ന അഭിപ്രായം പ്രകടിപ്പിച്ചു. <ref>{{cite news| url=http://www.accessmylibrary.com/comsite5/bin/pdinventory.pl?pdlanding=1&referid=2930&purchase_type=ITM&item_id=0286-29843644 | title=American Samoas Swains Island seeks trade deal with Tokelau. – PAC - Pacific Islands Broadcasting Association (March , 2007) |url-status=dead}} {{Dead link|date=June 2012|bot=RjwilmsiBot}}</ref> ===2005-ലെ പേഴ്സി കൊടുങ്കാറ്റ്=== 2005 ഫെബ്രുവരിയിൽ പേഴ്സി കൊടുങ്കാറ്റു മൂലം ദ്വീപിൽ വ്യാപകമായ നാശനഷ്ടങ്ങളുണ്ടായി. ടൗലേഗ ഗ്രാമം ഏകദേശം പൂർണ്ണമായി നശിച്ചു. എറ്റേണ എന്ന ജെന്നിംഗ്സ് കുടുംബത്തിന്റെ വീട്ടപറമ്പിനും വലിയ തോതിൽ നാശമുണ്ടായി. ഈ സമയത്ത് ദ്വീപിൽ ഏഴുപേരേ ഈ സമയത്ത് ദ്വീപിലുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. <ref>{{Cite web |url=http://www.afap.org/apcedi/2005/02/apcedi-alert-10f-8-2005-cyclone-percy.html |title=APCEDI Asia-Pacific Disaster Alerts: APCEDI ALERT 10F #8, 2005: CYCLONE PERCY BATTERS SWAINS ISLAND; CAUSES WIDESPREAD DAMAGE TO TOKELAU<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-10-16 |archive-date=2008-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080724225324/http://www.afap.org/apcedi/2005/02/apcedi-alert-10f-8-2005-cyclone-percy.html |url-status=dead }}</ref> തീരസംരക്ഷണസേന ഭക്ഷണപ്പൊതികളും മറ്റ് അവശ്യവസ്തുക്കളും വിമാനത്തിൽ നിന്ന് ഇട്ടുകൊടുക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. 2007 മാർച്ചിൽ കോസ്റ്റ് ഗാർഡ് സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ 12 മുതൽ 15 വരെ ആൾക്കാർ ദ്വീപിലുണ്ടായിരുന്നുവത്രേ. മരങ്ങൾക്ക് കൊടുങ്കാറ്റുമൂലം കാര്യമായ കേടുപാടുകൾ സംഭവിച്ചിരുന്നില്ല. <ref name=autogenerated2 /> ===വൈദ്യുതിയും റേഡിയോയും=== വിദൂരപ്രദേശമായതിനാൽ ഈ ദ്വീപ് ഒരു പ്രത്യേക അമച്വർ റേഡിയോ പ്രദേശമായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. ഹാം ഓപ്പറേറ്റർമാർ ഇവിടേയ്ക്ക് പലതവണ സന്ദർശനം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. 2007-ൽ ലോകമാസകലം 11700 പേരുമായി ഇവിടെനിന്ന് ബന്ധം സ്ഥാപിച്ചു. വൈദ്യുതി ലഭ്യമല്ലാതെ ജനറേറ്റർ ഉപയോഗിച്ചുപ്രവർത്തിക്കുന്ന തരം ഹാം റേഡിയോയെ സംഭന്ധിച്ച് ഇത് ഒരു ലോക റിക്കോർഡായിരുന്നു. ഈ റിക്കോർഡ് പിന്നീട് തകർന്നുപോയി. <ref>[http://www.yt1ad.info/n8s/index.html N8S Home Page<!-- Bot generated title -->]</ref> ==ദ്വീപ് ഭരണകൂടം== ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഒരു പ്രതിനിധി, ഗ്രാമസഭ, ''പുലെനൂവു'' എന്ന ഗ്രാമത്തലവൻ, ''ലിയോലിയോ'' എന്ന പോലീസുകാരൻ എന്നിവരാണ് ദ്വീപ് ഭരിക്കുന്നത്. സ്വെയ്ൻസ് ദ്വീപിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് അമേരിക്കൻ സമോവയിലെ മറ്റു ഗ്രാമങ്ങളിലുള്ളൂ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ അതേ അധികാരങ്ങളും ജോലികളും യോഗ്യതകളുമുണ്ട്. സ്വെയ്ൻസ് ദ്വീപിന്റെ പ്രൊപ്രൈറ്ററോ അയാളുടെ ജോലിക്കാരോ സർക്കാരിന്റെ പ്രതിനിധികളാവാൻ പാടില്ല എന്ന് ചട്ടമുണ്ട്. ഭരണകൂടത്തിന്റെ പ്രതിനിധിയുടെ ജോലികൾ ഇവയാണ്: *ഗവർണറുടെ പ്രതിനിധിയായി പ്രവർത്തിക്കുക *തൊഴിലാളികൾക്കും മുതലാളിക്കുമിടയിൽ മദ്ധ്യസ്ഥനായി പ്രവർത്തിക്കുക *സ്വെയിൻസ് ദ്വീപിന് ബാധകമായ നിയമങ്ങൾ (അമേരിക്കൻ സമോവയുടെയും അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുടെയും) നടപ്പിലാക്കുക. *ഗ്രാമത്തിലെ ചട്ടങ്ങൾ പാലിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തുക *ഗ്രാമത്തിലെ കാര്യങ്ങൾ ഗവർണറെ അറിയിക്കുക. പ്രധാനമായും ആരോഗ്യം, വിദ്യാഭ്യാസം, സുരക്ഷ, ക്ഷേമം എന്നിവയെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ. *സ്വെയ്ൻസ് ഗ്രാമത്തിലെ ആൾക്കാർ അവകാശങ്ങളും അധികാരങ്ങളും സംരക്ഷണങ്ങളും തുടർന്നനുഭവിക്കും എന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തുക. *ഉടമസ്ഥന്റെ പ്രൊപ്രൈറ്റർ എന്ന നിലയിലുള്ള അധികാരങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട് എന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തുക. ഭരണകൂടത്തിന്റെ പ്രതിനിധിക്ക് താഴെപ്പറയുന്ന അധികാരങ്ങളും കടമകളുമുണ്ട്: *അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള അധികാരം *സമാധാനഭ്രംശങ്ങൾ തടയുക *പ്രത്യേക വിഷയങ്ങൾ പരിഗണിക്കാൻ സഭകൾ വിളിച്ചുചേർക്കുക *തന്റെ ജോലികൾ നടപ്പാക്കാൻ ആവശ്യമായ നടപടികളെടുക്കുക ഇരുപത്തിനാല് വയസ്സിനു മുകളിൽ പ്രായമുള്ളതും സ്വബോധമുള്ളതുമായ എല്ലാ പുരുഷന്മാരും സ്വെയ്ൻസ് ഗ്രാമസഭയിൽ അംഗങ്ങളാണ്. 1980-ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം അഞ്ച് പുരുഷന്മാരാണ് ഈ അവകാശമുള്ളവർ. അമേരിക്കൻ സമോവയിലെ ഫോനോയിലേയ്ക്ക് സ്വെയിൻസ് ദ്വീപ് വോട്ടവകാശമില്ലാത്ത ഒരു പ്രതിനിധിയെ അയക്കുന്നുണ്ട്. 2007 മാർച്ചിൽ അലക്സാണ്ടർ ജെന്നിംഗ്സായിരുന്നു ഈ പ്രതിനിധി. ==ജെന്നിംഗ്സ് വംശാവലി== ''ലീഡർമാർ'' ''പ്രൊപ്രൈറ്റർമാർ'' എന്നീ സ്വയം വിശേഷണങ്ങളുമായി ജെന്നിംഗ്സ് കുടുംബക്കാർ ബാഹ്യ ഇടപെടലൊന്നും കൂടാതെ 1856 മുതൽ 1925 വരെ ഭരിച്ചു. 1925-നു ശേഷം പ്രൊപ്രൈറ്റർ എന്ന സ്ഥാനം നിലനിർത്തുമ്പോൾ തന്നെ അമേരിക്കൻ സമോവയുടെ നിയമവ്യവസ്ഥയുടെ കീഴിൽ ഇവർ വന്നു. '''ഭാഗികമായ സ്വതന്ത്രഭരണം നടത്തിയ ജെന്നിംഗ്സ് കുടുംബക്കാർ (പ്രൊപ്രൈറ്റർമാർ):''' *1856 ഒക്ടോബർ 13 - 1878 ഡിസംബർ 4: എലി ഹച്ചിൻസൺ ജെന്നിംഗ്സ് സീനിയർ. (1814–1878) *1878 ഡിസംബർ 4 - 1891 ഒക്ടോബർ 25: ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ സമോവക്കാരി ഭാര്യയായ മാലിയ ജെന്നിംഗ്സ് (1891-ൽ മരിച്ചു) *1891 ഒക്ടോബർ 25 - 1920 ഒക്ടോബർ 24: എലി ഹച്ചിസൺ ജെന്നിംഗ്സ് ജൂനിയർ., (1863–1920) എലി സീനിയറിന്റെയും മാലിയയുടെയും മകൻ (1863–1920) [[റോബർട്ട് ലൂയി സ്റ്റീവൻസൺ]] ഇയാളെ ദ്വീപ് സന്ദർശിച്ച വേളയിൽ വിശേഷിപ്പിച്ചത് ജെന്നിംഗ്സ് രാജാവ് എന്നാണ്. *1920 ഒക്ടോബർ 24 - 1921 ഓഗസ്റ്റ്: ആൻ എലീസ ജെന്നിംഗ്സ് കാരൂത്തേർസ് (1897–1921) ''അലക്സാണ്ടർ ഹച്ചിസൺ ജെന്നിംഗ്സ് (സഹോദരൻ) എന്നയാളോടൊപ്പം സംയുക്തമായി ഭരണം നടത്തി. ഇവർ രണ്ടുപേരും എലി ജൂനിയറിന്റെ മക്കളാണ്. *1920 ഒക്ടോബർ 24: - 1925 മാർച്ച് 4: അലക്സാണ്ടർ ഹച്ചിസൺ ജെന്നിംഗ്സ് '''അമേരിക്കയുടെ നേരിട്ടുള്ള നിയമ പരിരക്ഷയിൽ ഭരിച്ച ജെന്നിംഗ്സുകൾ:''' *1925 മാർച്ച് 4 - 1940 കളിലെ അജ്ഞാതമായ തീയതി: അലക്സാണ്ടർ ഹച്ചിസൺ ജെന്നിംഗ്സ് *1940-നും 1954-നും ഇടയിലുള്ള അജ്ഞാതമായ തീയതി: അലക്സാണ്ടർ ഇ. ജന്ന്നിംഗ്സ് *1954 മുതൽ ഇന്നുവരെ: അമേരിക്കൻ സമോവയിലെ പ്രാദേശിക സർക്കാർ. ജെന്നിംഗ്സിന്റെ കുടുംബത്തിന്റെ സ്വത്താണ് ഇപ്പോഴും ഈ ദ്വീപ്. ==അവലംബം== {{reflist|2}} ==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[http://www.uscg.mil/d14/units/kukui/Swains.htm US Coast Guard Cutter KUKUI Website] Contains several excellent photos of the island. *[http://www.ur0mc.com/eng/photo.php ur0mc.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120208101827/http://www.ur0mc.com/eng/photo.php |date=2012-02-08 }} Website of Roman Tkachenko, ham radio operator from Ukraine. Includes more fine photos of Swains Island. *[http://www.doi.gov/oia/Islandpages/swainsis.htm US Dept. of Interior history and description of Swains Island] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509094915/http://www.doi.gov/oia/Islandpages/swainsis.htm |date=2008-05-09 }} Introduction to Swains Island geography and history. *[https://web.archive.org/web/20070928090940/http://www.samoanews.com/thursday.05122005/THothernews/story3.html "Memorable events on Swains"] 2005 Story from the ''Samoa News'' about a 1920s visit to Swains Island. *[http://the.honoluluadvertiser.com/article/2005/Apr/03/ln/ln42pbob.html "A queen mother's last wish"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080119152743/http://the.honoluluadvertiser.com/article/2005/Apr/03/ln/ln42pbob.html |date=2008-01-19 }} Article in the ''Honolulu Advertiser'' about the death of Eliza Jennings Thompson, "queen mother" of Swains Island. *[http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&-show_geoid=Y&-tree_id=405&-_showChild=Y&-context=dt&-errMsg=&-all_geo_types=N&-mt_name=DEC_2000_IAAS_P001&-redoLog=false&-transpose=N&-search_map_config=|b=50|l=en|t=4001|zf=0.0|ms=sel_00dec|dw=0.9528487917191559|dh=0.6838460131961157|dt=gov.census.aff.domain.map.EnglishMapExtent|if=gif|cx=-67.48042614595042|cy=18.385966173167105|zl=6|pz=6|bo=318:317:316:314:313:323:319|bl=362:393:358:357:356:355:354|ft=350:349:335:389:388:332:331|fl=381:403:204:380:369:379:368|g=04000US72&-PANEL_ID=p_dt_geo_map&-_lang=en&-geo_id=04000US60&-geo_id=05000US60010&-geo_id=05000US60020&-geo_id=05000US60030&-geo_id=05000US60040&-geo_id=05000US60050&-CONTEXT=dt&-format=&-search_results=ALL&-ds_name=DEC_2000_IAAS American Samoa, its districts and unorganized islands, United States Census Bureau] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111109235928/http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&-show_geoid=Y&-tree_id=405&-_showChild=Y&-context=dt&-errMsg=&-all_geo_types=N&-mt_name=DEC_2000_IAAS_P001&-redoLog=false&-transpose=N&-search_map_config=%7Cb=50%7Cl=en%7Ct=4001%7Czf=0.0%7Cms=sel_00dec%7Cdw=0.9528487917191559%7Cdh=0.6838460131961157%7Cdt=gov.census.aff.domain.map.EnglishMapExtent%7Cif=gif%7Ccx=-67.48042614595042%7Ccy=18.385966173167105%7Czl=6%7Cpz=6%7Cbo=318:317:316:314:313:323:319%7Cbl=362:393:358:357:356:355:354%7Cft=350:349:335:389:388:332:331%7Cfl=381:403:204:380:369:379:368%7Cg=04000US72&-PANEL_ID=p_dt_geo_map&-_lang=en&-geo_id=04000US60&-geo_id=05000US60010&-geo_id=05000US60020&-geo_id=05000US60030&-geo_id=05000US60040&-geo_id=05000US60050&-CONTEXT=dt&-format=&-search_results=ALL&-ds_name=DEC_2000_IAAS |date=2011-11-09 }} *[http://www.reliefweb.int/rw/RWB.NSF/db900SID/VBOL-6A4K8C?OpenDocument Alert for Cyclone Percy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110320034143/http://www.reliefweb.int/rw/rwb.nsf/db900sid/VBOL-6A4K8C?OpenDocument |date=2011-03-20 }} Gives 2005 population. *[http://www.janeresture.com/tokelau_islands/swains.htm History of Swains Island] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110302084301/http://www.janeresture.com/tokelau_islands/swains.htm |date=2011-03-02 }} *[http://www.worldstatesmen.org/AmSamoa.html#Swains WorldStatesmen- American Samoa] *[http://www.stuff.co.nz/4245733a11.html Tokelau looks to independence] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090204223014/http://www.stuff.co.nz/4245733a11.html |date=2009-02-04 }} [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ ദ്വീപുകൾ]] d52qyzwaa6jigjj9q9o7vs99m91jke3 0 215352 4617289 3700588 2026-05-05T02:30:13Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617289 wikitext text/x-wiki {{taxobox |image = Spermacoce ocymoides W IMG 2964.jpg |image_caption = ''[[Spermacoce ocymoides]]'' |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Asterids]] |ordo = [[Gentianales]] |familia = [[Rubiaceae]] |subfamilia = [[Rubioideae]] |tribus = [[Spermacoceae]] |genus = '''''Spermacoce''''' |genus_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] |type_species = ''Spermacoce tenuior'' |type_species_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] }} [[Rubiaceae|റൂബിയേസീ]] സസ്യകുടുംബത്തിലെ ഒരു ജനുസാണ് '''''സ്പെമക്കോസി (Spermacoce)'''''<ref>{{PLANTS|id=SPERM|taxon=Spermacoce|accessdate=25 November 2015}}</ref> ഉഷ്ണ-മിതോഷ്ണ മെഖലകളിലായി ഏതാണ്ട് 275 സ്പീഷിസുകൾ ഈ ജനുസിൽ ഉണ്ട്. ==തെരഞ്ഞെടുത്ത സ്പീഷിസുകൾ== ''Spermacoce'' is a highly diverse genus with about 275 species in many tropical and subtropical places around the globe.<ref name="caroldigiorgio">[http://apps.kew.org/wcsp/qsearch.do Kew World Checklist of Selected Plant Families]</ref> North American species include:<ref>{{Cite web |url=http://luirig.altervista.org/flora/taxa/north-america.php?state=AA&famiglia=Rubiaceae&genere=Spermacoce |title=Alftervista Flora of North America |access-date=2019-03-07 |archive-date=2023-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202035716/http://luirig.altervista.org/flora/taxa/north-america.php?state=AA&famiglia=Rubiaceae&genere=Spermacoce |url-status=dead }}</ref><ref>[http://bonap.net/NAPA/TaxonMaps/Genus/County/Spermacoce Biota of North America Program]</ref> *''[[Spermacoce alata]]'' <small>Aubl.</small> - [[West Indies]], most of [[Latin America]]; naturalized in [[Africa]], [[India]], [[China]], [[Southeast Asia]], [[Australia]], [[Melanesia]] *''[[Spermacoce assurgens]]'' <small>Ruiz & Pav.</small> - synonym of ''Spermacoce remota''<ref name="caroldigiorgio"/> *''[[Spermacoce brachysepala]]'' <small>(Urb.) Alain in H.A.Liogier & L.F.Martorell</small> - West Indian false buttonweed - [[Puerto Rico]], [[Haiti]], [[Dominican Republic]] *''[[Spermacoce capitata]]'' <small>Ruiz & Pav.</small> - baldhead false buttonweed - [[Central America|Central]] and [[South America]] from [[Belize]] to [[Argentina]] *''[[Spermacoce confusa]]'' <small>Rendle</small> - river false buttonweed - [[Florida]], [[West Indies]], [[Latin America]] from [[Mexico]] to [[Argentina]] *''[[Spermacoce densiflora]]'' <small>(DC.) Alain</small> - bouquet false buttonweed - [[Florida]], [[West Indies]], [[Latin America]] from [[Mexico]] to [[Argentina]] *''[[Spermacoce ernestii]]'' <small>Fosberg & Powell</small> - synonym of ''Spermacoce ovalifolia''<ref name="caroldigiorgio"/> *''[[Spermacoce eryngioides]]'' <small>(Cham. & Schltdl.) Kuntze</small> - whorled-leaf false buttonweed - [[West Indies]] including [[Puerto Rico]]; southeastern [[South America]] from [[Bolivia]] and [[Brazil]] to [[Argentina]] *''[[Spermacoce exilis]]'' <small>(L.O. Williams) C. Adams</small> - Pacific false buttonweed - [[Latin America]] from [[Mexico]] to [[Argentina]], plus [[West Indies]]; naturalized in [[Africa]], [[China]], [[India]], [[southeast Asia]] and some tropical oceanic islands *''[[Spermacoce floridana]]'' <small>Urb</small>. - synonym of ''Spermacoce keyensis ''<ref name="caroldigiorgio"/> *''[[Spermacoce glabra]]'' <small>Michx.</small> - smooth false buttonweed - southern and eastern [[United States]] (mostly in the [[Lower Mississippi Valley]]); also [[South America]] *''[[Spermacoce keyensis]]'' <small>Urb</small>. - Florida false buttonweed - southern [[Florida]], [[Bahamas]], southern tip of [[Texas]] ([[Cameron County, Texas|Cameron County]]) *''[[Spermacoce latifolia]]'' <small>Aubl.</small> - synonym of ''Spermacoce alata''<ref name="caroldigiorgio"/> *''[[Spermacoce neoterminalis]]'' <small>Govaerts</small> - Everglades false buttonweed- southern [[Florida]] *''[[Spermacoce ovalifolia]]'' <small>(M. Martens & Galeotti) Hemsl.</small> - broadleaf false buttonweed - [[West Indies]] including [[Puerto Rico]], [[Latin America]] from [[Mexico]] to [[Paraguay]] *''[[Spermacoce prostrata]]'' <small>Aubl.</small> - prostrate false buttonweed - [[Florida]], [[Mississippi]], [[Alabama]], [[West Indies]] including [[Puerto Rico]]; most of [[Latin America]]; naturalized in [[China]], [[Vietnam]], [[Sri Lanka]] and [[Java]] *''[[Spermacoce remota]]'' - Lam. - woodland false buttonweed - [[Florida]], [[Georgia (U.S. state)|Georgia]], [[Texas]], [[Alabama]], [[West Indies]], much of [[Latin America]]; naturalized in [[Southeast Asia]], [[China]], [[India]], [[New Guinea]], [[Mauritius]] and many oceanic islands (including [[Hawaii]]) *''[[Spermacoce sintenisii]]'' <small>(Urb.) Alain</small> - synonym of ''Spermacoce brachysepala''<ref name="caroldigiorgio"/> *''[[Spermacoce tenuior]]'' <small>L.</small> - slender false buttonweed - [[Texas]], [[Louisiana]], [[Georgia (U.S. state)|Georgia]], [[West Indies]]; [[Latin America]] from [[Mexico]] to [[Bolivia]]; naturalized in [[Tanzania]], [[Java]], [[Sulawesi]] and [[Galápagos]] *''[[Spermacoce terminalis]]'' <small>(Small) Kartesz & Gandhi</small> - synonym of ''Spermacoce neoterminalis''<ref name="caroldigiorgio"/> *''[[Spermacoce tetraquetra]]'' <small>A. Rich. -</small> pineland false buttonweed - [[Florida]], [[West Indies]], [[Mexico]], [[Central America]] *''[[Spermacoce verticillata]]'' <small>L.</small> - shrubby false buttonweed - [[Florida]], [[West Indies]], most of [[Latin America]]; naturalized in [[Africa]], [[Australia]], assorted oceanic islands ==അവലംബം== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [http://apps.kew.org/wcsp/rubiaceae/ World Checklist of Rubiaceae] *[http://spermacoce.myspecies.info The Spermacoce of Australia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120209165643/http://spermacoce.myspecies.info/ |date=2012-02-09 }} *[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=130842 Flora of China, v 19 p 325, 丰花草属 feng hua cao shu, Spermacoce ] {{WestAfricanPlants|Spermacoce}} ==ചിതശാല== <gallery perrow="5"> File:Spermacoce articularis (S hispida- Madanghanti) in Hyderabad, AP W2 IMG 9064.jpg|''[[Spermacoce articularis]]'' in [[Hyderabad, India]] File:Spermacoce terminalis.jpg|''[[Spermacoce terminalis]]'' File:Spermacoce ocymoides W IMG 2966.jpg|''[[Spermacoce ocymoides]]'' at Ananthagiri Hills, in [[Rangareddy district]] of [[Andhra Pradesh]], [[India]]. Image:Spermacoce pusilla (Tiny False Buttonweed) in Hyderabad, AP W IMG 0005.jpg|''[[Spermacoce pusilla]]'' in [[Hyderabad, India]]. </gallery> {{Wikispecies|Spermacoce}} {{commons category}} {{Taxonbar|from=Q3314456}} [[വർഗ്ഗം:സസ്യജനുസുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:ആഫ്രിക്കയിലെ സസ്യജാലം]] [[വർഗ്ഗം:ഏഷ്യയിലെ സസ്യജാലം]] [[വർഗ്ഗം:വടക്കേ അമേരിക്കയിലെ സസ്യജാലം]] [[വർഗ്ഗം:തെക്കേ അമേരിക്കയിലെ സസ്യജാലം]] ocqww2q2pzqhnvbzqg3vsm6eq9fxmej 0 228635 4617321 4543701 2026-05-05T07:22:52Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617321 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Hejaz Railway}} {{Infobox rail line |name = ഹിജാസ് റെയിൽവേ |other_name = |native_name = |logo = |logo_width = |map = [[File:Ferrocarril del hiyaz EN.PNG|300px]] |map_name = The railway in 1908 |image = Damascus-Hejaz station.jpg |image_width = 300px |caption = [[Hejaz Railway Station]] in [[Damascus]],<br /> the original starting point of the railway. |locale = Southern [[Syria]], [[Jordan]], northern [[Saudi Arabia]] |open = {{Start date|1908}} |close = {{End date|1920}} |reopen = 2020 <small>(as Hejaz-Istanbul Railway)</small> |operator = {{Flatlist| * [[Hedjaz Jordan Railway|HJR]] * [[Chemin de Fer de Hedjaz Syrie|CFH]] }} |tracklength_km = 1320 |gauge = {{RailGauge|1050mm|lk=on}} |start = [[Damascus]] |end = [[Medina]] |website = |maxincline = 1.8 [[permille|‰]] (0.18 [[Percent sign|%]]) |minradius = {{convert|100|m|ft|0|abbr=on}} }} [[തുർക്കി|തുർക്കിയിലെ]] [[ഇസ്താംബുൾ|ഇസ്താംബുളുമായി]] [[മക്ക]], [[മദീന]] നഗരങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിച്ച്‌ 1908 ൽ നിർമിച്ചതാണ് '''ഹിജാസ് റെയിൽവേ ({{lang-tr|Hicaz Demiryolu}}) '''<ref name= >{{cite web | url = http://www.britannica.com/EBchecked/topic/259808/Hejaz-Railway | title = ഹിജാസ് റെയിൽവേ | accessdate = | publisher = ബ്രിട്ടാനിക്ക.കോം}}</ref>. 2241 കി.മീറ്റർ നീളത്തിൽ നിർമിച്ച ചരിത്രപ്രാധാന്യമുള്ള ഈ റെയിൽവേ പാത തുർക്കിയിൽ നിന്നും [[സിറിയ]], [[ജോർദാൻ]], വഴിയാണ് [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയിലെത്തുന്നത്]]. == ചരിത്രം == 1900 മുതൽ 1908 വരെ എട്ടുവർഷമെടുത്തു നിർമിച്ചതാണ് ഹിജാസ് റെയിൽവേ. [[ഓട്ടൊമൻ സാമ്രാജ്യം|ഒട്ടോമാൻ ഭരണകാലത്ത്]] നിർമിച്ച പൗരാണിക ഹിജാസ് റെയിൽവേ ഒന്നാം ലോകയുദ്ധകാലത്താണ് തകർക്കപ്പെട്ടത്. തുർക്കി ഖലീഫയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം നിർമിച്ച ഈ റെയിൽപാത പടിഞ്ഞാറൻ അറേബ്യയിലെ ഒട്ടോമാൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ചരിത്രശേഷിപ്പ് കൂടിയാണ്. തുർക്കിയിലെ മൂന്ന് നഗരങ്ങളിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന റെയിൽവേ [[സിറിയ|സിറിയയിൽ]] ഹലബ്, ഹമാ, ദർഅ എന്നീ പ്രമുഖ നഗരങ്ങളിലൂടെ കടന്ന് ജോർദാനിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു. [[ജോർദാൻ|ജോർദാന്റെ]] വടക്കൻ അതിർത്തിയിലൂടെ സൗദി അറേബ്യയിൽ പ്രവേശിക്കുന്ന റെയിൽവേ [[മദായിൻ സ്വാലിഹ്|മദായിൻ സ്വാലിഹിലൂടെയാണ്]] മദീനയിലെത്തുന്നത്. സിറിയയിലെ ദമാസ്കസിൽ നിന്നും മദീനയിലേക്കുള്ള തീർത്ഥാടനത്തിനു വേണ്ടിയാണ് ഈ പാത പ്രധാനമായും ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. ==അവലംബം== {{reflist}} == വായനക്കായി == * {{Cite book |title = Hedjaz Railway |url = https://archive.org/details/hedjazrailway0000tour |first = R. |last = Tourret |publisher = Tourret Publishing |year = 1989 |isbn = 0-905878-05-1 }} * {{Cite book |title = The Hejaz railway |first = James |last = Nicholson |isbn = 1-900988-81-X |publisher = Stacey International Publishers }} * Judd, Brendon ''The Desert Railway: The New Zealand Railway Group in North Africa and the Middle East during the Second World War'' (2003, 2004 Auckland, Penguin) {{ISBN|0-14-301915-5}} == പുറം കണ്ണികൾ == * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/documentary_archive/4606252.stm Four podcasts about the Hejaz railway from BBC World service] * [http://alsahra.org/?page_id=290 pictures and report of travelogue in the Saudi Section of Hejaz railway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070217140309/http://alsahra.org/?page_id=290 |date=2007-02-17 }} * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/from_our_own_correspondent/4609450.stm BBC: "A piece of railway history"] * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/770243.stm BBC: "Pilgrim railway back on track"] * http://www.hejaz-railroad.info/Galerie.html * [http://www.mobiltom.de/syria lots of pictures from the Hidjaz Railway stations from a 2008 trip across Syria] * [http://www.nabataea.net/hejaz.html Extensive website on the Hejaz railway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210504105417/https://www.nabataea.net/hejaz.html |date=2021-05-04 }} * [https://www.flickr.com/photos/apaame/sets/72157627596580916/ Yarmuk River railway bridges], 1933 aerial photographs. Aerial Photographic Archive for Archaeology in the Middle East / National Archives, London. * [https://mapsengine.google.com/map/edit?mid=zkLTZZ4cs8z8.k3WR4fTJrcnY Hejaz railway overlay on Google Maps] {{Rail transport in Saudi Arabia}} {{Navbox track gauge}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:റെയിൽ പാതകൾ]] i0wnvvircd8q2bl820355whaj58yl4e 0 230972 4617269 4559101 2026-05-04T23:17:54Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617269 wikitext text/x-wiki {{PU|Suryanelli rape case}} {{featured}} {{Infobox news event | title = സൂര്യനെല്ലി സ്ത്രീപീഡനക്കേസ് | image = {{Location map+ | Kerala | alt = പെൺകുട്ടി പീഡിപ്പിക്കപ്പെട്ട സ്ഥലങ്ങൾ | caption = | places = {{Location map~ | Kerala | label = തിരുവനന്തപുരം | position = top | marksize = 5 | link = തിരുവനന്തപുരം | lat_deg = 8.4874 | lon_deg = 76.952 }} {{Location map~ | Kerala | label = കോട്ടയം | position = bottom | marksize = 5 | link = കോട്ടയം | lat_deg = 9.58 | lon_deg = 76.52 }} {{Location map~ | Kerala | label = എറണാകുളം | position = left | marksize = 5 | link = എറണാകുളം | lat_deg = 9.98 | lon_deg = 76.35 }} {{Location map~ | Kerala | label = പാലക്കാട് | position = top | marksize = 5 | link = പാലക്കാട് | lat_deg = 10.783333 | lon_deg = 76.65 }} {{Location map~ | Kerala | label = കന്യാകുമാരി | position = top | marksize = 5 | link = കന്യാകുമാരി | lat_deg = 8.078 | lon_deg = 77.541 }} {{Location map~ | Kerala | label = കുറുവിലങ്ങാട് | position = left | marksize = 5 | link = കുറുവിലങ്ങാട് | lat_deg = 9.75 | lon_deg = 76.55 }} {{Location map~ | Kerala | label = കമ്പം | position = right | marksize = 5 | link = കമ്പം | lat_deg = 9.73 | lon_deg = 77.3 }} {{Location map~ | Kerala | label = നാദാപുരം | position = top | marksize = 5 | link = നാദാപുരം | lat_deg = 11.7 | lon_deg = 75.666667 }} {{Location map~ | Kerala | label = മൂവാറ്റുപുഴ | position = right | marksize = 5 | link = മൂവാറ്റുപുഴ | lat_deg = 9.967 | lon_deg = 76.583 }} {{Location map~ | Kerala | label = കുമിളി | position = bottom | marksize = 5 | link = കുമിളി | lat_deg = 9.616667 | lon_deg = 77.15 }} }} | image_name = | image_size = | caption = പീഡനം നടന്ന സ്ഥലങ്ങൾ | date = 1996 ജനുവരി 16 മുതൽ ഫെബ്രുവരി 26 വരെ | time = | place = [[സൂര്യനെല്ലി]], [[ഇടുക്കി]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] | also known as = സൂര്യനെല്ലി പെൺ‌വാണിഭക്കേസ് | cause = | first reporter = | filmed by = | verdict = | convictions = | participants = | outcome = | reported injuries = }} [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കിയിലെ]] [[സൂര്യനെല്ലി]] സ്വദേശിനിയായ ഒൻപതാം ക്ലാസുകാരിയായിരുന്ന<ref name="മെട്രോ">{{cite news|title=സൂര്യനെല്ലി: ഹൈക്കോടതി വിധി സുപ്രീം കോടതി റദ്ദാക്കി |accessdate=2014-04-22|newspaper=മെട്രോ വാർത്ത|date=2013-01-31|language=മലയാളം}}</ref> പെൺകുട്ടിയെ സ്നേഹം നടിച്ച് തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുകയും, തുടർന്നുള്ള നാല്പതുദിവസം [[ബലാത്സംഗം|ലൈംഗികമായി പീഡിപ്പിക്കുകയും]] ചെയ്തുവെന്ന പരാതി സംബന്ധിച്ച അന്വേഷണത്തേയും വിചാരണയേയും ആണ് '''സൂര്യനെല്ലി സ്ത്രീപീഡനക്കേസ്''' എന്ന് പറയുന്നത്.<ref>{{cite news|title = പെണ്ണ് ഇരയാകുമ്പോൾ|url = http://malayalamvaarika.com/2013/january/04/report1.pdf|publisher = [[മലയാളം വാരിക]]|date = 2013-01-03|accessdate = 2013-02-16|language = [[മലയാളം]]|archive-date = 2016-01-03|archive-url = https://web.archive.org/web/20160103160729/http://malayalamvaarika.com/2013/january/04/report1.pdf|url-status = bot: unknown}}</ref> 1996-ൽ ആണ് സംഭവ പരമ്പരകളുടെ തുടക്കം. [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിൽവച്ചു നടന്ന പീഡനത്തിൽ 42 പേരോളം ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name = kaumudi>{{cite news | title = സൂര്യനെല്ലി കേസ് ഹൈക്കോടതി വിധി റദ്ദാക്കി | last = കിരൺ | first = ബാബു | publisher = കേരളകൗമുദി}}</ref> പ്രതികളിലും ആരോപണവിധേയരിലും പെട്ടവരിൽ ചിലർ അറിയപ്പെടുന്നവരും ഉന്നതപദവികൾ വഹിക്കുന്നവരും ആയിരുന്നു. [[പീരുമേട്]] [[സെഷൻസ് കോടതി|സെഷൻസ് കോടതിയിൽ]] ആരംഭിച്ച കുറ്റവിചാരണ പിന്നീട് പ്രത്യേക കോടതിയിലേയ്ക്ക് മാറ്റപ്പെടുകയുണ്ടായി. പ്രതികളിൽ നാലുപേരൊഴിച്ചുള്ള എല്ലാവരേയും ശിക്ഷിച്ചുകൊണ്ടുള്ള പ്രത്യേക കോടതി വിധി, [[കേരള ഹൈക്കോടതി]] 2005-ൽ റദ്ദാക്കുകയും പ്രധാന പ്രതിയായ ധർമ്മരാജൻ ഒഴികെയുള്ളവരെ വെറുതെ വിടുകയും ചെയ്തു. ഇതിനെതിരെ സർക്കാരും ഇരയായ പെൺകുട്ടിയും [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീം കോടതിയിൽ]] അപ്പീലിൽ നൽകുകയും, 2013 ജനുവരിയിൽ, ഈ വിധി സുപ്രീം കോടതി റദ്ദാക്കുകയും കേസ് കേരള ഹൈക്കോടതിയിൽ പുനഃപരിശോധന നടത്തുന്നതിനായി തിരികെ അയയ്ക്കുവാൻ ഉത്തരവിടുകയും ചെയ്തു.<ref name = SupremeCourt13>{{cite web |url=http://courtnic.nic.in/supremecourt/temp/ar%201535-156005p.txt |title=സുപ്രീംകോടതിയുടെ 2013 ലെ വിധി |date=2013-01-31 |work= |publisher=കോർട്ട്എൻഐസി.എൻഐ.സി.ഇൻ |accessdate=2013-02-11 |archive-date=2016-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103161300/http://courtnic.nic.in/supremecourt/temp/ar%201535-156005p.txt |url-status=bot: unknown }}</ref> തുടർന്ന് ഹൈക്കോടതി നടത്തിയ പുനർവിചാരണയിൽ പഴയ വിധി അസാധുവാക്കുകയും കീഴ്‌ക്കോടതി വിധി ഭേദഗതികളോടെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു. ==തട്ടിക്കൊണ്ടു പോകലും പീഡനവും== 1996-ൽ പതിനാറ് വയസുണ്ടായിരുന്ന പെൺകുട്ടി, [[മൂന്നാർ|മൂന്നാറിലെ]] ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂളിൽ കോൺവെന്റിൽ<ref name="thestory" /> നിന്നായിരുന്നു പഠിച്ചിരുന്നത്. പിതാവ് തപാൽ വകുപ്പ് ജീവനക്കാരനായിരുന്നു. പെൺകുട്ടി സ്ഥിരമായി വീട്ടിലേയ്ക്കും തിരിച്ചും സഞ്ചരിച്ചിരുന്ന ബസിലെ ജോലിക്കാരനായ രാജു എന്ന വ്യക്തിയുമായി പ്രേമത്തിലാകുകയും രാജുവിന്റെ വാക്ക് വിശ്വസിച്ച് 1996 ജനുവരി 16-ന് കോൺവെന്റിൽ നിന്ന് അമ്മയ്ക്ക് അസുഖമാണെന്ന കള്ളം പറഞ്ഞ് പുറത്ത് കടക്കുകയും രാജുവിനൊപ്പം പോവുകയുമായിരുന്നു<ref name = kaumudi/>. രാജു പെൺകുട്ടിയെ [[പൊൻകുന്നം]] [[തെക്കേത്തുകവല]] സ്വദേശിനിയായ ഉഷ എന്ന സ്ത്രീയ്ക്ക് [[കോതമംഗലം]] ബസ് സ്റ്റാൻഡിൽ വെച്ച് പെൺകുട്ടിയറിയാതെ കൈമാറുകയും, ഉഷ തന്റെ പരിചയക്കാരനായ അഭിഭാഷകൻ ധർമ്മരാജനുമായി ചേർന്ന് പെൺകുട്ടിയെ ലൈംഗികമായി പീഡിപ്പിക്കുകയും, മറ്റ് നിരവധിയാൾക്കാർക്ക് ലൈംഗികമായി പീഡിപ്പിക്കാൻ അവസരമുണ്ടാക്കിക്കൊടുക്കുകയുമായിരുന്നു. ധർമ്മരാജൻ പെൺകുട്ടിയെ [[കോട്ടയം]], [[പാലക്കാട്]], [[എറണാകുളം]], [[തിരുവനന്തപുരം]], കന്യാകുമാരി, [[മൂവാറ്റുപുഴ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ലോഡ്ജുകളിൽ നിരവധി പേർക്ക് പീഡിപ്പിക്കാൻ അവസരം നൽകി പണം വാങ്ങി. ഇതിനിടെ, [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്‌നാട്ടിലെ]] [[കമ്പം|കമ്പത്ത്]] വിലാസിനിയെന്ന സ്ത്രീയുടെ വീട്ടിലും [[കുറവിലങ്ങാട്|കുറവിലങ്ങാട്ടുള്ള]] മറ്റൊരു സ്ത്രീയുടെ വീട്ടിലും, [[നാദാപുരം|നാദാപുരത്തെ]] ഒരു വീട്ടിലും പീഡനത്തിനായി താമസിപ്പിച്ചിരുന്നു. [[കുമളി]] റസ്റ്റ് ഹൗസിൽ വെച്ചായിരുന്നു ഏറ്റവുമധികം ലൈംഗിക പീഡനം നടന്നത്. ഒടുവിൽ ആറുദിവസം മുറിയിൽ പൂട്ടിയിട്ട് പീഡിപ്പിച്ചു. സൂര്യനെല്ലി കേസ്സിൽ പെൺകുട്ടിയെ 40 ദിവസത്തിനകം 37 പേർ ചേർന്ന് 67 തവണ പീഡിപ്പിച്ചെന്നും, അവയിൽ അമ്പതോളം പ്രാവശ്യം കൂട്ട ബലാൽസംഗമായിരുന്നുവെന്നും, സർക്കാർ പിന്നീട് 2013-ൽ ഒരു അപ്പീൽ വിചാരണവേളയിൽ കോടതിയെ അറിയിച്ചിരുന്നു. പീഡനങ്ങൾക്കായി 3090 കിലോമീറ്റർ ദൂരം സഞ്ചരിപ്പിച്ചിരുന്നു<ref name="3090കി.മീ.">{{cite news|title='സൂര്യനെല്ലി: 37 പേർ 67 തവണ പീഡിപ്പിച്ചു എന്ന് സർക്കാർ '| accessdate=2013-10-01|newspaper=മാതൃഭൂമി|date=2013-08-30|language=മലയാളം}}</ref>. പീഡനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള പെൺകുട്ടിയുടെ മൊഴി 590 താൾ ഉണ്ടായിരുന്നു<ref name="ശിക്ഷ" />. ധർമ്മരാജൻ കുട്ടിയെ ആദ്യം ബലാത്സംഗം ചെയ്തുവെന്നും പിന്നീട് ഭീഷണിപ്പെടുത്തിയും മയക്കുമരുന്ന് ചേർത്ത ഭക്ഷണം നൽകിയും തുടർപീഡനങ്ങൾക്ക് അവസരമുണ്ടാക്കിയെന്നും പ്രോസിക്യൂഷൻ വാദിച്ചു<ref name=40days>{{cite web|title=കൊടുംക്രൂരതയുടെ 40 ദിവസങ്ങൾ |publisher=[[മാതൃഭൂമി]]|accessdate=2014-06-27}}</ref>. ഗൂഢാലോചനയുടെ ഫലമായാണ് രാജു പെൺകുട്ടിയെ ഉഷയ്ക്കും ധർമ്മരാജനും കൈമാറിയതെന്നും, ധർമ്മരാജൻ ഭീഷണിപ്പെടുത്തിയും മർദ്ദിച്ചുമാണ് പെൺകുട്ടിയെ തടങ്കലിൽ വെച്ചതെന്നും ഹൈക്കോടതി പുനർവിചാരണയിൽ കണ്ടെത്തിയിരുന്നു<ref name="tortured">{{cite news|title=ധർമരാജൻ പെൺകുട്ടിയെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തി, മർദിച്ചു|url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/2849130/2014-04-05/kerala|accessdate=2014-06-27|date=2014-04-05|archive-date=2014-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20140409131908/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/2849130/2014-04-05/kerala|url-status=dead}}</ref>. തുടർച്ചയായ പീഡനത്തെത്തുടർന്ന് അവശനിലയിലായ പെൺകുട്ടിയെ [[വണ്ടിപെരിയാർ|പെരിയാറിലെ]] ആശുപത്രിയിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കുകയും പെൺകുട്ടിയെ കിടത്തി ചികത്സിക്കണമെന്ന് ഡോക്ടർ പറയുകയുമുണ്ടായി. പെൺകുട്ടി മരിച്ചുപോകുമോ എന്ന ഭയം കാരണം ഇതിന് സമ്മതിക്കാതെ 1996 ഫെബ്രുവരി 26-നു വീട്ടിലേയ്ക്ക് പറഞ്ഞുവിടുകയായിരുന്നു<ref name="thestory">{{cite news|title=ഒരു വിദ്യാർഥിനി സൂര്യനെല്ലി പെൺകുട്ടിയായ കഥ|url=http://www.madhyamam.com/news/211309/130201|accessdate=2013-02-06|newspaper=മാധ്യമം|date=2013-02-01|archive-date=2013-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20130204070813/http://www.madhyamam.com/news/211309/130201|url-status=dead}}</ref>. പെൺകുട്ടിക്ക് ഒരു ചെറിയ തുക കൊടുക്കുകയും നടന്ന സംഭവങ്ങളെപ്പറ്റി ആരോടെങ്കിലും പറഞ്ഞാൽ കൊന്നുകളയുമെന്ന് ഭീഷണിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു<ref>[http://www.reporteronlive.com/story/7626/index.html റിപ്പോർട്ടർഓൺലൈവ്.കോം] സൂര്യനെല്ലി കേസിന്റെ നാൾ വഴികൾ </ref>. തിരിച്ചെത്തിയ പെൺകുട്ടിയുടെ സ്വകാര്യഭാഗങ്ങളിൽ ഗുരുതരമായ പരിക്കേറ്റിരുന്നു എന്ന്, അന്ന് പെൺകുട്ടിയെ സഹായിച്ചിരുന്നവർ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്<ref name=victim>{{cite news|title='Society to blame for how Suryanelli rape victim suffered'|url=http://www.rediff.com/news/report/society-to-blame-for-how-suryanelli-rape-victim-suffered/20130116.htm|accessdate=7 ഫെബ്രുവരി 2013|newspaper=റീഡിഫ്.കോം|date=16 ജനുവരി 2013|author=ശോഭാ വാര്യർ|authorlink=http://mypage.rediff.com/profile/getprofile/Shobha%20Warrier%20/14652342|language=ഇംഗ്ലീഷ്}}</ref>, കോടതിയിൽ സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട പെൺകുട്ടിയുടെ വൈദ്യപരിശോധനാ റിപ്പോർട്ടിൽ<!--ചിലഭാഗങ്ങളിൽ ചോരപൊടിയുന്ന അവസ്ഥയായിരുന്നു എന്ന് പറയുന്നുണ്ട്-->{{fn|(൧)}} പീഡനത്താൽ പെൺകുട്ടിയുടെ യോനിയിൽ അണുബാധയുണ്ടായിരുന്നു എന്നും ഇടുപ്പിലും നടുവിനും വേദനയുണ്ടായിരുന്നു എന്നും പറയുന്നുണ്ട്<ref name = indiatogether/>. പെൺകുട്ടിയെ [[കുമളി|കുമളിയിൽ]] നിന്നും [[തേനി|തേനിയിലേക്ക്]] കൊണ്ടുപോയ ജീപ്പിന്റെ ഡ്രൈവർ നൽകിയ മൊഴി പ്രകാരം വഴിയിലെ കുഴികളിലൂടെ ജീപ്പോടുമ്പോൾ വേദന സഹിക്കാനാവാതെ കരയുന്ന അവസ്ഥയിലായിരുന്നു പെൺകുട്ടി<ref name="MedReport">{{cite news|title=Medical report can play crucial role in Suryanelli case retrial|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/medical-report-can-play-crucial-role-in-suryanelli-case-retrial/article4422829.ece|accessdate=2015-05-02|publisher=ദി ഹിന്ദു|date=2015-02-17|language=ഇംഗ്ലീഷ്}}</ref>. ==അന്വേഷണവും വിചാരണയും== കുട്ടിയെ തട്ടിക്കൊണ്ടു പോയദിവസം തിങ്കളാഴ്ചയായിരുന്നതിനാൽ വീട്ടിൽ പോകേണ്ട ദിവസമായിരുന്നില്ല. അന്ന് കുട്ടിയെ മൂന്നാർ പട്ടണത്തിൽ കണ്ട കാര്യം കുട്ടിയുടെ പിതാവിന്റെ സുഹൃത്ത് അറിയിച്ചതിനെ തുടർന്ന് അന്നു തന്നെ അന്വേഷണമാരംഭിച്ചു<ref name="മോഹനൻ" />. അതിനാൽ അന്നുതന്നെ പോലീസ് ഉണർന്നു പ്രവർത്തിക്കുകയായിരുന്നെങ്കിൽ പീഡനം നടക്കില്ലായിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. തിരിച്ചെത്തിയ പെൺകുട്ടിയെ പരിശോധിച്ച ഡോക്ടർ ആണ്, നിയമപ്രകാരം നീങ്ങാൻ പെൺകുട്ടിയേയും കുടുംബത്തേയും ഉപദേശിക്കുന്നതും പോലീസിനെ അറിയിക്കുന്നതും. കേസ് ആദ്യം മൂന്നാർ സി.ഐ. അന്വേഷിച്ചു, ആദ്യം തന്നെ ഉഷയും ധർമ്മരാജനും അറസ്റ്റിലായി. എന്നാൽ പ്രതികൾ പെൺകുട്ടിയുടെ ജനനതീയതി സ്കൂൾ രേഖകളിൽ 1980 ഏപ്രിൽ 23 എന്നുണ്ടായിരുന്നത് തിരുത്തി<ref name="thestory" /> ഗൗരവം കുറയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചെന്നും, കേസ് തേച്ചുമാച്ചുകളയാൻ ശ്രമിച്ചെന്നുമുള്ള ആരോപണം ഉയർന്നപ്പോൾ, അന്വേഷണ ചുമതല ദേവികുളം [[സർക്കിൾ ഇൻസ്പെക്ടർ|സി.ഐ.]] കെ.വി. മാത്യുവിനു സർക്കാർ കൈമാറി. ജാമ്യത്തിലിറങ്ങിയ ധർമ്മരാജൻ പിന്നീട് ഒളിവിൽ പോയി. മാദ്ധ്യമ-പൊതുജനസമ്മർദ്ദത്തെ തുടർന്ന് കേസ് കൂടുതൽ ഉയർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥർ അന്വേഷിക്കാൻ ഉത്തരവുണ്ടായി. ആദ്യം [[പോലീസ് സൂപ്രണ്ട്|എസ്.പി.]] ഇട്ടൂപ്പിന്റെ നേതൃത്വത്തിലും പിന്നിട് അന്ന് [[ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ|ഐ.ജി.]] ആയിരുന്ന [[സിബി മാത്യൂസ്|സിബി മാത്യൂസിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിലുമുള്ള സംഘങ്ങൾ അന്വേഷണം ഏറ്റെടുത്തു<ref name="കനൽവഴി">{{cite news|title=കനൽവഴികളിലൂടെ ഈ പെൺകുട്ടിയുടെ ജീവിതം|url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/2094156/2013-02-01/kerala|accessdate=2013-02-06|newspaper=മാതൃഭൂമി|date=2013-02-01|archive-date=2013-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20130204113902/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/2094156/2013-02-01/kerala|url-status=dead}}</ref><ref name="ചാരിതാർത്ഥ്യം">{{cite news|title=സൂര്യനെല്ലി കേസ്: സുപ്രീം കോടതി വിധിയിൽ ചാരിതാർത്ഥ്യമുണ്ടെന്ന് സിബി മാത്യൂസ്|url=http://www.doolnews.com/glad-zbout-supreme-court-sibi-mathew-malayala-mews-125.html|accessdate=23 ഏപ്രിൽ 2014|newspaper=ഡൂൾന്യൂസ്|date=31 ജനുവരി 2013}}</ref>. ആദ്യം പെൺകുട്ടിയുടെ സ്കൂൾ യൂണിഫോം ഉഷയുടെ വീട്ടിൽ നിന്നും, പാദസരം കോട്ടയം, പുളിമൂട് കവലയിലെ കടയിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തത്<ref name="thestory" /> നിർണ്ണായക തെളിവായി. അന്ന് കേന്ദ്രമന്ത്രിയായിരുന്ന [[പി.ജെ. കുര്യൻ|പി.ജെ. കുര്യനും]], കോട്ടയം ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത് അംഗവും<ref name="കനൽവഴി" /> കോൺഗ്രസ് ജില്ലാ കമ്മറ്റി (ഡി.സി.സി.) സെക്രട്ടറിയും ആയിരുന്ന [[ജേക്കബ് സ്റ്റീഫൻ|ജേക്കബ് സ്റ്റീഫനും]] (സ്റ്റീഫൻജി) അടക്കം മൊത്തം നാല്പത്തിരണ്ടു പേർ തന്നെ പീഡിപ്പിച്ചുവെന്ന് പെൺകുട്ടി അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥനു മുൻപാകെ മൊഴി കൊടുത്തിരുന്നു. [[പീരുമേട്]] സെഷൻസ് കോടതിയിലാണ് വിചാരണ തുടങ്ങിയത്. 1999-ൽ പൊതുജനസമ്മർദ്ദത്തെത്തുടർന്ന് മന്ത്രിസഭാതീരുമാനമനുസരിച്ച് കോട്ടയത്ത് ഒരു പ്രത്യേക കോടതി<ref name="നാൾവഴി">{{cite news|title=കേസ് നാൾവഴി|url=http://www.madhyamam.com/news/211343/130201|accessdate=23 ഏപ്രിൽ 2014|newspaper=[[മാധ്യമം]]|date=2 ജനുവരി 2013|archive-date=2013-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20130207023521/http://www.madhyamam.com/news/211343/130201|url-status=dead}}</ref> ഈ കേസിന്റെ വിചാരണയ്ക്കായി രൂപീകരിക്കുകയുണ്ടായി. ഇതായിരുന്നു കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ [[പ്രത്യേക കോടതി]]<ref name = indiatogether>{{cite web |url=http://www.indiatogether.org/2005/apr/wom-surynelli.htm |title= Suryanelli verdict : justice overturned? |last1= എം|first1= സുചിത്ര |last2= |first2= |date=2005 ഏപ്രിൽ 14 |work= |publisher= indiatogether.org |accessdate=8 February 2013|language=ഇംഗ്ലീഷ്}}</ref>. ===പ്രത്യേക കോടതി വിധി=== [[പ്രമാണം:Adv.janardanakurup.jpg|thumb|പ്രത്യേക പ്രോസിക്യൂട്ടറായിരുന്ന [[ജി. ജനാർദ്ദനക്കുറുപ്പ്]].]] 2000 സെപ്റ്റംബർ 6-ന് പ്രത്യേക കോടതി 35 പ്രതികൾക്ക് മൂന്നു മുതൽ പതിമൂന്നു വർഷം വരെ തടവുശിക്ഷ വിധിച്ചു<ref name = kaumudi/>. ഒന്നാം പ്രതിയായ കണ്ടക്ടർ രാജുവിനും രണ്ടാം പ്രതിയായ ഉഷയ്ക്കും പതിമൂന്ന് വർഷം വീതം തടവു ശിക്ഷ ലഭിച്ചു. മറ്റു കുറ്റങ്ങൾക്ക് ഇവർക്ക് നാലു വർഷം തടവുശിക്ഷയും നൽകപ്പെട്ടു. നാലു പ്രതികളെ വെറുതേ വിടുകയുമുണ്ടായി. വക്കീൽ ധർമ്മരാജനും, കുമളി റെസ്റ്റ് ഹൗസ് ജോലിക്കാരനായ 'എലൈറ്റ്' ദേവസ്യയും വിചാരണ നടക്കുന്ന സമയത്ത് ഒളിവിലായിരുന്നു<ref name="സെഷൻകോർട്ട്‌ഹിന്ദു"/>. നാലാം പ്രതി റെജി 2004 നവംബർ 2-ന് [[ആത്മഹത്യ]] ചെയ്തു<ref name = kaumudi/>. മറ്റൊരു പ്രതിയായിരുന്ന സലിം ഈ കാലയളവിനുള്ളിൽ മരിച്ചിരുന്നു. ക്രിമിനൽ ഗൂഢാലോചന ([[ഇന്ത്യൻ പീനൽ കോഡ്|ഐ.പി.സി.]] സെൿഷൻ 120-ബി), കൂട്ടബലാൽസംഗം (ഐ.പി.സി. സെക്‌ഷൻ 376.2ജി), ബലാൽസംഗം (ഐ.പി.സി. സെൿഷൻ 376ഐ) ക്രിമിനൽ ഉദ്ദേശത്തോടെയുള്ള തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകൽ (ഐ.പി.സി. സെൿഷൻ 368), പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത പെൺകുട്ടിയെ ലൈംഗികോദ്ദേശത്തോടെ വിപണനം ചെയ്യൽ (ഐ.പി.സി. സെൿഷൻ 366) തടഞ്ഞുവെക്കൽ (ഐ.പി.സി. സെൿഷൻ 363), തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകൽ (ഐ.പി.സി. സെൿഷൻ 365) തുടങ്ങിയ കുറ്റങ്ങളാണ് പ്രത്യേക കോടതി കണ്ടെത്തിയത്<ref name="സെഷൻകോർട്ട്‌ഹിന്ദു">{{cite news|title=Suryanelli sex case: 35 found guilty, four acquitted|url=http://www.hindu.com/2000/09/03/stories/04032116.htm|accessdate=6 ഫെബ്രുവരി 2013|newspaper=ദി ഹിന്ദു|date=3 സെപ്റ്റംബർ 2000|language=ഇംഗ്ലീഷ്|archive-date=2013-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20130205051847/http://www.hindu.com/2000/09/03/stories/04032116.htm|url-status=dead}}</ref>. കേസന്വേഷണത്തിന്റെ ആദ്യഘട്ടത്തിലെ പോലീസിന്റെ പ്രവർത്തനവും വിധിയിൽ വിമർശന വിധേയമായി. പ്രത്യേക കോടതി ജഡ്ജി എം. ശശിധരൻ നമ്പ്യാർ ആയിരുന്നു ശിക്ഷ വിധിച്ചത്<ref name=prison27>{{cite news|title=സൂര്യനെല്ലി: ഒന്നാം പ്രതിക്ക് 27 വർഷം കഠിന തടവ്|url=http://malayalam.oneindia.in/news/2000/09/06/ker-sunelli.html|accessdate=7 ഏപ്രിൽ 2014|newspaper=വൺഇന്ത്യ മലയാളം|date=6 സെപ്റ്റംബർ 2000|language=മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. [[ജി. ജനാർദ്ദനക്കുറുപ്പ്]] ഈ കേസിന്റെ പ്രത്യേക പ്രോസിക്യൂട്ടർ ആയിരുന്നു. വിചാരണയുടെ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ഒളിവിലായിരുന്ന ധർമ്മരാജൻ, [[കർണാടക|കർണാടകയിലെ]] പാറമടയിൽ ജോലിക്കാരനായി ജീവിക്കവെ 2000 സെപ്റ്റംബർ 17-നു പോലീസ് പിടിയിലായി<ref name="lifeterm">{{cite news|title=Life term for key accused in Suryanelli case|url=http://hindu.com/2002/07/13/stories/2002071303120600.htm|accessdate=7 ഫെബ്രുവരി 2013|newspaper=ദി ഹിന്ദു|date=13 ജൂലൈ 2002|language=ഇംഗ്ലീഷ്|archive-date=2013-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20130212013707/http://hindu.com/2002/07/13/stories/2002071303120600.htm|url-status=dead}}</ref>. ധർമ്മരാജനായി പ്രത്യേക കോടതി, പ്രത്യേക വിചാരണ നടത്തുകയും വിചാരണയ്ക്കൊടുവിൽ 2002 ജൂലൈ 13-നു ജീവപര്യന്തം ശിക്ഷ വിധിക്കുകയും ചെയ്തു<ref name="കനൽവഴി" /><ref name="lifeterm" />. ===ഹൈക്കോടതി വിധി=== 2005 ജനുവരി 20-ന് [[Kerala High Court|കേരള ഹൈക്കോടതി]] മുന്നേ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ട 35 പേരെ വെറുതേ വിടുകയും<ref name='ഹൈകോർട്ട്'>{{cite news|title=സൂര്യനെല്ലി കേസിൽ ഹൈക്കോടതി വെറുതെ വിട്ടവർ|url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/2093032/2013-02-01/kerala|accessdate=6 ഫെബ്രുവരി 2013|newspaper=മാതൃഭൂമി|date=1 ഫെബ്രുവരി 2013|archive-date=2013-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20130201060327/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/2093032/2013-02-01/kerala|url-status=dead}}</ref> ധർമരാജൻ മാത്രമാണ് കുറ്റക്കാരൻ എന്നും ഇയാളുടെ കുറ്റം പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത പെൺകുട്ടിയെ വേശ്യാവൃത്തിക്കായി സ്വീകരിക്കുകയും വിൽക്കുകയും ചെയ്തത് മാത്രമാണെന്നും വിധിച്ചു. ഇയാളുടെ ശിക്ഷ അഞ്ചുവർഷം [[തടവുശിക്ഷ|തടവ്]], 50,000 രൂപ [[പിഴശിക്ഷ|പിഴ]] എന്നിവ മാത്രമായി ഇളവു ചെയ്യുകയുമുണ്ടായി<ref name="മെട്രോ2" />. പെൺകുട്ടി സമ്മതിച്ചതുകൊണ്ടാണ് പ്രതികൾ പെൺകുട്ടിയുമായി ലൈംഗിക ബന്ധത്തിലേർപ്പെട്ടതെന്നും, പെൺകുട്ടിയ്ക്ക് 16 വയസ് ആയതിനാൽ ലൈംഗികസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുള്ള പ്രായമായതിനാൽ ബലാൽസംഗം ചെയ്തെന്ന വാദം നിലനിൽക്കില്ലെന്നും<ref name="പ്രായം">{{cite news|title=സൂര്യനെല്ലി പെൺകുട്ടിയുടെ പ്രായം: സർക്കാറിന് ഹൈക്കോടതിയുടെ ശുപാർശ ഇന്നും കടലാസിൽ ഒതുങ്ങുന്നു|url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/2092919/2013-02-01/kerala|accessdate=6 ഫെബ്രുവരി 2013|newspaper=മാതൃഭൂമി|date=1 ഫെബ്രുവരി 2013|archive-date=2013-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20130203020610/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/2092919/2013-02-01/kerala|url-status=dead}}</ref> ഒപ്പം പെൺകുട്ടി 40 ദിവസം പലരോടൊമൊപ്പം കഴിഞ്ഞിട്ടും രക്ഷപെടാൻ ഒരു ശ്രമവും നടത്തിയില്ലെന്നും കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു<ref name="പ്രായം" />. പ്രതികളിൽ പലരും പെൺകുട്ടിയുമായി രണ്ടിലേറെ തവണ ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും പെൺകുട്ടി ചെറുത്തുനിന്നിരുന്നു എന്നതിന്റെ ഒരു ലക്ഷണം പോലും ശരീരത്തിൽ കാണപ്പെട്ടിരുന്നില്ല എന്നും കോടതി നിരീക്ഷിച്ചത് വിവാദമുണ്ടാക്കി. രോഗബാധിതയായിരുന്നുവെന്നും വേദനയനുഭവിക്കുകയായിരുന്നു എന്നും വാദമുണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും ഒരു തവണ പോലും പെൺകുട്ടി കരഞ്ഞതായി വാദമില്ല എന്നും ഹൈക്കോടതിവിധിയിൽ നിരീക്ഷണമുണ്ടായിരുന്നു<ref name = indiatogether/>. പെൺകുട്ടി സ്വമേധയാ ആണ് രാജുവിനൊപ്പം പോയതെന്നതിന് പീഡനത്തിനു മുമ്പ് പെൺകുട്ടി രാജുവിനെഴുതിയ ഒരു കത്ത് കോടതി തെളിവായി സ്വീകരിച്ചിരുന്നു<ref name="കത്ത്">{{cite news|title=സൂര്യനെല്ലിക്കേസ്: ഹൈക്കോടതി പരിഗണിച്ചത്‌പെൺകുട്ടിയുടെ കത്ത്|url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/2093022/2013-02-01/kerala|accessdate=6 ഫെബ്രുവരി 2013|newspaper=മാതൃഭൂമി|date=1 ഫെബ്രുവരി 2013|archive-date=2013-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20130203010205/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/2093022/2013-02-01/kerala|url-status=dead}}</ref>. കൂടാതെ പെൺകുട്ടി അച്ഛനമ്മമാർ അറിയാതെ ആഭരണം പണയം വച്ചു, ഹോസ്റ്റൽ ഫീസടയ്ക്കാൻ അച്ഛൻ കൊടുത്ത 450 രൂപ മറ്റാവശ്യങ്ങൾക്കായി ചിലവഴിച്ചു എന്നീ പ്രതിഭാഗത്തിന്റെ വാദങ്ങളും പെൺകുട്ടിയുടെ മാനസിക പശ്ചാത്തലം വിശകലനം ചെയ്യാനായി കോടതി പരിഗണനയിലെടുത്തു<ref name = indiatogether/>. വിധിയെ തുടർന്ന് വിവാദങ്ങളും പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു. പതിനാറ് വയസ്സ് മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന ഒരു പെൺകുട്ടിയെ ഭയപ്പെടുത്തിയിരുന്നെന്ന വാദം കോടതി കണ്ടില്ലെന്ന് അന്നേ ആരോപണമുയർന്നിരുന്നു. പ്രതികളിൽ ചിലർ, കുറ്റത്തിൽ ഉന്നത വ്യക്തികളുടെ പങ്ക് തെളിവുസഹിതം വെളിപ്പെടുത്തുമെന്ന ഭീഷണി നടത്തിയും മറ്റും കോടതിവിധി അട്ടിമറിക്കുകയായിരുന്നുവെന്നും, അതല്ല അന്ന് മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി|ഉമ്മൻ ചാണ്ടിയുടെ]] ബന്ധുവായ ജേക്കബ് സ്റ്റീഫനു വേണ്ടി കോടതി വിധി സ്വാധീനിക്കപ്പെട്ടു എന്നുമൊക്കെ ആരോപണമുയർന്നിരുന്നു{{തെളിവ്}}. പിതാവും ജ്യേഷ്ഠസഹോദരനും മജിസ്ട്രേട്ടുമാരായ, നീതിന്യായവ്യവസ്ഥയിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്താൻ ശേഷിയുള്ള അഭിഭാഷകനായിരുന്ന ധർമ്മരാജനു വേണ്ടി വിധി സ്വാധീനിക്കപ്പെട്ടിരിക്കാമെന്നും അന്ന് സംശയമുയർന്നിരുന്നു{{തെളിവ്}}. ഹൈക്കോടതി വിധി നീതിന്യായവ്യവസ്ഥയിൽ നിലനിൽക്കുന്ന ലിംഗപരമായ അസമത്വത്തെയാണ് കാണിക്കുന്നതെന്നും വാദമുണ്ടായിരുന്നു<ref name=indiatogether/>. എതിർപ്പില്ലായ്മ സമ്മതത്തിന്റെ തെളിവല്ല എന്ന വസ്തുത കോടതി കണക്കിലെടുത്തില്ല എന്നും ആക്ഷേപമുണ്ട്. ജസ്റ്റിസ് കെ.എ. അബ്ദുൾ ഗഫൂർ, ജസ്റ്റിസ് ആർ. ബസന്ത് എന്നിവരുൾപ്പെട്ട ഹൈക്കോടതി ഡിവിഷൻ ബഞ്ച് ആയിരുന്നു കേസ് കേൾക്കുകയും വിധി പുറപ്പെടുവിക്കുകയും ചെയ്തത്<ref name="പ്രായം" />. ഈ വിധി ഇത്തരത്തിലുള്ള മറ്റ് കേസുകളെയും ബാധിക്കുമെന്ന് വനിതാസംഘടനകളും മറ്റും ഭയന്നിരുന്നു<ref name = indiatogether/>. തെളിവുകളുടെ അഭാവം കൊണ്ടല്ല ഹൈക്കോടതി പ്രതികളെ വെറുതെ വിട്ടതെന്നായിരുന്നു അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്ന സിബി മാത്യൂസ് പിന്നീട് അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്<ref name="ചാരിതാർത്ഥ്യം" />. പ്രോസിക്യൂഷൻ കേസിൽ പ്രതികളായിട്ടുള്ളവരിൽ ധർമ്മരാജൻ ഒഴിച്ച് ബാക്കിയുള്ളവരായ ഇടുക്കി കൊന്നത്തടി പുതുച്ചിറയിൽ രാജു (പെൺകുട്ടിയെ സ്നേഹം നടിച്ച് തട്ടിക്കൊണ്ട് പോയ ബസ് ജീവനക്കാരൻ), ചിറക്കടവ് തെക്കേത്തുകവല കൊട്ടാടിക്കുന്നേൽ ഉഷ, ചിറക്കടവ് പുതുപ്പറമ്പിൽ പി. കെ. ജമാൽ, വെള്ളൂത്തുരുത്ത് നെല്ലിക്കൽ റെജി, [[പാലാ]] കുറിച്ചിയിൽ ചെറിയാച്ചൻ, [[ചിറക്കടവ്]] വടക്കുംഭാഗം വടക്കേക്കര ഉണ്ണികൃഷ്ണൻനായർ (ഇരുട്ടുണ്ണി), [[കൊഴുവനാൽ]] നെടുംതകിടിയിൽ അഡ്വ. ജോസ്, [[ചിങ്ങവനം]] വലിയപറമ്പിൽ ശ്രീകുമാർ, കുളത്തുമേൽ കൊല്ലാടുമുറി മാമ്പറത്തല രാജേന്ദ്രൻനായർ, [[അമയന്നൂർ]] മാവേലിൽ ജേക്കബ് സ്റ്റീഫൻ (സ്റ്റീഫൻജി, മുൻ കോട്ടയം ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത് അംഗം), കിഴക്കേക്കര വേലക്കാട് അജി, [[പൊൻകുന്നം]] മാഞ്ഞാവിൽ കോളനി വട്ടങ്കാവുങ്കൽ സതീശൻ, മാറാടി രാമമംഗലംപേട്ട കുഴിക്കണ്ടത്തിൽ അലിയാർ, ആവോലി രാമമംഗലം കുഴിത്തൊട്ടിയിൽ മുഹമ്മദ് യൂസഫ്, [[രാമമംഗലം]] ഉണ്ണിപ്പിള്ളി പടിഞ്ഞാറെവട്ടത്ത് പുത്തൻപുരയിൽ ദാവൂദ്, [[എരുമേലി]] പുഞ്ചവയൽ കപ്ലിയിൽ തുളസീധരൻ, ചിറക്കടവ് കൊട്ടാടിക്കുന്നേൽ ജോൺ എന്ന മോഹനൻ, ചിറക്കടവ് വടക്കുംഭാഗം കണച്ചുമല രാജഗോപാലൻനായർ (കൊന്ന രാജൻ), പൊൻകുന്നം പന്തിരവേലിൽ മാത്യൂജോസഫ്, ചിറക്കടവ് തെക്കയിൽ ശ്രീകുമാർ, [[പുലിയന്നൂർ]] പടിഞ്ഞാറ്റിൻകര കരുപ്പാക്കുന്നേൽ സണ്ണിജോർജ്, കിഴതടിയൂർ കാനാട്ടുപാറ ഇല്ലിമൂട്ടിൽ ജിജി, [[എലിക്കുളം]] അഞ്ചാം മൈൽ ചീരാങ്കുഴി ജോസഫ്, ചിറക്കടവ് വടക്കുംഭാഗം ഇല്ലുത്തുംപറമ്പ് പിണമറുകിൽ സാബു, കുന്നത്തുനാട് രാമമംഗലം കീഴില്ലം മണലിക്കുടിയിൽ വർഗീസ്, [[വാഴൂർ]] പുളിക്കക്കവല തെന്നശ്ശേരി ജോർജ് ചെറിയാൻ, [[തിരുവല്ല]] തോട്ടപ്പുഴശ്ശേരി ഐക്കര വിജയകുമാർ, മാറാടി രാമമംഗലം ഉണ്ണിപ്പിള്ളിൽ പുത്തൻപുരയിൽ അഷറഫ്, [[ഇളങ്ങുളം]] കുഴിക്കാട്ടുതാഴെ ആന്റണി, രാമമംഗലം പടിഞ്ഞാറെവെട്ടത്ത് പുത്തൻവീടിൽ ഷാജി, മാറാടി ആനിക്കാട് പുത്തൻതോപ്പിൽ അനിൽ, കുടയത്തൂർ കൂവപ്പള്ളി പുളിയാങ്കുന്നേൽ സാബുമാത്യു, [[കൂവപ്പള്ളി]] മണ്ണാറക്കയം തോണ്ടിക്കടവിൽ കെ. തങ്കപ്പൻ, [[കുറവിലങ്ങാട്]] കുന്നത്തുവീട്ടിൽ മേരി, [[കട്ടപ്പന]] യാങ്കുഴിക്കര വിഴിക്കപ്പാറ വിലാസിനി എന്നിവരെ ഹൈക്കോടതി വെറുതെ വിട്ടു<ref name='ഹൈകോർട്ട്' />. ഹൈക്കോടതി വിധി പ്രകാരം 5 വർഷം വെറും തടവിനു ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ട ധർമ്മരാജൻ പിന്നീട് പരോളിലിറങ്ങുകയും ഒളിവിൽ പോകുകയുമുണ്ടായി. സുപ്രീം കോടതിയുടെ പുനഃപരിശോധനാ നിർദ്ദേശത്തിനു ശേഷം ധർമ്മരാജൻ 2013 ഫെബ്രുവരി 15-ന് മാത്രമാണ് പിന്നീട് പോലീസ് പിടിയിലായത്<ref>{{cite news|title=ധർമരാജൻ അറസ്റ്റിൽ|url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=340176|accessdate=2013 ഫെബ്രുവരി 20|newspaper=മാതൃഭൂമി|date=2013 ഫെബ്രുവരി 15|archive-date=2013-02-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20130218001359/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=340176|url-status=dead}}</ref>. ===സുപ്രീം കോടതി വിധി=== 2013 ജനുവരി 31-ൽ [[സുപ്രീം_കോടതി_(ഇന്ത്യ)|സുപ്രീം കോടതി]] ഹൈക്കോടതി വിധി അസ്ഥിരപ്പെടുത്തുകയും<ref name="ht1">{{cite news|title=SC sets aside HC acquittal in Suryanelli rape case|url=http://www.hindustantimes.com/india-news/newdelhi/sc-sets-aside-hc-acquittal-in-suryanelli-rape-case/article1-1004537.aspx|accessdate=22 ഏപ്രിൽ 2014|newspaper=ഹിന്ദുസ്ഥാൻ ടൈംസ്|date=1 ഫെബ്രുവരി 2013|language=ഇംഗ്ലീഷ്|archive-date=2014-11-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111142559/http://www.hindustantimes.com/india-news/newdelhi/sc-sets-aside-hc-acquittal-in-suryanelli-rape-case/article1-1004537.aspx|url-status=dead}}</ref> വീണ്ടും വാദം കേൾക്കാനായി ഹൈക്കോടതിയിലേയ്ക്ക് കേസ് തിരികെ അയയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ജസ്റ്റിസ് എ.കെ. പട്നായിക്, ജ്ഞാൻസുധ മിശ്ര എന്നിവർ ഉൾപ്പെട്ട അതിവേഗ ബെഞ്ചാണു കേസ് പരിഗണിച്ചത്<ref name="മെട്രോ" /><ref name="മെട്രോ2">{{cite news|title=സൂര്യനെല്ലി കേസ്: തിങ്കളാഴ്ച വാദം തുടങ്ങും|url=http://www.metrovaartha.com/2013/01/24132656/soorya-nelli20130124.html|accessdate=22 ഏപ്രിൽ 2014|newspaper=മെട്രോ വാർത്ത}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എട്ട് വർഷത്തോളം സുപ്രീം കോടതിയിൽ കെട്ടിക്കിടന്ന അപ്പീൽ അപേക്ഷയിൽ, വെറും ഒന്നരമണിക്കൂർ വാദം കേട്ട സുപ്രീം കോടതി, ഹൈക്കോടതി വിധി തെറ്റാണെന്നും, പുനർവിചാരണ ചെയ്യേണ്ടതുണ്ടെന്നും കണ്ടെത്തുകയാണുണ്ടായത്. പ്രതികളെ വെറുതേ വിട്ടതിനെതിരായി കേരള സർക്കാരും പെൺകുട്ടിയും<ref name=scverdict>{{cite news|title=സൂര്യനെല്ലി കേസ് ഹൈക്കോടതി വിധി റദ്ദാക്കി|url=http://malayalam.oneindia.in/news/2013/01/31/india-suryanelli-case-supreme-court-cancel-hc-verdict-107245.html|accessdate=23 ഏപ്രിൽ 2014|newspaper=വൺ ഇന്ത്യ മലയാളം|date=31 ജനുവരി 2013|author=Ajith Babu|authorlink=http://malayalam.oneindia.in/authors/ajith-babu.html}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name = reporter>[http://www.reporteronlive.com/story/7585/index.html റിപ്പോർട്ടർഓൺലൈവ്.കോം] സൂര്യനെല്ലി കേസ്: വാദം ഇന്നു മുതൽ</ref> കൊടുത്ത അപ്പീലിലായിരുന്നു വിധി വന്നത്. കേസിൽ [[അഖിലേന്ത്യാ ജനാധിപത്യ മഹിളാ അസോസിയേൻ|അഖിലേന്ത്യാ ജനാധിപത്യ മഹിളാ അസോസിയേഷനും]] കക്ഷിചേർന്നിരുന്നു<ref name = reporter/><ref>{{cite web |url= http://meenachilonline.com/?p=2776 |title= സൂര്യനെല്ലി വിധി റദ്ദാക്കൽ: ഇടുക്കി ജനാധിപത്യ മഹിളാ അസോസിയേഷന് അഭിമാന മുഹൂർത്തം |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |date= 2013 ഫെബ്രുവരി 1 |work= |publisher= മീനച്ചിൽ.കോം |accessdate= 2013 ഫെബ്രുവരി 8 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. അന്വേഷണ വേളയിലും പ്രത്യേക കോടതിയുടെ വിചാരണ വേളയിലും മുഖ്യപ്രതികളിലൊരാളായിരുന്ന ധർമ്മരാജൻ ഒളിവിലായിരുന്നുവെന്നും അതിനാൽ അയാളെ ഒഴിവാക്കിയാണ് പ്രതിപ്പട്ടിക തീർത്ത് വിചാരണനടത്തിയതെന്നും, പിന്നീട് ധർമ്മരാജൻ പിടിയിലായ ശേഷം പ്രത്യേക വിചാരണ നടത്തുകയായിരുന്നുവെന്നും, പ്രതികളെ വെറുതേ വിടാൻ പ്രതിപ്പട്ടികയിലെയും മറ്റും സങ്കീർണ്ണ സാങ്കേതികപ്രശ്നങ്ങൾ പരിഗണിച്ചുവെന്നും കേരള സർക്കാരിന്റെ അഭിഭാഷകൻ കെ. പദ്മനാഭൻ നായർ അടക്കം പെൺകുട്ടിയ്ക്കായി ഹാജരായവർ സുപ്രീം കോടതിയെ അറിയിച്ചതും കോടതി കണക്കിലെടുത്തിരുന്നു<ref name=dharmalifemathru /><ref name="നിലപാട്">{{cite news|title=സൂര്യനെല്ലി കേസ് ഹൈക്കോടതിക്ക് മടക്കിയത് കേരളത്തിന്റെ നിലപാട് മൂലം|url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/2849337/2014-04-05/kerala|accessdate=27 ജൂൺ 2014|newspaper=[[മാതൃഭൂമി]]|date=5 ഏപ്രിൽ 2014|language=മലയാളം|archive-date=2014-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20140409131923/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/2849337/2014-04-05/kerala|url-status=dead}}</ref>. ഹൈക്കോടതി വിധിയിൽ പെൺകുട്ടിയ്ക്കെതിരെയുള്ള പരാമർശങ്ങൾ ഞെട്ടിക്കുന്നതെന്നും സുപ്രീം കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു<ref name="മെട്രോ" />. ===ഹൈക്കോടതി പുനർവിചാരണാ വിധി=== ഹൈക്കോടതിയുടെ വിധിപ്രസ്താവം സുപ്രീം കോടതി തള്ളിയതോടെ കേരള ഹൈക്കോടതിയിൽ കേസിന്റെ പുനർവിചാരണ തുടങ്ങുകയും 2014 ഏപ്രിൽ 4-നു വിധി പ്രസ്താവിക്കുകയും ചെയ്തു. പുതിയ വിധി [[#ഹൈക്കോടതി വിധി|ഹൈക്കോടതിയുടെ പഴയ വിധി]] തള്ളി [[#പ്രത്യേക കോടതി വിധി|പ്രത്യേക കോടതിയുടെ വിധി]] വ്യത്യാസങ്ങളോടെ അംഗീകരിച്ചു<ref name=dharmalifemathru>{{cite news|title=സൂര്യനെല്ലി കേസിൽ ധർമ്മരാജന് ജീവപര്യന്തം: 23 പ്രതികൾക്ക് തടവ്‌|url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=443601|accessdate=5 ഏപ്രിൽ 2014|newspaper=[[മാതൃഭൂമി]]|date=4 ഏപ്രിൽ 2014|language=മലയാളം|archive-date=2014-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20140404201717/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=443601|url-status=dead}}</ref>. പുനർവിചാരണ കേട്ടതും, വിധി പ്രസ്താവിച്ചതും ജസ്റ്റിസുമാരായ കെ.ടി. ശങ്കരൻ, എം.എൽ. ഫ്രാൻസിസ് എന്നിവരടങ്ങിയ ഹൈക്കോടതി ഡിവിഷൻ ബഞ്ചാണ്<ref name=dharmalifemathru />. മുഖ്യപ്രതി ധർമ്മരാജന് പ്രത്യേക കോടതി നൽകിയ ജീവപര്യന്തം തടവു ശിക്ഷ ഈ വിധിയിൽ ഹൈക്കോടതി ശരിവെച്ചു<ref name="ചന്ദ്രിക77420">{{cite news|title=ധർമ്മരാജന്റെ ജീവപര്യന്തം ശിക്ഷ ശരിവച്ചു|url=http://www.chandrikadaily.com/contentspage.aspx?id=77420|accessdate=5 ഏപ്രിൽ 2014|newspaper=ചന്ദ്രിക|date=4 ഏപ്രിൽ 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140406080248/http://www.chandrikadaily.com/contentspage.aspx?id=77420|language=മലയാളം|archivedate=2014-04-06|url-status=dead}}</ref>. ഈ കാലയളവിനുള്ളിൽ മരണപ്പെട്ട അഞ്ചുപേരെ ഒഴിവാക്കിയായിരുന്നു വിധി. പ്രോസിക്യൂഷൻ കേസിലെ പ്രതികളിൽ ഏഴുപേരെ ഹൈക്കോടതി തെളിവിന്റെ അഭാവം, കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാതിരിക്കൽ, സംശയത്തിന്റെ ആനുകൂല്യം എന്നീ കാരണങ്ങളാൽ വിട്ടയച്ചു{{fn|(൨)}}<ref name="ശിക്ഷ">{{cite news|title=സൂര്യനെല്ലി: ധർമരാജന് ജീവപര്യന്തം; 23 പ്രതികൾക്ക് തടവ്|url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=443753|accessdate=5 ഏപ്രിൽ 2014|newspaper=മാതൃഭൂമി|date=5 ഏപ്രിൽ 2014|language=മലയാളം|archive-date=2014-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20140405020152/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=443753|url-status=dead}}</ref>. അന്വേഷണത്തിൽ ചെറിയ പാളിച്ചകളുണ്ടായിട്ടുണ്ടെന്നും, എന്നാലത് ഗൗരവകരമായ മേഖലകളിലല്ലെന്നും, അക്കാരണം കൊണ്ട് പ്രതികളെ വെറുതേ വിടുന്നത് അംഗീകരിക്കാനാവില്ലെന്നും ഹൈക്കോടതി വിധിയിൽ വ്യക്തമാക്കി<ref name="മാധ്യമം140405" />. [[ജസ്റ്റിസ് ആർ. ബസന്ത്]] ഉൾപ്പെട്ട ഹൈക്കോടതി ഡിവിഷൻ ബഞ്ച് പഴയ വിധിയിൽ പെൺകുട്ടിക്കെതിരെ നടത്തിയിരുന്ന, പെൺകുട്ടി ബാലവേശ്യയാണെന്നും, മൊഴി അവിശ്വസനീയമാണെന്നും ഉള്ള പ്രസ്താവങ്ങൾ പുതിയ വിധിയിൽ നീക്കം ചെയ്യുകയും, പെൺകുട്ടിയുടെ മൊഴി വിശ്വസനീയമാണെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുകയും ചെയ്തു<ref name=dharmalifemathru />. കുട്ടിയെ ഭയപ്പെടുത്തിയിരുന്നെന്നുള്ള വാദം പഴയ ബഞ്ച് കണക്കിലെടുത്തിരുന്നില്ലെങ്കിലും ഈ ബഞ്ച് കണക്കിലെടുത്തു. കുട്ടി പെട്ടെന്ന് പേടിക്കുന്ന സ്വഭാവമുള്ളവളായിരുന്നുവെന്നും സാക്ഷിമൊഴികളിൽ നിന്ന് ഹൈക്കോടതി അനുമാനിച്ചു. തന്നെ പീഡിപ്പിച്ചവരോടു തന്നെ രക്ഷപെടുത്തണമെന്നും, ദയവുകാട്ടണമെന്നും കുട്ടി പറഞ്ഞിരുന്നതായും ഹൈക്കോടതി കണ്ടെത്തി. മൊഴിയിലെ ഏതാനം ലഘു വൈരുദ്ധ്യങ്ങൾ സ്വാഭാവികമാണെന്നും, അത് പെരുപ്പിച്ച് കാട്ടേണ്ടന്നും കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു. കുട്ടി വേശ്യാവൃത്തിയിലേർപ്പെട്ടെന്ന വാദം നിലനിൽക്കില്ലെന്നും, പീഡനത്തിനിടെ സ്വന്തം ആഭരണങ്ങൾ വരെ നഷ്ടപ്പെട്ടതല്ലാതെ ഒന്നും നേടിയില്ലെന്നും ഹൈക്കോടതി വിധിയിൽ നിരീക്ഷിച്ചു<ref name="മാധ്യമം140405">{{cite news|title=സൂര്യനെല്ലി പെൺകുട്ടി ബാലവേശ്യ ആയിരുന്നില്ലെന്ന് ഹൈകോടതി|url=http://www.madhyamam.com/news/279907/140405|accessdate=5 ഏപ്രിൽ 2014|newspaper=മാധ്യമം|date=4 ഏപ്രിൽ 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140405054656/http://www.madhyamam.com/news/279907/140405|archivedate=2014-04-05|language=മലയാളം|url-status=live}}</ref>. പഴയ വിധിയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ കോടതി പ്രതിഭാഗം അഭിഭാഷകരോട് പെൺകുട്ടി വേശ്യാവൃത്തിയാണോ ചെയ്തതെന്ന് ചോദിച്ചതിനെ തുടർന്ന് അഭിഭാഷകർ അങ്ങനെയഭിപ്രായം ഇല്ലെന്ന് അറിയിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും വിധിയിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്<ref name=mflash>{{cite news|title=40 ദിവസം നാല്പതു പ്രതികൾ, സൂര്യനെല്ലി കേസ് അപൂർവങ്ങളിൽ അപൂർവം|url=http://www.malabarflash.com/2014/04/sooryanelli-case.html|accessdate=7 ഏപ്രിൽ 2014|newspaper=മലബാർ ഫ്ലാഷ്|date=5 ഏപ്രിൽ 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407170733/http://www.malabarflash.com/2014/04/sooryanelli-case.html|archivedate=2014-04-07|url-status=live}}</ref>. കൗമാരക്കാരിയായ കുട്ടി തന്റെ കാമുകനോടുള്ള സ്നേഹം മൂലം ചെയ്ത ചെറിയ കുറ്റങ്ങൾ കുട്ടി ദുർമാർഗ്ഗിയായതുകൊണ്ടല്ലെന്നും, കുട്ടിയുടെ ആത്മാർത്ഥതയെ കാമുകൻ ദുരുപയോഗം ചെയ്യുകയായിരുന്നുവെന്നും കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു<ref name="പ്രണയത്തിന്റെഇര">{{cite news|title=അവൾ വഴിപിഴച്ചവളല്ല; കപട പ്രണയത്തിന്റെ ഇര: കോടതി|url=http://www.mangalam.com/print-edition/keralam/167366|accessdate=6 ഏപ്രിൽ 2014|newspaper=മംഗളം|date=5 ഏപ്രിൽ 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140406123010/http://www.mangalam.com/print-edition/keralam/167366|archivedate=2014-04-06|language=മലയാളം|url-status=live}}</ref>. നിർബന്ധിത ലൈംഗികവേഴ്ചയ്ക്ക് വിധേയമാക്കിയെന്ന മെഡിക്കൽ റിപ്പോർട്ടുകളിലെ കണ്ടെത്തലുകളും കോടതി കണക്കിലെടുത്തു. മുൻവിധിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഹൈക്കോടതി വിധി പൊതുവേ സ്വീകരിക്കപ്പെട്ടു<ref name=anweshi>{{cite news|title=Suryanelli case: Anweshi hails ruling|url=http://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/suryanelli-case-anweshi-hails-ruling/article5878667.ece|accessdate=6 ഏപ്രിൽ 2014|newspaper=ദ് ഹിന്ദു|date=6 ഏപ്രിൽ 2014|language=ഇംഗ്ലീഷ്}}</ref><ref name=aidwa>{{cite news|title=AIDWA Welcomes High Court Verdict in Suryanelli Case|url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/AIDWA-Welcomes-High-Court-Verdict-in-Suryanelli-Case/2014/04/05/article2150738.ece#.U0FxCfgkBSs|accessdate=6 ഏപ്രിൽ 2014|newspaper=The new Indian Express|date=5 ഏപ്രിൽ 2014|language=ഇംഗ്ലീഷ്}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=thetuthiruthal>{{cite news|title=തെറ്റു തിരുത്തിയ വിധി|url=http://news.keralakaumudi.com/news.php?nid=d1186d9408d14d3534e26679d4224c6b|accessdate=6 ഏപ്രിൽ 2014|newspaper=കേരളകൗമുദി|date=6 ഏപ്രിൽ 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140406153400/http://news.keralakaumudi.com/news.php?nid=d1186d9408d14d3534e26679d4224c6b|archivedate=2014-04-06|language=മലയാളം|url-status=live}}</ref><ref name=FamilyHails>{{cite news|title=Victim's Family Hails Verdict|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Victims-Family-Hails-Verdict/2014/04/06/article2152647.ece#.U0FxnvgkBSs|accessdate=6 ഏപ്രിൽ 2014|newspaper=The new Indian Express|date=6 ഏപ്രിൽ 2014|language=ഇംഗ്ലീഷ്}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. പഴയ വിധി നടത്തിയ ബഞ്ചിലുണ്ടായിരുന്ന, പിന്നീട് വ്യത്യസ്ത വേദികളിൽ 'പെൺകുട്ടി ബാലവേശ്യയായിരുന്നു' എന്നാവർത്തിച്ച ബസന്തിനുള്ള മറുപടിയാണ് ഹൈക്കോടതി വിധി എന്ന് പെൺകുട്ടിയുടെ പിതാവ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്<ref name=ബസന്തിനേറ്റയടി>{{cite news|title=വിധി ജസ്റ്റിസ് ബസന്തിനേറ്റ തിരിച്ചടി -പെൺകുട്ടിയുടെ അച്ഛൻ|url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=443756|accessdate=5 ഏപ്രിൽ 2014|newspaper=മാതൃഭൂമി|date=4 ഏപ്രിൽ 2014|language=മലയാളം|archive-date=2014-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20140405065344/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=443756|url-status=dead}}</ref><ref name=FamilyHails />. ==രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകരുടെ പങ്ക്== വിവിധ രാഷ്ട്രീയപ്പാർട്ടികൾക്ക് കേസ് വിവിധ തലങ്ങളിൽ വെല്ലുവിളിയായി. കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയുടെ ഉന്നത നേതാക്കൾ കേസിൽ ഉൾപ്പെടുകയോ സംശയത്തിന്റെ നിഴലിലാകുകയോ ചെയ്തപ്പോൾ, [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്സ്]]<ref name="സെഷൻകോർട്ട്‌ഹിന്ദു" /> [[ജെ.എസ്.എസ്.]]<ref name="സെഷൻകോർട്ട്‌ഹിന്ദു" />, [[കേരളാ കോൺഗ്രസ്]]<ref name=oofen /> തുടങ്ങിയ പാർട്ടികളുടെ പ്രാദേശിക നേതാക്കൾ കേസിൽ പ്രതികളായി. പ്രധാന പ്രതിയായിരുന്ന ധർമ്മരാജൻ [[സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡെറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ|എസ് എഫ് ഐ]] സജീവപ്രവർത്തകനായിരുന്നു<ref name = mathrubhumi3>{{cite news|title=മോഹിച്ചത് മികച്ച അഭിഭാഷകനാവാൻ; വിധി കുരുക്കിയത് പീഡനക്കേസിൽ|url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/2114553/2013-02-12/kerala|accessdate=12 ഫെബ്രുവരി 2013|newspaper=മാതൃഭൂമി|date=12 ഫെബ്രുവരി 2013|archive-date=2013-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20130212182310/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/2114553/2013-02-12/kerala|url-status=dead}}</ref>. അഭിഭാഷകനായിരിക്കുമ്പോൾ [[പൊൻകുന്നം|പൊൻകുന്നത്തിനടുത്ത്]] ചേനപ്പാടിയിൽ അടിപിടിക്കേസിൽ ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ധർമ്മരാജൻ ആ പാർട്ടിക്ക് അനഭിമതനാകാൻ കാരണം. തുടർന്ന് ജെ.എസ്.എസി.ൽ ചേരുകയും<ref name = mathrubhumi3/> പാർട്ടിയുടെ ഘടകം പൊൻകുന്നം പ്രദേശത്ത് രൂപീകരിക്കാൻ മുൻകൈയെടുത്തു പ്രവർത്തിച്ച്, പ്രാദേശിക നേതാവായി മാറുകയും ചെയ്തു{{തെളിവ്}}. 28-ാംപ്രതി ജോർജ്ജ് ചെറിയാൻ മുമ്പ് [[മഹാത്മാഗാന്ധി സർവ്വകലാശാല]] യൂണിയൻ ചെയർമാനും, സ്റ്റുഡന്റ് ഡീനും ആയിരുന്നു<ref name=studentdean>{{cite news|title=35 found guilty in Suryanelli case, four acquitted|url=http://expressindia.indianexpress.com/ie/daily/20000903/ina03031.html|accessdate=7 ഏപ്രിൽ 2014|newspaper=Indian Express|date=3 സെപ്റ്റംബർ 2000|language=ഇംഗ്ലീഷ്}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. കോട്ടയം ഡി.സി.സി. സെക്രട്ടറിയും കോൺഗ്രസിലെ എ ഗ്രൂപ്പ് നേതാവുമായിരുന്ന [[ജേക്കബ് സ്റ്റീഫൻ]] എന്ന സ്റ്റീഫൻജി ആണ് പീഡനക്കേസിൽ ഉൾപ്പെട്ട ഒരു പ്രധാന രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകൻ. അക്കാലത്ത് ഇയാൾ കോട്ടയം ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത് അംഗമായിരുന്നു. കേസിന്റെ ആദ്യകാലങ്ങളിൽ സജീവരാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിന്നും മാറി നിന്നിരുന്നുവെങ്കിലും പിന്നീട് വീണ്ടും സജീവമായി. പ്രത്യേക കോടതി ശിക്ഷ, 2014-ൽ ഹൈക്കോടതി ശരി വെക്കുന്ന വേളയിൽ ഇയാൾ കോട്ടയം സഹകരണ-കാർഷിക ഗ്രാമവികസനബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ കാർഷിക ഗ്രാമവികസനബാങ്കിന്റെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഡയറക്ടർ പദവി ഇയാൾ വഹിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. അയർക്കുന്നം സർവീസ് സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ ഡയറക്ടർ ബോർഡ് അംഗവും<ref name=oofen>{{cite news|title=ജേക്കബ് സ്റ്റീഫൻ ഉമ്മൻചാണ്ടിയുടെ വലംകൈ|url=http://www.deshabhimani.com/newscontent.php?id=439844|accessdate=6 ഏപ്രിൽ 2014|newspaper=ദേശാഭിമാനി|date=5 ഏപ്രിൽ 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140406163305/http://www.deshabhimani.com/newscontent.php?id=439844|archivedate=2014-04-06|language=മലയാളം|url-status=live}}</ref> കോട്ടയം ഭൂപണയ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റുമായി ഇയാൾ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="ജാമ്യം">{{cite news|title=സൂര്യനെല്ലി: പ്രതികൾ ജാമ്യത്തിനയുള്ള ശ്രമത്തിൽ|url=http://www.indiavisiontv.com/2013/02/02/164081.html|accessdate=26 ഓഗസ്റ്റ് 2014|newspaper=ഇന്ത്യാവിഷൻ ടി.വി.|date=2 ഫെബ്രുവരി 2013|archiveurl=https://www.webcitation.org/6S7YmJWBy?url=http://www.indiavisiontv.com/2013/02/02/164081.html|archivedate=2014-08-26|language=മലയാളം|url-status=live}}</ref> കേരള കോൺഗ്രസ് (എം) നേതാവായിരുന്ന അഡ്വ. നെടുംതകടിയേൽ ജോസ് ആണ് കേസിലുൾപ്പെട്ട മറ്റൊരു പ്രമുഖൻ<ref name=oofen />. ഇവരിരുവർക്കും ഹൈക്കോടതി പുനർവിചാരണയെത്തുടർന്ന് തടവിലാകേണ്ട സാഹചര്യമുണ്ടായെങ്കിലും വിവിധ തലങ്ങളിലുള്ള കോടതി നടപടികൾ ഉപയോഗിച്ച് തടവിൽ പോകുന്നതിൽ നിന്നും ഒഴിവാകാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും അവയെല്ലാം പരാജയപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് കോടതി വിധി വന്ന് ആറുമാസത്തിനുശേഷം തടവിൽ പോകേണ്ടി വന്നു<ref name="കീഴടങ്ങി">{{cite news|title=സൂര്യനെല്ലി കേസ്: ജേക്കബ് സ്റ്റീഫൻ ഉൾെപ്പടെ രണ്ട് പ്രതികൾ കീഴടങ്ങി|url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=478547|accessdate=26 ഓഗസ്റ്റ് 2014|newspaper=മാതൃഭൂമി|date=22 ഓഗസ്റ്റ് 2014}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="ഒടുവിൽ>{{cite news|title=സൂര്യനെല്ലി: കോൺഗ്രസ് നേതാവ് ജേക്കബ് സ്റ്റീഫൻ ഒടുവിൽ കീഴടങ്ങി|url=http://www.deshabhimani.com/news-kerala-all-latest_news-393102.html|accessdate=26 ഓഗസ്റ്റ് 2014|newspaper=ദേശാഭിമാനി|date=22 ഓഗസ്റ്റ് 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140826175802/http://www.deshabhimani.com/news-kerala-all-latest_news-393102.html|archivedate=26 ഓഗസ്റ്റ് 2014|language=മലയാളം}}</ref>. കേസിൽ സംശയത്തിലായിരുന്ന [[പി.ജെ. കുര്യൻ|പി.ജെ. കുര്യന്]] അനുകൂലമായി, [[ബി.ജെ.പി.|ബി.ജെ.പി.യുടെ]] അന്നത്തെ [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലാ]] പ്രസിഡന്റ് മൊഴി നൽകിയത് ബി.ജെ.പി.യ്ക്കുള്ളിലും വിവാദമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു<ref name="രാജൻ" />. 2013 ജനുവരി അവസാനം [[എൻ.എസ്.എസ്.|എൻ.എസ്.എസും]] കോൺഗ്രസ്സുമായി തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമയത്ത് ധാരണയുണ്ടായിരുന്നെന്ന എൻ.എസ്.എസ്. സെക്രട്ടറി സുകുമാരൻ നായരുടെ വാദം, മറ്റെല്ലാ കോൺഗ്രസ് നേതാക്കളും തള്ളിക്കളഞ്ഞിട്ടും. പി.ജെ. കുര്യൻ മാത്രം പിന്തുണച്ചത്, സൂര്യനെല്ലി കേസിൽ നിന്നും രക്ഷപെടാനുള്ള വഴിയൊരുക്കിയതിനുള്ള നന്ദിപ്രകടനമായിട്ടാണെന്ന് വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2013 ജനുവരി 31-നു സുപ്രീം കോടതി വിധിയെത്തുടർന്ന് രാജ്യസഭാ ഉപാദ്ധ്യക്ഷനായ പി.ജെ. കുര്യൻ രാജിവെയ്ക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ട് വൻവിവാദം ഉണ്ടായിയെങ്കിലും, കുര്യനെ സുപ്രീംകോടതി കുറ്റവിമുക്തനാക്കിയതാണെന്ന വാദമാണ് ഉമ്മൻ ചാണ്ടി സർക്കാർ പൊതുവേ കൈക്കൊണ്ടത്. കേസിനിടെ എല്ലാ രാഷ്ട്രീയപാർട്ടിക്കാരും തന്നെ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും, പി.ജെ. കുര്യനെതിരായി മൊഴി കൊടുക്കരുതെന്ന് ഭരണകക്ഷിയിലെ ([[യു.ഡി.എഫ്.]]) പല അംഗങ്ങളും അന്ന് ജയിലിൽ വന്നുകണ്ട് അഭ്യർത്ഥിച്ചിരുന്നുവെന്നും ധർമരാജൻ അവകാശപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്<ref name = mathrubhumi4>{{cite news|title=കുര്യനെതിരെയുള്ള വെളിപ്പെടുത്തലിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു -ധർമരാജൻ|url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/2115015/2013-02-12/kerala|accessdate=12 ഫെബ്രുവരി 2013|newspaper=മാതൃഭൂമി|date=12 ഫെബ്രുവരി 2013|archive-date=2013-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20130212182518/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/2115015/2013-02-12/kerala|url-status=dead}}</ref>. ===പി.ജെ. കുര്യന്റെ പങ്കാളിത്തം സംബന്ധിച്ച സംശയം=== [[File:P. J. Kurien portrait.jpg|thumb|പി.ജെ. കുര്യൻ]] കേസന്വേഷണത്തിന്റെ വേളയിൽ അന്നു കേന്ദ്രമന്ത്രിയായിരുന്ന [[പി.ജെ. കുര്യൻ|പി.ജെ. കുര്യന്റെ]] പേരും പെൺകുട്ടി പറഞ്ഞുവെങ്കിലും അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥനായ സിബി മാത്യൂസ് അദ്ദേഹത്തിനെതിരെ കേസെടുക്കാൻ തയ്യാറായില്ല. തുടർന്ന് പെൺകുട്ടി അദ്ദേഹത്തെ കേസിൽ ഉൾപ്പെടുത്തണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് [[പീരുമേട്]] ഒന്നാം ക്ളാസ് ജ്യുഡീഷ്യൽ മജിസ്ട്രേറ്റ് കോടതിയിൽ സ്വകാര്യ അന്യായം ഫയൽ ചെയ്‌തു. ഈ കേസിൽ ഹാജരാകാൻ കുര്യനോട് കോടതി ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു. ഇതിനെതിരേ കുര്യൻ ഹൈക്കോടതിയിൽ അപ്പീൽ നൽകിയെങ്കിലും അത് കോടതി തള്ളി. തുടർന്ന് സുപ്രീംകോടതിയിൽ കുര്യൻ അപ്പീൽ നൽകി. പീരുമേട് കോടതിയുടെ നടപടികൾ നിർത്തിവയ്ക്കാനായിരുന്നു സുപ്രീം കോടതിവിധി<ref>[http://news.keralakaumudi.com/news.php?nid=fd0fe79467c1eb7900ecde740d529311 കേരളകൗമുദി.കോം] സൂര്യനെല്ലി: പി.ജെ. കുര്യനെതിരെ പെൺകുട്ടി കത്തയച്ചു </ref>. സൂര്യനെല്ലി കേസിൽ കുര്യനനുകൂലമായി മൊഴി മാറ്റാൻ അന്വേഷണോദ്യോഗസ്ഥനിൽ നിന്ന് സമ്മർദ്ദമുണ്ടായി എന്ന് പെൺകുട്ടി പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. സാങ്കേതികത്വം പറഞ്ഞും കുര്യനെപ്പോലെയുള്ള ഉന്നതനെ കേസിലുൾപ്പെടുത്തിയാലുണ്ടാകുന്ന പ്രത്യാഘാതത്തെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞും മൊഴി മാറ്റാൻ സമ്മർദ്ദമുണ്ടായി എന്ന് ചാനൽ അഭിമുഖത്തിൽ പെൺകുട്ടി വെളിപ്പെടുത്തിയത്. രക്ഷിക്കണം എന്നപേക്ഷിച്ചിട്ടും കുര്യൻ ഉപദ്രവിക്കുകയായിരുന്നുവെന്നും പെൺകുട്ടി പറഞ്ഞിരുന്നു<ref name="മൊഴിമാറ്റാൻ">{{cite news|title=കുര്യന്‌ അനുകൂലമായി മൊഴിമാറ്റാൻ സിബി മാത്യൂസ്‌ സമ്മർദ്ദം ചെലുത്തി|url=http://www.janmabhumidaily.com/jnb/News/97853|accessdate=6 ജൂലൈ 2014|newspaper=ജന്മഭൂമി|date=7 ഫെബ്രുവരി 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130209200544/http://www.janmabhumidaily.com/jnb/News/97853|language=മലയാളം}}</ref>. ശാരീരിക പ്രത്യേകതകളും ശരീരത്തിലെ മറുക് അടക്കമുള്ള അടയാളങ്ങളും പെൺകുട്ടി മൊഴിയിൽ നൽകിയിരുന്നു എന്ന് പലരും പറയുന്നു.<ref name="രക്ഷക">{{cite news|title=http://www.janmabhumidaily.com/jnb/News/98530|url=ബാജിയെ രക്ഷിക്കാൻ മുന്നണികളുടെ മത്സരം|accessdate=6 ജൂലൈ 2014|newspaper=ജന്മഭൂമി|date=11 ഫെബ്രുവരി 2013|archiveurl=http://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.janmabhumidaily.com%2Fjnb%2FNews%2F98530&date=2014-07-06|language=മലയാളം}}</ref>. പി.ജെ. കുര്യനെതിരെ പെൺകുട്ടിയുടെ മാതാവ്‌ കോൺഗ്രസ്‌ അദ്ധ്യക്ഷ സോണിയാ ഗാന്ധിക്കും ഉപാദ്ധ്യക്ഷൻ രാഹുൽ ഗാന്ധിക്കും അഹമ്മദ്‌ പട്ടേലിനും കത്ത്‌ അയച്ചിരുന്നു<ref name="മൊഴിമാറ്റാൻ" />. കുര്യൻ രാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനം ഉപയോഗിച്ച് രക്ഷപെട്ടെന്നാണ് ഇവരുടെ വിശ്വാസം. 2013-ൽ [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭയുടെ]] ഡെപ്യൂട്ടി സ്പീക്കറായ [[പി.ജെ. കുര്യൻ|പി.ജെ. കുര്യനെ]] പ്രതിയാക്കണം എന്നപേക്ഷിച്ച് പെൺകുട്ടി അയച്ച കത്ത് പുറത്തുവന്നിരുന്നു<ref name=accusedkurian>{{cite news|last=ബാബു|first=അജിത്ത്|title=സൂര്യനെല്ലി കേസിൽ പിജെ കുര്യനെ പ്രതിചേർക്കണം|url=http://malayalam.oneindia.in/news/2013/02/01/kerala-pj-kurien-include-accused-litst-suryanelli-victim-107255.html|accessdate=23 ഏപ്രിൽ 2014|newspaper=വൺ ഇന്ത്യ മലയാളം|date=1 ഫെബ്രുവരി 2013|authorlink=http://malayalam.oneindia.in/authors/ajith-babu.html}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=victim1>[http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13349175&programId=1073750974&tabId=1&contentType=EDITORIAL പി.ജെ. കുര്യനും തന്നെ പീഡിപ്പിച്ചെന്ന് സൂര്യനെല്ലി പീഡനകേസിലെ ഇരയായ പെൺകുട്ടി]മലയാളമനോരമ ഇംഗ്ലീഷ്</ref>. 2013-ൽ വിവാദങ്ങളെത്തുടർന്ന് എൻ.ഡി.റ്റി.വി.യിൽ നടന്ന അഭിമുഖത്തിനിടെ കുര്യൻ ഇറങ്ങിപ്പോയത് വാർത്തയായിരുന്നു<ref name="കുര്യൻപോയി">{{cite news|title=സൂര്യനെല്ലി; ചാനൽ ചർച്ചയിൽ നിന്നും പി.ജെ. കുര്യൻ ഇറങ്ങിപ്പോയി|url=http://www.indiavisiontv.com/2013/02/05/165143.html|accessdate=4 മെയ് 2013|newspaper=ഇന്ത്യാവിഷൻ|date=5 ഫെബ്രുവരി 2013}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. മറ്റൊരു ചാനൽ ചർച്ചയിൽ നിന്നും മുഖ്യമന്ത്രി ഉമ്മൻ ചാണ്ടിയും കുര്യനെ സംബന്ധിച്ച ചോദ്യങ്ങളെ തുടർന്ന് അക്കാലത്ത് ഇറങ്ങിപ്പോയതും വാർത്തയായിരുന്നു<ref name="ഉചാഇപോ">{{cite news|title=സൂര്യനെല്ലി പരാമർശം: ഉമ്മൻ ചാണ്ടി ചാനൽ ചർച്ചയിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങിപ്പോയി|url=http://www.madhyamam.com/news/216239/130307|accessdate=27 ജൂൺ 2014|newspaper=[[മാധ്യമം]]|date=7 മാർച്ച് 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130310224406/http://www.madhyamam.com/news/216239/130307|archivedate=10 മാർച്ച് 2013|language=മലയാളം}}</ref>. കേസിലെ പ്രധാന പ്രതിയായ ധർമ്മരാജൻ പി.ജെ. കുര്യൻ തന്റെ കാറിൽ കുമളി ഗസ്റ്റ് ഹൗസിൽ വന്നിരുന്നു എന്ന് മാതൃഭൂമി ചാനലിൽ നടത്തിയ അഭിമുഖത്തിൽ പറയുകയുണ്ടായി. സുഹൃത്തുക്കളായ ഉണ്ണി, ജമാൽ, ചെറിയാൻ എന്നിവരും തന്നോടൊപ്പമുണ്ടായിരുന്നു എന്നും ധർമ്മരാജൻ അവകാശപ്പെട്ടിരുന്നു. കുര്യനെത്തിയത് 1996 ഫെബ്രുവരി 19-ന് ആണെന്നും, അത് കേസിലെ മറ്റൊരു പ്രതിയും കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന ജേക്കബ് സ്റ്റീഫൻ അറിയിച്ചിട്ടായിരുന്നുവെന്നുമാണ് ധർമ്മരാജൻ അവകാശപ്പെട്ടത്<ref name=khaleej>{{cite news|title=More trouble for Kurien after new revelation in rape case|url=http://www.khaleejtimes.com/kt-article-display-1.asp?xfile=data/international/2013/February/international_February468.xml&section=international|accessdate=18 ഏപ്രിൽ 2014|newspaper=ഖലീജ് ടൈംസ്|date=12 ഫെബ്രുവരി 2013|author=T K Devasia|language=ഇംഗ്ലീഷ്}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. പി.ജെ. കുര്യൻ ഇക്കാര്യങ്ങൾ നിഷേധിക്കുകയുണ്ടായി<ref name = mathrubhumi4/>. തുടർന്ന് പുതിയ സാഹചര്യമുണ്ടായെന്ന കാരണത്താൽ, സൂര്യനെല്ലി കേസിലെ ഇരയായ പെൺകുട്ടി പീരുമേട് മജിസ്ട്രേട്ട് കോടതിയിൽ കുര്യനെ, തെളിവില്ലെന്ന കാരണത്താൽ വിട്ടയച്ച കോടതിവിധി പുനഃപരിശോധിക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ട് ഹർജി നൽകുകയുണ്ടായി. എന്നാൽ വാദം നടന്ന മെയ് 28-നു, കുര്യനെ അറിയില്ലെന്നും, റിപ്പോർട്ടറുടെ നിരന്തരമായ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് മുമ്പിൽ പതറിയാണ് കുര്യനുൾപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെന്ന് പറഞ്ഞതെന്നും, ചാനലിനു അഭിമുഖം നൽകിയപ്പോൾ താൻ മദ്യലഹരിയിലായിരുന്നുവെന്നും ധർമ്മരാജൻ വക്കീൽ മുഖാന്തരം മൊഴിമാറ്റി [[സത്യവാങ്മൂലം]] സമർപ്പിക്കുകയുണ്ടായി<ref name="retraction">{{cite news|title=Suryanelli case: Lone convict retracts charge against Kurien|url=http://tehelka.com/suryanelli-case-lone-convict-dharmarajan-retracts-charge-against-kurien/|accessdate=2013 ജൂൺ 3|newspaper=[[തെഹൽക്ക]]|date=2013 മെയ് 29|language=ഇംഗ്ലീഷ്}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="സത്യവാങ്മൂലം">{{cite news|title=സൂര്യനെല്ലി: കുര്യന്​ അനുകൂലമായി ധർമ്മരാജന്റെ സത്യവാങ്മൂലം|url=http://www.mediaonetv.in/news/7829/wed-05292013-1358|accessdate=2013 ജൂൺ 3|newspaper=മീഡിയ വൺ ടി.വി.|date=2013 മെയ് 29|language=മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. തുടർന്ന് കോടതി ഹർജി തള്ളുകയുണ്ടായി<ref name="തള്ളി">{{cite news|title=സൂര്യനെല്ലി: പി.ജെ.കുര്യന് എതിരായ ഹർജി തള്ളി|url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/2364952/2013-06-30/kerala|accessdate=2013 ജൂലൈ 5|newspaper=മാതൃഭൂമി|date=30 ജൂൺ 2013|language=മലയാളം|archive-date=2013-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20130724114942/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/2364952/2013-06-30/kerala|url-status=dead}}</ref><ref name="ആവില്ല">{{cite news|title=സൂര്യനെല്ലി: പി.ജെ.കുര്യനെ പ്രതിയാക്കാനാവില്ലെന്ന് കോടതി|url=http://news.keralakaumudi.com/news.php?nid=6016f4a751e79f5ead7b0012f67b48bc|accessdate=2013 ജൂലൈ 5|newspaper=കേരളകൗമുദി|date=2013 ജൂൺ 30|language=മലയാളം}}</ref>. അതിനു ശേഷം ഇതേ വിഷയത്തിൽ പി.ജെ. കുര്യനെ കേസിൽ നിന്നും ഒഴിവാക്കിക്കൊണ്ട് 2006-ൽ ഹൈക്കോടതി നടത്തിയ വിധിക്കെതിരെ, പെൺകുട്ടി 2013-ൽ ഹൈക്കോടതിയിൽ പുനഃപരിശോധനാ ഹർജി നൽകുകയും, 2006-ൽ പരാതിക്കാരിയുടെ വാദം കേൾക്കാതെ കുര്യനെ കേസിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കിയത് ശരിയായിരുന്നില്ലെന്ന് കോടതി നിരീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു<ref name="തെറ്റ്">{{cite news|title='സൂര്യനെല്ലി പെൺകുട്ടിയുടെ ഭാഗം കേൾക്കാത്തത് ശരിയല്ല'|url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=409263|accessdate=2013 നവംബർ 28|newspaper=മാതൃഭൂമി|date=25 നവംബർ 2013|language=മലയാളം|archive-date=2013-11-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20131128063121/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=409263|url-status=dead}}</ref><ref name="വാദംകേൾക്കണം">{{cite news|title=സൂര്യനെല്ലി: ഇരയുടെ വാദം കേൾക്കണമായിരുന്നു -ഹൈകോടതി|url=http://www.madhyamam.com/news/257150/131125|accessdate=2013 നവംബർ 28|newspaper=മാദ്ധ്യമം|date=25 നവംബർ 2013|language=മലയാളം|archive-date=2013-11-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20131128064307/http://www.madhyamam.com/news/257150/131125|url-status=dead}}</ref>. പിന്നീട് സർക്കാർ ജോലി ലഭിച്ച പെൺകുട്ടിയ്ക്കെതിരെ, സുപ്രീം കോടതിയിൽ അപ്പീൽ പരിഗണനയ്ക്കെടുക്കുന്നതിനു മുമ്പായി അഴിമതിക്കേസ് കെട്ടിച്ചമച്ചെന്നും കുര്യനെതിരെ ആരോപണമുണ്ട്<ref name="leelamenon" />. ====കുര്യനനുകൂലമായ വാദങ്ങൾ==== ഉന്നത പോലീസ് ഐ.പി.എസ്. ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ വ്യത്യസ്തമായ നാല് അന്വേഷണങ്ങളിൽ കുര്യന് ആ സമയത്ത് കുമളിയിൽ ചെല്ലാൻ കഴിയില്ലെന്ന സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെന്നതാണ് പ്രധാന വാദം<ref name="ProKurian">{{cite news|title=കുര്യൻ വേട്ടക്കാർ അറിയാൻ|url=http://www.mangalam.com/opinion/32876|accessdate=4 മെയ് 2013|newspaper=മംഗളം|date=11 ഫെബ്രുവരി 2013|author=മാത്യു സാമുവൽ}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. വൈകിട്ട് 4.45നു [[തിരുവല്ല|തിരുവല്ലയിൽ]] കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകന്റെ വീട്ടിൽ നിന്ന് കുര്യൻ ഫോൺ ചെയ്തതിനു തെളിവുണ്ടെന്നും, 10.20-നു കുര്യൻ സ്വന്തം വീട്ടിലെ ഫോണിൽ നിന്ന് എസ്.പി.യ്ക്ക് ഫോൺ ചെയ്തെന്നതിനു തെളിവുണ്ടെന്നുമാണ് ഇവയിൽ പ്രധാനം<ref name="ProKurian" />. ഇതിനിടയിലുള്ള സമയത്തിനിടയിൽ കുര്യന് കുമളിയിൽ ചെന്ന് തിരിച്ചുവരാൻ കഴിയില്ലെന്നാണ് വാദിക്കപ്പെടുന്നത്. കുര്യനെതിരായ ആരോപണങ്ങൾ രാഷ്ട്രീയമായി ഉപയോഗിക്കാവുന്ന അവസരങ്ങളിലാണ് ഉയർന്ന് വന്നതെന്നും ആരോപിക്കപ്പെടുന്നു<ref name="ProKurian" />. എന്നാൽ 2013 തുടക്കം, പ്രത്യേകിച്ച് രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്ത അവസരത്തിലാണ് കുര്യനെതിരെ ആരോപണങ്ങളുയർന്നത്. കുര്യനനുകൂലമായി 12 അലിബി തെളിവുകൾ ഉണ്ടെന്നും അവയിൽ രണ്ടുപേർ മാത്രമേ തങ്ങളുടെ മൊഴി തിരുത്തിയിട്ടുള്ളുവെന്നും വാദിക്കപ്പെടുന്നു<ref name="ProKurian" />. ====കുര്യനെതിരായ വാദങ്ങളും ആരോപണങ്ങളും==== രാജ്യസഭയുടെ ഡെപ്യൂട്ടി സ്പീക്കറായ കുര്യനെ പുറത്താക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ട് പെൺകുട്ടി അയച്ച കത്തിനെ സംബന്ധിച്ച വാർത്ത പുറത്തുവന്നതിനുശേഷം, അന്ന് അന്വേഷണസംഘത്തിലുണ്ടായിരുന്ന കെ.കെ. ജോഷ്വാ എന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥൻ പി.ജെ. കുര്യനെ കേസിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കാൻ അന്വേഷണസംഘത്തലവൻ ശ്രമിച്ചുവെന്ന് വെളിപ്പെടുത്തുകയുണ്ടായി. പെൺകുട്ടിയുടെ മൊഴി കണക്കിലെടുക്കാതെ സംഭവസമയത്ത് പി.ജെ. കുര്യൻ കുമളിയിൽ എത്തിയില്ല എന്ന് സാക്ഷിമൊഴിയെ മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള നിഗമനത്തിലെത്തുകയായിരുന്നു അന്വേഷണസംഘത്തലവനായ സിബി. കെ. മാത്യൂസ് ചെയ്തതെന്നും കെ.കെ. ജോഷ്വാ അവകാശപ്പെട്ടിരുന്നു. അന്ന് [[എൻ.എസ്.എസ്.]] അസിസ്റ്റന്റ് സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[സുകുമാരൻ നായർ|സുകുമാരൻ നായരുടെ]] മൊഴി മാത്രമാണ് പി.ജെ. കുര്യനെ പ്രതിപ്പട്ടികയിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കുവാൻ അടിസ്ഥാനമാക്കിയതത്രേ<ref name=madhyamam2>{{cite news|title='സൂര്യനെല്ലി കേസിൽ നിന്നും സിബി മാത്യൂസ് പി.ജെ കുര്യനെ രക്ഷപ്പെടുത്തി' -ജോഷ്വ|url=http://www.madhyamam.com/news/211425/130201|accessdate=23 ഏപ്രിൽ 2014|newspaper=[[മാധ്യമം]]|date=2 ജനുവരി 2013|author=സി.എ.എം. കരീം|archive-date=2013-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20130204034640/http://www.madhyamam.com/news/211425/130201|url-status=dead}}</ref>. അക്കാലത്ത് ബി.ജെ.പി. ആലപ്പുഴ ജില്ലാ പ്രസിഡന്റായിരുന്ന കെ.എസ്. രാജൻ നൽകിയ പി.ജെ. കുര്യന് അനുകൂലമായ മൊഴിയും കുര്യനെ കേസിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കാൻ കാരണമായത്രേ. ഇതുസംബന്ധിച്ച് പെൺകുട്ടിയുടെ മൊഴിയിൽ ഇതുവരെ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളില്ല എന്നതും സൂര്യനെല്ലിക്കേസിലെ [[സ്പെഷ്യൽ പബ്ലിക് പ്രോസിക്യൂട്ടർ|സ്പെഷ്യൽ പബ്ലിക് പ്രോസിക്യൂട്ടറും]] പ്രശസ്ത അഭിഭാഷകനുമായിരുന്ന [[ജി. ജനാർദ്ദനക്കുറുപ്പ്|ജനാർദ്ദനക്കുറുപ്പിന്റെ]] നിയമോപദേശം പ്രതിപ്പട്ടികയിൽ പി.ജെ. കുര്യന്റെ പേര് ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിനനുകൂലമായിരുന്നു എന്നതും മൂലം ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ നിരപരാധിത്വത്തെപ്പറ്റി പൂർണ്ണമായ അന്വേഷണം നടത്തുന്നതിന് ബാദ്ധ്യതയുണ്ട് എന്നാണ് ജോഷ്വയുടെ അഭിപ്രായം<ref name = madhyamam2/>. സിബി മാത്യൂസ് പെൺകുട്ടിയെയും മാതാപിതാക്കളെയും ഇക്കാര്യത്തിൽ ചോദ്യം ചെയ്യാൻ തയ്യാറായിരുന്നില്ലെന്നും മറ്റു പ്രതികളെയെല്ലാം തിരിച്ചറിയൽ പരേഡിലൂടെ പെൺകുട്ടി തിരിച്ചറിഞ്ഞുവെങ്കിലും കുര്യനെതിരേ തിരിച്ചറിയൽ പരേഡ് നടത്തിയില്ല എന്നും അഡ്വക്കേറ്റ് ജനാർദ്ദനക്കുറുപ്പ് ''[[എന്റെ ജീവിതം]]'' എന്ന ആത്മകഥയിൽ പ്രസ്താവിച്ചിട്ടുണ്ട്<ref name=madhyamam3>{{cite news|title=സൂര്യനെല്ലി: ജീവിക്കുന്ന തെളിവായി അഡ്വ.ജനാർദനക്കുറുപ്പിന്റെ ആത്മകഥ|url=http://www.madhyamam.com/news/211669/130203|accessdate=23 ഏപ്രിൽ 2014|newspaper=[[മാധ്യമം]]|date=2 മാർച്ച് 2013|archive-date=2013-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20130206034450/http://www.madhyamam.com/news/211669/130203|url-status=dead}}</ref>. [[ജി. ജനാർദ്ദനക്കുറുപ്പ്|ജനാർദ്ദനക്കുറുപ്പ്]] തന്റെ സ്പെഷ്യൽ പബ്ലിക് പ്രോസിക്യൂട്ടർ സ്ഥാനം രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടലുകളെത്തുടർന്ന് രാജിവെയ്ക്കുകയാണുണ്ടായത്<ref name="ജനനീതി">{{cite news|title=അയാൾ ജനനീതിക്കായി നിലകൊണ്ടു|url=http://www.madhyamam.com/weekly/392|accessdate=18 മാർച്ച് 2014|newspaper=[[മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]]|author=അഡ്വ. പി.ജി. തമ്പി |language=മലയാളം}}</ref>. അഡ്വ. ജനാർദ്ദനക്കുറുപ്പ്, പെൺകുട്ടിയെ തന്റെ സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ ചോദ്യം ചെയ്യണമെന്ന് സിബി മാത്യുവിനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടെങ്കിലും, അതിനവസരമുണ്ടായിട്ടും സിബി മാത്യു അങ്ങനെ ചെയ്തില്ലെന്നും ആത്മകഥയിൽ വെളിപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്<ref name="വന്നതുംപോയതും" />. പി.ജെ. കുര്യൻ കേസിൽ നിന്നൊഴിവാക്കപ്പെട്ടത് അക്കാലത്ത് പുതിയതായി അധികാരമേറ്റ ഇ.കെ. നായനാർ മന്ത്രിസഭയുടെ കാലത്താണെന്നാണ് ജനാർദ്ദനക്കുറുപ്പിന്റെ പക്ഷം<ref name="വന്നതുംപോയതും" />. കുര്യൻ കാലിൽ വീണപ്പോൾ [[ഇ.കെ. നായനാർ|നായനാർ]] ഒഴിവാക്കിയിട്ടുണ്ടാകുമെന്നാണ് 2013 ഫെബ്രുവരിയിൽ [[സി.പി.ഐ. (എം)]] സംസ്ഥാന സമിതി അംഗമായ [[എം.എം. ലോറൻസ്]] ഇക്കാര്യത്തിൽ പ്രതികരിച്ചത്<ref name="കാലിൽവീണു">{{cite news|title=കുര്യൻ കാലിൽ വീണപ്പോൾ നായനാർ ഒഴിവാക്കികാണും -ലോറൻസ്|url=http://www.madhyamam.com/news/212865/130211|accessdate=27 ജൂൺ 2014|newspaper=[[മാധ്യമം]]|date=11 ഫെബ്രുവരി 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130214012254/http://www.madhyamam.com/news/212865/130211|archivedate=13 ഫെബ്രുവരി 2013|language=മലയാളം}}</ref>. അന്ന് നായനാരുടെ പൊളിറ്റിക്കൽ സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന പിന്നീട് ലൈംഗികാപവാദത്തെത്തുടർന്ന് സി.പി.ഐ.(എം)-ൽ നിന്നു പുറത്തായ [[പി. ശശി]], അന്ന് [[അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ]] ആയിരുന്ന [[എം.കെ. ദാമോദരൻ]] എന്നിവരുടെ സമീപനം കുര്യനെ ഒഴിവാക്കുന്നതിൽ പങ്ക് വഹിച്ചിട്ടുണ്ടാകാമെന്നും, നായനാർ തെറ്റുകാരനല്ലെന്നുമാണ് [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അചുതാനനന്ദന്റെ]] പക്ഷം<ref name="പിശാശി">{{cite news|title=ദാമോദരന്റെയും ശശിയുടെയും ഇടപെടൽ അന്വേഷിക്കണം - വി.എസ്.|url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/2098028/2013-02-03/kerala|accessdate=6 ജൂലൈ 2014|newspaper=മാതൃഭൂമി|date=03 ഫെബ്രുവരി 2013|archive-date=2014-01-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20140103013544/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/2098028/2013-02-03/kerala|url-status=dead}}</ref>. സൂര്യനെല്ലിക്കേസിൽ പി.ജെ. കുര്യൻ ഉൾപ്പെടാതെ പോയത് അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥനായ സിബി മാത്യൂസിന്റെ താത്പര്യം കൊണ്ടാണെന്ന് ഇന്ത്യാവിഷൻ എക്സിക്യൂട്ടീവ് എഡിറ്ററായിരുന്ന [[എം.പി. ബഷീർ]] തന്റെ ''[[സ്മാർത്തം, സൂര്യനെല്ലി, ഐസ്ക്രീം - മൂന്ന് കുറ്റവിചാരണകൾ]]'' എന്ന പുസ്തകത്തിൽ ആരോപിക്കുന്നു<ref name="വന്നതുംപോയതും">{{cite web|title=കുര്യൻ വന്നതും പോയതും|url=http://www.indiavisiontv.com/2013/02/01/163895.html|publisher=ഇന്ത്യാവിഷൻ|accessdate=6 ഏപ്രിൽ 2014|author=എം.പി. ബഷീർ|archiveurl=https://www.webcitation.org/6Od8BiQS4?url=http://www.indiavisiontv.com/2013/02/01/163895.html|archivedate=2014-04-06|date=1 ഫെബ്രുവരി 2013|url-status=dead}}</ref>. നാൽപ്പത് വയസ്സുള്ള, ഖദർധാരിയായ പേരറിയാത്ത വ്യക്തിയെക്കുറിച്ച് അന്വേഷിക്കുന്നുവെന്ന് പറഞ്ഞുകൊണ്ടാണ് സിബി മാത്യൂസിന്റെ കുറ്റപത്രം അവസാനിക്കുന്നതെങ്കിലും, അതിനു മുമ്പു തന്നെ പെൺകുട്ടി പി.ജെ. കുര്യനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞിരുന്നു എന്ന് എം.പി. ബഷീർ പറയുന്നു. പെൺകുട്ടി സിബി മാത്യൂസിന് നൽകിയ ആദ്യമൊഴിയിൽ പി.ജെ. കുര്യനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞതായി സൂചനയുണ്ടെങ്കിലും രണ്ടാമത്തെ മൊഴിയിൽ അതില്ല. ഇത് മനഃപൂർവ്വമാണെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെടുന്നു. മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന [[എ.കെ. ആന്റണി|എ.കെ. ആന്റണിക്ക്]], 1996 മാർച്ച് 28-നു സ്വന്തം കൈയൊപ്പിട്ട് പെൺകുട്ടി നൽകിയ പരാതിയിലും പി.ജെ. കുര്യനെ പേരെടുത്ത് പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്<ref name="വന്നതുംപോയതും" />. പീഡനം നടന്ന ദിവസം കുര്യൻ [[കുമിളി]] ഗസ്റ്റ് ഹൗസിൽ എത്തിയിരുന്നതായി കുഞ്ഞൂട്ടി എന്നൊരു തൊഴിലാളി വെളിപ്പെടുത്തുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.indiavisiontv.com/2013/02/02/164422.html ഇൻഡ്യാവിഷൻ ടി.വി.കോം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} സൂര്യനെല്ലി: പുനരന്വേഷണത്തിന് തയ്യാറല്ലെന്ന് കുര്യൻ ഇൻഡ്യാവിഷനോട്. പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്: 2013 ഫെബ്രുവരി 2. ശേഖരിച്ചത്: 2013 ഫെബ്രുവരി 3</ref><ref>[http://www.malayalamtube.com/index.php?option=com_hwdvideoshare&task=viewvideo&Itemid=53&video_id=18158 സൂര്യനെല്ലി കേസ് വിറ്റ്നസ് എഗൈൻസ്റ്റ് പി.ജെ. കുര്യൻ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഡിസംബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} റിപ്പോർട്ടർ.</ref>. സിബി മാത്യൂസിന് അന്വേഷണ സമയത്ത് പി.ജെ. കുര്യന് അനുകൂലമായ മൊഴി നൽകിയ ബി.ജെ.പി. നേതാവ് കെ.എസ്. രാജൻ 2013-ൽ സുപ്രീം കോടതി വിധിയെത്തുടർന്ന്, പി.ജെ. കുര്യനെ കണ്ട സമയവും തീയതിയും ഉറപ്പില്ലെന്ന് മൊഴി തിരുത്തിയിട്ടുണ്ട്<ref name="രാജൻ">{{cite news|title=സൂര്യനെല്ലി: രാജന്റെ മൊഴിമാറ്റം വിവാദത്തിലേക്ക്‌|url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=337837|accessdate=6 ഫെബ്രുവരി 2013|newspaper=മാതൃഭൂമി|date=6 ഫെബ്രുവരി 2013}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. കെ.എസ്. രാജനെ സാക്ഷിയാക്കാൻ മുൻകൈയെടുത്ത കോൺഗ്രസ് നേതാവ് ചാർലി എബ്രഹാം, പി.ജെ. കുര്യനു വേണ്ടി സാക്ഷി പറയാൻ രാജന് പണം വാഗ്ദാനം ചെയ്തിരുന്നുവെന്ന് വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഫോൺ സംഭാഷണവും പുറത്ത് വന്നിരുന്നു<ref name="rajallibi">{{cite news|title=തെളിവ് നൽകാൻ കുര്യൻ പണം വാഗ്ദാനം ചെയ്‌തെന്ന് വെളിപ്പെടുത്തൽ|url=http://www.indiavisiontv.com/2013/02/08/166341.html|accessdate=18 ഏപ്രിൽ 2013|newspaper=[[ഇന്ത്യാവിഷൻ]]|5=}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="charliphone">{{cite news|title=സൂര്യനെല്ലി: ചാർലി നൽകിയത്‌ തെറ്റായ മൊഴിെയന്നു സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഫോൺ സംഭാഷണം പുറത്ത്‌|url=http://www.mangalam.com/print-edition/keralam/32231|accessdate=18 ഏപ്രിൽ 2013|newspaper=[[മംഗളം]]|date=09 ഫെബ്രുവരി 2013|language=മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ==പീഡനാനന്തര കാലം== ===പെൺകുട്ടിയുടെയും കുടുംബത്തിന്റെയും ജീവിതം=== പീഡനാനന്തരം പോലീസ് പെൺകുട്ടിയേയും കൊണ്ട് മദ്ധ്യകേരളത്തിലൂടെ നടത്തിയ തെളിവെടുപ്പ് ഏറെ വിവാദമായിരുന്നു. പെൺകുട്ടിയ്ക്കും കുടുംബത്തിനും അത് മറ്റൊരു മാനസികവും സാമൂഹികവുമായ പീഡനമായിരുന്നുവെന്ന് ആദ്യകാലം മുതൽക്കേ പെൺകുട്ടിയുടെയൊപ്പം നിന്നിരുന്ന [[സുഗതകുമാരി]] അടക്കമുള്ളവർ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. പീഡനം പോലീസിലറിയിക്കുകയും പത്രമാദ്ധ്യമങ്ങളിൽ വാർത്ത തുടർച്ചയായി വരികയും ചെയ്തതോടെ ആ കുടുംബം സമൂഹത്തിൽ നിന്നും, മറ്റു ബന്ധുക്കളിൽ നിന്നും ഒറ്റപ്പെട്ടു<ref>{{cite news|title = സൂര്യനെല്ലി പെൺകുട്ടി നീറിപ്പുകഞ്ഞ പതിനാറ് വർഷങ്ങൾ|url = http://malayalamvaarika.com/2013/january/18/report1.pdf|publisher = [[മലയാളം വാരിക]]|date = 2013 ജനുവരി 18|accessdate = 2013 ഫെബ്രുവരി 17|language = [[മലയാളം]]|archive-date = 2016-03-06|archive-url = https://web.archive.org/web/20160306053816/http://malayalamvaarika.com/2013/january/18/report1.pdf|url-status = dead}}</ref>. പെൺകുട്ടിയുടെ പിതാവിന്റെ അമ്മയുടെ മരണം പോലും മറ്റു ബന്ധുക്കൾ അവരെ അറിയിച്ചിരുന്നില്ല. വാർത്ത പത്രത്തിൽ വന്നപ്പോഴാണ് അവരക്കാര്യമറിയുന്നത്. കുടുംബസ്വത്തിന്റെ വിഹിതവും നിഷേധിക്കപ്പെട്ടു<ref name='ഒറ്റയ്ക്കായവർ' />. പിതാവ് 2003-ൽ ജോലിയിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചപ്പോൾ ലഭിച്ച തുക ഉപയോഗിച്ച് സൂര്യനെല്ലിയിലെ സ്ഥലത്ത് വീടുവെച്ചെങ്കിലും ഒറ്റപ്പെടലിന്റെ പാരമ്യത്തിൽ സ്ഥലം വിറ്റ് സൂര്യനെല്ലി വിട്ടു<ref name='ഒറ്റയ്ക്കായവർ'>{{cite news|title=ഒറ്റയ്ക്കായവർ|url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/2094101/2013-02-01/kerala|accessdate=6 ഫെബ്രുവരി 2013|newspaper=മാതൃഭൂമി|date=1 ഫെബ്രുവരി 2013|archive-date=2013-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20130204113857/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/2094101/2013-02-01/kerala|url-status=dead}}</ref>. സൂര്യനെല്ലിപ്പെൺകുട്ടിയുടെ വീടും സാദ്ധ്യമെങ്കിൽ പെൺകുട്ടിയേയും കാണാൻ വരുന്ന വിനോദസഞ്ചാരികളും ഈ മാറ്റത്തിനു കാരണമായി<ref name=tourists>{{cite news|title=17 years after gangrape, Suryanelli girl waits for justice|url=http://www.indianexpress.com/news/17-years-after-gangrape-suryanelli-girl-waits-for-justice/1101973/|accessdate=21 മെയ് 2013|newspaper=The Indian Express|date=13 ഏപ്രിൽ 2013|author=Press Trust India|authorlink=http://www.indianexpress.com/columnist/ptindia/|language=ഇംഗ്ലീഷ്}}</ref> ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരി നഴ്സിങ് പഠനം പൂർത്തിയാക്കി മുമ്പേ ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ചെങ്കിലും വിവാഹിതയായിട്ടില്ല. പീഡനത്തിനിരയായ പെൺകുട്ടിക്ക് [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായിരിക്കെ വാണിജ്യനികുതി വകുപ്പിൽ ജോലി നൽകിയിരുന്നു. എന്നാൽ [[2012]] ഫെബ്രുവരി 6-ന് പോലീസ് പെൺകുട്ടിയെ സാമ്പത്തിക തിരിമറി ആരോപിച്ച് [[കേരള പോലീസ് ക്രൈം ബ്രാഞ്ച്|ക്രൈം ബ്രാഞ്ച്]] അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയുണ്ടായി. 2010-ൽ [[ചങ്ങനാശ്ശേരി|ചങ്ങനാശ്ശേരിയിൽ]] സെയിൽസ് ടാക്സ് വിഭാഗത്തിൽ ജോലി ചെയ്യുമ്പോൾ സാമ്പത്തിക തിരിമറികളിലൂടെ 2,26,000 രൂപതട്ടിയെടുത്തു എന്നായിരുന്നു കേസ്. ഓഡിറ്റിങ്ങിനു ശേഷമാണ് ഈ ആരോപണമുണ്ടായത്. പെൺകുട്ടിയെ ഇതിനെത്തുടർന്ന് സസ്പെന്റ് ചെയ്യുകയുമുണ്ടായി. പിന്നീട്, ജനകീയ സമ്മർദങ്ങൾക്കൊടുവിൽ സസ്പെൻഷൻ പിൻവലിക്കുകയും ഇതിനുശേഷം ശിക്ഷ എന്ന നിലയിൽ പെൺകുട്ടിയെ [[കോട്ടയം|കോട്ടയത്തേയ്ക്ക്]] സ്ഥലം മാറ്റുകയും ചെയ്തു. ഇവിടെയാണ് കുട്ടി ഇപ്പോൾ ജോലി ചെയ്യുന്നത്. [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീം കോടതിയിൽ]] പെൺകുട്ടിയുടെ കേസ് വാദത്തിനെടുക്കുന്നതിനു മുന്നോടിയായി<ref name="കുരുക്കുകൾ">{{cite news|title=പെൺകുട്ടിയെ വിടാതെ പിന്തുടർന്ന കുരുക്കുകൾ|url=http://www.madhyamam.com/news/211340/130201|accessdate=23 ഏപ്രിൽ 2014|newspaper=മാധ്യമം|date=2 ജനുവരി 2013|archive-date=2013-02-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20130208034625/http://www.madhyamam.com/news/211340/130201|url-status=dead}}</ref> [[പി.ജെ. കുര്യൻ|പി.ജെ. കുര്യനുൾപ്പെടെയുള്ള]] തൽപ്പരകക്ഷികൾ ഈ കേസ് കെട്ടിച്ചമയ്ക്കുകയായിരുന്നു എന്ന് ആരോപണമുണ്ട്<ref name="leelamenon">{{cite news|title=വ്യാജക്കേസ് ചമച്ചതിന് പിന്നിൽ പി.ജെ. കുര്യൻ - ലീലാ മേനോൻ|url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/2097236/2013-02-03/kerala|accessdate=7 ഫെബ്രുവരി 2013|newspaper=മാതൃഭൂമി|date=3 ഫെബ്രുവരി 2013|archive-date=2013-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20130203111108/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/2097236/2013-02-03/kerala|url-status=dead}}</ref><ref name="മുയൽവേട്ട">{{cite web|title=ഈ മൌനം അശ്ലീലം|url=http://www.nalamidam.com/archives/10046|publisher=നാലാമിടം|accessdate=23 ഏപ്രിൽ 2014|author=സുജ സൂസൻ ജോർജ്ജ്|language=മലയാളം}}</ref>. പീഡനക്കേസിലെ മറ്റൊരു പ്രതിയായ ജേക്കബ് സ്റ്റീഫന്റെ സഹപാഠിയായിരുന്നു അഴിമതിക്കേസിലെ അന്വേഷണോദ്യോഗസ്ഥൻ എന്നും ആരോപണമുണ്ടായിരുന്നു<ref name="മുയൽവേട്ട" />. ഒരിക്കൽ തന്റെ ഓഫീസിലെ ഒരു മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥൻ അപമര്യാദയായി പെരുമാറാൻ ശ്രമിച്ചതിനെതിരെയും പെൺകുട്ടി പരാതി നൽകിയിട്ടുണ്ട്<ref name=rapdeandcondemnd>{{cite news|title=Suryanelli gang-rape case: Raped and condemned|url=http://www.deccanchronicle.com/130217/commentary-op-ed/article/suryanelli-gang-rape-case-raped-and-condemned|accessdate=23 ഏപ്രിൽ 2013|newspaper=ഡെക്കാൻ ക്രോണിക്കിൾ|date=17 ഫെബ്രുവരി 2013|author=Cynthia Chandran|language=ഇംഗ്ലീഷ്|archive-date=2013-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20130222003812/http://www.deccanchronicle.com/130217/commentary-op-ed/article/suryanelli-gang-rape-case-raped-and-condemned|url-status=dead}}</ref>. 2013-ൽ സുപ്രീം കോടതി വിധിയെത്തുടർന്ന്, ഹൈക്കോടതി വിധി പറഞ്ഞ ബഞ്ചിൽ ഉൾപ്പെട്ട ജസ്റ്റിസ് ആർ. ബസന്ത് പെൺകുട്ടി ബാലവേശ്യാവൃത്തിയിലായിരുന്നു ഏർപ്പെട്ടതെന്ന് ന്യായീകരിച്ചത് [[ഇൻഡ്യാവിഷൻ]] ചാനൽ ഒളികാമറ ഉപയോഗിച്ച് ചിത്രീകരിച്ച് പ്രക്ഷേപണം ചെയ്യുകയുണ്ടായി. ബാലവേശ്യാവൃത്തി ബലാത്സംഗമല്ല എന്നും സൂര്യനെല്ലിയിലെ പെൺകുട്ടി ഇത്തരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടതിന് സുദൃഢമായ തെളിവുകളുണ്ട് എന്നും അദ്ദേഹം പറയുകയുണ്ടായി. പെൺകുട്ടി വിദ്യാർഥിയായിരിക്കുമ്പോൾതന്നെ വഴിപിഴച്ചുപോയിരുന്നുവെന്നും പക്വതയില്ലാത്തവളാണെന്നും ബസന്ത് വിശദീകരിക്കുകയുണ്ടായി. ഇത് വൻവിവാദത്തിന് വഴിവച്ചു<ref>{{cite news|title=ഇര വേശ്യയെന്ന് ജസ്റ്റിസ് ബസന്ത്|url=http://deshabhimani.com/newscontent.php?id=261797|accessdate=9 ഫെബ്രുവരി 2013|newspaper=ദേശാഭിമാനി|date=9 ഫെബ്രുവരി 2013|archive-date=2013-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20130211184855/http://www.deshabhimani.com/newscontent.php?id=261797|url-status=dead}}</ref>. ബസന്ത് മാപ്പുപറയണമെന്ന ആവശ്യം പല കോണിൽ നിന്നും ഉയരുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.indiavisiontv.com/2013/02/10/166954.html ഇൻഡ്യാവിഷൻ ടി.വി.]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ജസ്റ്റിസ് ബസന്ത് പരസ്യമായി മാപ്പുപറയണം: വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്: ഫെബ്രുവരി 10 2013. ശേഖരിച്ചത്: ഫെബ്രുവരി 10 2013</ref>. ബസന്തിനെ, [[കെ. സുധാകരൻ]] ന്യായീകരിച്ചതും<ref name="സുധാകരവചനം">{{cite news|title=Suryanelli gangrape: Cong MP says victim moved 'around as prostitute making money'|url=http://www.indianexpress.com/news/suryanelli-gangrape-cong-mp-says-victim-moved-around-as-prostitute-making-money/1075730/|accessdate=23 ഏപ്രിൽ 2013|newspaper=ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രെസ്സ്|date=18 ഫെബ്രുവരി 2013|author=ഷാജു ഫിലിപ്പ്|authorlink=http://www.indianexpress.com/columnist/shaju_philip/|language=ഇംഗ്ലീഷ്}}</ref> വ്യാപകപ്രതിഷേധത്തിനിടയാക്കിയിരുന്നു. സുപ്രീം കോടതി വിധിയെത്തുടർന്നു തന്നെ വിവാദങ്ങൾ ഉണ്ടായപ്പോൾ പെൺകുട്ടിയെയും കുടുംബത്തെയും പള്ളിയിൽ ചെല്ലുന്നതിൽ നിന്നും വിലക്കിയതായി വാർത്ത വന്നിരുന്നു<ref name="banned-by-church">{{cite news|title=സൂര്യനെല്ലി പെൺകുട്ടിയ്ക്കും കുടുംബത്തിനും പള്ളിയിൽ വിലക്ക്|url=http://www.doolnews.com/surryanelli-family-banned-by-church-malayalam-news332.html|accessdate=9 ഏപ്രിൽ 2013|newspaper=ഡൂൾന്യൂസ്|date=8 മാർച്ച് 2013}}</ref><ref name="church-restraintion">{{cite news|title=സൂര്യനെല്ലി പെൺകുട്ടിക്കു പള്ളിയിൽ വിലക്ക്|url=http://www.asianetnews.tv/latest-news/6326-church-s-restraintion-on-sooryanelly-victim-and-family?month=3&year=2013|accessdate=9 ഏപ്രിൽ 2013|newspaper=ഏഷ്യാനെറ്റ് ന്യൂസ്|date=7 മാർച്ച് 2013|archive-date=2013-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20130320075002/http://www.asianetnews.tv/latest-news/6326-church-s-restraintion-on-sooryanelly-victim-and-family?month=3&year=2013|url-status=dead}}</ref>. കുടുംബത്തെയും കുട്ടിയേയും എല്ലാവരും തിരിച്ചറിഞ്ഞതിനാൽ ഇടവകാംഗങ്ങൾക്ക് അപമാനമുണ്ടാകുന്നതിൽ പ്രശ്നങ്ങളവസാനിക്കുന്നതുവരെ പള്ളിയിൽ ചെല്ലേണ്ടതില്ലെന്ന് [[വികാരി]] ആവശ്യപ്പെട്ടെന്നായിരുന്നു വാർത്ത<ref name="church-restraintion" />. തുടർന്ന് കുടുംബത്തിന് വിലക്കേർപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ലെന്ന് വിജയപുരം ബിഷപ്പ് അറിയിക്കുകയുണ്ടായി<ref name="banned-by-church" />. 2017-ൽ സിബി മാത്യൂസിന്റെ ''നിർഭയം'' എന്ന ആത്മകഥയിലെ പരാമർശങ്ങൾ{{fn|(൩)}} അപകീർത്തികരമാണെന്ന് പെൺകുട്ടി മുഖ്യമന്ത്രിക്കും വനിതാ കമ്മീഷനും പരാതി നൽകിയിട്ടുണ്ട്<ref name=nirbhayam-math>{{cite news|title=വിവാദ പരാമർശം: സിബി മാത്യൂസിനെതിരെ സൂര്യനെല്ലി പെൺകുട്ടി|url=http://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/thiruvananthapuram-1.2072026|accessdate=9 ജൂലൈ 2017|date=9 ജൂലൈ 2017|archive-date=2017-07-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170709133005/http://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/thiruvananthapuram-1.2072026|url-status=dead}}</ref>. നിറം പിടിപ്പിച്ചതും ഊഹോപോഹങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമായ ഇത്തരം ആക്ഷേപങ്ങൾ കുടുംബത്തെ ആകെ തകർത്തുവെന്ന് പെൺകുട്ടി ആരോപിക്കുന്നു<ref name=nirbhayam-mano>{{cite news|title=വിവാദ പരാമർശങ്ങൾ: സിബി മാത്യൂസിനെതിരെ സൂര്യനെല്ലി പെൺകുട്ടിയുടെ പരാതി|url=http://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2017/07/08/suryanelli-rape-victim-complaint-against-siby-matews.html|accessdate=9 ജൂലൈ 2017|date=8 ജൂലൈ 2017}}</ref>. ===സമൂഹത്തിൽ=== കേരളത്തിൽ സ്ത്രീപീഡന സംഭവങ്ങളുണ്ടാവുമ്പോഴൊക്കെ സൂര്യനെല്ലി കേസും ഓർമ്മിക്കപ്പെടാറുണ്ട്. [[ലാൽജോസ്]] സംവിധാനം ചെയ്ത ''[[അച്ഛനുറങ്ങാത്ത വീട്]]'' എന്ന ചലച്ചിത്രം സൂര്യനെല്ലി സ്ത്രീപീഡനക്കേസിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ എടുത്ത ചിത്രമാണ്. സൂര്യനെല്ലി സ്ത്രീപീഡനക്കേസിലെ ഹൈക്കോടതി വിധിക്കെതിരേയും ദൈവത്തിനെതിരേയുമുള്ള തന്റെ എതിർപ്പായിരുന്നു ആ ചലച്ചിത്രം എന്ന് സംവിധായകൻ ലാൽ ജോസ് പ്രസ്താവിച്ചിട്ടുണ്ട്<ref name="ലിസാമ്മ">{{cite web|title=ലിസമ്മയുടെ വീട് - സിനിമാ റിവ്യൂ|url=http://www.m3db.com/node/30670|publisher=m3db.com|accessdate=23 ഏപ്രിൽ 2014|author=nanz|authorlink=http://www.m3db.com/users/nanz|language=മലയാളം|date=7 ജനുവരി 2013|archive-date=2013-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20130117042321/http://www.m3db.com/node/30670|url-status=dead}}</ref>. ഈ ചിത്രത്തിൽ പെൺകുട്ടിയുടെ പിതാവിന്റെ വേഷം ചെയ്ത [[സലീം കുമാർ|സലീം കുമാറിന്]] മികച്ച രണ്ടാമത്തെ നടനുള്ള കേരള സർക്കാരിന്റെ പുരസ്കാരം ലഭിക്കുകയുണ്ടായി<ref name=mould>{{cite news|title=In a different mould|url=http://www.hindu.com/thehindu/fr/2006/02/17/stories/2006021700920200.htm|accessdate=7 ഫെബ്രുവരി 2013|newspaper=ദി ഹിന്ദു|date=17 ഫെബ്രുവരി 2006|author=വിജയ് ജോർജ്ജ്|archive-date=2007-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614083917/http://www.hindu.com/thehindu/fr/2006/02/17/stories/2006021700920200.htm|url-status=dead}}</ref>. കേസിൽ പെൺകുട്ടിയുടെ കുടുംബത്തിന്റെ പക്ഷത്ത് നിന്ന പെൺകുട്ടിയുടെ പിതാവിന്റെ സുഹൃത്തിനും പ്രതികാര നടപടികൾ നേരിടേണ്ടി വന്നിരുന്നു എന്നു പറയപ്പെടുന്നു<ref name="മോഹനൻ">{{cite news|title=പോരാട്ടത്തിനു ഊർജ്ജം പകർന്ന് എന്നും കൂട്ടായി|accessdate=7 ഫെബ്രുവരി 2013|newspaper=മാതൃഭൂമി|date=1 ഫെബ്രുവരി 2013|agency=കോട്ടയം എഡിഷൻ|page=13|language=മലയാളം}}</ref>. പ്രതികളായവരിൽ നിരവധി പേരുടെ കുടുംബവും തകർന്നു പോയി. പ്രതികളിൽ രണ്ടുപേർ ആത്മഹത്യ ചെയ്തു<ref name=stephanji />. 39-ാം പ്രതി വിലാസിനി അവകാശപ്പെടുന്നത് ആശുപത്രി നേഴ്സായിരുന്ന താൻ, മലയാളിയാണെന്ന മുൻപരിചയം മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന ധർമ്മരാജന്റെ സഹോദരിയെന്ന് പരിചയപ്പെടുത്തിയ പെൺകുട്ടിയെ ഒരു രാത്രി കൂടെത്താമസിപ്പിച്ചതേയുള്ളുവെന്നും, അന്വേഷണസംഘം സാക്ഷിയാക്കാമെന്ന് പറഞ്ഞ് അവസാനപ്രതി ആക്കുകയായിരുന്നു എന്നുമാണ്. ഹൈക്കോടതി പുനർവിചാരണയിൽ വെറുതേ വിടപ്പെട്ട വിലാസിനി, ഏലത്തോട്ടത്തിൽ കൂലിപ്പണിയെടുക്കുന്നു<ref>{{cite news|title=സൂര്യനെല്ലി: അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കും അഭിഭാഷകർക്കുമെതിരെ 32-ാം പ്രതി|url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=342123|accessdate=7 ഏപ്രിൽ 2014|newspaper=മാതൃഭൂമി|date=14 ഫെബ്രുവരി 2013|author=എൻ.കെ. രാജൻ}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ഒന്നാം പ്രതി രാജുവും അന്വേഷണസംഘം മനഃപൂർവ്വം കുടുക്കിയതാണെന്ന് മുമ്പ് അവകാശപ്പെട്ടിരുന്നു<ref name=അരുൺ>{{cite news|title=സൂര്യനെല്ലി കേസ് അരുണിനെ രക്ഷിക്കാൻ തന്നെ പ്രതിയാക്കിയെന്ന് ഒന്നാംപ്രതി രാജു|url=http://www.mathrubhumi.com/special/byelections2012/story.php?id=340032|accessdate=8 ഏപ്രിൽ 2014|newspaper=മാതൃഭൂമി}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ഹൈക്കോടതി 2005-ൽ നടത്തിയ വിധിയിൽ, [[കേന്ദ്ര നിയമ കമ്മീഷൻ]] അതിന്റെ 84-ാം റിപ്പോർട്ടിൽ ശുപാർശ ചെയ്തിരുന്നതുപോലെ, പെൺകുട്ടികൾക്ക് ലൈംഗിക സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനായുള്ള പ്രായം 18 ആക്കണമെന്ന് സർക്കാരിനോട് ശുപാർശ ചെയ്തിരുന്നു. വളരെക്കാലം അത് നടപ്പിലായില്ലെങ്കിലും<ref name="പ്രായം" /> 2013-ലെ ക്രിമിനൽ നിയമ ഭേദഗതിയിൽ മറ്റു വകുപ്പുകൾക്കൊപ്പം ഐ.പി.സി. 375-ാം വകുപ്പും ഭേദഗതി ചെയ്യുകയും പതിനെട്ടു വയസ്സിൽ താഴെ പ്രായമുള്ള പെൺകുട്ടിയുമായി സമ്മതത്തോടുകൂടിയോ അല്ലാതെയോ ലൈംഗികബന്ധത്തിലേർപ്പെടുന്നത് ബലാത്സംഗക്കുറ്റമായി കണക്കാക്കുന്ന ചട്ടം നിലവിൽ വരുകയും ചെയ്തു.<ref name=CLAA>{{cite web|title=ദ ക്രിമിനൽ ലോ (അമെൻഡ്‌മെന്റ്) ആക്റ്റ് 2013. 2013-ലെ പതിമൂന്നാം നമ്പർ|url=http://indiacode.nic.in/acts-in-pdf/132013.pdf|work=ദ ഗസറ്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യ എക്സ്ട്രാഓർഡിനറി|publisher=ഇന്ത്യകോഡ്|accessdate=27 ജൂൺ 2014}}</ref> ====അയ്യങ്കാളി പടയുടെ ഇടപെടൽ==== സൂര്യനെല്ലി പീഡനക്കേസിനെ തുടർന്ന് 2002-ൽ, [[അയ്യങ്കാളി പട]] എന്ന് സ്വയം വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്ന സംഘം കേസിൽ പ്രതിയായിരുന്ന കോട്ടയം ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത് അംഗം ജേക്കബ് സ്റ്റീഫന്റെ കൈ വെട്ടിയത് സമൂഹത്തിൽ നക്സലിസം തിരിച്ചുവരുന്നതിന്റെ ലക്ഷണമായി സൂചിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു<ref name="directaction">{{cite news|title=Police fear more `direct action by Left extremists'|url=http://hindu.com/2003/02/22/stories/2003022203260500.htm|accessdate=6 ഫെബ്രുവരി 2013|newspaper=ദി ഹിന്ദു|date=22 ഫെബ്രുവരി 2003|author=ജി. ആനന്ദ്|language=ഇംഗ്ലീഷ്|archive-date=2009-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20090711122102/http://www.hindu.com/2003/02/22/stories/2003022203260500.htm|url-status=dead}}</ref>. ==കുറിപ്പുകൾ== '''{{fnb|(൧)}} വൈദ്യപരിശോധനാ റിപ്പോർട്ട്'''<br /> കോടതിയിൽ നൽകിയ വൈദ്യപരിശോധനാ റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം "പെൺകുട്ടിയുടെ സ്വകാര്യഭാഗങ്ങളിൽ പ്രത്യേകിച്ച് ഗുഹ്യപ്രദേശത്തെ പരിശോധന വേദനാജനകമായിരുന്നു. ഭഗം (വൾവ) നീരുവന്ന സ്ഥിതിയിലായിരുന്നു. യോനിയിൽ രോഗാണുബാധയുമുണ്ടായിരുന്നു. യോനിയിൽ നിന്ന് ദുർഗന്ധം വമിക്കുന്ന പഴുപ്പ് ഒഴുകുന്നുണ്ടായിരുന്നു. രോഗാണുബാധയുണ്ടായിരുന്ന സമയത്ത് ലൈംഗികബന്ധത്തിലേർപ്പെട്ടിരുന്നെങ്കിൽ ഇത് പെൺകുട്ടിക്ക് കഠിനമായ വേദനയുണ്ടാക്കുമായിരുന്നു"<ref name = indiatogether/><!-- പെൺകുട്ടിയുടെ സ്വകാര്യഭാഗങ്ങളിൽ പ്രത്യേകിച്ച് ഗുഹ്യപ്രദേശത്ത് ഗുരുതരമായ പരിക്കേറ്റിരുന്നു, ചില ഭാഗങ്ങൾ ചോര പൊടിയുന്ന അവസ്ഥയിലായിരുന്നു. ചില പരിക്കുകൾക്കും ചതവുകൾക്കും രണ്ടാഴ്ചയിലേറെ പഴക്കമുണ്ടായിരുന്നു. അണുബാധയുമുണ്ടായിരുന്നു. ഇരിക്കാനോ നിൽക്കാനോ നടക്കാനോ കഴിയുന്ന അവസ്ഥയിലായിരുന്നില്ല. മാനസികമായ സംഘർഷവും ഭീതിയും ബാധിച്ചിരുന്നു--><!-- ഇതു കണ്ടതായി വ്യക്തമായി ഓർമ്മയുണ്ട്, ഈയിടത്തെ ബഹളത്തിനിടയിൽ ഇക്കാര്യം എവിടോ പരാമർശിക്കുന്നതു കേട്ടിരുന്നെങ്കിലും ഒരു തെളിവ് തേടിയെടുക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല.‌--><!-- മെഡിക്കൽ പരിശോധനാഫലം സംബന്ധിച്ചുള്ള ഒരു അവലംബം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. മറ്റ് അവലംബങ്ങൾ ലഭിക്കും വരെ ഈ ഭാഗം മറയ്ക്കുന്നതാവും നല്ലത് എന്ന് കരുതുന്നു-->. ശരീരത്തിലവിടവിടെ നീരു വെച്ചിരുന്നു. സ്വകാര്യഭാഗങ്ങളിൽ പലയിടത്തും പരിക്കുപറ്റിയിരുന്നു. മൂന്നാർ സി.ഐ.യുടെ അഭ്യർത്ഥനപ്രകാരം ഫെബ്രുവരി 28, ഉച്ചക്ക് 2:30-ന് അടിമാലി താലൂക്ക് ആശുപത്രിയിലെ ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ് ആയിരുന്ന ഡോ. വി.കെ. ഭാസ്കരൻ ആയിരുന്നു പെൺകുട്ടിയെ പരിശോധിച്ച് റിപ്പോർട്ട് തയ്യാറാക്കിയത്<ref name="MedReport" />. '''{{fnb|(൨)}}കോടതിവിധികളുടെ സംഗ്രഹം'''<br /> അന്വേഷണത്തിന്റെയും വിചാരണയുടേയും ബഹുഭൂരിഭാഗം സന്ദർഭങ്ങളിലും ധർമ്മരാജൻ ഒളിവിലായിരുന്നതിനാൽ ധർമ്മരാജൻ മാത്രമുൾപ്പെട്ടതും, മറ്റുള്ളവരെല്ലാം ഉൾപ്പെട്ടതുമായ രണ്ട് കേസുകളായാണ് പൊതുവേ പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നത്. കേസിനെത്തുടർന്ന് ഒളിവിൽ പോയ കുമളി ഗസ്റ്റ് ഹൗസ് ജീവനക്കാരൻ എലൈറ്റ് ദേവസ്യ പിടിയിലാകാത്തതിനാൽ വിചാരണ നടന്നിട്ടില്ല. പ്രത്യേക കോടതി വിധിയ്ക്ക് ശേഷം നാലാം പ്രതി വെള്ളൂത്തുരുത്ത് നെല്ലിക്കൽ റെജി, എട്ടാം പ്രതി ചിങ്ങവനം വലിയപറമ്പിൽ ശ്രീകുമാർ എന്നിവർ ആത്മഹത്യ ചെയ്തു. പത്തൊമ്പതാം പ്രതി പൊൻകുന്നം പന്തിരവേലിൽ മാത്യൂജോസഫ്, ഇരുപത്തൊമ്പതാം പ്രതി തിരുവല്ല തോട്ടപ്പുഴശ്ശേരി ഐക്കര വിജയകുമാർ എന്നിവർ മരണപ്പെട്ടു. രണ്ടാംവട്ടം ഹൈക്കോടതിയിൽ വിചാരണ നടക്കുന്നതിനിടെ ആവോലി രാമമംഗലം കുഴിത്തൊട്ടിയിൽ മുഹമ്മദ് യൂസഫും മരണപ്പെട്ടു<ref name=stephanji>{{cite news|title=സൂര്യനെല്ലി: ജേക്കബ് സ്റ്റീഫനടക്കം 15പേർക്ക് ഏഴ് വർഷം തടവ്|url=http://www.madhyamam.com/news/279909/140405|accessdate=6 ഏപ്രിൽ 2014|newspaper=മാധ്യമം|date=4 ഏപ്രിൽ 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140406080930/http://www.madhyamam.com/news/279909/140405|archivedate=6 ഏപ്രിൽ 2014|language=മലയാളം}}</ref>. {| class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto; float: left" |+ '''ധർമ്മരാജൻ മാത്രമുള്ള കേസ്''' ! rowspan="2" | പ്രതി ! rowspan="2" |പേര് ! colspan="2" |പ്രത്യേക കോടതി വിധി ! colspan="2" |ഹൈക്കോടതി അപ്പീൽ വിധി ! colspan="2" | ഹൈക്കോടതി പുനർവിചാരണാ വിധി |- !തടവ് !പിഴ !തടവ് !പിഴ !തടവ് !പിഴ |- | 1 | ധർമ്മരാജൻ | ജീവപര്യന്തം | - | അഞ്ചുവർഷം തടവ് | 50,000 രൂപ | ജീവപര്യന്തം | |} {| class="wikitable" align="center" style="margin: 1em auto 1em auto; float: left" |+ '''ധർമ്മരാജൻ ഒഴിച്ചുള്ളവരുടെ കേസ്'''<ref name="ശിക്ഷ" /><ref name=sept2>{{cite news|title=സൂര്യനെല്ലി കേസ്: 35 പേർ കുറ്റക്കാരെന്ന് കോടതി|url=http://malayalam.oneindia.in/news/2000/09/02/ker-suryanelli.html|accessdate=7 ഏപ്രിൽ 2014|newspaper=വൺഇന്ത്യ മലയാളം|date=2 സെപ്റ്റംബർ 2000}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ! rowspan="2" | പ്രതി ! rowspan="2" |പേര് ! colspan="2" |പ്രത്യേക കോടതി വിധി ! colspan="2" |ഹൈക്കോടതി അപ്പീൽ വിധി ! colspan="2" | ഹൈക്കോടതി പുനർവിചാരണാ വിധി |- !തടവ് !പിഴ !തടവ് !പിഴ !തടവ് !പിഴ |- | 1 || ഇടുക്കി കൊന്നത്തടി പുതുച്ചിറയിൽ രാജു || 13 (+4) വർഷം || 17,000 ||colspan ="2" rowspan="34" align="center"| വെറുതേ വിട്ടു || 10 (+3) വർഷം || 10,000 |- | 2 || ചിറക്കടവ് തെക്കേത്തുകവല കൊട്ടാടിക്കുന്നേൽ ഉഷ || 13 (+4) വർഷം || 17,000 || 10 (+3) വർഷം || 10,000 |- | 3 || എടത്തമ്പറമ്പ് വടക്കുംഭാഗം പി.കെ. ജമാൽ || 13 (+4) വർഷം || 22,000 || 10 (+3) വർഷം || 10,000 |- | 5 || പാലാ കുറിച്ചിയിൽ ചെറിയാൻ (ചെറിയാച്ചൻ) || 13 (+4) വർഷം || 22,000 || 7 വർഷം || 10,000 |- | 6 || ചിറക്കടവ് വടക്കുംഭാഗം വടക്കേക്കര ഉണ്ണികൃഷ്ണൻനായർ (ഇരുട്ടുണ്ണി) || 13 (+4) വർഷം || 22,000 || 10 (+3) വർഷം || 10,000 |- | 7 || കൊഴുവനാൽ നെടുംതകിടിയിൽ അഡ്വ. ജോസ് || 13 (+4) വർഷം || 22,000 || 7 വർഷം || 10,000 |- | 9 || കുളത്തുമേൽ കൊല്ലാടുമുറി മാമ്പറത്തല രാജേന്ദ്രൻനായർ (രാജൻ) || 11 വർഷം || 15,000 || 7 വർഷം || 10,000 |- | 10 || അമയന്നൂർ മാവേലിൽ ജേക്കബ് സ്റ്റീഫൻ (സ്റ്റീഫൻജി) || 11 വർഷം || 15,000 || 7 വർഷം || 10,000 |- | 11 || മൂവാറ്റുപുഴ കിഴക്കേക്കര വേലക്കാട് അജി (ഡ്രൈവർ അജി) || 11 വർഷം || 15,000 || 10 വർഷം || 10,000 |- | 12 || പൊൻകുന്നം മാഞ്ഞാവിൽ കോളനി വട്ടങ്കാവുങ്കൽ സതീശൻ (സതി) || 10 (+4) വർഷം || 12,000 ||7 വർഷം || 10,000 |- | 13 || മാറാടി രാമമംഗലം പേട്ട കുഴിക്കണ്ടത്തിൽ അലിയാർ (ബ്രോക്കർ അലി) || 11 വർഷം || 15,000 || 10 വർഷം || 15,000 |- | 15 || രാമമംഗലം ഉണ്ണിപ്പിള്ളി പടിഞ്ഞാറെവട്ടത്ത് പുത്തൻപുരയിൽ ദാവൂദ് || 11 വർഷം || 15,000 || 10 വർഷം || 15,000 |- | 16 || എരുമേലി പുഞ്ചവയൽ കപ്ലിയിൽ തുളസീധരൻ (തുളസി) || 11 വർഷം || 15,000 || 7 വർഷം || 10,000 |- | 17 || ചിറക്കടവ് കൊട്ടാടിക്കുന്നേൽ ജോൺ എന്ന മോഹനൻ (അയ്യാവു) || 10 വർഷം || 12,000 ||colspan ="2"| വെറുതേ വിട്ടു |- | 18 || ചിറക്കടവ് വടക്കുംഭാഗം കണച്ചുമല രാജഗോപാലൻ നായർ || 9 വർഷം || 10,000 ||colspan ="2"| വെറുതേ വിട്ടു |- | 20 || ചിറക്കടവ് തെക്കയിൽ ശ്രീകുമാർ (ബാബു) || 11 വർഷം || 15,000 || 7 വർഷം || 10,000 |- | 21 || പുലിയന്നൂർ പടിഞ്ഞാറ്റിൻകര കരുപ്പാക്കുന്നേൽ സണ്ണിജോർജ് (മോട്ടോർ സണ്ണി) || 11 വർഷം || 15,000 || 7 വർഷം || 10,000 |- | 22 || ളാലം കിഴതടിയൂർ കാനാട്ടുപാറ ഇല്ലിമൂട്ടിൽ ജിജി || 11 വർഷം || 15,000 || 7 വർഷം || 10,000 |- | 23 || പ്രോഫ. ജേക്കബ് മാത്യു ||colspan ="2"| വെറുതേ വിട്ടു ||colspan ="2"| വെറുതേ വിട്ടു |- | 24 || എലിക്കുളം മഞ്ചക്കുഴി അഞ്ചാംമൈൽ ചീരാങ്കുഴി ജോസഫ് || 11 വർഷം || 15,000 ||colspan ="2"| വെറുതേ വിട്ടു |- | 25 ||ചിറക്കടവ് വടക്കുംഭാഗം ഇല്ലുത്തുംപറമ്പ് പിണമറുകിൽ സാബു || 9 വർഷം || 10,000 || 7 വർഷം || 10,000 |- | 26 || ചെങ്ങളത്തുപറമ്പിൽ ജോഷി ||colspan ="2"| വെറുതേ വിട്ടു ||colspan ="2"| വെറുതേ വിട്ടു |- | 27 ||കുന്നത്തുനാട് രാമമംഗലം കീഴില്ലം മണലിക്കുടിയിൽ വർഗീസ് || 11 വർഷം || 15,000 || 10 വർഷം || 15,000 |- | 28 ||വാഴൂർ പുളിക്കക്കവല തെന്നശ്ശേരി ജോർജ് ചെറിയാൻ (ജോർജ്ജ് കുട്ടി) || 11 വർഷം || 15,000 ||colspan ="2"| വെറുതേ വിട്ടു |- | 30 ||മാറാടി രാമമംഗലം ഉണ്ണിപ്പിള്ളിൽ പുത്തൻപുരയിൽ അഷറഫ് || 11 വർഷം || 15,000 || 7 വർഷം || 10,000 |- | 31 || ഇളങ്ങുളം കുഴിക്കാട്ടുതാഴെ ആന്റണി (ബാജി) || 11 വർഷം || 15,000 ||colspan ="2"| വെറുതേ വിട്ടു |- | 32 || മാറാടിക്കുന്നേൽ അജയകുമാർ ||colspan ="2"| വെറുതേ വിട്ടു ||colspan ="2"| വെറുതേ വിട്ടു |- | 33 ||രാമമംഗലം പടിഞ്ഞാറെവെട്ടത്ത് പുത്തൻവീടിൽ ഷാജി || 11 വർഷം || 15,000 || 7 വർഷം || 10,000 |- | 34 || മാറാടി ആനിക്കാട് പുത്തൻതോപ്പിൽ അനിൽ (അനി) || 9 വർഷം || 10,000 || 7 വർഷം || 10,000 |- | 35 || കുടയത്തൂർ കൂവപ്പള്ളി പുളിയാങ്കുന്നേൽ ബാബു മാത്യു (ബാബു) || 11 വർഷം || 15,000 || 7 വർഷം || 10,000 |- | 36 || തങ്കമണിമഠത്തിൽ എസ്. മാത്യു (പാപ്പ) ||colspan ="2"| വെറുതേ വിട്ടു ||colspan ="2"| വെറുതേ വിട്ടു |- | 37 || കൂവപ്പള്ളി മണ്ണാറക്കയം തോണ്ടിക്കടവിൽ കെ. തങ്കപ്പൻ || 11 വർഷം || 15,000 || 7 വർഷം || 10,000 |- | 38 || കുറവിലങ്ങാട് കുന്നത്തുവീട്ടിൽ മേരി (അമ്മിണി) || 4 വർഷം || 10,000 ||colspan ="2"| വെറുതേ വിട്ടു |- | 39 || കട്ടപ്പന യാങ്കുഴിക്കര വിഴിക്കപ്പാറ വിലാസിനി || 4 വർഷം || 10,000 ||colspan ="2"| വെറുതേ വിട്ടു |} <br style="clear:both;" /> '''{{fnb|(൩)}} സിബി മാത്യൂസിന്റെ ആത്മകഥ ''നിർഭയ''ത്തിലെ വിവാദപരാമർശങ്ങൾ '''<br /> :''"സൂര്യനെല്ലിക്കേസിന്റെ അന്വേഷണത്തിനിടെ പലപ്പോഴും കഥകളുണ്ടാക്കി വഴിമാറിപ്പോകാനാണ് പെൺകുട്ടി ശ്രമിച്ചത്." "ചില ചോദ്യങ്ങൾക്ക് കള്ളച്ചിരിയോടെയായിരുന്നു മറുപടി." "എന്തൊക്കെയോ അവർ മറച്ചുവെയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചു." "കോൺഗ്രസ് നേതാവ് പി.ജെ. കുര്യന്റെ പേര് കേസിലേക്ക് വലിച്ചിഴയ്ക്കപ്പെടുകയായിരുന്നു." "ആദ്യം കുര്യന്റെ പേര് പറയാതിരുന്ന പെൺകുട്ടി പിന്നീട് എന്തുകൊണ്ട് അതുപറഞ്ഞു" == അവലംബം == <div class="reflist4" style="height: 440px; overflow: auto; padding: 3px" > {{Reflist|colwidth=20em}} </div> [[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീകൾക്കെതിരായ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ ഇന്ത്യയിൽ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ]] edjb0z42o1q8szwibe81h48o9lpatu6 0 242158 4617323 4108502 2026-05-05T07:34:27Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617323 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Hindu}} {{dablink|ഈ ലേഖനം [[ഹിന്ദുമതം|ഹിന്ദുമത വിശ്വാസങ്ങൾ]] പിന്തുടരുന്നവരെ പറ്റിയുള്ളതാണ്. ഈ വാക്കിന്റെ മറ്റ് അർ‍ഥങ്ങളിലുള്ള പ്രയോഗങ്ങൾക്ക് [[ഹിന്ദു (നാനാർത്ഥങ്ങൾ)]] എന്ന താൾ കാണുക.}} {{Hinduism small}} ഹിന്ദൂയിസത്തിന്റെ ദർ‍ശനങ്ങളും സംസ്കാരവും വിശ്വാസങ്ങളും പിൻതുടരുന്ന വ്യക്തിയാണ് '''ഹിന്ദു''' ({{Audio|hi-Hindu.ogg|ഉച്ചാരണം}}, [[ദേവനാഗരി]]: हिन्दू , [[ഇംഗ്ലീഷ്]]:Hindu). [[ശൈവം]], [[വൈഷ്ണവം]], [[ശാക്തേയം]], കൗമാരം തുടങ്ങിയ പ്രധാനപ്പെട്ട മതങ്ങൾ മുതൽ ചാർവാകം ഉൾപ്പടെയുള്ള നിരീശ്വരവാദപരമായ ആശയങ്ങളും ഇതിൽ കാണപ്പെടുന്നു. ഹിന്ദു ധർമം എന്നത് ഭാരത ഉപഭൂഖ ഖണ്ഡത്തിൽ ഉടലെടുത്ത [[മതം|മതപരവും]] [[ദർശനം|ദാർശനികവും]] [[സംസ്കാരം|സാംസ്കാരികവുമയ]] വ്യവസ്ഥകളുടെ ഒരു സഞ്ചയമാണ്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ മതങ്ങളിൽ മൂന്നാം സ്ഥാനത്താണ് ഹിന്ദു മതം. ലോക ജനസംഖ്യയിൽ ഏകദേശം 125 കോടി ആൾക്കാർ ഹിന്ദുക്കളാണ്. ഇവരിൽ ഏകദേശം 101 കോടി ആളുകൾ ഭാരതത്തിൽ ജീവിക്കുന്നു; 3 കോടി ആളുകൾ ലോകമെമ്പാടും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>[http://encarta.msn.com/encyclopedia_761555715/Hinduism.html Hinduism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050228222350/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761555715/Hinduism.html|date=2005-02-28}}, [[Encyclopedia Encarta]]</ref> [[ബംഗ്ലാദേശ്]], [[ഇന്തോനേഷ്യ]], [[മ്യാൻ‌മാർ]] (ബർമ), [[പാകിസ്താൻ]], [[ശ്രീലങ്ക]], [[ഫിജി]], [[ഗയാന]], [[നേപാൾ]], [[സിംഗപ്പൂർ]], [[മലേഷ്യ]], [[ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക]], [[കെനിയ]], [[മൗറീഷ്യസ്]], [[സുരിനാം]], [[ട്രിനിഡാഡ് ടൊബാഗോ]], [[കാനഡ]], [[നെതർലാൻഡ്സ്]], [[യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്|യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ഓഫ് അമേരിക്ക]], [[യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്‌ഡം]], [[ന്യൂസീലൻഡ്]], [[ഓസ്ട്രേലിയ]] തുടങ്ങിയ രാഷ്ട്രങ്ങളെല്ലാം കൂടിയ ഹിന്ദു ജനസംഖ്യയുള്ളവയാണ്.<ref name="Bhaskarananda">Swami Bhaskarananda, ''"Essentials of Hinduism"'', Viveka Press 2002. ISBN 1-884852-04-1 </ref> [[File:Raja Ravi Varma, Maharashtrian Beauty.jpg|thumb|A Maharashtra [[Hindu]] women]] == നിരുക്തം == “ഹിന്ദു” എന്ന വാക്ക് ആദ്യം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത് ഒരു പ്രാചീന [[പേർഷ്യൻ]] ഭൂമിശാസ്ത്ര പദമായിട്ടാണ്. സിന്ധു നദിയുടെ പേരിൽ നിന്നുമാണ് ഈ വാക്കിന്റെ ഉത്ഭവം. പേർഷ്യക്കാർ സിന്ധു നദിക്ക് മറുവശത്തുള്ള ജനതയെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ഹിന്ദു എന്ന പദം ഉപയോഗിച്ചു. പിന്നീട് [[അറബികൾ]] അവരുടെ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ അറബിക് അൽ കൂടി മുന്നിൽ ചേർത്ത് “അൽ-ഹിന്ദ്” എന്ന് പ്രയോഗിച്ചു വന്നു. <ref>Thapar, R. 1993. ''Interpreting Early India.'' Delhi: Oxford University Press. p. 77</ref> എല്ലാ മുഗൾ ചക്രവർ‌ത്തിമാരും 18ആം ശതകത്തിന്റെ അവസാനം വരെ [[ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യം|ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യവും]] “[[ഹിന്ദുസ്ഥാൻ|ഹിന്ദുസ്ഥാനിലെ]]” ജനങ്ങളെ “ഹിന്ദു” എന്ന പദത്താൽ പരാമർ‌‍ശിച്ചിരുന്നു. ക്രമേണ “ഹിന്ദു” എന്ന പദം [[എബ്രഹാം|എബ്രഹാമിക വംശ നാമം]] സ്വീകരിക്കാത്ത ഏതൊരു [[ഭാരതീയൻ|ഭാരതീയനെയും]] സൂചിപ്പിക്കുന്ന പദമായി മാറുകയും അങ്ങനെ മഹത്തായ വ്യാപ്തിയുള്ള വിശ്വാസങ്ങളെയും ആചാരങ്ങളെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു ജനതതിയുടെ പൊതുനാമമായി തീരുകയും ചെയ്തു.<ref name = flood/> “ഹിന്ദു” എന്ന വാക്ക് എപ്പോൾ‍, എങ്ങനെ രൂപപ്പെട്ടു എന്നത് വ്യക്തമായി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. പുരാതന ഭാരതീയ പുണ്യഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ ഹിന്ദു എന്ന പദം ഉപയോഗിക്കുന്നതേയില്ല. എന്നാൽ ക്രി മു 617 നോടടുത്ത് എഴുതപ്പെട്ട ബൈബിളിലെ ഒരു പുസ്തകമായ എസ്ഥേറിൽ "ഹിന്ദു ദേശം" എന്ന പരാമർശം ഉണ്ട്.(എസ്ഥേർ 1:1) <ref>{{Cite web |url=http://malayalambible.in/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-09-15 |archive-date=2010-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101218204728/http://malayalambible.in/ |url-status=dead }}</ref> പിന്നീടുള്ള ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ സിന്ധു നദീതട വാസികളെ കുറിക്കാനാണ് ഈ വാക്ക് ഉപയോഗിച്ചുവന്നത്. മദ്ധ്യകാലത്ത് ഭാരതത്തിൽ ആക്രമണം നടത്തിയവരാണ് ഭാരതത്തിലെ പ്രത്യേക സംസ്കാരവും ആചാരങ്ങളുമുള്ള ജനങ്ങളെ ഒന്നായി ഹിന്ദുക്കൾ എന്ന് നിരന്തരം വിവക്ഷിച്ചു തുടങ്ങിയത്. പിൽക്കാലത്ത്, ഏകദേശം 1830ഓടുകൂടി, കൊളോണിയലിസത്തിനെതിരായ ഒരു ദേശീയ വികാരം എന്ന നിലക്കും മറ്റ് ലോക മതങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യതിരിക്തമെന്ന നിലക്കും തങ്ങളുടെ ദർശനങ്ങളും വിശ്വാസങ്ങളും ആചാരങ്ങളും എല്ലാം ചേർന്ന് ഒരു മതമെന്ന നിലയിൽ ഹിന്ദുക്കൾ കണ്ടു തുടങ്ങി. <ref name = flood>{{cite web |url=http://www.icsahome.com/infoserv_articles/flood_gavin_hinduismvaisismandiskcon.htm |title=Hare Krishna: Hinduism, Vaisnavism, and ISKCON: Authentic Traditions or Scholarly Constructions? |publisher=Cults and Society, Vol. 1, No. 1, 2001 |accessdate=2008-05-11 |last=Gavin |first=Flood |archive-date=2010-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101124095209/http://www.icsahome.com/infoserv_articles/flood_gavin_hinduismvaisismandiskcon.htm |url-status=dead }}</ref> == ആരാണ് ഹിന്ദു? == [[ചിത്രം:HinduDevoteeNepal.jpg|thumb|A Hindu devotee during a prayer ceremony at [[Kathmandu]]'s [[Durbar Square]].]] [[File:Raja Ravi Varma, Lady Going for Pooja.jpg|thumb|A Hindu women going for pooja]] വിശ്വാസങ്ങളിലെയും ആചാരങ്ങളിലെയും മഹാ വൈവിധ്യം മൂലം ആരാണ് ഹിന്ദു എന്നതിന് ഒരു എല്ലാവരാലും അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്ന നിർവചനം നൽകുക സാധ്യമല്ല. 1995 ൽ മുഖ്യ ന്യായാധിപൻ പി. ബി. ഗജേന്ദ്ര ഗാഡ്കർ [[ഭാരതത്റ്റിന്റെ പരമോന്നത നീതിപീഠം|ഭാരതത്റ്റിന്റെ പരമോന്നത നീതി പീഠം]] മുൻപാകെ ഇപ്രകാരം ഉദ്ധരിച്ചു:<ref name = SCI>[[Supreme Court of India]], "[http://www.hinduismtoday.com/in-depth_issues/RKMission.html Bramchari Sidheswar Shai and others Versus State of West Bengal]" 1995</ref> <blockquote> "നാം ഹിന്ദുമതത്തെപ്പറ്റി ചിന്തിക്കുമ്പോൾ, ലോകത്തിലെ മറ്റ് മതങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ഹിന്ദു മതം ഒരു പ്രത്യേക പ്രവാചകനെ അവകാശപ്പെടുന്നില്ല; ഒരു പ്രത്യേക ദൈവത്തെ മാത്രം ആരാധിക്കുന്നില്ല; ഒരു പ്രത്യേക സിദ്ധാന്തമോ തത്ത്വമോ പിന്തുടരുന്നില്ല; ഒരു പ്രത്യേക ദാർശനിക ആശയത്തിൽ മാത്രം വിശ്വസിക്കുന്നില്ല; ഒരു പ്രത്യേകരീതിയിൽ മാത്രമുള്ള മതപരമായ ആചാരങ്ങളോ അനുഷ്ഠാനങ്ങളോ പിന്തുടരുന്നില്ല; യഥാർഥത്തിൽ‌, അത് ഒരു മതത്തിന്റെ പരമ്പരാഗത സങ്കുചിത ലക്ഷണങ്ങൾ ഒന്നുംതന്നെ പൂർ‌‍ത്തീകരിക്കുന്നില്ല. അതിനെ വളരെ വിശാലമായി ഒരു ജീവിത രീതി എന്ന് വിശദീകരിക്കാം, അതിലപ്പുറം ഒന്നുമല്ല." </blockquote> === ഹിന്ദുക്കളുടെ ഭാഷാ ശാസ്ത്രം === {{seealso|സംസ്കൃതം}} വേദങ്ങളും ഇതിഹാസങ്ങളും രൂപപ്പെട്ടത് സംസ്കൃത ഭാഷയിലാണ്. സംസ്കൃതം എഴുതാൻ വിവിധ ലിപികൾ ഭാരതത്തിൽ ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. കൂടാതെ മറ്റ് ഭാഷകളിലും ധാരാളം ദാർശനികവും മതപരവുമായ രചനകൾ ഉണ്ടായി. ആധുനിക കാലത്ത് ഇംഗ്ലീഷിലും ഹിന്ദു‌മത സംബന്ധിയായ ധാരാളം രചനകൾ ഉണ്ടായി.{{Fact|date=February 2008}} === മറ്റ് ധാർമിക മതങ്ങൾ === *[[ബുദ്ധമതം]] *[[ജൈനമതം]] *[[സിഖ് മതം]] === ഇവകൂടി കാണുക === {{കവാടം ഹിന്ദുമതം}} *[[ഹിന്ദു മതം]] * [[ഹൈന്ദവദർശനം]] * [[ഹൈന്ദവഗ്രന്ഥങ്ങൾ]] *[[വേദം]] *[[വേദാംഗം]] *[[രാമായണം]] *[[മഹാഭാരതം]] <!--== ബാഹ്യകണ്ണികൾ ==--> == കുറിപ്പുകൾ == {{reflist}} == അവലംബം== *[http://www.hindunet.org/hindutva/ hinduism and its reality]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *{{cite book |last=Flood |first=Gavin (Editor)|authorlink= |coauthors= |title=The Blackwell Companion to Hinduism|year=2003 |publisher=Blackwell Publishing Ltd.|location=Malden, MA|isbn=1-4051-3251-5 }} *{{cite book |series= |last=Radhakrishnan |first=S. |authorlink=Sarvepalli Radhakrishnan |coauthors=Moore, CA |title=A Sourcebook in Indian Philosophy |year=1967 |publisher=Princeton |location= |isbn=0-691-01958-4 }} *{{cite book |last=Tattwananda |first=Swami|authorlink= |coauthors= |title=Vaisnava Sects, Saiva Sects, Mother Worship |year=1984 |publisher=Firma KLM Private Ltd. |location=Calcutta |isbn= }} First revised edition. [[mk:Хинду јазик]] [[new:इन्तु (सन् १९९४या संकिपा)]] [[ru:Индус]] 0bjti36bwgogt99z8ztdij3ve9kh7iy 0 242277 4617255 4574791 2026-05-04T20:08:58Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617255 wikitext text/x-wiki {{Distinguish|തോപ്പിൽ ആന്റോ}}{{Infobox person | honorific_prefix = | name = സി.ഓ. ആന്റോ | honorific_suffix = | native_name = | native_name_lang = | image = സി.ഓ._ആന്റോ.jpg | image_size = 200ബിന്ദു | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{Birth date|1936|05|25}} | birth_place = കോമ്പാറമുക്ക്, [[എറണാകുളം]] | death_date = {{Death date and age|2001|02|24|1936|05|25|mf=yes}} | death_place = [[വടപളനി]], [[ചെന്നൈ]]<br/>[[തമിഴ്നാട്]] | death_cause = [[അർബുദം]] | body_discovered = | resting_place = | resting_place_coordinates = <!-- {{Coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> | monuments = | residence = | nationality = {{ind}} | other_names = | ethnicity = <!-- Ethnicity should be supported with a citation from a reliable source --> | citizenship = {{ind}} | education = | alma_mater = | occupation = [[ഗാനാലാപനം|ഗായകൻ]] | years_active = | employer = | organization = | agent = | known_for = | notable_works = | style = | influences = | influenced = | home_town = | salary = | net_worth = <!-- Net worth should be supported with a citation from a reliable source --> | height = <!-- {{height|m=}} --> | weight = <!-- {{convert|weight in kg|kg|lb}} --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | party = | movement = | opponents = | boards = | religion = [[ക്രിസ്തുമതം|ക്രിസ്ത്യാനി]] | denomination = <!-- Denomination should be supported with a citation from a reliable source --> | criminal_charge = <!-- Criminality parameters should be supported with citations from reliable sources --> | criminal_penalty = | criminal_status = | spouse = ത്രേസ്യ | partner = | children = ആന്റണി,<br/>സംഗീത | parents = | relatives = | school = | callsign = | awards = പി.ജെ. ആന്റണി ഫൗണ്ടേഷൻ നാടകസംഗീത പുരസ്കാരം | signature = | signature_alt = | signature_size = | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | website = <!-- {{URL|Example.com}} --> | footnotes = | box_width = }} [[മലയാളം|മലയാളത്തിലെ]] പ്രശസ്തനായ നാടക-ചലച്ചിത്ര പിന്നണിഗായകനായിരുന്നു '''സി.ഓ. ആന്റോ''' (25 മെയ് 1936 - 24 ഫെബ്രുവരി 2001). ==ജീവിതരേഖ== [[എറണാകുളം]] [[നഗരം|നഗരത്തിലെ]] കോമ്പാറമുക്കിലെ ഒരു ദരിദ്രകുടുംബത്തിലാണ് ആന്റോയുടെ [[ജനനം]]<ref name =Mangalam>{{cite news|url=http://www.mangalam.com/cinema/backlight/57480|title=സി.ഒ. ആന്റോ: മധുരിക്കാത്ത ഓർമ്മകൾ|work=മംഗളം ദിനപത്രം|date=2013 മേയ് 16|accessdate=2013 ജൂലൈ 20}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ദാരിദ്ര്യംമൂലം എട്ടാം ക്ലാസിൽ പഠനം അവസാനിപ്പിച്ചു. ജന്മനാ സംഗീതവാസനയുണ്ടായിരുന്ന ആന്റോയുടെ കഴിവ് മനസ്സിലാക്കിയ [[ഇടവക]] വികാരി അവനെ പള്ളിയിലെ ഗായകസംഘത്തിൽ ചേർത്തു. ഒരു ദിവസം [[കുർബാന|കുർബാനയ്ക്കു]] വന്ന എറണാകുളം മേനക തിയേറ്റർ മാനേജർ ഡേവിഡ്, ആന്റോയുടെ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ അറിഞ്ഞ് സിനിമകൊട്ടകയ്ക്കുള്ളിൽ പാട്ടുപുസ്തകം വിൽക്കാൻ അനുവാദം നൽകി.<ref name=Mangalam/> പുസ്തക വില്പനയോടൊപ്പം ഓരോ സിനിമയിലെയും പാട്ടുകൾ മൂളി പഠിച്ച ആന്റോ കൂട്ടുകാരുടെ നിർബന്ധപ്രകാരം എറണാകുളം മാർക്കറ്റിനടുത്തുള്ള താൻസൻ മ്യൂസിക് ക്ലബിൽ ചേർന്നു. അതോടെ പുസ്തകവില്പന അവസാനിച്ചു. വരുമാനമാർഗ്ഗം ഇല്ലാതായ ആന്റോ ക്ലബിൽ തന്നെ താമസമായി. ===നാടകരംഗം=== മ്യൂസിക് ക്ലബിൽ ആന്റോ താമസിക്കുന്ന കാലത്താണ് ഏരൂർ വാസുദേവൻ ആന്റോയെ കണ്ടുമുട്ടുന്നതും 'ജീവിതം അവസാനിക്കുന്നില്ല' എന്ന നാടകത്തിൽ പാടാൻ അവസരം നൽകുന്നതും.<ref name=Mangalam/> ഈ നാടകത്തിൽ പാടി അഭിനയിച്ചു കൊണ്ടാണ് ആന്റോ നാടക രംഗത്തെത്തിയത്<ref>[http://malayalam.oneindia.in/culture/2001/022401anto.html ആൻറോയുടെ ചരമവാർത്ത.]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.[[പി.ജെ. ആന്റണി|പി.ജെ. ആന്റണിയുടെ]] നാടക സമിതി, [[കാളിദാസ കലാകേന്ദ്രം|കൊല്ലം കാളിദാസ കലാകേന്ദ്രം]], ജ്യോതി തിയേറ്റേഴ്സ്, ആസാദ് ആർട്സ് ക്ലബ്, [[ചെറുകാട്|ചെറുകാടിന്റെ]] [[തൃശൂർ കേരള കലാവേദി]] തുടങ്ങി നിരവധി നാടക സമിതികളിൽ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ===ചലച്ചിത്രരംഗം=== ഒരു ഞെട്ടിൽ ഇരുപൂക്കൾ എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് ആന്റോ സിനിമാ പിന്നണിഗായകനായി തുടക്കം കുറിച്ചതെങ്കിലും ഈ ചിത്രം റിലീസ് ആയില്ല<ref>[http://www.m3db.com/node/770 m3db]</ref>. [[കടലമ്മ]] എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഗാനത്തിലൂടെയാണ് മലയാളചലച്ചിത്ര പ്രേക്ഷകർ ആന്റോയുടെ ഗാനമാധുരി അറിഞ്ഞു തുടങ്ങിയത്. ==പ്രസിദ്ധ ഗാനങ്ങൾ== *എന്തിന് പാഴ്ശ്രുതി മീട്ടുവതിനിയും (''ഡോക്ടർ'') *മധുരിക്കും ഓർമകളെ മലർമഞ്ചൽ കൊണ്ടുവരൂ (''ജനനീ ജന്മഭൂമി'') *ഇനിയൊരു കഥ പറയൂ കൺമണീ (''ജനനീ ജന്മഭൂമി'') *ചിപ്പി ചിപ്പി മുത്തുചിപ്പി (''അരനാഴികനേരം'') *പാപ്പി അപ്പച്ചാ (''മൈലാടും കുന്ന്'' ) ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== *പി.ജെ. ആന്റണി ഫൗണ്ടേഷൻ നാടകസംഗീത ശാഖയ്ക്കായി ഏർപ്പെടുത്തിയ പുരസ്കാരം ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [http://www.malayalachalachithram.com/listsongs.php?tot=167&g=357&p=1&ln=ml സി.ഒ. ആന്റോ ആലപിച്ച മലയാളം സിനിമാ ഗാനങ്ങളുടെ പട്ടിക] * [http://malayalasangeetham.info/displayProfile.php?category=singers&artist=CO%20Anto മലയാള സംഗീതം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130425224934/http://malayalasangeetham.info/displayProfile.php?category=singers&artist=CO%20Anto |date=2013-04-25 }} ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രപിന്നണിഗായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളനാടക ഗായകർ]] [[വർഗ്ഗം:1936-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:2001-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] dp1tjwdhty4ab9djy3wc77bna294mix 0 258401 4617236 2873828 2026-05-04T17:04:58Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617236 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sandhaya Rajendran}} {{Infobox Person | name = സന്ധ്യ രാജേന്ദ്രൻ | image = Sandya rajendran.JPG | caption = 2013-ൽ [[മക്ബത്ത് (മലയാളനാടകം)|മാക്ബെത്ത്]] നാടക അവതരണോദ്ഘാടനത്തിനു മുൻപ്, കൊല്ലം സോപാനത്തിൽ നടന്ന സമ്മേളനത്തിൽ സന്ധ്യ രാജേന്ദ്രൻ | birthname = | birthdate = | birthplace = | yearsactive = | height = | occupation = നാടകനടി, ചലച്ചിത്രനടി | othername = |yearsactive = | parents = [[ഒ. മാധവൻ]], [[വിജയകുമാരി]] | spouse = [[ഇ.എ. രാജേന്ദ്രൻ]] | children = [[ദിവ്യദർശൻ]] | website = }} മലയാള നാടക അഭിനേത്രിയും നാടക പ്രവർത്തകയുമാണ് '''സന്ധ്യ രാജേന്ദ്രൻ''' . മികച്ച നാടകനടിക്കുള്ള സംസ്ഥാന സർക്കാർ അവാർഡ് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.{{തെളിവ്}} ==ജീവിതരേഖ== [[ഒ. മാധവൻ|ഒ. മാധവന്റെയും]] [[വിജയകുമാരി|വിജയകുമാരിയുടെയും]] മകളാണ്. തൃശൂർ സ്കൂൾ ഓഫ് ഡ്രാമയിലെ വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്നു. സ്വരൂപം, സ്ഥിതി തുടങ്ങിയ ചലച്ചിത്രങ്ങളിലും അഭിനയിച്ചു. നാടക സംവിധായകനും നാടക -ചലച്ചിത്ര നടനുമായ [[ഇ.എ. രാജേന്ദ്രൻ|ഇ.എ. രാജേന്ദ്രനാണ്]] ഭർത്താവ്. ചലച്ചിത്ര നടനായ [[മുകേഷ്]] സഹോദരനാണ്. ഹൈഡ് ആന്റ് സീക്ക് എന്ന സിനിമയും നിർമ്മിച്ചു. മകൻ ദിവ്യദർശനും ചലച്ചിത്ര നടനാണ്.<ref>{{cite news|title=ഇളംതലമുറക്കാരന്റെ അരങ്ങേറ്റം|url=http://www.mangalam.com/print-edition/sunday-mangalam/14744|accessdate=2013 ഓഗസ്റ്റ് 21|newspaper=മംഗളം|date=December 9, 2012|archive-date=2013-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20131207082142/http://www.mangalam.com/print-edition/sunday-mangalam/14744|url-status=dead}}</ref> [[കാളിദാസ കലാകേന്ദ്രം|കാളിദാസ കലാ കേന്ദ്രത്തിന്റെ]] നിരവധി നാടകങ്ങൾക്ക് അരങ്ങിലും അണിയറയിലും പ്രവർത്തിച്ചു. [[മക്ബത്ത് (മലയാളനാടകം)|മാക്ബെത്ത്]] നാടകത്തിന്റെ വസ്ത്രാലങ്കാരവും നൃത്ത സംവിധാനവും നിർവഹിച്ചു.<ref>{{cite news|title=അവിസ്മരണീയ നാടകാനുഭവമാകാൻ മാക്ബത്ത് ഇന്ന് അരങ്ങിൽ|url=http://news.keralakaumudi.com/news.php?nid=1250c275ef85ab3d148ac85a0a707bf9|accessdate=2013 ഓഗസ്റ്റ് 21|newspaper=കേരള കൗമുദി|date=19 August 2013}}</ref> ==നാടകങ്ങൾ== ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== * മികച്ച നാടകനടിക്കുള്ള സംസ്ഥാന സർക്കാർ അവാർഡ് * കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമിയുടെ പുരസ്‌കാരം(2017)<ref>https://www.manoramaonline.com/news/announcements/2018/05/11/sangeetha-nadaka-academy-fellowship.html</ref> ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:മലയാളനാടകനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ചലച്ചിത്ര ദമ്പതികൾ]] ljdqwn37ljd4ohqsl12qq6voa7wkuli 0 263555 4617299 4090322 2026-05-05T03:52:37Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617299 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|student police cadet programme}} {{Infobox military unit |unit_name = സ്റ്റുഡന്റ് പോലീസ് കേഡറ്റ് പദ്ധതി |image = [[Image:Student police cadet logo.JPG|സ്റ്റുഡന്റ് പോലീസ് മുദ്ര|150px]] |role = |size = |equipment = |garrison = |garrison_label = Headquarters |motto = |website = http://www.studentpolicecadet.org |current_commander = |current_commander_label = |identification_symbol = |dates = 2010 ഓഗസ്‌റ്റ് 2 |battle_honours = }} സംസ്‌ഥാന ആഭ്യന്തരവകുപ്പും വിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പും ചേർന്ന്‌ 2010 ൽ [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] രൂപംകൊടുത്ത പദ്ധതിയാണ് '''സ്‌റ്റുഡന്റ്‌ പോലീസ്‌ കേഡറ്റ്‌ പദ്ധതി (എസ്.പി.സി)'''. [[2010]] [[ഓഗസ്‌റ്റ് 2]]ന്‌ കേരളത്തിലാകെ 127 സ്‌കൂളുകളിലായി 11176 ഹൈസ്‌കൂൾ വിദ്യാർഥികളെ ഉൾപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടാണ്‌ എസ്‌.പി.സി. എന്ന ചുരുക്കപ്പേരിലറിയപ്പെടുന്ന സ്‌റ്റുഡന്റ്‌ പോലീസ്‌ കേഡറ്റ്‌ പദ്ധതിക്കു തുടക്കംകുറിച്ചത്‌.<ref>Biju Govind [http://www.hindu.com/2010/08/02/stories/2010080257040700.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100805131159/http://www.hindu.com/2010/08/02/stories/2010080257040700.htm |date=2010-08-05 }} "VS to launch Student Police Cadet Project" ''The Hindu'' 2 August 2010</ref> ഈ പദ്ധതിക്ക് നേതൃത്വം നൽകാൻ ആഭ്യന്തരവകുപ്പിനും വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പിനുമൊപ്പം ഗതാഗത- വനം- എക്‌സൈസ്‌- തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പുകളുടെ പിന്തുണയുമുണ്ട്.<ref>{{cite news|title=സ്‌റ്റുഡന്റ്‌ പോലീസിന്‌ ആശംസ നേരാം|url=http://www.mangalam.com/print-edition/editorial/80835|accessdate=2013 ഒക്ടോബർ 17|newspaper=മംഗളം|date=August 3, 2013}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ലക്ഷ്യം== [[File:Student police cadet2.JPG|thumb|സ്റ്റുഡന്റ് പോലീസ് കേഡറ്റ്]] *പൗരബോധവും, ലക്ഷ്യബോധവും, സാമൂഹ്യ പ്രതിബദ്ധതയും, സേവനസന്നദ്ധതയുമുള്ള ഒരു യുവജനതയെ വാർത്തെടുക്കുക. *എൻസിസി, എൻഎസ്‌എസ്‌ എന്നീ സന്നദ്ധ സംഘടനകളെപോലെ എസ്പിസിയെ ഒരു സ്വതന്ത്ര സാമൂഹ്യസേവന വിഭാഗമായി വളർത്തുക. *വിദ്യാർഥികളിൽ പ്രകൃതിസ്നേഹം, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണബോധം, പ്രകൃതി ദുരന്തങ്ങൾക്കെതിരെ പ്രവർത്തിക്കാനുള്ള സന്നദ്ധത എന്നിവ വളർത്തുക. *സാമൂഹ്യപ്രശ്നങ്ങളിൽ ഇടപെടാനും ദുരന്തഘട്ടങ്ങളിൽ ഉണർന്നു പ്രവർത്തിക്കാനും ഉള്ള മനോഭാവം വിദ്യാർഥികളിൽ വളർത്തുക. *സ്വഭാവ ശുദ്ധിയിലും പെരുമാറ്റ ശീലത്തിലും മൂല്യങ്ങൾ ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുന്ന ഒരു മാതൃകാ വിദ്യാർഥി സമൂഹത്തെ വാർത്തെടുക്കുക. ==ആസ്ഥാനം== [[തിരുവനന്തപുരം]] ചാല ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് ഹൈസ്‌കൂളിലാണ് സ്റ്റുഡൻസ് പൊലീസ് കേഡറ്റ് ഹെഡ് ക്വാർട്ടേഴ്‌സ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ==സ്റ്റുഡൻസ് പൊലീസ് കേഡറ്റ് ദിനം== ഈ പദ്ധതി അംഗീകരിച്ചു കൊണ്ട് ഇറങ്ങിയ ഉത്തരവിന് (GO (P) 121/2010/Home dated 29-05-2010) തൊട്ടുപുറകെ 100 സ്ക്കൂളുകളിൽ എസ് പി സി ആരംഭിച്ചതിൻറെ ഭാഗമായാണ് ആഗസ്റ്റ് രണ്ട് സ്റ്റുഡൻറ് പൊലീസ് കേഡറ്റ് ദിനമായി ആചരിച്ചു വരുന്നത്.<ref>{{cite web|title=സ്റ്റുഡൻസ് പൊലീസ് കേഡറ്റിന് പുതിയ ഹെഡ്ക്വാർട്ടേഴ്‌സ്|url=http://www.prd.kerala.gov.in/news/a2013.php?tnd=15&tnn=224048&Line=Directorate,%20Thiruvananthapuram&count=4&dat=28/11/2014|publisher=www.prd.kerala.gov.in|accessdate=28 നവംബർ 2014|archive-date=2016-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305161448/http://www.prd.kerala.gov.in/news/a2013.php?tnd=15&tnn=224048&Line=Directorate%2C%20Thiruvananthapuram&count=4&dat=28%2F11%2F2014|url-status=dead}}</ref> ==പരിശീലനം== [[File:Student police cadet parade.JPG|thumb|സ്റ്റുഡന്റ് പോലീസ് കേഡറ്റുകൾ റിപ്പബ്ലിക് ദിന പരേഡിൽ, കൊല്ലം 2014]] [[File:Student police cadet parade3.JPG|thumb|സ്റ്റുഡന്റ് പോലീസ് കേഡറ്റുകൾ റിപ്പബ്ലിക് ദിന പരേഡിൽ, കൊല്ലം 2014]] ഒരാഴ്ചത്തെ റസിഡൻഷ്യൽ ക്യാമ്പ് ഓരോ വർഷവും ഉണ്ടാകും. എല്ലാ ബുധനാഴ്ചകളിലും വൈകുന്നേരവും, ശനിയാഴ്ചകളിൽ രാവിലെ രാവിലെ മുതൽ ഉച്ചവരെയും പരിശീലനമുണ്ട്. കായിക പരിശീലനം, പരേഡ്, റോഡ് സുരക്ഷാ ക്യാംപൈനുകൾ, നിയമസാക്ഷരതാ ക്ലാസുകൾ എന്നിവ ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്. [[കേരള വനം വന്യജീവി വകുപ്പ്|വനം]], എക്സൈസ്, ആർ.ടി.ഒ. വകുപ്പുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടും ക്യാമ്പുകളുണ്ടാകും. ഒരു വർഷം 130 മണിക്കൂർ സേവനമാണ് നടത്തേണ്ടത്. '''പരിശീലന ക്യാമ്പുകൾ''' * ഓണം അവധിക്കാല ക്യാമ്പ് - സ്കൂൾ തലം * ക്രിസ്തുമസ് അവധിക്കാല ക്യാമ്പ് - സ്കൂൾ തലം * വേനൽ അവധിക്കാല ക്യാമ്പ് - സ്കൂൾ തലം * ജില്ലാതല വേനൽ അവധിക്കാല റസിഡൻഷ്യൽ ക്യാമ്പ് * സംസ്ഥാനതല വേനൽ അവധിക്കാല പ്രസിഡൻഷ്യൽ ക്യാമ്പ് ==മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ== [[രാജസ്ഥാൻ|രാജസ്‌ഥാനിൽ]] നിന്നുള്ള സംഘം കേരളത്തിലെത്തി, ഉദ്യോഗസ്‌ഥരുടെ സഹായത്തോടെ നിരവധി സ്‌കൂളുകളിൽ പദ്ധതി ആരംഭിച്ചു. [[ഹരിയാന]]യിലെയും [[ഗുജറാത്ത്|ഗുജറാത്തി]]ലെയും ഉന്നത പോലീസ്‌ സംഘം കേരളത്തിലെത്തി പദ്ധതിയെക്കുറിച്ചു പഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[മഹാരാഷ്‌ട്ര]]യും [[ഗോവ]]യും [[പഞ്ചാബ്|പഞ്ചാബും]] പദ്ധതി തുടങ്ങാനുള്ള ഒരുക്കത്തിലാണ്‌. <ref>http://www.mangalam.com/print-edition/editorial/80835{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==സവിശേഷതകൾ== ഒരു വിദ്യാഭ്യാസ, നിയമ നിർവഹണ അധികാരികൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധമാണ് എസ്‌പി‌സി പദ്ധതി. നിയമത്തോടുള്ള ആദരവ്, നാഗരിക ബോധം, സമൂഹത്തിലെ ദുർബല വിഭാഗങ്ങളോടുള്ള സഹാനുഭൂതി, സാമൂഹിക തിന്മകളോടുള്ള ചെറുത്തുനിൽപ്പ് എന്നിവ ആജീവനാന്ത വ്യക്തിഗത ശീലങ്ങളായി പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള പൗരന്മാരായി വിദ്യാർത്ഥികളെ വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഘടനാപരമായ രണ്ട് വർഷത്തെ പരിശീലന പരിപാടി ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാണ് പദ്ധതി. സുരക്ഷിതവും ആരോഗ്യകരവുമായ അക്കാദമിക് അന്തരീക്ഷങ്ങൾ, മയക്കുമരുന്ന്-മയക്കുമരുന്ന് രഹിത പരിസരം എന്നിവ ഉറപ്പുവരുത്തുന്നതിലൂടെയും സ്കൂളുകളിലെ വിദ്യാർത്ഥികൾക്കിടയിൽ പോസിറ്റീവ് മൂല്യങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിലൂടെയും സാമൂഹിക തിന്മകൾക്കെതിരെ പ്രതികരിക്കാൻ ഈ പദ്ധതി യുവാക്കളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. സുരക്ഷിതവും ആരോഗ്യകരവുമായ കമ്മ്യൂണിറ്റികൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിന് നിയമ നിർവഹണ അധികാരികളുമായി സഹകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാൻ ഈ പദ്ധതി മാതാപിതാക്കളെയും കമ്മ്യൂണിറ്റി നേതാക്കളെയും ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നു പരിസ്ഥിതിക്ക് ഹാനികരമായ ശീലങ്ങളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ പ്രകൃതി വിഭവങ്ങളുടെ മികച്ച ഉപയോഗം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിന് കമ്മ്യൂണിറ്റി ലെവൽ പ്രവർത്തനങ്ങളെ പദ്ധതി ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നു. യുവാക്കളുടെ ശാരീരികവും മാനസികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായ വികസനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിന് നിലവിലുള്ള നിയമ നിർവ്വഹണ ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ഈ പദ്ധതി ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നു. നിയമങ്ങൾ അനുസരിക്കുന്നതിലൂടെയല്ല, മറിച്ച് പ്രകൃതിദത്തവും യുക്തിസഹവുമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായി നിയമങ്ങൾ അനുസരിക്കുന്ന പ്രബുദ്ധരായ പൗരന്മാരിലേക്ക് യുവമനസ്സുകളെ പരിണമിച്ചുകൊണ്ട് സമുദായങ്ങളുടെ സാമൂഹിക ജനാധിപത്യ രൂപത്തെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലാക്കാൻ എസ്‌പി‌സി പദ്ധതി ശ്രമിക്കുന്നു. സ്റ്റുഡന്റ് പോലീസ് കേഡറ്റ് പ്രോജക്റ്റ് കൂടുതൽ പോലീസുകാരെ സൃഷ്ടിക്കുന്നില്ല, പകരം അവരുടെ സമുദായത്തിലെ ഓരോ യുവ അംഗങ്ങൾക്കുള്ളിലും പോലീസുകാരനെ വളർത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നു. കൂടുതൽ ആഭ്യന്തര സുരക്ഷ, ആരോഗ്യമുള്ളതും സുരക്ഷിതവുമായ കമ്മ്യൂണിറ്റികൾ, സുസ്ഥിരമായ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള ഭാവി പൗരന്മാർ എന്നിവ പോലുള്ള സുപ്രധാന ദീർഘകാല ആനുകൂല്യങ്ങൾ എസ്‌പി‌സി പദ്ധതി പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. ==അവലംബം== <references/> == പുറംകണ്ണികൾ == {{commonscat|Student Police Cadets}} # [http://www.studentpolicecadet.org/ എസ്. പി.സിയുടെ ഒഫീഷ്യൽ വെബ്സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140528090614/http://studentpolicecadet.org/ |date=2014-05-28 }} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമ പരിപാലനം]] [[വർഗ്ഗം:കേരള പോലീസ്]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] a0iclhtheyd9r17yxo07sj4w6mdisc3 0 263749 4617204 3792179 2026-05-04T14:57:03Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617204 wikitext text/x-wiki {{PU|Shahid (film)}} {{Infobox film | name = ഷാഹിദ് | image = Shahid Poster (2013).jpg | alt = | caption = | director = ഹൻസൽ മേത്ത | producer = അനുരാഗ് കശ്യപ് <br />സുനിൽ ബൊഹ്റ <br />റോണി സ്ക്രൂ വാല <br />സിദ്ധാർത്ഥ റോയ് കപൂർ <br />സൈലേഷ് ആർ.സിംഗ് | writer = സമീർ ഗൌതം സിംഗ്, അപൂർവ്വ ആസ്റാണി, ഹൻസൽ മേത്ത | starring = രാജ് കുമാർ റാവു<br />ടിഗ്മാൻശു ധൂലിയ <br />കെ. കെ. മേനോൻ <br />പ്രഭൽ പഞ്ജാബി <br />വിവേക് ഗമാൻഡെ<br />മുഹമ്മദ്‌ സീശാൻ അയ്യൂബ് | music = കാരൻ കുൽക്കർണി | cinematography = അനൂജ് ധവാൻ | editing = അപൂർവ്വ ആസ്റാണി | studio = എ.കെ.എഫ്‌ പി.എൽ | distributor = യു.ടി.വി. മോഷൻ പിക്ചേര്സ് | released = {{Film date|2012|09|06|ടൊറന്റോ|2013|10|18|ഇന്ത്യ}} | runtime = 123 മിനുറ്റ് | country = ഇന്ത്യ | language = ഹിന്ദി | budget = | gross = }} 2010-ൽ മുംബൈയിൽ വെടിയേറ്റ് കൊല്ലപ്പെട്ട മനുഷ്യാവകാശപ്രവർത്തകനും യുവ അഭിഭാഷകനുമായിരുന്ന [[ഷാഹിദ് ആസ്മി|ഷാഹിദ് ആസ്മിയുടെ]] ജീവിതത്തെ ആധാരമാക്കി [[ഹൻസൽ മേത്ത]] സംവിധാനവും അനുരാഗ് കശ്യപ് നിർമ്മാണവും നിർവ്വഹിച്ച സിനിമയാണ് '''ഷാഹിദ്'''<ref name=toi10>{{cite news |title=26/11 accused Fahim Ansari's lawyer Shahid Azmi shot dead |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-02-11/india/28127692_1_fahim-ansari-assailants-shahid-azmi |publisher=''[[The Times of India]]'' |date=Feb 11, 2010 |access-date=2013-10-20 |archive-date=2013-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130925131620/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-02-11/india/28127692_1_fahim-ansari-assailants-shahid-azmi |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tehelka.com/story_main43.asp?filename=Ne270210a_grain.asp|title=A Grain In My Empty Bowl: A crusader for justice is silenced. Actually not ..|author=Ajit Sahi|date=February 27, 2010|publisher=''[[Tehelka]]'', Vol 7, Issue 08|accessdate=August 20, 2012|archive-date=2010-04-02|archive-url=https://swap.stanford.edu/20100402180206/http%3A//tehelka.com/story_main43.asp?filename%3DNe270210a_grain.asp|url-status=dead}}</ref>. [[ടൊറന്റോ]] ഇന്റർനാഷണൽ ഫിലിം ഫെസ്റ്റ്, സിറ്റി ടു സിറ്റി പ്രോഗ്രാം-2012 എന്നിവയിൽ ഇതിന്റെ പ്രദർശനം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്<ref name=iexp12>{{cite news |title= The ‘unlikely’ lawyer as an unlikely hero |url=http://www.indianexpress.com/news/the-unlikely-lawyer-as-an-unlikely-hero/985769/0 |newspaper=[[Indian Express]] |date=2012-08-09 |accessdate=2012-08-21}}</ref><ref>{{cite news|title=Anurag Kashyap's film at Toronto Film Festival|url=http://www.mid-day.com/entertainment/2012/aug/020812-Anurag-Kashyaps-film-at-Toronto-Film-Festival.htm|newspaper=[[MiD DAY]]|date=2012-08-02|accessdate=2012-08-26|archive-date=2012-08-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20120820002212/http://www.mid-day.com/entertainment/2012/aug/020812-Anurag-Kashyaps-film-at-Toronto-Film-Festival.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Shahid|url=http://tiff.net/filmsandschedules/tiff/2012/shahid|publisher=Toronto International Film Festival|accessdate=2012-09-29|archive-date=2012-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20121211111549/http://tiff.net/filmsandschedules/tiff/2012/shahid|url-status=dead}}</ref>. യു.ടി.വി. മോഷൻ പിക്ചേസ് വിതരണം നടത്തുന്ന ഈ സിനിമ 2013 ഒക്ടോബർ 18 മുതൽ തിയേറ്ററുകളിൽ പ്രദർശനം തുടങ്ങി<ref>http://www.indianexpress.com/news/disney-utv-to-release-hansal-mehtas-shahid-on-oct-18/1165067/</ref>. 2013ലെ മികച്ച നടനും മികച്ച സംവിധായകനുള്ള ദേശീയപുരസ്കാരങ്ങൾ ഈ ചിത്രത്തിന് ലഭിച്ചു ==നിർമ്മാണം == നിർമ്മാണം : അനുരാഗ് കശ്യപ് സംവിധാനം : ഹൻസൽ മേത്ത 9 മാസം കൊണ്ട് തീർത്ത ലോ ബജറ്റ് ചിത്രമാണിത് <ref name=dear>{{cite web|last=Dutta|first=Nandita|title=No producer, no star wanted to touch "Shahid": Hansal Mehta|url=http://dearcinema.com/interview/no-producer-no-star-wanted-to-touch-shahid-hansal-mehta/1349|publisher=Dear Cinema|accessdate=2012-09-29|date=2012-09-10}}</ref> == അഭിനേതാക്കൾ == {| class="wikitable" |- ! അഭിനേതാവ് !! കഥാപാത്രം |- |രാജ് കുമാർ റാവു ||ഷാഹിദ് ആസ്മി |- |മുഹമ്മദ്‌ സീശാൻ അയ്യൂബ് || ആരിഫ് ആസ്മി |- | ടിഗ്മാൻശു ധൂലിയ || മഖ്‌ബൂൽ മേമൻ |- | കെ. കെ. മേനോൻ || വാർ സാബ് |- | പ്രഭൽ പഞ്ജാബി || ഒമർ ഷെയ്ഖ്‌ |- | പ്രഭ്‌ലീൻ സന്ധു || മറിയം |- | വിവേക് ഗമാൻ ഡെ || ഫാഹിം ഖാൻ |- | ബൽജീന്ദർ കൗർ || അമ്മി |- | വൈഭവ് വിശാന്ത് || ഖാലിദ് (18 വയസ്സ്) |} == കഥ == 1992-ലെ മുംബൈ കലാപത്തെ തുടർന്ന്, തീവ്രവാദത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായ ഷാഹിദ് ആസ്മി പാക്കധീനകാശ്മീരിൽ പോയെങ്കിലും, തീവ്രവാദികളുടെ നടപടികളിൽ മനംമടുത്ത അദ്ദേഹം ദിവസങ്ങൾക്കകം തിരിച്ച് നാട്ടിലേക്ക് വരുന്നു. എന്നാൽ തീവ്രവാദിയെന്ന് മുദ്രകുത്തി ഷാഹിദ് അറസ്റ്റ്ചെയ്യപ്പെടുകയും, മുംബൈ ആർതർ റോഡ് ജയിലിൽ വെച്ച് പരിചയപ്പെട്ട സഹതടവുകാരന്റെ പ്രേരണയാൽ പഠനം തുടരുകയും ചെയ്യുന്നു. കുറ്റവിമുക്തനാക്കപ്പെട്ട ഷാഹിദ് നിയമപഠനം നടത്തുകയും തുടർന്ന് നിരപരാധികളെന്ന് ബോധ്യപ്പെട്ട വിചാരണത്തടവുകാർക്ക് വേണ്ടി കേസ് നടത്തുകയും അവർക്ക് വേണ്ടി കോടതിയിൽ വാദിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇന്ത്യയിലെ ഭീകരവിരുദ്ധനിയമങ്ങളുടെ പിൻബലത്തിൽ അറസ്റ്റുചെയ്യപ്പെടുന്നവർക്ക്, തെളിവുകളുടെ അഭാവത്തിൽ പോലും അനുഭവിക്കേണ്ടിവരുന്ന ജാമ്യനിഷേധം ചിത്രത്തിന്റെ പ്രധാനവിഷയമാണ്. കോടതിമുറിയിൽ വെച്ച് ഷാഹിദിനെ പ്രോസിക്യൂഷൻ ഭീകരവാദി എന്നാക്ഷേപിക്കുന്ന രംഗവും സിനിമയിൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. == നിർമ്മാണം == മുംബൈ മീഡിയകളിൽ നിന്നും ഷാഹിദ് ആസ്മിയുടെ ലീഗൽ ആക്ടിവിസവും കൊല്ലപ്പെടലിന്റെ യാഥാർഥ്യവും മനസ്സിലാക്കിയ അൻസൽ മേത്ത, ഷാഹിദിനു വേണ്ടി നിലകൊള്ളുവാനും ആ ജീവിതകഥ സിനിമയാക്കുവാനും തീരുമാനിക്കുകയായിരുന്നു. തുടർന്നു ഹിന്ദി സിനിമയിലെ നിർമ്മാണ പ്രമുഖനായ സുനിൽ ഭോറയുടെ സഹായം തേടുകയും ചെയ്തു. അങ്ങനെ ഭോറയുടെ അഭ്യർത്ഥന മാനിച്ച് അനുരാക് കശ്യപും സംഘവും സിനിമയുടെ നിർമ്മാണം ഏറ്റെടുക്കുകയായിരുന്നു. ടൊറന്റോ ഇന്റര്നാഷണൽ ഫിലിം ഫെസ്റ്റ്, സിറ്റി ടു സിറ്റി പ്രോഗ്രാം-2012 എന്നിവയിൽ ഇതിന്റെ പ്രദർശനം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. യു.ടി.വി. മോഷൻ പിക്ചേര്സ് ആണ് ഈ സിനിമ വിതരണം നടത്തുന്നത്. ==അവാർഡുകൾ== * [[Filmfare Critics Award for Best Actor|മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം]] - [[രാജ്കുമാർ റാവു]]<ref>http://www.filmfare.com/news/winners-of-59th-idea-filmfare-awards-5220.html</ref> * [[മികച്ച നടനുള്ള ഇന്ത്യയിലെ ദേശീയപുരസ്കാരം]] - [[രാജ്കുമാർ റാവു]] <ref name=diff>{{cite web |title=61st National Film Awards For 2013 |url=http://www.dff.nic.in/List%20of%20Awards.pdf |publisher=Directorate of Film Festivals |date=2014 April 16 |accessdate=2014-04-16 |archive-date=2014-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140416181218/http://www.dff.nic.in/List%20of%20Awards.pdf |url-status=dead }}</ref> * [[മികച്ച സംവിധായകനുള്ള ഇന്ത്യയിലെ ദേശീയപുരസ്കാരം]] - [[ഹൻസൽ മേഹ്ത്ത]]<ref name=diff/> * [[Screen Award for Best Screenplay|മികച്ച തിരക്കഥക്കുള്ള പുരസ്കാരം]] - സമീർ സിംഗ്, [[ഹൻസൽ മേഹ്ത്ത]], [[അപൂർവ അസ്റവി]]<ref>http://indianexpress.com/article/entertainment/screen/20th-annual-life-ok-screen-awards-winners-12/</ref> ==അവലംബം== {{reflist|2}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * {{IMDb title|2181831|Shahid}} * [http://www.indianexpress.com/news/movie-review-shahid-raj-kumar-yadav-acts-unflinchingly/1184193/0 Movie review: 'Shahid', Raj Kumar Yadav acts unflinchingly], ''The Indian Express'' [[വർഗ്ഗം:2012-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവചരിത്ര ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] 93wqt89r82989134qd8xobw29p1ph4h 0 264716 4617226 4608094 2026-05-04T16:27:50Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617226 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox cricketer | name = സഞ്ജു സാംസൺ | image = | country = ഇന്ത്യ | fullname = സഞ്ജു വിശ്വനാഥ് സാംസൺ | birth_date = {{Birth date and age|1994|11|11|df=yes}} | birth_place = [[പുതിയതുറ]], [[വിഴിഞ്ഞം]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]] | batting = വലംകൈയ്യൻ | bowling = Slow | role = [[വിക്കറ്റ് കീപ്പർ]] | deliveries = 5 | club1 = [[കേരള ക്രിക്കറ്റ് ടീം|കേരളം]] | year1 = 2011-തുടരുന്നു | club2 = [[കൊൽക്കത്ത നൈറ്റ് റൈഡേഴ്സ്]] | year2 = 2012 | club3 = [[രാജസ്ഥാൻ റോയൽസ്]] [[ചെന്നൈയ്സൂപ്പർകിംഗ്]]2026 തുടരുന്നു. | year3 = 2013-തുടരുന്നു | club4 = [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] അണ്ടർ 19 ടീം | columns = 3 | column1 = [[ഫസ്റ്റ്-ക്ലാസ്സ് ക്രിക്കറ്റ്|ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ്]] | matches1 = 13 | runs1 = 911 | bat avg1 = 43.38 | 100s/50s1 = 4/3 | top score1 = 211 | deliveries1 = 6 | wickets1 = - | bowl avg1 = - | fivefor1 = - | tenfor1 = – | best bowling1 = 1/0 | catches/stumpings1 = 7/0 | column2 = [[ലിസ്റ്റ് A ക്രിക്കറ്റ്|ലിസ്റ്റ് എ]] | matches2 = 11 | runs2 = 296 | bat avg2 = 29.6 | 100s/50s2 = -/2 | top score2 = 85* | deliveries2 = - | wickets2 = - | bowl avg2 = - | fivefor2 = – | tenfor2 = - | best bowling2 = - | catches/stumpings2 = 11/1 | column3 = [[ട്വന്റി 20 ക്രിക്കറ്റ്‌|ട്വന്റി20]] | matches3 = 27 | runs3 = 549 | bat avg3 = 26.14 | 100s/50s3 = -/4 | top score3 = 63 | deliveries3 = - | wickets3 = - | bowl avg3 = - | fivefor3 = - | tenfor3 = - | best bowling3 = - | catches/stumpings3 = 21/1 | date = 1 മാർച്ച് | year = 2013 | source = http://www.espncricinfo.com/india/content/player/425943.html Archive<\ref>http://www.espncricinfo.com/india/content/player/425943.html }} '''സഞ്ജു വിശ്വനാഥ് സാംസൺ''' (ജനനം: 11 November 1994) ഒരു ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാരനാണ്. 2021 മുതൽ 2025 വരെ പ്രീമിയർ ലീഗിലെ രാജസ്ഥാൻ റോയൽസിന്റെ ക്യാപ്റ്റനായിരുന്നു. 2024 ലെയും 2026 ലെയും ടി20 ലോകകപ്പ് നേടിയ ടീമംഗമാണ് അദ്ദേഹം. 2026 ലെ ടി20 ലോകകപ്പിൽ പ്ലയർ ഓഫ് ദ ടൂർണമെന്റ് പുരസ്കാരവും സഞ്ജു സ്വന്തമാക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/mens-t20-world-cup-2026/news/sanju-samson-adjudged-t20-world-cup-player-of-the-tournament|title=Sanju Samson adjudged T20 World Cup Player of the Tournament}}</ref> നിലവിൽ ചെന്നൈ സൂപ്പർ കിങ്ങ്സിന് വേണ്ടി ഐപിഎലിൽ കളിക്കുന്നു. 2014 അണ്ടർ 19 ലോകകപ്പിനുള്ള ഇന്ത്യ അണ്ടർ 19 ടീമിന്റെ വൈസ് ക്യാപ്റ്റനായിരുന്നു. വിജയ് ഹസാരെ ട്രോഫിയിൽ ഇരട്ട സെഞ്ച്വറി നേടിയ ആദ്യ വിക്കറ്റ് കീപ്പർ ബാറ്റ്സ്മാനാണ്‌ സഞ്ജു. വിജയ് ഹസാരെ ട്രോഫി വിജയ് ഹസാരെ ട്രോഫിയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന വ്യക്തിഗത സ്‌കോറും ലിസ്റ്റ് എ ക്രിക്കറ്റിലെ ഏറ്റവും വേഗമേറിയ ഇരട്ട സെഞ്ച്വറിയും ഇതാണ്. ആഭ്യന്തര ക്രിക്കറ്റിൽ [[കേരള ക്രിക്കറ്റ് ടീം|കേരള ടീമിനെയാണ്]] സഞ്ജു പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. ഇന്ത്യൻ പ്രീമിയർ ലീഗിൽ [[രാജസ്ഥാൻ റോയൽസ്]], [[ഡൽഹി ക്യാപ്പിറ്റൽസ്]] എന്നീ ടീമുകൾക്കുവേണ്ടി അദ്ദേഹം കളിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2026 ൽ അദ്ദേഹം [[ചെന്നൈ സൂപ്പർ കിങ്ങ്‌സ്|ചെന്നൈ സൂപ്പർ കിങ്ങ്സിൽ]] എത്തി. ഐ.പി.എല്ലിൽ അർദ്ധസെഞ്ച്വറിനേട്ടം കൈവരിക്കുന്ന രണ്ടാമത്തെ പ്രായം കുറഞ്ഞ കളിക്കാരനാണദ്ദേഹം.<ref>"http://www.espncricinfo.com/indian-premier-league-2013/content/story/633829.html"</ref>. 2013 ഏപ്രിൽ 29 ന് റോയൽ ചലഞ്ചെർസ് ബംഗ്ലുരിനെതിരെ അദ്ദേഹം തന്റെ ആദ്യ ഐ. പി.എൽ അർദ്ധസെഞ്ച്വറി നേടിയപ്പോളാണ് അദ്ദേഹം ഈ നേട്ടം കൈവരിച്ചത്. ==ഇന്ത്യൻ പ്രീമിയർ ലീഗ്== 2012ലെ [[ഐ.പി.എൽ.]] ടൂർണമെന്റിൽ [[കൊൽക്കത്ത നൈറ്റ് റൈഡേഴ്സ്|കൊൽക്കത്ത നൈറ്റ് റൈഡേഴ്സിന്റെ]] താരമായിരുന്നെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന് കളിക്കാൻ അവസരം ലഭിച്ചില്ല. [[കിങ്സ് XI പഞ്ചാബ്|കിങ്സ് ഇലവൺ പഞ്ചാബ്]] ടീമിനെതിരെയുള്ള മത്സരത്തിൽ അദ്ദേഹം തന്റെ ഐ.പി.എൽ. അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു. അരങ്ങേറ്റ മത്സരത്തിൽ തന്നെ 27 [[റൺ|റൺസും]], മൂന്ന് [[ക്യാച്ച്|ക്യാച്ചുകളും]], ഒരു റൺ ഔട്ടും സ്വന്തം പേരിൽ കുറിച്ച് അദ്ദേഹം വളരെയധികം ശ്രദ്ധ ആകർഷിച്ചിരുന്നു. തന്റെ നാലാം മത്സരത്തിൽ പുണെ വാരിയെർസിനെതിരെ അതി സമ്മർദ്ദ ഘട്ടത്തിൽ നിന്നും ടീമിനെ രക്ഷപെടുത്തി 'നയാ സോച്' എന്നാ പുരസ്കാരത്തിന് അർഹനായി.ഓൺലൈൻ പോളിംഗിലൂടെ 2013 ഐ.പി.എൽ ഇലെ മികച്ച യുവതാരത്തിനുള്ള പുരസ്കാരവും സഞ്ജു സ്വന്തമാക്കി.<ref>http://www.iplt20.com/polls</ref> സഞ്ജു ബാറ്റു ചെയ്യുന്നത് ശ്രീലങ്കയുടെ മുൻനായകനും ഇപ്പോൾ മുംബൈ ഇന്ത്യൻസിന്റെ പരിശീലകനുമായ മഹേള ജയവർധനയെപ്പോലെയാണ് എന്ന് ഗാവസ്കർ പ്രശംസിച്ചു <ref>[http://www.manoramaonline.com/sports/indepth/ipl-2017/ipl-special/2017/04/12/sanju-samson-plays-a-veeru-innings.html Sanju Samson]</ref> ==ആഭ്യന്തര ക്രിക്കറ്റ്‌ കരിയർ== തിരുവനന്തപുരത്ത് ജൂനിയർ തലങ്ങളിൽ സഞ്ജു തന്റെ മികവു കാട്ടി.അങ്ങനെ സഞ്ജുവിനെ കേരള അണ്ടർ 19 ക്രിക്കറ്റ്‌ ടീമിലേക്ക് പരിഗണിക്കപെട്ടു.പിന്നീട് [[കൂച്ച് ബീഹാർ ട്രോഫി|കൂച്ച് ബീഹാർ ട്രോഫിയിലെ ]] ഉജ്ജ്വല പ്രകടനം 2012-ഇലെ ഏഷ്യാ കപ്പിനുള്ള ഇന്ത്യൻ അണ്ടർ 19 ക്രിക്കറ്റ്‌ ടീമിലേക്കുള്ള വഴി തുറന്നു കൊടുത്തു. ഏഷ്യാ കപ്പിലെ പ്രകടനം നിരാശാജനകമായിരുന്നു. 3 ഇന്നിംഗ്സിൽ നിന്നുമായി 14 റൺസ് നെടാനെ കഴിഞ്ഞുള്ളൂ.മങ്ങിയ പ്രകടനം വേൾഡ് കപ്പിനുള്ള അണ്ടർ 19 ടീമിൽ സ്ഥാനം നേടി കൊടുത്തില്ല.എന്നാലും സ്ഥിരധതയാർന്ന ബാറ്റിങ്ങും വിക്കെറ്റിനു പിന്നിലെ മികവും സഞ്ജുവിന് ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ്സ്‌ ക്രിക്കറ്റിലേക്കുള്ള വഴി തുറന്നു കൊടുത്തു. കേരളത്തിന് വേണ്ടി [[രഞ്ജി ട്രോഫി|രഞ്ജി]] മത്സരത്തിൽ [[ഡബിൾസെഞ്ച്വറി|ഡബിൾ സെഞ്ച്വറി]] നേടിയ ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ താരം എന്ന ബഹുമതി ഇതിനോടകം തന്നെ കരസ്ഥമാക്കാൻ സഞ്ജുവിനു കഴിഞ്ഞു.{{തെളിവ്}} വളരെ ചെറിയ പ്രായത്തിൽ തന്നെ ക്രിക്കറ്റ്‌ മേഖലയിലേക്ക് വരവറിയിച്ച ഒരു കളിക്കാരനാണ് സഞ്ജു.കാൽപന്തു കളിയിൽ ശ്രദ്ധയാർന്ന ഒരു സംസ്ഥാനത്തുനിന്നും ഉദിച്ചുയർന്ന ഒരു യുവപ്രതിഭ എന്നാ നിലയിൽ സഞ്ജു ഏറെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുന്നു.കേരളത്തിൽ നിന്നും വളർന്ന നല്ല ഇനം വിളവാണ് സഞ്ജുവെന്ന് ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ്‌ കമൻറെറ്ററായ [[ഹർഷ ഭോഗ്ലെ]] ഒരിക്കൽ [[ട്വിറ്റെർ]] ഇൽ പരാമർശിക്കുകയുണ്ടായി. ==അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിക്കറ്റ്== 2014 ഓഗസ്റ്റിൽ ഇംഗ്ലണ്ടിനെതിരെയുള്ള 5 ഏകദിനങ്ങളും ഒരു ട്വന്റി 20യിലും കളിക്കാൻ ഇന്ത്യയുടെ 17 അംഗ ടീമിലേക്ക് സഞ്ജുവിനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. പക്ഷേ, ഒരു മത്സരത്തിലും ഇടംനേടാത്ത അദ്ദേഹം എം‌എസ് ധോണിയുടെ ബാക്കപ്പ് കീപ്പറായി തുടർന്നു. 2015 ജൂലൈയിൽ ഹരാരെയിൽ വച്ച് സിംബാബ്‌വെയ്ക്കെതിരെ അന്താരാഷ്ട്ര അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു. 2019 ഒക്ടോബറിൽ ബംഗ്ലാദേശിനെതിരായ പരമ്പരയ്ക്കുള്ള ഇന്ത്യയുടെ ട്വന്റി -20 ടീമിൽ ഇടംനേടി. 2019 നവംബറിൽ ശിഖർ ധവാനെ പരിക്കേറ്റതിനെ തുടർന്ന് വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസിനെതിരായ ടി 20 പരമ്പരയിലേക്ക് അദ്ദേഹത്തെ വീണ്ടും വിളിച്ചു. ശ്രീലങ്കയ്‌ക്കെതിരെ മൂന്നാം ടി 20 കളിച്ചു. ന്യൂസിലാന്റിലെ ഇന്ത്യ പര്യടനത്തിന്റെ ടി 20 ഐ സീരീസിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഓപ്പണറായി കളിച്ചു. 2020 ഒക്ടോബറിൽ ഓസ്‌ട്രേലിയയ്‌ക്കെതിരായ പരമ്പരയ്ക്കുള്ള ഇന്ത്യയുടെ ട്വന്റി -20 ഇന്റർനാഷണൽ ടീമിൽ അദ്ദേഹത്തെ ഉൾപ്പെടുത്തി. നവംബർ 9 ന് ഓസ്‌ട്രേലിയയ്‌ക്കെതിരായ പരമ്പരകൾക്കുമായി അദ്ദേഹത്തെ ഇന്ത്യയുടെ ഏകദിന ടീമിൽ ചേർത്തു. 3 ഇന്നിംഗ്‌സുകളിൽ നിന്ന് ആകെ 48 റൺസ് നേടിയ അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മികച്ച പരമ്പര ലഭിച്ചില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഫീൽഡിംഗ് ശ്രമങ്ങളെ വിമർശകർ അഭിനന്ദിച്ചു. ==ബാല്യകാലം== കേരളത്തിലെ തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ വിഴിഞ്ഞത്തിനടുത്തുള്ള ഒരു തീരദേശ ഗ്രാമമായ പുല്ലുവിളയിൽ ഒരു ലാറ്റിൻ കത്തോലിക്കാ മലയാളി കുടുംബത്തിൽ 1994 January 11 നാണ് സഞ്ജു ജനിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് സാംസൺ വിശ്വനാഥ് മുമ്പ് ഡൽഹി പോലീസിൽ പോലീസ് കോൺസ്റ്റബിളും വിരമിച്ച ഫുട്‌ബോൾ കളിക്കാരനും പരിശീലകനുമാണ്. അമ്മ ലിജി വിശ്വനാഥ് ഒരു വീട്ടമ്മയാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജ്യേഷ്ഠൻ സാലി സാംസൺ ജൂനിയർ ക്രിക്കറ്റിൽ കേരളത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. നിലവിൽ എജിയുടെ ഓഫീസിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നു. ജിടിബി നഗറിലെ നോർത്ത് ഡൽഹി പോലീസ് റെസിഡൻഷ്യൽ കോളനിയിലാണ് സഞ്ജു തന്റെ ബാല്യകാലം ചെലവഴിച്ചത്. ഡൽഹിയിലെ റോസറി സീനിയർ സെക്കണ്ടറി സ്‌കൂളിൽ പഠിച്ചു. ധ്രുവ് പാണ്ഡോവ് ട്രോഫിക്കുള്ള ഡൽഹി അണ്ടർ-13 ടീമിൽ സഞ്ജു എത്താതിരുന്നപ്പോൾ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് ഡൽഹി പോലീസ് സേനയിൽ നിന്ന് സ്വമേധയാ വിരമിച്ചു കേരളത്തിലേക്ക് മാറി, അവിടെ സഞ്ജുവും സഹോദരനും ക്രിക്കറ്റ് ജീവിതം തുടർന്നു. കേരളത്തിൽ, തിരുവനന്തപുരം മെഡിക്കൽ കോളേജ് ഗ്രൗണ്ടിൽ ബിജു ജോർജിന്റെ കീഴിൽ പരിശീലനത്തിനായി അക്കാദമി മാറുന്നതിന് മുമ്പ് അദ്ദേഹം തിരുവനന്തപുരത്ത് മാസ്റ്റേഴ്‌സ് ക്രിക്കറ്റ് ക്ലബ്ബിൽ പങ്കെടുത്തു. സഞ്ജു കേരളത്തിലെ തിരുവനന്തപുരത്തെ സെന്റ് ജോസഫ്സ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂളിൽ നിന്ന് ഹൈസ്കൂൾ ബിരുദം നേടി. അദ്ദേഹം ബി.എ. തിരുവനന്തപുരം മാർ ഇവാനിയോസ് കോളേജിൽ നിന്ന് ഇംഗ്ലീഷ് സാഹിത്യത്തിൽ നേടി. ക്രിക്കറ്റിനുപുറമെ, ഒരു ഐപിഎസ് ഓഫീസറാകുക എന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബാല്യകാല അഭിലാഷം. തിരുവനന്തപുരത്തെ ഭാരത് പെട്രോളിയം മാനേജറായി ജോലി ചെയ്യുന്നു.<ref name="mathrubhumi">{{cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/mobile/sports/features/sanjusamson-keralacricket-malayalam-news-1.1254396/sanju-samson-1.1254400|title=സഞ്ജുവിന്റെ മനസ്സിൽ ലോകകപ്പ് സ്വപ്നമില്ലാത്തതിന്റെ കാരണം|access-date=16 April 2021|last=Jayaprasad|first=R|date=4 August 2016|work=[[മാതൃഭൂമി]]|language=ml}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== *കേരള ക്രിക്കറ്റ് അസോസിയേഷന്റെ മികച്ച ക്രിക്കറ്റർക്കുള്ള എസ്.കെ. നായർ പുരസ്കാരം<ref>{{cite news|title=കെ.സി.എ. പുരസ്‌കാരങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു; സഞ്‌ജു സാംസൺ മികച്ച താരംf|url=http://www.mangalam.com/sports/news/200165|accessdate=28 ജൂൺ 2014|newspaper=മംഗളം|date=28 ജൂൺ 2014}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * {{cricketarchive|ref=Archive/Players/218/218180/218180.html}} ==അവലംബം== {{reflist}} {{രാജസ്ഥാൻ റോയൽസ് ടീം}} [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാർ]] [[വർഗ്ഗം:1994-ൽ ജനിച്ചവർ]] rjxideeojwj8gco6fmia4zaa5sl86il 0 265851 4617285 4602189 2026-05-05T01:54:04Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617285 wikitext text/x-wiki {{PU|Solar Scam}} കേരളത്തിൽ [[സൗരോർജ്ജ സെൽ|സൗരോർജ്ജ]] ഫാമുകളും [[കാറ്റാടിയന്ത്രം|കാറ്റാടിപ്പാടങ്ങളും]]<ref name=mathrubhumi2/> സ്ഥാപിക്കാമെന്നു വാഗ്ദാനം ചെയ്ത് പലരിൽ നിന്നും പണംതട്ടിയെന്ന പരാതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു സംഭവമാണ് '''സോളാർ തട്ടിപ്പ്''' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. നൂറോളം പേർക്ക് എഴുപതിനായിരം<ref>{{cite news|title=സോളാർ തട്ടിപ്പ് രഹസ്യപ്പട്ടിക പുറത്ത് ഇരയായത് നൂറോളം പേർ|url=http://www.indiavisiontv.com/2013/07/13/228847.html|accessdate=2013 ജൂലൈ 17|newspaper=ഇന്ത്യാവിഷൻ ടി.വി.|archiveurl=https://archive.today/20130717133031/http://www.indiavisiontv.com/2013/07/13/228847.html|archivedate=2013-07-17|url-status=dead}}</ref> മുതൽ അൻപതുലക്ഷം രൂപ വരെയാണ് നഷ്ടപ്പെട്ടത്.<ref>{{cite news|title=സോളാർ തട്ടിപ്പ് ;ഇരകളായ നൂറോളം പേരുകൾ പുറത്ത്|url=http://www.livevartha.com/read-more.php?id=35809|accessdate=2013 ജൂലൈ 17|newspaper=ലൈവ് വാർത്ത|archiveurl=https://archive.today/20130717132838/http://www.livevartha.com/read-more.php?id=35809|archivedate=2013-07-17|url-status=live}}</ref> മുഖ്യമന്ത്രിയായ [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി|ഉമ്മൻ ചാണ്ടിയുടെ]] ഓഫീസ് ഇതിനായി ദുരുപയോഗം ചെയ്തു എന്ന് വാർത്തകളുണ്ടായിരുന്നു.{{തെളിവ്}} == ടീം സോളാർ കമ്പനി == വൈദ്യുതി പ്രതിസന്തിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഇന്ത്യയിൽ വളരെ വേഗം വളർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു കമ്പോളം ആണ് സോളാർ ഊർജ്ജോപകരണങ്ങളുടേത്. ഇത്തരം സംരംഭങ്ങളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാൻ കേന്ദ്ര - സംസ്ഥാന സർക്കാരുകൾ ഏകദേശം 50 ശതമാനം വരെ ആണ് സഹായ ധനം നൽകി വരുന്നത്. നിലവിൽ, ഇത്തരം ഉപകരണങ്ങൾ സർക്കാർ അനുമതിയോടെ സ്ഥാപിക്കുന്നതിന് ഏകദേശം 300 കമ്പനികൾക്ക് മാത്രം ആണ് കേന്ദ്ര സർക്കാർ അനുമതി നൽകിയിട്ടുള്ളത്. കേരളത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഊർജ ഏജൻസിയായ അനെർട്ട് ഇത്തരത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന 25 ൽ അധികം കമ്പനികൾക്ക് അംഗീകാരം കൊടുത്തിട്ടുണ്ട്. ഗുണഭോക്താക്കളെ കണ്ടെത്തി അവരും ആയി നിയപരം ആയ കരാറിൽ ഏർപ്പെടുന്ന അംഗീകൃത സോളാർ ഉൽപ്പന്ന വിതരണ കമ്പനികൾ വഴി ആണ് സർക്കാർ സബ്സിഡി നൽകി വരുന്നത്. എന്നാൽ ഇത്തരത്തിൽ ഉള്ള യാതൊരു കേന്ദ്ര സർക്കാർ അംഗീകാരവും വിവാദ ടീം സോളാർ കമ്പനിക്ക് ഇല്ല. കേരളത്തിലെ ഊർജ ഏജൻസിയായ അനെർട്ടും ഇത് വരെ "ടീം സോളാർ" കമ്പനിക്ക് അംഗീകാരം നൽകിയിട്ടില്ല. അംഗീകാരം ഇല്ലാത്ത ഈ സ്ഥാപനം കേരള മുഖ്യമന്ത്രി ഉമ്മൻ‌ചാണ്ടിയുടെ ഓഫീസ് സംവിധാനങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് കമ്പനി ഇടപാട് കാരെ വഞ്ചിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു എന്നും വർത്തമാന പത്രങ്ങളും മറ്റു വാർത്താ ചാനലുകളും റിപ്പോർട്ട്‌ ചെയ്തിരുന്നു. == സോളാർ വിവാദവും മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ ഓഫീസും== {{Unreferenced section}} ടീം സോളാർ എന്ന വിവാദ കമ്പനിയുടെ പ്രധാന വ്യാവസായിക ഇടപാടുകൾ എല്ലാം നടന്നത് മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ ഓഫീസ് കേന്ദ്രീകരിച്ചായിരുന്നു എന്ന കണ്ടത്തലിനെ തുടർന്ന്, മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ പ്രധാന പേർസണൽ സ്റ്റാഫുകളെ ആദ്യം സസ്പന്ഡ് ചെയ്യുകയും പിന്നീട് അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഇതിനെ തുടർന്ന് യു ഡി എഫ് മന്ത്രിസഭയിലെ തന്നെ പ്രധാന പാർട്ടി ആയ കേരള കോൺഗ്രസ്‌ മുഖവാരിക ആയ ‘പ്രതിച്ഛായ’യും വിവാദ വെളിപ്പെടുത്തലുകൾ നടത്തിയിരുന്നു. മുഖ്യമന്ത്രി ഉമ്മൻ ചാണ്ടിയുടെ വിശ്വസ്തർ ആയവരെല്ലാം ടീം സോളാർ വിവാദ കമ്പനിയുടെ പ്രവര്ത്തകരും ആയി അടുത്ത ബന്ധം ഉള്ളതായി പിന്നീടുള്ള അന്വേഷണങ്ങളിൽ തെളിയുകയും ചെയ്തു. ഉമ്മൻചാണ്ടിയുടെ ഓഫീസിലെ ടെന്നി ജോപ്പൻ, ജിക്കു ജേക്കബ്, സലിംരാജ്, ആർ കെ എന്നിവര് ഈ വിവാദ കമ്പനിയുടെ പ്രവര്ത്തകരും ആയി ഒരു വർഷത്തിൽ അധികം ആയി നിരന്തരം ബന്ധം പുലർത്തിയിരുന്നു. ഇവർ സരിത എസ് നായരും ശാലുമേനോനും അടക്കമുള്ള ഈ കേസിലെ പ്രതികളുമായി നിരന്തരം ഫോൺ വഴി ബന്ധപ്പെട്ടതിന് ടെലിഫോൺ രേഖകൾ പുറത്തുവന്നു. ആ സമയങ്ങളിൽ സ്വന്തമായി മൊബൈൽ ഫോൺ ഉപയോഗിക്കാത്ത മുഖ്യമന്ത്രി ഉമ്മൻ ചാണ്ടി പ്രസ്തുത പേർസണൽ സ്റ്റാഫുകളുടെ ഫോൺ ആണ് സ്ഥിരമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. മന്ത്രിമാരും എംഎൽഎമാരും മറ്റുജനപ്രതിനിധികളും സഹപ്രവർത്തകരും ഉൾപ്പെടെയുള്ളയുള്ളവരെല്ലാം ഇവരുടെ ഫോൺ വഴിയാണ് മുഖ്യമന്ത്രിയെ ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നത്. ആയതിനാൽ പ്രതികൾ ഈ ഫോൺ വിളികൾ വഴി മുഖ്യമന്ത്രി ഉമ്മൻചാണ്ടിയോടും സംസാരിച്ചിരുന്നു എന്ന ആരോപണം ഉയർന്നുവന്നു. ഉമ്മൻചാണ്ടി ഇത് നിഷേധിച്ചെങ്കിലും ജോപ്പനും ജിക്കുവും സലിം രാജും ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർ മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കൂടെ ഉള്ള സമയത്താണ് ഫോൺ വിളികൾ മിക്കതും എന്നത് ആരോപണത്തിൻറെ ഗൌരവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. ഈ കേസിൽ തട്ടിപ്പിനിരയായി ലക്ഷങ്ങൾ നഷ്ട്ടപ്പെട്ട പ്രമുഖ വ്യവസായി ശ്രീധരൻനായർ താൻ സരിതയോടൊപ്പം മുഖ്യമന്ത്രിയെ അദ്ദേഹത്തിൻറെ ഓഫീസിൽ വച്ച് നേരിട്ട് കാണുകയും അദ്ദേഹം നൽകിയ ഉറപ്പിൻപ്രകാരമാണ് സോളാർ പദ്ധതിയിൽ വീണ്ടും പണം നിക്ഷേപിച്ചത് എന്നും കോടതിയിലും മാധ്യമങ്ങളോടും വെളിപ്പെടുത്തുകയുണ്ടായി. ശ്രീധരൻനായരെ കണ്ടിട്ടില്ല എന്ന് അവകാശപ്പെട്ട മുഖ്യമന്ത്രി ഉമ്മൻചാണ്ടി പിന്നീട് ശ്രീധരൻനായർ ഓഫീസിൽ വന്നിരുന്നെന്നും ക്വാറി ഉടമകളുടെ പ്രശ്നം ചർച്ച ചെയ്യുക മാത്രമാണ് ഉണ്ടായതെന്നും മാറ്റിപ്പറഞ്ഞു. ഇത്തരം വെളിപ്പെടുത്തലുകളോടെ മുഖ്യമന്ത്രി ഉമ്മൻചാണ്ടിയുടെ വിശ്വാസ്യതപൂർണമായും നഷ്ട്ടപ്പെടുന്ന സ്ഥിതി രൂപപ്പെട്ടു. സരിതയോടോപ്പമാണ് മുഖ്യമന്ത്രിയെ നേരിട്ട് കണ്ടത് എന്ന ശ്രീധരൻനായരുടെ വാദത്തിൻറെ സത്യാവസ്ഥ പരിശോധിക്കാൻ മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ ഓഫീസിലെ സിസിടിവി ദൃശ്യങ്ങൾ പരിശോധിക്കണമെന്ന ആവശ്യമുയർന്നപ്പോൾ സിസിടിവി ദ്രിശ്യങ്ങൾ സൂക്ഷിച്ചുവയ്ക്കാറില്ല എന്നാണ് മുഖ്യമന്ത്രി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർ പറഞ്ഞത്. ഇതടക്കമുള്ള ആരോപണങ്ങൾ വേണ്ട ഗൌരവകരമായി അന്വേഷിക്കാൻ പോലീസ് തയ്യാറായില്ല. കൂടുതൽ തെളിവുകൾ പുറത്തുവന്നതോടെ മുഖ്യമന്ത്രിയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ ഓഫീസും അന്വേഷണപരിധിയിൽ വരുമെന്ന് ഉറപ്പായി. എന്നാൽ പോലീസ് അന്വേഷണത്തിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ ഓഫീസും സർക്കാരും ഇടപെടുന്നു എന്ന ആരോപണം ശക്തിയായതോടെ അന്വേഷണത്തിൻറെ വിശ്വാസ്യത ഉറപ്പുവരുത്താനും അന്വേഷണം അട്ടിമറിക്കപ്പെടാനുള്ള സാധ്യത ഒഴിവാക്കാനും മുഖ്യമന്ത്രി ആ സ്ഥാനത്തുനിന്നും മാറിനിന്ന് അന്വേഷണത്തെ നേരിടണമെന്നും വിവിധ തലങ്ങളിൽ നിന്നും ആവശ്യമുയർന്നു. മുഖ്യമന്ത്രി രാജിവെക്കില്ല എന്ന നിലപാടിൽ ഉറച്ചുനിന്നതോടെ സോളാർ കേസ് അന്വേഷണം പ്രഹസനമായി. ഏതാനും പേർസണൽ സ്റ്റാഫ് അംഗങ്ങളെ ബലിയാടാക്കി രക്ഷപ്പെടാനുള്ള ശ്രമം വെളിപ്പെട്ടതോടെ മുഖ്യമന്ത്രി രാജിവച്ചു അന്വേഷണത്തെ നേരിടണമെന്ന ആവശ്യം ഉന്നയിച്ചുകൊണ്ട് പ്രതിഷേധങ്ങൾ ശക്തിപ്രാപിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. 2016 ജനുവരി 25 നു സോളാർ കമ്മീഷനിൽ ഹാജരായ മുഖ്യമന്ത്രി ഉമ്മൻ ചാണ്ടിയെ തുടർച്ചയായ 14 മണിക്കൂർ ചോദ്യം ചെയ്തു. ==അറസ്റ്റിലായവർ== ഈ തട്ടിപ്പുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് അറസ്റ്റിലായവർ: *ബിജു രാധാകൃഷ്ണൻ<ref name=metrovartha1>{{cite news|title=സോളാർ കേസിൽ ബിജുവിന്റെ അറസ്റ്റ് രേഖപ്പെടുത്തി|url=http://www.metrovaartha.com/2013/06/19124115/biju20130619.html|accessdate=2013 ജൂലൈ 17|newspaper=മെട്രോവാർത്ത|date=2013 ജൂൺ 19|archiveurl=https://archive.today/20130717133936/http://www.metrovaartha.com/2013/06/19124115/biju20130619.html|archivedate=2013-07-17|url-status=dead}}</ref> *സരിത എസ്. നായർ<ref name=mathrubhumi2>{{cite news|title=സോളാർ തട്ടിപ്പ്: സരിത എസ്. നായരെ റിമാൻഡ് ചെയ്തു|url=http://www.mathrubhumi.com/specials/solar_panel_cheating/369180/index.html|accessdate=2013 ജൂലൈ 17|newspaper=മാതൃഭൂമി|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130718090154/http://www.mathrubhumi.com/specials/solar_panel_cheating/369180/index.html|archivedate=2013-07-18|url-status=dead}}</ref> *[[ശാലു മേനോൻ]]<ref name=janmabhumi1>{{cite news|title=ശാലു അറസ്റ്റിൽ|url=http://www.janmabhumidaily.com/jnb/News/124138|accessdate=2013 ജൂലൈ 17|newspaper=ജന്മഭൂമി|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191220040958/https://www.janmabhumidaily.com/jnb/News/124138|archivedate=2019-12-20|url-status=dead}}</ref> *ടെനി ജോപ്പൻ<ref name =mb1>{{cite news|title=സോളാർ തട്ടിപ്പ്: ജോപ്പൻ സരിതയ്‌ക്കൊപ്പം പ്രവർത്തിച്ചുവെന്ന് സർക്കാർ|url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=376767|accessdate=2013 ജൂലൈ 17|newspaper=മാതൃഭൂമി|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130717140658/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=376767|archivedate=2013-07-17|url-status=dead}}</ref> ==കേസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രധാന വ്യക്തികൾ== ===സരിത എസ്. നായർ=== സോളാർ തട്ടിപ്പുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് വാർത്തകളിൽ ഇടം പിടിച്ച വനിതയാണ് [[സരിത എസ്. നായർ]]. സോളാർ തട്ടിപ്പുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് തിരുവനന്തപുരത്തു നിന്നും അറസ്റ്റിലായി <ref>{{Cite web |url=http://www.malayalamdailynews.com/%E0%B4%B8%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%8E%E0%B4%B8%E0%B5%8D-%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D-%E0%B4%A4%E0%B4%B2%E0%B4%B6%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B4%BF/ |title=http://www.malayalamdailynews.com |access-date=2013-07-29 |archive-date=2013-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130619220424/http://www.malayalamdailynews.com/%E0%B4%B8%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%8E%E0%B4%B8%E0%B5%8D-%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D-%E0%B4%A4%E0%B4%B2%E0%B4%B6%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B4%BF/ |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/2336834/2013-06-15/kerala സൗരോർജ പ്ലാൻറ് തട്ടിപ്പ്: സരിത എസ്. നായരുടെ അറസ്റ്റ് രേഖപ്പെടുത്തി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130617075408/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/2336834/2013-06-15/kerala |date=2013-06-17 }} മാതൃഭൂമി വാർത്ത</ref>. ചങ്ങനാശേരി എൻ.എസ്സ്.എസ്സ്. കോളേജ് ജീവനക്കാരനായിരുന്ന സോമന്റേയും തിരുവനന്തപുരം സ്വദേശിയായ ഇന്ദിരയുടേയും മൂത്തമകളാണ് സരിത<ref>http://www.marunadanmalayali.com/index.php?page=newsDetail&id=16221 </ref> ===ജിക്കുമോൻ ജേക്കബ്=== [[മുഖ്യമന്ത്രി]] [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി|ഉമ്മൻ ചാണ്ടിയുടെ]] അസിസ്റ്റന്റ് പേഴ്സണൽ സ്റ്റാഫംഗമായിരുന്ന ജിക്കുമോൻ ജേക്കബ്<ref>[http://www.onlinepathram.com/%E0%B4%B8%E0%B5%8B%E0%B4%B3%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D-%E0%B4%AA%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E2%80%8D-%E0%B4%A4%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%8D/ http://www.onlinepathram.com]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> പുതുപ്പള്ളി സ്വദേശിയാണ്. ഇദ്ദേഹം വർഷങ്ങളായി ഉമ്മൻ ചാണ്ടിയോടൊപ്പം പ്രവർത്തിച്ചു വരികയായിരുന്നു.<ref>[http://www.mangalam.com/latest-news/69661 http://www.mangalam.com]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഉമ്മൻ ചാണ്ടി മുഖ്യമന്ത്രി ആയതിനുശേഷം ഇദ്ദേഹം മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ പേഴ്‌സണൽ അസിസ്റ്റന്റ് ആയ പി ശിവദാസന്റെ അഡീഷണൽ പി.എ ആയി പ്രവർത്തിക്കുകയായിരുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=371613 |title=http://www.mathrubhumi.com |access-date=2013-07-29 |archive-date=2013-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130629162148/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=371613 |url-status=dead }}</ref>. സോളാർ തട്ടിപ്പുകേസിലെ പ്രതിയായ സരിതയുമായി ബന്ധമുണ്ടെന്ന് ആരോപണം ഉണ്ടായപ്പോൾ ഇദ്ദേഹം രാജിവയ്ക്കുകയുണ്ടായി.<ref>[http://malayalam.webdunia.com/newsworld/news/keralanews/1306/26/1130626012_1.htm http://malayalam.webdunia.com]</ref>. കേരളത്തിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ യാത്രകളിൽ അനുഗമിച്ചിരുന്ന വ്യക്തിയായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ ഏറ്റവും അടുത്ത പേഴ്സണൽ സ്റ്റാഫിൽ ഒരാളായിരുന്നു ജിക്കുമോൻ<ref>[http://varthamantra.com/%E0%B4%B8%E0%B5%8B%E0%B4%B3%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D-%E0%B4%A4%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%8D-%E0%B4%AE%E0%B5%81%E0%B4%96%E0%B5%8D%E0%B4%AF/ http://varthamantra.com]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. സരിതയെ ഫോൺ വിളിച്ചവരുടെ ലിസ്റ്റിൽ ജിക്കുമോന്റേയും മൊബൈൽ നമ്പർ കണ്ടതിനേത്തുടർന്ന് എ.ഡി.ജി.പി. ചോദ്യം ചെയ്യുകയുണ്ടായി.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/english/story.php?id=137418 |title=http://www.mathrubhumi.com |access-date=2013-07-29 |archive-date=2013-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130627225440/http://www.mathrubhumi.com/english/story.php?id=137418 |url-status=dead }}</ref> കുറഞ്ഞ കാലയളവിൽ സോളാർ തട്ടിപ്പിലെ പ്രതിയായ സരിതയുമായി നൂറോളം തവണ ടെലിഫോൺ വഴി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നതായി അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥർ ചോദ്യം ചെയ്യലിൽ കണ്ടെത്തിയിരുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/231963/130626 |title=http://www.madhyamam.com |access-date=2013-07-29 |archive-date=2013-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130629155601/http://www.madhyamam.com/news/231963/130626 |url-status=dead }}</ref>. ടെനി ജോപ്പൻ മാത്രമല്ല സോളാർ അഴിമതിയിൽ ജിക്കുമോൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആളുകൾ പുറത്തു നിൽക്കുകയാണെന്നും; ടെനി ജോപ്പനെ അറസ്റ്റു ചെയ്തതിനു പിന്നിൽ ഗൂഢാലോചന നടന്നിട്ടുണ്ടെന്നും ടെനി ജോപ്പന്റെ പിതാവ് എം. ജി. ജോപ്പൻ ആരോപണം ഉന്നയിച്ചിരുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://kaumudiglobal.com/innerpage1.php?newsid=38882 |title=http://kaumudiglobal.com |access-date=2013-07-29 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305083205/http://kaumudiglobal.com/innerpage1.php?newsid=38882 |url-status=dead }}</ref>. ===ടെനി ജോപ്പൻ=== മുഖ്യമന്ത്രി [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി|ഉമ്മൻ ചാണ്ടിയുടെ]] പേഴ്സനൽ സ്റ്റാഫിലെ ഒരംഗമായിരുന്നു ടെനി ജോപ്പൻ. സോളാർ തട്ടിപ്പിലെ പ്രതികളിൽ ഒരാളായ സരിതയുമായി ബന്ധമുണ്ട് എന്ന കാരണത്താൽ പി.എ. സ്ഥാനത്തു നിന്നും നീക്കം ചെയ്തു<ref>[http://gulfnews.com/news/world/india/relief-for-kerala-cm-oommen-chandy-as-party-backs-him-1.1200449 http://gulfnews.com]</ref><ref>[http://theindianreader.com/index.php/keralanews/30-keralam/mumman-chandis-pa-and-gunman.html http://theindianreader.com] </ref>. പത്തനം തിട്ട സ്വദേശി ശ്രീധരൻ നായരെ മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ ഓഫീസിൽ വിളിച്ചുവരുത്തി സരിതയ്ക്ക് പണം കൈമാറാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു എന്ന കാരണത്താൽ; ശ്രീധരൻ നായരുടെ പരാതിയിൽ പോലീസ് അറസ്റ്റു ചെയ്തു<ref>[http://varthamantra.com/%E0%B4%AE%E0%B5%81%E0%B4%96%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%BF-%E0%B4%89%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D-%E0%B4%9A%E0%B4%BE%E0%B4%A3/ http://varthamantra.com]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://www.thehindu.com/news/national/kerala/tenny-joppan-held-on-charge-of-cheating/article4860662.ece http://www.thehindu.com]</ref>. സോളാർ തട്ടിപ്പിൽ ടെനി ജോപ്പന് സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടായി എന്നതിനാൽ ഹൈക്കോടതി ജാമ്യം നിഷേധിക്കുകയുണ്ടായി<ref>[http://news.keralakaumudi.com/news.php?nid=252566293a2f12306764804897b1c2b4 http://news.keralakaumudi.com]</ref>. ടെനി ജോപ്പനു രണ്ട് ലക്ഷം രൂപാ തട്ടിപ്പു നടത്തിയതിനു പലതവണ പണം നൽകിയതായി പ്രതികൾ പറഞ്ഞിരുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/236177/130720 |title=http://www.madhyamam.com |access-date=2013-07-29 |archive-date=2013-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130723020709/http://www.madhyamam.com/news/236177/130720 |url-status=dead }}</ref>. എന്നാൽ ആരിൽ നിന്നും പണം കൈപ്പറ്റിയിട്ടില്ല എന്ന് ടെനി ജോപ്പന്റെ വക്കീൽ കോടതിയെ അറിയിച്ചു<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/2407955/2013-07-23/kerala |title=http://www.mathrubhumi.com |access-date=2013-07-29 |archive-date=2013-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130723212341/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/2407955/2013-07-23/kerala |url-status=dead }}</ref>. യഥാർത്ഥ പ്രതികൾ പുറത്താണെന്നും തന്റെ മകനെ മാത്രം അറസ്റ്റു ചെയ്തു ക്രൂശിക്കുകയാണെന്ന് ടെനി ജോപ്പന്റെ പിതാവ് എം. ജി. ജോപ്പൻ ആരോപണം ഉന്നയിച്ചിരുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://kaumudiglobal.com/innerpage1.php?newsid=38882 |title=http://kaumudiglobal.com |access-date=2013-07-29 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305083205/http://kaumudiglobal.com/innerpage1.php?newsid=38882 |url-status=dead }}</ref> ===സലിംരാജ്=== ഈ തട്ടിപ്പുമായി ബന്ധമുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെടുന്നയാളാണ് മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ ഗൺമാനായിരുന്ന സലിംരാജ്.{{തെളിവ്}} == സിനിമ - കല == സരിത എസ് നായർ നായികയായ "ഗൾഫുകാരന്റെ ഭാര്യ" എന്ന ഷോർട് ഫിലിം യുട്യൂബിൽ റിലീസ് ചെയ്തിട്ടുണ്ട് <ref>http://www.indiavisiontv.com/2015/01/06/373528.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==അവലംബം== {{reflist|2}} * http://www.thehindu.com/news/national/solar-panel-scam-tenny-joppan-remanded-to-judicial-custody/article4863120.ece * http://newindianexpress.com/states/kerala/Solar-scandal-Missing-of-CD-mysterious/2013/07/13/article1681627.ece {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130719133802/http://newindianexpress.com/states/kerala/Solar-scandal-Missing-of-CD-mysterious/2013/07/13/article1681627.ece |date=2013-07-19 }} * http://www.mathrubhumi.com/english/story.php?id=136988 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130619022254/http://www.mathrubhumi.com/english/story.php?id=136988 |date=2013-06-19 }} * http://www.madhyamam.com/news/234756/130712 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130715060330/http://www.madhyamam.com/news/234756/130712 |date=2013-07-15 }} * http://www.mangalam.com/ipad/latest-news/66462{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == പുറം കണ്ണികൾ == * [http://വീണ്ടും%20ഹൈക്കോടതിയുടെ%20പ്രഹരം http://deshabhimani.com/editorialcontent.php?id=334591]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://സോളാർ%20അന്വേഷണം:%20അവ്യക്തത%20പടർത്തി%20വീണ്ടും%20മുഖ്യമന്ത്രി http://www.deshabhimani.com/newscontent.php?id=366864]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{അപൂർണ്ണം}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ അഴിമതിക്കേസുകൾ]] o0my1wjk45wuoxr95big8e4e983ggb7 0 268649 4617345 4617184 2026-05-05T11:56:01Z Sneha Forestry 184179 4617345 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = പൊകണ പ്രാവ് | image = Mountain Imperial Pigeon.jpg|thumb|Mountain Imperial Pigeon in Western Ghats, India | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{IUCN|id=22691780 |title=''Ducula badia'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2013.2 |year=2012 |accessdate=26 November 2013}}</ref> | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Columbiformes]] | familia = [[Columbidae]] | genus = ''[[Ducula]]'' | species = ''D. badia'' | binomial = ''Ducula badia'' | binomial_authority = ([[Thomas Stamford Raffles|Raffles]], 1822) | synonyms = }} ഇംഗ്ലീഷിൽ '''Mountain Imperial Pigeon''' , '''Maroon-backed Imperial Pigeon''', '''Hodgson's Imperial Pigeon''' എന്നൊക്കെ പേരുകളുള്ള പൊകണ പ്രാവിൻറെ ശാസ്ത്രീയ നാമം ''Ducula badia'' എന്നാണ്. <ref name=Ali>{{cite book|author=Ali, S.|year=1993|title=The Book of Indian Birds|publisher=Bombay Natural History Society|location=Bombay|isbn=0-19-563731-3}}</ref> ==വിവരണം== [[image:DuculaBadiaInsignis.jpg|thumb|left|ഉപവിഭാഗം ''insignis'']] ഈ വർഗ്ഗത്തിൽ പെട്ട ഏറ്റവും വലിയ പക്ഷിയാണ്. 43-51 സെ.മീ നീളം. <ref name=Ali/> സാമാന്യം വലിയ വാൽ. വീതിയുള്ള, വട്ടത്തിലുള്ള ചിറകുകൾ. തലയും കഴുത്തും അടിവശവും പച്ച കലർന്ന ചാരനിറം. വെള്ള കഴുത്തും തവിട്ടു കലർന്ന കരിംചുവപ്പു മുകൾ വശവും ചിറകുകളും. ചിറകിന്റെ അടിവശം ചാരനിറത്തിൽ കറുപ്പ് വരകളുള്ളതുമാണ്. തൊട്ടടുത്ത് നിന്നു മാത്രം കേൾക്കാൻ സാധിക്കുന്ന മുഴക്കമുള്ള ശബ്ദം. ===സ്വഭാവ സവിശേഷതകൾ=== പൊതുവേ ഒറ്റക്കൊറ്റക്കാണ് കാണുന്നതെങ്കിലും ചേക്കേറുന്ന സമയങ്ങളിലും വലിയ മലകൾക്കു കുറുകെ പറക്കുമ്പോഴും ഇരുപത് അംഗങ്ങൾ വരെയുള്ള കൂട്ടങ്ങളാകാറുണ്ട്. ഇലകൾക്കിടയിൽ ഇരിക്കുകയും മരങ്ങൾക്കു മുകളിലായി മാത്രം പറക്കുകയും ചെയ്യുന്നതു കൊണ്ട് ഇവയെ കണ്ടുകിട്ടാൻ വലിയ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. ===പ്രജനനം=== വടക്കൻ മേഖലകളിൽ മാർച്ച് മുതൽ ആഗസ്റ്റ് വരെയാണ് പ്രജനന കാലം [[ഭാരതം| ഭാരതത്തിന്റെ]] തെക്കു ഭാഗങ്ങളിൽ ഇത് ജനുവരി മുതൽ മേയ് വരെയാണ്. പ്രജനനസമയത്ത് പരസ്പരം ആകർഷിക്കുവാനായി ഇണകൾ തൊണ്ട വീർപ്പിച്ച് ശബ്ദമുണ്ടാക്കുകന്നു. തുടർന്ന് 6 മുതൽ 8 മീറ്റർ വരെ (20 മുതൽ 26 അടി വരെ) ഉയരത്തിൽ വായുവിലേക്ക് ലംബമായി പറന്നുയരുകയും പിന്നീട് വാലും ചിറകുകളും വിരിച്ച് താഴേക്ക് കുതിക്കുകയും ചെയ്യും. കൂട് താരതമ്യേന ചെറിയ 5-8 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള മരങ്ങളിലാണ്. രണ്ടു മുട്ടകളിടും. പൂവനും പിടയും അടയിരിക്കും. [[Image:Mountain Imperial-pigeon.ogv|thumb|right|ആണ്, [[മലയേഷ്യ|മലേഷ്യ]]യിലെ ഫ്രാസേർസ് കുന്നിൽ 1997]] ==വിതരണം== ഇവയെ [[ഭൂട്ടാൻ]], [[ബ്രുണൈ]], [[കമ്പോഡിയ]] [[ചൈന]], [[ഭാരതം]], [[ഇന്തോനേഷ്യ]], [[ലാവോസ്]], [[മലയേഷ്യ|മലേഷ്യ]], [[മ്യാൻമാർ]], [[നേപ്പാൾ]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ കാണുന്നു. ==അവലംബം== *''A Guide to the Pigeons and Doves of the World'' by David Gibbs, Eustace Barnes & John Cox. Yale University Press (2001), ISBN 0-300-07886-2. {{Reflist}} 2lfhnki7zuny5ohbnf2yihh7btyfr0p 4617346 4617345 2026-05-05T11:56:29Z Sneha Forestry 184179 /* പ്രജനനം */ 4617346 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = പൊകണ പ്രാവ് | image = Mountain Imperial Pigeon.jpg|thumb|Mountain Imperial Pigeon in Western Ghats, India | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{IUCN|id=22691780 |title=''Ducula badia'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2013.2 |year=2012 |accessdate=26 November 2013}}</ref> | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Columbiformes]] | familia = [[Columbidae]] | genus = ''[[Ducula]]'' | species = ''D. badia'' | binomial = ''Ducula badia'' | binomial_authority = ([[Thomas Stamford Raffles|Raffles]], 1822) | synonyms = }} ഇംഗ്ലീഷിൽ '''Mountain Imperial Pigeon''' , '''Maroon-backed Imperial Pigeon''', '''Hodgson's Imperial Pigeon''' എന്നൊക്കെ പേരുകളുള്ള പൊകണ പ്രാവിൻറെ ശാസ്ത്രീയ നാമം ''Ducula badia'' എന്നാണ്. <ref name=Ali>{{cite book|author=Ali, S.|year=1993|title=The Book of Indian Birds|publisher=Bombay Natural History Society|location=Bombay|isbn=0-19-563731-3}}</ref> ==വിവരണം== [[image:DuculaBadiaInsignis.jpg|thumb|left|ഉപവിഭാഗം ''insignis'']] ഈ വർഗ്ഗത്തിൽ പെട്ട ഏറ്റവും വലിയ പക്ഷിയാണ്. 43-51 സെ.മീ നീളം. <ref name=Ali/> സാമാന്യം വലിയ വാൽ. വീതിയുള്ള, വട്ടത്തിലുള്ള ചിറകുകൾ. തലയും കഴുത്തും അടിവശവും പച്ച കലർന്ന ചാരനിറം. വെള്ള കഴുത്തും തവിട്ടു കലർന്ന കരിംചുവപ്പു മുകൾ വശവും ചിറകുകളും. ചിറകിന്റെ അടിവശം ചാരനിറത്തിൽ കറുപ്പ് വരകളുള്ളതുമാണ്. തൊട്ടടുത്ത് നിന്നു മാത്രം കേൾക്കാൻ സാധിക്കുന്ന മുഴക്കമുള്ള ശബ്ദം. ===സ്വഭാവ സവിശേഷതകൾ=== പൊതുവേ ഒറ്റക്കൊറ്റക്കാണ് കാണുന്നതെങ്കിലും ചേക്കേറുന്ന സമയങ്ങളിലും വലിയ മലകൾക്കു കുറുകെ പറക്കുമ്പോഴും ഇരുപത് അംഗങ്ങൾ വരെയുള്ള കൂട്ടങ്ങളാകാറുണ്ട്. ഇലകൾക്കിടയിൽ ഇരിക്കുകയും മരങ്ങൾക്കു മുകളിലായി മാത്രം പറക്കുകയും ചെയ്യുന്നതു കൊണ്ട് ഇവയെ കണ്ടുകിട്ടാൻ വലിയ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. ===പ്രജനനം=== വടക്കൻ മേഖലകളിൽ മാർച്ച് മുതൽ ആഗസ്റ്റ് വരെയാണ് പ്രജനന കാലം [[ഭാരതം| ഭാരതത്തിന്റെ]] തെക്കു ഭാഗങ്ങളിൽ ഇത് ജനുവരി മുതൽ മേയ് വരെയാണ്. പ്രജനനസമയത്ത് പരസ്പരം ആകർഷിക്കുവാനായി ഇണകൾ തൊണ്ട വീർപ്പിച്ച് ശബ്ദമുണ്ടാക്കുന്നു. തുടർന്ന് 6 മുതൽ 8 മീറ്റർ വരെ (20 മുതൽ 26 അടി വരെ) ഉയരത്തിൽ വായുവിലേക്ക് ലംബമായി പറന്നുയരുകയും പിന്നീട് വാലും ചിറകുകളും വിരിച്ച് താഴേക്ക് കുതിക്കുകയും ചെയ്യും. കൂട് താരതമ്യേന ചെറിയ 5-8 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള മരങ്ങളിലാണ്. രണ്ടു മുട്ടകളിടും. പൂവനും പിടയും അടയിരിക്കും. [[Image:Mountain Imperial-pigeon.ogv|thumb|right|ആണ്, [[മലയേഷ്യ|മലേഷ്യ]]യിലെ ഫ്രാസേർസ് കുന്നിൽ 1997]] ==വിതരണം== ഇവയെ [[ഭൂട്ടാൻ]], [[ബ്രുണൈ]], [[കമ്പോഡിയ]] [[ചൈന]], [[ഭാരതം]], [[ഇന്തോനേഷ്യ]], [[ലാവോസ്]], [[മലയേഷ്യ|മലേഷ്യ]], [[മ്യാൻമാർ]], [[നേപ്പാൾ]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ കാണുന്നു. ==അവലംബം== *''A Guide to the Pigeons and Doves of the World'' by David Gibbs, Eustace Barnes & John Cox. Yale University Press (2001), ISBN 0-300-07886-2. {{Reflist}} 2rhgaqo76tuf2r0z4rslfldvvy23hs0 0 274351 4617261 4598336 2026-05-04T20:51:27Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617261 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = സിന്ധുതായി സപ്കാൽ | image = Dr. Sindhutai Sapkal, Pune on International Women’s Day 2017 (cropped).jpg | caption = Sapkal in 2018 | other_names = അനാഥരുടെ അമ്മ | birth_date = 14 നവംബർ 1948 | birth_place = വാർധ, [[മഹാരാഷ്ട്ര]] | death_date = {{death date and age|df=yes|2022|01|04|1948|11|14}} | death_place = [[Pune, Maharashtra]], India<ref>{{Cite web|title=പുണെയിലെ ‘അമ്മ’ സിന്ധുതായ് അന്തരിച്ചു|url=https://www.manoramaonline.com/news/india/2022/01/05/mother-of-orphans-sindhutai-sapkal-passed-away.html|access-date=2022-01-06|website=ManoramaOnline|language=ml}}</ref> | nationality = ഇന്ത്യൻ | spouse = ശ്രീഹരി സപ്കാൽ | children = 4 <br>1042 കുട്ടികളെ ദത്തെടുത്തു | residence = ഹഡപ്സർ, [[പൂന]] | religion = [[ഹിന്ദു]] | known_for = }} അനാഥരായ കുട്ടികളുടെ സംരക്ഷണത്തിനും ഉന്നമനത്തിനുമായുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെ അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു ഇന്ത്യൻ സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകയായിരുന്നു '''സിന്ധുതായി സപ്കാൽ'''(ജനനം: 14 നവംബർ 1948). ''അനാഥരുടെ അമ്മ' എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://ckpally.tripod.com/mother/ |title=അനാഥരുടെ അമ്മ |access-date=2014-03-01 |archive-date=2010-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100215083930/http://ckpally.tripod.com/mother/ |url-status=dead }}</ref>.2021ൽ സോഷ്യൽ വർക്ക് വിഭാഗത്തിൽ [[പത്മശ്രീ]] പുരസ്‌കാരം ലഭിച്ചു. ==ആദ്യകാലജീവിതം== 1948 നവംബർ 14-ന് മഹാരാഷ്ട്രയിൽ വാർധ ജില്ലയിൽ പിംപ്രി മേഘെീന്ന ഗ്രാമത്തിലെ ഒരു ദരിദ്രകുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചു. അമ്മയുടെ എതിർപ്പുണ്ടായിട്ടും അച്ഛൻ അഭിമാൻജി സാഠെ മകളുടെ വിദ്യാഭ്യാസത്തെ പിന്തുണച്ചു. കാലി മേയ്ക്കാൻ എന്ന പേരിൽ വീട്ടിൽ നിന്നിറങ്ങുകയും സ്കൂളിലെത്തി സ്ലേറ്റിന് പണമില്ലാത്തതിനാൽ മരത്തിന്റെ ഇലകളിലെഴുതി പഠിക്കുകയും ചെയ്തു. ദാരിദ്ര്യം, കുടുംബത്തിലെ ചുമതലകൾ, നേരത്തേയുള്ള വിവാഹം എന്നീ കാരണങ്ങളാൽ നാലാം തരത്തിന് ശേഷം പഠനം നിർത്തേണ്ടിവന്നു<ref>{{cite web |title=സിന്ധുതായി സപ്കാൽ |url=http://www.hbcse.tifr.res.in/events/sindhutai-sapkal |publisher=ഹോമി ഭാഭാ സെന്റർ ഫോർ സയൻസ് എജ്യൂക്കേഷൻ, ടാറ്റാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ ഫണ്ടമെന്റൽ റിസർച്ച്}}</ref>. പത്താം വയസ്സിൽ തന്നെ മുപ്പത്കാരനായ ശ്രീഹരി സപ്കാലുമായുള്ള വിവാഹം നടന്നു. 20 വയസ്സായപ്പോഴേക്കും 3 ആൺകുട്ടികളുടെ അമ്മയായിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. ==തെരുവിലേക്ക്== ഗ്രാമവാസികളിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ച ചാണകവറളികൾ, അവർക്ക് പണം നൽകാതെ, വനം വകുപ്പുമായി ഒത്തുചേർന്ന് കച്ചവടമാക്കിയിരുന്ന ഒരു പ്രമാണിക്കെതിരെ സിന്ധുതായി പ്രക്ഷോഭം നടത്തി. ഇതേത്തുടർന്ന് പ്രശ്നത്തിൽ ജില്ലാകളക്ടർ ഇടപെടുകയുണ്ടായി. ഇതിൽ കുപിതനായ പ്രമാണി, 9 മാസം ഗർഭിണിയായിരുന്ന സിന്ധുതായിയെ ഉപേക്ഷിക്കുവാൻ ഭർത്താവ് ശ്രീഹരിയെ നിർബന്ധിതനാക്കി. 1973 ഒക്റ്റോബർ 14-ന് ഒരു കാലിത്തൊഴുത്തിൽ അവർ ഒരു പെൺകുഞ്ഞിന് ജന്മം നൽകി. കിലോമീറ്ററുകക്കകലെയുള്ള തന്റെ അമ്മയുടെ വീട്ടിലേക്ക് തനിയെ നടന്നെത്തിയെങ്കിലും തിരസ്ക്കരിക്കപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് ജീവിക്കാനായി റെയിൽ‌വേ പ്ലാറ്റ്ഫോമിലും മറ്റും ഭിക്ഷയെടുത്തു തുടങ്ങിയ അവർ തെരുവിലുപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട കുട്ടികളുടെ കഷ്ടതകൾ നേരിട്ടറിഞ്ഞു. അനാഥക്കുട്ടികളെ അവർ ദത്തെടുക്കുകയും ഭിക്ഷാടനത്തിലൂടെ അവരെ കൂടി പോറ്റുകയും ചെയ്തു. തന്റെ സ്വന്തം മകളോട് പക്ഷപാതം തോന്നുന്നത് ഒഴിവാക്കാനായി ആ കുട്ടിയെ അവർ ശ്രീമന്ത് ദഗ്ദു സേഠ് ഹല്‌വായി എന്ന ട്രസ്റ്റിന് നൽകി<ref>{{cite web|title=അനാഥരുടെ അമ്മ - സിന്ധുതായി സപ്കാൽ -- ഭാഗം1|url=http://www.india-intro.com/blog/fan-musings/502-mother-of-orphans-sindhu-tai-sapkal-part-1.html|publisher=ഇന്ത്യ അൺലിമിറ്റഡ്|date=9 മാർച്ച് 2011|access-date=2014-03-01|archive-date=2016-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20160920184004/http://www.india-intro.com/blog/fan-musings/502-mother-of-orphans-sindhu-tai-sapkal-part-1.html|url-status=dead}}</ref>. ==സാമൂഹ്യപ്രവർത്തനം== അനാഥർക്കായി ജീവിതം തന്നെ ഉഴിഞ്ഞുവച്ച സിന്ധുതായി 'മായി' (അമ്മ) എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു. 1050-ൽല്പരം കുട്ടികളെ അവർ ദത്തെടുത്ത് സംരക്ഷിച്ചു. ഇന്ന് 243 മരുമക്കളും 1000-ൽല്പരം ചെറുമക്കളുമടങ്ങുന്ന കുടുംബമാണ് അവരുടേത്. അവർ വളർത്തിയ കുട്ടികളിൽ ഡോക്ടർമാർ, വക്കീലന്മാർ തുടങ്ങി നിരവധി അഭ്യസ്തവിദ്യരുണ്ട്. അവരിൽ ചിലർ - സിന്ധുതായിയുടെ സ്വന്തം മകളടക്കം - സ്വന്തമായി അനാഥാലയങ്ങളും നടത്തുന്നു. മഹാരാഷ്ട്രാ സംസ്ഥാന ഗവണ്മെന്റിന്റെ [[അഹില്യാബായി ഹോൾക്കർ]]<ref>{{ cite web | title=സിന്ധുതായി സപ്കാൽ റ്റു റിസീവ് ദി സ്റ്റേറ്റ് അവാർഡ് ഫോർ ചൈൽഡ് വെൽഫെയർ |url= http://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/Sindhutai-Sapkal-to-receive-state-award-child-welfare/articleshow/29690843.cms?referral=PM |publisher=ഇന്ത്യ ടൈംസ്|date=28 നവംബർ 2002}}</ref> പുരസ്ക്കാരമടക്കം 270-ലേറെ പുരസ്ക്കാരങ്ങൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്. ഇവരുടെ ജീവിതത്തെ ആധാരമാക്കി 2010-ൽ [[ആനന്ദ് മഹാദേവൻ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ''മീ സിന്ധുതായി സപ്കാൽ'' (ഞാൻ സിന്ധുതായി സപ്കാൽ) എന്ന മറാഠി ചലച്ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങി<ref>{{cite news|title=മീ സിന്ധുതായി സപ്കാൽ|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/marathi/movie-reviews/Mee-Sindhutai-Sapkal/movie-review/6916136.cms|publisher=ദി ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ|date=03 ജൂൺ 2011|first1= |last1= |first2= |last2= }}</ref>. ==സ്ഥാപനങ്ങൾ== * സന്മതി ബാൽ നികേതൻ, ഹഡപ്സർ, പൂന * മമത ബാൽ സദൻ, കുംഭാർവാലൻ, സാസ്‌വാഡ് * മായി'സ് ആശ്രം, ചിഖൽദാര, [[അമരാവതി]] * അഭിമാൻ ബാൽ ഭവൻ, വാർധ * ഗംഗാധർ ബാബ ഛത്രാലയ, [[ഗുഹ]] * സപ്തസിന്ധു മഹിളാ ആധാർ, ബൽസൻഗോപൻ ആണി ശിക്ഷൺ സംസ്ഥാ, പൂന ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [http://www.imdb.com/title/tt1804604/ മീ സിന്ധുതായി സപ്കാൽ, ഐ.എം.ഡി.ബി.] * [http://www.redrickshaw.in/sindhutai-sapkal/ റെഡ്റിക്ഷാ.കോം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130625032944/http://www.redrickshaw.in/sindhutai-sapkal/ |date=2013-06-25 }} [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:1948-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:2022-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:സാമൂഹ്യപ്രവർത്തനത്തിന് പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] fl3vrrndmqsdb7wlnn1n89fuimbuvfb 0 276821 4617250 4108194 2026-05-04T19:35:26Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617250 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|C-130J Super Hercules}} {|{{Infobox aircraft begin |name= സി-130 ജെ '''സൂപ്പർ''' ഹെർക്കുലീസ് |image= C-130J 135th AS Maryland ANG in flight.jpg |caption= സി-130 ജെ സൂപ്പർ ഹെർക്കുലീസ് വിമാനം }} {{Infobox aircraft type |type= [[Military transport aircraft|സൈനിക ഗതാഗതം]], [[aerial refuelling|ആകാശത്തുതന്നെ നിന്നുകൊണ്ടുള്ള ഇന്ധനം നിറയ്ക്കൽ]] |national origin= [[United States|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] |manufacturer= [[Lockheed Martin|ലോ‌ക്‌ഹീഡ് മാർട്ടിൻ]] |designer= |first flight= 5 ഏപ്രിൽ 1996 |introduced= 1999 |retired= |status= In service |primary user= [[United States Air Force]] <!--Limit one (1) primary user. Top 4 users listed in 'primary user' and 'more users' fields based in-service fleet numbers. --> |more users= [[United States Marine Corps]] <br/>[[Royal Air Force]] <br/>[[Italian Air Force]] <br/>See ''[[#Operators|Operators]]'' for others<!-- Only THREE (3) "more users" here (four users total) by fleet size. Separate users with <br/>. All users are listed in the Operators section. --> |produced= 1996–present |number built= 300 as of 18 December 2013<ref>http://www.lockheedmartin.com/us/news/press-releases/2013/december/131218ae_lockheed-martin-delivers-300th-c-130j.html</ref> |unit cost= {{US$|48.5 million|link=yes}} FY1998 dollars<ref>{{Cite web |url=http://www.af.mil/AboutUs/FactSheets/Display/tabid/224/Article/104517/c-130-hercules.aspx |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-03-29 |archive-date=2014-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140914210641/http://www.af.mil/AboutUs/FactSheets/Display/tabid/224/Article/104517/c-130-hercules.aspx |url-status=dead }}</ref> |developed from= [[Lockheed C-130 Hercules]] |variants with their own articles = }} |} അമേരിക്കയിലെ ലോക്ക്ഹീഡ് മാർട്ടിൻ കമ്പനി നിർമ്മിച്ച, കരുത്തുറ്റ യുദ്ധവിമാനമാണ്‌ '''ലോക്ക്ഹീഡ് സി-130 ജെ സൂപ്പർ ഹെർക്കുലീസ്''' . ഉയർന്ന സുരക്ഷാസംവിധാനങ്ങളും മണിക്കൂറിൽ 670 കിലോമീറ്റർ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച്‌ സൈനികരെയും മറ്റു കൂറ്റൻ സൈനിക വാഹനങ്ങളെയും ഏതു ദുർഘട മേഖലയിലും എത്തിക്കാനുള്ള ഇവന്റെ ശേഷിയുമാണ് സൂപ്പർ ഹെർക്കുലീസിന്റെ പ്രത്യേകത. യുദ്ധമുഖങ്ങളിൽ മാത്രമല്ല, വൻ ദുരന്തങ്ങളിൽ രക്ഷാപ്രവർത്തനത്തിനു വേണ്ടിയും സൂപ്പർ ഹെർക്കുലീസ് ഉപയോഗപ്പെടുത്താറുണ്ട്. ലോകത്ത്‌ 13 രാജ്യങ്ങളുടെ പക്കൽ മാത്രമാണ്‌ സി130ജെ സൂപ്പർ ഹെർക്കുലീസ്‌ യുദ്ധവിമാനങ്ങൾ ഉള്ളത്‌.<ref>{{cite news|title=വ്യോമസേനാവിമാനം തകർന്ന് മലയാളിയടക്കം അഞ്ചുപേർ മരിച്ചു|url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=441595|accessdate=28 മാർച്ച് 2014|newspaper=മാതൃഭൂമി|archive-date=2014-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20140328223235/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=441595|url-status=dead}}</ref> ==ഘടന== [[File:Lockheed Martin C-130J Super Hercules.svg|left|300px|രൂപരേഖ]] അമേരിക്കൻ നിർമിതമായ ഈ വിമാനത്തിൽ നാല്‌ എൻജിൻ ഉണ്ട്‌. മൂന്നെണ്ണം തകരാറിലായാലും അവസാന എൻജിൻ ഉപയോഗിച്ച്‌ പറക്കാൻ കഴിയുന്ന സൂപ്പർ ഹെർക്കുലീസ്‌ ഏറ്റവും സുരക്ഷിതമായ വിമാനമായിട്ടാണ്‌ അറിയപ്പെടുന്നത്‌. ഒരേ സമയം ഇരുപത്‌ ടൺ ഭാരം വഹിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള വിമാനത്തിൽ നൂറോളം സൈനികരേയും മൂന്ന്‌ കവചിത വാഹനത്തേയും ഒരു പാറ്റൺ ടാങ്കിനേയും വഹിക്കാൻ ശേഷിയുണ്ട്‌. ചെറിയ റൺവേകളിൽനിന്നുപോലും പറന്നുയരാൻ ശേഷിയുള്ളവയാണിവ. <ref name="test1">{{cite news|title=വീണ്ടുമൊരു പ്രതിരോധദുരന്തം|url=http://www.mangalam.com/print-edition/editorial/164798|accessdate=28 മാർച്ച് 2014|newspaper=മംഗളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[File:C-130J Hercules cleaning.jpg|thumb|A C-130J Super Hercules cleaned in the wash system at [[Keesler Air Force Base]], Mississippi.]] ==ചരിത്രം== 1950 കളിലാണ്‌ ഈ വിഭാഗം വിമാനങ്ങൾ അമേരിക്കൻ സേനയുടെ ഭാഗമായത്‌. 20 ടൺ വരെ വഹിക്കാനാവുന്ന വിമാനം ചെറിയ റൺവേകളിൽനിന്നുപോലും പറന്നുയരാൻ ശേഷിയുള്ളതാണ്‌. വിയറ്റ്നാം യുദ്ധകാലത്ത്‌ ഈ ഇനത്തിലെ അനവധി വിമാനങ്ങൾ തകർക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. 1988 ആഗസ്റ്റ്‌ 17ന്‌ പാകിസ്താൻ പട്ടാള ഭരണാധികാരി സിയ ഉൾ ഹക്കിന്റെ മരണത്തിനിടയാക്കിയ അപകടം ഈ വിമാനത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോഴായിരുന്നു. <ref name="test1"/> ==ഇന്ത്യയിൽ== ഇന്ത്യൻ വ്യോമസേനയുടെ ഏറ്റവും വലിയ വിമാനമാണിത്‌. അമേരിക്കയിൽനിന്ന്‌ 2011 ലാണ്‌ ആറ്‌ സൂപ്പർ ഹെർക്കുലീസ്‌ വിമാനങ്ങൾ ഇന്ത്യ വാങ്ങിയത്‌. ഒരെണ്ണത്തിന്‌ 1000 കോടിരൂപയാണ്‌ മുടക്ക്‌. ഈ സീരീസിൽ ആറെണ്ണത്തിനുകൂടി ഇന്ത്യ ഓർഡർ കൊടുത്തിട്ടുണ്ട്‌. [[ഗാസിയാബാദ്|ഗാസിയാബാദിന്‌]] സമീപമുള്ള [[ഹിൻഡൻ വ്യോമതാവളം|ഹിൻഡൻ വ്യോമതാവളത്തിലെ]] എഴുപത്തേഴാം വിമാനവ്യൂഹമായ ‘മറയ്ക്കപ്പെട്ട അണലി’ ('Veiled Vipers' )ആണ്‌ ഇന്ത്യൻ വ്യോമസേനയുടെ പക്കലുള്ള സി130ജെ സൂപ്പർ ഹെർക്കുലീസ്‌ വിഭാഗത്തിലെ 6 വിമാനങ്ങളുടെ ആസ്ഥാനം. <ref>{{cite news|title=മറയ്ക്കപ്പെട്ട അണലിയും സൂപ്പർ ഹെർക്കുലീസ്‌ വിമാനവും|url=http://www.janmabhumidaily.com/jnb/News/187052|accessdate=28 മാർച്ച് 2014|newspaper=ജന്മഭൂമി}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2011ൽ ഇന്ത്യൻ വ്യോമസേനയ്ക്ക്‌ കൈമാറിയപ്പോൾ റഡാർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ നൽകാൻ അമേരിക്ക തയ്യാറാവാതിരുന്നത്‌ വിവാദമായിരുന്നു. അമേരിക്ക നൽകുന്ന യുദ്ധവിമാനങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച്‌ ശേഖരിക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ അമേരിക്കയ്ക്ക്‌ കൈമാറണമെന്ന നിബന്ധന പാലിക്കാൻ ഇന്ത്യ തയ്യാറാവാതിരുന്നതോടെ സൂപ്പർ ഹെർക്കുലീസ്‌ വിമാനത്തിലെ എയറോനോട്ടിക്‌ സംവിധാനങ്ങൾ പലതും ഇന്ത്യയ്ക്ക്‌ ലഭിച്ചില്ല. റഡാർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സജ്ജീകരണങ്ങൾ ഇന്ത്യ പിന്നീട്‌ വിദേശത്തുനിന്നും പ്രത്യേകം വാങ്ങി സ്ഥാപിക്കുകയായിരുന്നു. ===ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാന ദൗത്യങ്ങൾ=== യുദ്ധമുഖങ്ങളിൽ മാത്രമല്ല, വൻ ദുരന്തങ്ങളിൽ രക്ഷാപ്രവർത്തനത്തിനു സൂപ്പർ ഹെർക്കുലീസ് സഹായകമായിരുന്നു. *[[ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ പ്രളയം|ഉത്തരാഖണ്ഡിലുണ്ടായ പ്രകൃതി ദുരന്തത്തിനിരയായവരെ]] രക്ഷപ്പെടുത്താൻ ഈ വിമാനം പങ്ക്‌ വഹിച്ചു. *തിരോധാനം ചെയ്‌ത [[മലേഷ്യ എയർലൈൻസ് ഫ്ലൈറ്റ് 370|മലേഷ്യൻ വിമാനം]] കണ്ടെത്താൻ വേണ്ടിയുള്ള തിരച്ചിലിനും സൂപ്പർ ഹെർക്കുലീസ്‌ വിമാനങ്ങളെയാണ്‌ ഇന്ത്യ അയച്ചത്‌. ==അപകടങ്ങൾ== ===ഇന്ത്യയിൽ=== *2014 മാർച്ചിൽ [[രാജസ്ഥാൻ|രാജസ്ഥാനിലെ]] [[ഗ്വാളിയോർ|ഗ്വാളിയോറിനടുത്ത്]] വ്യോമസേനാവിമാനം തകർന്നുവീണ് മലയാളി വിങ് കമാൻഡർ ഉൾപ്പെടെ അഞ്ചുപേർ മരിച്ചു. ===പാകിസ്താനിൽ=== [[പാകിസ്താൻ|പാകിസ്‌താൻ]] പട്ടാള ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന [[സിയാ ഉൾഹഖ്|സിയാ ഉൾഹഖും]] അമേരിക്കൻ അംബാസഡർ ആർനോൾഡ്‌ ലെവിസ്‌ റഫേലും സംഘവും സഞ്ചരിച്ചിരിച്ചപ്പോൾ തകർന്ന പാക്‌ വ്യോമസേനയുടെ വിമാനം ഈ ഇനത്തിലുള്ളതായിരുന്നു. ==അവലംബം== <references/> ==അധിക വായനയ്ക്ക്== * Borman, Martin W. ''Lockheed C-130 Hercules.'' Marlborough, UK: Crowood Press, 1999. ISBN 978-1-86126-205-9. * Eden, Paul. "Lockheed C-130 Hercules". ''Encyclopedia of Modern Military Aircraft.'' London: Amber Books, 2004. ISBN 1-904687-84-9. * Frawley, Gerard. ''The International Directory of Military Aircraft, 2002/03''. Fyshwick, ACT, Australia: Aerospace Publications Pty Ltd, 2002. ISBN 1-875671-55-2. * Reed, Chris. ''Lockheed C-130 Hercules and Its Variants.'' Atglen, Pennsylvania: Schiffer Publishing, 1999. ISBN 978-0-7643-0722-5. {{Refend}} ==പുറം കണ്ണികൾ== {{Commonscat|C-130J Hercules}} * [http://www.lockheedmartin.com/products/c130/ C-130 Hercules product page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090222102957/http://www.lockheedmartin.com/products/c130/ |date=2009-02-22 }} and [http://www.lockheedmartin.com/data/assets/aeronautics/mediacenter/brochures/C-130Jmed.pdf C-130J brochure on Lockheed Martin web site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111020215438/http://www.lockheedmartin.com/data/assets/aeronautics/mediacenter/brochures/C-130Jmed.pdf |date=2011-10-20 }} * [https://archive.today/20120801025956/http://www.af.mil/information/factsheets/factsheet.asp?id=92 USAF C-130 Hercules fact sheet] * [https://web.archive.org/web/20110706171626/http://cc-130j.ca/wp-content/pdfs/Spec_Book.pdf C-130J-30 Specification Book on CC-130j.ca] * [http://www.globalsecurity.org/military/systems/aircraft/c-130j.htm C-130J Hercules] * [http://www.defenseindustrydaily.com/the-c-130j-new-hercules-old-bottlenecks-03582/ "The C-130J: New Hercules & Old Bottlenecks" on defenseindustrydaily.com] * [http://www.airrecognition.com/index.php?option=com_content&task=view&id=204 C-130J Super Hercules Military transport aircraft on airrecognition.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203002307/http://www.airrecognition.com/index.php?option=com_content&task=view&id=204 |date=2013-12-03 }} [[വർഗ്ഗം:വിമാനങ്ങൾ]] 10tj0x03d85yvbjpq1r4qoj11q9852s 0 277819 4617244 4574678 2026-05-04T18:40:06Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617244 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox person | name = സാധന | image= | birth_date = | birth_place = [[ആന്ധ്രപ്രദേശ്]] | residence = [[ചെന്നൈ]] | occupation = [[നടി|സിനിമാനടി]] | nationality = ഇന്ത്യക്കാരി | parents= ബാബു, ബീഗം | spouse = | years_active= 1969-1984 }} മലയാളഭാഷയിൽ ധാരാളം സിനിമകളിൽ അഭിനയിച്ച ഒരു പഴയകാലനടിയാണ് '''സാധന'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.malayalamcinema.com/star-details.php?member_id=311 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-04-14 |archive-date=2014-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140220051803/http://www.malayalamcinema.com/star-details.php?member_id=311 |url-status=dead }}</ref> 1968ൽ [[ഡേഞ്ചർ ബിസ്കറ്റ്|ഡൈഞ്ചർ ബിസ്കറ്റ്]] ൽ തുടങ്ങി മലയാളത്തിൽ എഴുപതോളം സിനിമകളിൽ സാധന അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://malayalasangeetham.info/displayProfile.php?category=actors&artist=Sadhana |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-04-14 |archive-date=2014-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006171645/http://malayalasangeetham.info/displayProfile.php?category=actors&artist=Sadhana |url-status=dead }}</ref> 1970 കളിൽ മലയാള സിനിമയിലെ ഒരു നായികാ നടിയായിരുന്നു സാധന. തമിഴിലും ധാരാളം സിനിമകളിൽ സാധന അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite web|title=Innalathe Tharam-Amritatv|url=http://www.youtube.com/watch?v=Peh0KS7XB9g|publisher=youtube.com|accessdate=1 November 2013}}</ref> [[പി. ചന്ദ്രകുമാർ|പി.ചന്ദ്രകുമാർ]] സംവിധാനം ചെയ്ത [[ഇത്രമാത്രം]] ആയിരുന്നു അവരുടെ അവസാനത്തെ ചിത്രം. ==വ്യക്തിജീവിതം== [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്‌|ആന്ധ്രപ്രദേശിൽ]] മുസ്ലിം ദമ്പതികളുടെ ആറുമക്കളിൽ മൂത്തവളായി [[ഗുണ്ടൂർ|ഗുണ്ടൂരിൽ]] സാധന ജനിച്ചു. അവളുടെ അനുജത്തി സലീമയും ചില തമിഴ് സിനിമകളിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഭർത്താവ് എൻ.കെ റാവുവിനോടൊത്ത് ചെന്നെയിൽനിന്ന് അമ്പത്റോളം കിലോമീറ്റർ അകലെ ബുഡൂർ ഗ്രാമത്തിൽ താമസിച്ചിരുന്നു.<ref>http://www.mangalam.com/cinema/backlight/141746{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>http://epaper.manoramaonline.com/edaily/flashclient/Client_Panel.aspx#currPage=1 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160819015013/http://epaper.manoramaonline.com/edaily/flashclient/Client_Panel.aspx#currPage=1 |date=2016-08-19 }} കോളം 7/7</ref> ദയനീയമായ ജീവിതത്തിനൊടുവിൽ തിരുപ്പതിയിൽ വച്ച് മരിച്ചു എന്ന് ഒരു വാർത്ത പ്രചരിക്കുന്നു.<ref>,http://www.manoramaonline.com/movies/indepth/sridevi-demise/2018/02/26/actress-sadhana-old-heroine-missing.html</ref> ==സിനിമജീവിതം== {{Div col|cols=3}} # [[മകളെ മാപ്പുതരു]] (1984) # [[അറിയപ്പെടാത്ത രഹസ്യം]] (1981) .... റീത്ത # [[ഇത്തിക്കരപ്പക്കി]] (1980) # [[തീനാളങ്ങൾ]] (1980).... മറിയാമ്മ # [[അകലങ്ങളിൽ അഭയം]] (1980) # [[മാണീ കോയ കുറുപ്പ്]] (1979) # [[രാജവീഥി]] (1979) # [[വെള്ളായനി പരമു]] (1979).... ജാനകി # [[എന്റെ സ്നേഹം നിനക്കു മാത്രം]] (1979) # [[അവൾ നിരപരാധി]] (1979) # [[ഇന്ദ്രധനുസ്സ്]] (1979) # [[ഇതാണെന്റെ വഴി]] (1978) # [[കനൽ കട്ടകൾ]] (1978) .... കറുമ്പി # [[അവൾ വിശ്വസ്തയായിരുന്നു]]. (1978).... നേഴ്സ് # [[ആൾമാറാട്ടം]] (1978) # [[വെല്ലുവിളി]] (1978).... സരോജിനി # [[റൗഡി രാമു]] (1978) # [[പാവാടക്കാരി]] (1978) # [[ലക്ഷ്മി]] (1977) # [[ഊഞ്ഞാൽ]] (1977) ....കൊച്ചുപാറു # [[നുരയും പതയും]] (1977) # [[പുഷ്പശരം]] (1976) # [[കാടാറുമാസം]] (1976) # [[രാത്രിയിലെ യാത്രക്കാർ]] (1976) # [[മധുരം തിരുമധുരം]](1976) # [[രാജാങ്കണം]] (1976) # [[യക്ഷഗാനം]] (1976) .... പങ്കി # [[കല്യാണപ്പന്തൽ]] (1975) # [[ചന്ദനച്ചോല]] (1975) # [[ലൗമാര്യേജ്]] (1975) # [[ബോയ് ഫ്രണ്ട് (1975)]] # [[ഉത്സവം]] (1975) .... കല്യാണി # [[പഞ്ചതന്ത്രം]] (1974)..... ജൂലി/വിമല ഗുപ്ത #[[സുപ്രഭാതം]] (1974) # [[പട്ടാഭിഷേകം]] (1974).... സൂസി # [[സ്വർണ്ണവിഗ്രഹം]] (1974) # [[ഭൂഗോളം തിരിയുന്നു]] (1974) # [[ചെക്പോസ്റ്റ്]] (1974) # [[അയലത്തെ സുന്ദരി]] (1974)..... മർഗോസ # [[കോളജ് ഗേൾ(ചലച്ചിത്രം)]] (1974).... ലീല # [[പൂന്തേനരുവി]] (1974).... സൂസി # [[സേതുബന്ധനം]] (1974) # [[നൈറ്റ് ഡ്യൂട്ടി(ചലച്ചിത്രം)]] (1974) # [[നടീനടന്മാരെ ആവശ്യമുണ്ട്]] (1974) # [[ഉർവശി ഭാരതി]] (1973) # [[യാമിനി]] (1973).... രാധ # [[പച്ചനോട്ടുകൾ]] (1973) # [[തനിനിറം]] (1973) # [[ലേഡീസ് ഹോസ്റ്റൽ]] (1973) .... റീത്ത # [[അജ്ഞാതവാസം]] (1973).... ബിന്ദു # [[പത്മവ്യൂഹം(ചലച്ചിത്രം)]] (1973)..... ചിന്നമ്മ # [[പഞ്ചവടി]] (1973) .... ലീല # [[പുനർജ്ജന്മം]] (1972) # [[പണിമുടക്ക്]] (1972) # [[തീർത്ഥയാത്ര]] (1972) # [[ആറടി മണ്ണിന്റെ ജന്മി]] (1972) # [[നൃത്തശാല]] (1972) # [[മിസ് മേരി]] (1972) # [[ടാക്സി കാർ]] (1972) # [[നാടൻ പ്രേമം]] (1972) # [[അനന്തശയനം]](1972) # [[മായ]] (1972).... Ambujam # [[മന്ത്രകോടി]](1972) # [[കണ്ടവരുണ്ടോ]] (1972).... ബിയാട്രിസ് # [[സംഭവാമി യുഗേ യുഗേ]](1972).... മീന # [[പുഷ്പാഞ്ജലി(ചലച്ചിത്രം)]] (1972) .... സലോമി # [[വിവാഹസമ്മാനം]] (1971) # [[തെറ്റ്]] (1971) .... കുക്കു # [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ|എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ]] (1971) .... രതി # [[ശിക്ഷ]] (1971) # [[മറുനാട്ടിൽ ഒരു മലയാളി]] (1971) .... രാജമ്മ # [[രാത്രിവണ്ടി]] (1971).... മേരി # [[ലങ്കാദഹനം]] (1971) # [[സി. ഐ. ഡി. നസീർ]] (1971).....ലൗലി # [[ലോട്ടറി ടിക്കറ്റ് (1970-ലെ ചലച്ചിത്രം)|ലോട്ടറി ടിക്കറ്റ്]] (1970) .... രാജമ്മ # [[കുറ്റവാളി]] (1970) .... ശാന്തി # [[ഡിക്റ്റക്റ്റീവ് 909 കേരളത്തിൽ]] (1970) # [[രക്തപുഷ്പം]] (1970) # [[റസ്റ്റ് ഹൗസ്]] (1969).... സതി # [[വിലക്കപ്പെട്ട ബന്ധങ്ങൾ]] (1969) # [[ഡേയ്ഞ്ചർ ബിസ്കറ്റ്]] (1969).... ഗ്രേസി {{Div col end}} ==അവലംബം== {{reflist}} ==External links== *http://www.malayalamcinema.com/star-details.php?member_id=311 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140220051803/http://www.malayalamcinema.com/star-details.php?member_id=311 |date=2014-02-20 }} *{{IMDb name|4127824}} * http://www.malayalachalachithram.com/profiles.php?i=6707 * http://oldmalayalamcinema.wordpress.com/2011/07/09/cid-films-in-malayalam-cid-nazir-1971/ * http://cinidiary.com/peopleinfo.php?sletter=S&pigsection=Actor&picata=2 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160311064831/http://cinidiary.com/peopleinfo.php?sletter=S&pigsection=Actor&picata=2 |date=2016-03-11 }} * [http://en.msidb.org/displayProfile.php?category=actors&artist=Sadhana&limit=64 Sadhana at MSI] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130927062442/http://en.msidb.org/displayProfile.php?category=actors&artist=Sadhana&limit=64 |date=2013-09-27 }} <references/> t0xlw1lj1ytc3z9az62527lyilm3260 0 279254 4617266 4072984 2026-05-04T21:56:56Z Dostojewskij 61308 വർഗ്ഗം:1993-ൽ മരിച്ചവർ 4617266 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Audrey Hepburn}} {{Infobox person | name = ഓഡ്രി ഹെപ്ബേൺ | image = Audrey Hepburn screentest in Roman Holiday trailer.jpg | caption = ഹെപ്ബേൺ 1966 ൽ | birth_name = ഓഡ്രി കാത്‌ലീൻ റസ്റ്റൺ | birth_date = {{Birth date|1929|05|04|df=yes}} | birth_place = {{nowrap|[[Ixelles]], [[ബ്രസ്സൽസ്, ബെൽജിയം]]}} | death_date = {{Death date and age|1993|01|20|1929|05|04|df=yes}} | death_place = {{nowrap|[[Tolochenaz]], [[വൌഡ്]], [[സ്വിറ്റ്സർലൻഡ്]]}} | death_cause = [[Appendix cancer|അപ്പൻഡിക്സ് കാൻസർ]] | resting_place = ടോലോചെനാസ് സെമിത്തേരി, [[ടോലോചെനാസ്]], [[വൌഡ്]], സ്വിറ്റ്സർലൻഡ് | occupation = നടി (1948–1989)<br/> മനുഷ്യസ്നേഹി(1988–1992) | years_active = 1948–1992 | nationality = ബ്രിട്ടീഷ് <!-- British per passport --> | other_names = {{ubl|എഡ്ഡ വാൻ ഹീംസ്ട്ര|ഓഡ്രി കാത്‌ലീൻ ഹെപ്‌ബേൺ-റസ്റ്റൺ}} | website = {{URL|www.audreyhepburn.com}} | spouse = [[മെൽ ഫെറർ]]<br>(1954–1968)<br>[[Andrea Dotti (psychiatrist)|ആൻഡ്രിയ ഡോട്ടി]]<br>(1969–1982) | partner = {{ubl|[[റോബർട്ട് വോൾഡേഴ്സ്]]<br>(1980–1993; her death)}} | children = 2 | relatives = [[ആർനൗഡ് വാൻ ഹീംസ്ട്ര]] {{small|മുത്തച്ഛൻ}} | signature = Audrey Hepburn signature.svg }} ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് {{efn|She solely held British nationality, since at the time of her birth Dutch women were not permitted to pass on their nationality to their children; the Dutch law did not change in this regard until 1985.<ref>{{cite web | last=de Hart |first=Betty |title=Loss of Dutch nationality ex lege: EU law, gender and multiple nationality |url=http://globalcit.eu/loss-of-dutch-nationality-ex-lege-eu-law-gender-and-multiple-nationality/|work= Global Citizenship Observatory|date=10 July 2017}}</ref> A further reference is her birth certificate which clearly states British nationality. When asked about her background, Hepburn identified as half-Dutch,<ref>{{cite web |url=https://us.hola.com/celebrities/2018012219879/audrey-hepburn-biography-facts/ |title=REMEMBERING AUDREY HEPBURN: A LOOK BACK AT THE MOVIE ICON'S LIFE IN WORDS AND IMAGES|work=[[¡Hola!]]|date=22 January 2018}}</ref> as her mother was a Dutch noblewoman. Furthermore, she spent a significant number of her formative years in the Netherlands and was able to speak Dutch fluently. Her ancestry is covered in the "[[#Early life|Early life]]" section.}} നടിയും മനുഷ്യസ്‌നേഹിയുമായിരുന്നു '''ഓഡ്രി ഹെപ്‌ബേൺ''' (ജനനം ഓഡ്രി കാത്‌ലീൻ റസ്റ്റൺ; 4 മെയ് 1929 - 20 ജനുവരി 1993). സിനിമാലോകത്തെയും ഫാഷൻ ലോകത്തെയും ഐക്കൺ ആയി അംഗീകരിക്കപ്പെടുകയും ഇന്റർനാഷണൽ ബെസ്റ്റ് ഡ്രസ്ഡ് ലിസ്റ്റ് ഹാൾ ഓഫ് ഫെയിമിൽ ഉൾപ്പെടുകയും ചെയ്ത അവരെ അമേരിക്കൻ ഫിലിം ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ക്ലാസിക്കൽ ഹോളിവുഡ് സിനിമയിലെ മൂന്നാമത്തെ മികച്ച സ്ത്രീ സ്‌ക്രീൻ ഇതിഹാസമായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. ബ്രസ്സൽസിലെ ഇക്സൽസിൽ ഒരു പ്രഭു കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച ഹെപ്ബേൺ തന്റെ ബാല്യകാലത്തിൽ ബെൽജിയം, ഇംഗ്ലണ്ട്, നെതർലാൻഡ്സ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ ചെലവഴിച്ചു. 1945 മുതൽ ആംസ്റ്റർഡാമിൽ സോണിയ ഗാസ്‌കെലിനോടൊപ്പവും 1948 മുതൽ ലണ്ടനിൽ മേരി റാംബെർട്ടിനൊപ്പവും ബാലെ പഠിച്ചു. വെസ്റ്റ് എൻഡ് മ്യൂസിക്കൽ തിയേറ്റർ പ്രൊഡക്ഷനുകളിൽ ഒരു കോറസ് ഗേളായി അഭിനയിക്കാൻ തുടങ്ങി. തുടർന്ന് നിരവധി സിനിമകളിൽ ചെറിയ വേഷങ്ങൾ ചെയ്തു. റൊമാന്റിക് കോമഡി റോമൻ ഹോളിഡേയിൽ (1953) ഗ്രിഗറി പെക്കിനൊപ്പം അവർ താരപദവിയിലേക്ക് ഉയർന്നു. ഒറ്റ പ്രകടനത്തിന് ഓസ്കാർ, ഗോൾഡൻ ഗ്ലോബ് അവാർഡ്, ബാഫ്റ്റ അവാർഡ് എന്നിവ നേടിയ ആദ്യ നടിയായിരുന്നു അവർ. ആ വർഷം, ഒൻഡൈനിലെ അഭിനയത്തിന് നാടകത്തിലെ മികച്ച നടിക്കുള്ള ടോണി അവാർഡും അവർ നേടി. പ്രധാന വേഷത്തിൽ മികച്ച ബ്രിട്ടീഷ് നടിക്കുള്ള മൂന്ന് ബാഫ്റ്റ അവാർഡുകൾ ഹെപ്ബേൺ നേടി. അവരുടെ സിനിമാ ജീവിതത്തിനുള്ള അംഗീകാരമായി, ബാഫ്റ്റയുടെ ലൈഫ് ടൈം അച്ചീവ്‌മെന്റ് അവാർഡ്, ഗോൾഡൻ ഗ്ലോബ് സെസിൽ ബി. ഡിമില്ലെ അവാർഡ്, സ്‌ക്രീൻ ആക്ടേഴ്‌സ് ഗിൽഡ് ലൈഫ് അച്ചീവ്‌മെന്റ് അവാർഡ്, സ്പെഷ്യൽ ടോണി അവാർഡ് എന്നിവ അവർക്ക് ലഭിച്ചു. അക്കാദമി, എമ്മി, ഗ്രാമി, ടോണി അവാർഡുകൾ നേടിയ പതിനേഴു പേരിൽ ഒരാളായി അവർ തുടരുന്നു. പിന്നീടുള്ള ജീവിതത്തിൽ, 1954 മുതൽ യുണിസെഫിനായി ഹെപ്ബേൺ തന്റെ കൂടുതൽ സമയവും ചെലവഴിച്ചു. 1988-നും 1992-നും ഇടയിൽ, [[ആഫ്രിക്ക]], [[തെക്കേ അമേരിക്ക]], [[ഏഷ്യ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ചില ദരിദ്ര സമൂഹങ്ങളിൽ അവർ പ്രവർത്തിച്ചു. 1992 ഡിസംബറിൽ, യുണിസെഫ് ഗുഡ്‌വിൽ അംബാസഡർ എന്ന നിലയിലുള്ള അവരുടെ പ്രവർത്തനത്തിനുള്ള അംഗീകാരമായി അവർക്ക് പ്രസിഡൻഷ്യൽ മെഡൽ ഓഫ് ഫ്രീഡം ലഭിച്ചു. ഒരു മാസത്തിനുശേഷം, അവർ 63-ആം വയസ്സിൽ സ്വിറ്റ്സർലൻഡിലെ വീട്ടിൽ വച്ച് അപ്പൻഡീഷ്യൽ ക്യാൻസർ ബാധിച്ച് മരിച്ചു. ==Notes== {{notelist}} ==References== {{Reflist}} ===Bibliography=== *{{cite book |last=Capote |first=Truman |title=Truman Capote: Conversations (Literary Conversations Series) (Edited by M. Thomas Inge)|publisher=Univ Pr of Mississippi; First Edition (1 February 1987)|year=1987 |isbn=0878052747}} *{{cite book |last=Eastman |first=John |title=Retakes: Behind the Scenes of 500 Classic Movies |url=https://archive.org/details/retakesbehindsce0000east |publisher=Ballantine Books |year=1989 |isbn=0-345-35399-4 }} *{{cite book |last=Ferrer |first=Sean |title=Audrey Hepburn, an Elegant Spirit |publisher=Atria |location=New York |year=2005 |isbn=978-0-671-02479-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/audreyhepburnele00ferr }} *{{cite book |last=Fishgall |first=Gary |title=Gregory Peck: A Biography |url=https://books.google.com/books?id=NJId3XPaeR0C&q=peck%20hepburn%20%22roman%20holiday%22&pg=PA174 |date=2002 |publisher=Simon and Schuster |isbn=0-684-85290-X }} *{{cite book |last1=Gitlin |first1=Martin |title=Audrey Hepburn: A Biography |url=https://archive.org/details/audreyhepburnbio0000gitl |date=2009 |publisher=Greenwood Press |location=Westport, Conn. |isbn=978-0-313-35945-3 }} *{{cite book |last=Givenchy |first=Hubert de|author-link=Hubert de Givenchy|title=Audrey Hepburn |url=https://archive.org/details/audreyhepburnlif0000unse_t6c4 |publisher=Pavilion |location=London |year=2007 |isbn=978-1-86205-775-3 }} *{{cite book |last=Harris |first=Warren G. |title=Audrey Hepburn: A Biography |url=https://archive.org/details/audreyhepburnbio0000harr_n3b5 |url-access=registration |year=1994 |publisher=Wheeler Pub. |isbn=978-1-56895-156-0 }} *{{cite book |last=Hill |first=Daniel Delis |title=As Seen in Vogue: A Century of American Fashion in Advertising |date=2004 |publisher=[[Texas Tech University Press]] |isbn=9780896725348 |url=https://archive.org/details/asseeninvoguecen00dani |url-access=registration }} *{{cite book |last=Matzen |first=Robert |title=Dutch Girl: Audrey Hepburn and World War II |year=2019 |publisher=GoodKnight Books (Paladin) |location=Pittsburgh, Pennsylvania |isbn=978-1-7322735-3-5 }} *{{cite book |last=Moseley |first=Rachel |year=2002 |title=Growing Up with Audrey Hepburn: Text, Audience, Resonance |publisher=[[Manchester University Press]] |isbn=978-0-7190-6310-7 }} *{{cite book |last=Paris |first=Barry |author-link=Barry Paris|title=Audrey Hepburn |url=https://archive.org/details/audreyhepburn0000pari_m0l5 |publisher=[[Berkley Books]] |year=2001 |orig-year=1996|isbn=978-0-425-18212-3 }} *{{cite book |last=Sheridan |first=Jayne |year=2010 |title=Fashion, Media, Promotion: The New Black Magic |url=https://archive.org/details/fashionmediaprom0000sher |publisher=[[Wiley-Blackwell]] |isbn=978-1-4051-9421-1 }} *{{cite book |last=Spoto |first=Donald |author-link=Donald Spoto|title=Enchantment: The Life of Audrey Hepburn |url=https://archive.org/details/enchantmentlifeo0000spot_g8f7 |url-access=registration |year=2006 |publisher=Harmony Books |isbn=978-0-307-23758-3 }} *{{cite book |last=Steele |first=Valerie |author-link=Valerie Steele |title=The Berg Companion to Fashion |url=https://books.google.com/books?id=Hemsvn9ZbRkC&pg=PA483|year=2010|publisher=Berg Publishers |isbn=978-1-84788-592-0 }} *{{cite book |last=Thurman |first=Judith |author-link=Judith Thurman |title=Secrets of the Flesh: A Life of Colette |url=https://books.google.com/books?id=bRzkHkFDowQC |location=New York |publisher=[[Alfred A. Knopf]] |year=1999 |isbn=978-0-3945-8872-8}} *{{cite book |last=Vermilye |first=Jerry |title=The Complete Films of Audrey Hepburn |url=https://archive.org/details/completefilmsofa0000verm |publisher=Citadel Press |location=New York |year=1995 |isbn=0-8065-1598-8 }} *{{cite book |last=Walker |first=Alexander |author-link=Alexander Walker (critic) |title=Audrey, Her Real Story|url=https://books.google.com/books?id=g1b_sUYLROMC |publisher=Macmillan |location=London |year=1997|orig-year=1994 |isbn=0-312-18046-2 }} *{{cite book |last=Woodward |first=Ian |title=Audrey Hepburn: Fair Lady of the Screen |url=https://books.google.com/books?id=PdKmyvMFWSoC&pg=PA94 |date=31 May 2012 |publisher=Ebury Publishing |isbn=978-1-4481-3293-5 }} ==Further reading== *{{cite book|last=Brizel|first=Scott|title=Audrey Hepburn: International Cover Girl|url=https://books.google.com/books?id=u9lNPgAACAAJ|date=18 November 2009|publisher=Chronicle Books|isbn=978-0-8118-6820-4}} *{{cite book|last=Byczynski|first=Stuart J.|title=Audrey Hepburn: A Secret Life|url=https://books.google.com/books?id=fmUNAAAACAAJ|date=1 January 1998|publisher=Brunswick Publishing Corporation|isbn=978-1-55618-168-9}} *{{cite book|last=Cheshire|first=Ellen|title=Audrey Hepburn|url=https://books.google.com/books?id=Lly8G8rTrQgC|date=19 October 2011|publisher=Perseus Books Group|isbn=978-1-84243-547-2}} *{{cite book|last=Hepburn-Ferrer|first=Sean|title=Audrey Hepburn, An Elegant Spirit|url=https://books.google.com/books?id=Xn8wjtoVspQC|date=5 April 2005|publisher=Simon and Schuster|isbn=978-0-671-02479-6}} *{{cite book|last=Hofstede|first=David|title=Audrey Hepburn: a bio-bibliography|url=https://books.google.com/books?id=8aJZAAAAMAAJ|date=31 August 1994|publisher=Greenwood Press|isbn=9780313289095}} *{{cite book|last=Karney|first=Robyn|author-link=Robyn Karney|title=Audrey Hepburn: A Star Danced|url=https://books.google.com/books?id=Qoz3gKnnriEC|year=1995|publisher=Arcade Publishing|isbn=978-1-55970-300-0}} *{{cite book|last=Keogh|first=Pamela Clarke|title=Audrey Style|url=https://books.google.com/books?id=9qpKPwAACAAJ|year=2009|publisher=Aurum Press, Limited|isbn=978-1-84513-490-7}} *{{cite book|last=Kidney|first=Christine|title=Audrey Hepburn|url=https://books.google.com/books?id=FnYeQwAACAAJ|date=1 February 2010|publisher=Pulteney Press|isbn=978-1-906734-57-2}} *{{cite book|title=Life: Remembering Audrey 15 Years Later|url=https://books.google.com/books?id=kJMxNAAACAAJ|date=1 August 2008|publisher=Life Magazine, Time Inc. Home Entertainment|isbn=978-1-60320-536-8}} *{{cite book|last=Marsh|first=June|title=Audrey Hepburn in Hats|url=https://books.google.com/books?id=OHv4kwEACAAJ|date=June 2013|publisher=Reel Art Press|isbn=978-1-909526-00-6}} *{{cite book|last=Maychick|first=Diana|title=Audrey Hepburn: An Intimate Portrait|url=https://archive.org/details/audreyhepburn00dian|url-access=registration|date=1 May 1996|publisher=Carol Publishing Group|isbn=978-0-8065-8000-5}} *{{cite book|last=Meyer-Stabley|first=Bertrand|title=La Véritable Audrey Hepburn|url=https://books.google.com/books?id=CJRVzarhA14C|year=2010|publisher=Pygmalion|language=fr|isbn=978-2-7564-0321-2}} *{{cite book|last=Morley|first=Sheridan|author-link=Sheridan Morley|title=Audrey Hepburn: A Celebration|url=https://archive.org/details/audreyhepburncel0000morl|url-access=registration|year=1993|publisher=Pavilion Books|isbn=978-1-85793-136-5}} *{{cite book|last=Nirwing|first=Sandy|title=An American in Paris: Audrey Hepburn and the City of Light – A historical analysis of genre cinema & gender roles|url=https://books.google.com/books?id=_g-x3BNOGkwC|date=26 January 2006|publisher=GRIN Verlag|isbn=978-3-638-46087-3}} *{{cite book|last=Nourmand|first=Tony|title=Audrey Hepburn: The Paramount Years|url=https://books.google.com/books?id=0s_PjECHii8C|year=2006|publisher=Boxtree|isbn=978-0-7522-2603-3}} *{{cite book|last=Paris|first=Barry|title=Audrey Hepburn|url=https://books.google.com/books?id=Dyi4vaDOKb8C|date=11 January 2002|publisher=Berkley Pub Group|isbn=978-0-425-18212-3|author-link=Barry Paris}} *{{cite book|last=Ricci|first=Stefania|title=Audrey Hepburn: una donna, lo stile|url=https://books.google.com/books?id=OyvrAAAAMAAJ|date=June 1999|publisher=Leonardo Arte|language=it|isbn=978-88-7813-550-5}} *{{cite book|last=Wasson|first=Sam|title=Fifth Avenue, 5 A.M.: Audrey Hepburn, Breakfast at Tiffany's, and The Dawn of the Modern Woman|url=https://books.google.com/books?id=ZK8DGepq9DMC|date=22 June 2010|publisher=HarperCollins|isbn=978-0-06-200013-2}} *{{cite book|last=Yapp|first=Nick|title=Audrey Hepburn|url=https://books.google.com/books?id=jFUmAQAAMAAJ|date=20 November 2009|publisher=Endeavour|isbn=9781873913109}} ==External links== {{sister project links|auto=1|d=Q42786}} *[https://web.archive.org/web/20160605075750/https://www.unicefusa.org/supporters/donors/audrey-hepburn-society Audrey Hepburn Society] (archived) at [[U.S. Fund for UNICEF|UNICEF USA]] *{{IMDb name|0000030}} *{{AllMovie name|31869}} *{{Discogs artist}} *{{TCMDb name}} *{{IBDB name}} *{{WorldCat id|lccn-n84-66746}} *{{New York Times topic|people/h/audrey_hepburn}} {{Navboxes | title = [[List of awards and honours received by Audrey Hepburn|Awards for Audrey Hepburn]] | list = {{Academy Award Best Actress}} {{BAFTA Award for Best Actress in a Leading Role}} {{Cecil B. DeMille Award}} {{David di Donatello for Best Foreign Actress}} {{Lincoln Center Gala Tribute}} {{Golden Globe Award Best Actress Motion Picture Drama}} {{Grammy Award for Best Spoken Word Album for Children}} {{Jean Hersholt Humanitarian Award}} {{New York Film Critics Circle Award for Best Actress}} {{Screen Actors Guild Lifetime Achievement Award}} {{Silver Shell for Best Actress}} {{Special Tony Award}} {{TonyAward PlayLeadActress}} }} {{EGOT winners}} {{Portal bar|Film|Fashion}} {{Authority control}} {{commonscat|Audrey Hepburn}} [[വർഗ്ഗം:ഹോളിവുഡ് നടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:1929-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1993-ൽ മരിച്ചവർ]] k7nm2ue07f1g544v5shrq24pl4ze2v7 0 280433 4617268 4097840 2026-05-04T22:43:26Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617268 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sushil Koirala}} {{Infobox Officeholder |honorific-prefix = [[The Right Honourable]] |nameസുശീൽ കൊയ്രാള |image = Sushil Koirala.jpg |order = [[നേപ്പാൾ പ്രധാനമന്ത്രി]] |president = [[റാം ബരൺ യാദവ്]] |vicepresident= [[Parmananda Jha]] |term_start = 11 ഫെബ്രുവരി 2014 |term_end = 2015 |predecessor = [[Khil Raj Regmi]] |successor = |office1 = നേപ്പാലി കോൺഗ്രസിന്റെ ആറാമത് പ്രസിഡന്റ് |term_start1 = 22 സെപ്റ്റംബർ 2010 |term_end1 = 2013 |predecessor1 = [[ഗിരിജ പ്രസാദ കൊയ്രാള]] |successor1 = SHER BAHADUR DEUBA |birth_date = {{birth date and age|1939|8|12|df=y}} |birth_place = BIRAT NAGAR |death_date = 1/3/2016(85 YEARS OLD ) |death_place = KATHMANDU CITY CO -OPREATION HOSPITAL |party = [[നേപ്പാളി കോൺഗ്രസ്]] |alma_mater = NEPAL GOVERNMENT COLLEGE }} ഒരു [[നേപ്പാൾ|നേപ്പാളി]] രാഷ്ട്രീയ നേതാവാണ് '''സുശീൽ കൊയ്രാള''' (ജനനം 1939). നിലവിലെ നേപ്പാൾ പ്രധാനമന്ത്രിയായ കൊയ്രാള 2010 മുതൽ [[നേപ്പാളി കോൺഗ്രസ്|നേപ്പാളി കോൺഗ്രസി]]ന്റെ പ്രസിഡന്റാണ്.2014 ഫെബ്രുവരി 10നാണ് കൊയരാള പ്രധാനമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റത്. 2015 ഒക്ടോബർ വരെ നേപ്പാൾ പ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്നു. 1954ൽ നേപ്പാളി കോൺഗ്രസിൽ അംഗമായി. ==ജീവിതരേഖ== 1939 ഓഗസ്റ്റ് 12ന് ഇന്ത്യയിലെ ബനാറസിൽ ജനിച്ചു. രാഷ്ടീയ പ്രാധാന്യമുള്ള കുടുംബമാണ് കൊയ്രാളയുടേത്. മുൻ നേപ്പാൾ പ്രധാനമന്ത്രിമാരായ മന്ത്രിക പ്രസാദ് കൊയ്രാളയുടെയും ഗിരിജ പ്രസാദ് കൊയ്രാളയുടെയും ബിഷേഷ്വർ പ്രസാദ കൊയ്രാളയുടെയും ബന്ധുവാണ്. 5 സഹോദരന്മാരും 3 അനുജത്തിമാരുമുണ്ട്. നേപ്പാളിലെ ആദ്യ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയായ പ്രചന്ദ ഗോർഖ പാർട്ടിയിലെ അംഗമാണ് കൊയ്രാളയുടെ അനുജത്തി രംഗ നാഥ് ശർമ. ലളിതമായ ജീവിതമാണ് കൊയരാള ജീവിക്കുന്നത്. 2016 ഫിബ്രവരി 9 നു സ്വവസിതിയിൽ വെച്ച് അന്തരിച്ചു. ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== 1955-ലാണ് നേപ്പാളി കോൺഗ്രസിൽ അംഗമായത്. രാജഭരണം 1960-ൽ ജനാധിപത്യം നിരോധിച്ചപ്പോൾ സുശീൽ ഇന്ത്യയിൽ അഭയം തേടിയിരുന്നു. വിമാനറാഞ്ചൽക്കേസിൽ ഒരുതവണ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ട കോൺഗ്രസ് നേതാവ് 16 വർഷം നേപ്പാളിന് പുറത്തായിരുന്നു. ബന്ധുവായ മുൻ നേപ്പാൾ പ്രസിഡൻറ് ഗിരിജാപ്രസാദ് കൊയ്‌രാളയുടെ സ്വാധീനത്തിലാണ് സുശീൽ രാഷ്ട്രീയത്തിലെത്തിയത്. ഗിരിജാ പ്രസാദിന്റെ മരണത്തെത്തുടർന്ന് 2008-ൽ നേപ്പാളി കോൺഗ്രസ് പ്രസിഡൻറായി.<ref>{{cite news|title=സുശീൽ കൊയ്‌രാള നേപ്പാൾ പ്രധാനമന്ത്രി|url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=429122|accessdate=26 മെയ് 2014|newspaper=മാതൃഭൂമി|date=11 ഫെബ്രുവരി 2014|archive-date=2014-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20140211194338/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=429122|url-status=dead}}</ref> ===2013ലെ തെരഞ്ഞെടുപ്പ്=== സി.പി.എൻ.-യു.എം.എലിന്റെ പിന്തുണയോടെയാണ് കോൺഗ്രസ് അധികാരത്തിലെത്തിയത്.<ref>{{cite news|title=നേപ്പാൾ: സുശീൽ കൊയ്രാള പ്രധാനമന്ത്രിയാകും|url=http://www.mangalam.com/print-edition/international/147118|accessdate=26 മെയ് 2014|newspaper=മംഗളം|date=10 ഫെബ്രുവരി 2014}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> വോട്ടെടുപ്പിൽ വ്യക്തമായ ഭുരിപക്ഷം നേടിയാണ് സുശീൽ കൊയ്‌രാള വിജയം കൈവരിച്ചത്. കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ പിന്തുണയോടെ മത്സരിച്ച കൊയ്‌രാള 601 അംഗ അസംബ്ലിയിൽ 405 വോട്ട് നേടിയാണ് പ്രധാനമന്ത്രി പദവിയിൽ എത്തിയത്. കഴിഞ്ഞ നവംബറിൽ നടന്ന പാർലമെന്റ് തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ആർക്കും കേവല ഭൂരിപക്ഷമില്ലാത്തതിനെ തുടർന്ന് മന്ത്രി സഭാ രൂപീകരണം നീണ്ടുപോകുകയായിരുന്നു.<ref>https://malayalam.yahoo.com/%E0%B4%A8%E0%B5%87%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%8D-%E0%B4%B8%E0%B5%81%E0%B4%B6%E0%B5%80%E0%B4%B2%E0%B5%8D-%E0%B4%95%E0%B5%8A%E0%B4%AF%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%B3-%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A7%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%82-141801400.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രം== നേപ്പാളി കോൺഗ്രസിനു വേണ്ടി പ്രതിനിധി സഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിജയിച്ചു. ===1991 പ്രതിനിധി സഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ബാങ്കെ 2=== {| class="wikitable" |- ! പാർട്ടി !! സ്ഥാനാർത്ഥി !! വോട്ടുകൾ !! Status |- | [[നേപ്പാളി കോൺഗ്രസ്]] || സുശീൽ കൊയ്രാള || - || വിജയം |} ===1994 പ്രതിനിധി സഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ബാങ്കെ 2===<ref>{{Cite web |url=http://www.election.gov.np/EN/toptwo.html |title=Election Commission of Nepal, Previous Election Top Two Candidates |access-date=2014-05-26 |archive-date=2008-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080305180248/http://www.election.gov.np/EN/toptwo.html |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" |- ! പാർട്ടി !! സ്ഥാനാർത്ഥി !! വോട്ടുകൾ !! Status |- |[[രാഷ്ട്രീയ ജനതാ പാർട്ടി]] || ശാന്തി ഷംസീർ റാണ || 15,711 ||വിജയം |- | [[നേപ്പാളി കോൺഗ്രസ്]] || സുശീൽ കൊയ്രാള || 10,222 || - |} ===1999 പ്രതിനിധി സഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ബാങ്കെ 2=== {| class="wikitable" |- ! പാർട്ടി !! സ്ഥാനാർത്ഥി !! വോട്ടുകൾ !! Status |- | [[നേപ്പാളി കോൺഗ്രസ്]] || സുശീൽ കൊയ്രാള || 15,256 || വിജയം |- | [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് നേപ്പാൾ]] || Rijwan Ahammad Sah || 6,185 || |} ===2008 അസംബ്ലി തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ബാങ്കെ 3=== 2008ലെ അസംബ്ലി തെരഞ്ഞടുപ്പിൽ കൊയ്രാള പരാജയപ്പെട്ടു. {| class="wikitable" |- ! പാർട്ടി !! സ്ഥാനാർത്ഥി !! വോട്ടുകൾ !! Status |- | [[Madhesi Jana Adhikar Forum, Nepal|M.P.R.F - Nepal]] || Sarbadev Prasad Ojha || 14,900 || Elected |- |[[Unified Communist Party of Nepal (Maoist)|UCPN (Maoists)]] || Parma Nanda Kurmi || 6970 || |- | [[Nepali Congress]] || Sushil Koirala || 5969 || |} ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:1939-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഓഗസ്റ്റ് 12-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നേപ്പാളിലെ പ്രധാനമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:സാർക്ക് രാജ്യങ്ങളുടെ ഭരണാധികാരികൾ]] r4x67o5f6yx1079jo43bjtxfxyvo6jj 0 286877 4617223 3646595 2026-05-04T16:16:04Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617223 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Saji thomas}} {{Infobox sportsperson | honorific_prefix = | name = Saji Thomas | honorific_suffix = | image = Saji Thomas.jpg | image_size = <!-- only when absolutely necessary --> | alt = | caption = | headercolor = | textcolor = <!-- Personal information --> | native_name = | native_name_lang = | birth_name = <!-- if different than name --> | full_name = <!-- if different than name/birth_name --> | nickname = | nationality = Indian <!-- will not display if national_team is defined --> | national_team = India <!-- only for the country represented in international competition --> | ethnicity = | citizenship = | birth_date = <!-- {{birth date and age|yyyy|mm|dd}} --> | birth_place = Chempumpuram, [[Alappuzha|Aleppey]], [[Kerala]], India | death_date = <!-- {{death date and age|death year|death month|death day|birth year|birth month|birth day}} --> | death_place = | resting_place = | resting_place_coordinates = | monuments = | residence = Kaithavana | hometown = | education = | alma_mater = | occupation = | years_active = | employer = | agent = | height = 186 cm | weight = 70 kg | spouse = | life_partner = | other_interests = | website = <!-- {{URL|www.example.com}} --> | module = <!-- Sport --> | country = India | sport = [[Rowing (sport)|Rowing]] | position = | disability = | disability_class = | weight_class = | weight_class_type = | rank = | event = | event_type = | universityteam = | collegeteam = | league = | league_type = | club = | team = | turnedpro = | turnedpro_type = | partner = | former_partner = | coach = | retired = | coaching = | module2 = <!-- Achievements and titles --> | worlds = | regionals = | nationals = | olympics = | paralympics = | commonwealth = | highestranking = | pb = <!-- Medal record --> | show-medals = | medaltemplates = | medaltemplates-title = | module3 = }} [[അർജുന അവാർഡ്]] നേടിയ ദേശീയ [[തുഴച്ചിൽ]] താരമാണ് '''സജി തോമസ്''' . 13 അന്താരാഷ്ട്ര മെഡലുകൾക്ക് ഉടമയാണ്. തുഴച്ചിലിൽ ഏറ്റവുംകൂടുതൽ രാജ്യാന്തര മെഡലുകൾ നേടിയ ഇന്ത്യൻ താരം സജിയാണ്‌.<ref>{{cite web|title=സ്‌ഥാനക്കയറ്റത്തിനൊപ്പം അർജുനയും: സജി തോമസിന്റെ അർജുന വാർഡ്‌ കുട്ടനാടിന്‌ ആഹ്‌ളാദമായി - See more at: http://www.mangalam.com/ipad/sports/news/217173#sthash.2pntwXIh.dpuf|url=http://www.mangalam.com/ipad/sports/news/217173|publisher=www.mangalam.com|accessdate=13 ഓഗസ്റ്റ് 2014}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ജീവിതരേഖ== [[ആലപ്പുഴ]] [[നെടുമുടി]] ചെമ്പുംപറമ്പ് സ്വദേശിയായ തോമസിന്റെയും ക്ലാരമ്മയുടെയും മകനാണ് . വൈശ്യംഭാഗം ഹൈസ്‌കൂളിലും എടത്വ സെന്റ്.അലോഷ്യസ് കോളേജിലുമായിരുന്നു വിദ്യാഭ്യാസം.<ref>{{cite web|title=ചെമ്പുംപുറം ഗ്രാമത്തിന് ആഹ്ലാദമായി സജിയുടെ അർജ്ജുന|url=http://www.mathrubhumi.com/sports/story.php?id=476329|publisher=www.mathrubhumi.com|accessdate=13 ഓഗസ്റ്റ് 2014|archive-date=2014-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20140813111443/http://www.mathrubhumi.com/sports/story.php?id=476329|url-status=dead}}</ref> 1996-97-ൽ കേരളത്തിനായി മത്സരിച്ചുതുടങ്ങി. [[ആലപ്പുഴ സായി ജലകായിക കേന്ദ്രം|ആലപ്പുഴ സായി ജലകായിക കേന്ദ്രമായിരുന്നു]] ആദ്യ പരിശീലന സ്‌ഥലം. 1996-97 ൽ [[കേരളം|കേരളത്തിനു]] വേണ്ടി മത്സരിച്ചു തുടങ്ങി. 1997 ൽ [[ബംഗളൂർ|ബംഗളരുവിൽ]] നടന്ന [[ദേശീയ ഗെയിംസ്, ഇന്ത്യ|ദേശീയ ഗയിംസിനുശേഷം]] സജി കരസേനയിൽ ചേർന്നു. 2000 ൽ ഇന്ത്യൻ ക്യാമ്പിലെത്തി. 2001 ൽ [[ചൈന|ചൈനയിൽ]] നടന്ന ഏഷ്യൻ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പായിരുന്നു ആദ്യത്തെ രാജ്യാന്തര മത്സരം. തുടർന്നുള്ള എല്ലാ വർഷവും രാജ്യാന്തര ചാമ്പ്യൻഷിപ്പുകളിൽ സജി തോമസ്‌ രാജ്യത്തിനായി മത്സരിച്ചു. [[ഇറ്റലി]], [[ജപ്പാൻ]], [[ജർമ്മനി]], [[സ്വിറ്റ്‌സർലൻഡ്‌]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ നടന്ന ലോക ചാമ്പ്യൻഷിപ്പുകളിലും പങ്കെടുത്തു. 13 രാജ്യാന്തര മെഡലുകളിൽ നാല്‌ സ്വർണവും അഞ്ച്‌ വെള്ളിയും ഉൾപ്പെടും. മൂന്ന്‌ സ്വർണം ഏഷ്യൻ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിലും ഒന്ന്‌ [[സാഫ്‌ ഗെയിംസ്|സാഫ്‌ ഗെയിംസിലുമാണ്‌]] നേടിയത്‌. 2010ൽ [[ചൈന|ചൈനയിലെ]] [[ഗ്വാങ്ഷു|ഗ്വാങ്ഷൂവിൽ]] നടന്ന ഏഷ്യാഡിൽ രണ്ട് വെള്ളിമെഡലുകൾ സ്വന്തമാക്കി. <ref>{{cite web|first=കെ. സുരേഷ്‌|title=മലയാളത്തിന് അർജുന വസന്തം|url=http://www.mathrubhumi.com/sports/story.php?id=476333|publisher=www.mathrubhumi.com|accessdate=13 ഓഗസ്റ്റ് 2014|archive-date=2014-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20140813111428/http://www.mathrubhumi.com/sports/story.php?id=476333|url-status=dead}}</ref> [[സെക്കന്തരാബാദ്|സെക്കന്തരാബാദിൽ]] കരസേനയുടെ ഇലക്ര്‌ടിക്കൽ ആൻഡ്‌ മെക്കാനിക്കൽ വിഭാഗത്തിൽ ക്യാപ്ടനാണ് . <ref>{{cite web|first=മനോജ് മുകുന്ദൻ|title=ഇത് കുട്ടനാടൻ കരുത്തിൽ തുഴയെറിഞ്ഞ് നേടിയ അർജുന|url=http://metrovaartha.com/2014/08/12/%E0%B4%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D-%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D-%E0%B4%95%E0%B4%B0%E0%B5%81%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%B2/|publisher=metrovaartha.com|accessdate=13 ഓഗസ്റ്റ് 2014|archive-date=2016-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20160630012831/http://metrovaartha.com/2014/08/12/%E0%B4%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D-%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D-%E0%B4%95%E0%B4%B0%E0%B5%81%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%B2/|url-status=dead}}</ref> ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== *അർജുന അവാർഡ് *2010ൽ ഏഷ്യാഡിൽ രണ്ട് വെള്ളിമെഡലുകൾ (ചൈനയിലെ ഗ്വാങ്ഷൂ) ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ തുഴച്ചിൽ താരങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അർജ്ജുന പുരസ്കാരം ലഭിച്ച മലയാളികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] k9twuz1h755nt2wu711ob92s25ol2jl 0 289688 4617210 3800348 2026-05-04T15:34:30Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617210 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sherlock (TV series)}} {{Infobox television | show_name = ഷെർലക്ക് | image = [[File:Sherlock titlecard.jpg|250px]] | caption = | genre = [[ക്രൈം ഡ്രാമ]] | creator = {{Unbulleted list|[[മാർക്ക് ഗാറ്റിസ്സ്]]|[[സ്റ്റീവൻ മൊഫാറ്റ്]]}} | based_on = {{Based on|''[[Canon of Sherlock Holmes|ഷെർലക് ഹോംസ്]]''|[[ആർതർ കോനൻ ഡോയൽ]]}} | director = {{Unbulleted list|[[Paul McGuigan (filmmaker)|പോൾ മക്ഗ്വിയൻ]]|[[യൂറോസ് ലിൻ]]|[[ടോബി ഹെയ്‍നസ്]]|[[Colm McCarthy (director)|കോം മക്കാർത്തി]]|[[നിക്ക് ഹുറാൻ]]|ജെറെമി ലവറിംഗ്}} | writer = {{Unbulleted list|മാർക്ക് ഗാറ്റിസ്സ്|സ്റ്റീവൻ മൊഫാറ്റ്|[[Stephen Thompson (writer)|സ്റ്റീഫൻ തോംസൺ]]}} | starring = {{Plain list | * [[ബെനഡിക്റ്റ് കംബർബാച്ച്]] * [[മാർട്ടിൻ ഫ്രീമാൻ]] }} | composer = {{Unbulleted list|[[ഡേവിഡ് ആർണോൾഡ്]]|[[Michael Price (composer)|മൈക്കൽ പ്രൈസ്]]}} | country = യുനൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം | language = ഇംഗ്ലിഷ് | num_series = 3 | num_episodes = 9 <!-- no. aired to date --> | list_episodes = ഷെർലക്ക് എപ്പിസോഡുകളുടെ പട്ടിക | executive_producer = {{Plain list | * മാർക്ക് ഗാറ്റിസ്സ് * സ്റ്റീവൻ മൊഫാറ്റ് * [[ബെറിൽ വെർച്യൂ]]|[[റെബേക്ക് ഈറ്റൺ]] {{small|[[ Masterpiece (TV series)|മാസ്റ്റർപീസ്]]}} * ബെതാൻ ജോൺസ് {{small|[[ബിബിസി]]}}|[[സ്യൂ വെർച്യൂ]] }} | producer = {{Unbulleted list|സ്യൂ വെർച്യൂ|എലെയ്ൻ കാമറൂൺ}} | editor = {{Unbulleted list|ചാർളി ഫിലിപ്സ്|മാലി ഇവാൻസ്|ടിം പോർട്ടർ}} | cinematography = {{Unbulleted list|ഫാബിയാൻ വാഗ്നർ|സ്റ്റീവ് ലാവെസ്}} | camera = സിംഗിൾ ക്യാമറ | runtime = 85-90 മിനുട്ട് | company = {{Unbulleted list|[[ഹാർട്സ്‍വുഡ് ഫിലിംസ്]]|[[BBC Cymru Wales|ബിബിസി വെയിൽസ്]]|[[WGBH-TV|ഡബ്ല്യുജിബിഎച്ച്]]}} | distributor = | channel = {{Unbulleted list|[[ബിബിസി വൺ]]|[[ബിബിസി എച്ച്ഡി]] (2010)|[[ബിബിസി വൺ എച്ച്ഡി]] (2012–) |[[പിബിഎസ്]] (2010–)}} | picture_format = [[576i]]<br/>[[1080i]] ([[HDTV]]) | audio_format = [[Stereo]] | first_aired = {{Start date|2010|07|25|df=y}} | last_aired = present | website=http://www.bbc.co.uk/programmes/b018ttws | production_website = http://www.pbs.org/wgbh/masterpiece/sherlock/ | production_website_title = പിബിഎസ് ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് }} 2010 മുതൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്ന ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് ടെലിവിഷൻ പരമ്പരയാണ് '''ഷെർലക്ക്'''. [[ആർതർ കോനൻ ഡോയൽ]] സൃഷ്ടിച്ച [[ഷെർലക് ഹോംസ്|ഷെർലക്ക് ഹോംസിനെ]] സമകാലീന ലോകത്തിനനുസൃതമാക്കി മാറ്റം വരുത്തി അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന പരമ്പരയാണിത്. [[മാർക്ക് ഗാറ്റിസ്സ്|മാർക്ക് ഗാറ്റിസ്സും]] [[സ്റ്റീവൻ മൊഫാറ്റ്|സ്റ്റീവൻ മൊഫാറ്റും]] ചേർന്നാണ് ഈ പരമ്പര സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നത്. [[ബെനഡിക്റ്റ് കംബർബാച്ച്]] ഷെർലക് ഹോംസിനെയും [[മാർട്ടിൻ ഫ്രീമാൻ]] [[ഡോ. ജോൺ വാട്സൺ|ഡോ. വാട്സണെയും]] ഷെർലക്കിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. മൂന്ന് സീസണുകളിലായി ഇതുവരെ ഒമ്പത് എപ്പിസോഡുകളാണ് സംപ്രേഷണം ചെയ്തിട്ടുള്ളത്. ആദ്യ സീസൺ 2010ലും രണ്ടാമത്തേത് 2012ലും മൂന്നാമത്തേത് 2014ലുമാണ് സംപ്രേഷണം ചെയ്തത്. [[ബിബിസി|ബിബിസിക്കു]] വേണ്ടി [[ഹാർട്സ്‍വുഡ് ഫിലിംസ്|ഹാർട്സ്‍വുഡ് ഫിലിംസിന്റെ]] [[സ്യൂ വെർച്യൂ]], എലൈൻ കാമറൺ എന്നിവർ നിർമ്മിക്കുന്ന ഈ പരമ്പരയിൽ [[പിബിഎസ്|പിബിഎസിന്റെ]] [[മാസ്റ്റർപീസ് (ടെലിവിഷൻ പരമ്പര)|മാസ്റ്റർപീസ്]] ആന്തോളജി പരമ്പരക്കുവേണ്ടി [[ഡബ്ല്യുജിബിഎച്ച് ടിവി|ഡബ്ല്യുജിബിഎച്ച് ബോസ്റ്റണും]] സഹനിർമ്മാതാവായി നിലകൊള്ളുന്നുണ്ട്. [[വെയിൽസ്|വെയിൽസിലെ]] [[കാർഡിഫ്|കാർഡിഫിലാണ്]] പരമ്പര പ്രധാനമായും ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. എന്നാൽ [[221ബി ബേക്കർ സ്ട്രീറ്റ്|221ബി ബേക്കർ സ്ട്രീറ്റിന്റെ]] പുറംഭാഗങ്ങൾ [[ലണ്ടൻ|ലണ്ടനിലെ]] [[നോർത്ത് ഗോവർ സ്ട്രീറ്റ്|നോർത്ത് ഗോവർ തെരുവിലാണ്]] ചിത്രീകരിച്ചത്. 2001 മുതൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്തിട്ടുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് ടെലിവിഷൻ പരമ്പരകളിൽ ഏറ്റവും കാണപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത് ഷെർലക്ക് മൂന്നാം സീസണായിരുന്നു.<ref name="radiotimes.com">Jones, Paul - [http://www.radiotimes.com/news/2014-01-22/sherlock-is-most-watched-drama-series-for-over-a-decade Sherlock series 3 is most watched BBC drama series for over a decade. An average of almost 12 million people tuned in for the third series of the detective drama on BBC1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141018102652/http://www.radiotimes.com/news/2014-01-22/sherlock-is-most-watched-bbc-drama-series-for-over-a-decade |date=2014-10-18 }} Radio Times, 22 January 2014</ref> 200ഓളം പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് ഷെർലക്ക് സംപ്രേഷണാവകാശം വിറ്റിട്ടുമുണ്ട്.<ref name=autogenerated1>[http://www.youtube.com/watch?v=jNzeuzYPiLc Sherlock in five languages - BBC Worldwide Showcase - YouTube<!-- Bot generated title -->]</ref> നിരൂപകരിൽ നിന്ന് വളരെ അനുകൂലമായ പ്രതികരണമാണ് ഷെർലക്കിന് ലഭിച്ചിട്ടുള്ളത്. രചനയുടെ ഗുണമേന്മ, സംവിധാനം, അഭിനയം എന്നിവ വളരെയധികം പ്രശംസിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. [[എമ്മി അവാർഡ്|എമ്മി]], [[ബാഫ്ത അവാർഡ്|ബാഫ്ത]], [[ഗോൾഡൻ ഗ്ലോബ് പുരസ്കാരം|ഗോൾഡൻ ഗ്ലോബ്]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾക്ക് ഷെർലക്ക് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. വിവിധ വിഭാഗങ്ങളിലായി ധാരാളം പുരസ്കാരങ്ങൾ നേടുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. പ്രൈംടൈം എമ്മി അവാർഡുകളിൽ മികച്ച നടൻ ([[ബെനഡിക്റ്റ് കംബർബാച്ച്]]), മികച്ച സഹനടൻ ([[മാർട്ടിൻ ഫ്രീമാൻ]]), മികച്ച രചയിതാവ് ([[സ്റ്റീവൻ മൊഫാറ്റ്]]) എന്നിവ ഷെർലക്ക് നേടിയിട്ടുണ്ട്. 2011ലെ പീബോഡി പുരസ്കാരവും ഷെർലക്കിനായിരുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.hartswoodfilms.co.uk/press/2011/ingenious-sherlock-wins-prestigious-peabody-award/ |title=പീബോഡി പുരസ്കാരം ഷെർലക്കിന്. |access-date=2014-09-10 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305130523/http://www.hartswoodfilms.co.uk/press/2011/ingenious-sherlock-wins-prestigious-peabody-award/ |url-status=dead }}</ref> == എപ്പിസോഡുകൾ == === സീസൺ ഒന്ന് (2010) === {| class="wikitable" |- ! scope="col" style="background:#438D80; color:#fff; width:15px;"| നം. ! scope="col" style="background:#438D80; color:#fff; width:180px;"| എപ്പിസോഡ് ! scope="col" style="background:#438D80; color:#fff; width:100px;"| സംവിധാനം ! scope="col" style="background:#438D80; color:#fff; width:100px;"| രചന ! scope="col" style="background:#438D80; color:#fff; width:90px;"| സംപ്രേഷണ തിയ്യതി ! scope="col" style="background:#438D80; color:#fff;"| മൂലകഥ |- | 1 || എ സ്റ്റഡി ഇൻ പിങ്ക് || പോൾ മക്ഗ്വിൻ || സ്റ്റീവൻ മൊഫാറ്റ്|| 2010 ജൂലൈ 25 || എ സ്റ്റഡി ഇൻ സ്കാർലറ്റ് |- | 2 || ദ ബ്ലൈൻഡ് ബാങ്കർ || യൂറോസ് ലൈൻ || സ്റ്റീഫൻ തോംസൺ || 2010 ആഗസ്റ്റ് 1 || |- | 3 || ദ ഗ്രേറ്റ് ഗെയിം || പോൾ മക്ഗ്വിൻ || മാർക്ക് ഗാറ്റിസ്സ് || 2010 ആഗസ്റ്റ് 1 || |} === സീസൺ രണ്ട് (2012) === {| class="wikitable" |- ! scope="col" style="background:#347C17; color:#fff; width:15px;"| നം. ! scope="col" style="background:#347C17; color:#fff; width:180px;"| എപ്പിസോഡ് ! scope="col" style="background:#347C17; color:#fff; width:100px;"| സംവിധാനം ! scope="col" style="background:#347C17; color:#fff; width:100px;"| രചന ! scope="col" style="background:#347C17; color:#fff; width:90px;"| സംപ്രേഷണ തിയ്യതി ! scope="col" style="background:#347C17; color:#fff;"| മൂലകഥ |- | 1 || എ സ്കാൻഡൽ ഇൻ ബെൽഗ്രാവിയ || പോൾ മക്ഗ്വിൻ || സ്റ്റീവൻ മൊഫാറ്റ്|| 2012 ജനുവരി 1 || എ സ്കാൻഡൽ ഇൻ ബൊഹീമിയ |- | 2 || ദ ഹണ്ട്സ് ഓഫ് ബാസ്ക്കർവില്ലെ || പോൾ മക്ഗ്വിൻ || മാർക്ക് ഗാറ്റിസ്സ് || 2012 ജനുവരി 8 || ദ ഹണ്ട്സ് ഓഫ് ബാസ്ക്കർവില്ലെ |- | 3 || ദ റൈക്കൻബാക്ക് ഫാൾ || ടോബി ഹെയ്നസ് || സ്റ്റീഫൻ തോംസൺ || 2012 ജനുവരി 15 || ദ ഫൈനൽ പ്രോബ്ലം |} === സീസൺ മൂന്ന് (2014) === {| class="wikitable" |- ! scope="col" style="background:#5372c8; color:#fff; width:15px;"| നം. ! scope="col" style="background:#5372c8; color:#fff; width:180px;"| എപ്പിസോഡ് ! scope="col" style="background:#5372c8; color:#fff; width:100px;"| സംവിധാനം ! scope="col" style="background:#5372c8; color:#fff; width:100px;"| രചന ! scope="col" style="background:#5372c8; color:#fff; width:90px;"| സംപ്രേഷണ തിയ്യതി ! scope="col" style="background:#5372c8; color:#fff;"| മൂലകഥ |- | 1 || ദ എംടി ഹെർസ് || ജെറെമി ലവറിംഗ് || മാർക്ക് ഗാറ്റിസ്സ് || 2014 ജനുവരി 1 || ദ അഡ്വെഞ്ചർ ഓഫ് എംടി ഹൗസ് |- | 2 || ദ സൈൻ ഓഫ് ത്രീ || കോം മക്കാർത്തി || സ്റ്റീവൻ മൊഫാറ്റ്<br/>മാർക്ക് ഗാറ്റിസ്സ്<br/>സ്റ്റീഫൻ തോംസൺ || 2014 ജനുവരി 5 || ദ സൈൻ ഓഫ് ദ ഫോർ |- | 3 || ഹിസ് ലാസ്റ്റ് വോ || നിക്ക് ഹുറാൻ || സ്റ്റീവൻ മൊഫാറ്റ് || 2010 ജനുവരി 12 || ഹിസ് ലാസ്റ്റ് ബോ |} == അവലംബം == {{reflist|2}} == പുറംകണ്ണികൾ == {{wikiquote|Sherlock (TV series)|ഷെർലക്ക്}} {{commons category|Sherlock (TV series)|ഷെർലക്ക്}} * http://seriesme.net {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180618132540/http://seriesme.net/ |date=2018-06-18 }} ഹാർട്സ്‍വുഡ് ഫിലിംസിൽ * [http://www.hartswoodfilms.co.uk/Sherlock-Series-2-program.aspx ''ഷെർലക്ക്'' സീസൺ 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111070446/http://www.hartswoodfilms.co.uk/Sherlock-Series-2-program.aspx |date=2012-01-11 }} ഹാർട്സ്‍വുഡ് ഫിലിംസിൽ * [http://seriesme.net tv series download] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180618132540/http://seriesme.net/ |date=2018-06-18 }} [[ടിവി.കോം|ടിവി.കോമിൽ]] * [http://www.tvguide.co.uk/titlesearch.asp?title=sherlock ''ഷെർലക്ക്''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201021035339/http://www.tvguide.co.uk/titlesearch.asp?title=sherlock |date=2020-10-21 }} [[ടിവി ഗൈഡ്|ടിവി ഗൈഡിൽ]] * {{YahooTV show|46841|ഷെർലക്ക്}} * {{IMDb title|1475582|ഷെർലക്ക്}} [[വർഗ്ഗം:ബ്രിട്ടീഷ് ടെലിവിഷൻ പരമ്പരകൾ]] [[വർഗ്ഗം:കുറ്റാന്വേഷണം]] [[വർഗ്ഗം:ഷെർലക് ഹോംസ്]] dxwx2rsbign4f7fu2q8dkkccu8g2023 0 296012 4617245 4017102 2026-05-04T18:50:38Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617245 wikitext text/x-wiki [[File:Santo gopalan library.JPG|thumb|സാന്റോ ഗോപാലൻ സ്മാരക വായനശാല, ഫോർട്ട് കൊച്ചി ]] {{ആധികാരികത}} [[കൊച്ചി]] തുറമുഖത്തു നിലനിന്നിരുന്ന പ്രാകൃതമായ തൊഴിൽ ടോക്കൺ സമ്പ്രദായമായ ചാപ്പയേറിനെതിരേ വിപ്ലവം നയിച്ച [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]<nowiki/>യുടെ തൊഴിലാളി നേതാവായിരുന്നു സാന്റോ ഗോപാലൻ. 1953 സപ്തംബർ 15  നു നടന്ന [[മട്ടാഞ്ചേരി]] വെടിവെപ്പിൽ കലാശിച്ച തൊഴിലാളി സമരങ്ങളുടെ പ്രധാന നേതാവായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി|ഫോർട്ട്കൊച്ചി]]<nowiki/>ക്കും മട്ടാഞ്ചേരിക്കും ഇടയിലായി സാന്റോ ഗോപാലൻ സ്മാരക  വായനശാല സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.<ref>[https://www.kairalinewsonline.com/2023/03/12/604937.html കൈരളിന്യൂസ് ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} മാർച്ച് 12, 2023</ref>   == ആദ്യകാല ജീവിതം == [[ആലപ്പുഴ]]<nowiki/>യിൽ നിന്നും തൊഴിലിനായി കൊച്ചി തുറമുഖത്തേക്ക് കുടിയേറിയ നിരവധി യുവാക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു സാന്റോ ഗോപാലൻ. ഒരു മികച്ച കായികാഭ്യാസിയും ശരീരസൗന്ദര്യ മത്സരങ്ങളിൽ സാന്നിധ്യവുമായിരുന്നു അദ്ദേഹം. കൊച്ചി തുറമുഖത്തു പലതരം ജോലികളിൽ ഏർപ്പെട്ട സാന്റോ ഗോപാലൻ തന്റെ നേതൃത്വപാടവം കാരണം ഒരു കമ്യൂണിസ്റ്റ് തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്നു.   == ചാപ്പസമ്പ്രദായം == കൊച്ചി തുറമുഖത്തു നിലനിന്നിരുന്നാണ് ഒരു ലേബർ ടോക്കൺ സമ്പ്രദായമായിരുന്നു ചാപ്പയേറ്. അക്കങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തിയ ലോഹ നിർമ്മിതമായ ടോക്കണാണ് ചാപ്പ. ദിവസവും ജോലിക്കായി കാത്തുനിൽക്കുന്ന തൊഴിലാളികളുടെ മുന്നിലേക്ക് [[കങ്കാണി സമ്പ്രദായം|കങ്കാണി]]<nowiki/>മാർ ചാപ്പകൾ ഉയർത്തി ഏറിയും. ചാപ്പ പെറുക്കിയെടുത്തു വരുന്നവർക്ക് മാത്രമേ ആ ദിവസം തൊഴിൽ ലഭിക്കൂ. ചാപ്പയ്ക്കായി പോരടിക്കുന്ന തൊഴിലാളികളെ നോക്കി കങ്കാണിമാർ ക്രൂരമായി രസിക്കുമായിരുന്നു. ഒരു രീതിയിലുമുള്ള തൊഴിലവകാശങ്ങൾ ഈ സമ്പ്രദായത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. നിരവധി തൊഴിൽ ചൂഷണങ്ങൾ നിലനിന്നിരുന്ന ഈ സമ്പ്രദായത്തിനെതിരെ സമരം ചെയ്യാനും തൊഴിലാളി സംഘടന വളർത്തിയെടുക്കാനും പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ച സമരനായകനാണ് സാന്റോ ഗോപാലൻ. <ref> [https://kchr.ac.in/articles/199 കേരള കൗൺസിൽ ഫോർ ഹിസ്റ്റോറിക്ക് റിസർച്ച്] </ref>   == മട്ടാഞ്ചേരി വെടിവെപ്പ്    == 1953 സപ്തംബർ 15 നു സംഘടിതരായ കമ്യൂണിസ്റ്റ് തൊഴിലാളികൾ നടത്തിയ ജാഥ പോലീസ് തടയാൻ ശ്രമിക്കുകയും തൊഴിലാളികൾ പൊലീസിന് നേരെ കല്ലെറിയുകയും ചെയ്തു. തുടർന്നുണ്ടായ വെടിവെപ്പിൽ നിരവധി പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും സെയ്ത്, സെയ്താലി, ആന്റണി എന്നിവർ രക്തസാക്ഷികളാവുകയും ചെയ്തു.<ref> [https://www.madhyamam.com/opinion/open-forum/mattancherry-shootout-opinion/558698 മാധ്യമം] മാർച്ച് 15, 2018 </ref> [[രാജീവ് രവി]] സംവിധാനം ചെയ്ത്, 2023 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ തുറമുഖം എന്ന മലയാള ചലച്ചിത്രം 1953 ലെ മട്ടാഞ്ചേരി വെടിവെപ്പിന്റെയും ചാപ്പ സമരത്തിന്റയും പശ്ചാത്തലത്തിൽ നിർമ്മിച്ചതാണ്. [[ഇന്ദ്രജിത്ത് (നടൻ)|ഇന്ദ്രജിത്ത് സുകുമാര]]<nowiki/>നാണ് സാന്റോ ഗോപാലനായി അഭിനയിച്ചത്.<ref> [https://www.thehindu.com/entertainment/movies/thuramukham-movie-review-rajeev-ravis-film-is-an-important-document-of-the-struggles-to-unionise-for-rights/article66603418.ece ദി ഹിന്ദു] മാർച്ച് 10, 2023 </ref>   == അവസാന കാലം   == ഗോപാലന്റെ ഗുസ്തിയിലെ മികവ് മൂലം കൂട്ടുകാരയാളെ സാന്റൊ ഗോപാലൻ എന്നു വിളിച്ചു .ഗോപാലൻ കയർ തൊഴിലാളികളുടെ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിലും ട്രേഡ് യൂണിയനിലും അംഗമായി.കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിലും ട്രേഡ് യൂണിയനിലും നേതാവായിരുന്ന സാന്റോഗോപാലൻ വർഷങ്ങളോളം തൊഴിലാളികളെ നയിച്ചു. 1968 ൽ നടന്ന സമരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു പോലീസ് - തൊഴിലാളി ഏറ്റുമുട്ടലിൽ അദ്ദേഹത്തിന് സാരമായി പരുക്കേൽക്കുകയും ആന്തരിക്കുകയും ചെയ്തു. <ref> [https://www.thehindu.com/features/metroplus/society/one-for-the-road/article5839510.ece#:~:text=He%20was%20a%20gymnast%20and,and%20he%20died%20from%20injuries. ദി ഹിന്ദു] മെയ് 19, 2016 </ref>   == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കമ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രവർത്തകർ]] mig4bqqm15lmsbsym338v4k8zm0orma 0 297580 4617304 4286927 2026-05-05T04:47:47Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617304 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Same-sex marriage}} [[File:World_marriage-equality laws.svg|thumb|upright=2|{{Legend|#025|സ്വവർഗവിവാഹം}}]] ഒരേ ലിംഗത്തിൽപെട്ട വ്യക്തികൾ തമ്മിലുള്ള വിവാഹത്തെ '''സ്വവർഗവിവാഹം''' എന്നും <ref>19Nov2014, http://malayalam.webdunia.com/newsworld/news/international/0810/11/1081011042_1.htm</ref> അതിനുള്ള നിയമസാധുതയെ വിവാഹതുല്യത<ref>Emma Margolin, 18Nov2014, http://www.msnbc.com/msnbc/south-carolina-marches-toward-marriage-equality {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141119033418/http://www.msnbc.com/msnbc/south-carolina-marches-toward-marriage-equality |date=2014-11-19 }}</ref> എന്നും പറയുന്നു. സ്വവർഗവിവാഹങ്ങൾ നിയമവിധേയമാക്കിയിട്ടുള്ള ചില പാശ്ചാത്യ രാഷ്ട്രങ്ങൾ<ref>Keith Wagstaff, 17July2013, http://theweek.com/article/index/242703/11-countries-where-gay-marriage-is-legal</ref> അർജെന്റിന , ബ്രസീൽ , കാനഡ , ഡെൻമാർക്ക്‌ , ഫ്രാൻസ് , ഐസ്ലാൻഡ്‌, ലെക്സംബർഗ്, നെതർലാൻഡ്‌, ന്യൂ സീലാൻഡ്‌ , നോർവേ, പോർച്ചുഗൽ, സ്പെയിൻ , സ്വീഡെൻ, സൌത്ത് ആഫ്രിക്ക മുതലായവയാണ്. മെക്സിക്കോയിലെ ചില പ്രവിശ്യകളും യു. എസ്.എ യിലെ ചില സംസ്ഥാനങ്ങളും<ref>Reuter, 11Oct2014, http://timesofindia.indiatimes.com/world/us/Idaho-becomes-latest-US-state-to-allow-gay-marriage/articleshow/44779966.cms</ref><ref>18Oct2014, http://timesofindia.indiatimes.com/world/us/Gay-marriage-now-legal-in-Arizona/articleshow/44865021.cms</ref><ref>19October2013, http://www.mangalam.com/pravasi/news/108350{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഈ ഗണത്തിൽ പെടുന്നു.1989- ഇൽ ഡെന്മാർക്കിൽ ആദ്യത്തെ സ്വവർഗ്ഗവിവാഹം രെജിസ്റ്റെർ ചെയ്യപെട്ടു എങ്കിലും 2001-ഇൽ നെതർലാൻഡ്‌ സ്വവർഗവിവാഹങ്ങളെ നിയമപരമായി അംഗീകരിക്കുന്ന ലോകത്തിലെ പ്രഥമരാഷ്ട്രമായി<ref>23April2013, http://www.bbc.com/news/world-21321731</ref>. 21 ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യദശകം മുതല്ക്കാണ് ഇത്തരം വിവാഹങ്ങൾ അംഗീകരിച്ചു കൊണ്ടുള്ള നിയമങ്ങൾ കൂടുതലായി നിലവിൽ വന്നു തുടങ്ങിയതും, അതിന്റെ ചുവടുപിടിച്ചു സ്വവർഗബന്ധങ്ങൾ അംഗീകരിച്ചു കിട്ടുന്നതിനു വേണ്ടിയുള്ള നിയമപോരാട്ടങ്ങളും<ref>17Nov2014, http://edition.cnn.com/2013/05/28/us/same-sex-marriage-fast-facts/</ref> സാമൂഹിക മുന്നേറ്റങ്ങളും ഇന്ത്യ പോലുളള രാജ്യങ്ങളിൽ<ref>Satya Prakash, 01April2014, http://www.hindustantimes.com/india-news/naz-foundation-files-curative-petition-on-gay-sex-in-sc/article1-1202765.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140715142425/http://www.hindustantimes.com/india-news/naz-foundation-files-curative-petition-on-gay-sex-in-sc/article1-1202765.aspx |date=2014-07-15 }}</ref> കൂടുതൽ ശക്തിയാർജിച്ചതും. ഭരണ-രാഷ്ട്ര-സാമൂഹിക വികസനാവശ്യങ്ങൾകായി നികുതി അടയ്ക്കുന്ന ഏതൊരു പൌരനേയും പോലെ, ഗവണ്മെന്റ് ആനുകൂല്യങ്ങൾ, പെൻഷൻ , ആശുപത്രി സേവനങ്ങൾ, പങ്കാളിയുടെ സ്വത്തവകാശം മുതലായവ<ref>10Feb2014, http://edition.cnn.com/2014/02/08/politics/holder-same-sex-marriage-rights/</ref> സ്വവർഗവിവാഹം നിയമവിധേയമാക്കുന്നതിലൂടെ സ്വവർഗാനുരാഗികൾക്കും സാധ്യമാവുകയും അത്തരം ബന്ധങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ സാമൂഹിക സ്വീകാര്യത കൈവരുകയും ചെയ്യുന്നു. വിവാഹരജിസ്ട്രേഷൻ സാധ്യമായിട്ടുള്ള വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ ചിലപ്പോൾ മതപരമായ പരിമിതികൾ കാരണം സ്വവർഗവിവാഹങ്ങൾ പരമ്പരാഗത രീതിയിയുള്ള മതാനുഷ്ടാനങ്ങൾ പിന്തുടരുന്നവയായിരിക്കില്ല. ചില രാജ്യങ്ങളിലെ നവീന ക്രിസ്തീയ സഭകളും<ref>Niraj Warikoo, 19June2014, http://www.usatoday.com/story/news/nation/2014/06/19/presbyterians-allow-gay-marriage-ceremonies/10922053/</ref><ref>Jaweed Kaleem, 19June2014, http://www.huffingtonpost.com/2014/06/19/presbyterian-church-gay-marriage_n_5512756.html</ref> മറ്റും ഇത്തരം വിവാഹങ്ങളെ അംഗീകരിക്കുന്നവയാണ്. 2014ൽ വത്തിക്കാനിൽ ഫ്രാൻസിസ് മാർപ്പാപ്പയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന അസാധാരണ സിനഡ് സ്വവർഗവിവാഹങ്ങളെപ്പറ്റിയുള്ള<ref>05Oct2014, http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=489455 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141111165500/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=489455 |date=2014-11-11 }}</ref> പ്രമേയം അവതരിപ്പിച്ചത്‌ ഈ വിഷയത്തിൽ ആഗോളതലത്തിൽ ഏറെ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിതെളിച്ചു. സ്വദേശങ്ങളിൽ<ref>Parvathy Menon, 12December2014, http://www.thehindu.com/news/national/as-india-takes-a-step-back-uk-prepares-to-legalise-gay-marriage/article5448766.ece</ref> സ്വവർഗവിവാഹങ്ങൾക്ക് നിയമ-സാമൂഹിക അംഗീകാരമില്ലാത്തതിനാൽ ചിലർ അതിനു പൂർണ്ണ അംഗീകാരമുള്ള വിദേശനാടുകളിൽ പോയി വിവാഹങ്ങൾ നടത്താറുണ്ട്‌.<ref>Sudha Pillai, 06Sep2014, http://www.bangaloremirror.com/columns/sunday-read/Love-in-the-time-of-Section-377/articleshow/41886416.cms</ref> 2021 ലെ കണക്കു പ്രകാരം താഴെ പറയുന്ന 29 രാജ്യങ്ങൾ സ്വവർഗ്ഗ വിവാഹത്തെ നിയമവിധേയമാക്കിയിട്ടുണ്ട് (രാജ്യം മുഴുവനുമോ ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ മാത്രമായോ) {{columns-list|colwidth=10em| * [[സ്വവർഗ്ഗവിവാഹം അർജൻ്റീനയിൽ|അർജൻ്റീന]] * [[സ്വവർഗ്ഗവിവാഹം ഓസ്റ്റ്രേലിയയിൽ|ഓസ്റ്റ്രേലിയ]] * [[സ്വവർഗ്ഗവിവാഹം ഓസ്റ്റ്രിയയിൽ|ഓസ്റ്റ്രിയ]] * [[സ്വവർഗ്ഗവിവാഹം ബെൽജിയത്തിൽ|ബെൽജിയം]] * [[സ്വവർഗ്ഗവിവാഹം ബ്രസീലിൽ|ബ്രസീൽ]] * [[സ്വവർഗ്ഗവിവാഹം കാനഡയിൽ|കാനഡ]] * [[സ്വവർഗ്ഗവിവാഹം കൊളമ്പിയയിൽ|കൊളമ്പിയ]] * [[സ്വവർഗ്ഗവിവാഹം കോസ്റ്റാ റിക്കായ|കോസ്റ്റാ റിക്ക]] * [[സ്വവർഗ്ഗവിവാഹം ഡെന്മാർക്കിൽ|ഡെന്മാർക്ക്]] * [[സ്വവർഗ്ഗവിവാഹം ഇക്വഡോറിൽ|ഇക്വഡോർ]] * [[സ്വവർഗ്ഗവിവാഹം ഫിൻലാൻഡിൽ|ഫിൻലാൻഡ്]] * [[സ്വവർഗ്ഗവിവാഹം ഫ്രാൻസിൽ|ഫ്രാൻസ്]] * [[സ്വവർഗ്ഗവിവാഹം ജെർമനിയിൽ|ജെർമനി]] * [[സ്വവർഗ്ഗവിവാഹം ഐസ് ലാൻഡിൽ|ഐസ്‌ലാന്റ്]] * [[സ്വവർഗ്ഗവിവാഹം അയർലാൻഡിൽ|അയർലാൻഡ്]] * [[സ്വവർഗ്ഗവിവാഹം ലക്സംബർഗിൽ|ലക്സംബർഗ്]] * [[സ്വവർഗ്ഗവിവാഹം മാൾട്ടയിൽ|മാൾട്ട]] * [[സ്വവർഗ്ഗവിവാഹം മെക്സികോയിൽ|മെക്സികോ]]{{efn|name=mexico|text=Same-sex marriage is legally performed and recognized in the states of [[Same-sex marriage in Aguascalientes|Aguascalientes]], [[Same-sex marriage in Baja California|Baja California]], [[Same-sex marriage in Baja California Sur|Baja California Sur]], [[Same-sex marriage in Campeche|Campeche]], [[Same-sex marriage in Chiapas|Chiapas]], [[Same-sex marriage in Chihuahua|Chihuahua]], [[Same-sex marriage in Coahuila|Coahuila]], [[Same-sex marriage in Colima|Colima]], [[Same-sex marriage in Hidalgo|Hidalgo]], [[Same-sex marriage in Jalisco|Jalisco]], [[Same-sex marriage in Michoacán|Michoacán]], [[Same-sex marriage in Morelos|Morelos]], [[Same-sex marriage in Nayarit|Nayarit]], [[Same-sex marriage in Nuevo León|Nuevo León]], [[Same-sex marriage in Oaxaca|Oaxaca]], [[Same-sex marriage in Puebla|Puebla]], [[Same-sex marriage in Quintana Roo|Quintana Roo]], [[Same-sex marriage in San Luis Potosí|San Luis Potosí]], [[Same-sex marriage in Sinaloa|Sinaloa]], and [[Same-sex marriage in Mexico City|Mexico City]] as well as in some municipalities in [[Same-sex marriage in Guerrero|Guerrero]], [[Same-sex marriage in Querétaro|Querétaro]] and [[Same-sex marriage in Zacatecas|Zacatecas]]. Marriages entered into in these jurisdictions are fully recognized by law throughout Mexico. In other states, same-sex marriage is available by court injunction ([[Recurso de amparo|amparo]]).}} * [[സ്വവർഗ്ഗവിവാഹം നെതർലാൻഡ്സിൽ|നെതർലാൻഡ്സ്]]{{efn|name=netherlands|text=Same-sex marriage is performed and recognized by law in [[Same-sex marriage in the Netherlands|the Netherlands proper]], including [[Same-sex marriage in Bonaire, Sint Eustatius and Saba|Bonaire, Sint Eustatius and Saba]]. Marriages entered into there have minimal recognition in [[Same-sex marriage in Aruba, Curaçao and Sint Maarten|Aruba, Curaçao and Sint Maarten]].}} * [[സ്വവർഗ്ഗവിവാഹം ന്യൂസിലാൻഡിൽ|ന്യൂ സിലാൻഡ്]]{{efn|name=nz|text=Same-sex marriage is performed and recognized by law in [[New Zealand|New Zealand proper]], but not in [[LGBT rights in Tokelau|Tokelau]], the [[LGBT rights in the Cook Islands|Cook Islands]] or [[LGBT rights in Niue|Niue]], which together make up the [[Realm of New Zealand]].}} * [[സ്വവർഗ്ഗവിവാഹം നോർവേയിൽ|നോർവേ]] * [[സ്വവർഗ്ഗവിവാഹം പോർട്ടുഗലിൽ|പോർട്ടുഗൽ]] * [[സ്വവർഗ്ഗവിവാഹം സൗത്ത് ആഫ്രിക്കയിൽ|സൗത്ത് ആഫ്രിക്ക]] * [[സ്വവർഗ്ഗവിവാഹം സ്പെയിനിൽ|സ്പെയിൻ]] * [[സ്വവർഗ്ഗവിവാഹം സ്വീഡനിൽ|സ്വീഡൻ]] * [[സ്വവർഗ്ഗവിവാഹം തായ്‌വാനിൽ|തായ്‌വാൻ]] * [[സ്വവർഗ്ഗവിവാഹം യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിൽ|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം]]{{efn|name=uk|text= Same-sex marriage is performed in all of the UK and in its non-Caribbean possessions, but not in its Caribbean possessions of [[LGBT rights in Anguilla|Anguilla]], the [[LGBT rights in the British Virgin Islands|British Virgin Islands]], the [[LGBT rights in the Cayman Islands|Cayman Islands]], [[LGBT rights in Montserrat|Montserrat]] and the [[LGBT rights in the Turks and Caicos Islands|Turks and Caicos Islands]].|group=}} * [[സ്വവർഗ്ഗവിവാഹം അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]{{efn|name=usa|text=Same-sex marriage is performed and recognized by law in all [[Same-sex marriage law in the United States by state|fifty states]] and the [[Same-sex marriage in the District of Columbia|District of Columbia]], all territories except [[LGBT rights in American Samoa|American Samoa]], and in [[Same-sex marriage in tribal nations in the United States|some tribal nations]].}} * [[സ്വവർഗ്ഗവിവാഹം ഉറുഗ്വായിൽ|ഉറുഗ്വായ്]] }} ==അവലംബം== <references/> ==കുറിപ്പുകൾ== {{notelist}} [[വർഗ്ഗം:വിവാഹം]] lpf43bd4mashqjhz1xpukrmoba3bnf7 0 301338 4617314 3793207 2026-05-05T06:18:56Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617314 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Hafza (Novelist)}} {{Two other uses|ഹഫ്സ (നോവലിസ്റ്റ്)|ഹഫ്സ ബിൻത് ഉമർ|ഹഫ്സ}} {{Infobox Person | name = കെ. മുഹമ്മദ് ഹാശിം | image = | image_size =200 px | caption = | birth_date = 1949 | birth_place = [[കണ്ണൂർ]], [[കേരളം]] | death_date = 2015 ജനുവരി 10 | death_place = [[ചെറുവറ്റ]], [[കോഴിക്കോട്]] | education = | occupation = സാഹിത്യകാരൻ, വിവർത്തകൻ, നോവലിസ്റ്റ് | spouse = ഹഫ്സത്ത് | parents = | children = ഹർഷദ്, മിദ് ലാജ്, സഹീർ }} '''ഹഫ്സ''' എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന മലയാളത്തിലെ ഒരു നോവലിസ്റ്റും വിവർത്തകനുമായിരുന്നു കെ. മുഹമ്മദ് ഹാശിം. 1979 ൽ '''മാ''' എന്ന നോവലിനുള്ള അംഗീകാരമായി [[എം.പി. പോൾ]] അവാർഡ് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1949 കണ്ണൂർ സിറ്റിയിൽ ജനനം. [[അഗത്തി]] ദ്വീപിൽ പോസ്റ്റ് മാസ്റ്ററായി സേവനമനുഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഏഴ് നോവലുകളും വിർത്തനങ്ങളും ലഘുഗ്രന്ഥങ്ങളും കഥകളും രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. ആനുകാലികങ്ങളിൽ എഴുതാറുണ്ട്. 2015 ജനുവരി 10 ന് കോഴിക്കോട് വെച്ച് അന്തരിച്ചു. <ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/335704/150110 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-01-10 |archive-date=2015-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150114211101/http://www.madhyamam.com/news/335704/150110 |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.mangalam.com/latest-news/270752{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> അവസാനം എഴുതിയ നോവൽ അർബുദം ബാധിച്ച് കിടക്കവേ ആണ് ആരംഭിച്ചതും പൂർത്തിയാക്കിയതും.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=SHXBGVtjMl4 അർബുത്തെ മറികടന്ന നിശ്ചയദാർഢ്യം-ഏഷ്യനെറ്റ് ന്യൂസ് (യൂടൂബ്)]</ref> നിശ്ചയാദാർഢ്യവും സർഗശേഷിയും സമ്മേളിച്ച എഴുത്തുകാരനെന്ന് വിലയിരുത്തപ്പെട്ടു. <ref>{{Cite web |url=http://www.asianetnews.tv/news/article/21753_WRITER-HAFSA |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-01-10 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305082503/http://www.asianetnews.tv/news/article/21753_WRITER-HAFSA |url-status=dead }}</ref>. ചലച്ചിത്ര സംവിധായകനും തിരക്കഥാകൃത്തുമായ [[ഹർഷദ്]] മകനാണ്. == രചനകൾ == * മാ - നോവൽ ([[ഡിസി ബുക്സ്]]_1979) * സാരസ്വതം - നോവൽ * ഒരു സ്വപന ജീവിയുടെ ആത്മകഥ- നോവൽ * അക്രമം- നോവൽ * സ്ത്രീക്കനൽ- നോവൽ * ദാന്തൻ- നോവൽ * ഒരു അതിസുന്ദരിയുടെ കഥ- നോവൽ ([[വിചാരം ബുക്സ്]]_2014) ==വിവർത്തനങ്ങൾ== * അഹ്മദ് ഖലീൽ - [[മറിയം ജമീല]] * മുസ്ലിം സ്വഭാവം - [[മുഹമ്മദുൽ ഗസ്സാലി]] * വഴിയടയാളങ്ങൾ- [[സയ്യിദ് ഖുതുബ്]] * ഖുർആൻ ഒരു പെൺവായന - [[ആമിന വദൂദ്]] ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ എഴുത്തുകാർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളം വിവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളം നോവലെഴുത്തുകാർ]] [[വർഗ്ഗം:2015-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 10-ന് മരിച്ചവർ]] s8zc2igfuszvysnf8tkw2uludro17cm 0 301562 4617273 4090748 2026-05-05T00:49:53Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617273 wikitext text/x-wiki താഴേതട്ടിലെ വികസനം, എല്ലാവരുടെയും ക്ഷേമം, ഗ്രാമസ്വരാജ്‌ തുടങ്ങിയ ഗാന്ധിയൻ സങ്കല്‌പങ്ങൾ അക്ഷരാർഥത്തിൽ യാഥാർഥ്യമാക്കുന്നതിനാണ്‌ വാർധയിലെ ഗാന്ധി ആശ്രമത്തിലെ ഗ്രാമപഠന പരിശീലന സേവനകേന്ദ്രമായ സേവാഗ്രാമിന്റെ പേരിൽ കേരളത്തിലെ തദ്ദേശസ്വയംഭരണ സ്‌ഥാപനങ്ങളിലെ എല്ലാ വാർഡുകളിലും സേവാഗ്രാം ഗ്രാമകേന്ദ്രങ്ങൾ (വാർഡ്‌കേന്ദ്രം) തുടങ്ങാൻ 2014 ജൂൺ മാസത്തിൽ കേരളസർക്കാർ ഉത്തരവായി. <ref>http://www.mangalam.com/opinion/271591#sthash.DSwmtCP6.dpuf{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2015 ജനുവരി 26-ന് മുൻപ് എല്ലാ വാർഡുകളിലും സേവാഗ്രാം ഗ്രാമകേന്ദ്രങ്ങൾ തുടങ്ങണമെന്നാണ് സർക്കാർ ഉത്തരവിൽ. == ലക്ഷ്യം == ഓരോ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് വാർഡുകളിലും സ്ഥാപിക്കുന്ന സേവാഗ്രാം ഗ്രാമകേന്ദ്രം ഗ്രാമസഭയുടെ ആസ്ഥാനമെന്ന നിലയിൽ വാർഡിൽ നടക്കുന്ന ഭരണ, വികസന, ക്ഷേമ, സേവന, സാംസ്കാരിക, സാമൂഹ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കൂട്ടായ ചർച്ചചെയ്യുന്നതിനും വിലയിരുത്തുന്നതിനും ക്രോഡീകരിക്കുന്നതിനും മോണിറ്റർ ചെയ്യുന്നതിനും അവ നടപ്പിലാക്കാൻ വാർഡ് വികസന സമിതിയെ സഹായിക്കുന്നതിനും വേണ്ടിയുള്ള വികേന്ദ്രീകരണ ഭരണ-സേവന കേന്ദ്രമായാണ് വിഭാവനം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. വാർഡ് വികസന സമിതി കൂടാതെ കുടുംബശ്രീ എ.ഡി.എസ്, ജാഗ്രതാസമിതി, ആരോഗ്യശുചിത്വ സമിതി, പെയിൻ ആൻറ് പാലിയേറ്റീവ് കെയർ തുടങ്ങി പഞ്ചായത്തിന് കീഴിലുള്ള എല്ലാ വാർഡ്തല/ പ്രാദേശിക ജനകീയ സമിതികളുടെ ആസ്ഥാനമായിരിക്കും ഗ്രാമകേന്ദ്രം. വാർഡിലെ വികസനക്ഷേമ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കുകയും ഏകോപിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതോടൊപ്പം വിവിധ സേവനങ്ങളുടെ എക്സ്റ്റൻഷൻ കേന്ദ്രവുമായും ഇത് പ്രവർത്തിക്കും. ഫീൽഡുതല ഉദ്യോഗസ്ഥരായ കൃഷി അസിസ്റ്റൻറ്, ഹെൽത്ത് ഇൻസ്പെക്ടർ, പബ്ലിക് ഹെൽത്ത് നഴ്സ്, ഗ്രാമസേവകൻ, ഐ.സി.ഡി.എസ് സൂപ്പർവൈസർ, സാക്ഷരാ പ്രേരക്, എസ്.സി/ എസ്.ടി പ്രമോട്ടർ, ഫിഷറീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ, ലൈവ് സ്റ്റോക്ക് ഇൻസ്പെക്ടർ എന്നിവരുടെ വാർഡ് തല പ്രവർത്തന കേന്ദ്രമായിരിക്കണം ഗ്രാമകേന്ദ്രം. ചുരുക്കത്തിൽ പഞ്ചായത്തിൻറെ വാർഡുതല ഇൻഫർമേഷൻ സെൻററും ജനസേവന കേന്ദ്രവും ആയി മാറണം. == കെട്ടിടവും പ്രവർത്തനസമയവും == വാർഡിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പഞ്ചായത്തിൻറെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള കെട്ടിടങ്ങൾ (അംഗൻവാടി, ഫാമിലി വെൽഫയർ സെൻറർ, കമ്മ്യൂണിറ്റി ഹാൾ, മറ്റു ഘടകസ്ഥാപനങ്ങൾ) ഇവയിലേതെങ്കിലും ഗ്രാമ കേന്ദ്രത്തിൻറെ ഓഫീസ് ആയി ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്. ഇങ്ങനെയുള്ള യാതൊരു സൌകര്യവും ലഭ്യമല്ലാത്ത വാർഡുകളിൽ 25 ച. മീറ്റർ തറ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള എൽ.എസ്‌., ജി.ഡി.എൻജിനിയർ നിശ്‌ചയിക്കുന്ന വാടകയ്‌ക്ക് കെട്ടിടം ഉപയോഗിക്കാം. പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക്‌ തനതുഫണ്ട്‌ വികസനഫണ്ടിൽനിന്ന്‌ 50,000 രൂപ വകകൊള്ളിക്കേണ്ടതുമാണ്. <ref>http://www.mangalam.com/opinion/271591#sthash.DSwmtCP6.dpuf{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == പ്രവർത്തനസമയം == ആഴ്ചയിൽ 5 ദിവസം ഉച്ചക്ക് ശേഷം 3 മുതൽ 7 മണി വരെയാണ് പ്രവർത്തന സമയം. സന്നദ്ധപ്രവർത്തനത്തിലൂടെയാണ് കേന്ദ്രം പ്രവർത്തിപ്പിക്കേണ്ടത്. മുഖ്യപ്രവർത്തന ചുമതല വാർഡ് മെന്പർക്കാണ്. അദ്ദേഹത്തെ സഹായിക്കാൻ പഞ്ചായത്തിന് കീഴിലുള്ള ഒരു ഉദ്യോഗസ്ഥനെ ഭരണസമിതി നിശ്ചയിച്ചുനൽകും. <ref>http://utharadesamonline.com/article_details&article_id=1626{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ഗ്രാമകേന്ദ്രത്തിൽ ലഭ്യമാക്കേണ്ടവ == ഗ്രാമസഭ വാർത്താബോർഡ്, പൊതു നോട്ടീസ് ബോർഡ് എന്നിവ അവിടെ ഉണ്ടായിരിക്കണം. പഞ്ചായത്തിൻറെ പൌരാവകാശ രേഖ, വാർഡുതല സ്ഥിതിവിവരങ്ങൾ, മാപ്പുകൾ, പഞ്ചായത്തു തീരുമാനങ്ങൾ, ഉത്തരവുകൾ, വിജ്ഞാപനങ്ങൾ, വാർഡുതല ഗുണഭോക്തൃ പട്ടികകൾ, ക്ഷേമപെൻഷൻ ഗുണഭോക്താക്കളുടെ ലിസ്റ്റ്, ബി.പി.എൽ ലിസ്റ്റ് മുതലായവ അവിടെ ലഭ്യമായിരിക്കണം. == പരിശീലനം == കേരള ഇൻസ്‌റ്റിറ്റ്യൂട്ട്‌ ഓഫ്‌ ലോക്കൽ അഡ്‌മിനിസ്‌ട്രേഷൻ (കില) നേതൃത്വത്തിൽ തദ്ദേശസ്വയംഭരണ സ്‌ഥാപനങ്ങളിലെ അംഗങ്ങൾക്കും ഉദ്യോഗസ്‌ഥർക്കും സന്നദ്ധ പ്രവർത്തകർക്കും സേവാഗ്രാം ഗ്രാമകേന്ദ്രവുമായി ബദ്ധപ്പെട്ട് പരിശീലനം കൊടുക്കുന്നുണ്ട് <ref>http://www.mangalam.com/opinion/271591#sthash.DSwmtCP6.dpuf{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ തദ്ദേശ ഭരണം]] hmigwmonkhnwn0a95u7hmbw7pvcw9jx 0 304061 4617231 4617008 2026-05-04T16:30:42Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617231 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sunny Joseph}} {{Infobox_politician | name = സണ്ണി ജോസഫ് | image = SUNNYJOSEPHMLA.jpg | office = [[കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി|കെപിസിസി]], പ്രസിഡന്റ് | term = 8 മെയ് 2025 - തുടരുന്നു | predecessor = [[കെ. സുധാകരൻ]] | successor = | office2 = [[നിയമസഭ| നിയമസഭാംഗം]] | constituency2 =[[പേരാവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പേരാവൂർ]] | term_start2 = [[മേയ് 14]] [[2011]] | term_end2 = | predecessor2 = [[കെ.കെ. ശൈലജ]] | successor2 = | birth_date ={{Birth date and age|1952|8|18}} | birth_place =[[തൊടുപുഴ]] | residence =[[ഇരിട്ടി]] | death_date = | death_place = | party = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] | religion = [[ക്രിസ്തുമതം]] |father=ജോസഫ് വടക്കേക്കുന്നേൽ |mother=റോസക്കുട്ടി | spouse =എൽസി ജോസഫ് | children =2 പുത്രിമാർ | website = www.advsunnyjoseph.com/ | footnotes = | date = മെയ് 8 | year = 2025 | source =http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/123%20Sunny%20Joseph.pdf നിയമസഭ }} 2025 മെയ് 8 മുതൽ [[കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി|കെപിസിസി]]യുടെ<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2025/05/08/kpcc-president-elected-sunny-joseph.html</ref> പ്രസിഡൻ്റായി തുടരുന്ന 2011 മുതൽ [[പേരാവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പേരാവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഇരിട്ടിയിൽ നിന്നുള്ള [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)|കോൺഗ്രസ്(ഐ)]] എം.എൽ.എയാണ് അഡ്വക്കേറ്റ് '''സണ്ണി ജോസഫ്'''.<ref>http://www.keralaassembly.org/election/assembly_poll.php?year=2011&no=16</ref><ref>https://www.mangalam.com/news/district-detail/469265-kannur.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ജീവിതരേഖ == [[ഇടുക്കി ജില്ല]]യിലെ [[തൊടുപുഴ]]യിൽ ജോസഫിന്റേയും റോസക്കുട്ടിയുടേയും മകനായി 1952 ഓഗസ്റ്റ് 18ന് ജനിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.niyamasabha.org/codes/13kla/mem/sunny_joseph.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-02-25 |archive-date=2016-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160609154035/http://www.niyamasabha.org/codes/13kla/mem/sunny_joseph.htm |url-status=dead }}</ref>. ഉളിക്കൽ, എടൂർ, കിളിയന്തറ എന്നീ സ്കൂളുകളിൽ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം. തൊടുപുഴ ന്യൂമാൻ കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. കോഴിക്കോട് ഗവ.ലോ കോളേജിൽ നിന്ന് നിയമബിരുദവും നേടി. ബി.എ.എൽ.എൽ.ബിയാണ് വിദ്യാഭ്യാസ യോഗ്യത. == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == 1970 മുതൽ കെ.എസ്.യുവിൻ്റെ സജീവ പ്രവർത്തകനായ സണ്ണി ജോസഫ് കോഴിക്കോട് , കണ്ണൂർ യൂണിവേഴ്സിറ്റികളിൽ വിദ്യാർത്ഥി പ്രതിനിധിയായ സിൻഡിക്കേറ്റ് മെമ്പറായിരുന്നു. 1980-കളിൽ യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് കണ്ണൂർ ജില്ലാ പ്രസിഡൻ്റായി രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമായ സണ്ണി ജോസഫ് 2001-ൽ കെ.സുധാകരൻ കണ്ണൂർ ഡിസിസി പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനമൊഴിഞ്ഞപ്പോൾ പകരം ഡിസിസി പ്രസിഡൻ്റായി നിയമിതനായി.<ref>https://www.mathrubhumi.com/amp/news/kerala/sudhakaran-sunny-joseph-political-alliance-1.10571129</ref> സംസ്ഥാനത്തെ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയിൽ കെ സുധാകരൻ്റെ വിശ്വസ്ഥനായി അറിയപ്പെടുന്ന സണ്ണി ജോസഫ് 2011-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പേരാവൂർ മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും ആദ്യമായി നിയമസഭാംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016, 2021 നിയമസഭകളിൽ വീണ്ടും അംഗമായ സണ്ണി ജോസഫ് നിലവിൽ കെപിസിസി പ്രസിഡൻ്റും പേരാവൂരിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗവുമാണ്<ref>https://nocorruption.in/politician/sunny-joseph/</ref> '''പ്രധാന പദവികൾ''' * യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് കണ്ണൂർ, ജില്ലാ പ്രസിഡൻറ് * ഉളിക്കൽ സഹകരണ ബാങ്ക്,പ്രസിഡൻറ് * തലശ്ശേരി കാർഷിക വികസന സഹകരണ സൊസൈറ്റി, പ്രസിഡൻറ് * മട്ടന്നൂർ ബാർ അസോസിയേഷൻ, പ്രസിഡൻറ് * 2001-2011 : കണ്ണൂർ ഡി.സി.സി. പ്രസിഡൻറ് * യുഡിഎഫ് കണ്ണൂർ ജില്ലാ ചെയർമാൻ * 2011-2016 , 2016-2021, 2021- തുടരുന്നു നിയമസഭാംഗം, പേരാവൂർ * 2025 മുതൽ കെപിസിസി പ്രസിഡന്റ്<ref>{{Cite web |url=https://www.oneindia.com/peravoor-assembly-elections-kl-16/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-02-17 |archive-date=2021-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507152258/https://www.oneindia.com/peravoor-assembly-elections-kl-16/ |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/sunny-joseph-mla-becomes-kpcc-president-after-21-years-a-christian-representative-becomes-kpcc-head-1.10571042</ref><ref>https://www.madhyamam.com/kerala/kpcc-president-sunny-joseph-and-ex-president-k-sudhakaran-1406751</ref> == അവലംബം == <references/> {{Fourteenth KLA}} [[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:1952-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഓഗസ്റ്റ് 18-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കെ.പി.സി.സി. പ്രസിഡന്റുമാർ]] ad4c1rtjmzp6owmmgpl448b1bamkcil 0 310720 4617251 4009146 2026-05-04T19:42:00Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617251 wikitext text/x-wiki മലയാള ചെറുകഥാകൃത്തും മാധ്യമപ്രവർത്തകനുമാണ് '''സി. അനൂപ്''' (15 മെയ് 1969). ==ജീവിതരേഖ== ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ മാവേലിക്കര, ചൂനക്കരയിൽ വൈക്കത്തേത്ത് കിഴക്കതിൽ ചെല്ലപ്പൻ നായരുടേയും ഒറ്റപ്ലാവിൽ എൽ രത്നമ്മയുടേയും മകനാണ്. കേരള സർവ്വകലാശാലയിൽ നിന്ന് മലയാളത്തിൽ എംഎ, എംഫിൽ ബിരുദങ്ങൾ, ഭാരതീയ വിദ്യാഭവനിൽ നിന്ന് ജേർണലിസം. കലാകൗമുദി, സമീക്ഷ, മംഗളം, മാധ്യമം വാരിക, കൈരളി ടിവി, പീപ്പിൾ ടിവി എന്നിവിടങ്ങളിൽ മാധ്യമപ്രവർത്തകനായി പ്രവർത്തിച്ചു. ചലച്ചിത്ര താരം ശ്രീനിവാസൻ അവതരിപ്പിച്ച ചെറിയ ശ്രീനിയും വലിയ ലോകവും, വി കെ ശ്രീരാമൻ അവതരിപ്പിച്ച സാമൂഹ്യപാഠം തുടങ്ങിയ പ്രശസ്തമായ ടെലിവിഷൻ പ്രോഗ്രാമുകളുടെ പ്രൊഡ്യൂസർ. പീപ്പിൾ ടിവിയിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ പെയ്തുതോരാത്ത പാട്ടുകൾ എന്ന സംഗീതപരിപാടിയുടെ സംവിധായകൻ. പ്രേംകുമാർ പ്രധാന കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ച ലക്ഷ്മണൻ, ബാലചന്ദ്രൻ ചുള്ളിക്കാട് കേന്ദ്ര കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ച അച്ഛൻ രാമകൃഷ്‍ണൻ എന്നീ ടെലിഫിലിമുകളുടെ രചനയും സംവിധാനവും നിർവഹിച്ചു. മനസ്സിനക്കരെ, അച്ചുവിന്റെ അമ്മ എന്നീ സിനിമകളിൽ [[സത്യൻ അന്തിക്കാടിന്റെ]] സഹസംവിധായകനായി പ്രവർത്തിച്ചു. ഭാർഗ്ഗവചരിതം നാലാംഖണ്ഡം എന്ന സിനിമയുടെ തിരക്കഥാ രചനയിൽ ശ്രീനിവാസന്റെ സഹായി. ഇപ്പോൾ [[ഏഷ്യാനെറ്റ് ന്യൂസിൽ]] കറന്റ് അഫേഴ്സ് വിഭാഗത്തിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നു. 1. പ്രണയത്തിന്റെ അപനിർമ്മാണം -SPCS 2.പരകായപ്രവേശം -DC BOOKS 3.കടൽച്ചൊരുക്ക് -DC BOOKS 4. ഇ.എം.എസും ദൈവവും - FEBIYAN BOOKS 5. നെപ്പോളിയന്റെ പൂച്ച -MATRUBHOOMI BOOKS 6. മൂന്നു കാലങ്ങൾ -CHINTHA BOOKS 7. രാച്ചുക്ക് -CHINTHA BOOKS എന്നീ കഥാ സമാഹാരങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. വിശുദ്ധ യുദ്ധം - നോവൽ MATRUBHUMI BOOKS നരിമാൻ പോയിന്റ് -H@C BOOKS ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ യാത്രാ പുസ്തകം -DC BOOKS എന്നിവ യാത്രാവിവരണങ്ങൾ . പുരസ്ക്കാരങ്ങൾ - 1അങ്കണം സാഹിത്യ പുരസ്ക്കാരം - 2000 2. ടി.വി. കൊച്ചുബാവ പുരസ്കാരം - 2015 3. സംസ്ഥാന ടെലിവിഷൻ അവാർഡ് - 4 വർഷങ്ങളിൽ 4. അബുദാബി ശക്തി അവാർഡ് - 2022 - രാച്ചുക്കിന് 5. 2022 ലെ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്ക്കാരം - ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ യാത്രാ പുസ്തകത്തിന് . 6. ദസ്വി ദാനിയ ലെനിൻ എന്ന നോവൽ ട്രൂ കോപ്പി തിങ്കിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. -- ഇപ്പോൾ സ്വതന്ത്ര മാധ്യമ പ്രവർത്തകൻ . തിരുവനന്തപുരത്ത് താമസം. ==കൃതികൾ== ===കഥാ സമാഹാരങ്ങൾ=== *പ്രണയത്തിന്റെ അപനിർമ്മാണം - എൻബിഎസ് *പരകായ പ്രവേശം - ഡിസിബി *ഇംഎസും ദൈവവും - ഒലീവ് *നെപ്പോളിയന്റെ പൂച്ച - മാതൃഭൂമി ബുക്സ് *കടൽച്ചൊരുക്ക് - ഡിസിബി *മൂന്നു കാലങ്ങൾ - ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്‍സ് ===നോവൽ=== *വിശുദ്ധയുദ്ധം - മാതൃഭൂമി ബുക്സ് ===യാത്രാവിവരണം=== *നരിമാൻ പോയന്റ് ===ഉപന്യാസ സമാഹാരം (എഡിറ്റ് ചെയ്‍തത്)=== * ലാൽ സലാം * ഇഎംസ് അനുഭവം യോജിച്ചും വിയോജിച്ചും * അരുന്ധതിയുടെ അനുഭവലോകം ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== * അറ്റ്ലസ്- കൈരളി നോവൽ അവാർഡ് - വിശുദ്ധയുദ്ധം * അറ്റ്ലസ് - കൈരളി ചെറുകഥാ അവാർഡ് - ദൂരം * പി. പത്മരാജൻ അവാർഡ് - സിനിമാ നിരൂപണം * കൃഷ്‍ണകൈമൾ അവാർഡ് *തത്വമസി മാധ്യമ അവാർഡ് പുരസ്ക്കാരങ്ങൾ - 1അങ്കണം സാഹിത്യ പുരസ്ക്കാരം - 2000 2. ടി.വി. കൊച്ചുബാവ പുരസ്കാരം - 2015 3. സംസ്ഥാന ടെലിവിഷൻ അവാർഡ് - 4 വർഷങ്ങളിൽ 4. അബുദാബി ശക്തി അവാർഡ് - 2022 - രാച്ചുക്കിന് 5. 2022 ലെ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്ക്കാരം - ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ യാത്രാ പുസ്തകത്തിന് . ==അവലംബം== <references/> https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=703102541853236&substory_index=703102541853236&id=100081038714907&mibextid=Nif5oz <ref>{{Cite web |url=http://aksharamonline.com/author/c-anoop |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-06-09 |archive-date=2015-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610050525/http://aksharamonline.com/author/c-anoop |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.sayahna.org/%E0%B4%B8%E0%B4%BF_%E0%B4%85%E0%B4%A8%E0%B5%82%E0%B4%AA%E0%B5%8D/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-06-09 |archive-date=2015-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610030514/http://www.sayahna.org/%E0%B4%B8%E0%B4%BF_%E0%B4%85%E0%B4%A8%E0%B5%82%E0%B4%AA%E0%B5%8D/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://onlinestore.dcbooks.com/author/anoop-c |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-06-09 |archive-date=2015-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610050022/http://onlinestore.dcbooks.com/author/anoop-c |url-status=dead }}</ref> <ref>http://www.mangalam.com/print-edition/sunday-mangalam/248596{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://anjalilibrary.com/author/%E0%B4%B8%E0%B4%BF%E0%B4%85%E0%B4%A8%E0%B5%82%E0%B4%AA%E0%B5%8D |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-06-09 |archive-date=2015-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150512063709/http://anjalilibrary.com/author/%E0%B4%B8%E0%B4%BF%E0%B4%85%E0%B4%A8%E0%B5%82%E0%B4%AA%E0%B5%8D |url-status=dead }}</ref> [[വർഗ്ഗം:മലയാള കഥാകൃത്തുക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:മാദ്ധ്യമപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:മേയ് 15-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1969-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:യാത്രാവിവരണത്തിനുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] 9i04589315scmpw6b34wvbp544jp0fn 0 315097 4617235 4559832 2026-05-04T16:59:19Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617235 wikitext text/x-wiki {{prettyurl/wikidata}} {{Infobox football biography | name= Sandip Nandy | image = Sandip Nandy.jpg | fullname = Sandip Nandy | birth_date = {{birth date and age|1975|1|15}} | birth_place = [[Burdwan]], [[India]] | currentclub = [[Mohun Bagan A.C.|Mohun Bagan]] | clubnumber = 42 | height = {{height|m=1.80}} | position = [[Goalkeeper (association football)|Goalkeeper]] | years1 = 1999–2001 | clubs1 = [[Mohun Bagan A.C.|Mohun Bagan]] | caps1 = | goals1 = | years2 = 2001–2002 | clubs2 = [[Tollygunge Agragami]] | caps2 = | goals2 = | years3 = 2002-2004 | clubs3 = [[East Bengal F.C.|East Bengal]] | caps3 = | goals3 = | years4 = 2004-2009 | clubs4 = [[Mahindra United]] | caps4 = | goals4 = | years5 = 2009-2010 | clubs5 = [[Prayag United S.C.|Chirag United]] | caps5 = | goals5 = | years6 = 2010-2012 | clubs6 = East Bengal | caps6 = | goals6 = | years7 = 2012-2013 | clubs7 = [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] | caps7 = 26 | goals7 = 0 | years8 = 2013- | clubs8 = [[Mohun Bagan]] | caps8 = 13 | goals8 = 0 | years9 = 2014- | clubs9 = [[Kerala Blasters]] | caps9 = 3 | goals9 = 0 | nationalyears1 = 2004- | nationalteam1 = [[India national football team|India]] | nationalcaps1 = 16 | nationalgoals1 = 0 | pcupdate = 10 July 2015 (UTC) | ntupdate = 25 August 2013 }} ഇന്ത്യൻ ഫുട്ബോളിൾ ഗോൾ കീപ്പറും കേരളാ ബ്ലാസ്റ്റേസ് ഗോൾക്കീപ്പറുമാണ്‌.കേരളാബ്ലാസ്റ്റേസിനു വേണ്ട് 2014 ഇന്ത്യൻ സൂപ്പർ ലീഗിലെ പ്രകടനം ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു <ref>http://www.mangalam.com/ipad/sports/news/260743{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>http://www.deshabhimani.com/news-sports-all-latest_news-423450.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. പശ്ച്ചിമ ബംഗാളാണ്‌ സ്വദേശം.1999 മോഹൻ ബഗാനിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു.അതേ വർഷം NFLലിൽ മോഹൻ ബഗാൻ ജയിക്കുന്നതിൽ നിർണായക പങ്കും വഹിച്ച്.2003 ASEAN ക്ലബ് ച്യാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ മികച്ച ഗോൾക്കീപ്പറായി തിരഞ്ഞെടുത്തു.2012-2013ൽ ഇന്ത്യൻ ഫുട്ബോളിന്റെ ഗോൾക്കീപ്പറായി 38 മത്തെ വയസ്സിൽ ഏഴ് വർഷത്തിനു ശേഷം തിരിച്ചു വന്നു<ref>{{Cite web |url=http://www.indiansuperleague.com/kerala-blasters-fc/squad/goalkeeper-10639-sandip-nandy-playerprofile |title=indiansuperleague |access-date=2015-07-27 |archive-date=2015-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150714124454/http://www.indiansuperleague.com/kerala-blasters-fc/squad/goalkeeper-10639-sandip-nandy-playerprofile |url-status=dead }}</ref>. ==കരിയർ നേട്ടങ്ങൾ== ===വിജയികൾ=== അഞ്ച് NFL/ഐ ലീഗ് കിരീടങ്ങൾ.<br /> ഫെഡറേഷൻ കപ്പ്<br /> ഡ്യൂറന്റ് കപ്പ് <br /> IFAഷീൾഡ് 2005 സാഫ് കപ്പ് വിജയം AIFF ഐ ലീഗ് 2012-13 ബെസ്റ്റ് ഗോൾക്കീപ്പർ ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരള ബ്ലാസ്റ്റേഴ്സ് ഫുട്ബോൾ കളിക്കാർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 15-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1975-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഫുട്ബോൾ ഗോൾകീപ്പർമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഫുട്ബോൾ കളിക്കാർ]] d2t0y3in0hnliiqjof8i9s6arbi3j97 0 315104 4617342 3952264 2026-05-05T09:36:14Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617342 wikitext text/x-wiki {{prettyurl/wikidata}} {{needs image}} {{Infobox cricketer | name = Hemant Kanitkar | image = | caption = | birth_date = birth date|1942|12|8 | birth_place = Amravati, Maharashtra | death_date = death date and age|2015|6|9|1942|12|8|df=yes | batting = Right-hand bat | bowling = - | columns = 2 | column1 = [[Test cricket|Tests]] | matches1 = 2 | runs1 = 111 | bat avg1 = 27.75 | 100s/50s1 = -/1 | top score1 = 65 | deliveries1 = - | wickets1 = - | bowl avg1 = - | fivefor1 = - | tenfor1 = - | best bowling1 = - | catches/stumpings1= -/- | column2 = [[First-class cricket|First-class]] | matches2 = 87 | runs2 = 5006 | bat avg2 = 42.78 | 100s/50s2 = 13/- | top score2 = 250 | deliveries2 = 82 | wickets2 = 1 | bowl avg2 = 54.00 | fivefor2 = - | tenfor2 = - | best bowling2 = 1/29 | catches/stumpings2= 70/20 | international = true | country = India | testdebutfor = | testdebutagainst = | testdebutdate = 22 November | testdebutyear = 1974 | lasttestdate = 11 December | lasttestfor = | lasttestagainst = | lasttestyear = 1974 | source = http://www.espncricinfo.com/india/content/player/30019.html Cricinfo | date = | year = }} ഇന്ത്യയുടെ മുൻ ക്രിക്കറ്റ് ബാറ്റ്സ്മാനാണ് '''ഹേമന്ദ്‌ കനിത്‌കർ'''(8 December 1942 - 9 June 2015 )ആഭ്യന്തര ക്രിക്കറ്റിൽ ഒന്നര പതിറ്റാണ്ട് നീണ്ട കരിയറുള്ള കനിത്കർ ഇന്ത്യക്കായി രണ്ട് [[ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റ്|ടെസ്റ്റും]] കളിച്ചിട്ടുണ്ട്.ഇന്ത്യൻ താരമായിരുന്ന ഋഷികേശ് കനിത്കർ മകനാണ്<ref>[http://www.mangalam.com/latest-news/325522 www.mangalam.com]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ==ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റ്== 1974ൽ [[വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസ് ദേശീയ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|വെസ്‌റ്റ് ഇൻഡീസിന്റെ]] ഇന്ത്യൻ പര്യടനത്തിലെ രണ്ട്‌ ടെസ്‌റ്റുകളിലാണ്‌ അദ്ദേഹം കളിച്ചത്‌. ആൻഡി റോബർട്‌സിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള കരീബിയൻ പടയെ നേരിട്ട ഇന്ത്യയ്‌ക്ക് വേണ്ടി ആദ്യ മത്സരത്തിൽ തന്നെ അദ്ദേഹം 65 റൺസ്‌ നേടി ടോപ്‌ സ്‌കോററായി. തുടർന്നുള്ള മത്സരങ്ങളിൽ 18,8, 20 എന്നിങ്ങനെയാണ്‌ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്‌കോർ.രണ്ട് ടെസ്റ്റുകളിൽ നിന്ന് ഒരു അർധസെഞ്ച്വറി ഉൾപ്പെടെ 111 റൺസാണ് കനിത്കറുടെ അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിക്കറ്റിലെ സമ്പാദ്യം.എന്നാൽ പിന്നീട്‌ ടീമിൽ നിന്ന്‌ ഒഴിവാക്കപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ആഭ്യന്തര ക്രിക്കറ്റിൽ തിളങ്ങി.<ref>{{Cite web |url=http://kerala.indiaeveryday.in/news-------1285-607290.htm |title=kerala.indiaeveryday.in/news |access-date=2015-07-27 |archive-date=2016-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314091910/http://kerala.indiaeveryday.in/news-------1285-607290.htm |url-status=dead }}</ref>. ==ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ് ക്രിക്കറ്== ആഭ്യന്തര ക്രിക്കറ്റിൽ 87 മത്സരങ്ങളിൽ നിന്ന്‌ 42.78 ശരാശരിയിൽ അദ്ദേഹം 5006 റൺസ്‌ നേടിയിട്ടുണ്ട്‌. 13 സെഞ്ചുറികളും 23 അർധ സെഞ്ചുറികളും ഉൾപ്പെടെയാണിത്‌.രഞ്‌ജിയിൽ മഹാരാഷ്‌ട്രയുടെ താരമായിരുന്നു. സൗരാഷ്‌ട്രയ്‌ക്കെതിരെ സെഞ്ചുറിയോടെയാണ്‌ അദ്ദേഹത്തിന്റെ രഞ്‌ജി അരങ്ങേറ്റം.ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ് ക്രിക്കറ്റിൽ [[വിക്കറ്റ് കീപ്പർ]] കൂടിയായിരുന്ന കനിത്കറുടെ പേരിൽ 70 ക്യാച്ചുകളും 20 സ്റ്റമ്പിങ്ങുകളും കൂടിയുണ്ട്<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/sports/story.php?id=551990 |title=www.mathrubhumi.com |access-date=2015-07-27 |archive-date=2015-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150622072309/http://www.mathrubhumi.com/sports/story.php?id=551990 |url-status=dead }}</ref>. ==ക്രിക്കറ്റിനു ശേഷം== എഴുപതുകളുടെ അവസാനം കളി അവസാനിപ്പിച്ച അദ്ദേഹം പിന്നീട്‌ മഹാരാഷ്‌ട്രയുടെ പരിശീലകനായും സെലക്‌ടറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്‌. ജൂണിയർ സെലക്ഷൻ പാനലിലും അംഗമായിരുന്നു.2015 ജൂൺ 9ന്‌ അന്തരിച്ചു<ref>.http://mangalam.pc.cdn.bitgravity.com/sports/news/325656</ref>. ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാർ]] [[വർഗ്ഗം:1942-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഡിസംബർ 8-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:2015-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജൂൺ 9-ന് മരിച്ചവർ]] m1kf6ivxmj6rany12sf8mjdp3ajh3y4 0 318182 4617278 3792850 2026-05-05T01:08:34Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617278 wikitext text/x-wiki [[കണ്ണൂർ]] [[ഇരിട്ടി]]ക്കടുത്ത് [[വിളക്കോട്|വിളക്കോടെ]] [[പോപ്പുലർ ഫ്രണ്ട്]] പ്രവർത്തകൻ പാറക്കണ്ടത്തിലെ ഷിഹാബ് മൻസിലിൽ കുനിയിൽ സൈനുദ്ദീനെ [[കാക്കയങ്ങാട്]] ടൗണിലെ സലാല ചിക്കൻ സെന്ററിൽ വച്ചു [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.എമ്മുകാർ]] വെട്ടി കൊലപ്പെടുത്തിയ സംഭവമാണ് '''സൈനുദ്ദീൻ വധക്കേസ്'''. 2008 ജൂൺ 23ന് ഉച്ചയ്ക്ക് 1.30നാണ് കൊലപാതകം നടന്നത്. സംഭവത്തിനു ഒരു ദിവസം മുൻപ് കാക്കയങ്ങാട് ഹൈസ്കൂളിൽ [[കാംപസ് ഫ്രണ്ട്]] നടത്തിയ ലഘുലേഖ വിതരണം [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മുകാർ]] തടഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് സംഘർഷം ഉടലെടുത്തിരുന്നു. ഇതിന്റെ പിന്നിലെ വൈരാഗ്യമാണ് കൊലപാതകത്തിന് കാരണം<ref>http://www.our-kerala.com/kerala-news/atlas-film-critics-award-announced/3242.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. കൊലയാളികളെ കണ്ട് സുഹൃത്തിന്റെ കോഴിക്കടയിൽ നിന്നു ഓടി രക്ഷപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ച സൈനുദ്ദീനെ സമീപത്തെ ലെക്‌സി കോംപ്ലക്‌സിന്റെ ഒന്നാം നിലയിൽ അഞ്ചാം പ്രതി സുമേഷ് തടഞ്ഞുവെയ്ക്കുകയും പിൻതുടർന്നുവന്ന കുറ്റവാളികൾ വീണ്ടും മാരകമായി ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. സൈനുദ്ദീന്റെ കഴുത്ത്, അടിവയറ്, കാലുകൾ എന്നീ ഭാഗളിൽ 14 ഗുരുതര പരിക്കുകൾ ഏറ്റതിനെ തുടർന്നാണ് മരിച്ചത്.<ref>http://www.chandrikadaily.com/contentspage.aspx?id=75755{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==സി.ബി.ഐ ഏറ്റെടുക്കുന്നു== കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ രാഷ്ട്രീയ കൊലപാതക കേസുകളിൽ [[സി.ബി.ഐ]] അന്വേഷണം പ്രഖ്യാപിച്ച രണ്ടാമത്തെ കേസായിരുന്നു സൈനുദ്ദീൻ വധക്കേസ് (ഒന്നാമത്തേത് [[ഫസൽ വധക്കേസ്]] ആയിരുന്നു). ഭരണ കക്ഷിയുടെ പ്രവർത്തകരാണ് കൊലപാതകം നടത്തി എന്നതിനാൽ കേസിന്റെ ആദ്യ ഘട്ടത്തിൽ തന്നെ കേസന്വേഷണത്തിൽ ഇടപെടലുകൾ ഉണ്ടായി<ref>{{Cite web |url=http://medianextnews.com/news/police-officers-change-kannur/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-09-02 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304235052/http://medianextnews.com/news/police-officers-change-kannur/ |url-status=dead }}</ref>. സംഭവത്തിൽ അറസ്റ്റ് ചെയ്ത പ്രതികളെ മർദ്ദിച്ചു എന്ന കുറ്റം ചുമത്തി ഇരിട്ടി സി.ഐ. മുരളീധരനെ കീഴുദ്യോഗസ്തനായ എസ്.ഐ അറസ്റ്റു ചെയ്യുന്ന സംഭവങ്ങൾ വരെ അരങ്ങേറി. പിന്നീട് ആഭ്യന്തര മന്ത്രിയായ കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണന്റെ നിർദ്ദേശ പ്രകാരം ഡി.വൈ.എസ്.പി ഷൌക്കത്ത് അലിയെയും സി.ഐ. മുരളീധരനെയും സ്ഥലം മാറ്റുകയും സസ്പെൻസ് ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.<ref>http://74.50.60.148/index.jsp?tp=det&det=yes&news_id=201402122173617860&{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഇതേ തുടർന്ന് ലോക്കൽ പോലിസിന്റെ അന്വേഷണം തൃപ്തികരമല്ലെന്നു ചൂണ്ടിക്കാട്ടി സൈനുദ്ദീന്റെ മാതാവ് സുബൈദ സമർപ്പിച്ച ഹരജിയിൽ കേസ് അന്വേഷണം സി.ബി.ഐക്ക് കൈമാറാൻ 2008 സപ്തംബറിൽ ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവിട്ടു.<ref>http://malayalam.webdunia.com/article/kerala-news-in-malayalam/%E0%B4%B8%E0%B5%88%E0%B4%A8%E0%B5%81%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B5%80%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D-%E0%B4%B5%E0%B4%A7%E0%B4%82-%E0%B4%85%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%B5%E0%B5%87%E0%B4%B7%E0%B4%A3%E0%B4%82-%E0%B4%A4%E0%B5%83%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B4%B0%E0%B4%AE%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E0%B4%B2-108090200071_1.htm</ref><ref>http://www.sudinamonline.com/iritty-sainudeen-murder.htm</ref> ===പ്രതികൾ=== സി.പി.എം ലോക്കൽ സെക്രട്ടറിമാരടക്കം 11 പേരാണ് ഈ കേസിൽ പ്രതികളായി ഉണ്ടായിരുനത്. # ഒന്നാം പ്രതി കണ്ണൂർ ഉവ്വാപ്പള്ളി നെല്ലിക്ക വീട്ടിൽ നിജിൽ(25), # രണ്ടാം പ്രതി ഉവ്വാപ്പള്ളി കുഞ്ഞിപ്പറമ്പിൽ കെ.പി ബിജു(25), # മൂന്നാം പ്രതി ഉവ്വാപ്പള്ളി പുത്തൻപുരയിൽ പിപി റിയാസ്(32), # നാലാം പ്രതി ഇരിട്ടി പയ്യഞ്ചേരി വാഴക്കാടൻ വിനീഷ്(32), # അഞ്ചാം പ്രതി ഉവ്വാപ്പള്ളി പാനോലിൽ എ സുമേഷ്(29), # ഒൻപതാം പ്രതി വിളക്കോട് പറക്കണ്ടം പുത്തൻപുരക്കൽ പിപി ബഷീർ(44) # കാക്കയങ്ങാട് നാരായണൻ (സി.പി.എം ലോക്കൽ സെക്രട്ടറി), # വിളകോട് പൈതലിൽ ഭാസ്‌കരൻ (സി.പി.എം ലോക്കൽ സെക്രട്ടറി), # തച്ചോളി കെ.മോഹനൻ # പടിഞ്ഞാറേകണ്ടി മനോഹരൻ # പാറക്കണ്ടം കുഞ്ഞുമ്മൽ കെ.നാസർ ==ശിക്ഷാ വിധി== 2009 ലാണ്‌ ഈ കേസിൽ കുറ്റപത്രം സമർപ്പിക്കപ്പെട്ടത്. വിചാരണക്കൊടുവിൽ 2012 മാർച്ച് 22ന് വിധിപ്രസ്ഥാവിച്ചു. ഒന്നു മുതൽ അഞ്ചു വരെ പ്രതികളും ഒമ്പതാം പ്രതിയും ചേർന്ന് നടത്തിയ ഗൂഢാലോചനയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് കൊലപാതകം ആസൂത്രണം ചെയ്ത് നടപ്പാക്കിയതെന്ന് സംശയാതീതമായി തെളിഞ്ഞതായി കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു. എന്നാൽ, സി.പി.എം പ്രാദേശിക നേതാക്കളടക്കമുള്ള മറ്റു പ്രതികൾ കാക്കയങ്ങോട് സി.പി.എം ഓഫിസിൽ ഗൂഢാലോചന നടത്തിയതായി തെളിയിക്കാൻ പ്രോസിക്യൂഷന് കഴിയാത്ത സാഹചര്യമുണ്ടായി.കോടതി 52 സാക്ഷികളെ വിസ്‌തരിച്ചു. നാൽപതോളം രേഖകൾ തെളിവായി പരിഗണിച്ചു.<ref>http://www.mangalam.com/print-edition/crime/164097{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> കൊലപാതകം, ഗൂഢാലോചന, മാരകായുധങ്ങളുമായി സംഘംചേരൽ, ലഹളയുണ്ടാക്കൽ, അന്യായമായി തടഞ്ഞുവെക്കൽ, നിയമവിരുദ്ധ പ്രവർത്തനത്തിനായി സംഘം ചേരുക തുടങ്ങിയ കുറ്റങ്ങൾ പ്രതികൾക്കെതിരെ തെളിഞ്ഞു. ആറു പേർക്ക് ജീവപര്യന്തം തടവും അര ലക്ഷം രൂപ പിഴയും കൊച്ചിയിലെ പ്രത്യേക സി.ബി.ഐ കോടതി ജഡ്ജി പി.ശശിധരൻ ശിക്ഷ വിധിച്ചു.<ref>http://www.madhyamam.com/news/277408/140322{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/278101/140326 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-09-02 |archive-date=2014-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140328215521/http://www.madhyamam.com/news/278101/140326 |url-status=dead }}</ref> ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:കേസുകൾ]] 51uchvfvwhdjeec05gmnfkw054gfkv4 0 323315 4617263 3800493 2026-05-04T21:08:25Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617263 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name | name =സിയാൽകോട്ട് അഥവാ സകലപുര | native_name = {{Nastaliq|سیالکوٹ}} | native_name_lang = ur | nickname = ദ സിറ്റി ഓഫ് ഇക്ബാൽ | settlement_type = നഗരം | Image_skyline = File:Clock_Tower_Sialkot.jpg | Imagesize = | Image_alt = | Image_caption = | Image_map = | mapsize = | map_alt = | map_caption =draoona map | latd = 32| latm = 29| lats = 50| latNS = N | longd= 74| longm= 32| longs= 10| longEW= E | coordinates_type = region:PK_type:city | coordinates_display =inline,title | pushpin_map = Pakistan | pushpin_label_position = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption =Location in Pakistan | coordinates_region = PK | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Pakistan}} | subdivision_type1 = | population_footnotes =<ref>http://www.the-soccer.com/sialkot.html</ref> | population_total = 600000 | population_as_of = 2015 | area_total_km2 = 3016 | elevation_m = 256 | elevation_m_min = | elevation_m_max = | population_density_km2 =auto | leader_title = D.C.O | leader_name = ഹസ്സൻ ജവൈദ് | leader_title1 = | leader_name1 = | blank_name_sec2 = Number of [[Union councils of Pakistan|Union councils]] | blank_info_sec2 = 152 | postal_code_type = Postal code | postal_code = 51310 | area_code = 052 | area_code_type = [[List of dialing codes of Pakistan|Calling code]] | timezone1 = [[Pakistan Standard Time|PST]] | utc_offset1 = +5 | website = | footnotes = [http://www.sialkot.gov.pk '''ഗവണ്മെന്റ് വെബ്സൈറ്റ്'''] }} [[പാകിസ്താൻ|പാകിസ്താനിലെ]] [[പഞ്ചാബ്, പാകിസ്താൻ|പഞ്ചാബ്]] പ്രവിശ്യയിലുള്ള ഒരു പ്രധാന പട്ടണവും സിയാൽകോട്ട് ജില്ലയുടെ ആസ്ഥാനനഗരവുമാണ് '''സിയാൽകോട്ട്''' ({{lang-ur|{{Nastaliq|سيالكوٹ}}}}).വടക്കുകിഴക്കൻ പഞ്ചാബിൽ ഇന്ത്യൻ അതിർത്തിയിലായാണ് സിയാൽകോട്ട് നഗരം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.19 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള സിയാൽകോട്ട് പാകിസ്താനിലെ പന്ത്രണ്ടാമത്തെ ഏറ്റവും ജനസംഖ്യയേറിയ നഗരമാണ്<ref name="pbs.gov.pk">{{Cite web |url=http://www.pbs.gov.pk/sites/default/files//tables/POPULATION%20SIZE%20AND%20GROWTH%20OF%20MAJOR%20CITIES.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-11-05 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225105128/http://www.pbs.gov.pk/sites/default/files//tables/POPULATION%20SIZE%20AND%20GROWTH%20OF%20MAJOR%20CITIES.pdf%20 |url-status=dead }}</ref> . ==ചരിത്രം== മിഹിര കുല അടക്കം ഉള്ളവെളുത്ത ഹുണൻമാരുടെ ആസ്ഥാനം സിയാൽ കോട്ട് ആയിരുന്നു. 1185 ൽ അഫ്ഗാൻ രാജാവായിരുന്ന [[മുഹമ്മദ് ഗോറി]] പഞ്ചാബ് പിടിച്ചടക്കിയപ്പോൾ സിയാൽകോട്ട് [[ദില്ലി സുൽത്താനത്ത്|ദില്ലി സുൽത്താനത്തിന്റെ ഭാഗമായി]].പിന്നീട് ഇരുനൂറ് വർഷങ്ങളോളം [[മുഗൾ സാമ്രാജ്യം|മുഗൾ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ]] കീഴിലായിരുന്നു സിയാൽകോട്ട്.മുഗൾ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അവസാനത്തിനുശേഷം പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ [[സിഖ് സാമ്രാജ്യം]] സിയാൽകോട്ടിന്റെ നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുത്തു<ref>{{Citation|last=Zutshi|first=Chitralekha|title=Language of belonging: Islam, regional identity, and the making of Kashmir|year=2003|publisher=Oxford University Press/Permanent Black. Pp. 359|isbn=978-0-19-521939-5}}</ref>.ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആരംഭത്തോടെ ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിൽ നിന്നും പാകിസ്താൻ മോചനം വേണമെന്ന വാദവുമായി [[മുസ്ലീം ലീഗ്|മുസ്ലീം ലീഗിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ സിയാൽകോട്ടിലും പഞ്ചാബിന്റെ മറ്റ് മേഖലകളിലുമായി വൻ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ നടന്നു.1947ലെ [[ഇന്ത്യയുടെ വിഭജനം|ഇന്ത്യാവിഭജനത്തിനുശേഷം]] സിയാൽകോട്ടിൽ ന്യൂനപക്ഷമായി മാറിയ സിഖുകാർ ഇന്ത്യയിലേക്കും ഇന്ത്യയിൽ നിന്നും മുസ്ലീങ്ങൾ തിരിച്ചും പലായനം ചെയ്തു.ഇന്ന് പാകിസ്താനിലെ ഒരു പ്രധാന വ്യാവസായികകേന്ദ്രമാണ് സിയാൽകോട്ട്<ref>{{cite news |title= The Football Stitchers of Sialkot|author= Hasnain Kazim|url= http://www.spiegel.de/international/world/0,1518,683873,00.html|newspaper= Spiegel International|date= 16 March 2010|accessdate=7 November 2011}}</ref>. ==സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ== 2010ലെ സെൻസസ് കണക്കുകൾ അനുസരിച്ച് ആറു ലക്ഷം ആളുകൾ ഇന്ന് സിയാൽകോട്ടിൽ താമസിക്കുന്നു.ജനങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഇസ്ലാം മതസ്ഥരാണ്.[[പഞ്ചാബി ഭാഷ|പഞ്ചാബിയാണ്]] ഇവിടുത്തെ പ്രധാന സംസാരഭാഷ.പാകിസ്താനിലെ പ്രധാന നഗരങ്ങളുമായെല്ലാം റോഡ് ,റെയിൽ മാർഗ്ഗങ്ങളിലൂടെ സിയാൽകോട്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു<ref>[http://www.lonelyplanet.com/pakistan/punjab/multan/transport/getting-there-away Transport in Multan] Lonely Planet Travel Information. Accessed 15 August 2009.</ref> .ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളവും ഇവിടെയുണ്ട്.ഒട്ടേറെ വ്യവസ്സയങ്ങൾ ഇന്ന് സിയാൽകോട്ടിൽ നിലനിൽക്കുന്നു.[[ഫുട്ബോൾ ലോകകപ്പ് 2014|2014 ഫുട്ബോൾ ലോകകപ്പിനാ]]വശ്യമായ പന്തുകൾ നിർമ്മിച്ചുനൽകിയത് സിയാൽകോട്ട് ആസ്ഥാനമായുള്ള പ്രാദേശിക കമ്പനിയായിരുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://www.thenews.com.pk/article-150235-Brazilian-ambassador-unveils-Pak-made-FIFA-soccer-ball |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-11-15 |archive-date=2014-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140612083157/http://www.thenews.com.pk/article-150235-Brazilian-ambassador-unveils-Pak-made-FIFA-soccer-ball |url-status=dead }}</ref>.ലോകത്ത് ഉല്പാദിപ്പിക്കുന്ന ഫുട്ബോളിന്റെ 70 % സിയാൽകോട്ടിൽനിന്നുമാണ്. ==കാലാവസ്ഥ== മറ്റ് പാകിസ്താൻ നഗരങ്ങളിലെന്നപോലെ ചൂടേറിയ കാലാവസ്ഥയാണ് സിയാൽകോട്ടിലും.സെപ്റ്റംബർ മുതൽ നവംബർ വരെയുള്ള മാസങ്ങളിലാണ് ഇവിടെ കൊടുംചൂട് അനുഭവപ്പെടാറുള്ളത്.നവംബർ മുതൽ മാർച്ച് വരെ ശൈത്യം അനുഭവപ്പെടാറുള്ള സിയാൽകോട്ടിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ മഴ ലഭിക്കുന്നത് ജൂലൈ,ഓഗസ്റ്റ് മാസങ്ങളിലാണ്. {{Weather box |location = Sialkot, Pakistan |single line = Y |metric first = Y |Jan record high C = 26.1 |Feb record high C = 30.0 |Mar record high C = 35.0 |Apr record high C = 42.2 |May record high C = 47.3 |Jun record high C = 48.9 |Jul record high C = 44.4 |Aug record high C = 41.1 |Sep record high C = 39.0 |Oct record high C = 37.2 |Nov record high C = 33.3 |Dec record high C = 27.2 |Jan high C = 18.5 |Feb high C = 21.0 |Mar high C = 25.7 |Apr high C = 32.8 |May high C = 38.0 |Jun high C = 39.9 |Jul high C = 34.9 |Aug high C = 33.6 |Sep high C = 33.6 |Oct high C = 31.7 |Nov high C = 26.1 |Dec high C = 20.1 |year high C = 29.7 |Jan mean C = 11.6 |Feb mean C = 13.8 |Mar mean C = 18.6 |Apr mean C = 25.0 |May mean C = 30.0 |Jun mean C = 32.2 |Jul mean C = 29.8 |Aug mean C = 29.0 |Sep mean C = 27.9 |Oct mean C = 23.7 |Nov mean C = 17.8 |Dec mean C = 12.8 |year mean C = 22.6 |Jan low C = 5.0 |Feb low C = 7.1 |Mar low C = 11.8 |Apr low C = 17.3 |May low C = 22.0 |Jun low C = 25.1 |Jul low C = 25.1 |Aug low C = 24.8 |Sep low C = 22.3 |Oct low C = 16.0 |Nov low C = 9.6 |Dec low C = 5.6 |year low C = 16.0 |Jan record low C = −1.1 |Feb record low C = -1.0 |Mar record low C = 3.0 |Apr record low C = 9.0 |May record low C = 13.4 |Jun record low C = 18.0 |Jul record low C = 19.5 |Aug record low C = 18.7 |Sep record low C = 13.3 |Oct record low C = 8.5 |Nov record low C = 3.0 |Dec record low C = −0.6 |rain colour=green |Jan rain mm = 41.1 |Feb rain mm = 43.8 |Mar rain mm = 53.7 |Apr rain mm = 30.1 |May rain mm = 28.0 |Jun rain mm = 65.6 |Jul rain mm = 288.4 |Aug rain mm = 259.1 |Sep rain mm = 94.1 |Oct rain mm = 14.5 |Nov rain mm = 9.1 |Dec rain mm = 30.4 |year rain mm = |source 1 =NOAA (1971–1990)<ref name= NOAA>{{cite web |url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/PK/41600.TXT |title = Sialkot Climate Normals 1971–1990 |publisher = National Oceanic and Atmospheric Administration |accessdate = 16 January 2013}}</ref> |date=November 2011 }} ==സിയാൽകോട്ടിൽ നിന്നുമുള്ള പ്രമുഖർ== *[[ഫൈസ് അഹമ്മദ് ഫൈസ്]] - ഉറുദു കവി<ref name="Official website of Faiz Ahmad Faiz">{{cite web|title=Faiz Ahmad Faiz|url=http://www.faiz.com/|publisher=Official website of Faiz Ahmad Faiz|accessdate=6 March 2012}}</ref> *[[ഗുലാം അലി]] - ഗസൽ ഗായകൻ *ഖ്വാജ മുഹമ്മദ് ആസിഫ്- പാകിസ്താൻ പ്രതിരോധമന്ത്രി<ref name="Dawn Newspapers,2013">{{cite news|last1=et. al. dawn staff writer and editor|title=Khawaja Muhammad Asif|url=http://www.dawn.com/news/1024457/khawaja-muhammad-asif|accessdate=9 September 2014|agency=Dawn News|publisher=Dawn Newspapers,2013|date=28 April 2013}}</ref> *രാജേന്ദ്രകുമാർ- ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രനടൻ<ref>{{cite web|last=Raheja|first=Dinesh|title=Bollywood's Jubilee Kumar|url=http://www.rediff.com/entertai/2002/jul/09dinesh.htm|accessdate=14 October 2011}}</ref> *[[ശുഐബ് മാലിക്]] - പാകിസ്താൻ ക്രിക്കറ്റ് താരം ==അവലംബം== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Commons category|സിയാൽകോട്ട്}} * [http://www.sialkot.gov.pkസിയാൽകോട്ട് സിയാൽകോട്ട്ജില്ലയുടെ ഔദ്യോഗിക ഗവണ്മെന്റ് വെബ്സൈറ്റ്]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * http://www.ecp.gov.pk/VoterStats.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151023095158/http://www.ecp.gov.pk/VoterStats.aspx |date=2015-10-23 }} [[വർഗ്ഗം:പഞ്ചാബിലെ (പാകിസ്താൻ) പട്ടണങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:സിയാൽകോട്ട്]] 9r4gr2fs4c39p373c1489nl2z2h7bwg 0 357006 4617310 3297759 2026-05-05T05:43:05Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617310 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = സൻഷിറോ സുഗാത | image = Sugata Sanshiro poster.jpg | caption = | director = [[Akira Kurosawa|അകിര കുറോസാവ]] | producer = [[Keiji Matsuzaki|കെയ്ജി മറ്റ്സുസാക്കി]] | writer =അകിര കുറോസാവ<br />[[Tomita Tsuneo|ടോമിത സുനിയോ]] | based on = {{based on|''Sanshiro Sugata''|[[Tsuneo Tomita|സുനിയോ ടോമിത]]}} | starring = [[Denjirō Ōkōchi|ദെൻജിറോ ഒകോച്ചി]]<br />[[Susumu Fujita|സുസുമു ഫുജിത]]<br />[[Yukiko Todoroki|യുകികോ ടോഡോറോകി]]<br />[[Takashi Shimura|ടകാഷി ഷിമുറ]] | music = [[Seiichi Suzuki|സെയിച്ചി സുസുകി]] | cinematography = [[Akira Mimura|അകിര മിമുറ]] | studio = [[Toho|ടോഹോ സ്റ്റുഡിയോ]] | editing = ടോഷിയോ ഗോട്ടോ<br />അകിര കുറോസാവ | distributor = [[Toho Company Ltd.|ടോഹോ കമ്പനി ലിമിറ്റഡ്]] | released = {{film date|1943|3|25}} | runtime = 79 / 97 മിനിട്ടുകൾ | country = ജപ്പാൻ | language = [[Japanese language|ജാപ്പനീസ്]] | budget = }} ജാപ്പനീസ് [[film director|ചലച്ചിത്ര സംവിധായകൻ]] [[Akira Kurosawa|അകിര കുറോസാവയുടെ]] ആദ്യ ചിത്രമാണ് {{nihongo|'''''സൻഷിറോ സുഗാത'''''|姿三四郎|സുഗാത സൻഷിറോ|aka '''''ജൂഡോ സാഗ'''''}}. 1943 മാർച്ച് 25-ന് ജപ്പാനിലാണ് ഈ ചലച്ചിത്രം ആദ്യം റിലീസ് ചെയ്തത്. [[Toho|ടോഹോ]] സ്റ്റുഡിയോ ആയിരുന്നു നിർമാതാക്കൾ. 1974 ഏപ്രിൽ 28-നാണ് ഈ ചലച്ചിത്രം അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ ആദ്യമായി റിലീസ് ചെയ്തത്. [[Tsuneo Tomita|ടോമിത സുനിയോ]] രചിച്ച ഇതേ പേരിലുള്ള നോവലിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് ഈ ചലച്ചിത്രം തയ്യാറാക്കിയിരിക്കുന്നത്. ടോമിത സുനിയോ പ്രസിദ്ധ [[judoka|ജൂഡോക]] ആയ [[Tsunejiro Tomita|ടോമിത സുൻജിറോയുടെ]] പുത്രനായിരുന്നു. പിടിവാശിക്കാരനായ യുവാവായ സൻഷിറോയെ ആണ് ഈ ചലച്ചിത്രം പിൻതുടരുന്നത്. [[Jujutsu|ജുജിറ്റ്സു]] പഠിക്കുവാനായി ഇയാൾ നഗരത്തിലേയ്ക്ക് വരുന്നുവെങ്കിലും [[Judo|ജൂഡോ]] എന്ന മറ്റൊരു ആത്മരക്ഷാ മാർഗ്ഗം ഇയാൾക്ക് മുന്നിലെത്തുന്നു. [[Saigō Shirō|ഷിറോ സായിഗോയെ]] ആസ്പദമാക്കിയാണ് പ്രധാന കഥാപാത്രത്തെ സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുള്ളത്.<ref>{{cite web | title=Judoinfo| url=http://judoinfo.com/saigo.htm| accessdate=2009}}</ref> സിനിമാനിർമ്മാണത്തെ കുറസോവ പെട്ടെന്നുതന്നെ പൂർണ്ണമായി മനസ്സിലാക്കിയിരുന്നുവെന്നതിന്റെ ആദ്യകാല ഉദാഹരണങ്ങളിലൊന്നാണ് ഈ ചിത്രം. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിത്രങ്ങളിൽ ധാരാളമായി കാണുന്ന പല പ്രത്യേക രീതികളും ([[wipe (transition)|വൈപ്പുകൾ]] ഉദാഹരണം) ഈ ചിത്രത്തിൽ കാണാം. വ്യക്തികളുടെ മാനസികാവസ്ഥയെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുവാൻ പ്രകൃതിയെ ഉപയോഗിക്കുക, കാമറയുടെ സ്പീഡ് പെട്ടെന്ന് മാറ്റുക എന്നീ രീതികളൊക്കെ ഈ ചിത്രത്തിലുണ്ട്. ആ കാലത്ത് വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയ ചിത്രമായിരുന്നു ഇത്. അഞ്ച് പ്രാവശ്യം ഈ ചിത്രം പുനർനിർമിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1945-ൽ കുറസോവ തന്നെ സംവിധാനം ചെയ്ത ''[[Sanshiro Sugata Part II|സൻഷിറോ സുഗാത രണ്ടാം ഭാഗം]]'' ഈ ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ തുടർച്ചയാണ്. ==നിർമ്മാണം== അഞ്ച് വർഷം ''[[Uma (film)|ഉമ]]'', ''[[Roppa's Honeymoon|റോപ്പയുടെ ഹണിമൂൺ]]'' മുതലായ ചിത്രങ്ങളുടെ രണ്ടാം യൂണിറ്റ് സംവിധായകനായി പ്രവർത്തിച്ച കുറസോവയ്ക്ക് അവസാനം സംവിധാനച്ചുമതല ലഭിക്കുകയായിരുന്നു. ഉമ പോലുള്ള ചിത്രങ്ങളിൽ തനിക്ക് പ്രൊഡക്ഷന്റെ നിയന്ത്രണമുണ്ടായിരുന്നുവെന്നും സംവിധായകനാണ് താൻ എന്നുതന്നെയാണ് തനിക്ക് തോന്നിയിരുന്നതെന്നും കുറസോവ പ്രസ്താവിച്ചിട്ടുണ്ട്. ടോമിത സുനിയോയുടെ ഒരു പുതിയ നോവലിനെപ്പറ്റി അറിഞ്ഞശേഷം [[Iwao Mori|ഇവാവോ മോറിയോട്]] തനിക്കുവേണ്ടി ഈ ചിത്രത്തിന്റെ അവകാശം വാങ്ങുവാൻ ആവശ്യപ്പെടുകയായിരുന്നു. [[Japanese cinema|ജാപ്പനീസ് ചലച്ചിത്രമേഖലയിൽ]] വിദഗ്ദ്ധനായ [[Donald Richie|ഡൊണാൾഡ് റിച്ചിയുടെ]] അഭിപ്രായത്തിൽ കുറസോവ രണ്ട് ചലച്ചിത്ര സ്ക്രിപ്റ്റുകൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്നതിനാലും ഇതിൽ ഒരെണ്ണത്തിന് വിദ്യാഭ്യാസമന്ത്രിയുടെ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചിരുന്നതിനാലുമാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന് ഈ ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്യാനുള്ള അവസരം ലഭി‌ച്ചത്. യുദ്ധസമയത്തെ ചലച്ചിത്രങ്ങൾക്കായി ഭരണകൂടം തയ്യാറാക്കിയിരുന്ന ചട്ടക്കൂടിൽ പെടുന്നതായിരുന്നില്ല ഈ സ്ക്രിപ്റ്റുകൾ. ടോമിതയുടെ നോവൽ ജൂഡോയും ജുജിറ്റ്സുവും തമ്മിലുള്ള മത്സരം പോലെയുള്ള ഒരു ജപ്പാനീസ് വിഷയമാണ് കൈകാര്യം ചെയ്തിരുന്നത് എന്നതിനാൽ ഇത് സുരക്ഷിതമായ വിഷയമാണെന്നും ജനപ്രീതിയുള്ള പ്രമേയമാണെന്നും കണക്കാക്കപ്പെട്ടു. സാധാരണ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ പോലെയുള്ള ഒരു സിനിമ നിർമ്മിക്കാനാണ് കുറസോവ തീരുമാനി‌ച്ചത്. റിലീസിനു ശേഷം [[Censorship|സെൻസർമാർ]] ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ 17 മിനിട്ടുകൾ വെട്ടിമാറ്റി. ഈ ഭാഗം പിന്നീട് കണ്ടെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. പക്ഷേ ഈ ഭാഗമുൾപ്പെടുന്ന സ്ക്രിപ്റ്റ് ഇപ്പോഴും നിലവിലുണ്ട്. 1952-ൽ ഈ ചിത്രം വീണ്ടും റിലീസ് ചെയ്യപ്പെട്ടു (2009 -ലെ [[The Criterion Collection|ക്രൈറ്റീരിയൺ]] ഡിവിഡി 52-ലെ രൂപത്തിൽ നിന്നുണ്ടാക്കിയതാണ്) ആരംഭിക്കുന്നത് ഒരു എഴുത്തിലൂടെയാണ്: "ഈ ചലച്ചിത്രം അകിര കുറസോവ 1943-ൽ ആദ്യം പുറത്തിറക്കിയ രൂപത്തിൽ നിന്ന് മാറ്റങ്ങളോടെയാണ് പുറത്തിറക്കിയിരിക്കുന്നത്. സംവിധായകന്റെയോ പ്രൊഡക്ഷൻ സ്റ്റാഫിന്റെയോ അറിവ് കൂടാതെ 1944-ൽ ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ 1,845 അടി ഗവണ്മെന്റിന്റെ യുദ്ധകാല നയമനുസരിച്ച് വെട്ടി മാറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു.“ ==തീമുകൾ== സുഗാത ജൂഡോയിലേയ്ക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലുന്നതും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജൂഡോ അഭ്യാസവുമാണ് ഈ ചിത്രത്തിലെ പ്രധാന പ്രമേയങ്ങൾ. ജൂഡോയെപ്പറ്റി പഠിക്കുന്നതിലൂടെ സുഗാത സ്വയം മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. സിനിമയിലെ ഒരു പ്രധാന സീൻ ഈ പ്രമേയം വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഒരു തെരുവുയുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടതിന് യാനോ സുഗാതയെ ഗുണദോഷിക്കുമ്പോൾ സുഗാത യാനോയുടെ ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപത്തുള്ള കുളത്തിലെ തണുത്ത വെള്ളത്തിലേയ്ക്ക് ചാടുന്നു. തന്റെ അദ്ധ്യാപകന് തന്റെ ആത്മാർത്ഥത കാണിച്ചുകൊടുക്കുവാനും ജീവിക്കുന്നോ മരിക്കുന്നോ എന്നത് തനിക്ക് ഒരു പ്രാധാന്യവുമില്ലാത്ത വിഷയമാണെന്നും വ്യക്തമാക്കാനാണ് സുഗാത ഇത് ചെയ്യുന്നത്. ==അഭിനേതാക്കൾ== *[[Denjirō Ōkōchi|ഡെൻജിറോ ഒകോച്ചി]] ഷോഗോറോ യാനോ ആയി *[[Susumu Fujita|സുസുമു ഫുജിത]] സൻഷിറ സുഗാതയുടെ വേഷത്തിൽ *[[Yukiko Todoroki|യുകികോ ടോഡോറോകി]] സായോ മുറായിയുടെ വേഷത്തിൽ *[[Ryūnosuke Tsukigata|റയുണോസുകേ സുകിഗാറ്റ]] ജെന്നോസുകേ ഹിഗാകിയുടെ വേഷത്തിൽ *[[Takashi Shimura|തകാഷി ഷിമുറ]] ഹൻസുകേ മുറായിയുടെ വേഷത്തിൽ *[[Ranko Hanai|റാൻകോ ഹനായി]] ഒസുമി കൊഡാനയുടെ വേഷത്തിൽ *[[Sugisaku Aoyama|സുഗിസാകു അയോയാമ]] സുനേടാമി ലിമൂറയുടെ വേഷത്തിൽ *[[Ichiro Sugai|ഇച്ചിറോ സുഗായി]] പോലീസ് മേധാവി മിഷിമയുടെ വേഷത്തിൽ *[[Yoshio Kosugi|യോഷികോ കോസുഗായി]] മാസ്റ്റർ സബുറോ കൊഡാമയുടെ വേഷത്തിൽ *[[Kokuten Kōdō|കോകൂടെൻ കോഡോ]] ബുദ്ധമത പുരോഹിതന്റെ വേഷത്തിൽ *[[Michisaburō Segawa|മിച്ചിസബുറോ സെഗാവ]] വാഡയുടെ വേഷത്തിൽ *[[Akitake Kōno|അകികാറ്റേ കോനോ]] യോഷിമ ഡാന്റെ വേഷത്തിൽ *[[Shōji Kiyokawa|ഷോജി കിയക്കാവ]] യുജിറോ ടോഡയുടെ വേഷത്തിൽ *[[Kunio Mita|കുനിയോ മിത]] കൊഹേയ് സുസാക്കിയുടെ വേഷത്തിൽ *[[Akira Nakamura (actor)|അകിര നകാമുറ]] ടോറനോസുകി നീസേകിയുടെ വേഷത്തിൽ *[[Eisaburō Sakauchi|ഐസാബുറോ സകാവൂചി]] നമേറ്റോയുടെ വേഷത്തിൽ *[[Hajime Hikari|ഹജിമേ ഹികാറി]] ടോറാകിചിയുടെ വേഷത്തിൽ ==റീമേക്കുകൾ== ''സൻഷിറോ സുഗാത'' റിലീസിനു ശേഷം അഞ്ച് തവണ റീമേക്ക് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഈ റീമേക്കുകൾ പാശ്ചാത്യലോകത്ത് ലഭിക്കുവാൻ ഒറിജിനൽ ലഭിക്കാനുള്ളതിനേക്കാൾ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. 1955-ലെ റീമേക്കും 1965-ലെ റീമേക്കും ആദ്യ രൂപത്തിന്റെ സ്ക്രിപ്റ്റ് ഉപയോഗിച്ചുതന്നെയാണ് നിർമിച്ചിട്ടുള്ളത്. പിന്നിടുള്ള മൂന്ന് റീമേക്കുകൾ നേരിട്ട് നോവലിനെ ആസ്പദമാക്കി സ്ക്രിപ്റ്റ് തയ്യാറാക്കുകയാണ് ചെയ്തിട്ടുള്ളത്. * ''സുഗാത സൻഷിറോ'' (1955) - ഷിഗേയോ ടനാക സംവിധാനം ചെയ്തത് * ''സുഗാത സൻഷിറോ'' (1965) - സെയിച്ചിറോ ഉച്ചികാവ * ''നിൻക്യോ യവാറ ഇചിഡായി'' (1966) - [[Sadao Nakajima|സഡാവോ നകാജിമ]] സംവിധാനം ചെയ്തത് * ''സുഗാത സൻഷിറോ'' (1970) - കുനിയോ വടാനബേ സംവിധാനം ചെയ്തത് * ''സുഗാത സൻഷിറോ'' (1977) - [[Kihachi Okamoto|കിഹാചി ഓകമോട്ടോ]] സംവിധാനം ചെയ്തത് ==ഇവയും കാണുക== *[[List of incomplete or partially lost films|പൂർണ്ണമോ ഭാഗികമോ ആയി നഷ്ടപ്പെട്ട ചിത്രങ്ങൾ]] *[[Segata Sanshiro|സെഗാത സൻഷിറോ]] ==അവലംബം== {{Reflist}} ==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{commons category|Sanshiro Sugata}} * {{IMDb title|0036400}} * {{Amg title|42825}} * ''[http://www.jmdb.ne.jp/1943/bs000220.htm Sanshiro Sugata] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209022541/http://www.jmdb.ne.jp/1943/bs000220.htm |date=2019-02-09 }}'' {{In lang|ja}} at the [[Japanese Movie Database]] * [http://www.brightlightsfilm.com/69/69sanshiro_libby.php "Sanshiro Sugata": Kurosawa's Elegy for the Reluctant Kamikaze'''] at [[Bright Lights Film Journal]]. {{Akira Kurosawa}} [[വർഗ്ഗം:1943-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അകിര കുറൊസാവ സംവിധാനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജപ്പാനീസ് ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജപ്പാനീസ്-ഭാഷാ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ആയോധനകലാ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] bcslw3p6j8vc7739b33ccuqejkr68m4 0 357017 4617309 3779631 2026-05-05T05:42:59Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617309 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = സൻജുറോ | image = SanjuroPoster.jpg | alt = | caption = ചലച്ചിത്ര പോസ്റ്റർ | film name = <!-- {{Infobox name module|language|title}} or {{Infobox name module|title}} --> | director = [[Akira Kurosawa|അകിര കുറോസാവ]] | producers = {{plainlist|*[[Tomoyuki Tanaka|ടോമോയൂകി ടനാക]] *[[Ryuzo Kikushima|റയൂസോ കികൂഷിമ]]{{sfn|Galbraith IV|2008|p=188}}}} | screenplay = {{plainlist|*Ryuzo Kikushima *[[Hideo Oguni|ഹിഡിയോ ഒഗൂനി]] *അകിര കുറോസാവ{{sfn|Galbraith IV|2008|p=188}}}} | based on = {{based on|''ഹൈബി ഹൈയാൻ''|[[Shugoro Yamamoto|ഷുഗോറോ യാമമോട്ടോ]]}} | starring = {{plainlist|*[[Toshiro Mifune|ടൊഷിറോ മിഫ്യൂണെ]] *[[Tatsuya Nakadai|ടറ്റ്സൂയ നകാഡായി]] *[[Keiju Kobayashi|കൈജു കോബയാഷി]] *[[Yūzō Kayama|യൂസോ കയാമ]]{{sfn|Galbraith IV|2008|p=188}}}} | music = [[Masaru Sato|മാസുരോ സോട്ടോ]]{{sfn|Galbraith IV|2008|p=188}} | cinematography = {{plainlist|*[[Fukuzo Koizumi|ഫുകൂസോ കോയിസൂമി]] *[[Takao Saito|ടകാവോ സൈറ്റോ]]{{sfn|Galbraith IV|2008|p=188}}}} | editing = | production companies = {{plainlist|*[[Toho|ടോഹോ]] *Kurosawa Production{{sfn|Galbraith IV|2008|p=188}}}} | distributor = ടോഹോ | released = {{film date|1962|1|1|Japan}} | runtime = 95 മിനിട്ടുകൾ{{sfn|Galbraith IV|2008|p=188}} | country = ജപ്പാൻ | language = ജാപ്പനീസ് | budget = | gross = <!--(please use condensed and rounded values, e.g. "£11.6 million" not "£11,586,221")--> }} {{nihongo|'''''സൻജുറോ'''''|椿三十郎|സുബാകി സൻജുറോ}} 1962-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ബ്ലാക്ക് ആൻഡ് വൈറ്റ് [[Cinema of Japan|ജാപ്പനീസ്]] ''[[jidaigeki|ജിഡൈഗേകി]]'' ചലച്ചിത്രമാണ്. [[Akira Kurosawa|അകിര കുറോസാവയാണ്]] ഈ ചലച്ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തത്. [[Toshiro Mifune|തോഷിറോ മിഫ്യൂണെ]] ആണ് നായകനായി അഭിനയി‌ച്ചത്. കുറസോവയുടെ 1961 -ലെ ചലച്ചിത്രമായ ''[[Yojimbo (film)|യോജിം‌ബോയുടെ]]'' രണ്ടാം ഭാഗമാണിത്.<ref>{{cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1751205/Sanjuro|title=Sanjuro|publisher=britannica.com |accessdate=22 August 2012}}</ref> [[Shūgorō Yamamoto|ഷുഗോറോ യാമമോട്ടോയുടെ]] നോവൽ ''ഹൈബി ഹൈയാന്റെ'' ചലച്ചിത്രാവിഷ്കാരമായിരുന്നു ആദ്യം ഈ ചിത്രം. 1961-ലെ അകിര കുറോസാവ ചിത്രമായ ''[[Yojimbo (film)|യോജിംബോ]]'' വിജയിച്ചതോടെ ഒരു പ്രധാന കഥാപാത്രത്തെ ഉൾപ്പെടുത്തി കഥ പരിഷ്കരിക്കുകയായിരുന്നു. ==കഥ== ലോഡ് ചേമ്പർലെയിൻ ആയ മറ്റ്സുത അഴിമതിക്കാരനാണെന്ന് യുവാക്കളായ ഒൻപത് സമുറായിമാർ കരുതുന്നു. കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച് ഇവർ നൽകിയ പരാതി ഇദ്ദേഹം കീറിക്കളഞ്ഞതാണ് ഇവരുടെ സംശയത്തിന് കാരണം. ഇവരിൽ ഒരാൾ ഇക്കാര്യം സൂപ്രണ്ടിനോട് പറയുന്നു. സൂപ്രണ്ട് ഇക്കാര്യത്തിൽ ഇടപെടാമെന്ന് ഉറപ്പുനൽകുന്നു. ഒരു ദേവാലയത്തിൽ ഇവർ ഈ വിഷയം രഹസ്യമായി ചർച്ച ചെയ്യാൻ കൂടുമ്പോൾ ഒരു [[ronin|റോണിൻ]] (മിഫ്യൂണെ) ഇക്കാര്യം കേൾക്കുന്നു. സൂപ്രണ്ടാണ് യഥാർത്ഥ അഴിമതിക്കാരൻ എന്ന് റോണിൻ അവരോട് പറയുന്നു. ഈ സ്ഥലം സൂപ്രണ്ടിന്റെ ആൾക്കാർ വളയുന്നതോടെ ഇക്കാര്യം സത്യമാണെന്ന് ഇവർക്ക് ബോദ്ധ്യമാകുന്നു. യുവ സമുറായിമാർ യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നെങ്കിലും റോണിൻ അവരെ ഒളിപ്പിച്ചശേഷം ആക്രമണകാരികളെ കബളിപ്പിച്ച് തിരിച്ചയയ്ക്കുന്നു. അഴിമതിക്കാർക്കെതിരേ യുവ സമുറായിമാരെ സഹായിക്കാം എന്ന് റോണിൻ ഉറപ്പുനൽകുന്നു. ഒരു സ്ത്രീ റോണിന്റെ പേര് ചോദിക്കുമ്പോൾ ഇദ്ദേഹം അടുത്തുള്ള [[camellia|കാമെല്ലിയ]] മരങ്ങളെ നോക്കിക്കൊണ്ട് തന്റെ പേര് 椿 ''സുബാക്കി'' ([[camellia|കാമെല്ലിയ]]) സൻജുറോ 三十郎 എന്നാണെന്ന് പറയുന്നു.<ref group="notes">The character's stated given name of 三十郎 Sanjuro is a proper given name (and therefore could very well be the rōnin's true name), but when it is spoken out loud it can also be interpreted as 三十老 Sanjuro (note the different last kanji 老), which means "thirty years old" (三十 sanju = thirty, 老 ro = years-old).</ref> സൻജുറോയുടെ സഹായത്തോടെ നന്മയുടെ ഭാഗം വിജയിക്കുന്നു. സൂപ്രണ്ട് [[harikiri|ഹരകിരി]] നടത്തുന്നു. യുവ സമുറായിമാരും മറ്റുള്ളവരും വിജയാഘോഷം നടത്തുമ്പോൾ സൻജുറോ രഹസ്യമായി ഇവിടം വിട്ട് പോകുന്നു. ഇദ്ദേഹം ഹൻബേയി എന്നയാളോട് ഏറ്റുമുട്ടാനൊരുങ്ങുകയാണ്. പോരാട്ട രംഗത്തിൽ രണ്ടാളും അര മിനിട്ടോളം അനങ്ങാതെ നിൽക്കുന്നു. ഹൻബേയി വാളൂരുമ്പോൾ സൻജുറോ അതിനേക്കാൾ വളരെ വേഗത്തിൽ വാൾ ഉറയി‌ൽ നിന്നൂരുകയും അതേ ആക്കത്തിൽ വെട്ടുകയും ചെയ്യുന്നു. വിജയാഹ്ലാദം നടത്തുന്ന സമുറായിമാരോട് സൻജുറോ ദേഷ്യപ്പെടുന്നു. താനും ഹൻബേയിയും തമ്മിൽ വ്യത്യാസമൊന്നുമില്ലെന്നും ഉറയിലിരിക്കുന്ന വാളുകളാണ് ഏറ്റവും നല്ലവയെന്നും സൻജുറോ പറയുന്നു. തന്നെ പിന്തുടരരുത് എന്ന് പറഞ്ഞശേഷം സൻജു‌റോ യാത്രയാകുന്നു. ==അഭിനേതാക്കൾ== *[[Toshiro Mifune|തോഷിറോ മിഫ്യൂണെ]] സൻജുറോ സുബാകിയുടെ വേഷത്തിൽ *[[Tatsuya Nakadai|തത്സുയ നകാഡായി]] ഹൻബേയി മുറോട്ടോയുടെ വേഷത്തിൽ *[[Yūzō Kayama|യുസോ കയാമ]] ലോറി ഇസാകയുടെ വേഷത്തിൽ *[[Reiko Dan|റൈയ്കോ ഡാൻ]] ചിഡോറിയുടെ വേഷത്തിൽ *[[Takashi Shimura|തകാഷി ഷിമൂറ]] കുറോഫുജിയുടെ വേഷത്തിൽ *[[Kamatari Fujiwara|കമടാറി ഫുജിവാര]] ടകേബയാഷിയുടെ വേഷത്തിൽ *[[Takako Irie|തകാകോ ഇറിയേ]] മുത്സുതയുടെ ഭാര്യയുടെ വേഷത്തിൽ *[[Masao Shimizu|മസാവോ ഷിമിഷു]] കികൂയിയുടെ വേഷത്തിൽ *[[Yūnosuke Itō|യുനോസുകേ ഇറ്റോ]] മുത്സുതയുടെ (ചേമ്പർലേയ്ൻ) വേഷത്തിൽ ==നിർമ്മാണം== [[Shūgorō Yamamoto|ഷുഗാരോ യാമമോട്ടോയുടെ]] ചെറുകഥയായ "സമാധാനപരമായ ദിനങ്ങൾ" (日日平安 ''നിചിനിചി ഹൈ-ആൻ'') ആസ്പദമാക്കിയാണ് ചിത്രം തയ്യാറാക്കിയിരിക്കുന്നത്. ആദ്യം സൻജുറോ കഥ നേരിട്ട് ചലച്ചിത്രമാക്കാനായിരുന്നു തീരുമാനം. ''[[Yojimbo (film)|യോജിംബോ]]'' വിജയിച്ച ശേഷം സ്റ്റുഡിയോ ആ ചിത്രത്തിലെ പ്രതിനായകകഥാപാത്രത്തെ ഈ ചിത്രത്തിലും ഉപയോഗിക്കാൻ തീരുമാനിക്കുകയായിരുന്നു. കുറോസാവ അതിനനുസരിച്ച് കഥയിൽ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി.<ref>{{cite book|last=Richie|first=Donald|authorlink=Donald Richie|title=The films of Akira Kurosawa|page=156}}</ref><ref>{{cite video|title=Kurosawa Akira: Tsukuru to iu koto wa subarashii|trans_title=Akira Kurosawa: It is Wonderful to Create|people=Yoshinari Okamoto (director)|date=2002|language=Japanese}}</ref> അരുവിയിലേയ്ക്ക് ഒരു പൂ വീഴുന്ന സീൻ ചിത്രീകരിക്കുക വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടായിരുന്നു. ആദ്യം പിയാനോ വയർ ഉപയോഗിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചുവെങ്കിലും അത് ഉപേക്ഷിച്ചു. സ്റ്റോക്കിംഗ് അഴിച്ചെടുത്ത നൈലോൺ ഉപയോഗിച്ചാണ് പിന്നീട് ഈ രംഗം ചിത്രീകരിച്ചത്. ഇത് വിജയിച്ചത് വിവരിക്കാനാവാത്ത അനുഭവമായിരുന്നു എന്ന് ചിത്രത്തിന്റെ [[property master|പ്രോപ്പർട്ടി മാസ്റ്റർ]] ഷോജി ജിൻബോ പ്രസ്താവിക്കുകയുണ്ടായി. രക്തം പൊട്ടിത്തെറിക്കുന്ന രംഗം ഒറ്റ ഷോട്ടിലാണ് ചിത്രീകരിച്ചതെന്ന് പ്രൊഡക്ഷൻ ഡിസൈനർ യോഷിരോ മുറാകി പ്രസ്താവിച്ചിരുന്നു. [[Tatsuya Nakadai|തത്സുയ നകാഡായിയുടെ]] ശരീരത്തിൽ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്ന കമ്പ്രസ്സർ സംവിധാനം തെറ്റായി പ്രവർത്തിച്ച് പ്രതീക്ഷിച്ചതിനേക്കാൾ വളരെ അധികം രക്തം ചിതറുകയുണ്ടായി. ==റിലീസ്== 1962 ജനുവരി 1-നാണ് സൻജുറോ റിലീസ് ചെയ്തത്. [[Toho|ടോഹോ]] ആയിരുന്നു വിതരണം നടത്തിയത്.{{sfn|Galbraith IV|2008|p=188}} 1962-ൽ ടോഹോ റിലീസ് ചെയ്ത ചിത്രങ്ങളിൽ ഏറ്റവുമധിമം കളക്ഷൻ ലഭിച്ചത് സൻജുറോ എന്ന ചിത്രത്തിനായിരുന്നു. 1962 -ൽ റിലീസ് ചെയ്ത ജാപ്പനീസ് ചിത്രങ്ങളിൽ ഈ ചിത്രം രണ്ടാം സ്ഥാനത്തായിരുന്നു.{{sfn|Galbraith IV|2008|p=188}} 1962 -ൽ തന്നെയാണ് ഈ ചിത്രം അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ റിലീസ് ചെയ്തത്.{{sfn|Galbraith IV|2008|p=188}} ''[[Tsubaki Sanjuro (2007 re-make)|സുബാക്കി സൻജുറോ]]'' എന്ന പേരിൽ ഈ ചിത്രം 2007 -ൽ [[Yoshimitsu Morita|യോഷിമിറ്റ്സു മോറിറ്റ]] റീ മേക്ക് ചെയ്തിരുന്നു. [[Yuji Oda|യൂജി ഓഡ]] ആയിരുന്നു പ്രധാന വേഷത്തിൽ അഭിനയിച്ചത്.{{sfn|Galbraith IV|2008|p=188}} ==സ്വീകരണം== ഈ ചിത്രത്തിൽ മിഫ്യൂണെയുടെ വാൾപ്പയറ്റിന്റെ ചിത്രങ്ങൾ 1989 -ൽ [[kendo|കെൻഡോയെ]] സംബന്ധിച്ച് “ദിസ് ഈസ് കെൻഡോ“ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ സമുറായിമാരുടെ കഴിവിനെപ്പറ്റി സൂചിപ്പിക്കാനായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.<ref>{{cite book|title=This is Kendo - the art of Japanese fencing|url=https://archive.org/details/thisiskendoartof0000sasa|first1=Junzo|last1=Sasamori|first2=Gordon|last2=Warner|isbn=0-8048-1607-7|year=1989|pages=[https://archive.org/details/thisiskendoartof0000sasa/page/38 38]–41}}</ref> വ‌ളരെ മികച്ച അഭിപ്രായമാണ് ചിത്രത്തിന് ലഭിച്ചത്. റോട്ടൻ ടൊമാറ്റോസിൽ 100% റേറ്റിംഗാണ് 21 റിവ്യൂകളെ ആസ്പദമായി ചിത്രത്തിന് ലഭിച്ചത്. 10-ൽ 8.4 ആണ് ശരാശരി റേറ്റിംഗ്.<ref>https://www.rottentomatoes.com/m/sanjuro/reviews/</ref> ==കുറിപ്പുകൾ== {{reflist|group=notes}} == അവലംബം == {{reflist|30em}} ===സ്രോതസ്സുകൾ=== {{Refbegin}} * {{cite book |last=Galbraith IV |first=Stuart |title=The Toho Studios Story: A History and Complete Filmography |url=http://books.google.ca/books?id=f7o8pq6G_dYC |accessdate=October 29, 2013 |year=2008 |publisher=[[Scarecrow Press]] |location= |isbn=1461673747|ref=harv}} {{Refend}} ==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *{{IMDb title|0056443}} * {{Amg movie|42821}} *[http://www.criterion.com/current/posts/61-sanjuro Criterion Collection essay] by [[Michael Sragow]] * ''[http://www.jmdb.ne.jp/1962/cl000010.htm Sanjuro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120128121656/http://www.jmdb.ne.jp/1962/cl000010.htm |date=2012-01-28 }}'' {{In lang|ja}} at the [[Japanese Movie Database]] {{Akira Kurosawa}} {{Yojimbo}} [[വർഗ്ഗം:1962-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജപ്പാനീസ്-ഭാഷാ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജപ്പാനീസ് ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അകിര കുറൊസാവ സംവിധാനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:സാമുറായ് ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] 3r3d0r85r4jgmtl76lpkoqpe2s6g0ny 0 366121 4617206 4101334 2026-05-04T15:08:42Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617206 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ഷീതൾ മഹാജൻ | image =Shital Kamalakar Mahajan, August 29, 2006.jpg | birth_date = 19 സെപ്തംബർ1982 | birth_place = മഹാരാഷ്ട്രയിലെ&nbsp;പൂണെ | awards = [[Padma Shri]]<br>Tenzing Norgay National Award<br>Godavary Gaurav Puraskar<br>Shiv Chatrapati Maharashtra State Sports Special Award<br>Venutai Chavan Yuva Puraskar | children = ഋഷബ്, വൈഷ്ണവ് എന്നിങ്ങനെ ഇരട്ട സന്തതികൾ<br> | other_names = ആകാരരാജ്ഞി<br> ജമ്പ് ക്വീൻ<br> പറക്കും പക്ഷി<br> | occupation = ആകാശസഞ്ചാരി,&nbsp;സ്കൈഡൈവർ,&nbsp; | parents = <div>കമലാകർ മഹാജൻ<br> </div><div>മമത മഹാജൻ<br> </div> | website = {{URL||www.phoenixskydivingacademy.com}} | years_active = 2004&nbsp;മുത; }}'''ഷീതൽ മഹാഹൻ റാണേ''' ഇംഗ്ലീഷ്:Shital Mahajan Rane, ഒരു സ്കൈ ഡൈവറും കടുത്ത സാഹചര്യങ്ങളിൽ ചെയുന്ന കായിക അഭ്യാസിയുമാണ്. അഞ്ച് ലോകറെക്കോഡുകളും 14 ദേശീയ റെക്കോഡുകളും ഷീതളിന്റ് പേരിൽ ഉണ്ട്. .<ref name="Mid Day">{{Cite web|url=http://www.mid-day.com/articles/a-candid-chat-with-international-skydiver-padma-shri-shital-mahajan/15581187|title=Mid Day|access-date=November 23, 2014|date=6 September 2014|publisher=Mid Day}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="One India">{{Cite web|url=http://www.oneindia.com/2006/12/20/sheetal-mahajan-falls-to-glory-lands-on-south-pole-1166623163.html|title=One India|access-date=November 23, 2014|date=December 20, 2006|publisher=One India}}</ref> <ref name="Times Content">{{Cite web|url=http://www.timescontent.com/tss/showcase/preview-buy/37822/Feature/Shital-Mahajan.html|title=Times Content|access-date=November 23, 2014|date=December 29, 2006|publisher=Times of India}}</ref> 2011 ൽ രാജ്യം പദ്മശ്രീ നൽകി ആദരിച്ചു.<ref name="Padma Shri">{{Cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|title=Padma Shri|access-date=November 11, 2014|date=2014|publisher=Padma Shri|archive-date=2017-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|url-status=dead}}</ref> == റഫറൻസുകൾ == {{reflist|colwidth=30em}} [[വർഗ്ഗം:1982-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കായികതാരങ്ങൾ]] ir7jsmz1wexwcdooc100at3jgxxhapt 0 373622 4617308 4599803 2026-05-05T05:42:55Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617308 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sangay National Park}} {{Infobox Protected area | name = സൻഗയ് ദേശീയോദ്യാനം | alt_name = Parque nacional Sangay | iucn_category = II | photo = Ecuador SanguayNationalPark.JPG | photo_caption = Sangay National Park | location = [[Ecuador]] | nearest_city = | embedded1 = {{designation list | embed=yes | designation1 = WHS | designation1_date = 1983 <small>(7th [[World Heritage Committee|session]])</small> | designation1_type = Natural | designation1_criteria = vii, viii, ix, x | designation1_number = [http://whc.unesco.org/en/list/260 260] | designation1_free1name = State Party | designation1_free1value = [[Ecuador]] | designation1_free2name = Region | designation1_free2value = [[List of World Heritage Sites in the Americas|Latin America and the Caribbean]] | designation1_free3name = [[List of World Heritage in Danger|Endangered]] | designation1_free3value = 1992–2005 }} | map = Ecuador | relief = 1 | coordinates = {{coord|1|50|S|78|20|W|format=dms|display=inline,title}} | area_km2 = 5,177.65 | established = 1979 | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = }} [[ഇക്വഡോർ|ഇക്വഡോർ]] പ്രവിശ്യകളായ [[Morona Santiago|മോറോണ സാന്റിയാഗോ]], [[Chimborazo Province|ഷിമ്പൊറാസൊ]], [[Tungurahua Province|തുൻഖുറാഹ്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ദേശീയോദ്യാനമാണ് '''സൻഗയ് ദേശീയോദ്യാനം''' (Sangay National Park) ([[Spanish|സ്പാനിഷ്‌]]: Parque Nacional Sangay). ഈ ദേശീയോദ്യാനത്തിൽ  provinces of [[ഇക്വഡോർ|Ecuador]]. The park contains two active [[അഗ്നിപർവ്വതം|volcanoes]]  ഈ ദേശീയോദ്യാനത്തിൽ [[Tungurahua|തുൻഖുറാഹ്]], [[Sangay|സൻഗയ്]] എന്നീ രണ്ട് സജീവമായ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളും, [[El Altar|എൽ അൽടർ]] എന്ന സജീവമല്ലാത്ത അഗ്നിപർവ്വതവും ഉണ്ട്. ഇവിടത്തെ പരിസ്ഥിതിവ്യവസ്ഥ [[ഉഷ്ണമേഖല|ഉഷ്ണമേഖലാ]] [[മഴക്കാട്|മഴക്കാടുകളിൽ]] നിന്ന് ഹിമാനിവരെ മാറുന്നതാണ്. 1983 മുതൽ ഈ ദേശീയോദ്യാനം [[യുനെസ്കോ|യുനെസ്കോയുടെ]] [[ലോകപൈതൃകസ്ഥാനം|ലോക പൈതൃക പട്ടികയിൽ]] ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. 1992ൽ [[List of World Heritage in Danger|അപകടം നേരിടുന്ന ലോക പൈതൃകങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ]] ഉൾപ്പെട്ടു. 2005 ൽ യുനെസ്കോയുടെ അപകട ഭീഷണി നേരിടുന്ന പ്രദേശങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ നിന്ന് ഇത് നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടു. == ജന്തുജാലം == [[ആന്തിസ്]] പർവ്വതനിരയിലെ അപൂർവ്വയിനം ജീവികളുടെ ഒരു സങ്കേതമാണ് ഈ ദേശീയോദ്യാനം.<ref>Downer, CC: ''The mountain tapir, endangered 'flagship' species of the high Andes''. </ref> ഏകദേശം 300-400 തരം പക്ഷികൾ ഇവിടെയുണ്ട്.<ref>UNEP & WCMC: ''SANGAY NATIONAL PARK ECUADOR'', (letztes update 2005) [http://sea.unep-wcmc.org/sites/wh/pdf/Sangay.pdf PDF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200407153257/https://www.unep-wcmc.org/ |date=2020-04-07 }}</ref> == ചിത്രശാല == <gallery> File:19991102 Tung large.jpg|Eruption of the Tungurahua in 1999 File:Sangay peak.jpg|Aerial view of Sangay File:Sangay2.jpg|Sangay </gallery> == അവലംബം == {{Reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://Logroño%20Turismo http://logronoturismo.com/]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&id_site=260 Sangay National Park on UNESCO World Heritage Centre] * [http://www.sangay.eu/index.php?lang=en Jean-Claude Petit Butterflies of Sangay National Park] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120701023836/http://www.sangay.eu/index.php?lang=en |date=2012-07-01 }} * [http://www.cordilleratropical.org/en/default.html Spectacled Bear Research and Conservation Projects in Sangay National Park by Fundación Cordillera Tropical] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160921074240/http://www.cordilleratropical.org/en/default.html |date=2016-09-21 }} [[വർഗ്ഗം:ഇക്വഡോറിലെ ദേശീയോദ്യാനങ്ങൾ]] o5086f2p2wdkglds3k87xdw8izm77q6 0 407384 4617320 3847804 2026-05-05T07:16:45Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617320 wikitext text/x-wiki {{PU|അരശപ്പരുന്ത്}} {{speciesbox | image = Harpia harpyja 001 800.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>BirdLife International. (2017). ''Harpia harpyja''. The IUCN Red List of Threatened Species {{doi|10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22695998A110872388.en}}</ref> | display_parents = 2 | genus = Harpia | parent_authority = [[Louis Jean Pierre Vieillot|Vieillot]], 1816 | species = harpyja | authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | range_map = Harpy Eagle Range.svg | range_map_caption = The harpy eagle is rare throughout its range, which extends from Mexico to Brazil (throughout its territory)<ref name="avesderapinabrasil">{{cite web|url=http://www.avesderapinabrasil.com/harpia_harpyja.htm|title=Aves de Rapina BR &#124; Gavião-Real (''Harpia harpyja'')|publisher=avesderapinabrasil.com|accessdate=2014-01-25}}</ref> and Argentina (Only the north). | synonyms = ''Vultur harpyja'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1758}} }} മധ്യ അമേരിക്കയിലും [[തെക്കേ അമേരിക്ക|ദക്ഷിണ അമേരിക്കയിലും]] കണ്ടുവരുന്ന ഒരിനം പരുന്താണ് '''അരശപ്പരുന്ത്''' (ഹാർപിയ ഹാർപൈയ). പാപ്പുവൻ പരുന്തിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചറിയാൻ '''അമേരിക്കൻ അരശപ്പരുന്ത്''' എന്നും ഇവയെ വിളിക്കുന്നു.<ref name="TingayKatzner2011">{{cite book|author=Tingay, Ruth E. |author2=Katzner, Todd E. |title=Rt-Eagle Watchers Z|url=https://books.google.com/books?id=zg8o2Yi-va8C&pg=PA167|date=23 February 2011|publisher=Cornell University Press|isbn=978-0-8014-5814-9|pages=167–}}</ref> [[മഴക്കാട്|മഴക്കാടുകളിൽ]] കാണുന്ന ഏറ്റവും വലുതും ശക്തവുമായ ഇരപിടിയൻ പക്ഷിയാണ് ഇത്.<ref>{{cite book|title=The illustrated atlas of wildlife|url=https://books.google.com/books?id=NaCbUACCTjAC&pg=PA115|year=2009|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25785-6|page=115}}</ref> സാധാരണയായി ഉഷ്ണമേഖലാ താഴ്ന്ന മഴക്കാടുകളിൽ കാണപ്പെടുന്നു. അതിന്റെ സ്വാഭാവിക ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെ നാശനഷ്ടം മൂലം പല ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും അപ്രത്യക്ഷമായിട്ടുണ്ട്, മധ്യ അമേരിക്കയിൽ ഇവ തീരെ ഇല്ലാതെ ആയിട്ടുണ്ട്.<ref name="inpa">{{cite web|url=http://gaviaoreal.inpa.gov.br/|title=It works!|publisher=gaviaoreal.inpa.gov.br|accessdate=2014-01-25}}</ref> [[ഫിലിപ്പീൻ പരുന്ത്|ഫിലിപ്പീൻ ഈഗിൾ]], [[സ്റ്റല്ലെർസ് സീ ഈഗിൾ]] എന്നിവയോടൊപ്പം ഏറ്റവും വലിയ പരുന്ത് എന്ന നിലയിൽ ചിലപ്പോൾ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഇവയെ അപേക്ഷിച്ച് ഫിലിപ്പീൻ പരുന്തിന് നീളവും, സ്റ്റല്ലേർസ് പരുന്തിന് ഭാരവും കൂടുതലുണ്ട്. അരശപ്പരുന്തിൻ്റെ ചിറകുകൾ താരതമ്യേന ചെറുതാണ്, ഇടതൂർന്ന വനത്തിലൂടെ അനായാസം പറക്കാൻ അനുയോജ്യമായ ഈ മാറ്റം സമാനമായ സാഹചര്യത്തിൽ കഴിയുന്ന മറ്റ്‌ ഇരപിടിയൻ പക്ഷികളിലും കണ്ടുവരുന്നു. == അവലംബം == {{Reflist|30em}} ==ബാഹ്യ കണ്ണികൾ== {{Commons category|Harpia harpyja}} * [http://www.animalspot.net/harpy-eagle.html Harpy eagle Facts and Pictures] on AnimalSpot.net * [http://ibc.lynxeds.com/species/harpy-eagle-harpia-harpyja Harpy eagle videos, photos & sounds]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} on the Internet Bird Collection * [http://www.sandiegozoo.org/animalbytes/t-harpy_eagle.html San Diego Zoo info about the harpy eagle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013113849/http://www.sandiegozoo.org/animalbytes/t-harpy_eagle.html |date=2007-10-13 }} * [http://www.baldeagleinfo.com/harpy.html Harpy eagle information and photo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707205753/http://www.baldeagleinfo.com/harpy.html |date=2011-07-07 }} * [http://www.perunature.com/harpy-eagle-harpia-harpyja-html/ Photoguide: How to Identify a Harpy Eagle on Perunature ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180121225918/http://www.perunature.com/harpy-eagle-harpia-harpyja-html/ |date=2018-01-21 }} {{Biology portal bar}} [[വർഗ്ഗം:ബ്രസീലിലെ പക്ഷികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കൊളംബിയയിലെ പക്ഷികൾ]] [[വർഗ്ഗം:വെനിസ്വേലയിലെ പക്ഷികൾ]] [[വർഗ്ഗം:പരുന്തുകൾ]] 4ablcep1gcrm8kjiujq1wjgi9suviy8 0 411523 4617257 3992364 2026-05-04T20:28:10Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617257 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|The Sixth Extinction: An Unnatural History}} {{Infobox book |author=[[w:Elizabeth Kolbert|എലിസബത്ത് കോൾബർട്ട്]] | image = Sixth-extinction-nonfiction-book-kobert.jpg | caption = പുസ്തകത്തിന്റെ പുറംചട്ട |country=United States, United Kingdom |language=English |subject=[[Conservation biology|Conservation science]], [[Wildlife]], [[Epoch (geology)|Epochs]], [[Holocene extinction]], [[The Anthropocene]], [[Geology]], [[Archaeology]], [[Biology]], [[Zoology]], [[mass extinctions|History of mass extinctions]]|genre=Nonfiction popular science|published=2014 ([[Henry Holt & Company]])|media_type=Print|pages=319|dewey=576.8/4|congress=QE721.2.E97 K65 2014|oclc=853618709|alt=|isbn=9780805092998|ISBN=9780805092998|preceded_by=[[Field Notes from a Catastrophe]]|external_url=http://us.macmillan.com/book.aspx?isbn=9780805092998|external_host=the book publisher's website}} [[w:Elizabeth Kolbert|എലിസബത്ത് കോൾബർട്ട്]] എഴുതിയ ഒരു [[w: non-fiction|നോൺ ഫിക്ഷൻ]] ബുക്ക് ആണ് ''സിക്സ്ത് എക്സ്റ്റിംക്ഷൻ: ആൻ അണ്നാച്ചുറൽ ഹിസ്റ്ററി''. [[w: Henry Holt & Company|ഹെൻട്രി ഹോൾട്ട് & കമ്പനി]] ആണ് ഈ പുസ്തകം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്.  മനുഷ്യൻ [[w:Holocene extinction|ആധുനിക മനുഷ്യനിർമ്മിതമായ, ആറാമത്തെ വംശനാശത്തിന്റെ]] നടുവിലാണെന്ന് ഈ ഗ്രന്ഥം വാദിക്കുന്നു. ഈ പുസ്തകത്തിൽ, കോൾബെർട്ട് മുൻകാല വംശനാശം സംഭവിച്ച സംഭവങ്ങൾ വിവരിക്കുന്നുണ്ട്. നമ്മുടെ ഇപ്പോഴത്തെ കാലഘട്ടത്തിലെ വശനാശവേഗതയും വ്യാപനവും ഈ പുസ്തകത്തിൽ വിവരിക്കുന്നുണ്ട്.  2015-ൽ ഈ പുസ്തകത്തിന് [[w:Pulitzer Prize for General Nonfiction|ജനറൽ നോൺ-ഫിക്ഷൻ ഇനത്തിൽ പുലിറ്റ്സർ പുരസ്കാരം]] ലഭിച്ചു. <ref>http://www.pulitzer.org/citation/2015-General-Nonfiction {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151227044628/http://www.pulitzer.org/citation/2015-General-Nonfiction |date=2015-12-27 }} Pulitzer citation</ref> == അവലംബം == {{reflist|30em}} ==പുറം കണ്ണികൾ== {{Portal|Books|Extinct and endangered species|Environment}} * {{YouTube|z9gHuAwxwAs|The Sixth Extinction}} * [http://us.macmillan.com/book.aspx?isbn=9780805092998 ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്] * [http://www.huffingtonpost.com/good-magazine/elizabeth-kolbert-reports_b_75811.html Elizabeth Kolbert Reports On The Dire Consequences Of Climate Change]. Dec 10, 2007. * [http://www.huffingtonpost.com/geri-spieler/will-we-be-the-next-extin_b_4764226.html Will We Be the Next Extinction?]. Geri Spieler. Huffington Post – Books. Feb 11, 2014. * [http://ngm.nationalgeographic.com/2011/03/age-of-man/kolbert-text Enter the Anthropocene – Age of Man] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110219135640/http://ngm.nationalgeographic.com/2011/03/age-of-man/kolbert-text |date=2011-02-19 }}. Elizabeth Kolbert. [[National Geographic (magazine)|''National Geographic'']]. March 2011. * [http://www.iucn.org/iyb/about/biodiversity_crisis/ Why is biodiversity in crisis?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100128083711/http://iucn.org/iyb/about/biodiversity_crisis/ |date=2010-01-28 }}. "...pressure that humanity is placing on the planet." [[International Union for Conservation of Nature]]. 2014. {{PulitzerPrize GeneralNon-Fiction 2001–2025}} [[വർഗ്ഗം:ചരിത്രഗ്രന്ഥങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ശാസ്ത്രപുസ്തകങ്ങൾ]] iuo9r8uf4ho10tde6olj31thqkmzukx 0 411697 4617207 2698320 2026-05-04T15:17:21Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617207 wikitext text/x-wiki [[File:Shuntarō Tanikawa.jpg|thumb|ഷുൻടാരോ തനിക്കാവ, 2015]] [[ജാപ്പനീസ്]] കവിയും വിവർത്തകനുമാണ് {{Nihongo|'''ഷുൻടാരോ തനിക്കാവ'''|谷川 俊太郎|തനിക്കാവ ഷുൻടാരോ }} (ജ: ഡിസം. 15, 1931 [[ടോക്യോ]]). ജപ്പാനിലും വിദേശത്തും ഏറ്റവും അധികം വായിക്കപ്പെടുന്ന എഴുത്തുകാരിലൊരാളായ തനിക്കാവയ്ക്ക് [[സാഹിത്യത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം|സാഹിത്യത്തിനുള്ള നോബൽ]] സമ്മാനം ലഭിക്കുമെന്നുള്ള ഊഹാപോഹങ്ങൾ പ്രബലമാണ്.<ref>"Prosing the Question" by Mei Jia, [[China Daily, 2011-12-15.] Retrieved 2012-01-03.</ref>. അറുപതിലധികം കൃതികൾ രചിച്ചിട്ടുള്ള തനിക്കാവ [[ബാലസാഹിത്യം|ബാലസാഹിത്യ]]ത്തിനുള്ള ആൻഡേഴ്സൻ പുരസ്ക്കാരത്തിനു 2008ൽ ശിപാർശ ചെയ്യപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref>http://www.ibby.org/index.php?id=782{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:1931-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഡിസംബർ 15-ന് ജനിച്ചവർ]] lsvyb1boseu8o1mw4ng7ukcjnlbkqlg 0 416701 4617333 4502680 2026-05-05T09:02:26Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617333 wikitext text/x-wiki {{PU|Helen Belyea}} {{Infobox person |name = ഹെലെൻ ബെൽയീ |image =Helen_Belyea.jpg |caption = |birth_date = {{Birth date|1913|2|11}} |birth_place = [[Saint John, New Brunswick]] |death_date = {{Death date and age|1986|5|20|1913|2|11}} |death_place = Calgary, Alberta |other_names = |known_for = |occupation = |nationality = |awards = [[Order of Canada]] }}[[File:CAN Order of Canada Officer ribbon.svg|thumb|In 1976, Belyea was made an Officer of the Order of Canada. Here is the ribbon bar for that distinction.]] [[File:Leduc, Alberta Location.png|thumb|Location of Leduc, Alberta, the city in which Belyea was sent to monitor the oil discovery. She was one of the two geologists sent. ]] '''ഹെലെൻ റെയ്നോൾഡ്സ് ബെൽയീ''' (ജീവിതകാലം: ഫെബ്രുവരി11, 1913 – മേയ് 20, 1986) ഒരു കനേഡിയൻ ഭൂഗർഭശാസ്ത്രജ്ഞയാണ്. വെസ്റ്റേൺ കാനഡയിൽ [[ഡെവോണിയൻ കാലഘട്ടം|ഡെവോണിയൻ കാലഘട്ടത്തെ]] കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണം നടത്തിവരുന്നു. == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == ഫ്രഞ്ച് [[ഹ്യൂഗെനോട്ടുകൾ|ഹ്യൂഗനോട്ട്]] ഉത്ഭവമുള്ള ഒരു കുടുംബത്തിലാണ് [[ന്യൂ ബ്രൺസ്വിക്ക്|ന്യൂ ബ്രൺസ്‌വിക്കിലെ]] സെന്റ് ജോൺ എന്ന സ്ഥലത്ത് ബെലിയ ജനിച്ചത്.<ref name="ogilvie">[[Marilyn Ogilvie]] and [[Joy Harvey]], editors. ''The Biographical Dictionary of Women in Science.'' Vol. 1. New York: Routledge, 2000, p. 110.</ref> [[File:Northwestern University seal.svg|thumb|Northwestern University is where Belyea earned her PhD from in 1939]] [[നോവ സ്കോട്ടിയ|നോവ സ്കോട്ടിയയിലെ]] ഡൽ‌ഹൗസി സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് ജിയോളജിയിൽ ബിരുദവും ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും [[ഇല്ലിനോയി|ഇല്ലിനോയിയിലെ]] ഇവാൻ‌സ്റ്റണിലെ നോർത്ത് വെസ്റ്റേൺ സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് പിഎച്ച്ഡിയും ബെലിയ നേടി. "ദി ജിയോളജി ഓഫ് മസ്‌ക്വാച്ച് ഏരിയ, ന്യൂ ബ്രൺസ്‌വിക്ക്" എന്നായിരുന്നു അവരുടെ ഡോക്ടറൽ പ്രബന്ധം. ജിയോളജിയിൽ സ്വയം അർപ്പിക്കുന്നതിനുമുമ്പ്, ബെലിയ ഒരു ഹൈസ്കൂൾ അദ്ധ്യാപികയായി ജോലി ചെയ്യുകയും റോയൽ കനേഡിയൻ നേവിയിൽ ലെഫ്റ്റനന്റായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുകയും ചെയ്തു. <ref name="ogilvie"/> == ഗവേഷണവും കരിയറും == 1945 ൽ [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] ജിയോളജിക്കൽ സർവേ ബെലിയയെ ഒരു സാങ്കേതികവിദഗ്ദ്ധയാക്കാൻ നിയമിച്ചുവെങ്കിലും ഏതാനും വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം 1947 ൽ അവർക്ക് ഒരു ജിയോളജിസ്റ്റായി പുതിയ ജോലി ലഭിച്ചു. <ref>{{cite web|title=Helen Belyea|url=http://www.science.ca/scientists/scientistprofile.php?pID=121|website=science.ca|accessdate=11 October 2017}}</ref> അതേ വർഷം, ഫെബ്രുവരി മാസത്തിൽ [[ആൽബർട്ട|ആൽബർട്ടയിലെ]] ലെഡൂക്കിൽ എണ്ണ കണ്ടെത്തി.<ref>{{cite web|title=Striking Oil in Leduc: There she blows...finally|url=http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/striking-oil-in-leduc-there-she-blows-finally-feature/|website=The Canadian Encyclopedia|accessdate=11 October 2017}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> മൂന്ന് വർഷത്തിന് ശേഷം 1950 ൽ, എണ്ണ കണ്ടെത്തൽ നിരീക്ഷിക്കാൻ ബെലിയയെ അയച്ചതിനെ തുടർന്ന് പുരുഷന്മാർക്കൊപ്പം ഈ മേഖലയിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന ആദ്യത്തെ വനിതാ കനേഡിയൻ ജിയോളജിക്കൽ സർവേ ജിയോളജിസ്റ്റായി.<ref>{{cite web|title=Where are the Women?|url=https://www.collectionscanada.gc.ca/rock/021018-900-e.html|website=Library and Archives Canada|accessdate=11 October 2017}}</ref> ആൽബെർട്ടയിലെ ലെഡൂക്കിൽ എണ്ണ കണ്ടെത്തിയതിനുശേഷം, ജിയോളജിക്കൽ സർവേ കാൽഗറിയിൽ ഒരു ഓഫീസ് തുറന്നു. കണ്ടെത്തലിനെ നിരീക്ഷിക്കാൻ ബെലിയയെ അയച്ച സമയത്തായിരുന്നു ഇത്. <ref name="ogilvie"/> ഈ ഓഫീസ് ക്രമേണ 1967 ൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സെഡിമെൻററി ആൻഡ് പെട്രോളിയം ജിയോളജി സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചു. <ref name="ogilvie"/> 30 ശാസ്ത്രീയ പ്രബന്ധങ്ങൾ ബെലിയ എഴുതി. ഫേഷ്യസ് റിലേഷൻസ്, അപ്പർ ഡെവോണിയനിലെ റീഫ്-ഓഫ്-റീഫ് സീക്വൻസുകൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള അവളുടെ ആദ്യ പ്രബന്ധം 1952 ൽ കാനഡയിലെ ജിയോളജിക്കൽ സർവേയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. <ref name="ogilvie"/> "ദി അറ്റ്ലസ്" എന്നറിയപ്പെടുന്ന "ജിയോളജിക്കൽ ഹിസ്റ്ററി ഓഫ് വെസ്റ്റേൺ കാനഡ" എന്ന വാല്യത്തിലേക്ക് സംഭാവന നൽകിയതിൽ അവർ കൂടുതൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അത് "അറ്റ്ലസ്" എന്നറിയപ്പെടുന്നു.<ref name="ogilvie"/> 1950 കളുടെ അവസാനത്തിൽ തെക്കൻ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ പ്രദേശങ്ങളെ മാപ്പുചെയ്ത ഒരു ഭൂമിശാസ്ത്ര സർവേയിൽ തന്റെ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഡെവൊണിയൻ പ്രദേശത്തെ മുഴുവൻ മാപ്പുകളും പുസ്തകവും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ഹേ നദിയുടെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്തും മക്കെൻസിയുടെ തെക്ക് ഭാഗത്തും അവർ പ്രത്യേക സംഭാവന നൽകി. <ref name="ogilvie"/> പ്രാദേശിക ജിയോളജിയെക്കുറിച്ചുള്ള അവരുടെ അറിവ് ആ പ്രദേശത്തെ ഡെവോണിയൻ പാറകൾക്കായി ഒരു സമന്വയം സൃഷ്ടിക്കാൻ സഹായിച്ചു. ആൽബർട്ടയിലെ ജിയോളജിയിൽ നൽകിയ സംഭാവനകളാണ് ബെലിയയുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടത്. അവിടെ കാനഡയിലെ ജിയോളജിക്കൽ സർവേയിൽ 35 വർഷം ചെലവഴിച്ചു. 1958 ൽ നൽകിയ "ആൽബർട്ടയിലെ അപ്പർ ഫെയർഹോം ഗ്രൂപ്പിന്റെ ഓർഗാനിക് കാർബണേറ്റ് യൂണിറ്റിന്റെ വിതരണവും ലിത്തോളജിയും" എന്ന പ്രബന്ധത്തിന് ബാർലോ മെമ്മോറിയൽ മെഡൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. <ref name="Subsite Template">{{Cite web|url=http://web.cim.org/awards/barlowMemorialPast01.cfm|title=Subsite Template|website=web.cim.org|access-date=2019-08-14|archive-date=2019-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20190814011442/http://web.cim.org/awards/barlowMemorialPast01.cfm|url-status=dead}}</ref> ഈ രീതിയിൽ ബഹുമാനിക്കപ്പെടുന്ന ആദ്യ വനിതയായിരുന്നു അവർ. 1962 ൽ റോയൽ സൊസൈറ്റി ഓഫ് കാനഡയുടെ ഫെലോ ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അവർ കനേഡിയൻ സൊസൈറ്റി ഓഫ് പെട്രോളിയം ജിയോളജിസ്റ്റുകളുടെ ഓണററി അംഗമായി. ഒരു കാൽഗറി ഓഫീസ് തുറക്കാൻ അയച്ച രണ്ട് ജിയോളജിസ്റ്റുകളിൽ ഒരാളാണ് അവർ. അവിടെ ഫീൽഡ് വർക്ക് ചെയ്യുന്ന ഏക വനിതയുമായിരുന്നു. 1976-ൽ അവരെ ഓർഡർ ഓഫ് കാനഡയുടെ ഓഫീസറായി നിയമിച്ചു. <ref>{{OCC|1826}}</ref> == സ്വകാര്യ ജീവിതം == പർവതാരോഹണം, സ്കീയിംഗ്, നടത്തം, കുതിരസവാരി എന്നിവയിലും ബെലിയ സജീവമായിരുന്നു. <ref name="ogilvie"/> അവർ ഒരു കുതിരസവാരിക്കാരി ആയിരുന്നു. അവരുടെ കുതിരപ്പുറത്ത് അവരുടെ പല പ്രവർത്തനരംഗ ഉല്ലാസയാത്രകൾക്കും പോയി. ആൽബർട്ട, ബ്രിട്ടീഷ് കൊളംബിയ, ഗ്രേറ്റ് സ്ലേവ് ലേക്ക് തടാകങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ അവർ സഞ്ചരിച്ചു.<ref>{{cite web|last1=Wirtzfeld|first1=Aurdey|title=DR. HELEN BELYEA|url=http://www.uelac.org/education/WesternResource/412-Belyea.pdf}}</ref> കാൽഗറി കോണ്ടിനൂയിംഗ് ആർട്സ് അസോസിയേഷൻ, കാൾഗറി ഫിൽഹാർമോണിക്കിന്റെ വിമൻസ് ലീഗ്, കാൽഗറി സുവോളജിക്കൽ സൊസൈറ്റിയുടെ അസോസിയേറ്റ് ഡയറക്ടർ എന്നിവയിൽ അവർ അംഗമായിരുന്നു. <ref>{{cite book|last=Sanderson|first=Kay|title=200 Remarkable Alberta Women|year=1999|publisher=Famous Five Foundation|location=Calgary|page=85|url=http://www.ourfutureourpast.ca/loc_hist/page.aspx?id=917856|access-date=2021-07-29|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924080113/http://www.ourfutureourpast.ca/loc_hist/page.aspx?id=917856|url-status=dead}}</ref> അവർ ധാരാളം യാത്ര ചെയ്തു പ്രത്യേകിച്ച് ഫ്രാൻസിൽ. <ref name="ogilvie"/> ഫ്രാൻസിലെ ഒരു യാത്രയ്ക്കിടെ അവർ നിരവധി പ്രഭാഷണങ്ങൾ നടത്തി. ഭൂമിശാസ്ത്രത്തിലെ വേൾഡ് ഓഫ് ഫെമിനിസത്തിന്റെ ഒരു ഐക്കണായിരുന്നു ബെലിയ. അവർ തന്നെ ഫെമിനിസത്തിന്റെ വലിയ പിന്തുണക്കാരിയല്ലെങ്കിലും, താൻ വലിയ പുരോഗതിയുള്ള സ്ത്രീയാണെന്നും പിന്തുടരാനും ബഹുമാനിക്കാനുമുള്ള ഒരാളാണെന്നും അവർ തന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ കാണിച്ചു. 1970 കൾക്ക് മുമ്പ് പുരുഷന്മാർക്കൊപ്പം പ്രവർത്തിച്ച ആദ്യ വനിതയായിരുന്നു അവർ. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ സ്ത്രീകൾ അവരുടെ കുടുംബത്തിന് വീട്ടിൽ പാചകം ചെയ്യണമെന്നും വൃത്തിയാക്കണമെന്നും ആളുകൾ കരുതി. പക്ഷേ ഈ രംഗത്ത് പ്രവർത്തിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന അഭിഭാഷകയായിരുന്നു ബെലിയ. ഫീൽഡ് സ്റ്റഡീസിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന ആദ്യ വനിതയായി അവർ മാറി. കനത്ത സാമ്പിളുകൾ നാടൻ ഭൂപ്രദേശങ്ങളിൽ എത്തിക്കാൻ സ്ത്രീകൾ ശക്തരാണെന്ന് അവർ എല്ലാവർക്കും തെളിയിച്ചു. <ref>Biography of Helen Belyea http://aaryn21.tripod.com/id1.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171011233423/http://aaryn21.tripod.com/id1.html |date=2017-10-11 }}</ref> 1986 മെയ് 20 ന് 73 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ [[കാൽഗറി|കാൽഗറിയിൽ]] വച്ച് അവർ മരിച്ചു. [[File:Western Canada map.png|thumb|Map of Western Canada where most of Belyea's research took place.]] ==അവലംബം== {{reflist}} *Fleming, Iris. "Rocks are Her Forte." ''Geosciences''. Fall 1975, pp.&nbsp;12–14. *McLaren, Digby J. "Helen Belyea 1913-1986." ''Transactions of the Royal Society of Canada''. Ser. 5, vol. 2. 1987, pp.&nbsp;198–201. *Ogilvie, Marilyn, and Harvey, Joy, editors. ''The Biographical Dictionary of Women in Science.'' Vol. 1. New York: Routledge, 2000, pp.&nbsp;110–111. ==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [http://www.uelac.org/education/WesternResource/412-Belyea.pdf Helen Belyea 1913-1986] * {{FadedPage|id=Belyea, Helen R.|name=Helen R. Belyea|author=yes}} [[വർഗ്ഗം:ഭൂഗർഭശാസ്ത്രജ്ഞർ]] [[വർഗ്ഗം:1913-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1986-ൽ മരിച്ചവർ]] 85486u3jj7hlxcenenouzhiriqbr818 0 447715 4617199 3808783 2026-05-04T14:18:15Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617199 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Wildlife of Sri Lanka}} {{Wildlife of Sri Lanka}} [[ശ്രീലങ്ക|ശ്രീലങ്കയിലെ]] സസ്യജാലങ്ങളും ജീവജാലങ്ങളും [[ആവാസവ്യവസ്ഥ|പ്രകൃതിദത്തയാവാസവ്യവസ്ഥകളും]] ഉൾപ്പെടുന്നതാണ് '''ശ്രീലങ്കയിലെ ജൈവവ്യവസ്ഥ'''. ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ [[തദ്ദേശീയത|തദ്ദേശീയ ജൈവവൈവിദ്ധ്യം]] [[ശ്രീലങ്ക]]യിൽ ആണ് (16% ജീവജാലങ്ങൾ, 23% പൂച്ചെടികൾ​ തദ്ദേശീയമാണ്).<ref name="yba">{{cite web|url=http://ybiol.tripod.com/biodiv.htm|title=Biological diversity of Sri Lanka|publisher=Young Biologist Association, Sri Lanka|access-date=2009-09-12|archive-date=2012-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20120406110041/http://ybiol.tripod.com/biodiv.htm|url-status=dead}}</ref> == പരിസ്ഥിതി മേഖലകൾ == രാജ്യത്തിന്റെ [[പർവ്വതം|പർവ്വതങ്ങളും]] തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗവും "ആർദ്രമേഖല" എന്നറിയപ്പെടുന്നു<ref>https://www.britannica.com/place/Wet-Zone</ref>. ധാരാളം [[മഴ]] ലഭിക്കുന്ന (വാർഷിക ശരാശരി 2500 മില്ലീമീറ്റർ) ഇവിടെ രാജ്യത്തിന്റെ തെക്കുകിഴക്കും, വടക്കൻ ഭാഗങ്ങളുടെ ഭൂരിഭാഗവും 1200 മുതൽ 1900 മില്ലിമീറ്റർ മഴ വരെ ലഭിക്കുന്ന വരണ്ട മേഖലയാണ്. == ജന്തുവൈവിധ്യം == === ശ്രീലങ്കയിലെ ജന്തുജാലങ്ങളുടെ എണ്ണം === {| class="wiki-table" style="width:90%;" |- style="background:#bdb76b;" ! ഗ്രൂപ്പ് !! ക്ലാസ് !! സ്പീഷീസുകളുടെ എണ്ണം !! തദ്ദേശീയ സ്പീഷീസ് !! തദ്ദേശീയത |- | row-span=5 style="text-align:center;"|[[നട്ടെല്ലുള്ള ജീവികൾ]] || style="text-align:center;"| [[സസ്തനി]]<ref> Tarver, James E.; dos Reis, Mario; Mirarab, Siavash; Moran, Raymond J.; Parker, Sean; O’Reilly, Joseph E.; King, Benjamin L.; O’Connell, Mary J.; Asher, Robert J.; Warnow, Tandy; Peterson, Kevin J.; Donoghue, Philip C. J.; Pisani, Davide (2016). "The Interrelationships of Placental Mammals and the Limits of Phylogenetic Inference". Genome Biology and Evolution. 8 (2): 330–344. doi:10.1093/gbe/evv261. hdl:1983/64d6e437-3320-480d-a16c-2e5b2e6b61d4. PMC 4779606. PMID 26733575. </ref> || <center>125</center> || <center>21</center> || <center>16.8%</center> |- | || style="text-align:center;"|[[പക്ഷി]]<ref> Newton, Alfred (1884). Ornithology. Reprinted from Encyclopædia Britannica (9th Ed.). </ref><ref> Newton, Alfred (1893–1896). A Dictionary of Birds. Adam & Charles Black, London. </ref> || <center>227</center> || <center>26</center> || <center>11.89%</center> |- | || style="text-align:center;"|[[ഉരഗം]]<ref>Goin, Coleman J.; Goin, Olive B.; Zug, George R. (1978). Introduction to Herpetology, Third Edition. San Francisco: W. H. Freeman and Company. xi + 378 pp. ISBN 0-7167-0020-4.</ref>||<center>178</center> || <center>108</center> || <center>60.13%</center> |- | || style="text-align:center;"|[[ഉഭയജീവി]]<ref> Cogger, H. G. (1998). Zweifel, R. G, ed. Encyclopedia of Reptiles and Amphibians. Academic Press. pp. 69–70. ISBN 978-0-12-178560-4. </ref>||<center>121</center> || <center>111</center> || <center>91.66%</center> |- | || style="text-align:center;"|[[ആക്റ്റിനോറ്റെറിജിയൈ]] || <center>93</center> || <center>50</center> || <center>53.76%</center> |- | rowspan=5 style="text-align:center;"|[[അകശേരുകികൾ]] || style="text-align:center;"| [[Gastropoda|ഗാസ്ട്രോപോഡ]]<ref> Solem, A.G. "Gastropod". Encyclopaedia Britannica. Encyclopaedia Britannica Inc. Retrieved 6 March 2017. </ref> || <center>5246</center> || || |- | style="text-align:center;"|[[പ്രാണി]]<ref> Chapman, A. D. (2009). Numbers of living species in Australia and the World (2 ed.). Canberra: Australian Biological Resources Study. pp. 60pp. ISBN 978-0-642-56850-2. </ref>||<center>11,144</center> || || |- | style="text-align:center;"|[[ചിലന്തി|എട്ടുകാലികൾ]] || <center>383</center> || <center>271</center> || <center>70.75%</center> |- | style="text-align:center;"|[[Scorpiones|സ്കോർപ്പിയോൺസ്]] || <center>18</center> || <center>7</center> || <center>38.88%</center> |- | style="text-align:center;"|[[Crustacea|ക്രസ്റ്റേഷ്യ]] || <center>51</center> || <center>51</center> || <center>100%</center> |} ===നട്ടെല്ലുള്ള ജീവികൾ=== ====സസ്തനികൾ==== [[File:Pinnawala 02.jpg|thumb|right|ശ്രീലങ്കൻ ആന]] 123 ലധികം സസ്തനികൾ [[ശ്രീലങ്ക|ശ്രീലങ്കയിൽ]] വിഹരിക്കുന്നു. ഇതിൽ 41 എണ്ണം വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്നവയാണ്.<ref name="redlist">{{cite book|title=The Red List of Threatened Fauan and Flora of Sri Lanka|publisher=The World Conservation Union (IUCN)|location=Colombo, Sri Lanka|year=2007|pages=166|isbn=978-955 -8177 -63-1|url=http://www.srilankareptile.com/animals/2007%20-%20Red_List%20%28Sri%20Lanka%29.pdf|accessdate=2012-09-20}}</ref> വലിയ [[തേൻകരടി]], [[സസ്തനി]] വർഗ്ഗങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന 30 വ്യത്യസ്ത ഇനം സ്പീഷീസുകൾ തുടങ്ങിയവയും ഭീഷണി നേരിടുന്നു. ശ്രീലങ്കയുടെ ചുറ്റുമുള്ള സമുദ്രങ്ങൾ 28 ഇനം [[Cetacea|സീറ്റേഷ്യൻസിന്റെ]] വാസസ്ഥലമാണ്. ====ഉരഗങ്ങൾ==== [[ശ്രീലങ്ക]]യിൽ നിലവിൽ 178 ഇനം [[ഉരഗം|ഉരഗങ്ങൾ]] കാണപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ 60 എണ്ണം ഭീഷണി നേരിടുന്നവയും 108 എണ്ണം തദ്ദേശീയമാണ്. ഭൂരിഭാഗം ഉരഗങ്ങളും പാമ്പുകളാണ്. ഉരഗങ്ങളിൽ ഏറ്റവും വലുത് രണ്ട് ഇനം [[മുതല]]കളാണ്: [[മഗ്ലർ മുതല]], സാൾട്ട് വാട്ടർ മുതല.<ref name="redlist"/> [[File:Taruga eques at Haggala2.jpg|thumbnail|right|''[[Taruga eques|ടരുക ഇക്വസ്]]'' ഒരു തദ്ദേശീയ ഉരഗയിനം]] ====ഉഭയജീവികൾ==== ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉഭയജീവി വൈവിധ്യങ്ങളുള്ള ഒരു രാജ്യമാണ് ശ്രീലങ്ക. 2018 വരെ 121 ഇനം ഉഭയജീവികളെ ഇവിടെ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. അവയിൽ 111 ഇനം തദ്ദേശീയം ആണ്.<ref name="amphibian-diversity">{{cite journal|last=Pethiyagoda|first=Rohan|author2=Kelum Manamendra-Arachchi |date=November 1998|title=Evaluating Sri Lanka’s amphibian diversity|journal=Occasional papers of Wildlife Heritage Trust of Sri Lanka|volume=2|url=http://www.lankalibrary.com/wlife/amphi.htm|accessdate=2012-09-09}}</ref> ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സാന്ദ്രതയുള്ള വംശവർദ്ധന ഉള്ളതായി അവകാശപ്പെടുന്നു.<ref name="amphibian-diversity"/>എന്നിരുന്നാലും അത് വെല്ലുവിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു<ref name="diversity-challenge">{{cite journal|last=Chaitra,|first=M. S.|author2=Karthikeyan Vasudevan|author3=Kartik Shanker|date=2010-04-04|title=The biodiversity bandwagon: the splitters have it|journal=Current Science|volume=86|issue=7|pages=3|url=http://www.iisc.ernet.in/currsci/apr102004/897.pdf|accessdate=2012-09-09}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ശ്രീലങ്കയിലെ 52 ഇനം ഉഭയജീവികൾ ഭീഷണി നേരിടുന്നുണ്ട്. അവയിൽ ഒന്നൊഴികെ മറ്റെല്ലാം നിലനിൽക്കുന്നതാണ്. ====പക്ഷികൾ==== [[File:Gallus lafayetii Sinharaja 1.jpg|thumb|right|ശ്രീലങ്കൻ ദേശീയ പക്ഷി, [[Sri Lanka junglefowl|ശ്രീലങ്ക ജംഗുൾഫൗൾ]] ("ഗാലസ് ലഫായീറ്റി")]] ശ്രീലങ്കയിൽ 227 ഇനം പക്ഷികൾ വസിക്കുന്നുണ്ട് (കഴിഞ്ഞ ചില കണക്കുകൾ ഇത് 486 ആയും ഉയർത്തി).<ref>{{cite journal|last=Kotagama|first=Sarath W.|author2=Rex I. De Silva |author3=Athula S. Wijayasinha |author4=Vathsala Abeygunawardane |year=2006|title=Avifaunal List of Sri Lanka|publisher=IUCN|location=Colombo, Sri Lanka|isbn=978-955-8177-51-8|url=https://books.google.com/?id=dECS8PTrUg4C&printsec=frontcover&q=}}</ref> ഇതിൽ 46 എണ്ണം ഭീഷണിയിലാണ്. ====മത്സ്യം==== [[File:Cherry barb, Puntius titteya.jpg|thumb|right|[[Cherry barb|ചെറി ബാർബ്]] (''puntius titteya'')]] ശ്രീലങ്കയിൽ 93 ഇനം ശുദ്ധജല മൽസ്യങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ 50 എണ്ണം രാജ്യത്തിൻറെതന്നെ തനതായ സ്പീഷീസുകളാണ്. ഐ.യു.സി.എൻ. ഭീഷണി നേരിടുന്ന 28 ഇനം സ്പീഷീസുകൾ വർഗ്ഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 8 ഇനം കായൽ മത്സ്യങ്ങൾ ശുദ്ധജല മത്സ്യ വിഭാഗത്തിലുൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. 24 ഇനം എക്സോട്ടിക് സ്പീഷീസിലാണുൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളത്. ==== പ്രാണികൾ ==== ഗ്രില്ലബ്ലാറ്റോഡിയ ഒഴികെ എല്ലാ 32 [[നിര]] പ്രാണികളെയും ശ്രീലങ്കയിൽ നിന്ന് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. [[File:Albino cockroach from bakamuna, Sri Lanka.jpg|thumbnail|right|അൽബിനോ പാറ്റ ([[Blattodea|ബ്ലാറ്റോഡ]] നിര)]] [[പ്രാണി]] ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നിരയും ശ്രീലങ്കയിലെ ഏറ്റവും വലുതും ആയ [[Coleoptera|കൊലോപ്ടറ]] നിരയിൽ 3,033 പ്രമാണീകരിക്കപ്പെട്ട സ്പീഷീസുകളുണ്ട്.<ref> Bambaradeniya, Channa N. B. "The Fauna of Sri Lanka: Status of Taxonomy, Research, and Conservation". Amazon.com. Google books. Retrieved 23 January 2016. </ref> [[Lepidopteran|ലെപിഡോപ്ടറൻ]] നിരയിലുള്ള [[നിശാശലഭം|നിശാശലഭങ്ങൾ]], [[ചിത്രശലഭം|ചിത്രശലഭങ്ങൾ]] എന്നിവ ശ്രീലങ്കയിൽ കാണപ്പെടുന്ന രണ്ടാമത്തെ വലിയ സ്പീഷീസുകളാണ്. ശ്രീലങ്കയിൽ നിന്ന് 245 ചിത്രശലഭങ്ങളെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. അതിൽ 24 സ്പീഷീസുകൾ ദ്വീപിൽ തദ്ദേശികൾ ആണ്. 1695 ഇനം നിശാശലഭങ്ങളെ ഇവിടെ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. പക്ഷേ അവയുടെ തദ്ദേശീയത അജ്ഞാതമാണ്. ഉറുമ്പുകൾ, [[തേനീച്ച]], വാസ്പുകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഹൈമെനോപ്റ്റെറ, ശ്രീലങ്കയിലെ മൂന്നാമത്തെ വലിയ പ്രാണികളുള്ള നിര നൽകുന്നു. ശ്രീലങ്കയിൽ 181 ഇനം ഉറുമ്പുകൾ ഉണ്ട്. അതിൽ 61 ജീനസുകളും 10 ഉപകുടുംബങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഒരു എൻഡെമിക് ജീനസായ അനിയൂററ്റസ് ലിസ്റ്റിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഏതാണ്ട് 450 ജീനസുകളും, 7 കുടുംബങ്ങൾ എന്നിവയുമായി ലോകത്താകമാനം 70,000 തരം ഇനങ്ങൾ ഹൈമെനോപ്റ്റെറ ഉണ്ട്. അവയിൽ നിന്നും, ശ്രീലങ്കയിൽ 148 സ്പീഷീസുകൾ, 38 ജീനസുകൾ, നാല് കുടുംബങ്ങൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഈച്ചകളും കൊതുകുകളും ഡിപ്റ്റെറ നിരയിൽ നിന്നുള്ളതാണ്. [[ശ്രീലങ്ക]]യിൽ നിന്നും ഇതിന് വളരെ ഉയർന്ന റെക്കോർഡാണ്. ദ്വീപിൽ 1,341 ഡിപ്റ്റെറ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്, ഇത് ഇതുവരെ കണ്ടെത്തിയിട്ടുള്ള പ്രാണികളുടെ നാലാമത്തെ വലിയ [[നിര]]യായി അറിയപ്പെടുന്നു.<ref> Bambaradeniya, Channa N. B. "The Fauna of Sri Lanka: Status of Taxonomy, Research, and Conservation". Amazon.com. Google books. Retrieved 23 January 2016. </ref>.16 ജനുസ്സുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന 131 ഇനം സ്പീഷീസുകൾ ശ്രീലങ്കയിൽ നിന്ന് വിവരിക്കുകയും രേഖപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. മിക്ക മനുഷ്യ രോഗങ്ങളുടെയും പ്രാഥമികമായ വെക്ടർമാർ ആണെങ്കിലും, ശ്രീലങ്കയിലെ കൊതുക് ഭൂരിഭാഗവും മനുഷ്യർക്കും മൃഗങ്ങൾക്കും ദോഷം ചെയ്യുന്നവയാണ്. ==സസ്യവൈവിദ്ധ്യം== [[File:Rhododendron arboreum zeylanicum flower.jpg|right|thumb| മഹ രത് മാല (''Rhododendron arboreum'' ssp. ''zeylanicum'', [[Central Highlands of Sri Lanka|ശ്രീലങ്കയിലെ മദ്ധ്യ ഹൈലാൻറ്സിൽ]] കാണപ്പെടുന്ന [[റോഡോഡെൻഡ്രോൺ ആർബോറിയം]] എന്ന അപൂർവ ഉപജാതി ഇനം)]] [[ശ്രീലങ്ക|ശ്രീലങ്കയിലെ]] സസ്യങ്ങളുടെ വൈവിധ്യം വളരെ ഉയർന്നതാണ്.<ref name="Conservation International">{{cite web|url=http://www.biodiversityhotspots.org/xp/Hotspots/ghats/Pages/biodiversity.aspx|title=Unique and threatened biodiversity|work=biodiversityhotspots.org|publisher=[[Conservation International]]|accessdate=2009-09-15|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090504133044/http://www.biodiversityhotspots.org/xp/hotspots/ghats/Pages/biodiversity.aspx|archivedate=2009-05-04|df=}}</ref> 1,052 വർഗത്തിലുള്ള 3,210 പുഷ്പിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ ഇവിടെയുണ്ട്. ഇവയിൽ 916 സ്പീഷീസുകളും 18 ജനുസ്സുകളും തദ്ദേശികൾ ആണ്. കൂടാതെ ദ്വീപിന്റെ 55 ലധികം ഡിപ്റോകാർപ്സ് ശ്രീലങ്കയിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നു. ശ്രീലങ്കയിൽ 350 ലധികം [[പന്നൽച്ചെടി]] ഇനങ്ങളുണ്ട്. ശ്രീലങ്കയിലെ പ്രകൃതിദത്ത വനങ്ങൾ എട്ട് ഇനങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref name="FAO 2001">{{cite web|url=http://www.fao.org/docrep/007/ad678e/AD678E04.htm|title=Forest Resources|date=2001|work=Forest resources of Sri Lanka Country report|publisher=[[Food and Agriculture Organization]]|accessdate=2009-09-15}}</ref> ശ്രീലങ്കൻ പാരിസ്ഥിതിക വിദഗ്ദ്ധനായ ഡോ. ഗോഥമി വീരക്കുൺ 51 പുതിയ ഇനം എൻഡെമിക് [[ലൈക്കൻ|ലൈക്കണുകളെ]] ശ്രീലങ്കയിൽ കണ്ടെത്തി. ഇവയിൽ എട്ട് ഇനങ്ങൾ [[Knuckles Mountain Range|നക്കിൾസ് മൌണ്ടെയ്ൻ റേഞ്ചിൽ]] നിന്നും ആണ് കണ്ടെത്തിയത്.<ref>{{cite web | url=http://newsfirst.lk/english/2013/12/sri-lankan-environmentalist-discovers-51-species-lichen/8251 | title=Environmentalist discovers 51 species of Lichen | publisher=Newsfirst.lk | date=Dec 8, 2013 | accessdate=8 February 2016 | archive-date=2018-01-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180116002707/http://newsfirst.lk/english/2013/12/sri-lankan-environmentalist-discovers-51-species-lichen/8251 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=http://ceylontoday.lk/64-87842-news-detail-the-fascinating-world-of-the-lichens.html | title=The fascinating world of the lichens | publisher=Ceylontoday | date=2015-03-22 | accessdate=8 February 2016 | archive-date=2016-02-14 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160214144741/http://ceylontoday.lk/64-87842-news-detail-the-fascinating-world-of-the-lichens.html | url-status=dead }}</ref> 2012 ൽ ഹോർട്ടൺ പ്ലെയിനുകളിൽ നിന്നും ഡോ. ഉഡിനിയ ജയലാലും സഹപ്രവർത്തകരും 2 പുതിയ [[ലൈക്കൻ|ലൈക്കണുകളായ]] [[Anzia flavotenuis|അൻസിയ ഫ്ലാവോട്ടെനിസ്]], [[Anzia mahaeliyensis|അൻസിയ മഹായേലിയെൻസിസ്]] എന്നിവയെ കണ്ടെത്തിയിരുന്നു.<ref>{{cite web | url=http://www.sundaytimes.lk/120318/News/nws_51.html | title=Two new Lichens from Horton Plains | publisher=Sundaytimes | date=March 18, 2012 | accessdate=8 February 2016}}</ref> ==അവലംബം== {{Reflist}} == ഗ്രന്ഥസൂചിക == *{{cite book|title=Fauna of Sri Lanka: Status of Taxonomy, Research and Conservation|editor=Channa N. B. Bambaradeniya|publisher=The World Convservation Union (IUCN)|location=Colombo, Sri Lanka|year=2006|pages=308|isbn=955-8177-51-2|url=https://books.google.com/?id=dECS8PTrUg4C&printsec=frontcover&q=}} *Herat, T. R. Somaratna, S & Pradeepa, 1998, Common Vegetables of Sri Lanka. NARESA, Sri Lanka. *Herat, T. R. 2005. Tentative Keys to the Families & Genera of Pteridophytes of Sri Lanka. Author Publisher. *Herat, T. R. P. Ratnayake. 2005 An Illustrated Guide to the Fern Flora of Knuckles Conservation Area Sri Lanka. Author Publisher. *Herat, T. R. 2005. Endemic Flowering Plants, Part I A Checklist & an Index to A Revised Handbook to the Flora of Ceylon. Author Publisher. *Herat, T. R. 2007. Endemic Flowering Plants of Sri Lanka Part II A, Index to the Distribution of Plants with Localities. Environmental Ministry Colombo. *Herat, T. R. 2007 Endemic Flowering Plants of Sri Lanka Part II B, Index to the Distribution within Agro Ecological Zones. Environmental Ministry Colombo. *Herat, T. R. A. U. Herat, 2008. Index to the Distribution of Ferns & Fern-Allies within the Administrative Districts of Sri Lanka. Author Publisher. *Herat, T. R. 2009. YS%, dxlSh imqIaml Ydl i|yd jQ isxy, fmdoq kdu iQpsh’ Author Publisher. == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == *[https://web.archive.org/web/20090515113358/http://srilankareptile.com/ A guide to reptiles of Sri Lanka] *[http://www.eoearth.org/article/Biological_diversity_in_the_Western_Ghats_and_Sri_Lanka Biological diversity in the Western Ghats and Sri Lanka] {{Fauna of Sri Lanka}} {{Asia in topic|Wildlife of}} {{Geography of Sri Lanka}} [[വർഗ്ഗം:ശ്രീലങ്ക]] 0wqge0rg06m83xo3x08u86anwrrzzwo 0 449088 4617209 3491739 2026-05-04T15:22:46Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617209 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Shenandoah Valley}} {{Infobox valley | name = ഷെനൻഡോഹ് താഴ്വര | photo = Shenandoah River, aerial.jpg | photo_caption = A view across the Shenandoah Valley | location = [[Virginia]], [[Eastern Panhandle of West Virginia (lesser)|Eastern Panhandle of West Virginia]] | elevation = {{convert|500|-|1500|ft|m}} | direction = Northeast to southwest | length = | width = | boundaries = [[Blue Ridge Mountains]] (east)<br />[[Ridge and Valley Appalachians]] (west)<br />[[Potomac River]] (north)<br />[[James River]] (south) | topo = | towns = [[Winchester, Virginia|Winchester]]<br />[[Harrisonburg, Virginia|Harrisonburg]]<br />[[Staunton, Virginia|Staunton]]<br />[[Lexington, Virginia|Lexington]]<br />[[Martinsburg, West Virginia]] | traversed = {{jct|state=VA|US|50|US|33|US|250|I|64|US|11|I|81}} }} [[File:Shenandoah watershed.png|right|320px|Map of the Shenandoah Valley]] [[File:ShenandoahValley Bear'sDen.jpg|thumb|300px|right|The Shenandoah Valley in autumn]] [[File:HPIM1096.jpg|thumb|300 px|right|A poultry farm with the Blue Ridge Mountains in background]] [[File:Shenandoah valley farm 0163.jpg|thumb|300 px|right|A farm in the fertile Shenandoah Valley]] പടിഞ്ഞാറൻ വെർജീനിയയുടെ സാംസ്കാരിക മേഖലയും ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ താഴ്വരയും [[യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്|യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിലെ]] [[Eastern Panhandle of West Virginia|വെസ്റ്റ് വിർജീനിയയിലെ ഈസ്റ്റേൺ പാൻഹാൻഡിലും]] ആണ് '''ഷെനൻഡോഹ് താഴ്വര'''/ˌʃɛnənˈdoʊə/. ഈ താഴ്വരയുടെ കിഴക്ക് വശത്തായി [[ബ്ലൂറിഡ്ജ് മലനിരകൾ|ബ്ലു റിഡ്ജ് മലനിരകൾ]], പടിഞ്ഞാറ് [[Ridge-and-Valley Appalachians|റിഡ്ജ്-ആൻഡ്-വാലി അപ്പാലാച്ചിൻ]] (മസ്സാനോട്ടൺ മൗണ്ടൻ ഒഴികെ), വടക്കോട്ട് [[പൊട്ടാമാക് നദി]]യും, തെക്കോട്ട് [[ജെയിംസ് നദി]]യും താഴ്വരയെ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്തുള്ള എല്ലാ താഴ്വരകളും, വെർജീനിയൻ മലനിരകളും തെക്ക് [[Roanoke Valley|റോയനോക്ക് താഴ്വരയും]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു വലിയ പ്രദേശം സാംസ്കാരിക മേഖലയാണ്. [[Physical geography|ഫിസികൽജോഗ്രാഫിക്കലായി]] റിഡ്ജ് ആൻഡ് വാലി പ്രവിശ്യയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് ഗ്രേറ്റ് അപ്പാലാച്ചിയൻ താഴ്വരയുടെ ഒരു ഭാഗമാണ്.<ref> Julia Davis, "The Shenandoah", Rivers of America, New York: Farrar & Rinehart, Inc., 1945, pp. 20–21 </ref> ==അവലംബം== {{reflist|2}} == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == {{commons category}} * [http://www.virginia.org/regions/ShenandoahValley/ Shenandoah Valley - Official state tourism website]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.visitshenandoah.org/ Visit Shenandoah website] * [http://www.svtc-va.org/ Shenandoah Valley Technology Council] * [http://www.shenandoahatwar.org/ Shenandoah at War, the Shenandoah Valley Battlefields Foundation] * [https://web.archive.org/web/20010624185133/http://www.civilwartraveler.com/virginia/valley/ CivilWarTraveler.com - Virginia's Valley and Mountains] * [http://www.valleyconservation.org Valley Conservation Council] * {{GNIS|2037758|Shenandoah Valley}} * [http://southernspaces.org/2004/shenandoah-valley "The Shenandoah Valley"], ''Southern Spaces'', 20 April 2004 {{Virginia}} {{West Virginia}} [[വർഗ്ഗം:വെർജീനിയയിലെ താഴ്വരകൾ]] hibeprmerddqzpbhmy77fohx6esctud 0 463342 4617328 4521475 2026-05-05T08:46:34Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617328 wikitext text/x-wiki {{prettyurl/wikidata}} {{Infobox film | name = Helicopter Eela | caption = Theatrical release poster | image = Helicopter Eela.jpg | director = [[Pradeep Sarkar]] | producer = [[Ajay Devgn]]<br/>[[Jayantilal Gada]]<br/>Aksshay Jayantilal Gada | writer = Mitesh Shah '''(Dialogue)'''</small> | screenplay = Mitesh Shah<br/>[[Anand Gandhi]] | based on = ''Beta Kaagdo'' by Anand Gandhi | starring = [[Kajol]]<br/>[[Riddhi Sen]]<br/>[[Tota Roy Chowdhury]]<br/>[[Neha Dhupia]] | music = [[Amit Trivedi]]<br>[[Raghav Sachar]]<br>'''Background Score:'''<br>Daniel.B George | cinematography = Sirsha Ray | editing = Dharmendra Sharma | studio = [[Ajay Devgn FFilms]]<br/>[[Pen India Limited]] | distributor = Pen India Limited (India) <br>[[Eros International plc]] (overseas)<ref>{{cite web|url=https://www.newsx.com/entertainment/kajol-ajay-devgn-helicopter-eela-riddhi-sen-eros-international|title=Helicopter Eela: Kajol could feel the connection with her on-screen son|date=15 July 2018|website=NewsX|access-date=2019-02-01|archive-date=2019-01-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190101003045/https://www.newsx.com/entertainment/kajol-ajay-devgn-helicopter-eela-riddhi-sen-eros-international|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.exchange4media.com/media-tv-news/eros-international-builds-strong-growth-momentum-with-q2-fy-2019-92731.html|title=Eros International Q2 FY-2019: PAT up by 39.5%, income by 17.1% - Exchange4media|website=Indian Advertising Media & Marketing News – exchange4media}}</ref> | released = {{Film date|df=y|2018|10|12}} | runtime = 130 minutes<ref>{{Cite web|url=http://www.bbfc.co.uk/releases/helicopter-eela-2018|title=Helicopter Eela {{!}} British Board of Film Classification|website=www.bbfc.co.uk|language=en|access-date=2018-10-10}}</ref> | country = India | language = Hindi | budget = | gross = {{INR}}6.58 [[crore]]<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movie/helicopter-eela/box-office/|title=Helicopter Eela Box Office collection till Now - Bollywood Hungama|publisher=[[Bollywood Hungama]]|accessdate=29 October 2018}}</ref> }} പ്രദീപ് സർകാർ സംവിധാനം ചെയ്ത് 2018-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രമാണ് '''ഹെലികോപ്റ്റർ ഈല'''.<ref name="indiatimes">{{cite web|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/pradeep-sarkar-kajol-takes-a-role-and-owns-it/articleshow/61375914.cms|title=Pradeep Sarkar: Kajol takes a role and owns it|website=Mumbai Mirror|accessdate=2018-01-25}}</ref> ആനന്ദ് ഗാന്ധിയുടെ [[ഗുജറാത്തി ഭാഷ|ഗുജറാത്തി]] നാടകം ബേട്ട, കാഗ്ടോയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഈ ചിത്രത്തിൽ [[കാജോൾ]] കേന്ദ്രകഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref name="indiatimes2">{{cite web|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/kajol-back-in-the-spotlight/articleshow/62595782.cms|title=Kajol back in the spotlight|website=Mumbai Mirror|accessdate=2018-01-25}}</ref> 2017 ജനുവരിയിൽ ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ തുടങ്ങി.<ref name="indiatimes3">{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Kajols-next-is-adaptation-of-Anand-Gandhis-Gujarati-play-Beta-Kaagdo/articleshow/55491560.cms|title=Kajol's next is adaptation of Anand Gandhi's Gujarati play 'Beta Kaagdo' &#124; Hindi Movie News|website=Times of India|accessdate=2018-01-25}}</ref> മുഖ്യ [[ഛായാഗ്രഹണം|ഫോട്ടോഗ്രാഫി]] 2018 ജനുവരി 24 നാണ് ആരംഭിച്ചത്.<ref name="bollywoodlife">{{cite web|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/kajol-starts-shooting-for-husband-ajay-devgns-home-production-eela/|author=Sreejeeta Sen|title=Kajol starts shooting for husband Ajay Devgn's home production Eela|website=Bollywoodlife.com|accessdate=2018-01-25|date=2018-01-24}}</ref> ==അഭിനേതാക്കൾ== * [[കാജോൾ]] - ഈല റായ്തുർക്കർ * [[Riddhi Sen|റിഥിസെൻ]] - വിവാൻ റായ്തുർക്കർ * [[Tota Roy Chowdhury|ടോട്ട റോയി ചൗധരി]] - അരുൺ റായ്തുർക്കർ * [[Rashi Mal|റാശി മാൽ]] - നികിത * [[Zakir Hussain (actor)|സക്കീർ ഹുസൈൻ]] - കോളേജ് പ്രിൻസിപ്പൽ * [[നേഹ ധൂപിയ]] - ലിസ മറൈൻ * [[Shataf Figar|ഷതാഫ് ഫിഗർ]] - മാധവി ഭോഗട്ട് * [[Shalini Pandey|ശാലിനി പാണ്ടേ]] * മുകേഷ് റിഷി - രാജേഷ് കുമാർ ശർമ * അലിഷാ ചിനോയ് - അതിഥി താരം * [[Anu Malik|അനു മല്ലിക്]] - അതിഥി താരം * ഇള അരുൺ - അതിഥി താരം * ഇമ്രാൻ ഖാൻ - അതിഥി താരം * ഷാൻ - അതിഥി താരം * ബാബ സെഗാൾ - അതിഥി താരം * [[അമിതാഭ് ബച്ചൻ]] - അതിഥി താരം<ref>{{cite news|url=https://m.hindustantimes.com/bollywood/amitabh-bachchan-confirmed-for-cameo-in-kajol-s-helicopter-eela-will-play-himself/story-eY2TGqMYFeCtalfGkSsFRJ.html|title=Amitabh Bachchan confirmed for cameo in Kajol’s Helicopter Eela, will play himself|newspaper=[[Hindustan Times ]]|date=14 August 2018|accessdate=14 August 2018|archive-date=2020-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200526221523/https://www.hindustantimes.com/bollywood/amitabh-bachchan-confirmed-for-cameo-in-kajol-s-helicopter-eela-will-play-himself/story-eY2TGqMYFeCtalfGkSsFRJ.html|url-status=dead}}</ref> * ആർ. ജെ. അലോക് - രസതന്ത്ര പ്രൊഫസർ ==ശബ്ദട്രാക്ക്== സ്വാനന്ദ് കിർക്കിർ, അസ്മാ, ശ്യാം അനുരാഗി എന്നിവരുടെ വരികൾക്ക് ഡാനിയൽ ബി. ജോർജ്ജ്, അമിത് ത്രിവേദി, രാഘവ് സച്ചാർ എന്നിവർ സംഗീതം നൽകിയിരിക്കുന്നു. ചിത്രത്തിലെ ആദ്യ ഗാനം "മമ്മ കി പർചായി" 2018 ആഗസ്റ്റ് 13 നാണ് റിലീസ് ചെയ്തത്.<ref>{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/entertainment/helicopter-eela-first-look-of-new-song-mumma-ki-parchai-depicts-kajol-as-an-ever-nagging-mother-4945341.html/amp |title=Helicopter Eela: First look of new song 'Mumma Ki Parchai' depicts Kajol as an ever-nagging mother- Entertainment News, Firstpost|work=Firstpost|access-date=2018-08-13|language=en-US}}</ref> രണ്ടാമത്തെ ഗാനം "യാദോം കി അൽമാരി" 2018 ആഗസ്റ്റ് 20 ന് റിലീസ് ചെയ്തു.<ref>{{Cite news|url=https://m.mid-day.com/articles/helicopter-eelas-2nd-song-yaadon-ki-almari-is-out/19724185|title=Helicopter Eela's 2nd song Yaadon Ki Almari is out!- Entertainment News, Mid Day|work=Mid Day|access-date=2018-08-20|language=en-US}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{Infobox album | name = Helicopter Eela | type = soundtrack | artist = [[Amit Trivedi]], [[Raghav Sachar]] and Daniel B. George | cover = | alt = | released = {{start date|2018|10|03|df=y}}<ref>{{cite web|url=https://www.saavn.com/s/album/hindi/Helicopter-Eela-2018/diWIBxhIrXg_|title=Helicopter Eela - Original Motion Picture Soundtrack |publisher=[[Saavn]]}}</ref> | recorded = 2018 | venue = | studio = | genre = [[Feature film soundtrack]] | length = 24:24 | language = Hindi | label = [[Saregama|Saregama Music]]<br>[[Tips Industries|Tips Music]] | producer = | prev_title = | prev_year = | next_title = | next_year = | misc = {{Extra chronology | artist = [[Amit Trivedi]] | type = | prev_title = [[Andhadhun]] | prev_year = 2018 | title = Helicopter Eela | year = 2018 | next_title = [[Kedarnath (film)|Kedarnath]] | next_year = 2018 }} {{Extra chronology | artist = [[Raghav Sachar]] | type = | prev_title = [[Guest Iin London]] | prev_year = 2017 | title = Helicopter Eela | year = 2018 | next_title = [[Bhaiaji Superhit]] | next_year = 2018 }} }} {{Track listing | headline = ട്രാക്ക് ലിസ്റ്റിംഗ് | extra_column = ആലാപനം | total_length = 24:24 | title1 = മമ്മ കി പർചായി | extra1 = റോണിറ്റ് സർകാർ | length1 = 4:06 | music1=[[Amit Trivedi|അമിത് ത്രിവേദി]] | title2 = യാദോം കി അൽമാരി | extra2 = പലോമി ഘോഷ് | music2=അമിത് ത്രിവേദി | length2 = 3:49 | title3 = ഡൂബ ഡൂബ | extra3 = [[Arijit Singh|അരിജിത് സിംഗ്]], [[Sunidhi Chauhan|സുനിധി ചൗഹാൻ]] | music3=അമിത് ത്രിവേദി | length3 = 4:03 | title4 = ചന്ദ് ലംഹേ | extra4 = [[Shilpa Rao|ശിൽപ റാവു]] | note4 = അസ്മാ എഴുതിയ വരികൾ | music4=ഡാനിയൽ ബി. ജോർജ് | length4 = 4:04 | title5 = ഖോയ ഉജാല | extra5 = പലോമി ഘോഷ് | music5 = ഡാനിയൽ ബി. ജോർജ് | length5 = 4:13 | title6 = രുക് രുക് രുക് | extra6 = പലോമി ഘോഷ് | note6 = ശ്യാം അനുരാഗി എഴുതിയ വരികൾ | music6=[[Raghav Sachar|രാഘവ് സച്ചാർ]] | length6 = 4:09 }} ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറം കണ്ണികൾ== *{{IMDb title|8427036}} * [http://www.bollywoodhungama.com/movie/helicopter-eela/ Helicopter Eela] on [[Bollywood Hungama]] {{Ajay Devgn}} [[വർഗ്ഗം:2018-ലെ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] lv63b9rt4mp0e3xho3nyfe6f7ktv068 0 464409 4617313 3212679 2026-05-05T06:03:26Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617313 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Humboldtia}} {{taxobox | name= | image = Humboldtia brunonis 01.JPG | image_width = | image_caption = [[കാട്ടശോകം]] |regnum = [[Plant]]ae |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Rosids]] |ordo = [[Fabales]] |familia = [[Fabaceae]] |subfamilia = [[Detarioideae]] |genus = '''''Humboldtia''''' }} [[Fabaceae|പയർ കുടുംബത്തിലെ]] ഒരു ജനുസ് ആണ് '''''ഹംബോൽഷ്യ (Humboldtia)'''''. ഇതിലെ മിക്കസ്പീഷിസുകളും ഇന്ത്യയിലെ [[endemism|തദ്ദേശവാസികളാണ്]].<ref>Gaume, L., Zacharias, M., Grosbois, V., & Borges, R. M. (2005). [http://repository.ias.ac.in/3690/1/325.pdf The fitness consequences of bearing domatia and having the right ant partner: experiments with protective and non-protective ants in a semi-myrmecophyte.]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Oecologia'', 145(1), 76-86.</ref> സ്പീഷിസുകളിൽ ചിലവ: * ''[[Humboldtia bourdillonii]]'' * ''[[Humboldtia brunonis]]'' * ''[[Humboldtia decurrens]]'' * ''[[Humboldtia laurifolia]]'' * ''[[Humboldtia trijuga]]'' * ''[[Humboldtia unijuga]]'' * ''[[Humboldtia vahliana]]'' ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * {{Commons-inline|Humboldtia|''Humboldtia''}} * {{Wikispecies-inline|Humboldtia|''Humboldtia''}} {{Taxonbar|from=Q10298897}} [[വർഗ്ഗം:സസ്യജനുസുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഫാബേസീ]] mrtl1pkdnrt7gw9gh7x73uiivr4klo5 0 471727 4617260 4571989 2026-05-04T20:50:35Z ~2026-27131-91 217288 4617260 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Jordan Peterson | image = Jordan Peterson by Gage Skidmore.jpg | caption = Peterson in 2018 | birth_name = Jordan Bernt Peterson | birth_date = {{birth date and age|1962|6|12}} | birth_place = [[Edmonton]], [[Alberta]], Canada | residence = [[Toronto]], [[Ontario]], Canada | nationality = Canadian | fields = [[Psychology]] | workplaces = {{Unbulleted list|[[McGill University]] (1985–1993)|[[Harvard University]] (1993–1998)|[[University of Toronto]] (1998–present)<ref name="ResearchGateProfile">{{cite web|url=https://www.researchgate.net/profile/Jordan_Peterson2/info|title=Jordan B Peterson|publisher=[[ResearchGate]]|access-date=November 11, 2017}}</ref>}} | alma_mater = {{Unbulleted list|[[University of Alberta]]|[[McGill University]]}} | thesis_title = Potential psychological markers for the predisposition to alcoholism | thesis_url = http://digitool.library.mcgill.ca/R/-?func=dbin-jump-full&object_id=39261&silo_library=GEN01 | thesis_year = 1991 | doctoral_advisor = [[Robert O. Pihl]] | notable_students = [[Colin G. DeYoung]] | known_for = {{hlist | }} | influences = [[Carl Jung]] | influenced = [[Gregg Hurwitz]] | spouse = {{married|Tammy Roberts|1989}} | children = 2 | signature = Jordan Peterson Signature.svg | website = {{URL|https://jordanbpeterson.com/}} }} '''ജോർദാൻ ബി പീറ്റേഴ്സൺ''' (born June 12, 1962), ഒരു [[കാനഡ|കനേഡിയൻ]] സൈക്കോളജിസ്റ്റും, സോഷ്യൽ മീഡിയ വ്യക്തിത്വവും, മുൻ ടൊരന്റോ സർവ്വകലാശാല അദ്ധ്യാപകനുമാണ്. [[വ്യക്തിത്വം|വ്യക്തിത്വ മനഃശാസ്ത്രം]], വിശ്വാസങ്ങളുടെ മനശാസ്ത്രം എന്നിവയൊക്കെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന പഠനമേഖലകൾ.<ref name="MeaningConference">{{Cite web|url=http://meaning.ca/conference/past-conferences/meaning-conference-2016/speakers/|title=Meaning Conference|date=July 2016|publisher=[[International Network on Personal Meaning]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20171113170724/http://meaning.ca/conference/past-conferences/meaning-conference-2016/speakers/#peterson|archive-date=November 13, 2017}}</ref> ജോർദാൻ പീറ്റേഴ്‌സൺ എഴുതിയ "ജീവിത നിയമങ്ങൾ" എന്ന വിഷയത്തിൽ രണ്ട് ജനപ്രിയ പുസ്തകങ്ങളുണ്ട്, അവയിൽ 24 മൂല്യങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു, അവയിൽ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്ന നിയമങ്ങൾ ഇവയാണ്:<ref>{{cite web |date=January 28, 2018 |title=12 Rules for Life: An Antidote to Chaos by Jordan B Peterson – digested read |url=http://www.theguardian.com/books/2018/jan/28/12-rules-for-life-an-antidote-to-chaos-by-jordan-b-peterson-digested-read |access-date=November 18, 2022 |website=the Guardian |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Peterson |first=Jordan |author-link=Jordan Peterson |date=March 3, 2021 |title=Out Now! Beyond Order: 12 More Rules for Life|url=https://www.youtube.com/watch?v=OjoPod4NZ5A&t=96s|access-date=2021-03-07|website=Jordan Peterson's YouTube channel|language=English}}</ref> 1. '''തോളുകൾ നേരെനിവർത്തി നിവർന്നുനിൽക്കുക:''' ഇത് ശരീരഭാഷയെ കുറിച്ച് മാത്രമല്ല, മനോഭാവത്തെയും കുറിച്ചാണ്. നിവർന്നുനിൽക്കുന്നത് ജീവിതത്തിലെ വെല്ലുവിളികളെ നേരിടാൻ തയ്യാറാണെന്ന സൂചനയാണ്. ജീവിതം വേദനയും ബുദ്ധിമുട്ടുകളും നിറഞ്ഞതാണ്, പക്ഷേ നിവർന്നുനിൽക്കുമ്പോൾ അത് അഭിമാനത്തോടെ നേരിടാനുള്ള ധൈര്യം നിങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു. യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ നിന്ന് ഒളിച്ചോടുന്നതിനുപകരം തുറന്ന മനസ്സോടെ കഷ്ടപ്പാടുകൾ നേരിടുക എന്നാണ് ഇതിനർത്ഥം, ആ ഭാരം അന്തസ്സോടെയും ധൈര്യത്തോടെയും സ്വീകരിക്കുക. 2.'''നിങ്ങൾ നിങ്ങളെ തന്നെ സഹായിക്കാൻ ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള ഒരാളെപ്പോലെ സ്വയം പെരുമാറുക:''' മിക്ക ആളുകളും തങ്ങളെക്കാൾ മറ്റുള്ളവരോട് ദയയുള്ളവരാണ്. ഈ മൂല്യം അർത്ഥമാക്കുന്നത് നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം മൂല്യം തിരിച്ചറിയുകയും നിങ്ങൾ സ്നേഹിക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് നൽകുന്ന അതേ ഗൗരവത്തോടും അനുകമ്പയോടും കൂടി നിങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി കരുതുകയും ചെയ്യുക എന്നാണ്. നിങ്ങളുടെ മനസ്സിനെയും ശരീരത്തെയും ആത്മാവിനെയും വിവേകപൂർവ്വം പരിപോഷിപ്പിക്കുക, കാരണം നിങ്ങളെത്തന്നെ അവഗണിക്കുന്നത് ഒരുതരം ധാർമ്മിക പരാജയമാണ്. 3. '''നിങ്ങളുടെ നന്മ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരോട് സൗഹൃദം സ്ഥാപിക്കുക:''' യഥാർത്ഥ സുഹൃത്തുക്കൾ നിങ്ങളുടെ വളർച്ച ആഗ്രഹിക്കുന്നവരാണ്, നിങ്ങളെ പ്രതി അസൂയപ്പെടുന്നവരോ, സ്വയം നശിപ്പിക്കാൻ പ്രാപ്തരാക്കുന്നവരല്ല. നല്ല സുഹൃത്തുക്കൾ സത്യസന്ധമായ പ്രതികരണം നൽകുകയും നിങ്ങളുടെ പുരോഗതിയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും. നിങ്ങളുടെ കൂട്ടുകെട്ട്, നിങ്ങളുടെ ശീലങ്ങളും, ആഗ്രഹങ്ങളും, ആത്മവിശ്വാസവും രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. 4. '''നിങ്ങളെ ഇന്നലെ ആരായിരുന്നു എന്നതുമായി നിങ്ങളെത്തന്നെ താരതമ്യം ചെയ്യുക, മറ്റുള്ളവരുമായി അല്ല:''' മറ്റുള്ളവരോട് താരതമ്യം ചെയ്യുന്നത് അസന്തോഷവും വിഷാദവുമാണ് ഉണ്ടാക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥ പുരോഗതി അളക്കേണ്ടത് നിങ്ങളുടെ പഴയ നിലയോടാണ്. നിങ്ങളുടെ യാത്ര വ്യക്തിഗതമാണ്; മറ്റൊരാളുടെ നേട്ടം നിങ്ങളുടെ തോൽവിയല്ല. നിങ്ങൾ ഇന്നലെക്കാൾ നല്ലവനാകുക എന്നതാണ് യഥാർത്ഥ മത്സരം. 5. '''നിങ്ങളുടെ കുട്ടികൾ നിങ്ങള്ക്ക് വിരോധം തോന്നുന്ന കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാൻ അനുവദിക്കരുത്:''' ഇത് സ്നേഹത്തോടെ ശിക്ഷ നൽകുന്ന മൂല്യമാണ്. കുട്ടികൾക്ക് ഘടന, മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശവും,അതിരുകളും ആവശ്യമുണ്ട്, ഇല്ലെങ്കിൽ അവർക്ക് സാമൂഹ്യനിയമങ്ങൾ മനസ്സിലാവില്ല. നിങ്ങൾക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടവരെ നിങ്ങൾ തിരുത്തിയില്ലെങ്കിൽ, സമൂഹം പിന്നീട് അത് കഠിനമായി ചെയ്യും. 6. '''ലോകത്തെ വിമർശിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് നിങ്ങളുടെ വീട് ക്രമപ്പെടുത്തുക:''' ലോകത്തെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നതിന് മുമ്പ്, ആദ്യം നിങ്ങളുടെ ജീവിതം ക്രമത്തിലാക്കുക. നിങ്ങളുടെ ചുറ്റുപാടുകൾ നേരെയാക്കുക, നിങ്ങളുടെ കടമകൾ നിറവേറ്റുക, നിങ്ങളുടെ വിരോധങ്ങൾ, കുഴപ്പങ്ങൾ പരിഹരിക്കുക. അപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ വിമർശനം സത്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ആയിരിക്കും, നിരാശയുടെയും കോപത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ ആയിരിക്കുകയില്ല. 7. '''താൽക്കാലികമായി അനുകൂലമായതല്ല, അർത്ഥവത്തായതിനെ പിന്തുടരുക:''' പെട്ടെന്ന് ലഭിക്കുന്ന ആനന്ദം പലപ്പോഴും ദീർഘകാല വേദനയ്ക്കാണ് നയിക്കുന്നത്. എന്നാൽ അർത്ഥവത്തായ ജീവിതം മിക്കപ്പോഴും ത്യാഗം ആവശ്യപ്പെടും, പക്ഷേ അതാണ് ലക്ഷ്യം നല്കുന്നത്. ഈ മൂല്യം ക്ഷമ, ദീർഘദർശിത്വം, ധാർമ്മികത എന്നിവ പഠിപ്പിക്കുന്നു. 8. '''സത്യം പറയുക – അല്ലെങ്കിൽ കുറഞ്ഞത് കള്ളം പറയരുത്:''' സത്യം ജീവിതത്തിന്റെ ഘടനയാണ്; കള്ളം അത് തകർക്കുന്നു. ചെറിയ കള്ളങ്ങൾ പോലും വിശ്വാസ്യതയും, സ്വന്തം യാഥാർഥ്യബോധത്തെയും നശിപ്പിക്കും. സത്യം പറയുന്നത് നിങ്ങളുടെ ഉൾകാഴ്ച ലോകത്തിന്റെ യാഥാർഥ്യവുമായി യോജിപ്പിച്ച് നിർത്തുവാൻ സഹായിക്കുന്നു. 9. '''നിങ്ങൾ കേൾക്കുന്ന വ്യക്തിക്ക് നിങ്ങള്ക്ക് അറിയാത്തത് അറിയാമെന്ന് കരുതുക:''' ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുന്നത് വിനയത്തിന്റെയും, സഹാനുഭൂതിയുടെയും പ്രവർത്തിയാണ്. ഓരോരുത്തർക്കും നിങ്ങളില്ലാത്ത അനുഭവങ്ങളുണ്ട്. അവരെ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുന്നത് പുതിയ ബോധ്യങ്ങൾ നൽകുകയും അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്നും അജ്ഞതയിൽ നിന്നും രക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യും. 10. '''നിങ്ങളുടെ സംസാരത്തിൽ വ്യക്തത പാലിക്കുക:''' വാക്കുകൾ ചിന്തയെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു, അവ്യക്തമായ ഭാഷ പ്രശ്നങ്ങളെ മറയ്ക്കും. വ്യക്തത ബോധതലത്തിൽ ക്രമം കൊണ്ടുവരുന്നു, അത് തെറ്റിനെ നേരിടാനും, പരിഹരിക്കാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം ഏറ്റെടുക്കാനും നിങ്ങളെ സഹായിക്കുന്നു. വ്യക്തമായി സംസാരിക്കുമ്പോൾ നിങ്ങൾ ആശയക്കുഴപ്പം അകറ്റുകയും ബന്ധങ്ങളിൽ വിശ്വാസം വളർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. 11. '''സ്കേറ്റ്ബോർഡിംഗ് ചെയ്യുന്ന കുട്ടികളെ തടസ്സപ്പെടുത്തരുത്:''' ഇത് സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെയും അപകടം ഏറ്റെടുക്കാനുള്ള ധൈര്യത്തിന്റെയും പ്രതീകമാണ്.പരിധികൾ പരീക്ഷിക്കുവാൻ സ്വാതന്ത്ര്യമില്ലാത്ത സുരക്ഷ കുട്ടികളെ ദുർബലരാക്കും. വെല്ലുവിളികൾക്കും പരാജയങ്ങൾക്കും ഇടയിലൂടെ മാത്രമേ കരുത്ത് വളരൂ. 12. '''വഴിയിൽ കാണുന്ന പൂച്ചയെ തഴുകുക:''' ഇത് ചെറിയ സന്തോഷങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാനുള്ള ഓർമ്മപ്പെടുത്തലാണ്. ജീവിതം ദുർഘടമായാലും, ലളിതമായ സന്തോഷങ്ങൾ, സുന്ദര നിമിഷങ്ങൾ കണ്ടെത്തുക എന്നാണ്. അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത് നന്ദിയോടെയും ശാന്തതയോടെയും ജീവിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. 13. '''സാമൂഹിക സ്ഥാപനങ്ങളെയും സൃഷ്ടിപരമായ നേട്ടങ്ങളെയും അവഗണിക്കരുത്:''' സാമൂഹികവും-സാംസ്കാരികമായ ഉന്നതി നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ ശ്രമഫലമാണ്. എന്തെങ്കിലും പൊളിക്കാനായി മുന്നോട്ട് പോകുന്നതിന് മുമ്പ് അത് എന്തിന് നിലനിൽക്കുന്നുവെന്ന് മനസ്സിലാക്കുക. സ്ഥാപനങ്ങൾ പൂർണതയുള്ളവ അല്ലെങ്കിലും അവ ക്രമം നിലനിർത്തുന്നു. നേട്ടങ്ങളെ പ്രശംസിക്കുക, അത് ഭാഗ്യത്തെയല്ല, മറിച് അച്ചടക്കത്തെയാണ് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. 14. '''നിങ്ങൾ ആരായിരിക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് സങ്കൽപ്പിക്കുക, പിന്നെ അതിലേക്കാണ് ലക്ഷ്യം വെക്കേണ്ടത്:''' ദർശനം ജീവിതത്തിന് ദിശ നൽകുന്നു. നിങ്ങളുടെ ഏറ്റവും നല്ല പതിപ്പ് എന്താണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി അതിലേക്കു നീങ്ങുക. നിങ്ങൾ എന്താണോ ഇപ്പോൾ എന്നതല്ല, നിങ്ങൾക്ക് എന്തായിത്തീരാൻ കഴിയും എന്നതാണ് നിങ്ങൾ. വളർച്ചക്ക് സ്വമേധയാ ധൈര്യത്തോടെ ഉയരച്ച ലക്ഷ്യമാക്കണം. 15. '''ഇഷ്ടമില്ലാത്ത കാര്യങ്ങൾ മൂടൽമഞ്ഞിൽ മറയ്ക്കരുത്:''' അസ്വസ്ഥമായ സത്യങ്ങൾ അവഗണിക്കുന്നത് അപകടമാണ്. മറയ്ക്കുന്ന പ്രശ്നങ്ങൾ ഇരുട്ടിൽ വളരും.അവയെ നേരിടുന്നത് വേദനാജനമാണക്കിൽ പോലും, അവ വ്യക്തതയും, ബലവും, മാനസികശാന്തിയും നൽകും. 16. '''മറ്റുള്ളവർ ഉത്തരവാദിത്തം ഒഴിവാക്കിയിടത്ത് അവസരം കാണുക:''' മറ്റുള്ളവർ കടമകൾ അവഗണിക്കുന്നിടത്ത് അവസരം ഉണ്ടാകും. ഉത്തരവാദിത്തം ഏറ്റെടുക്കുന്നത് നിങ്ങളെ മൂല്യമുള്ളവനാക്കുന്നു. യഥാർത്ഥ വിജയം സുഖസൗകര്യത്തിൽ അല്ല, ഉത്തരവാദിത്തത്തിൽ നിന്നാണ് ജനിക്കുന്നത്. 17. '''നിങ്ങള്ക്ക് വെറുപ്പ് തോന്നുന്ന കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യരുത്:''' വെറുപ്പോടെ ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തികൾ ആത്മാവിനെ തളർത്തുന്നു. അത് നിങ്ങളെ ആത്മവഞ്ചകനും, നിരാശനുമാക്കും. നിങ്ങള്ക്ക് ആർജ്ജവം നൽകുന്ന കാര്യങ്ങളിലാണ് നിങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കേണ്ടത്. 18. '''പ്രത്യയശാസ്ത്രങ്ങളെ അന്ധമായി പിന്തുടരരുത്:''' പ്രത്യയശാസ്ത്രങ്ങൾ ജീവിതത്തിന്റെ സങ്കീർണ്ണതയെ ലളിതമായ മുദ്രാവാക്യങ്ങളാക്കി ചുരുക്കും. അവ ആളുകളെ അന്ധരും, സ്വയം നീതിമാന്മാരുമാക്കുന്നു. യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനം വഴക്കമുള്ളതും, സ്വയം വിമർശനാത്മകവും, സംഭാഷണത്തിന് തുറന്നതുമാണ്. പ്രത്യയശാസ്ത്രങ്ങൾ ഉറപ്പു വാഗ്ദാനം ചെയ്യുമ്പോൾ സത്യം വിനയം ആവശ്യപ്പെടുന്നു. 19. '''കുറഞ്ഞത് ഒരു കാര്യത്തിൽ എങ്കിലും കഠിനാധ്വാനം ചെയ്യുക, പിന്നെ എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നതെന്ന് കാണുക:''' ഒരു മേഖലയിൽ ആഴത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നത് ജീവിതത്തെ മാറ്റുന്നു. കഠിനാധ്വാനം അസ്ഥിരതയെ ക്രമത്തിലാക്കുകയും നിങ്ങളുടെ കഴിവുകൾ പുറത്തുകൊണ്ടുവരികയും ചെയ്യും. അതിലുള്ള പ്രതിബദ്ധത വൈദഗ്ദ്ധ്യം, ക്ഷമ, പ്രതിരോധശേഷി, സൃഷ്ടിപരമായ പ്രവൃത്തികളിലെ സന്തോഷം എന്നിവ പ്രധാനം ചെയ്യുന്നു, അപ്രകാരമുള്ള ശീലം വിജയത്തിലേക്ക് വഴി തുറക്കും. 20. '''നിങ്ങളുടെ വീട്ടിലെ ഒരു മുറി കഴിയുന്നത്ര മനോഹരമാക്കാൻ ശ്രമിക്കുക:''' സൗന്ദര്യവും ക്രമവും, ആത്മാവിനെ ശാന്തമാക്കുന്നു. നിങ്ങളുടെ ചുറ്റുപാടുകൾ മനോഹരമാക്കുന്ന പ്രവർത്തി നിങ്ങളുടെ ഉള്ളിൽ സമാധാനം പ്രതിഫലിപ്പിക്കും. ചെറിയ സൃഷ്ടിപരമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പോലും ജീവിതത്തിൽ ആജ്ഞാശക്തി വളർത്തുകയും,ആത്മവിശ്വാസം നൽകുകയും ചെയ്യും. 21. '''ചില പഴയ ഓർമ്മകൾ ഇപ്പോഴും നിങ്ങളെ വേദനിപ്പിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അവ ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം പൂർണ്ണമായും എഴുതിവയ്ക്കുക:''' നേരിട്ടുള്ള പ്രതിഘാതങ്ങൾ പരിശോധിക്കാതിരിക്കുമ്പോൾ അവ തുടർച്ചയായി വേദനപ്പെടുത്തും. എഴുത്ത് മനസ്സിനെ ക്രമത്തിലാക്കുകയും, വേദനയെ കഥാരൂപത്തിലാക്കുന്നതിലൂടെ അതിന്റെ വൈകാരിക കുത്ത് നീക്കം ചെയ്യാൻ സഹായിക്കും. ഇത് വേദനയെ സ്വത്രന്തമായി മനസിലാക്കാനും, അതിൻ്റെ ഭാരമില്ലാതെ മുന്നോട്ടു പോകാനും സഹായിക്കും. 22. '''നിങ്ങളുടെ ബന്ധത്തിലെ പ്രണയം നിലനിർത്താൻ പദ്ധതിയിടുകയും പരിശ്രമിക്കുകയും ചെയ്യുക:''' സ്നേഹം സ്വയം നിലനിൽക്കുന്നില്ല; അതിനെ വളർത്തണം. ശ്രദ്ധയും, നന്ദിയും, ശ്രമവും എന്നിവ ബന്ധങ്ങളെ സജീവമായി നിലനിർത്തുന്നു. അവഗണനയും, നീരസവും തകർച്ചയും സൃഷ്ടിക്കും. യഥാർത്ഥ പങ്കാളിത്തം എന്നാൽ ഒരേ ലക്ഷ്യങ്ങളിലുള്ള പങ്കാളിത്തവും, സത്യസന്ധമായ ആശയവിനിമയത്തിലൂടെയുള്ള തുടർച്ചയായ പുതുക്കൽ എന്നാണ്. 23. '''വൈരാഗ്യം, വഞ്ചന, അഹങ്കാരം എന്നിവ നിങ്ങളിൽ വളരാൻ അനുവദിക്കരുത്:''' ഇവ ആത്മാവിന്റെ മൂന്നു വലിയ വിഷങ്ങൾ ആണ്. വൈരാഗ്യം കൃതജ്ഞതയെ വിഷലിപ്തമാക്കും, വഞ്ചന വിശ്വാസം തകർക്കും, അഹങ്കാരം സത്യത്തെ മറയ്ക്കും. തുടർച്ചയായ വിനയം, സത്യസന്ധത, സ്വയംപരിശോധന എന്നിവ മാത്രമാണ് പ്രതിരോധം. 24. '''വേദനയിലായിരുന്നാലും നന്ദിയുള്ളവരായിരിക്കുക:''' ജീവിതത്തിൽ വേദന അനിവാര്യമാണ്, പക്ഷേ നന്ദി അതിനെ രൂപാന്തരപ്പെടുത്തുന്നു. ചെറുതെങ്കിലും, നല്ലതിൽ സന്തോഷിക്കുന്നതിലൂടെ വേദനയുടെ അർത്ഥം മങ്ങുമാറാക്കുന്നു. നന്ദി യാഥാർത്ഥ്യത്തോട് കണ്ണടയ്ക്കുന്നതല്ല; അത് ജീവിതത്തെ ക്രൂരതകൾക്കിടയിലും ജീവിതത്തെ സ്നേഹിക്കാനും അതിൽ തന്നെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാതെ ജീവനെ സംരക്ഷിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന ഒരു മൂല്യമാണിത്. ആ സ്നേഹത്തിന്റെ ശക്തി രൂപാന്തരപ്പെടുത്തുന്നതാണ്. == അവലംബം == {{RL}} [[വർഗ്ഗം:ഹാർവാർഡ് സർവകലാശാലാ അദ്ധ്യാപകർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:1962-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]] t9tah4sdw71ld6tue481pokvvim474t 4617283 4617260 2026-05-05T01:34:29Z ~2026-27131-91 217288 4617283 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Jordan Peterson | image = Jordan Peterson by Gage Skidmore.jpg | caption = Peterson in 2018 | birth_name = Jordan Bernt Peterson | birth_date = {{birth date and age|1962|6|12}} | birth_place = [[Edmonton]], [[Alberta]], Canada | residence = [[Toronto]], [[Ontario]], Canada | nationality = Canadian | fields = [[Psychology]] | workplaces = {{Unbulleted list|[[McGill University]] (1985–1993)|[[Harvard University]] (1993–1998)|[[University of Toronto]] (1998–present)<ref name="ResearchGateProfile">{{cite web|url=https://www.researchgate.net/profile/Jordan_Peterson2/info|title=Jordan B Peterson|publisher=[[ResearchGate]]|access-date=November 11, 2017}}</ref>}} | alma_mater = {{Unbulleted list|[[University of Alberta]]|[[McGill University]]}} | thesis_title = Potential psychological markers for the predisposition to alcoholism | thesis_url = http://digitool.library.mcgill.ca/R/-?func=dbin-jump-full&object_id=39261&silo_library=GEN01 | thesis_year = 1991 | doctoral_advisor = [[Robert O. Pihl]] | notable_students = [[Colin G. DeYoung]] | known_for = {{hlist | }} | influences = [[Carl Jung]] | influenced = [[Gregg Hurwitz]] | spouse = {{married|Tammy Roberts|1989}} | children = 2 | signature = Jordan Peterson Signature.svg | website = {{URL|https://jordanbpeterson.com/}} }} '''ജോർദാൻ ബി പീറ്റേഴ്സൺ''' (born June 12, 1962), ഒരു [[കാനഡ|കനേഡിയൻ]] സൈക്കോളജിസ്റ്റും, സോഷ്യൽ മീഡിയ വ്യക്തിത്വവും, മുൻ ടൊരന്റോ സർവ്വകലാശാല അദ്ധ്യാപകനുമാണ്. [[വ്യക്തിത്വം|വ്യക്തിത്വ മനഃശാസ്ത്രം]], വിശ്വാസങ്ങളുടെ മനശാസ്ത്രം എന്നിവയൊക്കെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന പഠനമേഖലകൾ.<ref name="MeaningConference">{{Cite web|url=http://meaning.ca/conference/past-conferences/meaning-conference-2016/speakers/|title=Meaning Conference|date=July 2016|publisher=[[International Network on Personal Meaning]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20171113170724/http://meaning.ca/conference/past-conferences/meaning-conference-2016/speakers/#peterson|archive-date=November 13, 2017}}</ref> ജോർദാൻ പീറ്റേഴ്‌സൺ എഴുതിയ "ജീവിത നിയമങ്ങൾ" എന്ന വിഷയത്തിൽ രണ്ട് ജനപ്രിയ പുസ്തകങ്ങളുണ്ട്, അവയിൽ 24 മൂല്യങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു, അവയിൽ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്ന നിയമങ്ങൾ ഇവയാണ്:<ref>{{cite web |date=January 28, 2018 |title=12 Rules for Life: An Antidote to Chaos by Jordan B Peterson – digested read |url=http://www.theguardian.com/books/2018/jan/28/12-rules-for-life-an-antidote-to-chaos-by-jordan-b-peterson-digested-read |access-date=November 18, 2022 |website=the Guardian |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Peterson |first=Jordan |author-link=Jordan Peterson |date=March 3, 2021 |title=Out Now! Beyond Order: 12 More Rules for Life|url=https://www.youtube.com/watch?v=OjoPod4NZ5A&t=96s|access-date=2021-03-07|website=Jordan Peterson's YouTube channel|language=English}}</ref> 1. '''തോളുകൾ നേരെനിവർത്തി നിവർന്നുനിൽക്കുക:''' ഇത് ശരീരഭാഷയെ കുറിച്ച് മാത്രമല്ല, മനോഭാവത്തെയും കുറിച്ചാണ്. നിവർന്നുനിൽക്കുന്നത് ജീവിതത്തിലെ വെല്ലുവിളികളെ നേരിടാൻ തയ്യാറാണെന്ന സൂചനയാണ്. ജീവിതം വേദനയും ബുദ്ധിമുട്ടുകളും നിറഞ്ഞതാണ്, പക്ഷേ നിവർന്നുനിൽക്കുമ്പോൾ അത് അഭിമാനത്തോടെ നേരിടാനുള്ള ധൈര്യം നിങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു. യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ നിന്ന് ഒളിച്ചോടുന്നതിനുപകരം തുറന്ന മനസ്സോടെ കഷ്ടപ്പാടുകൾ നേരിടുക എന്നാണ് ഇതിനർത്ഥം, ആ ഭാരം അന്തസ്സോടെയും ധൈര്യത്തോടെയും സ്വീകരിക്കുക. 2.'''നിങ്ങൾ നിങ്ങളെ തന്നെ സഹായിക്കാൻ ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള ഒരാളെപ്പോലെ സ്വയം പെരുമാറുക:''' മിക്ക ആളുകളും തങ്ങളെക്കാൾ മറ്റുള്ളവരോട് ദയയുള്ളവരാണ്. ഈ മൂല്യം അർത്ഥമാക്കുന്നത് നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം മൂല്യം തിരിച്ചറിയുകയും നിങ്ങൾ സ്നേഹിക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് നൽകുന്ന അതേ ഗൗരവത്തോടും അനുകമ്പയോടും കൂടി നിങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി കരുതുകയും ചെയ്യുക എന്നാണ്. നിങ്ങളുടെ മനസ്സിനെയും ശരീരത്തെയും ആത്മാവിനെയും വിവേകപൂർവ്വം പരിപോഷിപ്പിക്കുക, കാരണം നിങ്ങളെത്തന്നെ അവഗണിക്കുന്നത് ഒരുതരം ധാർമ്മിക പരാജയമാണ്. 3. '''നിങ്ങളുടെ നന്മ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരോട് സൗഹൃദം സ്ഥാപിക്കുക:''' യഥാർത്ഥ സുഹൃത്തുക്കൾ നിങ്ങളുടെ വളർച്ച ആഗ്രഹിക്കുന്നവരാണ്, നിങ്ങളെ പ്രതി അസൂയപ്പെടുന്നവരോ, സ്വയം നശിപ്പിക്കാൻ പ്രാപ്തരാക്കുന്നവരല്ല. നല്ല സുഹൃത്തുക്കൾ സത്യസന്ധമായ പ്രതികരണം നൽകുകയും നിങ്ങളുടെ പുരോഗതിയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും. നിങ്ങളുടെ കൂട്ടുകെട്ട്, നിങ്ങളുടെ ശീലങ്ങളും, ആഗ്രഹങ്ങളും, ആത്മവിശ്വാസവും രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. 4. '''നിങ്ങളെ ഇന്നലെ ആരായിരുന്നു എന്നതുമായി നിങ്ങളെത്തന്നെ താരതമ്യം ചെയ്യുക, മറ്റുള്ളവരുമായി അല്ല:''' മറ്റുള്ളവരോട് താരതമ്യം ചെയ്യുന്നത് അസന്തോഷവും വിഷാദവുമാണ് ഉണ്ടാക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥ പുരോഗതി അളക്കേണ്ടത് നിങ്ങളുടെ പഴയ നിലയോടാണ്. നിങ്ങളുടെ യാത്ര വ്യക്തിഗതമാണ്; മറ്റൊരാളുടെ നേട്ടം നിങ്ങളുടെ തോൽവിയല്ല. നിങ്ങൾ ഇന്നലെക്കാൾ നല്ലവനാകുക എന്നതാണ് യഥാർത്ഥ മത്സരം. 5. '''നിങ്ങളുടെ കുട്ടികൾ നിങ്ങള്ക്ക് വിരോധം തോന്നുന്ന കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാൻ അനുവദിക്കരുത്:''' ഇത് സ്നേഹത്തോടെ ശിക്ഷ നൽകുന്ന മൂല്യമാണ്. കുട്ടികൾക്ക് ഘടന, മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശവും,അതിരുകളും ആവശ്യമുണ്ട്, ഇല്ലെങ്കിൽ അവർക്ക് സാമൂഹ്യനിയമങ്ങൾ മനസ്സിലാവില്ല. നിങ്ങൾക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടവരെ നിങ്ങൾ തിരുത്തിയില്ലെങ്കിൽ, സമൂഹം പിന്നീട് അത് കഠിനമായി ചെയ്യും. 6. '''ലോകത്തെ വിമർശിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് നിങ്ങളുടെ വീട് ക്രമപ്പെടുത്തുക:''' ലോകത്തെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നതിന് മുമ്പ്, ആദ്യം നിങ്ങളുടെ ജീവിതം ക്രമത്തിലാക്കുക. നിങ്ങളുടെ ചുറ്റുപാടുകൾ നേരെയാക്കുക, നിങ്ങളുടെ കടമകൾ നിറവേറ്റുക, നിങ്ങളുടെ വിരോധങ്ങൾ, കുഴപ്പങ്ങൾ പരിഹരിക്കുക. അപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ വിമർശനം സത്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ആയിരിക്കും, നിരാശയുടെയും കോപത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ ആയിരിക്കുകയില്ല. 7. '''താൽക്കാലികമായി അനുകൂലമായതല്ല, അർത്ഥവത്തായതിനെ പിന്തുടരുക:''' പെട്ടെന്ന് ലഭിക്കുന്ന ആനന്ദം പലപ്പോഴും ദീർഘകാല വേദനയ്ക്കാണ് നയിക്കുന്നത്. എന്നാൽ അർത്ഥവത്തായ ജീവിതം മിക്കപ്പോഴും ത്യാഗം ആവശ്യപ്പെടും, പക്ഷേ അതാണ് ലക്ഷ്യം നല്കുന്നത്. ഈ മൂല്യം ക്ഷമ, ദീർഘദർശിത്വം, ധാർമ്മികത എന്നിവ പഠിപ്പിക്കുന്നു. 8. '''സത്യം പറയുക – അല്ലെങ്കിൽ കുറഞ്ഞത് കള്ളം പറയരുത്:''' സത്യം ജീവിതത്തിന്റെ ഘടനയാണ്; കള്ളം അത് തകർക്കുന്നു. ചെറിയ കള്ളങ്ങൾ പോലും വിശ്വാസ്യതയും, സ്വന്തം യാഥാർഥ്യബോധത്തെയും നശിപ്പിക്കും. സത്യം പറയുന്നത് നിങ്ങളുടെ ഉൾകാഴ്ച ലോകത്തിന്റെ യാഥാർഥ്യവുമായി യോജിപ്പിച്ച് നിർത്തുവാൻ സഹായിക്കുന്നു. 9. '''നിങ്ങൾ കേൾക്കുന്ന വ്യക്തിക്ക് നിങ്ങള്ക്ക് അറിയാത്തത് അറിയാമെന്ന് കരുതുക:''' ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുന്നത് വിനയത്തിന്റെയും, സഹാനുഭൂതിയുടെയും പ്രവർത്തിയാണ്. ഓരോരുത്തർക്കും നിങ്ങളില്ലാത്ത അനുഭവങ്ങളുണ്ട്. അവരെ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുന്നത് പുതിയ ബോധ്യങ്ങൾ നൽകുകയും അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്നും അജ്ഞതയിൽ നിന്നും രക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യും. 10. '''നിങ്ങളുടെ സംസാരത്തിൽ വ്യക്തത പാലിക്കുക:''' വാക്കുകൾ ചിന്തയെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു, അവ്യക്തമായ ഭാഷ പ്രശ്നങ്ങളെ മറയ്ക്കും. വ്യക്തത ബോധതലത്തിൽ ക്രമം കൊണ്ടുവരുന്നു, അത് തെറ്റിനെ നേരിടാനും, പരിഹരിക്കാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം ഏറ്റെടുക്കാനും നിങ്ങളെ സഹായിക്കുന്നു. വ്യക്തമായി സംസാരിക്കുമ്പോൾ നിങ്ങൾ ആശയക്കുഴപ്പം അകറ്റുകയും ബന്ധങ്ങളിൽ വിശ്വാസം വളർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. 11. '''സ്കേറ്റ്ബോർഡിംഗ് ചെയ്യുന്ന കുട്ടികളെ തടസ്സപ്പെടുത്തരുത്:''' ഇത് സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെയും അപകടം ഏറ്റെടുക്കാനുള്ള ധൈര്യത്തിന്റെയും പ്രതീകമാണ്.പരിധികൾ പരീക്ഷിക്കുവാൻ സ്വാതന്ത്ര്യമില്ലാത്ത സുരക്ഷ കുട്ടികളെ ദുർബലരാക്കും. വെല്ലുവിളികൾക്കും പരാജയങ്ങൾക്കും ഇടയിലൂടെ മാത്രമേ കരുത്ത് വളരൂ. 12. '''വഴിയിൽ കാണുന്ന പൂച്ചയെ തഴുകുക:''' ഇത് ചെറിയ സന്തോഷങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാനുള്ള ഓർമ്മപ്പെടുത്തലാണ്. ജീവിതം ദുർഘടമായാലും, ലളിതമായ സന്തോഷങ്ങൾ, സുന്ദര നിമിഷങ്ങൾ കണ്ടെത്തുക എന്നാണ്. അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത് നന്ദിയോടെയും ശാന്തതയോടെയും ജീവിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. 13. '''സാമൂഹിക സ്ഥാപനങ്ങളെയും സൃഷ്ടിപരമായ നേട്ടങ്ങളെയും അവഗണിക്കരുത്:''' സാമൂഹികവും-സാംസ്കാരികമായ ഉന്നതി നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ ശ്രമഫലമാണ്. എന്തെങ്കിലും പൊളിക്കാനായി മുന്നോട്ട് പോകുന്നതിന് മുമ്പ് അത് എന്തിന് നിലനിൽക്കുന്നുവെന്ന് മനസ്സിലാക്കുക. സ്ഥാപനങ്ങൾ പൂർണതയുള്ളവ അല്ലെങ്കിലും അവ ക്രമം നിലനിർത്തുന്നു. നേട്ടങ്ങളെ പ്രശംസിക്കുക, അത് ഭാഗ്യത്തെയല്ല, മറിച് അച്ചടക്കത്തെയാണ് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. 14. '''നിങ്ങൾ ആരായിരിക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് സങ്കൽപ്പിക്കുക, പിന്നെ അതിലേക്കാണ് ലക്ഷ്യം വെക്കേണ്ടത്:''' ദർശനം ജീവിതത്തിന് ദിശ നൽകുന്നു. നിങ്ങളുടെ ഏറ്റവും നല്ല പതിപ്പ് എന്താണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി അതിലേക്കു നീങ്ങുക. നിങ്ങൾ എന്താണോ ഇപ്പോൾ എന്നതല്ല, നിങ്ങൾക്ക് എന്തായിത്തീരാൻ കഴിയും എന്നതാണ് നിങ്ങൾ. വളർച്ചക്ക് സ്വമേധയാ ധൈര്യത്തോടെ ഉയരച്ച ലക്ഷ്യമാക്കണം. 15. '''ഇഷ്ടമില്ലാത്ത കാര്യങ്ങൾ മൂടൽമഞ്ഞിൽ മറയ്ക്കരുത്:''' അസ്വസ്ഥമായ സത്യങ്ങൾ അവഗണിക്കുന്നത് അപകടമാണ്. മറയ്ക്കുന്ന പ്രശ്നങ്ങൾ ഇരുട്ടിൽ വളരും.അവയെ നേരിടുന്നത് വേദനാജനമാണക്കിൽ പോലും, അവ വ്യക്തതയും, ബലവും, മാനസികശാന്തിയും നൽകും. 16. '''മറ്റുള്ളവർ ഉത്തരവാദിത്തം ഒഴിവാക്കിയിടത്ത് അവസരം കാണുക:''' മറ്റുള്ളവർ കടമകൾ അവഗണിക്കുന്നിടത്ത് അവസരം ഉണ്ടാകും. ഉത്തരവാദിത്തം ഏറ്റെടുക്കുന്നത് നിങ്ങളെ മൂല്യമുള്ളവനാക്കുന്നു. യഥാർത്ഥ വിജയം സുഖസൗകര്യത്തിൽ അല്ല, ഉത്തരവാദിത്തത്തിൽ നിന്നാണ് ജനിക്കുന്നത്. 17. '''നിങ്ങള്ക്ക് വെറുപ്പ് തോന്നുന്ന കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യരുത്:''' വെറുപ്പോടെ ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തികൾ ആത്മാവിനെ തളർത്തുന്നു. അത് നിങ്ങളെ ആത്മവഞ്ചകനും, നിരാശനുമാക്കും. നിങ്ങള്ക്ക് ആർജ്ജവം നൽകുന്ന കാര്യങ്ങളിലാണ് നിങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കേണ്ടത്. 18. '''പ്രത്യയശാസ്ത്രങ്ങളെ അന്ധമായി പിന്തുടരരുത്:''' പ്രത്യയശാസ്ത്രങ്ങൾ ജീവിതത്തിന്റെ സങ്കീർണ്ണതയെ ലളിതമായ മുദ്രാവാക്യങ്ങളാക്കി ചുരുക്കും. അവ ആളുകളെ അന്ധരും, സ്വയം നീതിമാന്മാരുമാക്കുന്നു. യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനം വഴക്കമുള്ളതും, സ്വയം വിമർശനാത്മകവും, സംഭാഷണത്തിന് തുറന്നതുമാണ്. പ്രത്യയശാസ്ത്രങ്ങൾ ഉറപ്പു വാഗ്ദാനം ചെയ്യുമ്പോൾ സത്യം വിനയം ആവശ്യപ്പെടുന്നു. 19. '''കുറഞ്ഞത് ഒരു കാര്യത്തിൽ എങ്കിലും കഠിനാധ്വാനം ചെയ്യുക, പിന്നെ എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നതെന്ന് കാണുക:''' ഒരു മേഖലയിൽ ആഴത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നത് ജീവിതത്തെ മാറ്റുന്നു. കഠിനാധ്വാനം അസ്ഥിരതയെ ക്രമത്തിലാക്കുകയും നിങ്ങളുടെ കഴിവുകൾ പുറത്തുകൊണ്ടുവരികയും ചെയ്യും. അതിലുള്ള പ്രതിബദ്ധത വൈദഗ്ദ്ധ്യം, ക്ഷമ, പ്രതിരോധശേഷി, സൃഷ്ടിപരമായ പ്രവൃത്തികളിലെ സന്തോഷം എന്നിവ പ്രധാനം ചെയ്യുന്നു, അപ്രകാരമുള്ള ശീലം വിജയത്തിലേക്ക് വഴി തുറക്കും. 20. '''നിങ്ങളുടെ വീട്ടിലെ ഒരു മുറി കഴിയുന്നത്ര മനോഹരമാക്കാൻ ശ്രമിക്കുക:''' സൗന്ദര്യവും ക്രമവും, ആത്മാവിനെ ശാന്തമാക്കുന്നു. നിങ്ങളുടെ ചുറ്റുപാടുകൾ മനോഹരമാക്കുന്ന പ്രവർത്തി നിങ്ങളുടെ ഉള്ളിൽ സമാധാനം പ്രതിഫലിപ്പിക്കും. ചെറിയ സൃഷ്ടിപരമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പോലും ജീവിതത്തിൽ ആജ്ഞാശക്തി വളർത്തുകയും,ആത്മവിശ്വാസം നൽകുകയും ചെയ്യും. 21. '''ചില പഴയ ഓർമ്മകൾ ഇപ്പോഴും നിങ്ങളെ വേദനിപ്പിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അവ ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം പൂർണ്ണമായും എഴുതിവയ്ക്കുക:''' നേരിട്ടുള്ള പ്രതിഘാതങ്ങൾ പരിശോധിക്കാതിരിക്കുമ്പോൾ അവ തുടർച്ചയായി വേദനപ്പെടുത്തും. എഴുത്ത് മനസ്സിനെ ക്രമത്തിലാക്കുകയും, വേദനയെ കഥാരൂപത്തിലാക്കുന്നതിലൂടെ അതിന്റെ വൈകാരിക കുത്ത് നീക്കം ചെയ്യാൻ സഹായിക്കും. ഇത് വേദനയെ സ്വത്രന്തമായി മനസിലാക്കാനും, അതിൻ്റെ ഭാരമില്ലാതെ മുന്നോട്ടു പോകാനും സഹായിക്കും. 22. '''നിങ്ങളുടെ ബന്ധത്തിലെ പ്രണയം നിലനിർത്താൻ പദ്ധതിയിടുകയും പരിശ്രമിക്കുകയും ചെയ്യുക:''' സ്നേഹം സ്വയം നിലനിൽക്കുന്നില്ല; അതിനെ വളർത്തണം. ശ്രദ്ധയും, നന്ദിയും, ശ്രമവും എന്നിവ ബന്ധങ്ങളെ സജീവമായി നിലനിർത്തുന്നു. അവഗണനയും, നീരസവും തകർച്ചയും സൃഷ്ടിക്കും. യഥാർത്ഥ പങ്കാളിത്തം എന്നാൽ ഒരേ ലക്ഷ്യങ്ങളിലുള്ള പങ്കാളിത്തവും, സത്യസന്ധമായ ആശയവിനിമയത്തിലൂടെയുള്ള തുടർച്ചയായ പുതുക്കൽ എന്നാണ്. 23. '''വൈരാഗ്യം, വഞ്ചന, അഹങ്കാരം എന്നിവ നിങ്ങളിൽ വളരാൻ അനുവദിക്കരുത്:''' ഇവ ആത്മാവിന്റെ മൂന്നു വലിയ വിഷങ്ങൾ ആണ്. വൈരാഗ്യം കൃതജ്ഞതയെ വിഷലിപ്തമാക്കും, വഞ്ചന വിശ്വാസം തകർക്കും, അഹങ്കാരം സത്യത്തെ മറയ്ക്കും. തുടർച്ചയായ വിനയം, സത്യസന്ധത, സ്വയംപരിശോധന എന്നിവ മാത്രമാണ് പ്രതിരോധം. 24. '''വേദനയിലായിരുന്നാലും നന്ദിയുള്ളവരായിരിക്കുക:''' ജീവിതത്തിൽ വേദന അനിവാര്യമാണ്, പക്ഷേ നന്ദി അതിനെ രൂപാന്തരപ്പെടുത്തുന്നു. ചെറുതെങ്കിലും, നല്ലതിൽ സന്തോഷിക്കുന്നതിലൂടെ വേദനയുടെ അർത്ഥം മങ്ങുമാറാക്കുന്നു. നന്ദി യാഥാർത്ഥ്യത്തോട് കണ്ണടയ്ക്കുന്നതല്ല; അത് ജീവിതത്തെ ക്രൂരതകൾക്കിടയിലും ജീവിതത്തെ സ്നേഹിക്കാനും അതിൽ തന്നെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാതെ ജീവനെ സംരക്ഷിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന ഒരു മൂല്യമാണ്. ആ സ്നേഹത്തിന്റെ ശക്തി രൂപാന്തരപ്പെടുത്തുന്നതാണ്. == അവലംബം == {{RL}} [[വർഗ്ഗം:ഹാർവാർഡ് സർവകലാശാലാ അദ്ധ്യാപകർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:1962-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]] 9egpnxbjysg15wn3tjls9crgcr2l07c 0 486143 4617305 3809454 2026-05-05T04:55:49Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617305 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|swami karpatri}} ഇന്ത്യയിലെ [[ഉത്തർ‌പ്രദേശ്|ഉത്തർപ്രദേശിലെ]] പ്രതാപ്ഗഡികെ ഭട്നി എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ '''ഹർ നാരായൺ''' ഓജയായി ജനിച്ച കർപാത്രി '''ജി മഹാരാജ്''' (സ്വാമി കർപാത്രി) (1907–1982) അങ്ങനെ അറിയപ്പെടാൻ കാരണം തന്റെ കൈപ്പത്തിയാകുന്ന '''(കർ)''' എന്ന പാത്രത്തിൽ '''പാത്ര് ''''മാത്രം കഴിക്കുന്നതിനാലാണ്. [[ഹിന്ദു]] ദശനാമിയെന്ന സന്യാസ പാരമ്പര്യത്തിൽ പെടുന്ന ഒരു [[സന്ന്യാസം|സന്യാസി]] <ref>Swami Karpatri ''The Linga and the great goddess'' Indica bolls, </ref>ആയിരുന്നു അദ്ദേഹം == ജീവിതവും പ്രവൃത്തിയും == ജ്യോതിർമഠത്തിലെ ശങ്കരാചാര്യർ സ്വാമി ബ്രാഹ്മാനന്ദ സരസ്വതിയുടെ ശിഷ്യനായിരുന്നു. <ref>Rama, Swami (1999) Himalayan Institute, Living With the Himalayan Masters, page 247</ref> തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും ചെലവഴിച്ച [[വാരാണസി|വാരണാസിയിലെ]] ധർമ്മസംഘത്തിന്റെ സ്ഥാപകൻ കൂടിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. [[ഹൈന്ദവദർശനം|ഹിന്ദു തത്ത്വചിന്തയുടെ]] [[അദ്വൈത സിദ്ധാന്തം|അദ്വൈത വേദാന്ത]] പാരമ്പര്യത്തിലെ അദ്ധ്യാപകനായിരുന്നു. ഫ്രഞ്ച് [[ഇന്തോളജി|ഇൻഡോളജിസ്റ്റായ]] അലൈൻ ഡാനിയൂലോ പറയുന്നതനുസരിച്ച്, കാർപത്രി അദ്ദേഹത്തെ ശൈവ ഹിന്ദുമതത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു. <ref>Unknown author, [http://www.alaindanielou.org/Portrait,277.html?&p=1 Portrait of Alain Danielou] Official web site of Alain Danielou, retrieved Sept 8, 2012</ref> പുസ്‌തകങ്ങൾ 1. സ്വാമി കാർപത്രി എഴുതിയ ലിംഗവും മഹാദേവിയും (ലിംഗോപ്‌സന രഹസ്യം, ശ്രീ ഭാഗവതി തത്ത്വ). https://www.exoticindiaart.com/m/book/details/linga-and-great-goddess-lingopsana-rahasya-and-shri-bhagavati-tattva-by-swami-karpatri-IHD007/ 2.വിചാർ പീയൂഷ് - ധർമ്മ സാമ്രാട്ട് ശ്രീ കരപത്രി ജി യുടെ തിരഞ്ഞെടുത്ത രചന. https://www.exoticindiaart.com/m/book/details/vichar-piyush-selected-writing-of-dharma-samrat-shri-karapatri-ji-NZH121/ 3. ഭക്തി സുധ, ഗീത പ്രസ്സ്, ഗോരഖ്പൂർ https://www.exoticindiaart.com/m/book/details/Bhakti-Sudha-selected-writing-of-dharma-samrat-shri-karapatri-ji-NZH121 4. ഗോപി ഗീത്: ദര്ശനിക് വിവെഛന് https://www.exoticindiaart.com/m/book/details/Gopi ഗീത് -സെലെച്തെദ് റൈറ്റിംഗ്-ഓഫ്-ധർമ്മം-സാമ്രാട്ട്-ശ്രീ-കരപാത്രി-ജി-ന്ജ്ഹ്൧൨൧ == രാഷ്ട്രീയം == 1948 ൽ സ്വാമി കർപത്രി പരമ്പരാഗത ഹിന്ദു പാർട്ടിയായ രാമ രാജ്യ പരിഷത്ത് സ്ഥാപിച്ചു. ഹിന്ദു കോഡ് ബില്ലിനെതിരെ അദ്ദേഹം ഒരു പ്രസ്ഥാനത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയെങ്കിലും അത് തടയുന്നതിൽ അദ്ദേഹം പരാജയപ്പെട്ടു. <ref>Hindu code bill and Dr.B.R.Ambedkar by Sohanlal Shastri</ref> 1966 ലെ പശു കശാപ്പ് വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭത്തിൽ അദ്ദേഹം ഒരു പ്രക്ഷോഭകാരിയായിരുന്നു . === മറ്റ് കൃതികൾ === 1948 ഏപ്രിൽ 18 ന് അദ്ദേഹം ''സൻമാർഗ്'' എന്ന പത്രം ''സ്ഥാപിക്കുകയും'' അത് സനാതൻ ധർമ്മത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ഹിന്ദു കോഡ് ബില്ലിന് വേണ്ടി വാദിക്കുകയും പശു ''കശാപ്പിനെതിരെ'' എതിർപ്പ് പ്രകടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=0FSDBQAAQBAJ&pg=PT73|title=Mahila Patrakarita|publisher=Prabhat Prakashan|year=2012|isbn=9789350481189|page=73|lang=hi|access-date=14 December 2016}}</ref> == കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് == [http://www.kashibanarasvaranasi.com ബനാറസിലെ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130414063516/http://www.kashibanarasvaranasi.com/ |date=2013-04-14 }} [http://www.kashibanarasvaranasi.com/swami-karpatri-ji സ്വാമി കാർപത്രിയുടെ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170429150835/http://www.kashibanarasvaranasi.com/swami-karpatri-ji |date=2017-04-29 }} ജീവിത ചരിത്രം Lutgendorf, Philip. 1991. The Life of a Text: Performing the Rāmcaritmānas of Tulsidas. Berkeley: University of California Press, pp.&nbsp;384–387. == പരാമർശങ്ങൾ == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:1982-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1907-ൽ ജനിച്ചവർ]] 73xelb8r8ugl91yew0efs6t38arm1py 0 490108 4617281 3621595 2026-05-05T01:16:54Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617281 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Siret (river)}} {{Infobox river | name = Siret | name_native = | name_native_lang = | name_other = | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Siretul la Mircesti.jpg | image_size = | image_caption = Siret River at [[Mircești]] | map = Raul Siret.png | map_size = | map_caption = The Siret in Romania and Ukraine | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Ukraine]], [[Romania]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = Counties/<br>Oblasts | subdivision_name4 = [[Chernivtsi Oblast|Chernivtsi O.]], [[Botoșani County|Botoșani C.]], [[Suceava County|Suceava C.]], [[Neamț County|Neamț C.]], [[Iași County|Iași C.]], [[Bacău County|Bacău C.]], [[Vrancea County|Vrancea C.]], [[Galați County|Galați C.]] | subdivision_type5 = Cities | subdivision_name5 = [[Pașcani]], [[Roman, Romania|Roman]], [[Bacău]], [[Galați]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|647|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|250|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Eastern Carpathians]] | source1_location = [[Chernivtsi Oblast|Chernivtsi O.]], [[Ukraine]] | source1_coordinates= | source1_elevation = {{convert|1238|m|abbr=on}} | mouth = [[Danube]] | mouth_location = [[Galați]] | mouth_coordinates = {{coord|45|24|11|N|28|1|27|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = | progression = {{PDanube}} | river_system = | basin_size = {{convert|44811|km2|abbr=on}} | tributaries_left = [[Bârlad (river)|Bârlad]] | tributaries_right = [[Suceava (river)|Suceava]], [[Moldova (river)|Moldova]], [[Bistrița (Siret)|Bistrița]], [[Trotuș]], [[Putna (Siret)|Putna]], [[Buzău (river)|Buzău]] | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[ഉക്രൈൻ|ഉക്രെയ്നിലെ]] വടക്കൻ ബുക്കോവിന മേഖലയിലെ കാർപാത്തിയൻസിൽ നിന്ന് ഉയർന്ന് ഡാനൂബിൽ ചേരുന്നതിന് മുമ്പ് തെക്ക് [[റൊമാനിയ|റൊമാനിയയിലേക്ക്]] ഒഴുകുന്ന ഒരു നദിയാണ് '''സൈററ്റ്'''({{lang-uk|Сірет or Серет}}, {{lang-ro|Siret}} {{IPA-ro|siˈret|pron}}, {{lang-hu|Szeret}}, {{lang-ru|Сирет}}). ഇതിന് 647 കിലോമീറ്റർ (402 മൈൽ) നീളമുണ്ട്, <ref name=rowater>[http://www.rowater.ro/dasiret/planul%20de%20management%20al%20bazinului%20hidrografic%20sire/planul%20de%20management%20al%20spatiului%20hidrografic%20siret/plan%20management%20sh%20siret%20-%20vol.%20i.pdf Planul de management al spațiului hidrografic Siret] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190807232335/http://www.rowater.ro/dasiret/planul%20de%20management%20al%20bazinului%20hidrografic%20sire/planul%20de%20management%20al%20spatiului%20hidrografic%20siret/plan%20management%20sh%20siret%20-%20vol.%20i.pdf |date=2019-08-07 }}, Administrația Națională Apele Române</ref>{{rp|9}} ഇതിൽ {{convert|559|km|abbr=on}} (347 മൈൽ) റൊമാനിയയിൽ, <ref name=Das>{{cite journal |last=Dăscălița |first=Dan |date=2011 |title=Integrated water monitoring system applied by Siret river basin administration from Romania |url=http://pesd.ro/articole/nr.5/2/05.%20Das.pdf |journal=Present Environment and Sustainable Development |publisher= |volume=5 |issue=2 |pages=45-60 |doi= |access-date=8 August 2016 |archive-date=2016-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161009213713/http://pesd.ro/articole/nr.5/2/05.%20Das.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name=rowater/>{{rp|9}}, അതിന്റെ തടം വിസ്തീർണ്ണം {{convert|44811|km2|abbr=on}} (17,302 ചതുരശ്ര മൈൽ),<ref name=rowater/>{{rp|6}} അതിൽ {{convert|42890|km2|abbr=on}} (16,560 ചതുരശ്ര മൈൽ) റൊമാനിയയിൽ കാണപ്പെടുന്നു.<ref name=Das/><ref name=rowater/>{{rp|6}} ==References== {{Reflist}} ==External links== {{Commons category|Siret River}} {{Danube}} {{Authority control}} {{Portal bar|Romania}} [[വർഗ്ഗം:റൊമാനിയയിലെ നദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:യൂറോപ്പിലെ അന്താരാഷ്ട്ര നദികൾ]] pzie7ynf1kz90ss4eb7qv1dkpy8cuyt 0 497194 4617267 4590693 2026-05-04T22:38:15Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617267 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox person | name = Sulakshana | image = | caption = | birth_name = Sridevi | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1965|9|1}} | birth_place = Rajamahendravaram ([[Rajahmundry]]), [[Andhra Pradesh]] | death_date = <!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} Death date then birth --> | death_place = | awards = | occupation = Film and TV Actress | image_size = | partner(s) = | spouse(s) = | website = | years_active = 1980-1994 <br> 2004-Present }} തമിഴ്, മലയാളം, തെലുങ്ക്, കന്നഡ ചിത്രങ്ങളിലും സീരിയലുകളിലും അഭിനയിച്ച ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര-ടെലിവിഷൻ നടിയാണ് സുലക്ഷണ. കാവിയ തലൈവി എന്ന സിനിമയിൽ രണ്ടര വയസ്സുള്ളപ്പോൾ ബാലകൃഷ്ണനായിട്ടാണ് അവർ തുടങ്ങിയത്, ഡോളി എന്ന ബഹുമതി. അതിനുശേഷം തുലഭരം തമിഴ്, തെലുങ്ക്, മലയാളം, ഹിന്ദി (എല്ലാ പതിപ്പുകളിലും) ബാലതാരമായി അഭിനയിക്കുകയും രജനി എന്ന ബഹുമതി നേടുകയും ചെയ്തു. 1980 ൽ ''ശുഭോദയത്തിൽ'' ചന്ദ്ര ''മോഹനുമൊപ്പമായിരുന്നു'' അവളുടെ പ്രധാന വേഷം. അവളുടെ രണ്ടാമത്തെ ചിത്രം രാജ്കുമാറിനൊപ്പമായിരുന്നു. ഒരു നടിയെന്ന നിലയിൽ മേക്കപ്പിന്റെ പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം ഉപദേശിക്കുകയും ഒരു മേക്കപ്പ് ഹിറ്റ് അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. കെ. ഭാഗ്യരാജിനെതിരെ മൂന്നാമത്തെ ചിത്രമായ ''തൂറൽ നിനു പോച്ചി എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ'' അഭിനയിച്ചു. 450 ലധികം ചിത്രങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. 12 വർഷത്തെ സാങ്കേതികാവധി കഴിഞ്ഞ് സുലക്ഷണ സഹാന എന്ന റ്റെലി സീറിയലിലൂടെ പുനപ്രവേശിച്ചു. == സ്വകാര്യ ജീവിതം == പ്രശസ്ത സംഗീത സംവിധായകൻ [[എം.എസ്. വിശ്വനാഥൻ|എം എസ് വിശ്വനാഥന്റെ]] മകൻ ഗോപികൃഷ്ണനെ വിവാഹം കഴിച്ചു. അവർക്ക് മൂന്ന് ആൺമക്കളുണ്ട്, ആദ്യ മകൻ വിഷ്ണു നേവി ഓഫീസറായി ജോലി ചെയ്യുന്നു, അദ്ദേഹം വിവാഹിതനായി, രണ്ടാമത്തെ മകൻ ശ്യാം ലണ്ടൻ വിമാനത്താവളത്തിൽ കസ്റ്റംസ് ഓഫീസറായി ജോലി ചെയ്യുന്നു, മൂന്നാമത്തെ മകൻ രണ്ടാം ക്ലാസ് പഠിക്കുന്നു. <ref>http://www.mangalam.com/cinema/abhralokam/262739?page=0,0{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ രാജമഹേന്ദ്രവാരം (രാജമുണ്ട്രി) യിലാണ് അവർ ജനിച്ചത്. == ചലച്ചിത്രരംഗം == === മലയാളം === {{Div col|colwidth=22em}} # ''[[ഏഴാം സൂര്യൻ]]'' (2012).... Gopika's mother # ''[[നം. 66 മധുര ബസ്സ്]]'' (2012) .... Varkey's wife # ''[[നയം വ്യക്തമാക്കുന്നു]]'' (1991) ... Liza # ''[[ഞാൻ ഗന്ധർവ്വൻ]]'' (1991).... Bhama's mother # ''[[സൺ‌ഡേ 7 പി‌എം]]'' (1990).... Pushpa # ''[[ഒളിയമ്പുകൾ]]'' (1990).... Leelamma # ''[[കടത്തനാടൻ അമ്പാടി]]'' (1990) # ''[[ഈ തണുത്ത വെളുപ്പാൻ കാലത്ത്]]'' (1990) ....Kuwait Mani's wife # ''[[ചെറിയ ലോകവും വലിയ മനുഷ്യരും]]'' (1990) # ''[[സ്വാഗതം (ചലച്ചിത്രം]]'' (1989).... Betty Francis # ''[[വന്ദനം]]''.... Kurian Fernandez's friend # ''[[മൂന്നാംപക്കം]]'' (1988) # ''[[തൂവാനത്തുമ്പികൾ]]'' (1987).... Malini # ''[[ചെപ്പ്]]'' (1987).... Lakshmi # ''[[ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും സുഖം]]'' (1987) # ''[[പൂമുഖപ്പടിയിൽ നിന്നെയും കാത്ത്]]'' (1986).... Ammukutty # ''[[പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കുക]]'' (1986).... Nirmala # ''[[ന്യായവിധി (ചലച്ചിത്രം)|ന്യായവിധി ]]'' (1986).... ഭൈമി # ''[[വസന്തോൽസവം]]'' (1983) {{Div col end}} == ടെലിവിഷൻ ജീവിതം == {| class="wikitable" ! style="background:#ccc;" | വർഷം ! style="background:#ccc;" | ശീർഷകം ! style="background:#ccc;" | പങ്ക് ! style="background:#ccc;" | ഭാഷ ! style="background:#ccc;" | ചാനൽ |- | 2001–2004 | അലൈ ഒസായി | | rowspan="8" | [[തമിഴ്]] | സൺ ടിവി |- | 2003-2004 | സഹാന | ഭൈരവി ജെ.കെ.ബി. | ജയ ടിവി |- | 2004–2006 | കനവാരുകാഗ | വിക്രമിന്റെ അമ്മ | rowspan="2" | സൺ ടിവി |- | 2007–2011 | മഗൽ | സാവിത്രി |- | 2008–2009 | ഗോകുലത്തിൽ സീതായ് | | കലൈനർ ടിവി |- | 2009–2011 | മഹാറാണി | യമുന | വിജയ് ടിവി |- | 2010–2011 | മുണ്ടനായി മുഡിച്ചു | കൃഷ്ണവേണി | rowspan="2" | സൺ ടിവി |- | 2011–2012 | തങ്കം | ധനം |- | 2011 | മായമദവം | | [[മലയാളം]] | |- | 2012–2013 | അസാഗി | ചന്ദ്ര | rowspan="8" | [[തമിഴ്]] | സൺ ടിവി |- | 2013–2017 | ദേവം തണ്ട വീടു | സുമിത്ര | വിജയ് ടിവി |- | 2014 | സെലിബ്രിറ്റി അടുക്കള | സ്വയം (അതിഥി) | പുതുയുഗം ടിവി |- | 2015–2017 | ലക്ഷ്മി വന്താച്ചു | വള്ളിയമ്മൈ | വിജയ് ടിവി |- | 2018 - ഇന്നുവരെ | ദേവതായി കാണ്ഡെൻ | മീനാക്ഷി | സീ തമിഷ് |- | 2018–2019 | അരൺമനായ് കിളി | തയമ്മ | വിജയ് ടിവി |- | 2019 - നിലവിൽ | രസതി | അലാമേലു | സൺ ടിവി |} == പരാമർശങ്ങൾ == {{Reflist}} == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * {{IMDb name|0837817}} * [http://en.msidb.org/displayProfile.php?category=actors&artist=Sulakshana&limit=8 എം.എസ്.ഐയിൽ സുലക്ഷന] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304003144/http://en.msidb.org/displayProfile.php?category=actors&artist=Sulakshana&limit=8 |date=2016-03-04 }} [[വർഗ്ഗം:1965-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ടെലിവിഷൻ നടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:തെലുഗു ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:തമിഴ്‌ചലച്ചിത്ര നടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര നടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 1-ന് ജനിച്ചവർ]] 8xw5hiplbr9orv88fqznilaqmje3rz8 0 505001 4617329 4559288 2026-05-05T08:50:03Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617329 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ഹെലിൻ ബൊലെക് | image = | image_size = | caption = | birth_date = 1992 | birth_place = നിസാൻ [[ഇസ്താംബുൾ]],[[ തുർക്കി]] | death_date = {{Death date |2020|04|03|}} | death_place = [[ഇസ്താംബുൾ]],[[ തുർക്കി]] | education = | occupation = [[ഗായിക]] | spouse = | parents = | children = | nationality = {{TUR}} | period = | notableworks = | signature = }} [[തുർക്കി| തുർക്കിയിലെ]] '''ഗ്രൂപ്പ് യോറം''' എന്ന വിപ്ലവ ഗാന സംഘത്തിലെ അംഗമായിരുന്ന ആയിരുന്നു '''ഹെലിൻ ബൊലെക്''' .[[റെജപ് തയ്യിപ്‌ എർദ്വാൻ| ഉർദുഗാൻ]] നേതൃത്വം നൽകുന്ന [[തുർക്കി]] ഗവർണമെന്റ്ന്റെ നടപടികൾക്കെതിരെ 288 ദിവസമായി തുടർന്ന നിരാഹാര സമരത്തെ തുടർന്ന് [[ഇസ്താംബുൾ| ഇസ്താംബുളിലെ]] വീട്ടിൽ വെച്ച് 2020 ഏപ്രിൽ 3 നു രക്തസാക്ഷിത്വം വരിച്ചു <ref>{{Citeweb|url= https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-52150277 |title= Helin Bölek: A member of Grup Yorum, who has been on death fast for 288 days, died -|website= www.bbc.com }}</ref> , <ref>{{Citeweb|url= https://www.theguardian.com/world/2020/apr/03/banned-turkish-folk-group-member-dies-following-hunger-strike |title= Helin Bölek: A member of Grup Yorum, who has been on death fast for 288 days, died -|website= www.theguardian.com }}</ref>,<ref>{{Citeweb|url= http://bianet.org/english/human-rights/222419-death-fasting-grup-yorum-member-helin-bolek-loses-her-life |title= Helin Bölek: A member of Grup Yorum, who has been on death fast for 288 days, died -|website= www. bianet.org }}</ref> ==ജീവിതവും സമരവും രക്തസാക്ഷിത്വവും == പ്രതിഷേധ സ്വരത്തിന്റെ പടപ്പാട്ടുകളുമായി 2016 ൽ രംഗത്തു വന്ന [[ഇടതുപക്ഷം| ഇടതുപക്ഷ]] അനുഭാവമുള്ള ഗ്രൂപ്പ് യോറം ബാൻഡിനു നിരോധിക്കപ്പെട്ട ഭീകര സംഘടന റവല്യൂഷണറി പീപ്പിൾസ് പാർട്ടിയുമായി ബന്ധമുണ്ടെന്നാരോപിച്ചു ഉർദുഗാൻ സർക്കാർ ബാൻഡ് നിരോധിച്ച് ഗായകരെ ജയിലിൽ അടച്ചു . ഗ്രൂപ്പ് യോറം എന്ന വിപ്ലവ രാഷ്ട്രീയ ഗായക സംഗീത സംഘത്തിന് മേൽ തുർക്കി സർക്കാർ ഏർപ്പെടുത്തിയ നിരോധനം പിൻവലിക്കുക, സ്വതന്ത്രമായി പരിപാടി അവതരിപ്പിക്കാൻ അനുവദിക്കുക, ഉർദുഗാൻ സർക്കാർ ജയിലിൽ അടച്ച ഗായക സംഘത്തിലെ മറ്റു പ്രവർത്തകരെ മോചിപ്പിക്കുക തുടങ്ങിയ മുദ്രാവാക്യം ഉയർത്തിയാണ് ഗായക സംഘത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രവർത്തകനായ ഇബ്രാഹീം ഗോകസെക്കിനൊപ്പം ജയിലിൽ വെച്ച് ഹെലിൻ ബൊലെക് നിരാഹാര സമരം ആരംഭിച്ചത്. ഏതാനം ദിവസങ്ങൾക്ക് മുൻപ് ജയിൽ മോചിതയായ ബൊലെക് 288 ദിവസമായി തുടരുന്ന നിരാഹാര സമരത്തെ തുടർന്ന് ഇസ്താംബുളിലെ വീട്ടിൽ വെച്ച് 2020 ഏപ്രിൽ 3 നു രക്തസാക്ഷിത്വം വരിച്ചു<ref>{{Citeweb|url= https://www.manoramaonline.com/news/world/2020/04/05/helin-bolek-passes-away.html |title= പ്രതിഷേധ ഗാനം നിലച്ചു; ഹെലിൻ ഒരു പാട്ടോർമ്മ-|website= www.manoramaonline.com }}</ref>,<ref>{{Citeweb|url= https://www.twentyfournews.com/2020/04/05/kurdish-singer-dies-288-days-into-hunger-strike-in-turkey.html |title=288 ദിവസത്തെ നിരാഹാരം; തുർക്കി വിപ്ലവ ഗായിക ഹെലിൻ ബോലെക് മരിച്ചു-|website= www.twentyfournews.com }}</ref>,<ref>{{Citeweb |url= https://www.deshabhimani.com/news/world/helin-bolek-member-of-turkish-band-dies-on-288th-day-of-hunger-strike/864355 |title= 288 ദിവസത്തെ നിരാഹാരം; തുർക്കി വിപ്ലവ ഗായിക ഹെലിൻ ബോലെക് മരിച്ചു- |website= www.deshabhimani.com |access-date= 2020-04-05 |archive-date= 2020-04-06 |archive-url= https://web.archive.org/web/20200406183413/https://www.deshabhimani.com/news/world/helin-bolek-member-of-turkish-band-dies-on-288th-day-of-hunger-strike/864355 |url-status= dead }}</ref>,<ref>{{Citeweb|url= https://www.asianetnews.com/web-specials-magazine/who-is-helin-bolek-q8atjw |title= 288 ദിവസം നീണ്ടുനിന്ന നിരാഹാരം, ഒടുവിൽ ആ വിപ്ലവ ഗായിക മരണത്തിന് കീഴടങ്ങി -|website= www.asianetnews.com }}</ref>,<ref>{{Citeweb |url= https://www.kairalinewsonline.com/2020/04/05/322219.html |title= 288 ദിവസം നീണ്ടുനിന്ന നിരാഹാരം, ഒടുവിൽ ആ വിപ്ലവ ഗായിക മരണത്തിന് കീഴടങ്ങി - |website= www.kairalinewsonline.com }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>,<ref>{{Citeweb |url= https://www.mathrubhumi.com/women/news/helin-bolek-member-of-turkish-band-dies-on-288th-day-of-hunger-strike-1.4666540 |title= 288 ദിവസത്തെ നിരാഹാരം; ടര്ക്കിgഷ് വിപ്ലവ ഗായിക ഹെലിൻ ബോലെക് മരണത്തിന് കീഴടങ്ങി- |website= www.mathrubhumi.com |access-date= 2020-04-05 |archive-date= 2020-04-06 |archive-url= https://web.archive.org/web/20200406022007/https://www.mathrubhumi.com/women/news/helin-bolek-member-of-turkish-band-dies-on-288th-day-of-hunger-strike-1.4666540 |url-status= dead }}</ref>. == അവലംബം == <references/> [[വർഗ്ഗം:1992-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:2020-ൽ മരിച്ചവർ]] isy4l8xplw5vpch9624zfkff94i48yr 4 517164 4617259 4615847 2026-05-04T20:43:00Z MediaWiki message delivery 53155 /* Tech News: 2026-19 */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം 4617259 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Wikipedia:Tech news}} ടെക് വാർത്തകൾ == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/30|Tech News: 2020-30]] == <section begin="technews-2020-W30"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/30|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''സമീപകാല മാറ്റങ്ങൾ''' * ഒരു താൽ‌ക്കാലിക പരിഹാരം വിക്കികൾ‌ക്ക് അവരുടെ പ്രധാന പേജുകളെ കൂടുതൽ‌ മൊബൈൽ‌ സൗഹൃദമാക്കാൻ സഹായിച്ചിരുന്നു. ഇത് 2012 ലായിരുന്നു. 2017 മുതൽ ഇത് ശുപാർശ ചെയ്യാറില്ല. മൊബൈലിലെ പ്രധാന പേജിന്റെ പ്രത്യേക കേസിംഗ് ജൂലൈ 14 ന് പ്രവർത്തനം നിർത്തി. 60 വിക്കികളുടെ പ്രധാന പേജുകൾ ഇപ്പോൾ മൊബൈലിൽ നന്നായി പ്രവർത്തിക്കുന്നില്ല. ഏതൊക്കെയാണവ, അത് എങ്ങനെ ശരിയാക്കാം, എങ്ങനെ സഹായം നേടാം എന്നിവയൊക്കെ നിങ്ങൾക്ക് [[phab:T254287|ഫബ്രിക്കേറ്ററിൽ]] കാണാൻ സാധിക്കും. ടെക് ന്യൂസിന്റെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/24|2020/24]] ലക്കത്തിലും, [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/26| 2020/26]] ലക്കത്തിലും ഇതേ പ്രശ്‌നം റിപ്പോർട്ടുചെയ്‌തതാണ്. '''പ്രശ്നങ്ങൾ''' * ഇന്റർലാംഗ്വേജ് ലിങ്കുകളിൽ ഒരു പ്രശ്നമുണ്ടായി. മറ്റൊരു ഭാഷയിൽ ഒരു നിർദ്ദിഷ്ട പേജ് കണ്ടെത്താൻ സഹായിക്കുന്ന ലിങ്കുകളാണ് ഇന്റർലാംഗ്വേജ് ലിങ്കുകൾ. തരംതിരിക്കൽ പ്രക്രിയ തകർക്കപ്പെട്ടു. ഡവലപ്പർമാർ ഒരു പരിഹാരത്തിനായി ശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. [https://phabricator.wikimedia.org/T257625] * ചില ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഒരേ ഇവന്റിന്റെ അറിയിപ്പുകൾ ലഭിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഇവയിൽ ചിലത് പഴയ സംഭവങ്ങളാണ്. [https://phabricator.wikimedia.org/T257714] * ചില ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ലോഗിൻ ചെയ്യുന്നതിൽ പ്രശ്‌നമുണ്ട്. ഇത് ഒരുപക്ഷേ ഒരു [[:w:en:HTTP cookie|ബ്രൗസർ കുക്കി]] പ്രശ്നമാകാം. ഡവലപ്പർമാർ പ്രശ്നം മനസിലാക്കുന്നതിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. നിങ്ങൾക്ക് ലോഗിൻ ചെയ്യുന്നതിൽ പ്രശ്നമുണ്ടെങ്കിൽ വിശദാംശങ്ങൾ [[phab:T258121|ഫബ്രിക്കേറ്ററിൽ]] കാണാൻ സാധിക്കും. [https://phabricator.wikimedia.org/T258121] '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.1|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-07-21|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-07-22|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-07-23|{{PAGELANGUAGE}}}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]). '''ഭാവിയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * <code>{{int:printableversion}}</code> എന്നൊരു ലിങ്ക് ഉണ്ട്. ഇത് അപ്രത്യക്ഷമാകും. കാരണം, ഇപ്പോഴത്തെ വെബ് ബ്രൗസറുകൾ‌ക്ക് പ്രിന്റ് ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന ഒരു പതിപ്പ് സൃഷ്‌ടിക്കാനും അല്ലെങ്കിൽ‌ അത് പ്രിന്റ് ചെയ്യാമ്പോൾ എങ്ങനെ കാണപ്പെടുമെന്ന് കാണിക്കാനും ഉള്ള സംവിധാനം ഉണ്ട്. [https://phabricator.wikimedia.org/T167956] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/30|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W30"/> 19:13, 20 ജൂലൈ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_1&oldid=20298484 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/31|Tech News: 2020-31]] == <section begin="technews-2020-W31"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/31|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''സമീപകാല മാറ്റങ്ങൾ''' * [[m:Small wiki toolkits/Starter kit|സ്റ്റാർട്ടർ കിറ്റ്]] ഇപ്പോൾ വിക്കി കമ്മ്യൂണിറ്റികൾക്കായി ലഭ്യമാണ്. ഈ പേജ് സാങ്കേതിക ഉറവിടങ്ങളും ഉപകരണങ്ങളും ശുപാർശകളും പട്ടികപ്പെടുത്തുന്നു. ഒരു വിക്കി പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നതിന് ഇവ അത്യാവശ്യമാണ്. പരിമിതമായ കമ്മ്യൂണിറ്റി പരിചയം ഉള്ള ചെറിയ വിക്കികൾക്ക് ഇത് കൂടുതലും ഉപയോഗപ്രദമാണ്. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-July/093633.html] * [[mw:Reading/Web/Desktop Improvements|ഡെസ്ക്ടോപ്പ് മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾ]] പ്രോജക്റ്റിന്റെ ആദ്യ സവിശേഷതകൾ എല്ലാ വിക്കികളിലും, ലോഗിൻ ചെയ്തിട്ടുള്ള ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഇപ്പോൾ ലഭ്യമാണ്. അവ ഉപയോഗിക്കുന്നതിന്, [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering|പ്രാദേശിക]] അല്ലെങ്കിൽ [[Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|ആഗോള]] ക്രമീകരണങ്ങളിലെ, ''{{int:prefs-skin-prefs}}'' വിഭാഗത്തിലെ ''{{int:prefs-vector-enable-vector-1-label}}'' എന്ന ഓപ്ഷൻ അൺചെക്ക് ചെയ്യുക. കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾ ആസൂത്രണം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്, കാത്തിരിക്കുക. [[mw:Talk:Reading/Web/Desktop Improvements|അഭിപ്രായങ്ങൾ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|വിപുലമായ ഇനം]] പല വിക്കികളിലും, UTCLiveClock എന്ന ഗാഡ്‌ജെറ്റ് ലഭ്യമാണ്. ഗാഡ്‌ജെറ്റ് [[:mw:MediaWiki:Gadget-UTCLiveClock.js|mediawiki.org- ൽ നിന്ന് നേരിട്ട്]] ഇംപോർട്ട് ചെയ്യുന്ന വിക്കികളിലെ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഇപ്പോൾ [[mw:MediaWiki_talk:Gadget-UTCLiveClock.js#Time_zones|UTC ക്ക് പകരം മറ്റ് സമയമേഖലകൾ തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ കഴിയും]]. '''പ്രശ്നങ്ങൾ''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|വിപുലമായ ഇനം]] ‍മീഡിയാവിക്കിക്കായുള്ള ഡിപ്ലോയ്മെന്റ് ട്രെയിൻ ഈ ആഴ്ചയിൽ തടഞ്ഞിരിക്കുന്നു. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-July/093640.html][https://phabricator.wikimedia.org/T257969] * വിവർത്തന-അറിയിപ്പ് ബോട്ട് എല്ലാ വിവർത്തകർക്കും ഒരേ സന്ദേശം ഒന്നിലധികം തവണ അയയ്ക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ഇത് പരിഹരിച്ചിട്ടുണ്ട്. [https://phabricator.wikimedia.org/T144780] * ചില ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഒരേ അറിയിപ്പ് ഒന്നിലധികം തവണ ലഭിക്കുന്നു. ഇത് പരിഹരിച്ചിട്ടുണ്ട്. [https://phabricator.wikimedia.org/T257766] '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.2|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-07-28|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-07-29|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-07-30|{{PAGELANGUAGE}}}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|കലണ്ടർ]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/31|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W31"/> 13:51, 27 ജൂലൈ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_1&oldid=20298484 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/32|Tech News: 2020-32]] == <section begin="technews-2020-W32"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/32|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''പ്രശ്നങ്ങൾ''' * [[mw:Wikidata Query Service|വിക്കിഡാറ്റ അന്വേഷണ സേവനത്തിലേക്കുള്ള]] എല്ലാ അന്വേഷണങ്ങളും ജൂലൈ 23 വ്യാഴാഴ്ച 17:50 നും 17:59 (UTC)നും ഇടയിൽ പരാജയപ്പെട്ടു. ചില ചോദ്യങ്ങൾ ഒരു നീണ്ട കാലയളവിൽ പരാജയപ്പെട്ടിരുന്നു. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/20200723-wdqs-outage] * കഴിഞ്ഞ കുറച്ച് ആഴ്ചകളായി ഇന്റർലാംഗ്വേജ് ലിങ്കുകൾ‌ തെറ്റായ ക്രമത്തിൽ ആയിരുന്നു. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/30|രണ്ടാഴ്ച മുമ്പുള്ള ടെക് വാർത്തയിലും]] ഈ പ്രശ്നം പരാമർശിച്ചിരുന്നു. പ്രശ്നം ഇപ്പോൾ പരിഹരിച്ചിട്ടുണ്ട്. [https://phabricator.wikimedia.org/T257625] * [[Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|ആഗോള ക്രമീകരണങ്ങളിലെ]] "{{int:prefs-vector-enable-vector-1-label}}" ഓപ്ഷനിൽ ഒരു പ്രശ്നമുണ്ട്. ഇത് പരിഹരിക്കുന്നതിനായി ഡവലപ്പർമാർ പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. [https://phabricator.wikimedia.org/T258493] * വിക്കിബേസ് എക്സ്റ്റൻഷനിലെ ഒരു ബഗ് വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിലെ പ്രധാന (പ്രമാണം) നാമമേഖലയിൽ (നെയിംസ്‌പെയ്‌സ്) "പേരുമാറ്റത്തിൽനിന്നുള്ള സംരക്ഷണം", "ഉണ്ടാക്കൽ സംരക്ഷണം" തുടങ്ങിയവയെ പ്രവർത്തനരഹിതമാക്കി. പുതിയ സംരക്ഷണങ്ങൾ ചേർക്കാനും നിലവിലുള്ള സംരക്ഷണങ്ങളിൽ മാറ്റംവരുത്താനും (താൾ സൃഷ്ടിക്കലും, തലക്കെട്ട് മാറ്റവും മറ്റും അനുവദിക്കുന്നത്) കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല. ഇത് ഇപ്പോൾ പരിഹരിച്ചിട്ടുണ്ട്. [https://phabricator.wikimedia.org/T258323] '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS Player|വീഡിയോ പ്ലെയർ]] ലളിതവും ആധുനികവുമായി മാറും. ഈ ആഴ്ചയിൽ നിലവിലെ ബീറ്റ സവിശേഷത മിക്ക വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും എല്ലാവർക്കുമുള്ള വീഡിയോ പ്ലെയറായി മാറും. പഴയ പ്ലെയറിനെ നീക്കംചെയ്യും. [https://phabricator.wikimedia.org/T248418] * ഉപയോക്താക്കളുടെ <code>global.js</code>, <code>global.css</code> പേജുകൾ ഇപ്പോൾ മൊബൈൽ‌ സൈറ്റിലും ലോഡുചെയ്യപ്പെടും. മൊബൈൽ സ്കിന്നിൽ സ്റ്റൈലുകൾ പ്രയോഗിക്കുന്നത് എങ്ങനെ ഒഴിവാക്കാമെന്ന് ഈ [[mw:Help:Extension:GlobalCssJs#Per-skin_customization|ഡോക്യുമെന്റേഷനിൽ]] നിങ്ങൾക്ക് വായിക്കാം. [https://phabricator.wikimedia.org/T138727] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|വിപുലമായ ഇനം]] [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MonoBook|മോണോബുക്ക്]] സ്കിന്നിൽ, <code>searchGoButton</code> എന്ന ഐഡന്റിഫയർ ഇപ്പോൾ <code>searchButton</code> എന്നാണ്. ഇത് CSS, JS ഗാഡ്‌ജെറ്റുകളെ ബാധിച്ചേക്കാം. മൈഗ്രേഷൻ നിർദ്ദേശങ്ങൾ [[phab:T255953|T255953]] ൽ കാണാം. ഇത് മുമ്പ് [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/27|27-ാമത്തെ ലക്കത്തിൽ]] ൽ പരാമർശിച്ചിരുന്നു. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|വിപുലമായ ഇനം]] ചർച്ചകൾ പതിവായി ആർക്കൈവ് ചെയ്യുന്നതിന് ബോട്ട് ഓപ്പറേറ്റർമാർക്ക് പൈവിക്കിബോട്ട് ഉപയോഗിക്കാം. വലിയ ആർക്കൈവുകൾ തടയാൻ ബോട്ട് <code>counter</code> ഉപയോഗിക്കുന്ന രീതി മാറ്റി. [https://phabricator.wikimedia.org/T215247] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.3|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-08-04|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-08-05|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-08-06|{{PAGELANGUAGE}}}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/32|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W32"/> 15:42, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_1&oldid=20298484 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/33|Tech News: 2020-33]] == <section begin="technews-2020-W33"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/33|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''സമീപകാല മാറ്റങ്ങൾ''' * ഓഗസ്റ്റ് ആദ്യ വാരത്തിൽ [[m:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons|ഫയൽഇംപോർട്ടറും ഫയൽ എക്സ്പോർട്ടറും]] എല്ലാ വിക്കികളിലെയും സ്റ്റാൻഡേർഡ് സവിശേഷതകളായി. യഥാർത്ഥ ഫയൽ വിവരങ്ങൾക്കും നാൾവഴിക്കും കേടുകൂടാതെ പ്രാദേശിക വിക്കികളിൽ നിന്ന് വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിലേക്ക് പ്രമാണങ്ങൾ (ഫയലുകൾ) കൈമാറാൻ അവ നിങ്ങളെ സഹായിക്കുന്നു. [https://phabricator.wikimedia.org/T140462] '''പ്രശ്നങ്ങൾ''' * ആരാണ് അവസാനമായി എഡിറ്റുചെയ്തത് എന്നതിനെക്കുറിച്ച് മൊബൈൽ സ്കിൻ പേജിന്റെ ചുവടെ ഒരു സന്ദേശം പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന പതിവുണ്ട്. കഴിഞ്ഞ ദിവസങ്ങളിൽ ഇത് ചില വിക്കിടെക്സ്റ്റ് ആണ് പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്നത്. ഇത് ഇപ്പോൾ പരിഹരിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[mw:Structured Discussions|ഘടനാപരമായ ചർച്ചകളിലെയും]] [[mw:Content translation|ഉള്ളടക്ക വിവർത്തനത്തിലെയും]] ചില സന്ദേശങ്ങൾ ഇപ്പോഴും അസംസ്കൃത വിക്കിടെക്സ്റ്റായി ദൃശ്യമാകാം. ഡവലപ്പർമാർ അതിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. [https://phabricator.wikimedia.org/T259565] '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.4|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-08-11|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-08-12|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-08-13|{{PAGELANGUAGE}}}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]). '''ഭാവിയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * എല്ലാ വിക്കികളിലും സെപ്റ്റംബർ 1 ന് കുറച്ച് മിനിറ്റ് നേരത്തേക്ക് എഡ്റ്റ് ചെയ്യാൻ സാധിക്കില്ല (Read-only). 13:30നും 15:30നും (UTC) ഇടയിൽ ആണ് ഇത് ആസൂത്രണം ചെയ്തിട്ടുള്ളത്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ടെക് വാർത്തകളിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കും, മാത്രമല്ല വരും ആഴ്ചകളിൽ പ്രാദേശിക വിക്കികളിൽ അറിയിപ്പ് നൽകുന്നതായിരിക്കും. [https://phabricator.wikimedia.org/T243314][https://phabricator.wikimedia.org/T244808] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/33|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W33"/> 16:06, 10 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_1&oldid=20353586 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/34|Tech News: 2020-34]] == <section begin="technews-2020-W34"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/34|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''സമീപകാല മാറ്റങ്ങൾ''' * മാറ്റം തിരസ്ക്കരിക്കുക (undo) എന്ന ലിങ്ക് ഉപയോഗിച്ച് നിങ്ങൾ ഒരു എഡിറ്റ് പഴയപടിയാക്കുകയാണെങ്കിൽ, നിങ്ങളുടെ എഡിറ്റ് <code>തിരസ്ക്കരിക്കൽ</code> (<code>undo</code>) റ്റാഗ് ഉപയോഗിച്ച് അടയാളപ്പെടുത്താറുണ്ട്. മാറ്റം തിരസ്ക്കരിക്കുന്നതിനുമുമ്പ് എഡിറ്റ് വിൻഡോയിൽ നിങ്ങൾ ഒരു മാറ്റവും വരുത്തിയില്ലെങ്കിൽ മാത്രമേ ഇനി ഇത് സംഭവിക്കുകയുള്ളൂ. ഉപയോക്താക്കൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ മറ്റെന്തെങ്കിലും ചെയ്യുമ്പോൾ അവ തിരസ്ക്കരിക്കലുകളായി അടയാളപ്പെടുത്തുന്നത് ഒഴിവാക്കാനാണിത്. [https://phabricator.wikimedia.org/T259014] * പുതിയ [[mw:Special:MyLanguage/OOUI|OOUI]] പതിപ്പ് [[:w:en:Internet Explorer 8|ഇന്റർനെറ്റ് എക്സ്പ്ലോറർ 8]]-ൽ പ്രവർത്തിക്കില്ല. എന്നുവച്ചാൽ വിക്കികൾ, ഇന്റർനെറ്റ് എക്സ്പ്ലോറർ 8-ൽ വിചിത്രമായി കാണപ്പെടുകയും നന്നായി പ്രവർത്തിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യാം. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/17|ടെക്/വാർത്തകൾ/2020/17]]ൽ ഇത് റിപ്പോർട്ടുചെയ്‌തിട്ടുണ്ട്. ഇതിന് കാരണം വളരെ പഴയ ബ്രൗസറുകളിൽ വിക്കികൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത് മറ്റ് പ്രശ്നങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു എന്നതാണ്. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-August/093718.html] '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.5|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-08-18|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-08-19|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-08-20|{{PAGELANGUAGE}}}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]). '''ഭാവിയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * എല്ലാ വിക്കികളിലും സെപ്റ്റംബർ 1 ന് കുറച്ച് മിനിറ്റ് നേരത്തേക്ക് എഡ്റ്റ് ചെയ്യാൻ സാധിക്കില്ല (Read-only). 13:30നും 15:30നും (UTC) ഇടയിൽ ആണ് ഇത് ആസൂത്രണം ചെയ്തിട്ടുള്ളത്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ടെക് വാർത്തകളിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും അടുത്ത ആഴ്ചയിൽ പ്രാദേശിക വിക്കികളിൽ അറിയിക്കുകയും ചെയ്യും. ഇതൊരു ഓർമ്മപ്പെടുത്തലാണ്. [[m:Tech/Server switch 2020|ഈ അറിയിപ്പ് സന്ദേശം വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] വഴി നിങ്ങൾക്ക് ഞങ്ങളെ സഹായിക്കാനാകും. [https://phabricator.wikimedia.org/T243314][https://phabricator.wikimedia.org/T244808] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/34|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W34"/> 20:41, 17 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20366028 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/35|Tech News: 2020-35]] == <section begin="technews-2020-W35"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/35|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.6|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-08-25|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-08-26|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-08-27|{{PAGELANGUAGE}}}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/35|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W35"/> 17:59, 24 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20389773 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/36|Tech News: 2020-36]] == <section begin="technews-2020-W36"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/36|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''പ്രശ്നങ്ങൾ''' * ഇതൊരു ഓർമ്മപ്പെടുത്തലാണ്. എല്ലാ വിക്കികളിലും സെപ്റ്റംബർ 1 ന് കുറച്ച് മിനിറ്റ് നേരത്തേക്ക് എഡിറ്റുചെയ്യാൻ കഴിയില്ല (വായിക്കാൻ മാത്രമായിരിക്കും). 14:00നും 15:00നും (UTC) ഇടയിലാണ് ഇത് ആസൂത്രണം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. [[m:Tech/Server switch 2020| അറിയിപ്പ് സന്ദേശത്തിലെ]] വിശദാംശങ്ങൾ പരിശോധിക്കുക. [https://phabricator.wikimedia.org/T243314][https://phabricator.wikimedia.org/T244808] '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * ഈ ആഴ്ച പുതിയ മീഡിയവിക്കി പതിപ്പുകളൊന്നുമില്ല. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/36|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W36"/> 20:09, 31 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20411995 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/37|Tech News: 2020-37]] == <section begin="technews-2020-W37"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/37|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * സാധാരണയായി, നിലവില്ലാത്ത ഒരു ശീർഷകത്തിലേക്കോ അല്ലെങ്കിൽ ഒരു നാൾപ്പതിപ്പ് മാത്രമുള്ള ഒരു റീഡയറക്റ്റിലേക്കോ മാത്രമേ താളുകളുടെ തലക്കെട്ട് മാറ്റാൻ കഴിയു. എന്നാൽ ഒരു പുതിയ ഉപയോക്തൃ അനുമതി ഒന്നിൽ കൂടുതൽ നാൾപ്പതിപ്പുകൾ ഉള്ള റീഡയറക്‌റ്റുകളിലേക്ക് പേജുകൾ നീക്കാൻ ഉപയോക്താക്കളെ അനുവദിക്കുന്നു. [https://phabricator.wikimedia.org/T239277] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.8|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-09-08|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-09-09|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-09-10|{{PAGELANGUAGE}}}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|വിപുലമായ ഇനം]] എല്ലാ മീഡിയവിക്കി [[:w:en:API|API]] മൊഡ്യൂളുകളും ഇനിമുതൽ <code>watch</code> എന്നതിനുപകരം <code>watchlist</code> എന്ന് ഉപയോഗിക്കും. ഇത് മുമ്പ് പൊരുത്തപ്പെടുന്നില്ലായിരുന്നു. [https://phabricator.wikimedia.org/T247915] '''ഭാവിയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android|വിക്കിപീഡിയ ആൻഡ്രോയ്ഡ് അപ്ലിക്കേഷൻ]] ടീം ഭാവിയിൽ പട്രോളിംഗ് ഉപകരണങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിച്ചേക്കാം. നിങ്ങൾക്ക് അല്ലെങ്കിൽ പരിചയസമ്പത്ത് കുറഞ്ഞ പട്രോളർമാർക്ക് ഏതെല്ലാം ഉപകരണങ്ങൾ ഉപയോഗപ്രദമാകുമെന്ന് അവരെ അറിയിക്കുന്നത് നന്നായിരിക്കും. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Patrolling conversation|Mediawiki.org- ലെ പേജ് കാണുക]]. * [[m:Special:MyLanguage/OTRS|ഒ‌.ടി‌.ആർ‌.എസ്.]] പുതിയ പതിപ്പിലേക്ക് അപ്‌ഡേറ്റുചെയ്യുന്നതാണ്. ഇതിന് ഏകദേശം രണ്ട് ദിവസമെടുക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഒ‌.ടി‌.ആർ‌.എസ്. ഏജന്റുമാർ‌ക്ക് സിസ്റ്റത്തിലേക്ക് ആക്‌സസ് ഉണ്ടായിരിക്കില്ല. അപ്‌ഡേറ്റ് സമയത്ത് വരുന്ന ഇമെയിലുകൾ അപ്‌ഡേറ്റ് പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ കൈമാറുന്നതായിരിക്കും. സെപ്റ്റംബർ 14-ാം തീയതി 08:00 (UTC) ന് ഇത് ആരംഭിക്കാനാണ് ഇപ്പോൾ പദ്ധതിയിട്ടിചിക്കുന്നത്. ഇതിന് മാറ്റം വന്നേക്കാം. [https://phabricator.wikimedia.org/T187984] * ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ആവശ്യമെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയ ആൻഡ്രോയിഡ് അപ്ലിക്കേഷൻ [[:mw:Wikimedia Apps/Team/Android/AppEditorTasks#Push Notifications for editors|പുഷ് അറിയിപ്പുകൾ]] അയയ്‌ക്കും. നിങ്ങളുടെ സംവാ‍ദ താളിൽ ആരെങ്കിലും സന്ദേശം അയയ്ക്കുകയോ അല്ലെങ്കിൽ നിങ്ങളുടെ എഡിറ്റ് പഴയപടിയാക്കപ്പെടുകയോ ചെയ്താൽ അത് അറിയാൻ നിങ്ങളെ ഇത് സഹായിക്കും. ഇത് പ്രവർത്തിക്കാൻ [[:w:en:Google Play Services|Google Play Services]] ആവശ്യമാണ്. Google Play Services ഇല്ലാതെ തന്നെ ആപ്ലിക്കേഷൻ ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയും, പക്ഷേ പുഷ് അറിയിപ്പുകൾ പ്രവർത്തിക്കില്ല. [[:w:en:Android KitKat|Android 4.4]] ഉപയോക്താക്കൾക്കും, ആപ്ലിക്കേഷൻ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നതിന് Google Play Services ആവശ്യമാണ്. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android#Updates][https://phabricator.wikimedia.org/T146032] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|വിപുലമായ ഇനം]] വിക്കിമീഡിയ കോഡ് അവലോകനം [[:w:en:GitLab|GitLab]]ലേക്ക് നീക്കപ്പെടാം. ഇത് വിക്കിമീഡിയ സെർവറുകളിൽ ഹോസ്റ്റുചെയ്യപ്പെടും. നിങ്ങൾക്ക് [[mw:GitLab consultation|കൺസൾട്ടേഷൻ]]ൽ പങ്കെടുക്കാൻ സാധിക്കും. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|വിപുലമായ ഇനം]] [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector|വെക്റ്റർ സ്കിന്നിലെ]] ഡ്രോപ്പ്ഡൗൺ മെനുകൾ ഒരു <code>.menu</code> ക്ലാസ് ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇത് ഭാവിയിൽ പ്രവർത്തിക്കില്ല. സ്ക്രിപ്റ്റുകൾക്ക് ഇതിന് പകരം <code>nav ul</code> ഉപയോഗിക്കാം. <code>.vectorTabs</code>, <code>.vectorMenu</code> എന്നിവയും പ്രവർത്തിക്കില്ല. ചില സ്ക്രിപ്റ്റുകൾ അപ്‌ഡേറ്റ് ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. നിങ്ങൾക്ക് ഇതിനെപ്പറ്റി [[phab:T262092|കൂടുതൽ ഫാബ്രിക്കേറ്ററിൽ വായിക്കുാം]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/37|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W37"/> 15:59, 7 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20427670 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/38|Tech News: 2020-38]] == <section begin="technews-2020-W38"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/38|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''പ്രശ്നങ്ങൾ''' * [[mw:Wikimedia Apps|വിക്കിപീഡിയ അപ്ലിക്കേഷനുകൾ]] കഴിഞ്ഞയാഴ്ച [[w:en:CSS|CSS]] ഇല്ലാതെ പേജുകൾ ദൃശ്യമായിരുന്നു. ഇതിനർത്ഥം അവ തെറ്റായി ആയിരുന്നു കാണപ്പെട്ടിരുന്നത്. ഇത് വേഗത്തിൽ ശരിയാക്കിയെങ്കിലും CSS ഇല്ലാത്ത കാഷ്ഡ് പേജുകൾ കുറച്ച് മണിക്കൂറുകൾ കൂടി ഇങ്ങനെ കാണപ്പെട്ടിരുന്നു. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/20200909-mobileapps_config_change][https://phabricator.wikimedia.org/T262437] '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.9|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-09-15|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-09-16|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-09-17|{{PAGELANGUAGE}}}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/38|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W38"/> 16:19, 14 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20446737 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/39|Tech News: 2020-39]] == <section begin="technews-2020-W39"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/39|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''സമീപകാല മാറ്റങ്ങൾ''' * പഴയപടിയാക്കിയ എഡിറ്റുകൾക്കായി ഒരു പുതിയ ടാഗ് ഉണ്ട്. പേജിന്റെ പഴയ പതിപ്പിലേക്ക് തിരസ്കരിച്ചതോ (undo) റോൾബാക്ക് ചെയ്തതോ സ്വമേധയാ തിരസ്കരിച്ചതോ (manual revert) ആയ എഡിറ്റുകൾ ഇത് കാണിക്കുന്നു. [https://phabricator.wikimedia.org/T254074][https://phabricator.wikimedia.org/T164307] '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * വിക്കിയിൽ ഒരു നിശ്ചിത കാലയളവിൽ നിങ്ങൾക്ക് ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നവയുടെ എണ്ണം പരിമിതപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. ഇത് മിനിറ്റിലുള്ള എഡിറ്റുകളുടെ എണ്ണം അല്ലെങ്കിൽ ഒരു ദിവസം നിങ്ങൾ ഇമെയിൽ ചെയ്യുന്ന ഉപയോക്താക്കളുടെ എണ്ണം തുടങ്ങിയവ ആകാം. ചില ഉപയോക്തൃ അവകാശങ്ങളെ ഇവ ബാധിച്ചേക്കില്ല. പരിധി നിങ്ങളെ ബാധിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും നിങ്ങൾക്ക് ഉടൻ തന്നെ അത് കാണാൻ സാധിക്കും. [https://phabricator.wikimedia.org/T258888] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.10|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-09-22|ml}} മുതൽ ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-09-23|ml}} മുതൽ വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-09-24|ml}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/39|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W39"/> 21:27, 21 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20461072 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/40|Tech News: 2020-40]] == <section begin="technews-2020-W40"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/40|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''സമീപകാല മാറ്റങ്ങൾ''' * അഡ്‌മിൻമാ‍ർക്ക് [[Special:AbuseLog|Special:AbuseLog]]ൽ ഇല്ലാതാക്കിയ പുനരവലോകനങ്ങളിലേക്കുള്ള ലിങ്കുകൾ ഇപ്പോൾ കാണാൻ കഴിയും. ഇത് [[Special:Undelete|Special:Undelete]] ന്റെ ഇന്റർഫേസ് ഉപയോഗിക്കുന്നു. [https://phabricator.wikimedia.org/T261630] * ചില ഉപയോക്തൃ ഗ്രൂപ്പുകളിലേക്ക് എഡിറ്റർ‌മാർ‌ യാന്ത്രികമായി ചേർ‌ക്കപ്പെടുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, എഡിറ്റർ‌മാരെ മതിയായ സമയവും എഡിറ്റുകളും ആയാൽ [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Autoconfirmed users|autoconfirmed users]] എന്നതിലേക്ക് ചേർ‌ക്കുന്നു. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|ദുരുപയോഗ അരിപ്പകൾക്ക്]] ഒരു നിശ്ചിത സമയത്തേക്ക് ഉപയോക്താക്കളെ സ്വപ്രേരിതമായി ഉപയോക്തൃ അവകാശങ്ങളിൽ ചേർക്കുന്നതിൽ നിന്ന് തടയാൻ കഴിയും. ഉപയോക്താക്കളെ അവരുടെ അവകാശങ്ങളിൽ നിന്ന് നീക്കംചെയ്യാനും അവയ്ക്ക് കഴിയും. [https://phabricator.wikimedia.org/maniphest/task/edit/form/1/?projectPHIDs=Wikimedia-Site-requests ഫാബ്രിക്കേറ്ററിൽ‍] തങ്ങളുടെ വിക്കിക്ക് ഈ കാലയളവ് മാറ്റാൻ വിക്കികൾക്ക് ഇപ്പോൾ ആവശ്യപ്പെടാം. നിലവിൽ ഇത് അഞ്ച് ദിവസമാണ്. [https://phabricator.wikimedia.org/T231756] '''പ്രശ്നങ്ങൾ''' * ഒരു പുതിയ മാറ്റം കാരണം [[m:Tech/News/2019/34|കഴിഞ്ഞ വർഷം]] ചില ദുരുപയോഗ അരിപ്പകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത് നിർത്തി. ആ പ്രവർത്തനത്തിന് ലഭ്യമല്ലാത്ത വേരിയബിളുകൾ ഉപയോഗിക്കാൻ അവർ ശ്രമിച്ചാൽ അവ പരാജയപ്പെടും. ഇത് ഇപ്പോൾ പരിഹരിച്ചു. [https://phabricator.wikimedia.org/T230256] '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.11|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-09-29|ml}} മുതൽ ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-09-30|ml}} മുതൽ വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-10-01|ml}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]). '''ഭാവിയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * സംവാ‍ദ താളിൽ നിന്നോ നാൾവഴിയിൽ നിന്നോ മറ്റ് ഭാഷാ പതിപ്പുകളിലേക്കുള്ള ഭാഷാ ലിങ്കുകൾ നിങ്ങൾക്ക് കാണാൻ കഴിയില്ല. നിങ്ങൾ ഒരു ലേഖനം എഡിറ്റുചെയ്യുമ്പോൾ അവ കാണിക്കില്ല. ഇത് മാറ്റാം. ഒരു നാൾവഴി താളിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു നാൾവഴി താളിലേക്കാണോ ലേഖനത്തിലേക്കാണോ ലിങ്ക് ചെയ്യേണ്ടതെന്ന് തീരുമാനിച്ചിട്ടില്ല. നിങ്ങൾക്ക് [[phab:T262472|ഫാബ്രിക്കേറ്ററിലെ ചർച്ചയിൽ]] പങ്കെടുക്കാം. * ലിങ്ക് നിറങ്ങൾ മാറാം. ലിങ്കുകളും മറ്റ് വാചകങ്ങളും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം കൂടുതൽ വ്യക്തമാക്കുന്നതിനാണിത്. നിങ്ങൾക്ക് [[phab:T213778|ഫാബ്രിക്കേറ്ററിൽ കൂടുതൽ വായിക്കുാൻ]] സാധിക്കും. * നിങ്ങളുടെ ക്രമീകരണങ്ങളിൽ വെബിലാണോ ഇമെയിലിലാണോ വ്യത്യസ്ത അറിയിപ്പുകൾ ലഭിക്കുേണ്ടത് എന്നത് നിങ്ങൾക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കാം. ഈ ആഴ്ച അവസാനം <code>Apps</code> എന്നത് ഇതരമാർഗങ്ങളിലൊന്നായി നിങ്ങൾ കാണും. [[mw:Wikimedia Apps|Android, iOS വിക്കിപീഡിയ അപ്ലിക്കേഷനുകൾ]] ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് പുഷ് അറിയിപ്പുകൾ നൽകുന്നതിനാലാണിത്. ടെസ്റ്റ് വിക്കിയിൽ നിങ്ങൾക്ക് [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:Preferences#mw-prefsection-echo ക്രമീകരണങ്ങൾ] കാണാൻ കഴിയും. ഒക്ടോബറോടെ Android- ലും 2021 ന്റെ തുടക്കത്തോടെ iOS- ലും പുഷ് അറിയിപ്പുകൾ നേടുക എന്നതാണ് ലക്ഷ്യം. [https://phabricator.wikimedia.org/T262936] * നിങ്ങൾക്ക് ഉടനെ തന്നെ ഒരു നിശ്ചിത സമയത്തേക്ക് നിങ്ങളുടെ വാച്ച് ലിസ്റ്റിൽ പേജുകൾ ഇടാനുള്ള സംവിധാനം ലഭിക്കും. നിങ്ങൾക്ക് കുറച്ച് സമയത്തേക്ക് എന്തെങ്കിലും കാണണമെങ്കിലും എന്നാൽ ഇത് എന്നെന്നേക്കുമായി നിങ്ങളുടെ വാച്ച് ലിസ്റ്റിൽ ആവശ്യമില്ലെങ്കിലും ഇത് ഉപയോഗിക്കാം. ഇത് ഇപ്പോൾ [[mw:MediaWiki|mediawiki.org]]ൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു, പിന്നീട് കൂടുതൽ വിക്കികളിലേക്ക് വരും. നിങ്ങൾക്ക് [[m:Special:MyLanguage/Community Tech/Watchlist Expiry|കൂടുതൽ വായിക്കാനും]] മറ്റ് വിക്കികളിൽ [[m:Community Tech/Watchlist Expiry/Release Schedule|എപ്പോൾ വരുമെന്ന്]] കാണാനും കഴിയും. * ഈ വർഷത്തെ മികച്ച പുതിയ സാങ്കേതിക ഉപകരണങ്ങളെന്ന് വിക്കിമീഡിയക്കാർ കരുതുന്നവയെ നിങ്ങൾക്ക് കാണാൻ കഴിയും. നിങ്ങൾക്ക് അവയെ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യാനും കഴിയും. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/40|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W40"/> 21:24, 28 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20483264 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/41|Tech News: 2020-41]] == <section begin="technews-2020-W41"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/41|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a [https://consultation-stats.toolforge.org/ new tool] where you can see which home wiki users have in discussions on Meta. This can help show which communities are not part of the discussion on wikis where we make decisions that affect many other wikis. * You can now thank users for file uploads or for changing the language of a page. [https://phabricator.wikimedia.org/T254992] '''Problems''' * There were many errors with the new MediaWiki version last week. The new version was rolled back. Updates that should have happened last week are late. [https://phabricator.wikimedia.org/T263177] * Everyone was logged out. This was because a user reported being logged in to someone else's account. The problem should be fixed now. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-October/093922.html] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Many pages have [[:w:en:JavaScript|JavaScript]] errors. You can [https://techblog.wikimedia.org/2020/09/28/diving-into-wikipedias-ocean-of-errors/ read more] and now [[:w:en:User:Jdlrobson/User scripts with client errors|see a list of user scripts with errors]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 6 October. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 7 October. It will be on all wikis from 8 October ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). * Letters immediately after a link are shown as part of the link. For example the entire word in <code><nowiki>[[Child]]ren</nowiki></code> is linked. On Arabic wikis this works at both the start and end of a word. Previously on Arabic wikis numbers and other non-letter Unicode characters were shown as part of the link at the start of a word but not at the end. Now only Latin and Arabic letters will extend links on Arabic wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T263266] '''Future changes''' * You will be able to read but not to edit the wikis for up to an hour on [https://zonestamp.toolforge.org/1603807200 27 October around 14:00 (UTC)]. It will probably be shorter than an hour. [https://phabricator.wikimedia.org/T264364] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/41|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W41"/> 16:24, 5 ഒക്ടോബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20515061 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/42|Tech News: 2020-42]] == <section begin="technews-2020-W42"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/42|Translations]] are available. '''Problems''' * Because of the problems with the MediaWiki version two weeks ago last week's updates are also late. [https://phabricator.wikimedia.org/T263177][https://phabricator.wikimedia.org/T263178][https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-October/093944.html] '''Changes later this week''' * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Live preview|Live previews]] didn't show the templates used in the preview if you just edited a section. This has now been fixed. You can also test [[w:en:CSS|CSS]] and [[w:en:JavaScript|JavaScript]] pages even if you have the live preview enabled. Previously this didn't work well. [https://phabricator.wikimedia.org/T102286][https://phabricator.wikimedia.org/T186390] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 13 October. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 14 October. It will be on all wikis from 15 October ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] A new stable version of [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot|Pywikibot]] is coming soon. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/pywikibot/2020-October/010056.html] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/42|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W42"/> 15:24, 12 ഒക്ടോബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20528295 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/43|Tech News: 2020-43]] == <section begin="technews-2020-W43"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/43|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2020-10-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2020-10-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2020-10-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You will be able to read but not to edit the wikis for up to an hour on [https://zonestamp.toolforge.org/1603807200 {{#time:j xg|2020-10-27|en}} around 14:00 (UTC)]. It will probably be shorter than an hour. [https://phabricator.wikimedia.org/T264364] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] extension, the <code dir=ltr>rmspecials()</code> function will be updated soon so that it does not remove the "space" character. Wikis are advised to wrap all the uses of <code dir=ltr>rmspecials()</code> with <code dir=ltr>rmwhitespace()</code> wherever necessary to keep filters' behavior unchanged. You can use the search function on [[Special:AbuseFilter]] to locate its usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T263024] * Some gadgets and user-scripts use the HTML div with the ID <code dir=ltr style="white-space:nowrap;">#jump-to-nav</code>. This div will be removed soon. Maintainers should replace these uses with either <code dir=ltr>#siteSub</code> or <code dir=ltr style="white-space:nowrap;">#mw-content-text</code>. A list of affected scripts is at the top of [[phab:T265373]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/43|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W43"/> 16:31, 19 ഒക്ടോബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20550811 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/44|Tech News: 2020-44]] == <section begin="technews-2020-W44"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/44|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''പ്രശ്നങ്ങൾ''' * [https://zonestamp.toolforge.org/1603807200 {{#time:j xg|2020-10-27|ml}} ഏകദേശം 14:00ന് (UTC)] നിങ്ങൾക്ക് വിക്കികൾ വായിക്കാൻ കഴിയും എന്നാൽ ഒരു മണിക്കൂർ വരെ എഡിറ്റുചെയ്യാൻ കഴിയില്ല. ഇത് ഒരു മണിക്കൂർ പോലും ഉണ്ടാകില്ല. [https://phabricator.wikimedia.org/T264364] * കഴിഞ്ഞ ആഴ്ച, മൊബൈൽ വാച്ച് ലിസ്റ്റുകളിലും സമീപകാല മാറ്റങ്ങളിലും "മാറ്റങ്ങൾ" എന്ന ലിങ്കുകൾ വ്യത്യാസങ്ങൾക്ക് പകരം പേജ് നാൾപ്പതിപ്പിലേക്ക് ലിങ്കുചെയ്തിരുന്നു. ഇത് ഇപ്പോൾ പരിഹരിച്ചു. [https://phabricator.wikimedia.org/T265654] '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * ഈ ആഴ്ച പുതിയ മീഡിയവിക്കി പതിപ്പുകളൊന്നുമില്ല. '''ഭാവിയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * 2018 ൽ [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|ഇന്റർഫേസ് അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർ]] എന്ന ഉപയോക്തൃ ഗ്രൂപ്പ് അവതരിപ്പിച്ചതുമുതൽ, അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർമാർക്ക് CSS/JS പേജുകളുടെ ഇല്ലാതാക്കിയ ചരിത്രം കാണാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല. ഇപ്പോൾ അവർക്ക് കഴിയും. [https://phabricator.wikimedia.org/T202989] * [[Special:Tags|ചേഞ്ച് ടാഗുകൾ]] എന്നതിൽ ഒരു പ്രശ്‌നമുണ്ടായിരുന്നു. തിരസ്കരിച്ച എഡിറ്റിന് ശേഷം നേരിട്ട് ലരുന്ന പേജ്-സംരക്ഷണ മാറ്റങ്ങൾ പോലുള്ള പേജ് പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് സോഫ്റ്റ്വെയർ "{{int:Tag-mw-reverted}}" ടാഗ് ഉപയോഗിക്കുമായിരുന്നു. പുതിയ എഡിറ്റുകളിൽ ഇത് ഇപ്പോൾ പരിഹരിച്ചുട്ടുണ്ട്. [https://phabricator.wikimedia.org/T265312] * <span class="mw-translate-fuzzy">[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/replying|Reply tool]] നവംബറിൽ മിക്ക വിക്കിപീഡിയകളിലും ഒരു ഓപ്റ്റ്-ഇൻ [[mw:Special:MyLanguage/Beta Feature|ബീറ്റ സവിശേഷത]] ആയി വരുന്നതായിരിക്കും. ''കുറിപ്പ്: തീയതി തീരുമാനിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ മറ്റൊരു പ്രഖ്യാപനം നടത്തുന്നതായിരിക്കും.''</span> [https://phabricator.wikimedia.org/T266303] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/44|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W44"/> 17:38, 26 ഒക്ടോബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20574890 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/45|Tech News: 2020-45]] == <section begin="technews-2020-W45"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/45|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can no longer read Wikimedia wikis if your browser uses very old [[:w:en:Transport Layer Security|TLS]]. This is because it is a security problem for everyone. It could lead to [[:w:en:Downgrade attack|downgrade attacks]]. Since October 29, 2020, users who use old TLS versions will not be able to connect to Wikimedia projects. A list of [[:wikitech:HTTPS/Browser Recommendations|browser recommendations]] is available. All modern operating systems and browsers are always able to reach Wikimedia projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T258405] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] There is a new automatic [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tracking categories|tracking category]] available: [[:{{ns:14}}:{{MediaWiki:nonnumeric-formatnum}}|Pages with non-numeric formatnum arguments]]. It collects pages which use the <code><nowiki>{{formatnum}}</nowiki></code> parser function with invalid (non-numeric) input, ''e.g.'' <code><nowiki>{{formatnum:TECHNEWS}}</nowiki></code>. Note that <code><nowiki>{{formatnum:123,456}}</nowiki></code> is also invalid input: as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#formatnum|documentation]], the argument should be <u>unformatted</u> so that it can be reliably and correctly localised. The tracking category will help identify problematic usage and double-formatting. The new tracking category's name can be [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translate&showMessage=nonnumeric-formatnum&group=core&optional=1&action=translate translated at translatewiki]. [https://phabricator.wikimedia.org/T237467] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from November 3. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from November 4. It will be on all wikis from November 5 ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). * Administrators and stewards will be able to use a special page (Special:CreateLocalAccount) to force local account creation for a global account. This is useful when account creation is blocked for that user (by a block or a filter). [https://phabricator.wikimedia.org/T259721] * The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/replying|Reply tool]] will be offered as an opt-in [[mw:Special:MyLanguage/Beta Feature|Beta Feature]] on most Wikipedias on November 4. This change excludes the English, Russian, and German-language Wikipedias, plus a few smaller Wikipedias with special circumstances. You can read [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|the help page]] and [[mw:Help:DiscussionTools/Why can't I reply to this comment?|the troubleshooting guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T266303] '''Future changes''' * A discussion has been restarted about using a Unicode minus sign (− U+2212) in the output of <code><nowiki>{{formatnum}}</nowiki></code> when it is given a negative argument. [https://phabricator.wikimedia.org/T10327] * In the future [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|IP addresses of unregistered users will not be shown for everyone]]. They will get an alias instead. There will be a new user right or an opt-in function for more vandal fighters to see the IPs of unregistered users. There would be some criteria for who gets the user right or opt-in. There will also be other new tools to help handle vandalism. This is early in the process and the developers are still collecting information from the communities before they suggest solutions. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/45|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W45"/> 16:09, 2 നവംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20604769 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/46|Tech News: 2020-46]] == <section begin="technews-2020-W46"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/46|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * You can see [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|reference previews]]. This shows a preview of the footnote when you hover over it. This has been a [[mw:Beta Features|beta feature]]. It will move out of beta and be enabled by default. There will be an option not to use it. The developers are looking for small or medium-sized wikis to be the first ones. You can [[m:User talk:Michael Schönitzer (WMDE)|let them know]] if your wiki is interested. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-ambassadors/2020-November/002373.html] * From November 16 the categories will not be sorted in order for a short time. This is because the developers are upgrading to a new version of the [[:w:en:International Components for Unicode|internationalisation library]]. They will use a script to fix the existing categories. This can take a few hours or a few days depending on how big the wiki is. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Technical Operations/ICU announcement|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T264991][https://phabricator.wikimedia.org/T267145] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/46|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W46"/> 15:50, 9 നവംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20634159 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/47|Tech News: 2020-47]] == <section begin="technews-2020-W47"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/47|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Listings on category pages are sorted on each wiki for that language using a [[:w:en:International Components for Unicode|library]]. For a brief period on 16 November, changes to categories will not be sorted correctly for most languages. This is because the developers are upgrading to a new version of the library. They will then use a script to fix the existing categories. This will take a few hours or a few days depending on how big the wiki is. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Technical Operations/ICU announcement|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T264991][https://phabricator.wikimedia.org/T267145] '''Changes later this week''' * If you merged two pages in a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Namespaces|namespace]] where pages can't redirect this used to break the merge history. This will now be fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T93469] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2020-11-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2020-11-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2020-11-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021|Community Wishlist Survey]] is now open for proposals. The survey decides what the [[m:Community Tech|Community Tech team]] will work on. You can post proposals from 16 to 30 November. You can vote on proposals from 8 December to 21 December. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/47|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W47"/> 15:37, 16 നവംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20669023 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/48|Tech News: 2020-48]] == <section begin="technews-2020-W48"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/48|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Timestamps in [[Special:Log|Special:Log]] are now links. They go to Special:Log for only that entry. This is how timestamps work on for example the history page. [https://phabricator.wikimedia.org/T207562] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The Wikimedia [[wikitech:Portal:Cloud VPS|Cloud VPS]] hosts technical projects for the Wikimedia movement. Developers need to [[wikitech:News/Cloud VPS 2020 Purge|claim projects]] they use. This is because old and unused projects are removed once a year. Unclaimed projects can be shut down from 1 December. Unclaimed projects can be deleted from 1 January. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-November/094054.html] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/48|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W48"/> 17:18, 23 നവംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20698111 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/49|Tech News: 2020-49]] == <section begin="technews-2020-W49"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/49|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2020-12-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2020-12-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2020-12-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS|iOS Wikipedia app]] will show readers more of the article history. They can see new updates and easier see how the article has changed over time. This is an experiment. It will first be shown only to some iOS app users as a [[:w:en:A/B testing|test]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T241253][https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/iOS/Breaking_Down_the_Wall] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[wikitech:Wiki replicas|Wiki Replicas]] can be used for [[:w:en:SQL|SQL]] queries. You can use [https://quarry.wmflabs.org/ Quarry], [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/PAWS PAWS] or other ways to do this. To make the Wiki Replicas stable there will be two changes. Cross-database <code>JOINS</code> will no longer work. You can also only query a database if you connect to it directly. This will happen in February 2021. If you think this affects you and you need help you can [[phab:T268498|post on Phabricator]] or on [[wikitech:Talk:News/Wiki Replicas 2020 Redesign|Wikitech]]. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Wiki_Replicas_2020_Redesign] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/49|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W49"/> 17:44, 30 നവംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20728523 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/50|Tech News: 2020-50]] == <section begin="technews-2020-W50"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can now put pages on your watchlist for a limited period of time. Some wikis already had this function. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Tech/Watchlist_Expiry][https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Watchlist_expiry] '''Changes later this week''' * Information from Wikidata that is used on a wiki page can be shown in recent changes and watchlists on a Wikimedia wiki. To see this you need to turn on showing Wikidata edits in your watchlist in the preferences. Changes to the Wikidata description in the language of a Wikimedia wiki will then be shown in recent changes and watchlists. This will not show edits to languages that are not relevant to your wiki. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2020-November/014402.html][https://phabricator.wikimedia.org/T191831] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2020-12-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2020-12-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2020-12-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You can vote on proposals in the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021|Community Wishlist Survey]] between 8 December and 21 December. The survey decides what the [[m:Community Tech|Community Tech team]] will work on. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/50|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W50"/> 16:14, 7 ഡിസംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20754641 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/51|Tech News: 2020-51]] == <section begin="technews-2020-W51"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/51|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''സമീപകാല മാറ്റങ്ങൾ''' * [[:w:en:KaiOS|KaiOS]] ഫോണുകൾക്കായി ഒരു [[mw:Wikipedia for KaiOS|വിക്കിപീഡിയ ആപ്ലിക്കേഷൻ]] ഉണ്ട്. സെപ്റ്റംബറിൽ ഇത് ഇന്ത്യയിൽ പുറത്തിറങ്ങി. ഇത് ഇപ്പോൾ മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലും ഡൗൺലോഡ് ചെയ്യാൻ കഴിയും. [https://diff.wikimedia.org/2020/12/10/growing-wikipedias-reach-with-an-app-for-kaios-feature-phones/] '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.22|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-12-15|ml}} മുതൽ ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-12-16|ml}} മുതൽ വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-12-17|ml}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/51|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W51"/> 21:34, 14 ഡിസംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20803489 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/52|Tech News: 2020-52]] == <section begin="technews-2020-W52"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/52|Translations]] are available. '''Tech News''' * Because of the [[w:en:Christmas and holiday season|holidays]] the next issue of Tech News will be sent out on 11 January 2021. '''Recent changes''' * The <code><nowiki>{{citation needed}}</nowiki></code> template shows when a statement in a Wikipedia article needs a source. If you click on it when you edit with the visual editor there is a popup that explains this. Now it can also show the reason and when it was added. [https://phabricator.wikimedia.org/T270107] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Future changes''' * You can [[m:WMDE Technical Wishes/Geoinformation/Ideas|propose and discuss]] what technical improvements should be done for geographic information. This could be coordinates, maps or other related things. * Some wikis use [[mw:Writing systems/LanguageConverter|LanguageConverter]] to switch between writing systems or variants of a language. This can only be done for the entire page. There will be a <code><nowiki><langconvert></nowiki></code> tag that can convert a piece of text on a page. [https://phabricator.wikimedia.org/T263082] * Oversighters and stewards can hide entries in [[Special:AbuseLog|Special:AbuseLog]]. They can soon hide multiple entries at once using checkboxes. This works like hiding normal edits. It will happen in early January. [https://phabricator.wikimedia.org/T260904] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/52|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W52"/> 20:53, 21 ഡിസംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20833836 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/02|Tech News: 2021-02]] == <section begin="technews-2021-W02"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can choose to be reminded when you have not added an edit summary. This can be done in your preferences. This could conflict with the [[:w:en:CAPTCHA|CAPTCHA]]. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T12729] * You can link to specific log entries. You can get these links for example by clicking the timestamps in the log. Until now, such links to private log entries showed no entry even if you had permission to view private log entries. The links now show the entry. [https://phabricator.wikimedia.org/T269761] * Admins can use the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|abuse filter tool]] to automatically prevent bad edits. Three changes happened last week: ** The filter editing interface now shows syntax errors while you type. This is similar to JavaScript pages. It also shows a warning for regular expressions that match the empty string. New warnings will be added later. [https://phabricator.wikimedia.org/T187686] ** [[m:Special:MyLanguage/Meta:Oversighters|Oversighters]] can now hide multiple filter log entries at once using checkboxes on [[Special:AbuseLog]]. This is how the usual revision deletion works. [https://phabricator.wikimedia.org/T260904] ** When a filter matches too many actions after it has been changed it is "throttled". The most powerful actions are disabled. This is to avoid many editors getting blocked when an administrator made a mistake. The administrator will now get a notification about this "throttle". * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] There is a new tool to [https://skins.wmflabs.org/?#/add build new skins]. You can also [https://skins.wmflabs.org/?#/ see] existing [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Skins|skins]]. You can [[mw:User talk:Jdlrobson|give feedback]]. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-December/094130.html] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Bots using the API no longer watch pages automatically based on account preferences. Setting the <code>watchlist</code> to <code>watch</code> will still work. This is to reduce the size of the watchlist data in the database. [https://phabricator.wikimedia.org/T258108] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto's]] [[:mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#File metadata|file metadata]] now includes length. [https://phabricator.wikimedia.org/T209679] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:w:en:CSS|CSS]] and [[:w:en:JavaScript|JavaScript]] code pages now have link anchors to [https://patchdemo.wmflabs.org/wikis/40e4795d4448b55a6d8c46ff414bcf78/w/index.php/MediaWiki:En.js#L-125 line numbers]. You can use wikilinks like [[:w:en:MediaWiki:Common.js#L-50]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T29531] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] There was a [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.25|new version]] of MediaWiki last week. You can read [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.25/Changelog|a detailed log]] of all 763 changes. Most of them are very small and will not affect you. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-01-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-01-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-01-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/02|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W02"/> 15:42, 11 ജനുവരി 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20950047 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/03|Tech News: 2021-03]] == <section begin="technews-2021-W03"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/03|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-01-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-01-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-01-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Growth|Growth team]] plans to add features to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Newcomer tasks/Experiment analysis, November 2020|get more visitors to edit]] to more Wikipedias. You can help [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translate&group=ext-growthexperiments&language=&filter=&action=translate translating the interface]. * You will be able to read but not to edit Wikimedia Commons for a short time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210126T07 {{#time:j xg|2021-01-26|en}} at 07:00 (UTC)]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271791] * [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|MassMessage]] posts could be automatically timestamped in the future. This is because MassMessage senders can now send pages using MassMessage. Pages are more difficult to sign. If there are times when a MassMessage post should not be timestamped you can [[phab:T270435|let the developers know]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/03|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W03"/> 16:09, 18 ജനുവരി 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20974628 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/04|Tech News: 2021-04]] == <section begin="technews-2021-W04"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/04|Translations]] are available. '''Problems''' * You will be able to read but not to edit Wikimedia Commons for a short time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210126T07 {{#time:j xg|2021-01-26|en}} at 07:00 (UTC)]. You will not be able to read or edit [[:wikitech:Main Page|Wikitech]] for a short time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210128T09 {{#time:j xg|2021-01-28|en}} at 09:00 (UTC)]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271791][https://phabricator.wikimedia.org/T272388] '''Changes later this week''' * [[m:WMDE Technical Wishes/Bracket Matching|Bracket matching]] will be added to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] syntax highlighter on the first wikis. The first wikis are German and Catalan Wikipedia and maybe other Wikimedia wikis. This will happen on 27 January. [https://phabricator.wikimedia.org/T270238] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-01-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-01-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-01-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/04|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W04"/> 18:30, 25 ജനുവരി 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21007423 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/05|Tech News: 2021-05]] == <section begin="technews-2021-W05"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/05|Translations]] are available. '''Problems''' * [[:w:en:IPv6|IPv6 addresses]] were written in lowercase letters in diffs. This caused dead links since [[Special:Contributions|Special:Contributions]] only accepted uppercase letters for the IPs. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T272225] '''Changes later this week''' * You can soon use Wikidata to link to pages on the multilingual Wikisource. [https://phabricator.wikimedia.org/T138332] * Often editors use a "non-breaking space" to make a gap between two items when reading but still show them together. This can be used to avoid a line break. You will now be able to add new ones via the special character tool in the 2010, 2017, and visual editors. The character will be shown in the visual editor as a space with a grey background. [https://phabricator.wikimedia.org/T70429][https://phabricator.wikimedia.org/T96666] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=| Advanced item]] Wikis use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|abuse filters]] to stop bad edits being made. Filter maintainers can now use syntax like <code>1.2.3.4 - 1.2.3.55</code> as well as the <code>1.2.3.4/27</code> syntax for IP ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T218074] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.29|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-02-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-02-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-02-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[mw:Skin:Minerva Neue|Minerva]] is the skin Wikimedia wikis use for mobile traffic. When a page is protected and you can't edit it you can normally read the source wikicode. This doesn't work on Minerva on mobile devices. This is being fixed. Some text might overlap. This is because your community needs to update [[MediaWiki:Protectedpagetext|MediaWiki:Protectedpagetext]] to work on mobile. You can [[phab:T208827|read more]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Recommendations_for_mobile_friendly_articles_on_Wikimedia_wikis#Inline_styles_should_not_use_properties_that_impact_sizing_and_positioning][https://www.mediawiki.org/wiki/Recommendations_for_mobile_friendly_articles_on_Wikimedia_wikis#Avoid_tables_for_anything_except_data] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:wikitech:Portal:Cloud VPS|Cloud VPS]] and [[:wikitech:Portal:Toolforge|Toolforge]] will change the IP address they use to contact the wikis. The new IP address will be <code>185.15.56.1</code>. This will happen on February 8. You can [[:wikitech:News/CloudVPS NAT wikis|read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/05|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W05"/> 22:38, 1 ഫെബ്രുവരി 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21033195 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/06|Tech News: 2021-06]] == <section begin="technews-2021-W06"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps|Wikipedia app]] for Android now has watchlists and talk pages in the app. [https://play.google.com/store/apps/details?id=org.wikipedia] '''Changes later this week''' * You can see edits to chosen pages on [[Special:Watchlist|Special:Watchlist]]. You can add pages to your watchlist on every wiki you like. The [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|GlobalWatchlist]] extension will come to Meta on 11 February. There you can see entries on watched pages on different wikis on the same page. The new watchlist will be found on [[m:Special:GlobalWatchlist|Special:GlobalWatchlist]] on Meta. You can choose which wikis to watch and other preferences on [[m:Special:GlobalWatchlistSettings|Special:GlobalWatchlistSettings]] on Meta. You can watch up to five wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T260862] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.30|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-02-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-02-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-02-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * When admins [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protecting and unprotecting pages|protect]] pages the form will use the [[mw:UX standardization|OOUI look]]. [[Special:Import|Special:Import]] will also get the new look. This will make them easier to use on mobile phones. [https://phabricator.wikimedia.org/T235424][https://phabricator.wikimedia.org/T108792] * Some services will not work for a short period of time from 07:00 UTC on 17 February. There might be problems with new [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|short links]], new translations, new notifications, adding new items to your [[mw:Reading/Reading Lists|reading lists]] or recording [[:w:en:Email#Tracking of sent mail|email bounces]]. This is because of database maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T273758] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[m:Tech/News/2021/05|Last week]] Tech News reported that the IP address [[:wikitech:Portal:Cloud VPS|Cloud VPS]] and [[:wikitech:Portal:Toolforge|Toolforge]] use to contact the wikis will change on 8 February. This is delayed. It will happen later instead. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/CloudVPS_NAT_wikis] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/06|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W06"/> 17:41, 8 ഫെബ്രുവരി 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21082948 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/07|Tech News: 2021-07]] == <section begin="technews-2021-W07"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/07|Translations]] are available. '''Problems''' * There were problems with recent versions of MediaWiki. Because the updates caused problems the developers rolled back to an earlier version. Some updates and new functions will come later than planned. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2021-February/094255.html][https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2021-February/094271.html] * Some services will not work for a short period of time from 07:00 UTC on 17 February. There might be problems with new [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|short links]], new translations, new notifications, adding new items to your [[mw:Reading/Reading Lists|reading lists]] or recording [[:w:en:Email#Tracking of sent mail|email bounces]]. This is because of database maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T273758] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.31|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-02-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-02-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-02-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/07|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W07"/> 17:55, 15 ഫെബ്രുവരി 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21105437 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/08|Tech News: 2021-08]] == <div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/08|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The visual editor will now use [[:c:Commons:Structured data/Media search|MediaSearch]] to find images. You can search for images on Commons in the visual editor when you are looking for illustrations. This is to help editors find better images. [https://phabricator.wikimedia.org/T259896] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|syntax highlighter]] now works with more languages: [[:w:en:Futhark (programming language)|Futhark]], [[:w:en:Graphviz|Graphviz]]/[[:w:en:DOT (graph description language)|DOT]], CDDL and AMDGPU. [https://phabricator.wikimedia.org/T274741] '''Problems''' * Editing a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EasyTimeline|timeline]] might have removed all text from it. This was because of a bug and has been fixed. You might need to edit the timeline again for it to show properly. [https://phabricator.wikimedia.org/T274822] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.32|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-02-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-02-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-02-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] There is a [[:m:Wikimedia Rust developers user group|user group]] for developers and users interested in working on Wikimedia wikis with the [[:w:en:Rust (programming language)|Rust programming language]]. You can join or tell others who want to make your wiki better in the future. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div> ---- 00:17, 23 ഫെബ്രുവരി 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21134058 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/09|Tech News: 2021-09]] == <div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/09|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth team tools]] can now show the name of a newcomer's mentor anywhere [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship/Integrating_mentorship|through a magic word]]. This can be used for welcome messages or userboxes. * A new version of the [[c:Special:MyLanguage/Commons:VideoCutTool|VideoCutTool]] is now available. It enables cropping, trimming, audio disabling, and rotating video content. It is being created as part of the developer outreach programs. '''Problems''' * There was a problem with the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Job queue|job queue]]. This meant some functions did not save changes and mass messages were delayed. This did not affect wiki edits. [https://phabricator.wikimedia.org/T275437] * Some editors may not be logged in to their accounts automatically in the latest versions of Firefox and Safari. [https://phabricator.wikimedia.org/T226797] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.33|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-03-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div> ---- 19:07, 1 മാർച്ച് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21161722 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/10|Tech News: 2021-10]] == <section begin="technews-2021-W10"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/10|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation|Section translation]] now works on Bengali Wikipedia. It helps mobile editors translate sections of articles. It will come to more wikis later. The first focus is active wikis with a smaller number of articles. You can [https://sx.wmflabs.org/index.php/Main_Page test it] and [[mw:Talk:Content translation/Section translation|leave feedback]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:FlaggedRevs|Flagged revisions]] now give admins the review right. [https://phabricator.wikimedia.org/T275293] * When someone links to a Wikipedia article on Twitter this will now show a preview of the article. [https://phabricator.wikimedia.org/T276185] '''Problems''' * Many graphs have [[:w:en:JavaScript|JavaScript]] errors. Graph editors can check their graphs in their browser's developer console after editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T275833] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.34|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-03-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). * The [[mw:Talk pages project/New discussion|New Discussion]] tool will soon be a new [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|discussion tools]] beta feature for on most Wikipedias. The goal is to make it easier to start new discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T275257] '''Future changes''' * There will be a number of changes to make it easier to work with templates. Some will come to the first wikis in March. Other changes will come to the first wikis in June. This is both for those who use templates and those who create or maintain them. You can [[:m:WMDE Technical Wishes/Templates|read more]]. * [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Reference Previews]] will become a default feature on some wikis on 17 March. They will share a setting with [[mw:Page Previews|Page Previews]]. If you prefer the Reference Tooltips or Navigation-Popups gadget you can keep using them. If so Reference Previews won't be shown. [https://phabricator.wikimedia.org/T271206][https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews] * New JavaScript-based functions will not work in [[:w:en:Internet Explorer 11|Internet Explorer 11]]. This is because Internet Explorer is an old browser that doesn't work with how JavaScript is written today. Everything that works in Internet Explorer 11 today will continue working in Internet Explorer for now. You can [[mw:Compatibility/IE11|read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/10|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W10"/> 17:51, 8 മാർച്ച് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21175593 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/11|Tech News: 2021-11]] == <section begin="technews-2021-W11"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/11|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Wikis that are part of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|desktop improvements]] project can now use a new [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Search|search function]]. The desktop improvements and the new search will come to more wikis later. You can also [[mw:Reading/Web/Desktop Improvements#Deployment plan and timeline|test it early]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Editors who put up banners or change site-wide [[:w:en:JavaScript|JavaScript]] code should use the [https://grafana.wikimedia.org/d/000000566/overview?viewPanel=16&orgId=1 client error graph] to see that their changes has not caused problems. You can [https://diff.wikimedia.org/2021/03/08/sailing-steady%e2%80%8a-%e2%80%8ahow-you-can-help-keep-wikimedia-sites-error-free read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T276296] '''Problems''' * Due to [[phab:T276968|database issues]] the [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org Wikimedia Beta Cluster] was read-only for over a day. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.34|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-03-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You can add a [[:w:en:Newline|newline]] or [[:w:en:Carriage return|carriage return]] character to a custom signature if you use a template. There is a proposal to not allow them in the future. This is because they can cause formatting problems. [https://www.mediawiki.org/wiki/New_requirements_for_user_signatures#Additional_proposal_(2021)][https://phabricator.wikimedia.org/T272322] * You will be able to read but not edit [[phab:T276899|12 wikis]] for a short period of time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210323T06 {{#time:j xg|2021-03-23|en}} at 06:00 (UTC)]. This could take 30 minutes but will probably be much faster. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can use [https://quarry.wmflabs.org/ Quarry] for [[:w:en:SQL|SQL]] queries to the [[wikitech:Wiki replicas|Wiki Replicas]]. Cross-database <code>JOINS</code> will no longer work from 23 March. There will be a new field to specify the database to connect to. If you think this affects you and you need help you can [[phab:T268498|post on Phabricator]] or on [[wikitech:Talk:News/Wiki Replicas 2020 Redesign|Wikitech]]. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/PAWS PAWS] and other ways to do [[:w:en:SQL|SQL]] queries to the Wiki Replicas will be affected later. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Wiki_Replicas_2020_Redesign] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/11|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W11"/> 23:22, 15 മാർച്ച് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21226057 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/12|Tech News: 2021-12]] == <section begin="technews-2021-W12"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/12|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a [[mw:Wikipedia for KaiOS|Wikipedia app]] for [[:w:en:KaiOS|KaiOS]] phones. They don't have a touch screen so readers navigate with the phone keys. There is now a [https://wikimedia.github.io/wikipedia-kaios/sim.html simulator] so you can see what it looks like. * The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Replying|reply tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/New discussion|new discussion tool]] are now available as the "{{int:discussiontools-preference-label}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] in almost all wikis except German Wikipedia. '''Problems''' * You will be able to read but not edit [[phab:T276899|twelve wikis]] for a short period of time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210323T06 {{#time:j xg|2021-03-23|{{PAGELANGUAGE}}}} at 06:00 (UTC)]. This can also affect password changes, logging in to new wikis, global renames and changing or confirming emails. This could take 30 minutes but will probably be much faster. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.36|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-03-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). * [[:w:en:Syntax highlighting|Syntax highlighting]] colours will change to be easier to read. This will soon come to the [[phab:T276346|first wikis]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Improved_Color_Scheme_of_Syntax_Highlighting] '''Future changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|Flagged revisions]] will no longer have multiple tags like "tone" or "depth". It will also only have one tier. This was changed because very few wikis used these features and they make the tool difficult to maintain. [https://phabricator.wikimedia.org/T185664][https://phabricator.wikimedia.org/T277883] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets and user scripts can access variables about the current page in JavaScript. In 2015 this was moved from <code dir=ltr>wg*</code> to <code dir=ltr>mw.config</code>. <code dir=ltr>wg*</code> will soon no longer work. [https://phabricator.wikimedia.org/T72470] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/12|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W12"/> 16:52, 22 മാർച്ച് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21244806 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/13|Tech News: 2021-13]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Some very old [[:w:en:Web browser|web browsers]] [[:mw:Special:MyLanguage/Compatibility|don’t work]] well with the Wikimedia wikis. Some old code for browsers that used to be supported is being removed. This could cause issues in those browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T277803] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:m:IRC/Channels#Raw_feeds|IRC recent changes feeds]] have been moved to a new server. Make sure all tools automatically reconnect to <code>irc.wikimedia.org</code> and not to the name of any specific server. Users should also consider switching to the more modern [[:wikitech:Event Platform/EventStreams|EventStreams]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T224579] '''Problems''' * When you move a page that many editors have on their watchlist the history can be split. It might also not be possible to move it again for a while. This is because of a [[:w:en:Job queue|job queue]] problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T278350] * Some translatable pages on Meta could not be edited. This was because of a bug in the translation tool. The new MediaWiki version was delayed because of problems like this. [https://phabricator.wikimedia.org/T278429][https://phabricator.wikimedia.org/T274940] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.37|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-04-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 17:30, 29 മാർച്ച് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21267131 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/14|Tech News: 2021-14]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/14|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Editors can collapse part of an article so you have to click on it to see it. When you click a link to a section inside collapsed content it will now expand to show the section. The browser will scroll down to the section. Previously such links didn't work unless you manually expanded the content first. [https://phabricator.wikimedia.org/T276741] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|citoid]] [[:w:en:API|API]] will use for example <code>2010-12-XX</code> instead of <code>2010-12</code> for dates with a month but no days. This is because <code>2010-12</code> could be confused with <code>2010-2012</code> instead of <code>December 2010</code>. This is called level 1 instead of level 0 in the [https://www.loc.gov/standards/datetime/ Extended Date/Time Format]. [https://phabricator.wikimedia.org/T132308] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.38|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-04-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-04-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-04-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:wikitech:PAWS|PAWS]] can now connect to the new [[:wikitech:Wiki Replicas|Wiki Replicas]]. Cross-database <code>JOINS</code> will no longer work from 28 April. There is [[:wikitech:News/Wiki Replicas 2020 Redesign#How should I connect to databases in PAWS?|a new way to connect]] to the databases. Until 28 April both ways to connect to the databases will work. If you think this affects you and you need help you can post [[phab:T268498|on Phabricator]] or on [[wikitech:Talk:News/Wiki Replicas 2020 Redesign|Wikitech]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 19:39, 5 ഏപ്രിൽ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21287348 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/16|Tech News: 2021-16]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/16|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Email to the Wikimedia wikis are handled by groups of Wikimedia editors. These volunteer response teams now use [https://github.com/znuny/Znuny Znuny] instead of [[m:Special:MyLanguage/OTRS|OTRS]]. The functions and interface remain the same. The volunteer administrators will give more details about the next steps soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T279303][https://phabricator.wikimedia.org/T275294] * If you use [[Mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighting]], you can see line numbers in the 2010 and 2017 wikitext editors when editing templates. This is to make it easier to see line breaks or talk about specific lines. Line numbers will soon come to all namespaces. [https://phabricator.wikimedia.org/T267911][https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Line_Numbering][https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:WMDE_Technical_Wishes/Line_Numbering] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Because of a technical change there could be problems with gadgets and scripts that have an edit summary area that looks [https://phab.wmfusercontent.org/file/data/llvdqqnb5zpsfzylbqcg/PHID-FILE-25vs4qowibmtysl7cbml/Screen_Shot_2021-04-06_at_2.34.04_PM.png similar to this one]. If they look strange they should use <code>mw.loader.using('mediawiki.action.edit.styles')</code> to go back to how they looked before. [https://phabricator.wikimedia.org/T278898] * The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.1|latest version]] of MediaWiki came to the Wikimedia wikis last week. There was no Tech News issue last week. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * The user group <code>oversight</code> will be renamed <code>suppress</code>. This is for [[phab:T109327|technical reasons]]. This is the technical name. It doesn't affect what you call the editors with this user right on your wiki. This is planned to happen in two weeks. You can comment [[phab:T112147|in Phabricator]] if you have objections. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 16:48, 19 ഏപ്രിൽ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21356080 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/17|Tech News: 2021-17]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Templates have parameters that can have specific values. It is possible to suggest values for editors with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TemplateData|TemplateData]]. You can soon see them as a drop-down list in the visual editor. This is to help template users find the right values faster. [https://phabricator.wikimedia.org/T273857][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/WMDE_Technical_Wishes/Suggested_values_for_template_parameters][https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:WMDE_Technical_Wishes/Suggested_values_for_template_parameters] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-04-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-04-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-04-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 21:24, 26 ഏപ്രിൽ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21391118 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/18|Tech News: 2021-18]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[w:en:Wikipedia:Twinkle|Twinkle]] is a gadget on English Wikipedia. It can help with maintenance and patrolling. It can [[m:Grants:Project/Rapid/SD0001/Twinkle localisation/Report|now be used on other wikis]]. You can get Twinkle on your wiki using the [https://github.com/wikimedia-gadgets/twinkle-starter twinkle-starter] GitHub repository. '''Problems''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|content translation tool]] did not work for many articles for a little while. This was because of a bug. [https://phabricator.wikimedia.org/T281346] * Some things will not work for about a minute on 5 May. This will happen [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210505T0600 around 06:00 UTC]. This will affect the content translation tool and notifications among other things. This is because of an upgrade to avoid crashes. [https://phabricator.wikimedia.org/T281212] '''Changes later this week''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] will become a default feature on a number of wikis on 5 May. This is later than planned because of some changes. You can use it without using [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|Page Previews]] if you want to. The earlier plan was to have the preference to use both or none. [https://phabricator.wikimedia.org/T271206][https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[:w:en:CSS|CSS]] classes <code dir=ltr>.error</code>, <code dir=ltr>.warning</code> and <code dir=ltr>.success</code> do not work for mobile readers if they have not been specifically defined on your wiki. From June they will not work for desktop readers. This can affect gadgets and templates. The classes can be defined in [[MediaWiki:Common.css]] or template styles instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T280766] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 15:43, 3 മേയ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21418010 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/19|Tech News: 2021-19]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/19|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You can see what participants plan to work on at the online [[mw:Wikimedia Hackathon 2021|Wikimedia hackathon]] 22–23 May. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 15:09, 10 മേയ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21428676 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/20|Tech News: 2021-20]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/20|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new toolbar in [[mw:Talk pages project/Replying|the Reply tool]]. It works in the wikitext source mode. You can enable it in [[Special:Preferences#mw-htmlform-discussion|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T276608] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Replying#13_May_2021] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/New_discussion#13_May_2021] * Wikimedia [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo mailing lists] are being moved to [[:w:en:GNU Mailman|Mailman 3]]. This is a newer version. For the [[:w:en:Character encoding|character encoding]] to work it will change from <code>[[:w:en:UTF-8|UTF-8]]</code> to <code>utf8mb3</code>. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IEYQ2HS3LZF2P3DAYMNZYQDGHWPVMTPY/][https://phabricator.wikimedia.org/T282621] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] An [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/14|earlier issue]] of Tech News said that the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|citoid]] [[:w:en:API|API]] would handle dates with a month but no days in a new way. This has been reverted for now. There needs to be more discussion of how it affects different wikis first. [https://phabricator.wikimedia.org/T132308] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] <code>MediaWiki:Pageimages-blacklist</code> will be renamed <code>MediaWiki:Pageimages-denylist</code>. The list can be copied to the new name. It will happen on 19 May for some wikis and 20 May for some wikis. Most wikis don't use it. It lists images that should never be used as thumbnails for articles. [https://phabricator.wikimedia.org/T282626] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 13:48, 17 മേയ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21464279 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/21|Tech News: 2021-21]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Wikimedia movement has been using [[:m:Special:MyLanguage/IRC|IRC]] on a network called [[:w:en:Freenode|Freenode]]. There have been changes around who is in control of the network. The [[m:Special:MyLanguage/IRC/Group_Contacts|Wikimedia IRC Group Contacts]] have [[m:Special:Diff/21476411|decided]] to move to the new [[:w:en:Libera Chat|Libera Chat]] network instead. This is not a formal decision for the movement to move all channels but most Wikimedia IRC channels will probably leave Freenode. There is a [[:m:IRC/Migrating_to_Libera_Chat|migration guide]] and ongoing Wikimedia [[m:Wikimedia Forum#Freenode (IRC)|discussions about this]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 17:06, 24 മേയ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21477606 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/22|Tech News: 2021-22]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/22|Translations]] are available. '''Problems''' * There was an issue on the Vector skin with the text size of categories and notices under the page title. It was fixed last Monday. [https://phabricator.wikimedia.org/T283206] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 17:05, 31 മേയ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21516076 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/23|Tech News: 2021-23]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/23|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-06-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-06-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-06-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The Wikimedia movement uses [[:mw:Special:MyLanguage/Phabricator|Phabricator]] for technical tasks. This is where we collect technical suggestions, bugs and what developers are working on. The company behind Phabricator will stop working on it. This will not change anything for the Wikimedia movement now. It could lead to changes in the future. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/YAXOD46INJLAODYYIJUVQWOZFIV54VUI/][https://admin.phacility.com/phame/post/view/11/phacility_is_winding_down_operations/][https://phabricator.wikimedia.org/T283980] * Searching on Wikipedia will find more results in some languages. This is mainly true for when those who search do not use the correct [[:w:en:Diacritic|diacritics]] because they are not seen as necessary in that language. For example searching for <code>Bedusz</code> doesn't find <code>Będusz</code> on German Wikipedia. The character <code>ę</code> isn't used in German so many would write <code>e</code> instead. This will work better in the future in some languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T219550] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[:w:en:Cross-site request forgery|CSRF token parameters]] in the [[:mw:Special:MyLanguage/API:Main page|action API]] were changed in 2014. The old parameters from before 2014 will stop working soon. This can affect bots, gadgets and user scripts that still use the old parameters. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IMP43BNCI32C524O5YCUWMQYP4WVBQ2B/][https://phabricator.wikimedia.org/T280806] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 20:02, 7 ജൂൺ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21551759 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/24|Tech News: 2021-24]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Logged-in users on the mobile web can choose to use the [[:mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|advanced mobile mode]]. They now see categories in a similar way as users on desktop do. This means that some gadgets that have just been for desktop users could work for users of the mobile site too. If your wiki has such gadgets you could decide to turn them on for the mobile site too. Some gadgets probably need to be fixed to look good on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T284763] * Language links on Wikidata now works for [[:oldwikisource:Main Page|multilingual Wikisource]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T275958] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * In the future we [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|can't show the IP]] of unregistered editors to everyone. This is because privacy regulations and norms have changed. There is now a rough draft of how [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#Updates|showing the IP to those who need to see it]] could work. * German Wikipedia, English Wikivoyage and 29 smaller wikis will be read-only for a few minutes on 22 June. This is planned between 5:00 and 5:30 UTC. [https://phabricator.wikimedia.org/T284530] * All wikis will be read-only for a few minutes in the week of 28 June. More information will be published in Tech News later. It will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T281515][https://phabricator.wikimedia.org/T281209] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 20:26, 14 ജൂൺ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21587625 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/25|Tech News: 2021-25]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The <code>otrs-member</code> group name is now <code>vrt-permissions</code>. This could affect abuse filters. [https://phabricator.wikimedia.org/T280615] '''Problems''' * You will be able to read but not edit German Wikipedia, English Wikivoyage and 29 smaller wikis for a few minutes on 22 June. This is planned between [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210623T0500 5:00 and 5:30 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T284530] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-06-22|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-06-23|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-06-24|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 15:48, 21 ജൂൺ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21593987 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/26|Tech News: 2021-26]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Growth|Growth features]] now can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure Growth features directly on their wiki]]. This uses the new special page <code>Special:EditGrowthConfig</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285423] * Wikisources have a new [[m:Special:MyLanguage/Community Tech/OCR Improvements|OCR tool]]. If you don't want to see the "extract text" button on Wikisource you can add <code>.ext-wikisource-ExtractTextWidget { display: none; }</code> to your [[Special:MyPage/common.css|common.css page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T285311] '''Problems''' *You will be able to read but not edit the Wikimedia wikis for a few minutes on 29 June. This is planned at [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210629T1400 14:00 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T281515][https://phabricator.wikimedia.org/T281209] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-06-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-06-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-07-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * <code>Threshold for stub link formatting</code>, <code>thumbnail size</code> and <code>auto-number headings</code> can be set in preferences. They are expensive to maintain and few editors use them. The developers are planning to remove them. Removing them will make pages load faster. You can [[mw:Special:MyLanguage/User:SKim (WMF)/Performance Dependent User Preferences|read more and give feedback]]. * A toolbar will be added to the [[mw:Talk pages project/Replying|Reply tool]]'s wikitext source mode. This will make it easier to link to pages and to ping other users. [https://phabricator.wikimedia.org/T276609][https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Replying#Status_updates] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 16:31, 28 ജൂൺ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21653312 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/27|Tech News: 2021-27]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/27|Translations]] are available. '''Tech News''' * The next issue of Tech News will be sent out on 19 July. '''Recent changes''' * [[:wikidata:Q4063270|AutoWikiBrowser]] is a tool to make repetitive tasks easier. It now uses [[:w:en:JSON|JSON]]. <code>Wikipedia:AutoWikiBrowser/CheckPage</code> has moved to <code>Wikipedia:AutoWikiBrowser/CheckPageJSON</code> and <code>Wikipedia:AutoWikiBrowser/Config</code>. <code>Wikipedia:AutoWikiBrowser/CheckPage/Version</code> has moved to <code>Wikipedia:AutoWikiBrowser/CheckPage/VersionJSON</code>. The tool will eventually be configured on the wiki so that you don't have to wait until the new version to add templates or regular expression fixes. [https://phabricator.wikimedia.org/T241196] '''Problems''' * [[m:Special:MyLanguage/InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] helps saving online sources on some wikis. It adds them to [[:w:en:Wayback Machine|Wayback Machine]] and links to them there. This is so they don't disappear if the page that was linked to is removed. It currently has a problem with linking to the wrong date when it moves pages from <code>archive.is</code> to <code>web.archive.org</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T283432] '''Changes later this week''' * The tool to [[m:WMDE Technical Wishes/Finding and inserting templates|find, add and remove templates]] will be updated. This is to make it easier to find and use the right templates. It will come to the first wikis on 7 July. It will come to more wikis later this year. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Removing_a_template_from_a_page_using_the_VisualEditor][https://phabricator.wikimedia.org/T284553] * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * Some Wikimedia wikis use [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]] or pending changes. It hides edits from new and unregistered accounts for readers until they have been patrolled. The auto review action in Flagged Revisions will no longer be logged. All old logs of auto-review will be removed. This is because it creates a lot of logs that are not very useful. [https://phabricator.wikimedia.org/T285608] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 17:32, 5 ജൂലൈ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21694636 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/29|Tech News: 2021-29]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/29|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The tool to [[m:WMDE Technical Wishes/Finding and inserting templates|find, add and remove templates]] was updated. This is to make it easier to find and use the right templates. It was supposed to come to the first wikis on 7 July. It was delayed to 12 July instead. It will come to more wikis later this year. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Removing_a_template_from_a_page_using_the_VisualEditor][https://phabricator.wikimedia.org/T284553] * [[Special:UnconnectedPages|Special:UnconnectedPages]] lists pages that are not connected to Wikidata. This helps you find pages that can be connected to Wikidata items. Some pages should not be connected to Wikidata. You can use the magic word <code><nowiki>__EXPECTED_UNCONNECTED_PAGE__</nowiki></code> on pages that should not be listed on the special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T97577] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-07-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-07-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-07-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] How media is structured in the [[:w:en:Parsing|parser's]] HTML output will soon change. This can affect bots, gadgets, user scripts and extensions. You can [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/L2UQJRHTFK5YG3IOZEC7JSLH2ZQNZRVU/ read more]. You can test it on [[:testwiki:Main Page|Testwiki]] or [[:test2wiki:Main Page|Testwiki 2]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The parameters for how you obtain [[mw:API:Tokens|tokens]] in the MediaWiki API were changed in 2014. The old way will no longer work from 1 September. Scripts, bots and tools that use the parameters from before the 2014 change need to be updated. You can [[phab:T280806#7215377|read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 15:31, 19 ജൂലൈ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21755027 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/30|Tech News: 2021-30]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/30|Translations]] are available. '''Recent changes''' * A [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.14|new version]] of MediaWiki came to the Wikimedia wikis the week before last week. This was not in Tech News because there was no newsletter that week. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-07-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-07-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-07-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * If you use the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MonoBook|Monobook skin]] you can choose to switch off [[:w:en:Responsive web design|responsive design]] on mobile. This will now work for more skins. If <code>{{int:monobook-responsive-label}}</code> is unticked you need to also untick the new [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering|preference]] <code>{{int:prefs-skin-responsive}}</code>. Otherwise it will stop working. Interface admins can automate this process on your wiki. You can [[phab:T285991|read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 21:10, 26 ജൂലൈ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21771634 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/31|Tech News: 2021-31]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/31|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] If your wiki uses markup like <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><div class="mw-content-ltr"></nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><div class="mw-content-rtl"></nowiki></code></bdi> without the required <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>dir</code></bdi> attribute, then these will no longer work in 2 weeks. There is a short-term fix that can be added to your local wiki's Common.css page, which is explained at [[phab:T287701|T287701]]. From now on, all usages should include the full attributes, for example: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><div class="mw-content-ltr" dir="ltr" lang="en"></nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><div class="mw-content-rtl" dir="rtl" lang="he"></nowiki></code></bdi>. This also applies to some other HTML tags, such as <code>span</code> or <code>code</code>. You can find existing examples on your wiki that need to be updated, using the instructions at [[phab:T287701|T287701]]. * Reminder: Wikimedia has [[m:Special:MyLanguage/IRC/Migrating to Libera Chat|migrated to the Libera Chat IRC network]], from the old Freenode network. Local documentation should be updated. '''Problems''' * Last week, all wikis had slow access or no access for 30 minutes. There was a problem with generating dynamic lists of articles on the Russian Wikinews, due to the bulk import of 200,000+ new articles over 3 days, which led to database problems. The problematic feature has been disabled on that wiki and developers are discussing if it can be fixed properly. [https://phabricator.wikimedia.org/T287380][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/2021-07-26_ruwikinews_DynamicPageList] '''Changes later this week''' * When adding links to a page using [[mw:VisualEditor|VisualEditor]] or the [[mw:Special:MyLanguage/2017 wikitext editor|2017 wikitext editor]], [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Disambiguator|disambiguation pages]] will now only appear at the bottom of search results. This is because users do not often want to link to disambiguation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T285510] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-03|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-08-04|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-08-05|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android|team of the Wikipedia app for Android]] is working on communication in the app. The developers are working on how to talk to other editors and get notifications. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Communication|read more]]. They are looking for users who want to [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Communication/UsertestingJuly2021|test the plans]]. Any editor who has an Android phone and is willing to download the app can do this. * The [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] for {{int:discussiontools-preference-label}} will be updated in the coming weeks. You will be able to [[mw:Talk pages project/Notifications|subscribe to individual sections]] on a talk page at more wikis. You can test this now by adding <code>?dtenable=1</code> to the end of the talk page's URL ([https://meta.wikimedia.org/wiki/Meta_talk:Sandbox?dtenable=1 example]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 20:46, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21818289 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [please test] Growth team features == <div dir="ltr" lang="en"> Hello! Sorry to use English. {{Int:please-translate}}. I'm [[User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. I work as a community relations specialist for the Wikimedia Foundation. I'm here to share a message from the [[mw:Growth|Growth team]]. As you may already know, the Growth team's goal is to create features that would help newcomers. Our goal is to help newcomers when they edit for the first time and also to increase the retention of new editors. [[mw:Growth#deploymentstable|Several wikis already have these features]] since a long time now. Working with these wikis, [[mw:NEWTEA|the Growth team found evidence of the efficiency of these new features]]. These features will be available for all new accounts on your Wikipedia '''starting on the week of August 23''', 2021. This way your Wikipedia will offer more options for newcomers to make good first edits and become community members. === Which features? === [[File:Screenshot of newcomer homepage variant D 2020-10-23.png|thumb|The newcomer homepage (here on Portuguese Wikipedia, displayed in English)]] We have [[mw:Growth/Feature summary|created several features]] to help them, and also to help community members who help them : * [[mw:Growth/Feature summary#Newcomer homepage|'''Newcomer homepage''']]: a new special page, the best place for a newcomer to get started. Please visit it at [[Special:Homepage]] It includes: ** [[mw:Growth/Feature summary#Newcomer tasks|'''Newcomer tasks''']]: a feed of task suggestions that help newcomers learn to edit. Newcomers have been making [[mw:NEWTEA|productive edits]] through this feed! [[mw:Help:Growth/Tools/Suggested edits|Know more about this tool]]. ** '''Mentorship module''' [optional]: each newcomers has a direct link to an experienced user (see below). This way, they can ask questions about editing Wikipedia, less the need to find where to ask for assistance. ** '''Impact module''': the user sees how many pages views articles they edit received. Have a look at [[Special:Impact]] for yours! * [[mw:Growth/Feature summary#Help panel|'''Help panel''']]: a platform to provide resources to newcomers while they are editing. If they do some suggested tasks, they are guided step-by-step on the process of editing. * '''Welcome Survey''': communities can know why newcomers create an account on Wikipedia. You can see it at [[Special:WelcomeSurvey]]. The features available right now in your preferences ([[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-homepage|here]] and [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|there]]) so that you can try them. ''They are'' not ''yet visible to newcomers''. === How to help? === First, we need help to '''translate the features'''. At the moment, most of the messages newcomers will see on your Wikipedia are in English, some of them have been translated using machine translation. Please help '''[https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translate&group=ext-growthexperiments&language=&filter=&action=translate translate the interface]''' (done on [[translatewiki.net]]. It needs a specific account). Also, I need your help checking on the configuration the team setups as default. '''Please try the features''' and let us know if something questions you. Newcomers tasks are based on templates to suggest edits to newcomers. You can check the templates used on [[MediaWiki:NewcomerTasks.json]]. You can also change the templates and the help links defined there. Several templates can be added for the same task. It you are familiar with Phabricator, '''[[phab:T275069|here is the ticket about this deployment]]'''. Please find your wiki in the list to access all the information we used for the deployment. Please have a look at it. You can suggest changes by replying to this message. If you wish to, you can create a list of mentors. This will activate the optional Mentorship module. Please [[mw:Growth/Communities/How to introduce yourself as a mentor|format the list following the guidance]]. You need at least one mentor for each 500 new accounts created monthly on your wiki (3 mentors minimum). Are you hesitant to become a mentor? Please check [[mw:Growth/Communities/How to interact with newcomers|the resources we have written]] based on other mentors' experiences. Please tell us if you are interested by creating a mentor list! Let me know if you have any question about this deployment, please ping me! Of course, if this message is not at the right place, please move or share it (and let me know). All the best, [[user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]], 15:33, 4 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Trizek_(WMF)/sandbox/temp_MassMessage_list&oldid=21840649 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/32|Tech News: 2021-32]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/32|Translations]] are available. '''Problems''' * You can read but not edit 17 wikis for a few minutes on 10 August. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1628571650 05:00 UTC]. This is because of work on the database. [https://phabricator.wikimedia.org/T287449] '''Changes later this week''' * The [[wmania:Special:MyLanguage/2021:Hackathon|Wikimania Hackathon]] will take place remotely on 13 August, starting at 5:00 UTC, for 24 hours. You can participate in many ways. You can still propose projects and sessions. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-08-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-08-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The old CSS <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><div class="visualClear"></div></nowiki></code></bdi> will not be supported after 12 August. Instead, templates and pages should use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><div style="clear:both;"></div></nowiki></code></bdi>. Please help to replace any existing uses on your wiki. There are global-search links available at [[phab:T287962|T287962]]. '''Future changes''' * [[m:Special:MyLanguage/The Wikipedia Library|The Wikipedia Library]] is a place for Wikipedia editors to get access to sources. There is an [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TheWikipediaLibrary|extension]] which has a new function to tell users when they can take part in it. It will use notifications. It will start pinging the first users in September. It will ping more users later. [https://phabricator.wikimedia.org/T288070] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[w:en:Vue.js|Vue.js]] will be the [[w:en:JavaScript|JavaScript]] framework for MediaWiki in the future. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SOZREBYR36PUNFZXMIUBVAIOQI4N7PDU/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 16:20, 9 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21856726 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/33|Tech News: 2021-33]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/33|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can add language links in the sidebar in the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|new Vector skin]] again. You do this by connecting the page to a Wikidata item. The new Vector skin has moved the language links but the new language selector cannot add language links yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T287206] '''Problems''' * There was a problem on wikis which use the Translate extension. Translations were not updated or were replaced with the English text. The problems have been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T288700][https://phabricator.wikimedia.org/T288683][https://phabricator.wikimedia.org/T288719] '''Changes later this week''' * A [[mw:Help:Tags|revision tag]] will soon be added to edits that add links to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Disambiguator|disambiguation pages]]. This is because these links are usually added by accident. The tag will allow editors to easily find the broken links and fix them. If your wiki does not like this feature, it can be [[mw:Help:Tags#Deleting a tag added by the software|hidden]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T287549] *Would you like to help improve the information about tools? Would you like to attend or help organize a small virtual meetup for your community to discuss the list of tools? Please get in touch on the [[m:Toolhub/The Quality Signal Sessions|Toolhub Quality Signal Sessions]] talk page. We are also looking for feedback [[m:Talk:Toolhub/The Quality Signal Sessions#Discussion topic for "Quality Signal Sessions: The Tool Maintainers edition"|from tool maintainers]] on some specific questions. * In the past, edits to any page in your user talk space ignored your [[mw:Special:MyLanguage/Help:Notifications#mute|mute list]], e.g. sub-pages. Starting this week, this is only true for edits to your talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T288112] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-08-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-08-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 19:27, 16 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21889213 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/34|Tech News: 2021-34]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/34|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score]] extension (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><score></nowiki></code></bdi> notation) has been re-enabled on public wikis and upgraded to a newer version. Some musical score functionality may no longer work because the extension is only enabled in "safe mode". The security issue has been fixed and an [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score/2021 security advisory|advisory published]]. '''Problems''' * You will be able to read but not edit [[phab:T289130|some wikis]] for a few minutes on {{#time:j xg|2021-08-25|en}}. This will happen around [https://zonestamp.toolforge.org/1629871217 06:00 UTC]. This is for database maintenance. During this time, operations on the CentralAuth will also not be possible. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-08-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-08-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 21:58, 23 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21923254 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Read-only reminder == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="MassMessage"/> A maintenance operation will be performed on [https://zonestamp.toolforge.org/1629871231 {{#time: l F d H:i e|2021-08-25T06:00|en}}]. It should only last for a few minutes. This will affect your wiki as well as 11 other wikis. During this time, publishing edits will not be possible. Also during this time, operations on the CentralAuth will not be possible (GlobalRenames, changing/confirming e-mail addresses, logging into new wikis, password changes). For more details about the operation and on all impacted services, please check [[phab:T289130|on Phabricator]]. A banner will be displayed 30 minutes before the operation. Please help your community to be aware of this maintenance operation. {{Int:Feedback-thanks-title}}<section end="MassMessage"/> </div> 20:34, 24 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21927201 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/35|Tech News: 2021-35]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/35|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Some musical score syntax no longer works and may needed to be updated, you can check [[:Category:{{MediaWiki:score-error-category}}]] on your wiki for a list of pages with errors. '''Problems''' * Musical scores were unable to render lyrics in some languages because of missing fonts. This has been fixed now. If your language would prefer a different font, please file a request in Phabricator. [https://phabricator.wikimedia.org/T289554] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The parameters for how you obtain [[mw:API:Tokens|tokens]] in the MediaWiki API were changed in 2014. The old way will no longer work from 1 September. Scripts, bots and tools that use the parameters from before the 2014 change need to be updated. You can [[phab:T280806#7215377|read more]] about this. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-09-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-09-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You will be able to read but not edit [[phab:T289660|Commons]] for a few minutes on {{#time:j xg|2021-09-06|en}}. This will happen around [https://zonestamp.toolforge.org/1630818058 05:00 UTC]. This is for database maintenance. * All wikis will be read-only for a few minutes in the week of 13 September. More information will be published in Tech News later. It will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T287539] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 16:00, 30 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21954810 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/36|Tech News: 2021-36]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/36|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The wikis that have [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] deployed have been part of A/B testing since deployment, in which some newcomers did not receive the new features. Now, all of the newcomers on 21 of the smallest of those wikis will be receiving the features. [https://phabricator.wikimedia.org/T289786] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In 2017, the provided jQuery library was upgraded from version 1 to 3, with a compatibility layer. The migration will soon finish, to make the site load faster for everyone. If you maintain a gadget or user script, check if you have any JQMIGRATE errors and fix them, or they will break. [https://phabricator.wikimedia.org/T280944][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/6Z2BVLOBBEC2QP4VV4KOOVQVE52P3HOP/] * Last year, the Portuguese Wikipedia community embarked on an experiment to make log-in compulsory for editing.  The [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Impact report for Login Required Experiment on Portuguese Wikipedia|impact report of this trial]] is ready. Moving forward, the Anti-Harassment Tools team is looking for projects that are willing to experiment with restricting IP editing on their wiki for a short-term experiment. [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Login Required Experiment|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 15:20, 6 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21981010 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/37|Tech News: 2021-37]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/37|Translations]] are available. '''Recent changes''' * 45 new Wikipedias now have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T289680] * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment table|A majority of Wikipedias]] now have access to the Growth features. The Growth team [[mw:Special:MyLanguage/Growth/FAQ|has published an FAQ page]] about the features. This translatable FAQ covers the description of the features, how to use them, how to change the configuration, and more. '''Problems''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on 14 September. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1631628002 14:00 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T287539] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-09-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-09-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-09-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). * Starting this week, Wikipedia in Italian will receive weekly software updates on Wednesdays. It used to receive the updates on Thursdays. Due to this change, bugs will be noticed and fixed sooner. [https://phabricator.wikimedia.org/T286664] * You can add language links in the sidebar in [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|the new Vector skin]] again. You do this by connecting the page to a Wikidata item. The new Vector skin has moved the language links but the new language selector cannot add language links yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T287206] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|syntax highlight]] tool marks up code with different colours. It now can highlight 23 new code languages. Additionally, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>golang</code></bdi> can now be used as an alias for the [[d:Q37227|Go programming language]], and a special <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>output</code></bdi> mode has been added to show a program's output. [https://phabricator.wikimedia.org/T280117][https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/SyntaxHighlight_GeSHi/+/715277/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 15:34, 13 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22009517 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/38|Tech News: 2021-38]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/38|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Growth features are now deployed to almost all Wikipedias. [[phab:T290582|For the majority of small Wikipedias]], the features are only available for experienced users, to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/FAQ#enable|test the features]] and [[mw:Special:MyLanguage/Growth/FAQ#config|configure them]]. Features will be available for newcomers starting on 20 September 2021. * MediaWiki had a feature that would highlight local links to short articles in a different style. Each user could pick the size at which "stubs" would be highlighted. This feature was very bad for performance, and following a consultation, has been removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T284917] * A technical change was made to the MonoBook skin to allow for easier maintenance and upkeep. This has resulted in some minor changes to HTML that make MonoBook's HTML consistent with other skins. Efforts have been made to minimize the impact on editors, but please ping [[m:User:Jon (WMF)|Jon (WMF)]] on wiki or in [[phab:T290888|phabricator]] if any problems are reported. '''Problems''' * There was a problem with search last week. Many search requests did not work for 2 hours because of an accidental restart of the search servers. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/2021-09-13_cirrussearch_restart] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-09-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-09-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-09-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[s:Special:ApiHelp/query+proofreadinfo|meta=proofreadpage API]] has changed. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>piprop</nowiki></code></bdi> parameter has been renamed to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>prpiprop</nowiki></code></bdi>. API users should update their code to avoid unrecognized parameter warnings. Pywikibot users should upgrade to 6.6.0. [https://phabricator.wikimedia.org/T290585] '''Future changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Replying|Reply tool]] will be deployed to the remaining wikis in the coming weeks. It is currently part of "{{int:discussiontools-preference-label}}" in [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta features]] at most wikis. You will be able to turn it off in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Editing Preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T262331] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[mw:MediaWiki_1.37/Deprecation_of_legacy_API_token_parameters|previously announced]] change to how you obtain tokens from the API has been delayed to September 21 because of an incompatibility with Pywikibot. Bot operators using Pywikibot can follow [[phab:T291202|T291202]] for progress on a fix, and should plan to upgrade to 6.6.1 when it is released. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 18:31, 20 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22043415 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/39|Tech News: 2021-39]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/39|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[w:en:IOS|iOS 15]] has a new function called [https://support.apple.com/en-us/HT212614 Private Relay] (Apple website). This can hide the user's IP when they use [[w:en:Safari (software)|Safari]] browser. This is like using a [[w:en:Virtual private network|VPN]] in that we see another IP address instead. It is opt-in and only for those who pay extra for [[w:en:ICloud|iCloud]]. It will come to Safari users on [[:w:en:OSX|OSX]] later. There is a [[phab:T289795|technical discussion]] about what this means for the Wikimedia wikis. '''Problems''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Some gadgets and user-scripts add items to the [[m:Customization:Explaining_skins#Portlets|portlets]] (article tools) part of the skin. A recent change to the HTML may have made those links a different font-size. This can be fixed by adding the CSS class <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.vector-menu-dropdown-noicon</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T291438] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-09-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-09-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-09-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Onboarding_new_Wikipedians#New_experience|GettingStarted extension]] was built in 2013, and provides an onboarding process for new account holders in a few versions of Wikipedia. However, the recently developed [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] provide a better onboarding experience. Since the vast majority of Wikipedias now have access to the Growth features, GettingStarted will be deactivated starting on 4 October. [https://phabricator.wikimedia.org/T235752] * A small number of users will not be able to connect to the Wikimedia wikis after 30 September. This is because an old [[:w:en:root certificate|root certificate]] will no longer work. They will also have problems with many other websites. Users who have updated their software in the last five years are unlikely to have problems. Users in Europe, Africa and Asia are less likely to have immediate problems even if their software is too old. You can [[m:Special:MyLanguage/HTTPS/2021 Let's Encrypt root expiry|read more]]. * You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Notifications|receive notifications]] when someone leaves a comment on user talk page or mentions you in a talk page comment. Clicking the notification link will now bring you to the comment and highlight it. Previously, doing so brought you to the top of the section that contained the comment. You can find [[phab:T282029|more information in T282029.]] '''Future changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Replying|Reply tool]] will be deployed to the remaining wikis in the coming weeks. It is currently part of "{{int:discussiontools-preference-label}}" in [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta features]] at most wikis. You will be able to turn it off in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Editing Preferences]]. [[phab:T288485|See the list of wikis.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T262331] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W39"/> </div> 22:21, 27 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22077885 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/40|Tech News: 2021-40]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/40|Translations]] are available. '''Recent changes''' * A more efficient way of sending changes from Wikidata to Wikimedia wikis that show them has been enabled for the following 10 wikis: mediawiki.org, the Italian, Catalan, Hebrew and Vietnamese Wikipedias, French Wikisource, and English Wikivoygage, Wikibooks, Wiktionary and Wikinews. If you notice anything strange about how changes from Wikidata appear in recent changes or your watchlist on those wikis you can [[phab:T48643|let the developers know]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-10-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-10-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-10-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Some gadgets and bots that use the API to read the AbuseFilter log might break. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>hidden</code></bdi> property will no longer say an entry is <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>implicit</code></bdi> for unsuppressed log entries about suppressed edits. If your bot needs to know this, do a separate revision query. Additionally, the property will have the value <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>false</code></bdi> for visible entries; previously, it wasn't included in the response. [https://phabricator.wikimedia.org/T291718] * A more efficient way of sending changes from Wikidata to Wikimedia wikis that show them will be enabled for ''all production wikis''. If you notice anything strange about how changes from Wikidata appear in recent changes or your watchlist you can [[phab:T48643|let the developers know]]. '''Future changes''' * You can soon get cross-wiki notifications in the [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS|iOS Wikipedia app]]. You can also get notifications as push notifications. More notification updates will follow in later versions. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/iOS/Notifications#September_2021_update] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The JavaScript variables <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgExtraSignatureNamespaces</code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgLegalTitleChars</code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgIllegalFileChars</code></bdi> will soon be removed from <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Interface/JavaScript#mw.config|mw.config]]</code></bdi>. These are not part of the "stable" variables available for use in wiki JavaScript. [https://phabricator.wikimedia.org/T292011] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The JavaScript variables <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgCookiePrefix</code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgCookieDomain</code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgCookiePath</code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgCookieExpiration</code></bdi> will soon be removed from mw.config. Scripts should instead use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw.cookie</code></bdi> from the "<bdi lang="zxx" dir="ltr">[[mw:ResourceLoader/Core_modules#mediawiki.cookie|mediawiki.cookie]]</bdi>" module. [https://phabricator.wikimedia.org/T291760] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 16:30, 4 ഒക്ടോബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22101208 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/41|Tech News: 2021-41]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/41|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-10-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-10-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-10-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * The [[mw:Manual:Table_of_contents#Auto-numbering|"auto-number headings" preference]] is being removed. You can read [[phab:T284921]] for the reasons and discussion. This change was [[m:Tech/News/2021/26|previously]] announced. [[mw:Snippets/Auto-number_headings|A JavaScript snippet]] is available which can be used to create a Gadget on wikis that still want to support auto-numbering. '''Meetings''' * You can join a meeting about the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]]. A demonstration version of the [[mw:Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Sticky Header|newest feature]] will be shown. The event will take place on Tuesday, 12 October at 16:00 UTC. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web/12-10-2021|See how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W41"/> </div> 15:30, 11 ഒക്ടോബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22152137 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/42|Tech News: 2021-42]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/42|Translations]] are available. '''Recent changes''' *[[m:Toolhub|Toolhub]] is a catalogue to make it easier to find software tools that can be used for working on the Wikimedia projects. You can [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LF4SSR4QRCKV6NPRFGUAQWUFQISVIPTS/ read more]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-10-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-10-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-10-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The developers of the [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android|Wikipedia Android app]] are working on [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android/Communication|communication in the app]]. You can now answer questions in [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android/Communication/UsertestingOctober2021|survey]] to help the development. * 3–5% of editors may be blocked in the next few months. This is because of a new service in Safari, which is similar to a [[w:en:Proxy server|proxy]] or a [[w:en:VPN|VPN]]. It is called iCloud Private Relay. There is a [[m:Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|discussion about this]] on Meta. The goal is to learn what iCloud Private Relay could mean for the communities. * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] is a new [[w:en:API|API]] for those who use a lot of information from the Wikimedia projects on other sites. It is a way to get big commercial users to pay for the data. There will soon be a copy of the Wikimedia Enterprise dataset. You can [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-ambassadors@lists.wikimedia.org/message/B2AX6PWH5MBKB4L63NFZY3ADBQG7MSBA/ read more]. You can also ask the team questions [https://wikimedia.zoom.us/j/88994018553 on Zoom] on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=15&min=00&sec=0&day=22&month=10&year=2021 22 October 15:00 UTC]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W42"/> </div> 20:53, 18 ഒക്ടോബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22176877 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/43|Tech News: 2021-43]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/43|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award 2021]] is looking for nominations. You can recommend tools until 27 October. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-10-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-10-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-10-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' *[[m:Special:MyLanguage/Help:Diff|Diff pages]] will have an improved copy and pasting experience. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Copy paste diffs|The changes]] will allow the text in the diff for before and after to be treated as separate columns and will remove any unwanted syntax. [https://phabricator.wikimedia.org/T192526] * The version of the [[w:en:Liberation fonts|Liberation fonts]] used in SVG files will be upgraded. Only new thumbnails will be affected. Liberation Sans Narrow will not change. [https://phabricator.wikimedia.org/T253600] '''Meetings''' * You can join a meeting about the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey|Community Wishlist Survey]]. News about the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Warn when linking to disambiguation pages|disambiguation]] and the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Real Time Preview for Wikitext|real-time preview]] wishes will be shown. The event will take place on Wednesday, 27 October at 14:30 UTC. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Updates/Talk to Us|See how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W43"/> </div> 20:07, 25 ഒക്ടോബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22232718 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/44|Tech News: 2021-44]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/44|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a limit on the amount of emails a user can send each day. This limit is now global instead of per-wiki. This change is to prevent abuse. [https://phabricator.wikimedia.org/T293866] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-11-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-11-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-11-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W44"/> </div> 20:27, 1 നവംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22269406 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/45|Tech News: 2021-45]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/45|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Mobile IP editors are now able to receive warning notices indicating they have a talk page message on the mobile website (similar to the orange banners available on desktop). These notices will be displayed on every page outside of the main namespace and every time the user attempts to edit. The notice on desktop now has a slightly different colour. [https://phabricator.wikimedia.org/T284642][https://phabricator.wikimedia.org/T278105] '''Changes later this week''' * [[phab:T294321|Wikidata will be read-only]] for a few minutes on 11 November. This will happen around [https://zonestamp.toolforge.org/1636610400 06:00 UTC]. This is for database maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T294321] * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * In the future, unregistered editors will be given an identity that is not their [[:w:en:IP address|IP address]]. This is for legal reasons. A new user right will let editors who need to know the IPs of unregistered accounts to fight vandalism, spam, and harassment, see the IP. You can read the [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|suggestions for how that identity could work]] and [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|discuss on the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W45"/> </div> 20:36, 8 നവംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22311003 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/46|Tech News: 2021-46]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/46|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Most [[c:Special:MyLanguage/Commons:Maximum_file_size#MAXTHUMB|large file uploads]] errors that had messages like "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>stashfailed</code></bdi>" or "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>DBQueryError</code></bdi>" have now been fixed. An [[wikitech:Incident documentation/2021-11-04 large file upload timeouts|incident report]] is available. '''Problems''' * Sometimes, edits made on iOS using the visual editor save groups of numbers as telephone number links, because of a feature in the operating system. This problem is under investigation. [https://phabricator.wikimedia.org/T116525] * There was a problem with search last week. Many search requests did not work for 2 hours because of a configuration error. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/2021-11-10_cirrussearch_commonsfile_outage] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-11-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-11-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-11-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W46"/> </div> 22:06, 15 നവംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22338097 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/47|Tech News: 2021-47]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/47|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. *The template dialog in VisualEditor and in the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|new wikitext mode]] Beta feature will be [[m:WMDE Technical Wishes/VisualEditor template dialog improvements|heavily improved]] on [[phab:T286992|a few wikis]]. Your [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/VisualEditor template dialog improvements|feedback is welcome]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W47"/> </div> 20:02, 22 നവംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22366010 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/48|Tech News: 2021-48]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/48|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-11-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-12-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-12-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W48"/> </div> 21:14, 29 നവംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22375666 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/49|Tech News: 2021-49]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/49|Translations]] are available. '''Problems''' * MediaWiki 1.38-wmf.11 was scheduled to be deployed on some wikis last week. The deployment was delayed because of unexpected problems. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-12-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-12-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-12-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * At all Wikipedias, a Mentor Dashboard is now available at <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MentorDashboard</nowiki></code></bdi>. It allows registered mentors, who take care of newcomers' first steps, to monitor their assigned newcomers' activity. It is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]]. You can learn more about [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How_to_configure_the_mentors%27_list|activating the mentor list]] on your wiki and about [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Mentor dashboard|the mentor dashboard project]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The predecessor to the current [[mw:API|MediaWiki Action API]] (which was created in 2008), <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=ajax</nowiki></code></bdi>, will be removed this week. Any scripts or bots using it will need to switch to the corresponding API module. [https://phabricator.wikimedia.org/T42786] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] An old ResourceLoader module, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>jquery.jStorage</nowiki></code></bdi>, which was deprecated in 2016, will be removed this week. Any scripts or bots using it will need to switch to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.storage</nowiki></code></bdi> instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T143034] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W49"/> </div> 21:58, 6 ഡിസംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22413926 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/50|Tech News: 2021-50]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There are now default [[m:Special:MyLanguage/Help:Namespace#Other_namespace_aliases|short aliases]] for the "Project:" namespace on most wikis. E.g. On Wikibooks wikis, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[WB:]]</nowiki></code></bdi> will go to the local language default for the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[Project:]]</nowiki></code></bdi> namespace. This change is intended to help the smaller communities have easy access to this feature. Additional local aliases can still be requested via [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|the usual process]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T293839] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-12-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-12-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-12-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W50"/> </div> 22:27, 13 ഡിസംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22441074 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/51|Tech News: 2021-51]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/51|Translations]] are available. '''Tech News''' * Because of the [[w:en:Christmas and holiday season|holidays]] the next issue of Tech News will be sent out on 10 January 2022. '''Recent changes''' * Queries made by the DynamicPageList extension (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><DynamicPageList></nowiki></code></bdi>) are now only allowed to run for 10 seconds and error if they take longer. This is in response to multiple outages where long-running queries caused an outage on all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T287380#7575719] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Future changes''' * The developers of the Wikipedia iOS app are looking for testers who edit in multiple languages. You can [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS/202112 testing|read more and let them know if you are interested]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The Wikimedia [[wikitech:Portal:Cloud VPS|Cloud VPS]] hosts technical projects for the Wikimedia movement. Developers need to [[wikitech:News/Cloud VPS 2021 Purge|claim projects]] they use. This is because old and unused projects are removed once a year. Unclaimed projects can be shut down from February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/2B7KYL5VLQNHGQQHMYLW7KTUKXKAYY3T/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W51"/> </div> 22:05, 20 ഡിസംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22465395 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|Tech News: 2022-02]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W02"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] A <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>oauth_consumer</code></bdi> variable has been added to the [[mw:Special:MyLanguage/AbuseFilter|AbuseFilter]] to enable identifying changes made by specific tools. [https://phabricator.wikimedia.org/T298281] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets are [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Migration_guide_(users)#Package_Gadgets|now able to directly include JSON pages]]. This means some gadgets can now be configured by administrators without needing the interface administrator permission, such as with the Geonotice gadget. [https://phabricator.wikimedia.org/T198758] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets [[mw:Extension:Gadgets#Options|can now specify page actions]] on which they are available. For example, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>|actions=edit,history</code></bdi> will load a gadget only while editing and on history pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T63007] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets can now be loaded on demand with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>withgadget</code></bdi> URL parameter. This can be used to replace [[mw:Special:MyLanguage/Snippets/Load JS and CSS by URL|an earlier snippet]] that typically looks like <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>withJS</code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>withCSS</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T29766] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] At wikis where [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list|the Mentorship system is configured]], you can now use the Action API to get a list of a [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Mentor_dashboard|mentor's]] mentees. [https://phabricator.wikimedia.org/T291966] * The heading on the main page can now be configured using <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Mainpage-title-loggedin]]</span> for logged-in users and <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Mainpage-title]]</span> for logged-out users. Any CSS that was previously used to hide the heading should be removed. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Small_wiki_toolkits/Starter_kit/Main_page_customization#hide-heading] [https://phabricator.wikimedia.org/T298715] * Four special pages (and their API counterparts) now have a maximum database query execution time of 30 seconds. These special pages are: RecentChanges, Watchlist, Contributions, and Log. This change will help with site performance and stability. You can read [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IPJNO75HYAQWIGTHI5LJHTDVLVOC4LJP/ more details about this change] including some possible solutions if this affects your workflows. [https://phabricator.wikimedia.org/T297708] * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Sticky Header|sticky header]] has been deployed for 50% of logged-in users on [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Frequently asked questions#pilot-wikis|more than 10 wikis]]. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]]. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Participate|how to take part in the project]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-01-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-01-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-01-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Events''' * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022|Community Wishlist Survey 2022]] begins. All contributors to the Wikimedia projects can propose for tools and platform improvements. The proposal phase takes place from {{#time:j xg|2022-01-10|en}} 18:00 UTC to {{#time:j xg|2022-01-23|en}} 18:00 UTC. [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/FAQ|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W02"/> </div> 01:23, 11 ജനുവരി 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22562156 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/03|Tech News: 2022-03]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/03|Translations]] are available. '''Recent changes''' * When using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:WikiEditor|WikiEditor]] (also known as the 2010 wikitext editor), people will now see a warning if they link to disambiguation pages. If you click "{{int:Disambiguator-review-link}}" in the warning, it will ask you to correct the link to a more specific term. You can [[m:Community Wishlist Survey 2021/Warn when linking to disambiguation pages#Jan 12, 2021: Turning on the changes for all Wikis|read more information]] about this completed 2021 Community Wishlist item. * You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#subscribe|automatically subscribe to all of the talk page discussions]] that you start or comment in using [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|DiscussionTools]]. You will receive [[mw:Special:MyLanguage/Notifications|notifications]] when another editor replies. This is available at most wikis. Go to your [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Preferences]] and turn on "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T263819] * When asked to create a new page or talk page section, input fields can be [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Creating_pages_with_preloaded_text|"preloaded" with some text]]. This feature is now limited to wikitext pages. This is so users can't be tricked into making malicious edits. There is a discussion about [[phab:T297725|if this feature should be re-enabled]] for some content types. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-01-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-01-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-01-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Events''' * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022|Community Wishlist Survey 2022]] continues. All contributors to the Wikimedia projects can propose for tools and platform improvements. The proposal phase takes place from {{#time:j xg|2022-01-10|en}} 18:00 UTC to {{#time:j xg|2022-01-23|en}} 18:00 UTC. [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/FAQ|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W03"/> </div> 19:54, 17 ജനുവരി 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22620285 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/04|Tech News: 2022-04]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/04|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-01-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-01-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-01-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * The following languages can now be used with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|syntax highlighting]]: BDD, Elpi, LilyPond, Maxima, Rita, Savi, Sed, Sophia, Spice, .SRCINFO. * You can now access your watchlist from outside of the user menu in the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|new Vector skin]]. The watchlist link appears next to the notification icons if you are at the top of the page. [https://phabricator.wikimedia.org/T289619] '''Events''' * You can see the results of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award 2021]] and learn more about 14 tools which were selected this year. * You can [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/Help_us|translate, promote]], or comment on [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Proposals|the proposals]] in the Community Wishlist Survey. Voting will begin on {{#time:j xg|2022-01-28|en}}. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W04"/> </div> 21:37, 24 ജനുവരി 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22644148 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/05|Tech News: 2022-05]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/05|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] If a gadget should support the new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>?withgadget</code></bdi> URL parameter that was [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|announced]] 3 weeks ago, then it must now also specify <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>supportsUrlLoad</code></bdi> in the gadget definition ([[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#supportsUrlLoad|documentation]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T29766] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * A change that was [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/16|announced]] last year was delayed. It is now ready to move ahead: ** The user group <code>oversight</code> will be renamed <code>suppress</code>. This is for [[phab:T109327|technical reasons]]. This is the technical name. It doesn't affect what you call the editors with this user right on your wiki. This is planned to happen in three weeks. You can comment [[phab:T112147|in Phabricator]] if you have objections. As usual, these labels can be translated on translatewiki ([[phab:T112147|direct links are available]]) or by administrators on your wiki. '''Events''' * You can vote on proposals in the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022|Community Wishlist Survey]] between 28 January and 11 February. The survey decides what the [[m:Special:MyLanguage/Community Tech|Community Tech team]] will work on. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W05"/> </div> 17:41, 31 ജനുവരി 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22721804 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/06|Tech News: 2022-06]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' * English Wikipedia recently set up a gadget for dark mode. You can enable it there, or request help from an [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface administrator]] to set it up on your wiki ([[w:en:Wikipedia:Dark mode (gadget)|instructions and screenshot]]). * Category counts are sometimes wrong. They will now be completely recounted at the beginning of every month. [https://phabricator.wikimedia.org/T299823] '''Problems''' * A code-change last week to fix a bug with [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Live preview|Live Preview]] may have caused problems with some local gadgets and user-scripts. Any code with skin-specific behaviour for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>vector</code></bdi> should be updated to also check for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>vector-2022</code></bdi>. [[phab:T300987|A code-snippet, global search, and example are available]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W06"/> </div> 21:15, 7 ഫെബ്രുവരി 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22765948 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/07|Tech News: 2022-07]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/07|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Purge|Purging]] a category page with fewer than 5,000 members will now recount it completely. This will allow editors to fix incorrect counts when it is wrong. [https://phabricator.wikimedia.org/T85696] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] extension, the <code dir=ltr>rmspecials()</code> function has been updated so that it does not remove the "space" character. Wikis are advised to wrap all the uses of <code dir=ltr>rmspecials()</code> with <code dir=ltr>rmwhitespace()</code> wherever necessary to keep filters' behavior unchanged. You can use the search function on [[Special:AbuseFilter]] to locate its usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T263024] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W07"/> </div> 19:18, 14 ഫെബ്രുവരി 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22821788 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/08|Tech News: 2022-08]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/08|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[Special:Nuke|Special:Nuke]] will now provide the standard deletion reasons (editable at <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Deletereason-dropdown]]</bdi>) to use when mass-deleting pages. This was [[m:Community Wishlist Survey 2022/Admins and patrollers/Mass-delete to offer drop-down of standard reasons, or templated reasons.|a request in the 2022 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T25020] * At Wikipedias, all new accounts now get the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] by default when creating an account. Communities are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Account_creation|update their help resources]]. Previously, only 80% of new accounts would get the Growth features. A few Wikipedias remain unaffected by this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T301820] * You can now prevent specific images that are used in a page from appearing in other locations, such as within PagePreviews or Search results. This is done with the markup <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>class=notpageimage</nowiki></code></bdi>. For example, <code><nowiki>[[File:Example.png|class=notpageimage]]</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T301588] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] There has been a change to the HTML of Special:Contributions, Special:MergeHistory, and History pages, to support the grouping of changes by date in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva_Neue|the mobile skin]]. While unlikely, this may affect gadgets and user scripts. A [[phab:T298638|list of all the HTML changes]] is on Phabricator. '''Events''' * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Results|Community Wishlist Survey results]] have been published. The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Updates/2022 results#leaderboard|ranking of prioritized proposals]] is also available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-22|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-23|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-24|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The software to play videos and audio files on pages will change soon on all wikis. The old player will be removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Toolforge's underlying operating system is being updated. If you maintain any tools there, there are two options for migrating your tools into the new system. There are [[wikitech:News/Toolforge Stretch deprecation|details, deadlines, and instructions]] on Wikitech. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EPJFISC52T7OOEFH5YYMZNL57O4VGSPR/] * Administrators will soon have [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/(Un)delete associated talk page|the option to delete/undelete]] the associated "talk" page when they are deleting a given page. An API endpoint with this option will also be available. This was [[m:Community Wishlist Survey 2021/Admins and patrollers/(Un)delete associated talk page|a request from the 2021 Wishlist Survey]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W08"/> </div> 19:11, 21 ഫെബ്രുവരി 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22847768 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|Tech News: 2022-09]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|Translations]] are available. '''Recent changes''' * When searching for edits by [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tags|change tags]], e.g. in page history or user contributions, there is now a dropdown list of possible tags. This was [[m:Community Wishlist Survey 2022/Miscellaneous/Improve plain-text change tag selector|a request in the 2022 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T27909] * Mentors using the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Mentor_dashboard|Growth Mentor dashboard]] will now see newcomers assigned to them who have made at least one edit, up to 200 edits. Previously, all newcomers assigned to the mentor were visible on the dashboard, even ones without any edit or ones who made hundred of edits. Mentors can still change these values using the filters on their dashboard. Also, the last choice of filters will now be saved. [https://phabricator.wikimedia.org/T301268][https://phabricator.wikimedia.org/T294460] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The user group <code>oversight</code> was renamed <code>suppress</code>. This is for [[phab:T109327|technical reasons]]. You may need to update any local references to the old name, e.g. gadgets, links to Special:Listusers, or uses of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words|NUMBERINGROUP]]. '''Problems''' * The recent change to the HTML of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tracking changes|tracking changes]] pages caused some problems for screenreaders. This is being fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T298638] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * Working with templates will become easier. [[m:WMDE_Technical_Wishes/Templates|Several improvements]] are planned for March 9 on most wikis and on March 16 on English Wikipedia. The improvements include: Bracket matching, syntax highlighting colors, finding and inserting templates, and related visual editor features. * If you are a template developer or an interface administrator, and you are intentionally overriding or using the default CSS styles of user feedback boxes (the classes: <code dir=ltr>successbox, messagebox, errorbox, warningbox</code>), please note that these classes and associated CSS will soon be removed from MediaWiki core. This is to prevent problems when the same class-names are also used on a wiki. Please let us know by commenting at [[phab:T300314]] if you think you might be affected. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W09"/> </div> 22:59, 28 ഫെബ്രുവരി 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22902593 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/10|Tech News: 2022-10]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/10|Translations]] are available. '''Problems''' * There was a problem with some interface labels last week. It will be fixed this week. This change was part of ongoing work to simplify the support for skins which do not have active maintainers. [https://phabricator.wikimedia.org/T301203] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W10"/> </div> 21:15, 7 മാർച്ച് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22958074 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/11|Tech News: 2022-11]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/11|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the Wikipedia Android app [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Android/Communication#Updates|it is now possible]] to change the toolbar at the bottom so the tools you use more often are easier to click on. The app now also has a focused reading mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T296753][https://phabricator.wikimedia.org/T254771] '''Problems''' * There was a problem with the collection of some page-view data from June 2021 to January 2022 on all wikis. This means the statistics are incomplete. To help calculate which projects and regions were most affected, relevant datasets are being retained for 30 extra days. You can [[m:Talk:Data_retention_guidelines#Added_exception_for_page_views_investigation|read more on Meta-wiki]]. * There was a problem with the databases on March 10. All wikis were unreachable for logged-in users for 12 minutes. Logged-out users could read pages but could not edit or access uncached content then. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/2022-03-10_MediaWiki_availability] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * When [[mw:Special:MyLanguage/Help:System_message#Finding_messages_and_documentation|using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>uselang=qqx</code></bdi> to find localisation messages]], it will now show all possible message keys for navigation tabs such as "{{int:vector-view-history}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T300069] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Access to [[{{#special:RevisionDelete}}]] has been expanded to include users who have <code dir=ltr>deletelogentry</code> and <code dir=ltr>deletedhistory</code> rights through their group memberships. Before, only those with the <code dir=ltr>deleterevision</code> right could access this special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T301928] * On the [[{{#special:Undelete}}]] pages for diffs and revisions, there will be a link back to the main Undelete page with the list of revisions. [https://phabricator.wikimedia.org/T284114] '''Future changes''' * The Wikimedia Foundation has announced the IP Masking implementation strategy and next steps. The [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#feb25|announcement can be read here]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Android FAQ|Wikipedia Android app]] developers are working on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Communication|new functions]] for user talk pages and article talk pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T297617] '''Events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon 2022|Wikimedia Hackathon 2022]] will take place as a hybrid event on 20-22 May 2022. The Hackathon will be held online and there are grants available to support local in-person meetups around the world. Grants can be requested until 20 March. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W11"/> </div> 22:07, 14 മാർച്ച് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22993074 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/12|Tech News: 2022-12]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/12|Translations]] are available. '''New code release schedule for this week''' * There will be four MediaWiki releases this week, instead of just one. This is an experiment which should lead to fewer problems and to faster feature updates. The releases will be on all wikis, at different times, on Monday, Tuesday, and Wednesday. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Release Engineering Team/Trainsperiment week|read more about this project]]. '''Recent changes''' * You can now set how many search results to show by default in [[Special:Preferences#mw-prefsection-searchoptions|your Preferences]]. This was the 12th most popular wish in the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Results|Community Wishlist Survey 2022]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T215716] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The Jupyter notebooks tool [[wikitech:PAWS|PAWS]] has been updated to a new interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T295043] '''Future changes''' * Interactive maps via [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] will soon work on wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevisions]] extension. [https://wikimedia.sslsurvey.de/Kartographer-Workflows-EN/ Please tell us] which improvements you want to see in Kartographer. You can take this survey in simple English. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W12"/> </div> 16:00, 21 മാർച്ച് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23034693 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/13|Tech News: 2022-13]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a simple new Wikimedia Commons upload tool available for macOS users, [[c:Commons:Sunflower|Sunflower]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-31|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * Some wikis will be in read-only for a few minutes because of regular database maintenance. It will be performed on {{#time:j xg|2022-03-29|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-03-31|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T301850][https://phabricator.wikimedia.org/T303798] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W13"/> </div> 19:54, 28 മാർച്ച് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23073711 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/14|Tech News: 2022-14]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/14|Translations]] are available. '''Problems''' * For a few days last week, edits that were suggested to newcomers were not tagged in the [[{{#special:recentchanges}}]] feed. This bug has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T304747] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-04-07|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]). '''Future changes''' * Starting next week, Tech News' title will be translatable. When the newsletter is distributed, its title may not be <code dir=ltr>Tech News: 2022-14</code> anymore. It may affect some filters that have been set up by some communities. [https://phabricator.wikimedia.org/T302920] * Over the next few months, the "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" Growth feature [[phab:T304110|will become available to more Wikipedias]]. Each week, a few wikis will get the feature. You can test this tool at [[mw:Special:MyLanguage/Growth#deploymentstable|a few wikis where "Link recommendation" is already available]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W14"/> </div> 21:00, 4 ഏപ്രിൽ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23097604 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-15</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new public status page at <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikimediastatus.net/ www.wikimediastatus.net]</span>. This site shows five automated high-level metrics where you can see the overall health and performance of our wikis' technical environment. It also contains manually-written updates for widespread incidents, which are written as quickly as the engineers are able to do so while also fixing the actual problem. The site is separated from our production infrastructure and hosted by an external service, so that it can be accessed even if the wikis are briefly unavailable. You can [https://diff.wikimedia.org/2022/03/31/announcing-www-wikimediastatus-net/ read more about this project]. * On Wiktionary wikis, the software to play videos and audio files on pages has now changed. The old player has been removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W15"/> </div> 19:44, 11 ഏപ്രിൽ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23124108 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-16</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/16|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-04-19|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-04-21|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s8.dblist targeted wikis]). * Administrators will now have [[m:Community Wishlist Survey 2021/(Un)delete associated talk page|the option to delete/undelete the associated "Talk" page]] when they are deleting a given page. An API endpoint with this option is also available. This concludes the [[m:Community Wishlist Survey 2021/Admins and patrollers/(Un)delete associated talk page|11th wish of the 2021 Community Wishlist Survey]]. * On [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements#test-wikis|selected wikis]], 50% of logged-in users will see the new [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Table of contents|table of contents]]. When scrolling up and down the page, the table of contents will stay in the same place on the screen. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T304169] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Message boxes produced by MediaWiki code will no longer have these CSS classes: <code dir=ltr>successbox</code>, <code dir=ltr>errorbox</code>, <code dir=ltr>warningbox</code>. The styles for those classes and <code dir=ltr>messagebox</code> will be removed from MediaWiki core. This only affects wikis that use these classes in wikitext, or change their appearance within site-wide CSS. Please review any local usage and definitions for these classes you may have. This was previously announced in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|28 February issue of Tech News]]. '''Future changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] will become compatible with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevisions page stabilization]]. Kartographer maps will also work on pages with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation#Project_descriptions] The Kartographer documentation has been thoroughly updated. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer/Getting_started] [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/Maps] [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W16"/> </div> 23:11, 18 ഏപ്രിൽ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23167004 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-17</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On [https://noc.wikimedia.org/conf/dblists/group1.dblist many wikis] (group 1), the software to play videos and audio files on pages has now changed. The old player has been removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-04-26|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s2.dblist targeted wikis]). * Some very old browsers and operating systems are no longer supported. Some things on the wikis might look weird or not work in very old browsers like Internet Explorer 9 or 10, Android 4, or Firefox 38 or older. [https://phabricator.wikimedia.org/T306486] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W17"/> </div> 22:55, 25 ഏപ്രിൽ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23187115 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-18</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On [https://noc.wikimedia.org/conf/dblists/group2.dblist all remaining wikis] (group 2), the software to play videos and audio files on pages has now changed. The old player has been removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-03|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-05-04|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-05-05|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The developers are working on talk pages in the [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS|Wikipedia app for iOS]]. You can [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_9GBcHczQGLbQWTY give feedback]. You can take the survey in English, German, Hebrew or Chinese. * [[m:WMDE_Technical_Wishes/VisualEditor_template_dialog_improvements#Status_and_next_steps|Most wikis]] will receive an [[m:WMDE_Technical_Wishes/VisualEditor_template_dialog_improvements|improved template dialog]] in VisualEditor and New Wikitext mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T296759] [https://phabricator.wikimedia.org/T306967] * If you use syntax highlighting while editing wikitext, you can soon activate a [[m:WMDE_Technical_Wishes/Improved_Color_Scheme_of_Syntax_Highlighting#Color-blind_mode|colorblind-friendly color scheme]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T306867] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Several CSS IDs related to MediaWiki interface messages will be removed. Technical editors should please [[phab:T304363|review the list of IDs and links to their existing uses]]. These include <code dir=ltr>#mw-anon-edit-warning</code>, <code dir=ltr>#mw-undelete-revision</code> and 3 others. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W18"/> </div> 19:33, 2 മേയ് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23232924 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-19</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/19|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can now see categories in the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android|Wikipedia app for Android]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T73966] '''Problems''' * Last week, there was a problem with Wikidata's search autocomplete. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T307586] * Last week, all wikis had slow access or no access for 20 minutes, for logged-in users and non-cached pages. This was caused by a problem with a database change. [https://phabricator.wikimedia.org/T307647] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T305217#7894966] * [[m:WMDE Technical Wishes/Geoinformation#Current issues|Incompatibility issues]] with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] and the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs extension]] will be fixed: Deployment is planned for May 10 on all wikis. Kartographer will then be enabled on the [[phab:T307348|five wikis which have not yet enabled the extension]] on May 24. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector (2022)]] skin will be set as the default on several more wikis, including Arabic and Catalan Wikipedias. Logged-in users will be able to switch back to the old Vector (2010). See the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2022-04 for the largest wikis|latest update]] about Vector (2022). '''Future meetings''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place on 17 May. The following meetings are currently planned for: 7 June, 21 June, 5 July, 19 July. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W19"/> </div> 15:22, 9 മേയ് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23256717 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-20</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/20|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * Some wikis can soon use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|add a link]] feature. This will start on Wednesday. The wikis are {{int:project-localized-name-cawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-svwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}. This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304542] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2022|Wikimedia Hackathon 2022]] will take place online on May 20–22. It will be in English. There are also local [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2022/Meetups|hackathon meetups]] in Germany, Ghana, Greece, India, Nigeria and the United States. Technically interested Wikimedians can work on software projects and learn new skills. You can also host a session or post a project you want to work on. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-05-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-05-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You can soon edit translatable pages in the visual editor. Translatable pages exist on for examples Meta and Commons. [https://diff.wikimedia.org/2022/05/12/mediawiki-1-38-brings-support-for-editing-translatable-pages-with-the-visual-editor/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W20"/> </div> 18:57, 16 മേയ് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23291515 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-21</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Administrators using the mobile web interface can now access Special:Block directly from user pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T307341] * The <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wiktionary.org/ www.wiktionary.org]</span> portal page now uses an automated update system. Other [[m:Project_portals|project portals]] will be updated over the next few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T304629] '''Problems''' * The Growth team maintains a mentorship program for newcomers. Previously, newcomers weren't able to opt out from the program. Starting May 19, 2022, newcomers are able to fully opt out from Growth mentorship, in case they do not wish to have any mentor at all. [https://phabricator.wikimedia.org/T287915] * Some editors cannot access the content translation tool if they load it by clicking from the contributions menu. This problem is being worked on. It should still work properly if accessed directly via Special:ContentTranslation. [https://phabricator.wikimedia.org/T308802] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-05-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-05-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget and user scripts developers are invited to give feedback on a [[mw:User:Jdlrobson/Extension:Gadget/Policy|proposed technical policy]] aiming to improve support from MediaWiki developers. [https://phabricator.wikimedia.org/T308686] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W21"/> </div> 00:20, 24 മേയ് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23317250 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-22</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/22|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] extension, an <code dir=ltr>ip_in_ranges()</code> function has been introduced to check if an IP is in any of the ranges. Wikis are advised to combine multiple <code dir=ltr>ip_in_range()</code> expressions joined by <code>|</code> into a single expression for better performance. You can use the search function on [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]] to locate its usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T305017] * The [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature|IP Info feature]] which helps abuse fighters access information about IPs, [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature#May 24, 2022|has been deployed]] to all wikis as a beta feature. This comes after weeks of beta testing on test.wikipedia.org. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-05-31|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#New topic tool|New Topic Tool]] will be deployed for all editors at most wikis soon. You will be able to opt out from within the tool and in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Preferences]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/New_discussion][https://phabricator.wikimedia.org/T287804] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[:mw:Special:ApiHelp/query+usercontribs|list=usercontribs API]] will support fetching contributions from an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Range blocks#Non-technical explanation|IP range]] soon. API users can set the <code>uciprange</code> parameter to get contributions from any IP range within [[:mw:Manual:$wgRangeContributionsCIDRLimit|the limit]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T177150] * A new parser function will be introduced: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{=}}</nowiki></code></bdi>. It will replace existing templates named "=". It will insert an [[w:en:Equals sign|equal sign]]. This can be used to escape the equal sign in the parameter values of templates. [https://phabricator.wikimedia.org/T91154] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W22"/> </div> 20:28, 30 മേയ് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23340178 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-23</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/23|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>str_replace_regexp()</code></bdi> function can be used in [[Special:AbuseFilter|abuse filters]] to replace parts of text using a [[w:en:Regular expression|regular expression]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T285468] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W23"/> </div> 02:45, 7 ജൂൺ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23366979 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-24</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * All wikis can now use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] maps. Kartographer maps now also work on pages with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation#Project_descriptions][https://phabricator.wikimedia.org/T307348] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-06-14|en}} at 06:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T300471] * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-abwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-acewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-adywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-akwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-alswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-amwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-anwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-angwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-arcwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-arzwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-astwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-atjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-avwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-aywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-azbwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304548] * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#New topic tool|New Topic Tool]] will be deployed for all editors at Commons, Wikidata, and some other wikis soon. You will be able to opt out from within the tool and in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Preferences]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/New_discussion][https://phabricator.wikimedia.org/T287804] '''Future meetings''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place today (13 June). The following meetings will take place on: 28 June, 12 July, 26 July. '''Future changes''' * By the end of July, the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022]] skin should be ready to become the default across all wikis. Discussions on how to adjust it to the communities' needs will begin in the next weeks. It will always be possible to revert to the previous version on an individual basis. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2022-04 for the largest wikis|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W24"/> </div> 16:58, 13 ജൂൺ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23389956 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-25</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android|Wikipedia App for Android]] now has an option for editing the whole page at once, located in the overflow menu (three-dots menu [[File:Ic more vert 36px.svg|15px|link=|alt=]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T103622] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Some recent database changes may affect queries using the [[m:Research:Quarry|Quarry tool]]. Queries for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>site_stats</code></bdi> at English Wikipedia, Commons, and Wikidata will need to be updated. [[phab:T306589|Read more]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>user_global_editcount</code></bdi> variable can be used in [[Special:AbuseFilter|abuse filters]] to avoid affecting globally active users. [https://phabricator.wikimedia.org/T130439] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * Users of non-responsive skins (e.g. MonoBook or Vector) on mobile devices may notice a slight change in the default zoom level. This is intended to optimize zooming and ensure all interface elements are present on the page (for example the table of contents on Vector 2022). In the unlikely event this causes any problems with how you use the site, we'd love to understand better, please ping <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[m:User:Jon (WMF)|Jon (WMF)]]</span> to any on-wiki conversations. [https://phabricator.wikimedia.org/T306910] '''Future changes''' * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout July. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Parsoid's HTML output will soon stop annotating file links with different <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>typeof</code></bdi> attribute values, and instead use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw:File</code></bdi> for all types. Tool authors should adjust any code that expects: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw:Image</code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw:Audio</code></bdi>, or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw:Video</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T273505] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W25"/> </div> 20:17, 20 ജൂൺ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23425855 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-26</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] API service now has self-service accounts with free on-demand requests and monthly snapshots ([https://enterprise.wikimedia.com/docs/ API documentation]). Community access [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/FAQ#community-access|via database dumps & Wikimedia Cloud Services]] continues. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wiktionary#lua|All Wikimedia wikis can now use Wikidata Lexemes in Lua]] after creating local modules and templates. Discussions are welcome [[d:Wikidata_talk:Lexicographical_data#You_can_now_reuse_Wikidata_Lexemes_on_all_wikis|on the project talk page]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-06-28|en}} at 06:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T311033] * Some global and cross-wiki services will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-06-30|en}} at 06:00 UTC. This will impact ContentTranslation, Echo, StructuredDiscussions, Growth experiments and a few more services. [https://phabricator.wikimedia.org/T300472] * Users will be able to sort columns within sortable tables in the mobile skin. [https://phabricator.wikimedia.org/T233340] '''Future meetings''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place tomorrow (28 June). The following meetings will take place on 12 July and 26 July. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W26"/> </div> 20:02, 27 ജൂൺ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23453785 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-27</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/27|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-07-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-07-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-07-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-07-05|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-07-07|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]). * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout July. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=| Advanced item]] This change only affects pages in the main namespace in Wikisource. The Javascript config variable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>proofreadpage_source_href</code></bdi> will be removed from <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Interface/JavaScript#mw.config|mw.config]]</code></bdi> and be replaced with the variable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>prpSourceIndexPage</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T309490] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W27"/> </div> 19:31, 4 ജൂലൈ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23466250 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-28</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022 skin]], the page title is now displayed above the tabs such as Discussion, Read, Edit, View history, or More. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates#Page title/tabs switch|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T303549] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] It is now possible to easily view most of the configuration settings that apply to just one wiki, and to compare settings between two wikis if those settings are different. For example: [https://noc.wikimedia.org/wiki.php?wiki=jawiktionary Japanese Wiktionary settings], or [https://noc.wikimedia.org/wiki.php?wiki=eswiki&compare=eowiki settings that are different between the Spanish and Esperanto Wikipedias]. Local communities may want to [[m:Special:MyLanguage/Requesting_wiki_configuration_changes|discuss and propose changes]] to their local settings. Details about each of the named settings can be found by [[mw:Special:Search|searching MediaWiki.org]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308932] *The Anti-Harassment Tools team [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature#May|recently deployed]] the IP Info Feature as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature at all wikis]]. This feature allows abuse fighters to access information about IP addresses. Please check our update on [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature#April|how to find and use the tool]]. Please share your feedback using a link you will be given within the tool itself. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-07-12|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]). '''Future changes''' * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout July. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W28"/> </div> 19:24, 11 ജൂലൈ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23502519 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-29</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/29|Translations]] are available. '''Problems''' * The feature on mobile web for [[mw:Special:MyLanguage/Extension:NearbyPages|Nearby Pages]] was missing last week. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T312864] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-07-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-07-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-07-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The [[mw:Technical_decision_making/Forum|Technical Decision Forum]] is seeking [[mw:Technical_decision_making/Community_representation|community representatives]]. You can apply on wiki or by emailing <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">TDFSupport@wikimedia.org</span> before 12 August. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W29"/> </div> 22:59, 18 ജൂലൈ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23517957 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-30</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/30|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikibooks.org/ www.wikibooks.org]</span> and <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikiquote.org/ www.wikiquote.org]</span> portal pages now use an automated update system. Other [[m:Project_portals|project portals]] will be updated over the next few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T273179] '''Problems''' * Last week, some wikis were in read-only mode for a few minutes because of an emergency switch of their main database ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T313383] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-07-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-07-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-07-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * The external link icon will change slightly in the skins Vector legacy and Vector 2022. The new icon uses simpler shapes to be more recognizable on low-fidelity screens. [https://phabricator.wikimedia.org/T261391] * Administrators will now see buttons on user pages for "{{int:changeblockip}}" and "{{int:unblockip}}" instead of just "{{int:blockip}}" if the user is already blocked. [https://phabricator.wikimedia.org/T308570] '''Future meetings''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place tomorrow (26 July). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W30"/> </div> 19:26, 25 ജൂലൈ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23545370 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-31</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/31|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Improved [[m:Special:MyLanguage/Help:Displaying_a_formula#Phantom|LaTeX capabilities for math rendering]] are now available in the wikis thanks to supporting <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Phantom</code></bdi> tags. This completes part of [[m:Community_Wishlist_Survey_2022/Editing/Missing_LaTeX_capabilities_for_math_rendering|the #59 wish]] of the 2022 Community Wishlist Survey. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-08-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor/Realtime_Preview|Realtime Preview]] will be available as a Beta Feature on wikis in [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists%2Fgroup0.dblist Group 0]. This feature was built in order to fulfill [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2021/Real_Time_Preview_for_Wikitext|one of the Community Wishlist Survey proposals]]. '''Future changes''' * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout August. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. '''Future meetings''' * This week, three meetings about [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector (2022)]] with live interpretation will take place. On Tuesday, interpretation in Russian will be provided. On Thursday, meetings for Arabic and Spanish speakers will take place. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|See how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W31"/> </div> 21:21, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23615613 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-32</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/32|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[:m:Special:MyLanguage/Meta:GUS2Wiki/Script|GUS2Wiki]] copies the information from [[{{#special:GadgetUsage}}]] to an on-wiki page so you can review its history. If your project isn't already listed on the [[d:Q113143828|Wikidata entry for Project:GUS2Wiki]] you can either run GUS2Wiki yourself or [[:m:Special:MyLanguage/Meta:GUS2Wiki/Script#Opting|make a request to receive updates]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T121049] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-09|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-08-11|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s2.dblist targeted wikis]). '''Future meetings''' * The [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon|Wikimania Hackathon]] will take place online from August 12–14. Don't miss [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon/Schedule|the pre-hacking showcase]] to learn about projects and find collaborators. Anyone can [[phab:/project/board/6030/|propose a project]] or [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon/Schedule|host a session]]. [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon/Newcomers|Newcomers are welcome]]! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W32"/> </div> 19:49, 8 ഓഗസ്റ്റ് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23627807 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-33</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/33|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Persian (Farsi) Wikipedia community decided to block IP editing from October 2021 to April 2022. The Wikimedia Foundation's Product Analytics team tracked the impact of this change. [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Editing Restriction Study/Farsi Wikipedia|An impact report]] is now available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-08-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-16|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-08-18|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s8.dblist targeted wikis]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor/Realtime_Preview|Realtime Preview]] will be available as a Beta Feature on wikis in [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists%2Fgroup1.dblist Group 1]. This feature was built in order to fulfill [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2021/Real_Time_Preview_for_Wikitext|one of the Community Wishlist Survey proposals]]. '''Future changes''' * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout August. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#4_August_2022][https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#Phase_1:_Topic_containers][https://phabricator.wikimedia.org/T312672] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W33"/> </div> 21:08, 15 ഓഗസ്റ്റ് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23658001 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-34</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/34|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Two problems with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps have been fixed. Maps are no longer shown as empty when a geoline was created via VisualEditor. Geolines consisting of points with QIDs (e.g., subway lines) are no longer shown with pushpins. [https://phabricator.wikimedia.org/T292613][https://phabricator.wikimedia.org/T308560] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-08-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-25|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]). * The colours of links and visited links will change. This is to make the difference between links and other text more clear. [https://phabricator.wikimedia.org/T213778] '''Future changes''' * The new [{{int:discussiontools-topicsubscription-button-subscribe}}] button [[mw:Talk pages project/Notifications#12 August 2022|helps newcomers get answers]]. The Editing team is enabling this tool everywhere. You can turn it off in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T284489] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W34"/> </div> 00:11, 23 ഓഗസ്റ്റ് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23675501 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-35</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/35|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor/Realtime_Preview|Realtime Preview]] is available as a Beta Feature on wikis in [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists%2Fgroup2.dblist Group 2]. This feature was built in order to fulfill [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2021/Real_Time_Preview_for_Wikitext|one of the Community Wishlist Survey proposals]]. Please note that when this Beta feature is enabled, it may cause conflicts with some wiki-specific Gadgets. '''Problems''' * In recent months, there have been inaccurate numbers shown for various [[{{#special:statistics}}]] at Commons, Wikidata, and English Wikipedia. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T315693] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-30|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-09-01|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). '''Future changes''' * The Wikimedia Foundation wants to improve how Wikimedia communities report harmful incidents by building the [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System|Private Incident Reporting System (PIRS)]] to make it easy and safe for users to make reports. You can leave comments on the talk page, by answering the [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System#Phase 1|questions provided]]. If you have ever faced a harmful situation that you wanted to report/reported, join a PIRS interview to share your experience. To sign up [[m:Special:EmailUser/MAna_(WMF)|please email]] <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[m:User:MAna (WMF)|Madalina Ana]]</span>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W35"/> </div> 23:04, 29 ഓഗസ്റ്റ് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23725814 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-36</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/36|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-09-06|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-09-08|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] On Special pages that only have one tab, the tab-bar's row will be hidden in the Vector-2022 skin to save space. The row will still show if Gadgets use it. Gadgets that currently append directly to the CSS id of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>#p-namespaces</code></bdi> should be updated to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:ResourceLoader/Core_modules#addPortletLink|mw.util.addPortletLink]]</code></bdi> function instead. Gadgets that style this id should consider also targeting <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>#p-associated-pages</code></bdi>, the new id for this row. [[phab:T316908|Examples are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316908][https://phabricator.wikimedia.org/T313409] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W36"/> </div> 23:21, 5 സെപ്റ്റംബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23757743 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-37</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/37|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The search servers have been upgraded to a new major version. If you notice any issues with searching, please report them on [[phab:project/view/1849/|Phabricator]]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/XPCTYYTN67FVFKN6XOHULJVGUO44J662] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|Syntax highlighting]] is now tracked as an [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgExpensiveParserFunctionLimit|expensive parser function]]. Only 500 expensive function calls can be used on a single page. Pages that exceed the limit are added to a [[:Category:{{MediaWiki:expensive-parserfunction-category}}|tracking category]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316858] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W37"/> </div> 01:49, 13 സെപ്റ്റംബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23787318 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-38</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/38|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Two database fields in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>templatelinks</nowiki></code></bdi> table are now being dropped: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tl_namespace</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tl_title</nowiki></code></bdi>. Any queries that rely on these fields need to be changed to use the new normalization field called <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tl_target_id</nowiki></code></bdi>. See <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[phab:T299417|T299417]]</span> for more information. This is part of [[w:Database normalization|normalization]] of links tables. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/U2U6TXIBABU3KDCVUOITIGI5OJ4COBSW/][https://www.mediawiki.org/wiki/User:ASarabadani_(WMF)/Database_for_devs_toolkit/Concepts/Normalization] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * In [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps, you can use icons on markers for common points of interest. On Tuesday, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer/Icons|previous icon set]] will be updated to [https://de.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Hilfe:Extension:Kartographer/Icons version maki 7.2]. That means, around 100 new icons will be available. Additionally, all existing icons were updated for clarity and to make them work better in international contexts. [https://phabricator.wikimedia.org/T302861][https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation#Update_maki_icons] '''Future changes''' * In a [[m:Content_Partnerships_Hub/Software/Volunteer_developers_discussion_at_Wikimania_2022|group discussion at Wikimania]], more than 30 people talked about how to make content partnership software in the Wikimedia movement more sustainable. What kind of support is acceptable for volunteer developers? Read the summary and [[m:Talk:Content Partnerships Hub/Software/Volunteer developers discussion at Wikimania 2022|leave your feedback]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W38"/> </div> <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</span> 22:15, 19 സെപ്റ്റംബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23826293 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-39</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/39|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Parsoid clients should be updated to allow for space-separated multi-values in the <bdi lang="en" dir="ltr"><code>rel</code></bdi> attribute of links. Further details are in <bdi lang="en" dir="ltr">[[phab:T315209|T315209]]</bdi>. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Diffs|Visual diffs]] will become available to all users, except at the Wiktionaries and Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T314588] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|Talk pages on the mobile site]] will change at the Arabic, Bangla, Chinese, French, Haitian Creole, Hebrew, Korean, and Vietnamese Wikipedias. They should be easier to use and provide more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T318302] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Mobile] * In the [[mw:Lua/Scripting|{{ns:828}}]] namespace, pages ending with <bdi lang="en" dir="ltr"><code>.json</code></bdi> will be treated as JSON, just like they already are in the {{ns:2}} and {{ns:8}} namespaces. [https://phabricator.wikimedia.org/T144475] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:29, 27 സെപ്റ്റംബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23860085 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-40</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/40|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can now show geopoints from Wikidata, via QID or SPARQL query. Previously, this was only possible for geoshapes and geolines. [https://phabricator.wikimedia.org/T307695] [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Geopoints_via_QID] * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award 2022]] is looking for nominations. You can recommend tools until 12 October. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|Talk pages on the mobile site]] will change at the Arabic, Bangla, Chinese, French, Haitian Creole, Hebrew, Korean, and Vietnamese Wikipedias. They should be easier to use and provide more information. (Last week's release was delayed) [https://phabricator.wikimedia.org/T318302] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Mobile] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>scribunto-console</code></bdi> API module will require a [[mw:Special:MyLanguage/API:Tokens|CSRF token]]. This module is documented as internal and use of it is not supported. [[phab:T212071|[5]]] * The Vector 2022 skin will become the default across the smallest Wikimedia projects. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements#Deployment_plan_and_timeline|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:22, 4 ഒക്ടോബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23885489 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-41</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/41|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * On some wikis, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps in full size view will be able to display nearby articles. After a feedback period, more wikis will follow. [https://phabricator.wikimedia.org/T316782][https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Nearby_articles] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W41"/> </div> 14:08, 10 ഒക്ടോബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23912412 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-42</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/42|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The recently implemented feature of [[phab:T306883|article thumbnails in Special:Search]] will be limited to Wikipedia projects only. Further details are in [[phab:T320510|T320510]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Structured_Data_Across_Wikimedia/Search_Improvements] * A bug that caused problems in loading article thumbnails in Special:Search has been fixed. Further details are in [[phab:T320406|T320406]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Lua module authors can use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#mw.loadJsonData|mw.loadJsonData()]]</code></bdi> to load data from JSON pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T217500] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Lua module authors can enable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Strict_library|require( "strict" )]]</code></bdi> to add errors for some possible code problems. This replaces "[[wikidata:Q16748603|Module:No globals]]" on most wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T209310] '''Future changes''' * The [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated at most wikis. The "{{int:discussiontools-replylink}}" button will look different after this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T320683] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:45, 17 ഒക്ടോബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23943992 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-43</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/43|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There have been some minor visual fixes in Special:Search, regarding audio player alignment and image placeholder height. Further details are in [[phab:T319230|T319230]]. * On Wikipedias, a new [[Special:Preferences#mw-prefsection-searchoptions|preference]] has been added to hide article thumbnails in Special:Search. Full details are in [[phab:T320337|T320337]]. '''Problems''' * Last week, three wikis ({{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ruwiki/en}}) had read-only access for 25 minutes. This was caused by a hardware problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T320990] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-10-25|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-10-27|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-aswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-banwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-barwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bat smgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bclwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-be x oldwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-biwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bjnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bpywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-brwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bugwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bxrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304549] * Starting on Wednesday October 26, 2022, the list of mentors will be upgraded [[d:Q14339834 | at wikis where Growth mentorship is available]]. The mentorship system will continue to work as it does now. The signup process [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list#add|will be replaced]], and a new management option will be provided. Also, this change simplifies [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list#create|the creation of mentorship systems at Wikipedias]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314858][https://phabricator.wikimedia.org/T310905][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Growth/Structured_mentor_list] * Pages with titles that start with a lower-case letter according to Unicode 11 will be renamed or deleted. There is a list of affected pages at <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:Unicode 11 case map migration]]</bdi>. More information can be found at [[phab:T292552|T292552]]. * The Vector 2022 skin will become the default across the smallest Wikipedias. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements#smallest-1|Learn more]]. '''Future changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Replying|Reply tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/New discussion|New Topic tool]] will soon get a [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Special characters|special characters menu]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T249072] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:22, 24 ഒക്ടോബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23975411 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-44</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/44|Translations]] are available. '''Recent changes''' * When using keyboard navigation on a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map, the focus will become more visible. [https://phabricator.wikimedia.org/T315997] * In {{#special:RecentChanges}}, you can now hide the log entries for new user creations with the filter for "{{int:rcfilters-filter-newuserlogactions-label}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T321155] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-11-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|maps dialog]] in VisualEditor now has some help texts. [https://phabricator.wikimedia.org/T318818] * It is now possible to select the language of a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map in VisualEditor via a dropdown menu. [https://phabricator.wikimedia.org/T318817] * It is now possible to add a caption to a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map in VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T318815] * It is now possible to hide the frame of a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map in VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T318813] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:14, 31 ഒക്ടോബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23977539 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-45</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/45|Translations]] are available. '''Recent changes''' * An updated version of the [[m:Special:MyLanguage/EventCenter/Registration|Event Registration]] tool is now available for testing at [[testwiki:|testwiki]] and [[test2wiki:| test2wiki]]. The tool provides features for event organizers and participants. Your feedback is welcome at our [[m:Talk:Campaigns/Foundation Product Team/Registration|project talkpage]]. More information about [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Registration|the project]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T318592] '''Problems''' * Twice last week, for about 45 minutes, some files and thumbnails failed to load and uploads failed, mostly for logged-in users. The cause is being investigated and an incident report will be available soon. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:31, 8 നവംബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24001035 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-46</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/46|Translations]] are available. '''Recent changes''' * At Wikidata, an interwiki link can now point to a redirect page if certain conditions are met. This new feature is called [[wikidata:Special:MyLanguage/Wikidata:Sitelinks_to_redirects|sitelinks to redirects]]. It is needed when one wiki uses one page to cover multiple concepts but another wiki uses more pages to cover the same concepts. Your [[wikidata:Special:MyLanguage/Wikidata talk:Sitelinks to redirects|feedback on the talkpage]] of the new proposed guideline is welcome. [https://phabricator.wikimedia.org/T278962] * The <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikinews.org/ www.wikinews.org]</span>, <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikiversity.org/ www.wikiversity.org]</span>, and <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikivoyage.org/ www.wikivoyage.org]</span> portal pages now use an automated update system. [https://phabricator.wikimedia.org/T273179] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-11-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * There will be a new link to directly "Edit template data" on Template pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T316759] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Wikis where mobile [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] are enabled ([[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Deployment Status|these ones]]) will soon use full CSS styling to display any templates that are placed at the top of talk pages. To adapt these “talk page boxes” for narrow mobile devices you can use media queries, such as in [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Module:Message_box/tmbox.css&oldid=1097618699#L-69 this example]. [https://phabricator.wikimedia.org/T312309] * Starting in January 2023, [[m:Special:MyLanguage/Community Tech|Community Tech]] will be [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Updates/2023 Changes Update|running the Community Wishlist Survey (CWS) every two years]]. This means that in 2024, there will be no new proposals or voting. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:54, 14 നവംബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24071290 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-47</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/47|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The display of non-free media in the search bar and for article thumbnails in Special:Search has been deactivated. Further details are in [[phab:T320661|T320661]]. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-11-22|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s2.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-11-24|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:20, 21 നവംബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24071290 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-48</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/48|Translations]] are available. '''Recent changes''' * A new preference, “Enable limited width mode”, has been added to the [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering|Vector 2022 skin]]. The preference is also available as a toggle on every page if your monitor is 1600 pixels or wider. It allows for increasing the width of the page for logged-out and logged-in users. [https://phabricator.wikimedia.org/T319449] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-11-29|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-12-01|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]). * Mathematical formulas shown in SVG image format will no longer have PNG fall-backs for browsers that don't support them. This is part of work to modernise the generation system. Showing only PNG versions was the default option until in February 2018. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/3BGOKWJIZGL4TC4HJ22ICRU2SEPWGCR4/][https://phabricator.wikimedia.org/T311620][https://phabricator.wikimedia.org/T186327] * On [[phab:P40224|some wikis]] that use flagged revisions, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:FlaggedRevs#Special:Contributions|a new checkbox will be added]] to Special:Contributions that enables you to see only the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]] by a user. [https://phabricator.wikimedia.org/T321445] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] How media is structured in the parser's HTML output will change early next week at [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train#Wednesday group1 wikis] (but not Wikimedia Commons or Meta-Wiki). This change improves the accessibility of content, and makes it easier to write related CSS. You may need to update your site-CSS, or userscripts and gadgets. There are [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Media_structure/FAQ|details on what code to check, how to update the code, and where to report any related problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314318] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:02, 28 നവംബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24114342 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-49</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/49|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The Wikisources use a tool called ProofreadPage. ProofreadPage uses OpenSeadragon which is an open source tool. The OpenSeadragon JavaScript API has been significantly re-written to support dynamically loading images. The functionality provided by the older version of the API should still work but it is no longer supported. User scripts and gadgets should migrate over to the newer version of the API. The functionality provided by the newer version of the API is [[mw:Extension:Proofread_Page/Page_viewer#JS_API|documented on MediaWiki]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308098][https://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Proofread_Page/Edit-in-Sequence] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-12-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-12-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:40, 6 ഡിസംബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24151590 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-50</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * An [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Mobile|A/B test has begun]] at 15 Wikipedias for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|DiscussionTools on mobile]]. Half of the editors on the [[mw:Reading/Web/Mobile|mobile web site]] will have access to the {{int:discussiontools-replybutton}} tool and other features. [https://phabricator.wikimedia.org/T321961] * The character <code>=</code> cannot be used in new usernames, to make usernames work better with templates. Existing usernames are not affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T254045] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-12-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-12-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML markup used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] to [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Usability#Phase_1:_Topic_containers|show discussion metadata below section headings]] will be inserted after these headings, not inside of them. This change improves the accessibility of discussion pages for screen reader software. [https://phabricator.wikimedia.org/T314714] '''Events''' * The fourth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award]] will happen online on [https://zonestamp.toolforge.org/1671210002 Friday 16 December 2022 at 17:00 UTC]! The event will be live-streamed on YouTube in the [https://www.youtube.com/user/watchmediawiki MediaWiki channel] and added to Commons afterwards. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:33, 12 ഡിസംബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24216570 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-51</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/51|Translations]] are available. '''Tech News''' * Because of the [[w:en:Christmas and holiday season|holidays]] the next issue of Tech News will be sent out on 9 January 2023. '''Recent changes''' * On a user's contributions page, you can filter it for edits with a tag like 'reverted'. Now, you can also filter for all edits that are not tagged like that. This was part of a Community Wishlist 2022 request. [https://phabricator.wikimedia.org/T119072] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new function has been used for gadget developers to add content underneath the title on article pages. This is considered a stable API that should work across all skins. [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Core_modules#addSubtitle|Documentation is available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316830] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[test2wiki:|One of our test wikis]] is now being served from a new infrastructure powered by [[w:Kubernetes|Kubernetes]] ([[wikitech:MediaWiki On Kubernetes|read more]]). More Wikis will switch to this new infrastructure in early 2023. Please test and let us know of any issues. [https://phabricator.wikimedia.org/T290536] '''Problems''' * Last week, all wikis had no edit access for 9 minutes. This was caused by a database problem. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2022-12-13_sessionstore] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week or next week. * The word "{{int:discussiontools-replybutton}}" is very short in some languages, such as Arabic ("<bdi lang="ar">ردّ</bdi>"). This makes the {{int:discussiontools-preference-label}} button on talk pages difficult to use. An arrow icon will be added to those languages. This will only be visible to editors who have the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] turned on. [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#Status] [https://phabricator.wikimedia.org/T323537] '''Future changes''' * Edits can be automatically "tagged" by the system software or the {{int:Abusefilter}} system. Those tags link to a help page about the tags. Soon they will also link to Recent Changes to let you see other edits tagged this way. This was a Community Wishlist 2022 request. [https://phabricator.wikimedia.org/T301063] * The Trust & Safety tools team [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System/Timeline and Updates|have shared new plans]] for building the Private Incident Reporting System. The system will make it easier for editors to ask for help if they are harassed or abused. * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Real Time Preview for Wikitext|Realtime Preview for Wikitext]] is coming out of beta as an enabled feature for every user of the 2010 Wikitext [[mw:Special:MyLanguage/Editor|editor]] in the week of January 9, 2023. It will be available to use via the toolbar in the 2010 Wikitext editor. The feature was the 4th most popular wish of the Community Wishlist Survey 2021. '''Events''' * You can now [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2023/Participate|register for the Wikimedia Hackathon 2023]], taking place on May 19–21 in Athens, Greece. You can also apply for a scholarship until January 14th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:59, 19 ഡിസംബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24258101 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-02</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W02"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can use tags to filter edits in the recent changes feed or on your watchlist. You can now use tags to filter out edits you don't want to see. Previously you could only use tags to focus on the edits with those tags. [https://phabricator.wikimedia.org/T174349] * [[Special:WhatLinksHere|Special:WhatLinksHere]] shows all pages that link to a specific page. There is now a [https://wlh.toolforge.org prototype] for how to sort those pages alphabetically. You can see the discussion in the [[phab:T4306|Phabricator ticket]]. * You can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Thanks|thanks]] function on your watchlist and the user contribution page. [https://phabricator.wikimedia.org/T51541] * A wiki page can be moved to give it a new name. You can now get a dropdown menu with common reasons when you move a page. This is so you don't have to write the explanation every time. [https://phabricator.wikimedia.org/T325257] * [[m:Special:MyLanguage/Matrix.org|Matrix]] is a chat tool. You can now use <code>matrix:</code> to create Matrix links on wiki pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T326021] * You can filter out translations when you look at the recent changes on multilingual wikis. This didn't hide translation pages. You can now also hide subpages which are translation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T233493] '''Changes later this week''' * [[m:Special:MyLanguage/Real Time Preview for Wikitext|Realtime preview for wikitext]] is a tool which lets editors preview the page when they edit wikitext. It will be enabled for all users of the 2010 wikitext editor. You will find it in the editor toolbar. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2023-01-10|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2023-01-12|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/02|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W02"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:06, 10 ജനുവരി 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24342971 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-03</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/03|Translations]] are available. '''Problems''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The URLs in "{{int:last}}" links on page history now contain <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>diff=prev&oldid=[revision ID]</nowiki></code></bdi> in place of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>diff=[revision ID]&oldid=[revision ID]</nowiki></code></bdi>. This is to fix a problem with links pointing to incorrect diffs when history was filtered by a tag. Some user scripts may break as a result of this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T243569] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * Some [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|changes to the appearance of talk pages]] have only been available on <code>{{ns:1}}:</code> and <code>{{ns:3}}:</code> namespaces. These will be extended to other talk namespaces, such as <code>{{ns:5}}:</code>. They will continue to be unavailable in non-talk namespaces, including <code>{{ns:4}}:</code> pages (e.g., at the Village Pump). You can [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|change your preferences]] ([[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T325417] *On Wikisources, when an image is zoomed or panned in the Page: namespace, the same zoom and pan settings will be remembered for all Page: namespace pages that are linked to a particular Index: namespace page. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/ProofreadPage/+/868841] * The Vector 2022 skin will become the default for the English Wikipedia desktop users. The change will take place on January 18 at 15:00 UTC. [[:en:w:Wikipedia:Vector 2022|Learn more]]. '''Future changes''' * The 2023 edition of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey]], which invites contributors to make technical proposals and vote for tools and improvements, starts next week on 23 January 2023 at 18:00 UTC. You can start drafting your proposals in [[m:Community Wishlist Survey/Sandbox|the CWS sandbox]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:09, 17 ജനുവരി 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24381020 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-04</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/04|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, for ~15 minutes, all wikis were unreachable for logged-in users and non-cached pages. This was caused by a timing issue. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-01-17_MediaWiki] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * If you have the Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project|DiscussionTools]] enabled, the appearance of talk pages will add more information about discussion activity. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Usability#Status][https://phabricator.wikimedia.org/T317907] * The 2023 edition of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey]] (CWS), which invites contributors to make technical proposals and vote for tools and improvements, starts on Monday 23 January 2023 at [https://zonestamp.toolforge.org/1674496814 18:00 UTC]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:45, 23 ജനുവരി 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24418874 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-05</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/05|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, for ~15 minutes, some users were unable to log in or edit pages. This was caused by a problem with session storage. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-01-24_sessionstore_quorum_issues] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Wikis that use localized numbering schemes for references need to add new CSS. This will help to show citation numbers the same way in all reading and editing modes. If your wiki would prefer to do it yourselves, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|details and example CSS to copy from]], and also add your wiki to the list. Otherwise, the developers will directly help out starting the week of February 5. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:04, 31 ജനുവരി 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24455949 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-06</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022 skin]], logged-out users using the full-width toggle will be able to see the setting of their choice even after refreshing pages or opening new ones. This only applies to wikis where Vector 2022 is the default. [https://phabricator.wikimedia.org/T321498] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * Previously, we announced when some wikis would be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. These switches will not be announced any more, as the read-only time has become non-significant. Switches will continue to happen at 7AM UTC on Tuesdays and Thursdays. [https://phabricator.wikimedia.org/T292543#8568433] * Across all the wikis, in the Vector 2022 skin, logged-in users will see the page-related links such as "What links here" in a [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements/Features/Page_tools|new side menu]]. It will be displayed on the other side of the screen. This change had previously been made on Czech, English, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T328692] *[[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey 2023]] will stop receiving new proposals on [https://zonestamp.toolforge.org/1675706431 Monday, 6 February 2023, at 18:00 UTC]. Proposers should complete any edits by then, to give time for [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/Help_us|translations]] and review. Voting will begin on Friday, 10 February. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Gadgets and user scripts will be changing to load on desktop and mobile sites. Previously they would only load on the desktop site. It is recommended that wiki administrators audit the [[MediaWiki:Gadgets-definition|gadget definitions]] prior to this change, and add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>skins=…</code></bdi> for any gadgets which should not load on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T328610 More details are available]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10:20, 6 ഫെബ്രുവരി 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24491749 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-07</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/07|Translations]] are available. '''Problems''' * On wikis where patrolled edits are enabled, changes made to the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list|mentor list]] by autopatrolled mentors are not correctly marked as patrolled. It will be fixed later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T328444] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * The Reply tool and other parts of [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|DiscussionTools]] will be deployed for all editors using the mobile site. You can [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Mobile#Status_Updates|read more about this decision]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T298060] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T328287][https://phabricator.wikimedia.org/T327920][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:48, 14 ഫെബ്രുവരി 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24540832 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-08</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/08|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, during planned maintenance of Cloud Services, unforeseen complications forced the team to turn off all tools for 2–3 hours to prevent data corruption. Work is ongoing to prevent similar problems in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T329535] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). *The voting phase for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey 2023]] ends on [https://zonestamp.toolforge.org/1677261621 24 February at 18:00 UTC]. The results of the survey will be announced on 28 February. '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T328287][https://phabricator.wikimedia.org/T327920][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:57, 21 ഫെബ്രുവരി 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24570514 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-09</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/09|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, in some areas of the world, there were problems with loading pages for 20 minutes and saving edits for 55 minutes. These issues were caused by a problem with our caching servers due to unforseen events during a routine maintenance task. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-02-22_wiki_outage][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-02-22_read_only] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:46, 27 ഫെബ്രുവരി 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24634242 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-10</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/10|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Community Wishlist Survey 2023 edition has been concluded. Community Tech has [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Results|published the results]] of the survey and will provide an update on what is next in April 2023. * On wikis which use [[mw:Special:MyLanguage/Writing_systems|LanguageConverter]] to handle multiple writing systems, articles which used custom conversion rules in the wikitext (primarily on Chinese Wikipedia) would have these rules applied inconsistently in the table of contents, especially in the Vector 2022 skin. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T306862] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * A search system has been added to the [[Special:Preferences|Preferences screen]]. This will let you find different options more easily. Making it work on mobile devices will happen soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T313804] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:49, 6 മാർച്ച് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24676916 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-11</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/11|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-cbk_zamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cdowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cebwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ckbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-csbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304542][https://phabricator.wikimedia.org/T304550] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:19, 13 മാർച്ച് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24700189 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-12</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/12|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, some users experienced issues loading image thumbnails. This was due to incorrectly cached images. [https://phabricator.wikimedia.org/T331820] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] A link to the user's [[{{#special:CentralAuth}}]] page will appear on [[{{#special:Contributions}}]] — some user scripts which previously added this link may cause conflicts. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Admins and patrollers/Add link to CentralAuth on Special:Contributions|voted #17 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The [[{{#special:AbuseFilter}}]] edit window will be resizable and larger by default. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Anti-harassment/Make the AbuseFilter edit window resizable and larger by default|voted #80 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. * There will be a new option for Administrators when they are unblocking a user, to add the unblocked user’s user page to their watchlist. This will work both via [[{{#special:Unblock}}]] and via the API. [https://phabricator.wikimedia.org/T257662] '''Meetings''' * You can join the next meeting with the Wikipedia mobile apps teams. During the meeting, we will discuss the current features and future roadmap. The meeting will be on [https://zonestamp.toolforge.org/1679677204 24 March at 17:00 (UTC)]. See [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Office Hours|details and how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:25, 21 മാർച്ച് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24732558 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-13</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] condition limit was increased from 1000 to 2000. [https://phabricator.wikimedia.org/T309609] * [[:m:Special:MyLanguage/Global AbuseFilter#Locally disabled actions|Some Global AbuseFilter]] actions will no longer apply to local projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T332521] * Desktop users are now able to subscribe to talk pages by clicking on the {{int:discussiontools-newtopicssubscription-button-subscribe-label}} link in the {{int:toolbox}} menu. If you subscribe to a talk page, you receive [[mw:Special:MyLanguage/Notifications|notifications]] when new topics are started on that talk page. This is separate from putting the page on your watchlist or subscribing to a single discussion. [https://phabricator.wikimedia.org/T263821] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You will be able to choose [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Diffs|visual diffs]] on all [[m:Special:MyLanguage/Help:Page history|history pages]] at the Wiktionaries and Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T314588] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The legacy [[mw:Mobile Content Service|Mobile Content Service]] is going away in July 2023. Developers are encouraged to switch to Parsoid or another API before then to ensure service continuity. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/4MVQQTONJT7FJAXNVOFV3WWVVMCHRINE/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:12, 28 മാർച്ച് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24780854 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-14</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/14|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The system for automatically creating categories for the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Babel|Babel]] extension has had several important changes and fixes. One of them allows you to insert templates for automatic category descriptions on creation, allowing you to categorize the new categories. [https://phabricator.wikimedia.org/T211665][https://phabricator.wikimedia.org/T64714][https://phabricator.wikimedia.org/T170654][https://phabricator.wikimedia.org/T184941][https://phabricator.wikimedia.org/T33074] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Some older [[w:en:Web browser|Web browsers]] will stop being able to use [[w:en:JavaScript|JavaScript]] on Wikimedia wikis from this week. This mainly affects users of Internet Explorer 11. If you have an old web browser on your computer you can try to upgrade to a newer version. [https://phabricator.wikimedia.org/T178356] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The deprecated <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.hoverIntent</code></bdi> module has been removed. This module could be used by gadgets and user scripts, to create an artificial delay in how JavaScript responds to a hover event. Gadgets and user scripts should now use jQuery <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>hover()</code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>on()</code></bdi> instead. Examples can be found in the [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Migration_guide_(users)#jquery.hoverIntent|migration guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T311194] * Some of the links in [[{{#special:SpecialPages}}]] will be re-arranged. There will be a clearer separation between links that relate to all users, and links related to your own user account. [https://phabricator.wikimedia.org/T333242] * You will be able to hide the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Replying|Reply button]] in archived discussion pages with a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__ARCHIVEDTALK__</nowiki></code></bdi> magic word. There will also be a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.mw-archivedtalk</code></bdi> CSS class for hiding the Reply button in individual sections on a page. [https://phabricator.wikimedia.org/T249293][https://phabricator.wikimedia.org/T295553][https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/DiscussionTools/+/738221] '''Future changes''' * The Vega software that creates data visualizations in pages, such as graphs, will be upgraded to the newest version in the future. Graphs that still use the very old version 1.5 syntax may stop working properly. Most existing uses have been found and updated, but you can help to check, and to update any local documentation. [[phab:T260542|Examples of how to find and fix these graphs are available]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:38, 3 ഏപ്രിൽ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24820268 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-15</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] In the visual editor, it is now possible to edit captions of images in galleries without opening the gallery dialog. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/Editable gallery captions in Visual Editor|voted #61 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T190224] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] You can now receive notifications when another user edits your user page. See the "{{int:Echo-category-title-edit-user-page}}" option in [[Special:Preferences#mw-prefsection-echo|your Preferences]]. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Anti-harassment/Notifications for user page edits|voted #3 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T3876] '''Problems''' * There was a problem with all types of CentralNotice banners still being shown to logged-in users even if they had [[Special:Preferences#mw-prefsection-centralnotice-banners|turned off]] specific banner types. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T331671] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-arywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dinwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dsbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-elwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-emlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-etwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-euwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-extwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tumwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ffwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiu_vrowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frpwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-furwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gcrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-glwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-glkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gotwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-guwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gvwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304551][https://phabricator.wikimedia.org/T308133] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:04, 10 ഏപ്രിൽ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24851886 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-16</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/16|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can now see [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Show_nearby_articles|nearby articles on a Kartographer map]] with the button for the new feature "{{int:Kartographer-sidebar-nearbybutton}}". Six wikis have been testing this feature since October. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Nearby_articles#Implementation][https://phabricator.wikimedia.org/T334079] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The [[m:Special:GlobalWatchlist|Special:GlobalWatchlist]] page now has links for "{{int:globalwatchlist-markpageseen}}" for each entry. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Button to mark a single change as read in the global watch list|voted #161 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334246] '''Problems''' * At Wikimedia Commons, some thumbnails have not been getting replaced correctly after a new version of the image is uploaded. This should be fixed later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T331138][https://phabricator.wikimedia.org/T333042] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] For the last few weeks, some external tools had inconsistent problems with logging-in with OAuth. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T332650] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:53, 18 ഏപ്രിൽ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24881071 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-17</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The date-selection menu on pages such as [[{{#special:Contributions}}]] will now show year-ranges that are in the current and past decade, instead of the current and future decade. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Change year range shown in date selection popup|voted #145 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334316] '''Problems''' * Due to security issues with the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]], graphs have been disabled in all Wikimedia projects. Wikimedia Foundation teams are working to respond to these vulnerabilities. [https://phabricator.wikimedia.org/T334940] * For a few days, it was not possible to save some kinds of edits on the mobile version of a wiki. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T334797][https://phabricator.wikimedia.org/T334799][https://phabricator.wikimedia.org/T334794] '''Changes later this week''' * All wikis will be read-only for a few minutes on April 26. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1682517653 14:00 UTC]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The Editing team plans an A/B test for [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|a usability analysis of the Talk page project]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Analysis|planned measurements are available]]. Your wiki [[phab:T332946|may be invited to participate]]. Please suggest improvements to the measurement plan at [[mw:Talk:Talk pages project/Usability|the discussion page]]. * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2023-2024|The Wikimedia Foundation annual plan 2023-2024 draft is open for comment and input]] until May 19. The final plan will be published in July 2023 on Meta-wiki. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:02, 24 ഏപ്രിൽ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24933592 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-18</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The content attribution tools [[mw:Special:MyLanguage/Who Wrote That?|Who Wrote That?]], [[xtools:authorship|XTools Authorship]], and [[xtools:blame|XTools Blame]] now support the French and Italian Wikipedias. More languages will be added in the near future. This is part of the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Extend "Who Wrote That?" tool to more wikis|#7 wish in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T243711][https://phabricator.wikimedia.org/T270490][https://phabricator.wikimedia.org/T334891] * The [[:commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2commons]] tool has been updated. This fixed several bugs related to YouTube uploads. [https://github.com/toolforge/video2commons/pull/162/commits] * The [[{{#special:Preferences}}]] page has been redesigned on mobile web. The new design makes it easier to browse the different categories and settings at low screen widths. You can also now access the page via a link in the Settings menu in the mobile web sidebar. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Content_moderation_on_mobile_web/Preferences] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:44, 2 മേയ് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24966974 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-19</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/19|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] When you close an image that is displayed via MediaViewer, it will now return to the wiki page instead of going back in your browser history. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Return to the article when closing the MediaViewer|voted #65 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T236591] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|SyntaxHighlight]] extension now supports <bdi lang="en" dir="ltr"><code>wikitext</code></bdi> as a selected language. Old alternatives that were used to highlight wikitext, such as <bdi lang="en" dir="ltr"><code>html5</code></bdi>, <bdi lang="en" dir="ltr"><code>moin</code></bdi>, and <bdi lang="en" dir="ltr"><code>html+handlebars</code></bdi>, can now be replaced. [https://phabricator.wikimedia.org/T29828] * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Creating pages with preloaded text|Preloading text to new pages/sections]] now supports preloading from localized MediaWiki interface messages. [https://cs.wikipedia.org/wiki/User_talk:Martin_Urbanec_(WMF)?action=edit&section=new&preload=MediaWiki:July Here is an example] at the {{int:project-localized-name-cswiki/en}} that uses <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>preload=MediaWiki:July</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T330337] '''Problems''' * Graph Extension update: Foundation developers have completed upgrading the visualization software to Vega5. Existing community graphs based on Vega2 are no longer compatible. Communities need to update local graphs and templates, and shared lua modules like <bdi lang="de" dir="ltr">[[:de:Modul:Graph]]</bdi>. The [https://vega.github.io/vega/docs/porting-guide/ Vega Porting guide] provides the most comprehensive detail on migration from Vega2 and [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Template:Graph:PageViews&action=history here is an example migration]. Vega5 has currently just been enabled on mediawiki.org to provide a test environment for communities. [https://phabricator.wikimedia.org/T334940#8813922] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Until now, all new OAuth apps went through manual review. Starting this week, apps using identification-only or basic authorizations will not require review. [https://phabricator.wikimedia.org/T67750] '''Future changes''' * During the next year, MediaWiki will stop using IP addresses to identify logged-out users, and will start automatically assigning unique temporary usernames. Read more at [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates]]. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#What should it look like?|join the discussion]] about the [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates#What will temporary usernames look like?|format of the temporary usernames]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T332805] * There will be an [[:w:en:A/B testing|A/B test]] on 10 Wikipedias where the Vector 2022 skin is the default skin. Half of logged-in desktop users will see an interface where the different parts of the page are more clearly separated. You can [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2023-05 Zebra9 A/B test|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333180][https://phabricator.wikimedia.org/T335972] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] <code>jquery.tipsy</code> will be removed from the MediaWiki core. This will affect some user scripts. Many lines with <code>.tipsy(</code> can be commented out. <code>OO.ui.PopupWidget</code> can be used to keep things working like they are now. You can [[phab:T336019|read more]] and [[:mw:Help:Locating broken scripts|read about how to find broken scripts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T336019] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:35, 9 മേയ് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24998636 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-20</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Translations]] are available. '''Problems''' * Citations that are automatically generated based on [[d:Q33057|ISBN]] are currently broken. This affects citations made with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]], and the use of the citoid API in gadgets and user scripts. Work is ongoing to restore this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T336298] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-gorwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hakwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hifwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hsbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-htwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-igwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ilowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-inhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jvwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308134] '''Future changes''' * There is a recently formed team at the Wikimedia Foundation which will be focusing on experimenting with new tools. Currently they are building [[m:Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI|a prototype ChatGPT plugin that allows information generated by ChatGPT to be properly attributed]] to the Wikimedia projects. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget and userscript developers should replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki.cookie</code></bdi>. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> library will be removed in ~1 month, and staff developers will run a script to replace any remaining uses at that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T336018] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:44, 15 മേയ് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25011501 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-21</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The "recent edits" time period for page watchers is now 30 days. It used to be 180 days. This was a [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Change information about the number of watchers on a page|Community Wishlist Survey proposal]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T336250] '''Changes later this week''' * An [[mw:special:MyLanguage/Growth/Positive reinforcement#Impact|improved impact module]] will be available at Wikipedias. The impact module is a feature available to newcomers [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Newcomer homepage|at their personal homepage]]. It will show their number of edits, how many readers their edited pages have, how many thanks they have received and similar things. It is also accessible by accessing Special:Impact. [https://phabricator.wikimedia.org/T336203] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W21"/> </div> 16:54, 22 മേയ് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25028325 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-22</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/22|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Citations can once again be added automatically from ISBNs, thanks to Zotero's ISBN searches. The current data sources are the Library of Congress (United States), the Bibliothèque nationale de France (French National Library), and K10plus ISBN (German repository). Additional data source searches can be [[mw:Citoid/Creating Zotero translators|proposed to Zotero]]. The ISBN labels in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]] will reappear later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T336298#8859917] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The page [[{{#special:EditWatchlist}}]] now has "{{int:watchlistedit-normal-check-all}}" options to select all the pages within a namespace. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Watchlist edit - "check all" checkbox|voted #161 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334252] '''Problems''' * For a few days earlier this month, the "Add interlanguage link" item in the Tools menu did not work properly. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T337081] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * VisualEditor will be switched to a new backend on [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/small.dblist small] and [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/medium.dblist medium] wikis this week. Large wikis will follow in the coming weeks. This is part of the effort to move Parsoid into MediaWiki core. The change should have no noticeable effect on users, but if you experience any slow loading or other strangeness when using VisualEditor, please report it on the phabricator ticket linked here. [https://phabricator.wikimedia.org/T320529] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:01, 29 മേയ് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25079963 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-23</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/23|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:RealMe|RealMe]] extension allows you to mark URLs on your user page as verified for Mastodon and similar software. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] Citation and footnote editing can now be started from the reference list when using the visual editor. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Citations/Allow citations to be edited in the references section with VisualEditor|voted #2 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T54750] * Previously, clicking on someone else's link to Recent Changes with filters applied within the URL could unintentionally change your preference for "{{int:Rcfilters-group-results-by-page}}". This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T202916#8874081] '''Problems''' * For a few days last week, some tools and bots returned outdated information due to database replication problems, and may have been down entirely while it was being fixed. These issues have now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T337446] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Bots will no longer be prevented from making edits because of URLs that match the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SpamBlacklist|spam blacklist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T313107] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:51, 5 ജൂൺ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25114640 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-24</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The content attribution tools [[mw:Special:MyLanguage/Who Wrote That?|Who Wrote That?]], [[xtools:authorship|XTools Authorship]], and [[xtools:blame|XTools Blame]] now support the Dutch, German, Hungarian, Indonesian, Japanese, Polish and Portuguese Wikipedias. This was the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Extend "Who Wrote That?" tool to more wikis|#7 wish in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334891] * The [[mw:Special:MyLanguage/Structured Data Across Wikimedia/Search Improvements#Search Preview panel|Search Preview panel]] has been deployed on four Wikipedias (Catalan, Dutch, Hungarian and Norwegian). The panel will show an image related to the article (if existing), the top sections of the article, related images (coming from MediaSearch on Commons), and eventually the sister projects associated with the article. [https://phabricator.wikimedia.org/T306341] * The [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:RealMe#Verifying_a_link_on_non-user_pages|RealMe]] extension now allows administrators to verify URLs for any page, for Mastodon and similar software. [https://phabricator.wikimedia.org/T324937] * The default project license [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimediaannounce-l@lists.wikimedia.org/thread/7G6XPWZPQFLZ2JANN3ZX6RT4DVUI3HZQ/ has been officially upgraded] to CC BY-SA 4.0. The software interface messages have been updated. Communities should feel free to start updating any mentions of the old CC BY-SA 3.0 licensing within policies and related documentation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T319064] '''Problems''' * For three days last month, some Wikipedia pages edited with VisualEditor or DiscussionTools had an unintended <code><nowiki>__TOC__</nowiki></code> (or its localized form) added during an edit. There is [[mw:Parsoid/Deployments/T336101_followup|a listing of affected pages sorted by wiki]], that may still need to be fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T336101] * Currently, the "{{int:Visualeditor-dialog-meta-categories-defaultsort-label}}" feature in VisualEditor is broken. Existing <code><nowiki>{{DEFAULTSORT:...}}</nowiki></code> keywords incorrectly appear as missing templates in VisualEditor. Developers are exploring how to fix this. In the meantime, those wishing to edit the default sortkey of a page are advised to switch to source editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T337398] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Last week, an update to the delete form may have broken some gadgets or user scripts. If you need to manipulate (empty) the reason field, replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>#wpReason</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space: nowrap;"><code>#wpReason > input</code></bdi>. See [https://cs.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AGadget-CleanDeleteReasons.js&diff=22859956&oldid=12794189 an example fix]. [https://phabricator.wikimedia.org/T337809] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * VisualEditor will be switched to a new backend on English Wikipedia on Monday, and all other [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/large.dblist large] wikis on Thursday. The change should have no noticeable effect on users, but if you experience any slow loading or other strangeness when using VisualEditor, please report it on the phabricator ticket linked here. [https://phabricator.wikimedia.org/T320529] '''Future changes''' * From 5 June to 17 July, the Foundation's [[:mw:Wikimedia Security Team|Security team]] is holding a consultation with contributors regarding a draft policy to govern the use of third-party resources in volunteer-developed gadgets and scripts. Feedback and suggestions are warmly welcome at [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] on meta-wiki. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14:50, 12 ജൂൺ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25133779 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-25</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Flame graphs are now available in WikimediaDebug. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/JXNQD3EHG5V5QW5UXFDPSHQG4MJ3FWJQ/][https://techblog.wikimedia.org/2023/06/08/flame-graphs-arrive-in-wikimediadebug/] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * There is now a toolbar search popup in the visual editor. You can trigger it by typing <code>\</code> or pressing <code>ctrl + shift + p</code>. It can help you quickly access most tools in the editor. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Visual_editor_toolbar_search_feature.png][https://phabricator.wikimedia.org/T66905] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:08, 19 ജൂൺ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25159510 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-26</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Action API modules and Special:LinkSearch will now add a trailing <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>/</code></bdi> to all <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>prop=extlinks</code></bdi> responses for bare domains. This is part of the work to remove duplication in the <code>externallinks</code> database table. [https://phabricator.wikimedia.org/T337994] '''Problems''' * Last week, search was broken on Commons and Wikidata for 23 hours. [https://phabricator.wikimedia.org/T339810][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-06-18_search_broken_on_wikidata_and_commons] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Minerva skin now applies more predefined styles to the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.mbox-text</code></bdi> CSS class. This enables support for mbox templates that use divs instead of tables. Please make sure that the new styles won't affect other templates in your wiki. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/skins/MinervaNeue/+/930901/][https://phabricator.wikimedia.org/T339040] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadgets will now load on both desktop and mobile by default. Previously, gadgets loaded only on desktop by default. Changing this default using the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>|targets=</code></bdi> parameter is also deprecated and should not be used. You should make gadgets work on mobile or disable them based on the skin (with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>|skins=</code></bdi> parameter in <bdi lang="en" dir="ltr">MediaWiki:Gadgets-definition</bdi>) rather than whether the user uses the mobile or the desktop website. Popular gadgets that create errors on mobile will be disabled by developers on the Minerva skin as a temporary solution. [https://phabricator.wikimedia.org/T127268] * All namespace tabs now have the same browser [[m:Special:MyLanguage/Help:Keyboard_shortcuts|access key]] by default. Previously, custom and extension-defined namespaces would have to have their access keys set manually on-wiki, but that is no longer necessary. [https://phabricator.wikimedia.org/T22126] * The review form of the Flagged Revisions extension now uses the standardized [[mw:Special:MyLanguage/Codex|user interface components]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] How media is structured in the parser's HTML output will change in the coming weeks at [[:wikitech:Deployments/Train#Thursday|group2 wikis]]. This change improves the accessibility of content. You may need to update your site-CSS, or userscripts and gadgets. There are [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Media_structure/FAQ|details on what code to check, how to update the code, and where to report any related problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314318] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:18, 26 ജൂൺ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25202311 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-27</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/27|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the rolling out of the [[m:Community Wishlist Survey 2022/Multimedia and Commons/Audio links that play on click|audio links that play on click]] wishlist proposal, [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/small.dblist small wikis] will now be able to use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos#Inline audio player mode|inline audio player]] that is implemented by the [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] extension. [https://phabricator.wikimedia.org/T336763] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] From this week all gadgets automatically load on mobile and desktop sites. If you see any problems with gadgets on your wikis, please adjust the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|gadget options]] in your gadget definitions file. [https://phabricator.wikimedia.org/T328610] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:50, 3 ജൂലൈ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25231546 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-28</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Structured Data Across Wikimedia/Section-level Image Suggestions|Section-level Image Suggestions feature]] has been deployed on seven Wikipedias (Portuguese, Russian, Indonesian, Catalan, Hungarian, Finnish and Norwegian Bokmål). The feature recommends images for articles on contributors' watchlists that are a good match for individual sections of those articles. * [[:m:Special:MyLanguage/Global AbuseFilter|Global abuse filters]] have been enabled on all Wikimedia projects, except English and Japanese Wikipedias (who opted out). This change was made following a [[:m:Requests for comment/Make global abuse filters opt-out|global request for comments]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T341159] * [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] is a new tool for administrators to help fight spam. It provides a clearer interface for blocking plain domains (and their subdomains), is more easily searchable, and is faster for the software to process for each edit on the wiki. It does not support regex (for complex cases), nor URL path-matching, nor the [[MediaWiki:Spam-whitelist|MediaWiki:Spam-whitelist]], but otherwise it replaces most of the functionalities of the existing [[MediaWiki:Spam-blacklist|MediaWiki:Spam-blacklist]]. There is a Python script to help migrate all simple domains into this tool, and more feature details, within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:BlockedExternalDomains|the tool's documentation]]. It is available at all wikis except for Meta-wiki, Commons, and Wikidata. [https://phabricator.wikimedia.org/T337431] * The WikiEditor extension was updated. It includes some of the most frequently used features of wikitext editing. In the past, many of its messages could only be translated by administrators, but now all regular translators on translatewiki can translate them. Please check [https://translatewiki.net/wiki/Special:MessageGroupStats?group=ext-wikieditor&messages=&x=D#sortable:0=asc the state of WikiEditor localization into your language], and if the "Completion" for your language shows anything less than 100%, please complete the translation. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-ambassadors@lists.wikimedia.org/thread/D4YELU2DXMZ75PGELUOKXXMFF3FH45XA/ a more detailed explanation]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * The default protocol of [[{{#special:LinkSearch}}]] and API counterparts has changed from http to both http and https. [https://phabricator.wikimedia.org/T14810] * [[{{#special:LinkSearch}}]] and its API counterparts will now search for all of the URL provided in the query. It used to be only the first 60 characters. This feature was requested fifteen years ago. [https://phabricator.wikimedia.org/T17218] '''Future changes''' * There is an experiment with a [[:w:en:ChatGPT|ChatGPT]] plugin. This is to show users where the information is coming from when they read information from Wikipedia. It has been tested by Wikimedia Foundation staff and other Wikimedians. Soon all ChatGPT plugin users can use the Wikipedia plugin. This is the same plugin which was mentioned in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Tech News 2023/20]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI] * There is an ongoing discussion on a [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|proposed Third-party resources policy]]. The proposal will impact the use of third-party resources in gadgets and userscripts. Based on the ideas received so far, policy includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, some best practices and exemption requirements such as code transparency and inspectability. Your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on [[m:Talk:Third-party resources policy|on the policy talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:53, 10 ജൂലൈ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25278797 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-29</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/29|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] We are now serving 1% of all global user traffic from [[:en:Kubernetes|Kubernetes]] (you can [[wikitech:MediaWiki On Kubernetes|read more technical details]]). We are planning to increment this percentage regularly. You can [[phab:T290536|follow the progress of this work]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Help:System_message|system messages]] will now look for available local fallbacks, instead of always using the default fallback defined by software. This means wikis no longer need to override each language on the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback_languages|fallback chain]] separately. For example, English Wikipedia doesn't have to create <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>en-ca</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>en-gb</code></bdi> subpages with a transclusion of the base pages anymore. This makes it easier to maintain local overrides. [https://phabricator.wikimedia.org/T229992] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>action=growthsetmentorstatus</code></bdi> API will be deprecated with the new MediaWiki version. Bots or scripts calling that API should use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>action=growthmanagementorlist</code></bdi> API now. [https://phabricator.wikimedia.org/T321503] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:07, 17 ജൂലൈ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25289122 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-30</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/30|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] On July 18, the Wikimedia Foundation launched a survey about the [[:mw:Technical_decision_making|technical decision making process]] for people who do technical work that relies on software that is maintained by the Foundation or affiliates. If this applies to you, [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/885471 please take part in the survey]. The survey will be open for three weeks, until August 7. You can find more information in [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/Q7DUCFA75DXG3G2KHTO7CEWMLCYTSDB2/|the announcement e-mail on wikitech-l]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 02:19, 25 ജൂലൈ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25332248 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-31</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/31|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Synchronizer|Synchronizer]] tool is now available to keep Lua modules synced across Wikimedia wikis, along with [[mw:Multilingual Templates and Modules|updated documentation]] to develop global Lua modules and templates. * The tag filter on [[{{#special:NewPages}}]] and revision history pages can now be inverted. For example, you can hide edits that were made using an automated tool. [https://phabricator.wikimedia.org/T334337][https://phabricator.wikimedia.org/T334338] * The Wikipedia [[:w:en:ChatGPT|ChatGPT]] plugin experiment can now be used by ChatGPT users who can use plugins. You can participate in a [[:m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2023-2024/Draft/Future Audiences#Announcing monthly Future Audiences open "office hours"|video call]] if you want to talk about this experiment or similar work. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI] '''Problems''' * It was not possible to generate a PDF for pages with non-Latin characters in the title, for the last two weeks. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T342442] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Tuesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-kawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kaawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kbdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kbpwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-knwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kshwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kwwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308135] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:53, 31 ജൂലൈ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25362228 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-32</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/32|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Mobile Web editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced_mobile_contributions#August_1,_2023_-_Full-page_editing_added_on_mobile|edit a whole page at once]]. To use this feature, turn on "{{int:Mobile-frontend-mobile-option-amc}}" in your settings and use the "{{int:Minerva-page-actions-editfull}}" button in the "{{int:Minerva-page-actions-overflow}}" menu. [https://phabricator.wikimedia.org/T203151] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:20, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25420038 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-33</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/33|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Content translation system is no longer using Youdao's [[mw:Special:MyLanguage/Help:Content_translation/Translating/Initial_machine_translation|machine translation service]]. The service was in place for several years, but due to no usage, and availability of alternatives, it was deprecated to reduce maintenance overheads. Other services which cover the same languages are still available. [https://phabricator.wikimedia.org/T329137] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ladwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lbewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lezwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lfnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-liwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lijwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lmowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ltgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-maiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-map_bmswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mdfwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kywiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308136] <!-- TODO replace wiki codes --> '''Future changes''' * A few gadgets/user scripts which add icons to the Minerva skin need to have their CSS updated. There are more details available including a [[phab:T344067|search for all existing instances and how to update them]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 05:59, 15 ഓഗസ്റ്റ് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25428668 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-34</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/34|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [https://gdrive-to-commons.toolforge.org/ GDrive to Commons Uploader] tool is now available. It enables [[m:Special:MyLanguage/GDrive to Commons Uploader|securely selecting and uploading files]] from your Google Drive directly to Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T267868] * From now on, we will announce new Wikimedia wikis in Tech News, so you can update any tools or pages. ** Since the last edition, two new wikis have been created: *** a Wiktionary in [[d:Q7121294|Pa'O]] ([[wikt:blk:|<code>wikt:blk:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T343540] *** a Wikisource in [[d:Q34002|Sundanese]] ([[s:su:|<code>s:su:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T343539] ** To catch up, the next most recent six wikis are: *** Wikifunctions ([[f:|<code>f:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T275945] *** a Wiktionary in [[d:Q2891049|Mandailing]] ([[wikt:btm:|<code>wikt:btm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335216] *** a Wikipedia in [[d:Q5555465|Ghanaian Pidgin]] ([[w:gpe:|<code>w:gpe:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335969] *** a Wikinews in [[d:Q3111668|Gungbe]] ([[n:guw:|<code>n:guw:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T334394] *** a Wiktionary in [[d:Q33522|Kabardian]] ([[wikt:kbd:|<code>wikt:kbd:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T333266] *** a Wikipedia in [[d:Q35570|Fante]] ([[w:fat:|<code>w:fat:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335016] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-22|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-23|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-24|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] There is an existing [[mw:Stable interface policy|stable interface policy]] for MediaWiki backend code. There is a [[mw:User:Jdlrobson/Stable interface policy/frontend|proposed stable interface policy for frontend code]]. This is relevant for anyone who works on gadgets or Wikimedia frontend code. You can read it, discuss it, and let the proposer know if there are any problems. [https://phabricator.wikimedia.org/T344079] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W34"/> </div> 15:24, 21 ഓഗസ്റ്റ് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25497111 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-35</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/35|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|better diff handling of paragraph splits]], improved detection of splits is being rolled out. Over the last two weeks, we deployed this support to [[wikitech:Deployments/Train#Groups|group0]] and group1 wikis. This week it will be deployed to group2 wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T341754] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] All [[{{#special:Contributions}}]] pages now show the user's local edit count and the account's creation date. [https://phabricator.wikimedia.org/T324166] * Wikisource users can now use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>prpbengalicurrency</code></bdi> label to denote Bengali currency characters as page numbers inside the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><pagelist></nowiki></code></bdi> tag. [https://phabricator.wikimedia.org/T268932] * Two preferences have been relocated. The preference "{{int:visualeditor-preference-visualeditor}}" is now shown on the [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|"{{int:prefs-editing}}" tab]] at all wikis. Previously it was shown on the "{{int:prefs-betafeatures}}" tab at some wikis. The preference "{{int:visualeditor-preference-newwikitexteditor-enable}}" is now also shown on the "{{int:prefs-editing}}" tab at all wikis, instead of the "{{int:prefs-betafeatures}}" tab. [https://phabricator.wikimedia.org/T335056][https://phabricator.wikimedia.org/T344158] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-31|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] New signups for a Wikimedia developer account will start being pushed towards <bdi lang="en" dir="ltr">[https://idm.wikimedia.org/ idm.wikimedia.org]</bdi>, rather than going via Wikitech. [[wikitech:IDM|Further information about the new system is available]]. * All right-to-left language wikis, plus Korean, Armenian, Ukrainian, Russian, and Bulgarian Wikipedias, will have a link in the sidebar that provides a short URL of that page, using the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]]. This feature will come to more wikis in future weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T267921] '''Future changes''' * The removal of the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DoubleWiki|DoubleWiki extension]] is being discussed. This extension currently allows Wikisource users to view articles from multiple language versions side by side when the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><=></code></bdi> symbol next to a specific language edition is selected. Comments on this are welcomed at [[phab:T344544|the phabricator task]]. * A proposal has been made to merge the second hidden-categories list (which appears below the wikitext editing form) with the main list of categories (which is further down the page). [[phab:T340606|More information is available on Phabricator]]; feedback is welcome! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:59, 28 ഓഗസ്റ്റ് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25510866 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-36</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/36|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[m:Wikisource_EditInSequence|EditInSequence]], a feature that allows users to edit pages faster on Wikisource has been moved to a Beta Feature based on community feedback. To enable it, you can navigate to the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features tab in Preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308098] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Generate Audio for IPA|Generate Audio for IPA]] and [[m:Community Wishlist Survey 2022/Multimedia and Commons/Audio links that play on click|Audio links that play on click]] wishlist proposals, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos#Inline_audio_player_mode|inline audio player mode]] of [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] has been deployed to all projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T336763] * There is a new option for Administrators when they are changing the usergroups for a user, to add the user’s user page to their watchlist. This works both via [[{{#special:UserRights}}]] and via the API. [https://phabricator.wikimedia.org/T272294] * One new wiki has been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34318|Talysh]] ([[w:tly:|<code>w:tly:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T345166] '''Problems''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:LoginNotify|LoginNotify extension]] was not sending notifications since January. It has now been fixed, so going forward, you may see notifications for failed login attempts, and successful login attempts from a new device. [https://phabricator.wikimedia.org/T344785] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-mhrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-miwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-minwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mtwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mwlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-myvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mznwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nahwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-napwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ndswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nds_nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-novwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nqowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nrmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nsowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ocwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-olowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-omwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-orwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-oswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pagwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-papwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pcdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pdcwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pflwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pihwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pmswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pnbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pntwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pswiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308137][https://phabricator.wikimedia.org/T308138] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:32, 4 സെപ്റ്റംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25566983 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-37</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/37|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/ORES|ORES]], the revision evaluation service, is now using a new open-source infrastructure on all wikis except for English Wikipedia and Wikidata. These two will follow this week. If you notice any unusual results from the Recent Changes filters that are related to ORES (for example, "{{int:ores-rcfilters-damaging-title}}" and "{{int:ores-rcfilters-goodfaith-title}}"), please [[mw:Talk:Machine Learning|report them]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T342115] * When you are logged in on one Wikimedia wiki and visit a different Wikimedia wiki, the system tries to log you in there automatically. This has been unreliable for a long time. You can now visit the login page to make the system try extra hard. If you feel that made logging in better or worse than it used to be, your feedback is appreciated. [https://phabricator.wikimedia.org/T326281] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Technical decision making|Technical Decision-Making Forum Retrospective]] team invites anyone involved in the technical field of Wikimedia projects to signup to and join [[mw:Technical decision making/Listening Sessions|one of their listening sessions]] on 13 September. Another date will be scheduled later. The goal is to improve the technical decision-making processes. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|Better diff handling of paragraph splits]] wishlist proposal, the inline switch widget in diff pages is being rolled out this week to all wikis. The inline switch will allow viewers to toggle between a unified inline or two-column diff wikitext format. [https://phabricator.wikimedia.org/T336716] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on 20 September. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This is planned at 14:00 UTC.]] More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T345263] * The Enterprise API is launching a new feature called "[http://breakingnews-beta.enterprise.wikimedia.com/ breaking news]". Currently in BETA, this attempts to identify likely "newsworthy" topics as they are currently being written about in any Wikipedia. Your help is requested to improve the accuracy of its detection model, especially on smaller language editions, by recommending templates or identifiable editing patterns. See more information at [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/Breaking news|the documentation page]] on MediaWiki or [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/FAQ#What is Breaking News|the FAQ]] on Meta. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:07, 11 സെപ്റ്റംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25589064 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-38</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/38|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki now has a [[mw:Stable interface policy/frontend|stable interface policy for frontend code]] that more clearly defines how we deprecate MediaWiki code and wiki-based code (e.g. gadgets and user scripts). Thank you to everyone who contributed to the content and discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T346467][https://phabricator.wikimedia.org/T344079] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * All wikis will be read-only for a few minutes on September 20. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This is planned at 14:00 UTC.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T345263] * All wikis will have a link in the sidebar that provides a short URL of that page, using the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T267921] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The team investigating the Graph Extension posted [[mw:Extension:Graph/Plans#Proposal|a proposal for reenabling it]] and they need your input. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:19, 18 സെപ്റ്റംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25623533 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-39</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Vector 2022 skin will now remember the pinned/unpinned status for the Table of Contents for all logged-out users. [https://phabricator.wikimedia.org/T316060] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui</nowiki></code></bdi> modules are now deprecated as part of the move to Vue.js and Codex. There is a [[mw:Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. More [[phab:T346468|details are available in the task]] and your questions are welcome there. * Gadget definitions will have a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|new "namespaces" option]]. The option takes a list of namespace IDs. Gadgets that use this option will only load on pages in the given namespaces. '''Future changes''' * New variables will be added to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]]: <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">global_account_groups</bdi></code> and <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">global_account_editcount</bdi></code>. They are available only when an account is being created. You can use them to prevent blocking automatic creation of accounts when users with many edits elsewhere visit your wiki for the first time. [https://phabricator.wikimedia.org/T345632][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Rules_format] '''Meetings''' * You can join the next meeting with the Wikipedia mobile apps teams. During the meeting, we will discuss the current features and future roadmap. The meeting will be on [https://zonestamp.toolforge.org/1698426015 27 October at 17:00 (UTC)]. See [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Office_Hours#October_2023|details and how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:51, 26 സെപ്റ്റംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25655264 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-40</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/40|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering-advancedrendering|user preference]] for "{{int:tog-forcesafemode}}". This setting will make pages load without including any on-wiki JavaScript or on-wiki stylesheet pages. It can be useful for debugging broken JavaScript gadgets. [https://phabricator.wikimedia.org/T342347] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget definitions now have a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|new "<var>contentModels</var>" option]]. The option takes a list of page content models, like <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">wikitext</bdi></code> or <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">css</bdi></code>. Gadgets that use this option will only load on pages with the given content models. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.29|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-03|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-04|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-05|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Vector 2022 skin will no longer use the custom styles and scripts of Vector legacy (2010). The change will be made later this year or in early 2024. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Loading Vector 2010 scripts|how to adjust the CSS and JS pages on your wiki]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T331679] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:26, 3 ഒക്ടോബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25686930 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-41</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/41|Translations]] are available. '''Recent changes''' * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q33291|Fon]] ([[w:fon:|<code>w:fon:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T347935] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.30|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-wawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-warwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-wowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xalwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xmfwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-yiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-yowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zeawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zh_min_nanwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zuwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308139] * At some wikis, newcomers are suggested images from Commons to add to articles without any images. Starting on Tuesday, newcomers at these wikis will be able to add images to unillustrated article sections. The specific wikis are listed under "Images recommendations" [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment table|at the Growth team deployment table]]. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add an image|learn more about this feature.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T345940] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] In the mobile web skin (Minerva) the CSS ID <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#page-actions</nowiki></code></bdi> will be replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#p-views</nowiki></code></bdi>. This change is to make it consistent with other skins and to improve support for gadgets and extensions in the mobile skin. A few gadgets may need to be updated; there are [https://phabricator.wikimedia.org/T348267 details and search-links in the task]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14:39, 9 ഒക്ടോബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25712895 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-42</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/42|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|Unified login]] system's edge login should now be fixed for some browsers (Chrome, Edge, Opera). This means that if you visit a new sister project wiki, you should be logged in automatically without the need to click "Log in" or reload the page. Feedback on whether it's working for you is welcome. [https://phabricator.wikimedia.org/T347889] * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Interface/Edit_notice|Edit notices]] are now available within the MobileFrontend/Minerva skin. This feature was inspired by [[w:en:Wikipedia:EditNoticesOnMobile|the gadget on English Wikipedia]]. See more details in [[phab:T316178|T316178]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * In 3 weeks, in the Vector 2022 skin, code related to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#p-namespaces</nowiki></code></bdi> that was deprecated one year ago will be removed. If you notice tools that should appear next to the "Discussion" tab are then missing, please tell the gadget's maintainers to see [[phab:T347907|instructions in the Phabricator task]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:47, 16 ഒക്ടോബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25745824 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-43</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/43|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language engineering/Newsletter/2023/October|Language and internationalization newsletter]], written quarterly. It contains updates on new feature development, improvements in various language-related technical projects, and related support work. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Source map support has been enabled on all wikis. When you open the debugger in your browser's developer tools, you should be able to see the unminified JavaScript source code. [https://phabricator.wikimedia.org/T47514] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:16, 23 ഒക്ടോബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25782286 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-44</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/44|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Structured Content team, as part of its project of [[:commons:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements|improving UploadWizard on Commons]], made some UX improvements to the upload step of choosing own vs not own work ([[phab:T347590|T347590]]), as well as to the licensing step for own work ([[phab:T347756|T347756]]). * The Design Systems team has released version 1.0.0 of [[wmdoc:codex/latest/|Codex]], the new design system for Wikimedia. See the [[mw:Special:MyLanguage/Design_Systems_Team/Announcing_Codex_1.0|full announcement about the release of Codex 1.0.0]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). * Listings on category pages are sorted on each wiki for that language using a [[:w:en:International Components for Unicode|library]]. For a brief period on 2 November, changes to categories will not be sorted correctly for many languages. This is because the developers are upgrading to a new version of the library. They will then use a script to fix the existing categories. This will take a few hours or a few days depending on how big the wiki is. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Technical Operations/ICU announcement|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T345561][https://phabricator.wikimedia.org/T267145] * Starting November 1, the impact module (Special:Impact) will be upgraded by the Growth team. The new impact module shows newcomers more data regarding their impact on the wiki. It was tested by a few wikis during the last few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T336203] '''Future changes''' * There is [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph/Plans#Roadmap|a proposed plan]] for re-enabling the Graph Extension. You can help by reviewing this proposal and [[mw:Extension_talk:Graph/Plans#c-PPelberg_(WMF)-20231020221600-Update:_20_October|sharing what you think about it]]. * The WMF is working on making it possible for administrators to [[mw:Special:MyLanguage/Community_configuration_2.0|edit MediaWiki configuration directly]]. This is similar to previous work on Special:EditGrowthConfig. [[phab:T349757|A technical RfC is running until November 08, where you can provide feedback.]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:21, 30 ഒക്ടോബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25801989 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-45</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/45|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the Vector 2022 skin, the default font-size of a number of navigational elements (tagline, tools menu, navigational links, and more) has been increased slightly to match the font size used in page content. [https://phabricator.wikimedia.org/T346062] '''Problems''' * Last week, there was a problem displaying some recent edits on [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist a few wikis], for 1-6 hours. The edits were saved but not immediately shown. This was due to a database problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T350443] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). * The Growth team will reassign newcomers from former mentors to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Structured mentor list|the currently active mentors]]. They have also changed the notification language to be more user-friendly. [https://phabricator.wikimedia.org/T330071][https://phabricator.wikimedia.org/T327493] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:05, 6 നവംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25838105 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-46</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Four new wikis have been created: ** a Wikipedia in [[d:Q7598268|Moroccan Amazigh]] ([[w:zgh:|<code>w:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350216] ** a Wikipedia in [[d:Q35159|Dagaare]] ([[w:dga:|<code>w:dga:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350218] ** a Wikipedia in [[d:Q33017|Toba Batak]] ([[w:bbc:|<code>w:bbc:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350320] ** a Wikiquote in [[d:Q33151|Banjar]] ([[q:bjn:|<code>q:bjn:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350217] '''Problems''' * Last week, users who previously visited Meta-Wiki or Wikimedia Commons and then became logged out on those wikis could not log in again. The problem is now resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T350695] * Last week, some pop-up dialogs and menus were shown with the wrong font size. The problem is now resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T350544] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * Reference Previews are coming to many wikis as a default feature. They are popups for references, similar to the [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|PagePreviews feature]]. [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Opt-out feature|You can opt out]] of seeing them. If you are [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|using the gadgets]] Reference Tooltips or Navigation Popups, you won’t see Reference Previews. [[phab:T282999|Deployment]] is planned for November 22, 2023. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Canary (also known as heartbeat) events will be produced into [https://stream.wikimedia.org/?doc#/streams Wikimedia event streams] from December 11. Streams users are advised to filter out these events, by discarding all events where <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>meta.domain == "canary"</nowiki></code></bdi>. Updates to [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot|Pywikibot]] or [https://github.com/ChlodAlejandro/wikimedia-streams wikimedia-streams] will discard these events by default. [https://phabricator.wikimedia.org/T266798] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:52, 13 നവംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25859263 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-47</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-quwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rmywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-roa_rupwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-roa_tarawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ruewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rwwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sahwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-satwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-shwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-siwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-skwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-slwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-smwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sqwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-srwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-srnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-stwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-stqwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-suwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-szlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tcywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tetwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-thwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-towiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tpiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ttwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-twwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tyvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-udmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ugwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-uzwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vecwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vepwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vlswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vowiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308141][https://phabricator.wikimedia.org/T308142][https://phabricator.wikimedia.org/T308143] * The Vector 2022 skin will have some minor visual changes to drop-down menus, column widths, and more. These changes were added to four Wikipedias last week. If no issues are found, these changes will proceed to all wikis this week. These changes will make it possible to add new menus for readability and dark mode. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements/Updates#November_2023:_Visual_changes,_more_deployments,_and_shifting_focus|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T347711] '''Future changes''' * There is [[mw:Extension talk:Graph/Plans#Update: 15 November|an update on re-enabling the Graph Extension]]. To speed up the process, Vega 2 will not be supported and only [https://phabricator.wikimedia.org/T335325 some protocols] will be available at launch. You can help by sharing what you think about the plan. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:55, 21 നവംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25884616 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-48</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/48|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). There is no new MediaWiki version next week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki's JavaScript system will now allow <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax in gadgets and user scripts. Gadget authors should remember that users' browsers may not support it, so it should be used appropriately. [https://phabricator.wikimedia.org/T343499] * The deployment of "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a link]]" announced [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|last week]] was postponed. It will resume this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:08, 27 നവംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25906379 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-49</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/49|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The spacing between paragraphs on Vector 2022 has been changed from 7px to 14px to match the size of the text. This will make it easier to distinguish paragraphs from sentences. [https://phabricator.wikimedia.org/T351754] * The "{{int:Visualeditor-dialog-meta-categories-defaultsort-label}}" feature in VisualEditor is working again. You no longer need to switch to source editing to edit <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{DEFAULTSORT:...}}</nowiki></code></bdi> keywords. [https://phabricator.wikimedia.org/T337398] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * On 6 December, people who have the enabled the preference for "{{int:Discussiontools-preference-visualenhancements}}" will notice the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|talk page usability improvements]] appear on pages that include the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__NEWSECTIONLINK__</nowiki></code></bdi> magic word. If you notice any issues, please [[phab:T352232|share them with the team on Phabricator]]. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Toolforge [[wikitech:News/Toolforge Grid Engine deprecation|Grid Engine shutdown process]] will start on December 14. Maintainers of [[toolforge:grid-deprecation|tools that still use this old system]] should plan to migrate to Kubernetes, or tell the team your plans on Phabricator in the task about your tool, before that date. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/VIWWQKMSQO2ED3TVUR7KPPWRTOBYBVOA/] * Communities using [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions|Structured Discussions]] are being contacted regarding [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|the upcoming deprecation of Structured Discussions]]. You can read more about this project, and share your comments, [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|on the project's page]]. '''Events''' * Registration & Scholarship applications are now open for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2024|Wikimedia Hackathon 2024]] that will take place from 3–5 May in Tallinn, Estonia. Scholarship applications are open until 5 January 2024. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:50, 4 ഡിസംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25914435 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-50</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On Wikimedia Commons, there are some minor user-interface improvements for the "choosing own vs not own work" step in the UploadWizard. This is part of the Structured Content team's project of [[:commons:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements|improving UploadWizard on Commons]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T352707][https://phabricator.wikimedia.org/T352709] '''Problems''' * There was a problem showing the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Newcomer homepage|Newcomer homepage]] feature with the "impact module" and their page-view graphs, for a few days in early December. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T352352][https://phabricator.wikimedia.org/T352349] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-12-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-12-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-12-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=]] The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/796964 2023 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 5 January 2024, and has an associated [[foundation:Legal:December_2023_Developer_Satisfaction_Survey|privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 02:12, 12 ഡിസംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25945501 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-51</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/51|Translations]] are available. '''Tech News''' * The next issue of Tech News will be sent out on 8 January 2024 because of [[w:en:Christmas and holiday season|the holidays]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-12-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-12-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-12-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). There is no new MediaWiki version next week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting December 18, it won't be possible to activate Structured Discussions on a user's own talk page using the Beta feature. The Beta feature option remains available for users who want to deactivate Structured Discussions. This is part of [[mw:Structured Discussions/Deprecation|Structured Discussions' deprecation work]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T248309] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] There will be full support for redirects in the Module namespace. The "Move Page" feature will leave an appropriate redirect behind, and such redirects will be appropriately recognized by the software (e.g. hidden from [[{{#special:UnconnectedPages}}]]). There will also be support for [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#Renaming or moving modules|manual redirects]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T120794] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The MediaWiki JavaScript documentation is moving to a new format. During the move, you can read the old docs using [https://doc.wikimedia.org/mediawiki-core/REL1_41/js/ version 1.41]. Feedback about [https://doc.wikimedia.org/mediawiki-core/master/js/ the new site] is welcome on the [[mw:Talk:JSDoc_WMF_theme|project talk page]]. * The Wishathon is a new initiative that encourages collaboration across the Wikimedia community to develop solutions for wishes collected through the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey|Community Wishlist Survey]]. The first community Wishathon will take place from 15–17 March. If you are interested in a project proposal as a user, developer, designer, or product lead, you can [[m:Special:MyLanguage/Event:WishathonMarch2024|register for the event and read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:17, 18 ഡിസംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25959059 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-02</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W02"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [https://mediawiki2latex.wmflabs.org/ mediawiki2latex] is a tool that converts wiki content into the formats of LaTeX, PDF, ODT, and EPUB. The code now runs many times faster due to recent improvements. There is also an optional Docker container you can [[b:de:Benutzer:Dirk_Hünniger/wb2pdf/install#Using_Docker|install]] on your local machine. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The way that Random pages are selected has been updated. This will slowly reduce the problem of some pages having a lower chance of appearing. [https://phabricator.wikimedia.org/T309477] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W02"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:19, 9 ജനുവരി 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26026251 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-03</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Pages that use the JSON [[mw:Special:MyLanguage/Manual:ContentHandler|contentmodel]] will now use tabs instead of spaces for auto-indentation. This will significantly reduce the page size. [https://phabricator.wikimedia.org/T326065] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and personal user scripts may now use JavaScript syntax introduced in ES6 (also known as "ES2015") and ES7 ("ES2016"). MediaWiki validates the source code to protect other site functionality from syntax errors, and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browsers|supported browsers]]. Previously, Gadgets could use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>requiresES6</nowiki></code></bdi> option. This option is no longer needed and will be removed in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T75714] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|Bot passwords]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|owner-only OAuth consumers]] can now be restricted to allow editing only specific pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T349957] * You can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Thanks|thank]] edits made by bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T341388] * An update on the status of the Community Wishlist Survey for 2024 [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Future Of The Wishlist/January 4, 2024 Update|has been published]]. Please read and give your feedback. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting on January 17, it will not be possible to login to Wikimedia wikis from some specific old versions of the Chrome browser (versions 51–66, released between 2016 and 2018). Additionally, users of iOS 12, or Safari on Mac OS 10.14, may need to login to each wiki separately. [https://phabricator.wikimedia.org/T344791] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> module was deprecated and replaced with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki.cookie</code></bdi> module last year. A script has now been run to replace any remaining uses, and this week the temporary alias will be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354966] '''Future changes''' * Wikimedia Deutschland is working to [[m:WMDE Technical Wishes/Reusing references|make reusing references easier]]. They are looking for people who are interested in participating in [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ individual video calls for user research in January and February]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:12, 16 ജനുവരി 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26074460 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-04</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translations]] are available. '''Problems''' * A bug in UploadWizard prevented linking to the userpage of the uploader when uploading. It has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354529] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:03, 23 ജനുവരി 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26096197 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-05</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Starting Monday January 29, all talk pages messages' timestamps will become a link. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they are looking for, even if this comment was moved elsewhere. This will affect all wikis except for the English Wikipedia. You can read more about this change [https://diff.wikimedia.org/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/ on Diff] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk_pages_permalinking|on Mediawiki.org]].<!-- The Diff post will be published on Monday morning UTC--> [https://phabricator.wikimedia.org/T302011] * There are some improvements to the CAPTCHA to make it harder for spam bots and scripts to bypass it. If you have feedback on this change, please comment on [[phab:T141490|the task]]. Staff are monitoring metrics related to the CAPTCHA, as well as secondary metrics such as account creations and edit counts. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] On February 1, a link will be added to the "Tools" menu to download a [[w:en:QR code|QR code]] that links to the page you are viewing. There will also be a new [[{{#special:QrCode}}]] page to create QR codes for any Wikimedia URL. This addresses the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Mobile and apps/Add ability to share QR code for a page in any Wikimedia project|#19 most-voted wish]] from the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Results|2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T329973] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] which only work in some skins have sometimes used the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>targets</code></bdi> option to limit where you can use them. This will stop working this week. You should use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>skins</code></bdi> option instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T328497] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:31, 29 ജനുവരി 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26137870 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-06</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' *The mobile site history pages now use the same HTML as the desktop history pages. If you hear of any problems relating to mobile history usage please point them to [[phab:T353388|the phabricator task]]. *On most wikis, admins can now block users from making specific actions. These actions are: uploading files, creating new pages, moving (renaming) pages, and sending thanks. The goal of this feature is to allow admins to apply blocks that are adequate to the blocked users' activity. [[m:Special:MyLanguage/Community health initiative/Partial blocks#action-blocks|Learn more about "action blocks"]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T242541][https://phabricator.wikimedia.org/T280531] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Talk pages permalinks that included diacritics and non-Latin script were malfunctioning. This issue is fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356199] '''Future changes''' * [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#24WPs|24 Wikipedias]] with [[mw:Special:MyLanguage/Reference_Tooltips|Reference Tooltips]] as a default gadget are encouraged to remove that default flag. This would make [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference_Previews|Reference Previews]] the new default for reference popups, leading to a more consistent experience across wikis. For [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#46WPs|46 Wikipedias]] with less than 4 interface admins, the change is already scheduled for mid-February, [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Reference Previews to become the default for previewing references on more wikis.|unless there are concerns]]. The older Reference Tooltips gadget will still remain usable and will override this feature, if it is available on your wiki and you have enabled it in your settings. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews#Reference_Previews_to_become_the_default_for_previewing_references_on_more_wikis][https://phabricator.wikimedia.org/T355312] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:22, 5 ഫെബ്രുവരി 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26180971 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-07</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split experiment]] is working and loaded onto 3 test servers. The team in charge is testing the split's impact and requires feedback from WDQS users through the UI or programmatically in different channels. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_graph_split][https://phabricator.wikimedia.org/T356773][https://www.wikidata.org/wiki/User:Sannita_(WMF)] Users' feedback will validate the impact of various use cases and workflows around the Wikidata Query service. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/October_2023_scaling_update][https://www.mediawiki.org/wiki/Wikidata_Query_Service/User_Manual#Federation] '''Problems''' *There was a bug that affected the appearance of visited links when using mobile device to access wiki sites. It made the links appear black; [[phab:T356928|this issue]] is fixed. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] As work continues on the grid engine deprecation,[https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation] tools on the grid engine will be stopped starting on February 14th, 2024. If you have tools actively migrating you can ask for an extension so they are not stopped. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 05:48, 13 ഫെബ്രുവരി 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26223994 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-08</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translations]] are available. '''Recent changes''' * If you have the "{{int:Tog-enotifwatchlistpages}}" option enabled, edits by bot accounts no longer trigger notification emails. Previously, only minor edits would not trigger the notification emails. [https://phabricator.wikimedia.org/T356984] * There are changes to how user and site scripts load for [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022| Vector 2022]] on specific wikis. The changes impacted the following Wikis: all projects with [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector|Vector legacy]] as the default skin, Wikivoyage, and Wikibooks. Other wikis will be affected over the course of the next three months. Gadgets are not impacted. If you have been affected or want to minimize the impact on your project, see [[Phab:T357580| this ticket]]. Please coordinate and take action proactively. *Newly auto-created accounts (the accounts you get when you visit a new wiki) now have the same local notification preferences as users who freshly register on that wiki. It is effected in four notification types listed in the [[phab:T353225|task's description]]. *The maximum file size when using [[c:Special:MyLanguage/Commons:Upload_Wizard|Upload Wizard]] is now 5 GiB. [https://phabricator.wikimedia.org/T191804] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Selected tools on the grid engine have been [[wikitech:News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation|stopped]] as we prepare to shut down the grid on March 14th, 2024. The tool's code and data have not been deleted. If you are a maintainer and you want your tool re-enabled reach out to the [[wikitech:Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support|team]]. Only tools that have asked for extension are still running on the grid. * The CSS <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/filter filter]</code></bdi> property can now be used in HTML <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>style</code></bdi> attributes in wikitext. [https://phabricator.wikimedia.org/T308160] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:36, 19 ഫെബ്രുവരി 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26254282 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-09</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile|mobile visual editor]] is now the default editor for users who never edited before, at a small group of wikis. [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile/VE_mobile_default#A/B_test_results| Research ]] shows that users using this editor are slightly more successful publishing the edits they started, and slightly less successful publishing non-reverted edits. Users who defined the wikitext editor as their default on desktop will get the wikitext editor on mobile for their first edit on mobile as well. [https://phabricator.wikimedia.org/T352127] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Core modules#mw.config|mw.config]] value <code>wgGlobalGroups</code> now only contains groups that are active in the wiki. Scripts no longer have to check whether the group is active on the wiki via an API request. A code example of the above is: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>if (/globalgroupname/.test(mw.config.get("wgGlobalGroups")))</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T356008] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * The right to change [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Tags|edit tags]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>changetags</code></bdi>) will be removed from users in Wikimedia sites, keeping it by default for admins and bots only. Your community can ask to retain the old configuration on your wiki before this change happens. Please indicate in [[phab:T355639|this ticket]] to keep it for your community before the end of March 2024. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:23, 26 ഫെബ്രുവരി 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26294125 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-10</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Special:Book</code></bdi> page (as well as the associated "Create a book" functionality) provided by the old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Collection|Collection extension]] has been removed from all Wikisource wikis, as it was broken. This does not affect the ability to download normal books, which is provided by the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Wikisource|Wikisource extension]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358437] * [[m:Wikitech|Wikitech]] now uses the next-generation [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] wikitext parser by default to generate all pages in the Talk namespace. Report any problems on the [[mw:Talk:Parsoid/Parser_Unification/Known_Issues|Known Issues discussion page]]. You can use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ParserMigration|ParserMigration]] extension to control the use of Parsoid; see the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|ParserMigration help documentation]] for more details. * Maintenance on [https://etherpad.wikimedia.org etherpad] is completed. If you encounter any issues, please indicate in [[phab:T316421|this ticket]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=| Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] allow interface admins to create custom features with CSS and JavaScript. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Gadget</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Gadget_definition</code></bdi> namespaces and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>gadgets-definition-edit</code></bdi> user right were reserved for an experiment in 2015, but were never used. These were visible on Special:Search and Special:ListGroupRights. The unused namespaces and user rights are now removed. No pages are moved, and no changes need to be made. [https://phabricator.wikimedia.org/T31272] * A usability improvement to the "Add a citation" in Wikipedia workflow has been made, the insert button was moved to the popup header. [https://phabricator.wikimedia.org/T354847] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233] * The HTML markup of headings and section edit links will be changed later this year to improve accessibility. See [[mw:Special:MyLanguage/Heading_HTML_changes|Heading HTML changes]] for details. The new markup will be the same as in the new Parsoid wikitext parser. You can test your gadget or stylesheet with the new markup if you add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>?useparsoid=1</code></bdi> to your URL ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Selecting_a_parser_using_a_URL_query_string|more info]]) or turn on Parsoid read views in your user options ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Enabling_via_user_preference|more info]]). * '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:46, 4 മാർച്ച് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26329807 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-11</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * After consulting with various communities, the line height of the text on the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] will be increased to its previous value of 1.65. Different options for typography can also be set using the options in the menu, as needed. [https://phabricator.wikimedia.org/T358498] *The active link color in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva]] will be changed to provide more consistency with our other platforms and best practices. [https://phabricator.wikimedia.org/T358516] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Structured data|Structured data on Commons]] will no longer ask whether you want to leave the page without saving. This will prevent the “information you’ve entered may not be saved” popups from appearing when no information have been entered. It will also make file pages on Commons load faster in certain cases. However, the popups will be hidden even if information has indeed been entered. If you accidentally close the page before saving the structured data you entered, that data will be lost. [https://phabricator.wikimedia.org/T312315] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:04, 11 മാർച്ച് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26374013 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-12</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The notice "Language links are at the top of the page" that appears in the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]] main menu has been removed now that users have learned the new location of the Language switcher. [https://phabricator.wikimedia.org/T353619] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/IP_Editing:_Privacy_Enhancement_and_Abuse_Mitigation/IP_Info_feature|IP info feature]] displays data from Spur, an IP addresses database. Previously, the only data source for this feature was MaxMind. Now, IP info is more useful for patrollers. [https://phabricator.wikimedia.org/T341395] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Toolforge Grid Engine services have been shut down after the final migration process from Grid Engine to Kubernetes. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Obsolete:Toolforge/Grid][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation][https://techblog.wikimedia.org/2022/03/14/toolforge-and-grid-engine/] * Communities can now customize the default reasons for undeleting a page by creating [[MediaWiki:Undelete-comment-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T326746] '''Problems''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE_Technical_Wishes/RevisionSlider|RevisionSlider]] is an interface to interactively browse a page's history. Users in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:RevisionSlider/Developing_a_RTL-accessible_feature_in_MediaWiki_-_what_we%27ve_learned_while_creating_the_RevisionSlider|right-to-left]] languages reported RevisionSlider reacting wrong to mouse clicks. This should be fixed now. [https://phabricator.wikimedia.org/T352169] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1710943200 14:00 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:39, 18 മാർച്ച് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26410165 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-13</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] An update was made on March 18th 2024 to how various projects load site, user JavaScript and CSS in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]]. A [[phab:T360384|checklist]] is provided for site admins to follow. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:56, 25 മാർച്ച് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26446209 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-14</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading|reading accessibility]] beta feature will notice that the default line height for the standard and large text options has changed. [https://phabricator.wikimedia.org/T359030] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * The Wikimedia Foundation has an annual plan. The annual plan decides what the Wikimedia Foundation will work on. You can now read [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs#Draft Key Results|the draft key results]] for the Product and Technology department. They are suggestions for what results the Foundation wants from big technical changes from July 2024 to June 2025. You can [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs|comment on the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 03:35, 2 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26462933 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-15</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Web browsers can use tools called [[:w:en:Browser extension|extensions]]. There is now a Chrome extension called [[m:Future Audiences/Experiment:Citation Needed|Citation Needed]] which you can use to see if an online statement is supported by a Wikipedia article. This is a small experiment to see if Wikipedia can be used this way. Because it is a small experiment, it can only be used in Chrome in English. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit Recovery|Edit Recovery]] feature has been added to all wikis, available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user preference]]. Once you enable it, your in-progress edits will be stored in your web browser, and if you accidentally close an editing window or your browser or computer crashes, you will be prompted to recover the unpublished text. Please leave any feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Community Wishlist Survey 2023/Edit-recovery feature|project talk page]]. This was the #8 wish in the 2023 Community Wishlist Survey. * Initial results of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] experiments [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#4_April_2024|have been published]]. Edit Check is now deployed as a default feature at [[phab:T342930#9538364|the wikis that tested it]]. [[mw:Talk:Edit check|Let us know]] if you want your wiki to be part of the next deployment of Edit check. [https://phabricator.wikimedia.org/T342930][https://phabricator.wikimedia.org/T361727] * Readers using the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] on mobile will notice there has been an improvement in the line height across all typography settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T359029] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * New accounts and logged-out users will get the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] as their default editor on mobile. This deployment is made at all wikis except for the English Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T361134] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:37, 8 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26564838 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-16</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translations]] are available. '''Problems''' * Between 2 April and 8 April, on wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|Flagged Revisions]], the "{{Int:tag-mw-reverted}}" tag was not applied to undone edits. In addition, page moves, protections and imports were not autoreviewed. This problem is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T361918][https://phabricator.wikimedia.org/T361940] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#DEFAULTSORT|Default category sort keys]] will now affect categories added by templates placed in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite|footnotes]]. Previously footnotes used the page title as the default sort key even if a different default sort key was specified (category-specific sort keys already worked). [https://phabricator.wikimedia.org/T40435] * A new variable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>page_last_edit_age</code></bdi> will be added to [[Special:AbuseFilter|abuse filters]]. It tells how many seconds ago the last edit to a page was made. [https://phabricator.wikimedia.org/T269769] '''Future changes''' * Volunteer developers are kindly asked to update the code of their tools and features to handle [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]]. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Four database fields will be removed from database replicas (including [[quarry:|Quarry]]). This affects only the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>abuse_filter</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>abuse_filter_history</code></bdi> tables. Some queries might need to be updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T361996] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:28, 15 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26564838 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-17</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Starting this week, newcomers editing Wikipedia [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Positive reinforcement#Leveling up 3|will be encouraged]] to try structured tasks. [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Newcomer tasks|Structured tasks]] have been shown to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Structured tasks/Add a link/Experiment analysis, December 2021|improve newcomer activation and retention]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348086] * You can [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|nominate your favorite tools]] for the fifth edition of the Coolest Tool Award. Nominations will be open until May 10. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * This is the last warning that by the end of May 2024 the Vector 2022 skin will no longer share site and user scripts/styles with old Vector. For user-scripts that you want to keep using on Vector 2022, copy the contents of [[{{#special:MyPage}}/vector.js]] to [[{{#special:MyPage}}/vector-2022.js]]. There are [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Loading Vector 2010 scripts|more technical details]] available. Interface administrators who foresee this leading to lots of technical support questions may wish to send a mass message to your community, as was done on French Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T362701] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:27, 22 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26647188 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-18</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' [[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages changed for the following wikis: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-thwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}. These wikis participated to a test, where 50% of users got the new design, for one year. As this test [[Mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Analysis|gave positive results]], the new design is deployed on these wikis as the default design. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). The deployment will happen at all wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T341491] * Seven new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[w:bew:|<code>w:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T357866] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35708|Kusaal]] ([[w:kus:|<code>w:kus:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T359757] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35513|Igala]] ([[w:igl:|<code>w:igl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361644] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q33541|Karakalpak]] ([[wikt:kaa:|<code>wikt:kaa:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T362135] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9228|Burmese]] ([[s:my:|<code>s:my:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361085] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[s:ms:|<code>s:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363039] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q8108|Georgian]] ([[s:ka:|<code>s:ka:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363085] * You can now [https://translatewiki.net/wiki/Support#Early_access:_Watch_Message_Groups_on_Translatewiki.net watch message groups/projects] on [[m:Special:MyLanguage/translatewiki.net|Translatewiki.net]]. Initially, this feature will notify you of added or deleted messages in these groups. [https://phabricator.wikimedia.org/T348501] * Dark mode is now available on all wikis, on mobile web for logged-in users who opt into the [[Special:MobileOptions|advanced mode]]. This is the early release of the feature. Technical editors are invited to [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ check for accessibility issues on wikis]. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|more detailed guidelines]]. '''Problems''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can use an alternative visual style without labels, by using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mapstyle="osm"</nowiki></code></bdi>. This wasn't working in previews, creating the wrong impression that it wasn't supported. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T362531] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 03:33, 30 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26689057 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-19</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translations]] are available. '''Recent changes''' [[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages changed for all wikis, except for Commons, Wikidata and most Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|a few]] have already received this design change). You can read the detail of the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). The deployment will happen at remaining wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T352087][https://phabricator.wikimedia.org/T319146] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Interface admins now have greater control over the styling of article components on mobile with the introduction of the <code>SiteAdminHelper</code>. More information on how styles can be disabled can be found [[mw:Special:MyLanguage/Extension:WikimediaMessages#Site_admin_helper|at the extension's page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T363932] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has added article body sections in JSON format and a curated short description field to the existing parsed Infobox. This expansion to the API is also available via Wikimedia Cloud Services. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/article-sections-and-description/] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * When you look at the Special:Log page, the first view is labelled "All public logs", but it only shows some logs. This label will now say "Main public logs". [https://phabricator.wikimedia.org/T237729] '''Future changes''' * A new service will be built to replace [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Extension:Graph]]. Details can be found in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph/Plans|the latest update]] regarding this extension. * Starting May 21, English Wikipedia and German Wikipedia will get the possibility to activate "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]". This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to all Wikipedias]]. These communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|activate and configure the feature locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308144] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:44, 6 മേയ് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26729363 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-20</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On Wikisource there is a special page listing pages of works without corresponding scan images. Now you can use the new magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>__EXPECTWITHOUTSCANS__</code></bdi> to exclude certain pages (list of editions or translations of works) from that list. [https://phabricator.wikimedia.org/T344214] * If you use the [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user-preference]] "{{int:tog-uselivepreview}}", then the template-page feature "{{int:Templatesandbox-editform-legend}}" will now also work without reloading the page. [https://phabricator.wikimedia.org/T136907] * [[mw:Special:Mylanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can now specify an alternative text via the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>alt=</nowiki></code></bdi> attribute. This is identical in usage to the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>alt=</nowiki></code></bdi> attribute in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Images#Syntax|image and gallery syntax]]. An exception for this feature is wikis like Wikivoyage where the miniature maps are interactive. [https://phabricator.wikimedia.org/T328137] * The old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|Guided Tour]] for the "[[mw:Special:MyLanguage/Edit Review Improvements/New filters for edit review|New Filters for Edit Review]]" feature has been removed. It was created in 2017 to show people with older accounts how the interface had changed, and has now been seen by most of the intended people. [https://phabricator.wikimedia.org/T217451] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[{{#special:search}}]] results page will now use CSS flex attributes, for better accessibility, instead of a table. If you have a gadget or script that adjusts search results, you should update your script to the new HTML structure. [https://phabricator.wikimedia.org/T320295] '''Future changes''' * In the Vector 2022 skin, main pages will be displayed at full width (like special pages). The goal is to keep the number of characters per line large enough. This is related to the coming changes to typography in Vector 2022. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T357706] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Two columns of the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:pagelinks table|pagelinks]]</code></bdi> database table (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_namespace</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_title</code></bdi>) are being dropped soon. Users must use two columns of the new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:special:MyLanguage/Manual:linktarget table|linktarget]]</code></bdi> table instead (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_namespace</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_title</code></bdi>). In your existing SQL queries: *# Replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN pagelinks</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN linktarget</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_</code></bdi> in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>ON</code></bdi> statement *# Below that add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN pagelinks ON lt_id = pl_target_id</code></bdi> ** See <bdi lang="en" dir="ltr">[[phab:T222224]]</bdi> for technical reasoning. [https://phabricator.wikimedia.org/T222224][https://phabricator.wikimedia.org/T299947] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:58, 13 മേയ് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26762074 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-21</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, will now correctly delete pages which were moved to another title. [https://phabricator.wikimedia.org/T43351] * New changes have been made to the UploadWizard in Wikimedia Commons: the overall layout has been improved, by following new styling and spacing for the form and its fields; the headers and helper text for each of the fields was changed; the Caption field is now a required field, and there is an option for users to copy their caption into the media description. [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:WMF_support_for_Commons/Upload_Wizard_Improvements#Changes_to_%22Describe%22_workflow][https://phabricator.wikimedia.org/T361049] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML used to render all headings [[mw:Heading_HTML_changes|is being changed to improve accessibility]]. It will change on 22 May in some skins (Timeless, Modern, CologneBlue, Nostalgia, and Monobook). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in all other skins. The developers are also considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:04, 20 മേയ് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26786311 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-22</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Several bugs related to the latest updates to the UploadWizard on Wikimedia Commons have been fixed. For more information, see [[:phab:T365107|T365107]] and [[:phab:T365119|T365119]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] In March 2024 a new [[mw:ResourceLoader/Core_modules#addPortlet|addPortlet]] API was added to allow gadgets to create new portlets (menus) in the skin. In certain skins this can be used to create dropdowns. Gadget developers are invited to try it and [[phab:T361661|give feedback]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Some CSS in the Minerva skin has been removed to enable easier community configuration. Interface editors should check the rendering on mobile devices for aspects related to the classes: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.collapsible</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.multicol</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.reflist</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.coordinates</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.topicon</code></bdi>. [[phab:T361659|Further details are available on replacement CSS]] if it is needed. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * When you visit a wiki where you don't yet have a local account, local rules such as edit filters can sometimes prevent your account from being created. Starting this week, MediaWiki takes your global rights into account when evaluating whether you can override such local rules. [https://phabricator.wikimedia.org/T316303] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:15, 28 മേയ് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26832205 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-23</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translations]] are available. '''Recent changes''' * It is now possible for local administrators to add new links to the bottom of the site Tools menu without JavaScript. [[mw:Manual:Interface/Sidebar#Add or remove toolbox sections|Documentation is available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T6086] * The message name for the definition of the tracking category of WikiHiero has changed from "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MediaWiki:Wikhiero-usage-tracking-category</code></bdi>" to "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MediaWiki:Wikihiero-usage-tracking-category</code></bdi>". [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/wikihiero/+/1035855] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q5317225|Kadazandusun]] ([[w:dtp:|<code>w:dtp:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T365220] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * Next week, on wikis with the Vector 2022 skin as the default, logged-out desktop users will be able to choose between different font sizes. The default font size will also be increased for them. This is to make Wikimedia projects easier to read. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-06 deployments|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:34, 3 ജൂൺ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26844397 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-24</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The software used to render SVG files has been updated to a new version, fixing many longstanding bugs in SVG rendering. [https://phabricator.wikimedia.org/T265549] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML used to render all headings [[mw:Heading HTML changes|is being changed to improve accessibility]]. It was changed last week in some skins (Vector legacy and Minerva). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in Vector-2022. The developers are still considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML markup used for citations by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] changed last week. In places where Parsoid previously added the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw-reference-text</code></bdi> class, Parsoid now also adds the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>reference-text</code></bdi> class for better compatibility with the legacy parser. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1036705] '''Problems''' * There was a bug with the Content Translation interface that caused the tools menus to appear in the wrong location. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T366374] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The new version of MediaWiki includes another change to the HTML markup used for citations: [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] will now generate a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><span class="mw-cite-backlink"></nowiki></code></bdi> wrapper for both named and unnamed references for better compatibility with the legacy parser. Interface administrators should verify that gadgets that interact with citations are compatible with the new markup. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1035809] * On multilingual wikis that use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><translate></nowiki></code></bdi> system, there is a feature that shows potentially-outdated translations with a pink background until they are updated or confirmed. From this week, confirming translations will be logged, and there is a new user-right that can be required for confirming translations if the community [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requests it]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T49177] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:20, 10 ജൂൺ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26893898 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-25</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * People who attempt to add an external link in the visual editor will now receive immediate feedback if they attempt to link to a domain that a project has decided to block. Please see [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#11_June_2024|Edit check]] for more details. [https://phabricator.wikimedia.org/T366751] * The new [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CommunityConfiguration|Community Configuration extension]] is available [[testwiki:Special:CommunityConfiguration|on Test Wikipedia]]. This extension allows communities to customize specific features to meet their local needs. Currently only Growth features are configurable, but the extension will support other [[mw:Special:MyLanguage/Community_configuration#Use_cases|Community Configuration use cases]] in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T323811][https://phabricator.wikimedia.org/T360954] * The dark mode [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] is now available on category and help pages, as well as more special pages. There may be contrast issues. Please report bugs on the [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility_for_reading|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366370] '''Problems''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Cloud Services tools were not available for 25 minutes last week. This was caused by a faulty hardware cable in the data center. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2024-06-11_WMCS_Ceph] * Last week, styling updates were made to the Vector 2022 skin. This caused unforeseen issues with templates, hatnotes, and images. Changes to templates and hatnotes were reverted. Most issues with images were fixed. If you still see any, [[phab:T367463|report them here]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367480] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting June 18, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Edit Check]] will be deployed to [[phab:T361843|a new set of Wikipedias]]. This feature is intended to help newcomers and to assist edit-patrollers by inviting people who are adding new content to a Wikipedia article to add a citation when they do not do so themselves. During [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#Reference_Check_A/B_Test|a test at 11 wikis]], the number of citations added [https://diff.wikimedia.org/?p=127553 more than doubled] when Reference Check was shown to people. Reference Check is [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|community configurable]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361843]<!-- NOTE: THE DIFF BLOG WILL BE PUBLISHED ON MONDAY --> * [[m:Special:MyLanguage/Mailing_lists|Mailing lists]] will be unavailable for roughly two hours on Tuesday 10:00–12:00 UTC. This is to enable migration to a new server and upgrade its software. [https://phabricator.wikimedia.org/T367521] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:48, 17 ജൂൺ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26911987 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-26</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Editors will notice that there have been some changes to the background color of text in the diff view, and the color of the byte-change numbers, last week. These changes are intended to make text more readable in both light mode and dark mode, and are part of a larger effort to increase accessibility. You can share your comments or questions [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading|on the project talkpage]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361717] * The text colors that are used for visited-links, hovered-links, and active-links, were also slightly changed last week to improve their accessibility in both light mode and dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T366515] '''Problems''' * You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|copy permanent links to talk page comments]] by clicking on a comment's timestamp. [[mw:Talk pages project/Permalinks|This feature]] did not always work when the topic title was very long and the link was used as a wikitext link. This has been fixed. Thanks to Lofhi for submitting the bug. [https://phabricator.wikimedia.org/T356196] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting 26 June, all talk pages messages' timestamps will become a link at English Wikipedia, making this feature available for you to use at all wikis. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they were linked to, even if this comment has since been moved elsewhere. You can read more about this feature [[DiffBlog:/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/|on Diff]] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|on Mediawiki.org]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365974] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:32, 24 ജൂൺ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26989424 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-27</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Over the next three weeks, dark mode will become available for all users, both logged-in and logged-out, starting with the mobile web version. This fulfils one of the [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2023/Reading/Dark_mode|top-requested community wishes]], and improves low-contrast reading and usage in low-light settings. As part of these changes, dark mode will also work on User-pages and Portals. There is more information in [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading/Updates#June_2024:_Typography_and_dark_mode_deployments,_new_global_preferences|the latest Web team update]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366364] * Logged-in users can now set [[m:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering-skin-skin-prefs|global preferences for the text-size and dark-mode]], thanks to a combined effort across Foundation teams. This allows Wikimedians using multiple wikis to set up a consistent reading experience easily, for example by switching between light and dark mode only once for all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T341278] * If you use a very old web browser some features might not work on the Wikimedia wikis. This affects Internet Explorer 11 and versions of Chrome, Firefox and Safari older than 2016. This change makes it possible to use new [[d:Q46441|CSS]] features and to send less code to all readers. [https://phabricator.wikimedia.org/T288287][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Manual:How_to_make_a_MediaWiki_skin#Using_CSS_variables_for_supporting_different_themes_e.g._dark_mode] * Wikipedia Admins can customize local wiki configuration options easily using [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]]. Community Configuration was created to allow communities to customize how some features work, because each language wiki has unique needs. At the moment, admins can configure [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] on their home wikis, in order to better recruit and retain new editors. More options will be provided in the coming months. [https://phabricator.wikimedia.org/T366458] * Editors interested in language issues that are related to [[w:en:Unicode|Unicode standards]], can now discuss those topics at [[mw:Talk:WMF membership with Unicode Consortium|a new conversation space in MediaWiki.org]]. The Wikimedia Foundation is now a [[mw:Special:MyLanguage/WMF membership with Unicode Consortium|member of the Unicode Consortium]], and the coordination group can collaboratively review the issues discussed and, where appropriate, bring them to the attention of the Unicode Consortium. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2891049|Mandailing]] ([[w:btm:|<code>w:btm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T368038] '''Problems''' * Editors can once again click on links within the visual editor's citation-preview, thanks to a bug fix by the Editing Team. [https://phabricator.wikimedia.org/T368119] '''Future changes''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 2 weeks. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:59, 1 ജൂലൈ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27038456 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-28</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * At the Wikimedia Foundation a new task force was formed to replace the disabled Graph with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project|more secure, easy to use, and extensible Chart]]. You can [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Chart Project|subscribe to the newsletter]] to get notified about new project updates and other news about Chart. * The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents]] extension is now available on Meta-wiki, Igbo Wikipedia, and Swahili Wikipedia, and can be requested on your wiki. This extension helps in managing and making events more visible, giving Event organizers the ability to use tools like the Event registration tool. To learn more about the deployment status and how to request this extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment_status|CampaignEvents page on Meta-wiki]]. * Editors using the iOS Wikipedia app who have more than 50 edits can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits#Add an image|Add an Image]] feature. This feature presents opportunities for small but useful contributions to Wikipedia. * Thank you to [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth/Celebration|all of the authors]] who have contributed to MediaWiki Core. As a result of these contributions, the [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth|percentage of authors contributing more than 5 patches has increased by 25% since last year]], which helps ensure the sustainability of the platform for the Wikimedia projects. '''Problems''' * A problem with the color of the talkpage tabs always showing as blue, even for non-existent pages which should have been red, affecting the Vector 2022 skin, [[phab:T367982|has been fixed]]. '''Future changes''' * The Trust and Safety Product team wants to introduce [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] with as little disruption to tools and workflows as possible. Volunteer developers, including gadget and user-script maintainers, are kindly asked to update the code of their tools and features to handle temporary accounts. The team has [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|created documentation]] explaining how to do the update. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]]. '''Tech News survey''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 1 more week. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:31, 8 ജൂലൈ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27080357 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-29</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translations]] are available. '''Tech News survey''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 3 more days. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia developers can now officially continue to use both [[mw:Special:MyLanguage/Gerrit|Gerrit]] and [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]], due to a June 24 decision by the Wikimedia Foundation to support software development on both platforms. Gerrit and GitLab are both code repositories used by developers to write, review, and deploy the software code that supports the MediaWiki software that the wiki projects are built on, as well as the tools used by editors to create and improve content. This decision will safeguard the productivity of our developers and prevent problems in code review from affecting our users. More details are available in the [[mw:GitLab/Migration status|Migration status]] page. * The Wikimedia Foundation seeks applicants for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product and Technology Advisory Council]] (PTAC). This group will bring technical contributors and Wikimedia Foundation together to co-define a more resilient, future-proof technological platform. Council members will evaluate and consult on the movement's product and technical activities, so that we develop multi-generational projects. We are looking for a range of technical contributors across the globe, from a variety of Wikimedia projects. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal#Joining the PTAC as a technical volunteer|Please apply here by August 10]]. * Editors with rollback user-rights who use the Wikipedia App for Android can use the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Anti Vandalism|Edit Patrol]] features. These features include a new feed of Recent Changes, related links such as Undo and Rollback, and the ability to create and save a personal library of user talk messages to use while patrolling. If your wiki wants to make these features available to users who do not have rollback rights but have reached a certain edit threshold, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android#Contact us|you can contact the team]]. You can [[diffblog:2024/07/10/ِaddressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/|read more about this project on Diff blog]]. * Editors who have access to [[m:Special:MyLanguage/The_Wikipedia_Library|The Wikipedia Library]] can once again use non-open access content in SpringerLinks, after the Foundation [[phab:T368865|contacted]] them to restore access. You can read more about [[m:Tech/News/Recently_resolved_community_tasks|this and 21 other community-submitted tasks that were completed last week]]. '''Changes later this week''' * This week, [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-07 deployments|dark mode will be available on a number of Wikipedias]], both desktop and mobile, for logged-in and logged-out users. Interface admins and user script maintainers are encouraged to check gadgets and user scripts in the dark mode, to find any hard-coded colors and fix them. There are some [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations for dark mode compatibility]] to help. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Next week, functionaries, volunteers maintaining tools, and software development teams are invited to test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on testwiki. Temporary accounts is a feature that will help improve privacy on the wikis. No further temporary account deployments are scheduled yet. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348895] * Editors who upload files cross-wiki, or teach other people how to do so, may wish to join a Wikimedia Commons discussion. The Commons community is discussing limiting who can upload files through the cross-wiki upload/Upload dialog feature to users auto-confirmed on Wikimedia Commons. This is due to the large amount of copyright violations uploaded this way. There is a short summary at [[c:Special:MyLanguage/Commons:Cross-wiki upload|Commons:Cross-wiki upload]] and [[c:Commons:Village pump/Proposals#Deactivate cross-wiki uploads for new users|discussion at Commons:Village Pump]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]]. </div><section end="technews-2024-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:30, 16 ജൂലൈ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27124561 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-30</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translations]] are available. '''Feature News''' * Stewards can now [[:m:Special:MyLanguage/Global_blocks|globally block]] accounts. Before [[phab:T17294|the change]] only IP addresses and IP ranges could be blocked globally. Global account blocks are useful when the blocked user should not be logged out. [[:m:Special:MyLanguage/Global_locks|Global locks]] (a similar tool logging the user out of their account) are unaffected by this change. The new global account block feature is related to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project, which is a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors that are no longer made public. * Later this week, Wikimedia site users will notice that the Interface of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as "Pending Changes") is improved and consistent with the rest of the MediaWiki interface and [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Wikimedia's design system]]. The FlaggedRevs interface experience on mobile and [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MinervaNeue|Minerva skin]] was inconsistent before it was fixed and ported to [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]] by the WMF Growth team and some volunteers. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] * Wikimedia site users can now submit account vanishing requests via [[m:Special:GlobalVanishRequest|GlobalVanishRequest]]. This feature is used when a contributor wishes to stop editing forever. It helps you hide your past association and edit to protect your privacy. Once processed, the account will be locked and renamed. [https://phabricator.wikimedia.org/T367329] * Have you tried monitoring and addressing vandalism in Wikipedia using your phone? [https://diff.wikimedia.org/2024/07/10/%d9%90addressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/ A Diff blog post on Patrolling features in the Mobile App] highlights some of the new capabilities of the feature, including swiping through a feed of recent changes and a personal library of user talk messages for use when patrolling from your phone. * Wikimedia contributors and GLAM (galleries, libraries, archives, and museums) organisations can now learn and measure the impact Wikimedia Commons is having towards creating quality encyclopedic content using the [https://doc.wikimedia.org/generated-data-platform/aqs/analytics-api/reference/commons.html Commons Impact Metrics] analytics dashboard. The dashboard offers organizations analytics on things like monthly edits in a category, the most viewed files, and which Wikimedia articles are using Commons images. As a result of these new data dumps, GLAM organisation can more reliably measure their return on investment for programs bringing content into the digital Commons. [https://diff.wikimedia.org/2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/] '''Project Updates''' * Come share your ideas for improving the wikis on the newly reopened [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]]. The Community Wishlist is Wikimedia’s forum for volunteers to share ideas (called wishes) to improve how the wikis work. The new version of the wishlist is always open, works with both wikitext and Visual Editor, and allows wishes in any language. '''Learn more''' * Have you ever wondered how Wikimedia software works across over 300 languages? This is 253 languages more than the Google Chrome interface, and it's no accident. The Language and Product Localization Team at the Wikimedia Foundation supports your work by adapting all the tools and interfaces in the MediaWiki software so that contributors in our movement who translate pages and strings can translate them and have the sites in all languages. Read more about the team and their upcoming work on [https://diff.wikimedia.org/2024/07/17/building-towards-a-robust-multilingual-knowledge-ecosystem-for-the-wikimedia-movement/ Diff]. * How can Wikimedia build innovative and experimental products while maintaining such heavily used websites? A recent [https://diff.wikimedia.org/2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/ blog post] by WMF staff Johan Jönsson highlights the work of the [[m:Future Audiences#Objectives and Key Results|WMF Future Audience initiative]], where the goal is not to build polished products but test out new ideas, such as a [[m:Future_Audiences/Experiments: conversational/generative AI|ChatGPT plugin]] and [[m:Future_Audiences/Experiment:Add a Fact|Add a Fact]], to help take Wikimedia into the future. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]]. </div><section end="technews-2024-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:04, 23 ജൂലൈ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27142915 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-31</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translations]] are available. '''Feature news''' * Editors using the Visual Editor in languages that use non-Latin characters for numbers, such as Hindi, Manipuri and Eastern Arabic, may notice some changes in the formatting of reference numbers. This is a side effect of preparing a new sub-referencing feature, and will also allow fixing some general numbering issues in Visual Editor. If you notice any related problems on your wiki, please share details at the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|project talkpage]]. '''Bugs status''' * Some logged-in editors were briefly unable to edit or load pages last week. [[phab:T370304|These errors]] were mainly due to the addition of new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|linter]] rules which led to caching problems. Fixes have been applied and investigations are continuing. * Editors can use the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Information tool]] to get information about IP addresses. This tool is available as a Beta Feature in your preferences. The tool was not available for a few days last week, but is now working again. Thank you to Shizhao for filing the bug report. You can read about that, and [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks#2024-07-25|28 other community-submitted tasks]] that were resolved last week. '''Project updates''' * There are new features and improvements to Phabricator from the Release Engineering and Collaboration Services teams, and some volunteers, including: the search systems, the new task creation system, the login systems, the translation setup which has resulted in support for more languages (thanks to Pppery), and fixes for many edge-case errors. You can [[phab:phame/post/view/316/iterative_improvements/|read details about these and other improvements in this summary]]. * There is an [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|update on the Charts project]]. The team has decided which visualization library to use, which chart types to start focusing on, and where to store chart definitions. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9056|Czech]] ([[voy:cs:|<code>voy:cs:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T370905] '''Learn more''' * There is a [[diffblog:2024/07/26/the-journey-to-open-our-first-data-center-in-south-america/|new Wikimedia Foundation data center]] in São Paulo, Brazil which helps to reduce load times. * There is new [[diffblog:2024/07/22/the-perplexing-process-of-uploading-images-to-wikipedia/|user research]] on problems with the process of uploading images. * Commons Impact Metrics are [[diffblog:2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/|now available]] via data dumps and API. * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/July|Technical Community Newsletter]] is now available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:10, 29 ജൂലൈ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27164109 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-32</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Two new parser functions will be available this week: <code><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#dir|#dir]]<nowiki>}}</nowiki></code> and <code><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#bcp47|#bcp47]]<nowiki>}}</nowiki></code>. These will reduce the need for <code>Template:Dir</code> and <code>Template:BCP47</code> on Commons and allow us to [[phab:T343131|drop 100 million rows]] from the "what links here" database. Editors at any wiki that use these templates, can help by replacing the templates with these new functions. The templates at Commons will be updated during the Hackathon at Wikimania. [https://phabricator.wikimedia.org/T359761][https://phabricator.wikimedia.org/T366623] * Communities can request the activation of the visual editor on entire namespaces where discussions sometimes happen (for instance ''Wikipedia:'' or ''Wikisource:'' namespaces) if they understand the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/FAQ#WPNS|known limitations]]. For discussions, users can already use [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] in these namespaces. * The tracking category "Pages using Timeline" has been renamed to "Pages using the EasyTimeline extension" [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3ATimeline-tracking-category&namespace=8 in TranslateWiki]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match. '''Project updates''' * Editors who help to organize WikiProjects and similar on-wiki collaborations, are invited to share ideas and examples of successful collaborations with the Campaigns and Programs teams. You can fill out [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/WikiProjects|a brief survey]] or share your thoughts [[m:Talk:Campaigns/WikiProjects|on the talkpage]]. The teams are particularly looking for details about successful collaborations on non-English wikis. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The new parser is being rolled out on {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} wikis over the next few months. The {{int:project-localized-name-enwikivoyage}} and {{int:project-localized-name-hewikivoyage}} were [[phab:T365367|switched]] to Parsoid last week. For more information, see [[mw:Parsoid/Parser_Unification|Parsoid/Parser Unification]]. '''Learn more''' * There will be more than 200 sessions at Wikimania this week. Here is a summary of some of the [[diffblog:2024/08/05/interested-in-product-and-tech-here-are-some-wikimania-sessions-you-dont-want-to-miss/|key sessions related to the product and technology area]]. * The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/07-02|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/July|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: New design previews for Translatable pages; Updates about MinT for Wiki Readers; the release of Translation dumps; and more. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/31|Growth newsletter]] is available. * The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/July 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:43, 5 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27233905 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-33</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] editors and maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Actions#Show a CAPTCHA|make a CAPTCHA show if a filter matches an edit]]. This allows communities to quickly respond to spamming by automated bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T20110] * [[m:Special:MyLanguage/Stewards|Stewards]] can now specify if global blocks should prevent account creation. Before [[phab:T17273|this change]] by the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product]] Team, all global blocks would prevent account creation. This will allow stewards to reduce the unintended side-effects of global blocks on IP addresses. '''Project updates''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#August_2024_committee_nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new members to refresh the [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]]. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open until at least 2024-08-26. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2880037|West Coast Bajau]] ([[w:bdr:|<code>w:bdr:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T371757] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:21, 12 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27253654 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translations]] are available. '''Feature news''' * Editors who want to re-use references but with different details such as page numbers, will be able to do so by the end of 2024, using a new [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Sub-referencing in a nutshell|sub-referencing]] feature. You can read more [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|about the project]] and [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|how to test the prototype]]. * Editors using tracking categories to identify which pages use specific extensions may notice that six of the categories have been renamed to make them more easily understood and consistent. These categories are automatically added to pages that use specialized MediaWiki extensions. The affected names are for: [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aintersection-category&namespace=8 DynamicPageList], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Akartographer-tracking-category&namespace=8 Kartographer], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aphonos-tracking-category&namespace=8 Phonos], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Arss-tracking-category&namespace=8 RSS], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Ascore-use-category&namespace=8 Score], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Awikihiero-usage-tracking-category&namespace=8 WikiHiero]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match. Thanks to Pppery for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T347324] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Technical volunteers who edit modules and want to get a list of the categories used on a page, can now do so using the <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">categories</bdi></code> property of <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">[[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#Title objects|mw.title objects]]</bdi></code>. This enables wikis to configure workflows such as category-specific edit notices. Thanks to SD001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T50175][https://phabricator.wikimedia.org/T85372] '''Bugs status''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Your help is needed to check if any pages need to be moved or deleted. A maintenance script was run to clean up unreachable pages (due to Unicode issues or introduction of new namespaces/namespace aliases). The script tried to find appropriate names for the pages (e.g. by following the Unicode changes or by moving pages whose titles on Wikipedia start with <code>Talk:WP:</code> so that their titles start with <code>Wikipedia talk:</code>), but it may have failed for some pages, and moved them to <bdi lang="zxx" dir="ltr">[[Special:PrefixIndex/T195546/]]</bdi> instead. Your community should check if any pages are listed there, and move them to the correct titles, or delete them if they are no longer needed. A full log (including pages for which appropriate names could be found) is available in [[phab:P67388]]. * Editors who volunteer as [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|mentors]] to newcomers on their wiki are once again able to access lists of potential mentees who they can connect with to offer help and guidance. This functionality was restored thanks to [[phab:T372164|a bug fix]]. Thank you to Mbch331 for filing the bug report. You can read about that, and 18 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Project updates''' * The application deadline for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC) has been extended to September 16. Members will help by providing advice to Foundation Product and Technology leadership on short and long term plans, on complex strategic problems, and help to get feedback from more contributors and technical communities. Selected members should expect to spend roughly 5 hours per month for the Council, during the one year pilot. Please consider applying, and spread the word to volunteers you think would make a positive contribution to the committee. '''Learn more''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award#2024 Winners|2024 Coolest Tool Awards]] were awarded at Wikimania, in seven categories. For example, one award went to the ISA Tool, used for adding structured data to files on Commons, which was recently improved during the [[m:Event:Wiki Mentor Africa ISA Hackathon 2024|Wiki Mentor Africa Hackathon]]. You can see video demonstrations of each tool at the awards page. Congratulations to this year's recipients, and thank you to all tool creators and maintainers. * The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/08-01|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available, and includes some highlights from Wikimania, an upcoming Language community meeting, and other news from the movement. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:53, 20 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27307284 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Administrators can now test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on test2wiki. This was done to allow cross-wiki testing of temporary accounts, for when temporary accounts switch between projects. The feature was enabled on testwiki a few weeks ago. No further temporary account deployments are scheduled yet. Temporary Accounts is a project to create a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors which are no longer made public. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]]. * Later this week, editors at wikis that use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as "Pending Changes") may notice that the indicators at the top of articles have changed. This change makes the system more consistent with the rest of the MediaWiki interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] '''Bugs status''' * Editors who use the 2010 wikitext editor, and use the Character Insert buttons, will [[phab:T361465|no longer]] experience problems with the buttons adding content into the edit-summary instead of the edit-window. You can read more about that, and 26 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Project updates''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Please review and vote on [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas|Focus Areas]], which are groups of wishes that share a problem. Focus Areas were created for the newly reopened Community Wishlist, which is now open year-round for submissions. The first batch of focus areas are specific to moderator workflows, around welcoming newcomers, minimizing repetitive tasks, and prioritizing tasks. Once volunteers have reviewed and voted on focus areas, the Foundation will then review and select focus areas for prioritization. * Do you have a project and are willing to provide a three (3) month mentorship for an intern? [[mw:Special:MyLanguage/Outreachy|Outreachy]] is a twice a year program for people to participate in a paid internship that will start in December 2024 and end in early March 2025, and they need mentors and projects to work on. Projects can be focused on coding or non-coding (design, documentation, translation, research). See the Outreachy page for more details, and a list of past projects since 2013. '''Learn more''' * If you're curious about the product and technology improvements made by the Wikimedia Foundation last year, read [[diffblog:2024/08/21/wikimedia-foundation-product-technology-improving-the-user-experience/|this recent highlights summary on Diff]]. * To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together.webm|Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together]] (55 mins) - about the [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] project. ** [[c:File:Wikimania 2024 - Belgrade - Day 1 - Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views.webm|Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views]] (30 mins) - an overview for both technical and non technical audiences, covering some of the challenges and open questions, related to the [[mw:MediaWiki Product Insights|platform evolution, stewardship and developer experiences]] research. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:32, 26 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27341211 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Editors and volunteer developers interested in data visualisation can now test the new software for charts. Its early version is available on beta Commons and beta Wikipedia. This is an important milestone before making charts available on regular wikis. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|read more about this project update]] and help to test the charts. '''Feature news''' * Editors who use the [[{{#special:Unusedtemplates}}]] page can now filter out pages which are expected to be there permanently, such as sandboxes, test-cases, and templates that are always substituted. Editors can add the new magic word [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#EXPECTUNUSEDTEMPLATE|<code dir="ltr"><nowiki>__EXPECTUNUSEDTEMPLATE__</nowiki></code>]] to a template page to hide it from the listing. Thanks to Sophivorus and DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T184633] * Editors who use the New Topic tool on discussion pages, will [[phab:T334163|now be reminded]] to add a section header, which should help reduce the quantity of newcomers who add sections without a header. You can read more about that, and {{formatnum:28}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. * Last week, some Toolforge tools had occasional connection problems. The cause is still being investigated, but the problems have been resolved for now. [https://phabricator.wikimedia.org/T373243] * Translation administrators at multilingual wikis, when editing multiple translation units, can now easily mark which changes require updates to the translation. This is possible with the [[phab:T298852#10087288|new dropdown menu]]. '''Project updates''' * A new draft text of a policy discussing the use of Wikimedia's APIs [[m:Special:MyLanguage/API Policy Update 2024|has been published on Meta-Wiki]]. The draft text does not reflect a change in policy around the APIs; instead, it is an attempt to codify existing API rules. Comments, questions, and suggestions are welcome on [[m:Talk:API Policy Update 2024|the proposed update’s talk page]] until September 13 or until those discussions have concluded. '''Learn more''' * To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization.webm|Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization]] (25 mins) – about the above-mentioned Charts project. ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 3 - State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia.webm|State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia]] (90 mins) – about some of the language tools that support Wikimedia sites, such as [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content]]/[[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation|Section Translation]], [[mw:Special:MyLanguage/MinT|MinT]], and LanguageConverter; also the current state and future of languages onboarding. [https://phabricator.wikimedia.org/T368772] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:06, 3 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27390268 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translations]] are available. '''Feature news''' * Starting this week, the standard [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will receive new colors that make them compatible in dark mode. This is the first of many changes to come as part of a major upgrade to syntax highlighting. You can learn more about what's to come on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365311][https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Editors of wikis using Wikidata will now be notified of only relevant Wikidata changes in their watchlist. This is because the Lua functions <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>entity:getSitelink()</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw.wikibase.getSitelink(qid)</code></bdi> will have their logic unified for tracking different aspects of sitelinks to reduce junk notifications from [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Projects/Watchlist Wikidata Sitelinks Tracking|inconsistent sitelinks tracking]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T295356] '''Project updates''' * Users of all Wikis will have access to Wikimedia sites as read-only for a few minutes on September 25, starting at 15:00 UTC. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962] * Contributors of [[phab:T363538#10123348|11 Wikipedias]], including English will have a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS</code></bdi> namespace added to their Wikipedias. This improvement ensures that links beginning with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS:</code></bdi> (usually shortcuts to the [[w:en:Wikipedia:Manual of Style|Manual of Style]]) are not broken by [[w:en:Mooré|Mooré]] Wikipedia (language code <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mos</code></bdi>). [https://phabricator.wikimedia.org/T363538] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:52, 9 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27424457 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translations]] are available. '''Improvements and Maintenance''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Editors interested in templates can help by reading the latest Wishlist focus area, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template recall and discovery]], and share your feedback on the talkpage. This input helps the Community Tech team to decide the right technical approach to build. Everyone is also encouraged to continue adding [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|new wishes]]. * The new automated [[{{#special:NamespaceInfo}}]] page helps editors understand which [[mw:Special:MyLanguage/Help:Namespaces|namespaces]] exist on each wiki, and some details about how they are configured. Thanks to DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T263513] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|References Check]] is a feature that encourages editors to add a citation when they add a new paragraph to a Wikipedia article. For a short time, the corresponding tag "Edit Check (references) activated" was erroneously being applied to some edits outside of the main namespace. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T373692] * It is now possible for a wiki community to change the order in which a page’s categories are displayed on their wiki. By default, categories are displayed in the order they appear in the wikitext. Now, wikis with a consensus to do so can [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|request]] a configuration change to display them in alphabetical order. [https://phabricator.wikimedia.org/T373480] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool authors can now access ToolsDB's [[wikitech:Portal:Data Services#ToolsDB|public databases]] from both [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry|Quarry]] and [[wikitech:Superset|Superset]]. Those databases have always been accessible to every [[wikitech:Portal:Toolforge|Toolforge]] user, but they are now more broadly accessible, as Quarry can be accessed by anyone with a Wikimedia account. In addition, Quarry's internal database can now be [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry#Querying Quarry's own database|queried from Quarry itself]]. This database contains information about all queries that are being run and starred by users in Quarry. This information was already public through the web interface, but you can now query it using SQL. You can read more about that, and {{formatnum:20}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. * Any pages or tools that still use the very old CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw-message-box</code></bdi> need to be updated. These old classes will be removed next week or soon afterwards. Editors can use a [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-message-box&regex=1&namespaces=&title= global-search] to determine what needs to be changed. It is possible to use the newer <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>cdx-message</code></bdi> group of classes as a replacement (see [https://doc.wikimedia.org/codex/latest/components/demos/message.html#css-only-version the relevant Codex documentation], and [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tech/Header&diff=prev&oldid=27449042 an example update]), but using locally defined onwiki classes would be best. [https://phabricator.wikimedia.org/T374499] '''Technical project updates''' * Next week, all Wikimedia wikis will be read-only for a few minutes. This will start on September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This maintenance process also targets other services.]] The previous switchover took 3 minutes, and the Site Reliability Engineering teams use many tools to make sure that this essential maintenance work happens as quickly as possible. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962] '''Tech in depth''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/August 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes details about: research about [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Hooks|hook]] handlers to help simplify development, research about performance improvements, work to improve the REST API for end-users, and more. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Auditorium Kyiv - Day 4 - Hackathon Showcase.webm|Hackathon Showcase]] (45 mins) - 19 short presentations by some of the Hackathon participants, describing some of the projects they worked on, such as automated testing of maintenance scripts, a video-cutting command line tool, and interface improvements for various tools. There are [[phab:T369234|more details and links available]] in the Phabricator task. ** [[c:File:Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem.webm|Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem]] (40 mins) - a roundtable discussion for tool-maintainers, users, and supporters of Toolforge about how to make the platform sustainable and how to evaluate the tools available there. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:02, 17 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27460876 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only]] for a few minutes on Wednesday September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. Reading the wikis will not be interrupted, but editing will be paused. These twice-yearly processes allow WMF's site reliability engineering teams to remain prepared to keep the wikis functioning even in the event of a major interruption to one of our data centers. '''Updates for editors''' [[File:Add alt text from a halfsheet, with the article behind.png|thumb|A screenshot of the interface for the Alt Text suggested-edit feature]] * Editors who use the iOS Wikipedia app in Spanish, Portuguese, French, or Chinese, may see the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|Alt Text suggested-edit experiment]] after editing an article, or completing a suggested edit using "[[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project#Hypothesis 2 Add an Image Suggested Edit|Add an image]]". Alt-text helps people with visual impairments to read Wikipedia articles. The team aims to learn if adding alt-text to images is a task that editors can be successful with. Please share any feedback on [[mw:Talk:Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|the discussion page]]. * The Codex color palette has been updated with new and revised colors for the MediaWiki user interfaces. The [[mw:Special:MyLanguage/Design System Team/Color/Design documentation#Updates|most noticeable changes]] for editors include updates for: dark mode colors for Links and for quiet Buttons (progressive and destructive), visited Link colors for both light and dark modes, and background colors for system-messages in both light and dark modes. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] It is now possible to include clickable wikilinks and external links inside code blocks. This includes links that are used within <code><nowiki><syntaxhighlight></nowiki></code> tags and on code pages (JavaScript, CSS, Scribunto and Sanitized CSS). Uses of template syntax <code><nowiki>{{…}}</nowiki></code> are also linked to the template page. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T368166] * Two bugs were fixed in the [[m:Special:MyLanguage/Account vanishing|GlobalVanishRequest]] system by improving the logging and by removing an incorrect placeholder message. [https://phabricator.wikimedia.org/T370595][https://phabricator.wikimedia.org/T372223] * View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] From [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]]: ** The API now enables 5,000 on-demand API requests per month and twice-monthly HTML snapshots freely (gratis and libre). More information on the updates and also improvements to the software development kits (SDK) are explained on [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api/ the project's blog post]. While Wikimedia Enterprise APIs are designed for high-volume commercial reusers, this change enables many more community use-cases to be built on the service too. ** The Snapshot API (html dumps) have added beta Structured Contents endpoints ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/ blog post on that]) as well as released two beta datasets (English and French Wikipedia) from that endpoint to Hugging Face for public use and feedback ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/hugging-face-dataset/ blog post on that]). These pre-parsed data sets enable new options for researchers, developers, and data scientists to use and study the content. '''In depth''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The Wikidata Query Service (WDQS) is used to get answers to questions using the Wikidata data set. As Wikidata grows, we had to make a major architectural change so that WDQS could remain performant. As part of the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split project]], we have new SPARQL endpoints available for serving the "[https://query-scholarly.wikidata.org scholarly]" and "[https://query-main.wikidata.org main]" subgraphs of Wikidata. The [http://query.wikidata.org query.wikidata.org endpoint] will continue to serve the full Wikidata graph until March 2025. After this date, it will only serve the main graph. For more information, please see [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|the announcement on Wikidata]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:36, 23 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27493779 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Readers of [[phab:T375401|42 more wikis]] can now use Dark Mode. If the option is not yet available for logged-out users of your wiki, this is likely because many templates do not yet display well in Dark Mode. Please use the [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ night-mode-checker tool] if you are interested in helping to reduce the number of issues. The [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations page]] provides guidance on this. Dark Mode is enabled on additional wikis once per month. * Editors using the 2010 wikitext editor as their default can access features from the 2017 wikitext editor by adding <code dir=ltr>?veaction=editsource</code> to the URL. If you would like to enable the 2017 wikitext editor as your default, it can be set in [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-newwikitext|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T239796] * For logged-out readers using the Vector 2022 skin, the "donate" link has been moved from a collapsible menu next to the content area into a more prominent top menu, next to "Create an account". This restores the link to the level of prominence it had in the Vector 2010 skin. [[mw:Readers/2024 Reader and Donor Experiences#Donor Experiences (Key Result WE 3.2 and the related hypotheses)|Learn more]] about the changes related to donor experiences. [https://phabricator.wikimedia.org/T373585] * The CampaignEvents extension provides tools for organizers to more easily manage events, communicate with participants, and promote their events on the wikis. The extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|enabled]] on Arabic Wikipedia, Igbo Wikipedia, Swahili Wikipedia, and Meta-Wiki. [[w:zh:Wikipedia:互助客栈/其他#引進CampaignEvents擴充功能|Chinese Wikipedia has decided]] to enable the extension, and discussions on the extension are in progress [[w:es:Wikipedia:Votaciones/2024/Sobre la política de Organizadores de Eventos|on Spanish Wikipedia]] and [[d:Wikidata:Project chat#Enabling the CampaignEvents Extention on Wikidata|on Wikidata]]. To learn how to enable the extension on your wiki, you can visit [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|the CampaignEvents page on Meta-Wiki]]. * View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers with an account on Wikitech-wiki should [[wikitech:Wikitech/SUL-migration|check if any action is required]] for their accounts. The wiki is being changed to use the single-user-login (SUL) system, and other configuration changes. This change will help reduce the overall complexity for the weekly software updates across all our wikis. '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|server switch]] was completed successfully last week with a read-only time of [[wikitech:Switch Datacenter#Past Switches|only 2 minutes 46 seconds]]. This periodic process makes sure that engineers can switch data centers and keep all of the wikis available for readers, even if there are major technical issues. It also gives engineers a chance to do maintenance and upgrades on systems that normally run 24 hours a day, and often helps to reveal weaknesses in the infrastructure. The process involves dozens of software services and hundreds of hardware servers, and requires multiple teams working together. Work over the past few years has reduced the time from 17 minutes down to 2–3 minutes. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/66ZW7B2MG63AESQVTXDIFQBDBS766JGW/] '''Meetings and events''' * October 4–6: [[m:Special:MyLanguage/WikiIndaba conference 2024|WikiIndaba Conference's Hackathon]] in Johannesburg, South Africa * November 4–6: [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] in Vienna, Austria '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:19, 30 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27530062 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Communities can now request installation of [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator|Automoderator]] on their wiki. Automoderator is an automated anti-vandalism tool that reverts bad edits based on scores from the new "Revert Risk" machine learning model. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AutoModerator/Deploying|read details about the necessary steps]] for installation and configuration. [https://phabricator.wikimedia.org/T336934] '''Updates for editors''' * Translators in wikis where [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|the mobile experience of Content Translation is available]], can now customize their articles suggestion list from 41 filtering options when using the tool. This topic-based article suggestion feature makes it easy for translators to self-discover relevant articles based on their area of interest and translate them. You can [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions try it with your mobile device]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368422] * View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * It is now possible for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><syntaxhighlight></nowiki></code></bdi> code blocks to offer readers a "Copy" button if the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>copy=1</nowiki></code></bdi> attribute is [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight#copy|set on the tag]]. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T40932] * Customized copyright footer messages on all wikis will be updated. The new versions will use wikitext markup instead of requiring editing raw HTML. [https://phabricator.wikimedia.org/T375789] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this month, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] will be rolled out on several pilot wikis. The final list of the wikis will be published in the second half of the month. If you maintain any tools, bots, or gadgets on [[phab:T376499|these 11 wikis]], and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Rate limiting has been enabled for the code review tools [[Wikitech:Gerrit|Gerrit]] and [[Wikitech:GitLab|GitLab]] to address ongoing issues caused by malicious traffic and scraping. Clients that open too many concurrent connections will be restricted for a few minutes. This rate limiting is managed through [[Wikitech:nftables|nftables]] firewall rules. For more details, see Wikitech's pages on [[Wikitech:Firewall#Throttling with nftables|Firewall]], [[Wikitech:GitLab/Abuse and rate limiting|GitLab limits]] and [[Wikitech:Gerrit/Operations#Throttling IPs|Gerrit operations]]. * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q49224|Komering]] ([[w:kge:|<code>w:kge:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374813] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36096|Mooré]] ([[m:mos:|<code>m:mos:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374641] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[wikt:mad:|<code>wikt:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374968] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q2501174|Gorontalo]] ([[q:gor:|<code>q:gor:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375088] ** a {{int:project-localized-name-group-wikinews}} in [[d:Q56482|Shan]] ([[n:shn:|<code>n:shn:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375430] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:42, 7 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27557422 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Structured Discussion extension (also known as Flow) is starting to be removed. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|A first set of wikis]] are being contacted. These wikis are invited to stop using Flow, and to move all Flow boards to sub-pages, as archives. At these wikis, a script will move all Flow pages that aren't a sub-page to a sub-page automatically, starting on 22 October 2024. On 28 October 2024, all Flow boards at these wikis will be set in read-only mode. [https://www.mediawiki.org/wiki/Structured_Discussions/Deprecation][https://phabricator.wikimedia.org/T370722] * WMF's Search Platform team is working on making it easier for readers to perform text searches in their language. A [[phab:T332342|change last week]] on over 30 languages makes it easier to find words with accents and other diacritics. This applies to both full-text search and to types of advanced search such as the <bdi lang="en" dir="ltr">''hastemplate''</bdi> and <bdi lang="en" dir="ltr">''incategory''</bdi> keywords. More technical details (including a few other minor search upgrades) are available. [https://www.mediawiki.org/wiki/User:TJones_%28WMF%29/Notes/Language_Analyzer_Harmonization_Notes#ASCII-folding/ICU-folding_%28T332342%29] * View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|EditCheck]] was installed at Russian Wikipedia, and fixes were made for some missing user interface styles. '''Updates for technical contributors''' * Editors who use the Toolforge tool [[toolforge:copyvios|Earwig's Copyright Violation Detector]] will now be required to log in with their Wikimedia account before running checks using the "search engine" option. This change is needed to help prevent external bots from misusing the system. Thanks to Chlod for these improvements. [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia_talk:New_pages_patrol/Reviewers#Authentication_is_now_required_for_search_engine_checks_on_Earwig's_Copyvio_Tool] * [[m:Special:MyLanguage/Phabricator|Phabricator]] users can create tickets and add comments on existing tickets via Email again. [[mw:Special:MyLanguage/Phabricator/Help#Using email|Sending email to Phabricator]] has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356077] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Some HTML elements in the interface are now wrapped with a <code><nowiki><bdi></nowiki></code> element, to make our HTML output more aligned with Web standards. More changes like this will be coming in future weeks. This change might break some tools that rely on the previous HTML structure of the interface. Note that relying on the HTML structure of the interface is [[mw:Special:MyLanguage/Stable interface policy/Frontend#What is not stable?|not recommended]] and might break at any time. [https://phabricator.wikimedia.org/T375975] '''In depth''' * The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/September 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes: updates on Wikimedia's authentication system, research to simplify feature development in the MediaWiki platform, updates on Parser Unification and MathML rollout, and more. * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/October|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition include: research about improving topic suggestions related to countries, improvements to PHPUnit tests, and more. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:20, 14 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27597254 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Mobile Apps team has released an [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh#Phase 1: Creating a user Profile Menu (T373714)|update]] to the iOS app's navigation, and it is now available in the latest App store version. The team added a new Profile menu that allows for easy access to editor features like Notifications and Watchlist from the Article view, and brings the "Donate" button into a more accessible place for users who are reading an article. This is the first phase of a larger planned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh|navigation refresh]] to help the iOS app transition from a primarily reader-focused app, to an app that fully supports reading and editing. The Wikimedia Foundation has added more editing features and support for on-wiki communication based on volunteer requests in recent years. [[File:IOS App Navigation refresh first phase 05.png|thumb|iOS Wikipedia App's profile menu and contents]] '''Updates for editors''' * Wikipedia readers can now download a browser extension to experiment with some early ideas on potential features that recommend articles for further reading, automatically summarize articles, and improve search functionality. For more details and to stay updated, check out the Web team's [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments|Content Discovery Experiments page]] and [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Web team's projects|subscribe to their newsletter]]. * Later this month, logged-out editors of [[phab:T376499|these 12 wikis]] will start to have [[mw:Special:Mylanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] created. The list may slightly change - some wikis may be removed but none will be added. Temporary account is a new [[mw:Special:MyLanguage/User account types|type of user account]]. It enhances the logged-out editors' privacy and makes it easier for community members to communicate with them. If you maintain any tools, bots, or gadgets on these 12 wikis, and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]]. Read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|deployment plan across all wikis]]. * View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[w:nr:Main Page|South Ndebele]], [[w:rsk:Главни бок|Pannonian Rusyn]], [[w:ann:Uwu|Obolo]], [[w:iba:Lambar Keterubah|Iban]] and [[w:tdd:ᥞᥨᥝᥴ ᥘᥣᥲ ᥖᥥᥰ|Tai Nüa]] Wikipedia languages were created last week. [https://www.wikidata.org/wiki/Q36785][https://www.wikidata.org/wiki/Q35660][https://www.wikidata.org/wiki/Q36614][https://www.wikidata.org/wiki/Q33424][https://www.wikidata.org/wiki/Q36556] * It is now possible to create functions on Wikifunctions using Wikidata lexemes, through the new [[f:Z6005|Wikidata lexeme type]] launched last week. When you go to one of these functions, the user interface provides a lexeme selector that helps you pick a lexeme from Wikidata that matches the word you type. After hitting run, your selected lexeme is retrieved from Wikidata, transformed into a Wikidata lexeme type, and passed into the selected function. Read more about this in [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2024-10-17#Function of the Week: select representation from lexeme|the latest Wikifunctions newsletter]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Users of the Wikimedia sites can now format dates more easily in different languages with the new <code dir="ltr">{{[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef|#timef]]:…}}</code> parser function. For example, <code dir="ltr"><nowiki>{{#timef:now|date|en}}</nowiki></code> will show as "<bdi lang="en" dir="ltr">{{#timef:now|date|en}}</bdi>". Previously, <code dir="ltr"><nowiki>{{#time:…}}</nowiki></code> could be used to format dates, but this required knowledge of the order of the time and date components and their intervening punctuation. <code dir="ltr">#timef</code> (or <code dir="ltr">#timefl</code> for local time) provides access to the standard date formats that MediaWiki uses in its user interface. This may help to simplify some templates on multi-lingual wikis like Commons and Meta. [https://phabricator.wikimedia.org/T223772][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Commons and Meta users can now efficiently [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Localization|retrieve the user's language]] using <code dir="ltr"><nowiki>{{USERLANGUAGE}}</nowiki></code> instead of using <code dir="ltr"><nowiki>{{int:lang}}</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T4085] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Tech Advisory Council]] (PTAC) now has its pilot members with representation across Africa, Asia, Europe, North America and South America. They will work to address the [[Special:MyLanguage/Movement Strategy/Initiatives/Technology Council|Movement Strategy's Technology Council]] initiative of having a co-defined and more resilient technological platform. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Strategy/Initiatives/Technology_Council] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/32|Growth newsletter]] is available. It includes: an upcoming Newcomer Homepage Community Updates module, new Community Configuration options, and details on new projects. * The Wikimedia Foundation is [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Security Team#CNA Partnership|now an official partner of the CVE program]], which is an international effort to catalog publicly disclosed cybersecurity vulnerabilities. This partnership will allow the Security Team to instantly publish [[w:en:Common Vulnerabilities and Exposures|common vulnerabilities and exposures]] (CVE) records that are affecting MediaWiki core, extensions, and skins, along with any other code the Foundation is a steward of. * The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]] is now [[m:Community Wishlist/Updates#October 16, 2024: Conversations Made Easier: Machine-Translated Wishes Are Here!|testing machine translations]] for Wishlist content. Volunteers can now read machine-translated versions of wishes and dive into discussions even before translators arrive to translate content. '''Meetings and events''' * 24 October - Wiki Education Speaker Series Webinar - [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/N4XTB4G55BUY3M3PNGUAKQWJ7A4UOPAK/ Open Source Tech: Building the Wiki Education Dashboard], featuring Wikimedia interns and a Web developer in the panel. * 20–22 December 2024 - [[m:Special:MyLanguage/Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024]] in Odisha, India. A hackathon for community members, including developers, designers and content editors, to build technical solutions that improve contributors' experiences. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:52, 21 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27634672 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later in November, the Charts extension will be deployed to the test wikis in order to help identify and fix any issue. A security review is underway to then enable deployment to pilot wikis for broader testing. You can read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates#October 2024: Working towards production deployment|the October project update]] and see the [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Charts latest documentation and examples on Beta Wikipedia]. * View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[w:en:PediaPress|Pediapress.com]], an external service that creates books from Wikipedia, can now use [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Maps|Wikimedia Maps]] to include existing pre-rendered infobox map images in their printed books on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T375761] '''Updates for technical contributors''' * Wikis can use [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|the Guided Tour extension]] to help newcomers understand how to edit. The Guided Tours extension now works with [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Dark mode|dark mode]]. Guided Tour maintainers can check their tours to see that nothing looks odd. They can also set <code>emitTransitionOnStep</code> to <code>true</code> to fix an old bug. They can use the new flag <code>allowAutomaticBack</code> to avoid back-buttons they don't want. [https://phabricator.wikimedia.org/T73927#10241528] * Administrators in the Wikimedia projects who use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Nuke|Nuke Extension]] will notice that mass deletions done with this tool have the "Nuke" tag. This change will make reviewing and analyzing deletions performed with the tool easier. [https://phabricator.wikimedia.org/T366068] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:56, 28 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27668811 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Stewards can now make [[m:Special:MyLanguage/Global blocks|global account blocks]] cause global [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblocks]]. This will assist stewards in preventing abuse from users who have been globally blocked. This includes preventing globally blocked temporary accounts from exiting their session or switching browsers to make subsequent edits for 24 hours. Previously, temporary accounts could exit their current session or switch browsers to continue editing. This is an anti-abuse tool improvement for the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project. You can read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|progress on key features for temporary accounts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368949] * Wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]] can now use the [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Event list#October 29, 2024: Collaboration List launched|Collaboration List]] feature. This list provides a new, easy way for contributors to learn about WikiProjects on their wikis. Thanks to the Campaign team for this work that is part of [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product %26 Technology OKRs#WE KRs|the 2024/25 annual plan]]. If you are interested in bringing the CampaignEvents extension to your wiki, you can [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|follow these steps]] or you can reach out to User:Udehb-WMF for help. * The text color for red links will be slightly changed later this week to improve their contrast in light mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T370446] * View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, on multilingual wikis, users [[phab:T216368|can now]] hide translations from the WhatLinksHere special page. '''Updates for technical contributors''' * XML [[m:Special:MyLanguage/Data dumps|data dumps]] have been temporarily paused whilst a bug is investigated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/message/BXWJDPO5QI2QMBCY7HO36ELDCRO6HRM4/] '''In depth''' * Temporary Accounts have been deployed to six wikis; thanks to the Trust and Safety Product team for [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|this work]], you can read about [[phab:T340001|the deployment plans]]. Beginning next week, Temporary Accounts will also be enabled on [[phab:T378336|seven other projects]]. If you are active on these wikis and need help migrating your tools, please reach out to [[m:User:Udehb-WMF|User:Udehb-WMF]] for assistance. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/October|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: New languages supported in translatewiki or in MediaWiki; New keyboard input methods for some languages; details about recent and upcoming meetings, and more. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] is happening in Vienna, Austria and online from 4 to 6 November 2024. The conference will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:50, 4 നവംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27693917 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * On wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Translate|Translate extension]] enabled, users will notice that the FuzzyBot will now automatically create translated versions of categories used on translated pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T285463] * View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the submitted task to use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SecurePoll|SecurePoll extension]] for English Wikipedia's special [[w:en:Wikipedia:Administrator elections|administrator election]] was resolved on time. [https://phabricator.wikimedia.org/T371454] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] In <code dir="ltr">[[mw:MediaWiki_1.44/wmf.2|1.44.0-wmf-2]]</code>, the logic of Wikibase function <code>getAllStatements</code> changed to behave like <code>getBestStatements</code>. Invoking the function now returns a copy of values which are immutable. [https://phabricator.wikimedia.org/T270851] * [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. The API will be rerouting some page content endpoints from RESTbase to the newer [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST API]] endpoints. The [[phab:T374683|impacted endpoints]] include getting page/revision metadata and rendered HTML content. These changes will be available on testwiki later this week, with other projects to follow. This change should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints should verify behavior on testwiki, and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]]. '''In depth''' * Admins and users of the Wikimedia projects [[mw:Special:MyLanguage/Moderator_Tools/Automoderator#Usage|where Automoderator is enabled]] can now monitor and evaluate important metrics related to Automoderator's actions. [https://superset.wmcloud.org/superset/dashboard/unified-automoderator-activity-dashboard/ This Superset dashboard] calculates and aggregates metrics about Automoderator's behaviour on the projects in which it is deployed. Thanks to the Moderator Tools team for this Dashboard; you can visit [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator/Unified Activity Dashboard|the documentation page]] for more information about this work. [https://phabricator.wikimedia.org/T369488] '''Meetings and events''' * 21 November 2024 ([[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] & [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]) - [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Community call]] with Wikimedia Commons volunteers and stakeholders to help prioritize support efforts for 2025-2026 Fiscal Year. The theme of this call is how content should be organised on Wikimedia Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:07, 12 നവംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27732268 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Users of Wikimedia sites will now be warned when they create a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects|redirect]] to a page that doesn't exist. This will reduce the number of broken redirects to red links in our projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T326057] * View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot/Overview|Pywikibot]], which automates work on MediaWiki sites, was upgraded to 9.5.0 on Toolforge. [https://phabricator.wikimedia.org/T378676] '''Updates for technical contributors''' * On wikis that use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs extension]], pages created or moved by users with the appropriate permissions are marked as flagged automatically. This feature has not been working recently, and changes fixing it should be deployed this week. Thanks to Daniel and Wargo for working on this. [https://phabricator.wikimedia.org/T379218][https://phabricator.wikimedia.org/T368380] '''In depth''' * There is a new [https://diff.wikimedia.org/2024/11/05/say-hi-to-temporary-accounts-easier-collaboration-with-logged-out-editors-with-better-privacy-protection Diff post] about Temporary Accounts, available in more than 15 languages. Read it to learn about what Temporary Accounts are, their impact on different groups of users, and the plan to introduce the change on all wikis. '''Meetings and events''' * Technical volunteers can now register for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which will take place in Istanbul, Turkey. [https://pretix.eu/wikimedia/hackathon2025/ Application for travel and accommodation scholarships] is open from '''November 12 to December 10 2024'''. The registration for the event will close in mid-April 2025. The Wikimedia Hackathon is an annual gathering that unites the global technical community to collaborate on existing projects and explore new ideas. * Join the [[C:Special:MyLanguage/Commons:WMF%20support%20for%20Commons/Commons%20community%20calls|Wikimedia Commons community calls]] this week to help prioritize support for Commons which will be planned for 2025–2026. The theme will be how content should be organised on Wikimedia Commons. This is an opportunity for volunteers who work on different things to come together and talk about what matters for the future of the project. The calls will take place '''November 21, 2024, [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]'''. * A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place '''November 29, 16:00 UTC''' to discuss updates and technical problem-solving. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 02:00, 19 നവംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27806858 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new version of the standard wikitext editor-mode [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will be available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] later this week. This brings many new features and bug fixes, including right-to-left support, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Template folding|template folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and an improved search panel. You can learn more on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]]. * The 2010 wikitext editor now supports common keyboard shortcuts such <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>B</code></bdi> for bold and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>I</code></bdi> for italics. A full [[mw:Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|list of all six shortcuts]] is available. Thanks to SD0001 for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T62928] * Starting November 28, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: <bdi>bswiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>elwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>euwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>fawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>fiwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikiquote</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikisource</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikiversity</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikivoyage</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>idwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>lvwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>plwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>ptwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>urwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>viwikisource</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>zhwikisource</bdi>. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a user creating a new AbuseFilter can now only set the filter to "protected" [[phab:T377765|if it includes a protected variable]]. '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]], which can be used in JavaScript, CSS, JSON, and Lua pages, [[phab:T377663|now offers]] live autocompletion. Thanks to SD0001 for this improvement. The feature can be temporarily disabled on a page by pressing <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>,</code></bdi> and un-selecting "<bdi lang="en" dir="ltr">Live Autocompletion</bdi>". * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool-maintainers who use the Graphite system for tracking metrics, need to migrate to the newer Prometheus system. They can check [https://grafana.wikimedia.org/d/K6DEOo5Ik/grafana-graphite-datasource-utilization?orgId=1 this dashboard] and the list in the Description of the [[phab:T350592|task T350592]] to see if their tools are listed, and they should claim metrics and dashboards connected to their tools. They can then disable or migrate all existing metrics by following the instructions in the task. The Graphite service will become read-only in April. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/KLUV4IOLRYXPQFWD6WKKJUHMWE77BMSZ/] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/NewPP parser report|New PreProcessor parser performance report]] has been fixed to give an accurate count for the number of Wikibase entities accessed. It had previously been resetting after 400 entities. [https://phabricator.wikimedia.org/T279069] '''Meetings and events''' * A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place November 29 at [https://zonestamp.toolforge.org/1732896000 16:00 UTC]. There will be presentations on topics like developing language keyboards, the creation of the Mooré Wikipedia, the language support track at [[m:Wiki Indaba|Wiki Indaba]], and a report from the Wayuunaiki community on their experiences with the Incubator and as a new community over the last 3 years. This meeting will be in English and will also have Spanish interpretation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:41, 25 നവംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27847039 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Two new parser functions were added this week. The <code dir="ltr"><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interwikilink|#interwikilink]]<nowiki>}}</nowiki></code> function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interwiki links|interwiki link]] and the <code dir="ltr"><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interlanguagelink|#interlanguagelink]]<nowiki>}}</nowiki></code> function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interlanguage links|interlanguage link]]. These parser functions are useful on wikis where namespaces conflict with interwiki prefixes. For example, links beginning with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS:</code></bdi> on English Wikipedia [[phab:T363538|conflict with the <code>mos</code> language code prefix of Mooré Wikipedia]]. * Starting this week, Wikimedia wikis no longer support connections using old RSA-based HTTPS certificates, specifically rsa-2048. This change is to improve security for all users. Some older, unsupported browser or smartphone devices will be unable to connect; Instead, they will display a connectivity error. See the [[wikitech:HTTPS/Browser_Recommendations|HTTPS Browser Recommendations page]] for more-detailed information. All modern operating systems and browsers are always able to reach Wikimedia projects. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/CTYEHVNSXUD3NFAAMG3BLZVTVQWJXJAH/] * Starting December 16, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: <bdi>arwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>cawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>mediawikiwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>orwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wawiktionary</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wikidatawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>zhwiki</bdi>. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T380910] * This month the Chart extension was deployed to production and is now available on Commons and Testwiki. With the security review complete, pilot wiki deployment is expected to start in the first week of December. You can see a working version [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details. * View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug with the "Download as PDF" system was fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T376438] '''Updates for technical contributors''' * In late February, temporary accounts will be rolled out on at least 10 large wikis. This deployment will have a significant effect on the community-maintained code. This is about Toolforge tools, bots, gadgets, and user scripts that use IP address data or that are available for logged-out users. The Trust and Safety Product team wants to identify this code, monitor it, and assist in updating it ahead of the deployment to minimize disruption to workflows. The team asks technical editors and volunteer developers to help identify such tools by adding them to [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/Impacted tools|this list]]. In addition, review the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|updated documentation]] to learn how to adjust the tools. Join the discussions on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|project talk page]] or in the [[discord:channels/221049808784326656/1227616742340034722|dedicated thread]] on the [[w:Wikipedia:Discord|Wikimedia Community Discord server (in English)]] for support and to share feedback. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:22, 2 ഡിസംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27873992 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Technical documentation contributors can find updated resources, and new ways to connect with each other and the Wikimedia Technical Documentation Team, at the [[mw:Special:MyLanguage/Documentation|Documentation hub]] on MediaWiki.org. This page links to: resources for writing and improving documentation, a new <bdi lang="zxx" dir="ltr">#wikimedia-techdocs</bdi> IRC channel on libera.chat, a listing of past and upcoming documentation events, and ways to request a documentation consultation or review. If you have any feedback or ideas for improvements to the documentation ecosystem, please [[mw:Wikimedia Technical Documentation Team#Contact us|contact the Technical Documentation Team]]. '''Updates for editors''' [[File:Edit Check on Desktop.png|thumb|Layout change for the Edit Check feature]] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] will be relocated to a sidebar on desktop. Edit check is the feature for new editors to help them follow policies and guidelines. This layout change creates space to present people with [[mw:Edit check#1 November 2024|new Checks]] that appear ''while'' they are typing. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#Reference Check A/B Test|initial results]] show newcomers encountering Edit Check are 2.2 times more likely to publish a new content edit that includes a reference and is not reverted. * The Chart extension, which enables editors to create data visualizations, was successfully made available on MediaWiki.org and three pilot wikis (Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedias). You can see a working examples [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details. * Translators in wikis where the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|mobile experience of Content Translation is available]], can now discover articles in Wikiproject campaigns of their interest from the "[https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=specialcx&filter-type=automatic&filter-id=collections&active-list=suggestions&from=es&to=en All collection]" category in the articles suggestion feature. Wikiproject Campaign organizers can use this feature, to help translators to discover articles of interest, by adding the <code dir=ltr><nowiki><page-collection> </page-collection></nowiki></code> tag to their campaign article list page on Meta-wiki. This will make those articles discoverable in the Content Translation tool. For more detailed information on how to use the tool and tag, please refer to [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists/How to use the features|the step-by-step guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378958] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, now has a [[phab:T376379#10310998|multiselect filter for namespace selection]]. This enables users to select multiple specific namespaces, instead of only one or all, when fetching pages for deletion. * The Nuke feature also now [[phab:T364225#10371365|provides links]] to the userpage of the user whose pages were deleted, and to the pages which were not selected for deletion, after page deletions are queued. This enables easier follow-up admin-actions. Thanks to Chlod and the Moderator Tools team for both of these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T364225#10371365] * The Editing Team is working on making it easier to populate citations from archive.org using the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|Citoid]] tool, the auto-filled citation generator. They are asking communities to add two parameters preemptively, <code dir=ltr>archiveUrl</code> and <code dir=ltr>archiveDate</code>, within the TemplateData for each citation template using Citoid. You can see an [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACite_web%2Fdoc&diff=1261320172&oldid=1260788022 example of a change in a template], and a [https://global-search.toolforge.org/?namespaces=10&q=%5C%22citoid%5C%22%3A%20%5C%7B&regex=1&title= list of all relevant templates]. [https://phabricator.wikimedia.org/T374831] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9240|Indonesian]] ([[voy:id:|<code>voy:id:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T380726] * Last week, all wikis had problems serving pages to logged-in users and some logged-out users for 30–45 minutes. This was caused by a database problem, and investigation is ongoing. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/3g2ckc7bp6l9] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add Link]] feature has been fixed. Previously, the list of sections which are excluded from Add Link was partially ignored in certain cases. [https://phabricator.wikimedia.org/T380455][https://phabricator.wikimedia.org/T380329] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, now has an early-stage [[git:design/codex-php|implementation in PHP]]. It is available for general use in MediaWiki extensions and Toolforge apps through [https://packagist.org/packages/wikimedia/codex Composer], with use in MediaWiki core coming soon. More information is available in [[wmdoc:design-codex-php/main/index.html|the documentation]]. Thanks to Doğu for the inspiration and many contributions to the library. [https://phabricator.wikimedia.org/T379662] * [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. On December 4, the MediaWiki Interfaces team began rerouting page/revision metadata and rendered HTML content endpoints on [[testwiki:|testwiki]] from RESTbase to comparable MediaWiki REST API endpoints. The team encourages active users of these endpoints to verify their tool's behavior on testwiki and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]] before the end of the year, as they intend to roll out the same change across all Wikimedia projects in early January. These changes are part of the work to replace the outdated [[mw:RESTBase/deprecation|RESTBase]] system. * The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/986172 2024 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 3 January 2025, and has an associated [[foundation:Legal:Developer Satisfaction Survey 2024 Privacy Statement|privacy statement]]. * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation discussions with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Event:Commons community discussion - 12 December 2024 08:00 UTC|December 12 at 8:00 UTC]] and [[m:Event:Commons community discussion - 12_December 2024 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is new media and new contributors. Contributors from all wikis are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:15, 9 ഡിസംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27919424 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Interested in improving event management on your home wiki? The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents extension]] offers organizers features like event registration management, event/wikiproject promotion, finding potential participants, and more - all directly on-wiki. If you are an organizer or think your community would benefit from this extension, start a discussion to enable it on your wiki today. To learn more about how to enable this extension on your wiki, visit the [[m:CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|deployment status page]]. '''Updates for editors''' * Users of the iOS Wikipedia App in Italy and Mexico on the Italian, Spanish, and English Wikipedias, can see a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review|personalized Year in Review]] with insights based on their reading and editing history. * Users of the Android Wikipedia App in Sub-Saharan Africa and South Asia can see the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Rabbit Holes|Rabbit Holes]] feature. This feature shows a suggested search term in the Search bar based on the current article being viewed, and a suggested reading list generated from the user’s last two visited articles. * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|global reminder bot]] is now active and running on nearly 800 wikis. This service reminds most users holding temporary rights when they are about to expire, so that they can renew should they want to. See [[m:Global reminder bot/Technical details|the technical details page]] for more information. * The next issue of Tech News will be sent out on 13 January 2025 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was [[phab:T374988|fixed]] in the Android Wikipedia App which had caused translatable SVG images to show the wrong language when they were tapped. '''Updates for technical contributors''' * There is no new MediaWiki version next week. The next deployments will start on 14 January. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar/2025] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:24, 16 ഡിസംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27942374 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Single User Login system is being updated over the next few months. This is the system which allows users to fill out the login form on one Wikimedia site and get logged in on all others at the same time. It needs to be updated because of the ways that browsers are increasingly restricting cross-domain cookies. To accommodate these restrictions, login and account creation pages will move to a central domain, but it will still appear to the user as if they are on the originating wiki. The updated code will be enabled this week for users on test wikis. This change is planned to roll out to all users during February and March. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and a timeline. '''Updates for editors''' * On wikis with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments|PageAssessments]] installed, you can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments#Search|filter search results]] to pages in a given WikiProject by using the <code dir=ltr>inproject:</code> keyword. (These wikis: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwikivoyage/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-huwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}) [https://phabricator.wikimedia.org/T378868] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34129|Tigre]] ([[w:tig:|<code>w:tig:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T381377] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with updating a user's edit-count after making a rollback edit, which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382592] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia REST API users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. Starting the week of January 13, we will begin rerouting [[phab:T374683|some page content endpoints]] from RESTbase to the newer MediaWiki REST API endpoints for all wiki projects. This change was previously available on testwiki and should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints may raise issues directly to the [[phab:project/view/6931/|MediaWiki Interfaces Team]] in Phabricator if they arise. * Toolforge tool maintainers can now share their feedback on Toolforge UI, an initiative to provide a web platform that allows creating and managing Toolforge tools through a graphic interface, in addition to existing command-line workflows. This project aims to streamline active maintainers’ tasks, as well as make registration and deployment processes more accessible for new tool creators. The initiative is still at a very early stage, and the Cloud Services team is in the process of collecting feedback from the Toolforge community to help shape the solution to their needs. [[wikitech:Wikimedia Cloud Services team/EnhancementProposals/Toolforge UI|Read more and share your thoughts about Toolforge UI]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] For tool and library developers who use the OAuth system: The identity endpoint used for [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user|OAuth 1]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user 2|OAuth 2]] returned a JSON object with an integer in its <code>sub</code> field, which was incorrect (the field must always be a string). This has been fixed; the fix will be deployed to Wikimedia wikis on the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T382139] * Many wikis currently use [[:mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|Cite CSS]] to render custom footnote markers in Parsoid output. Starting January 20 these rules will be disabled, but the developers ask you to ''not'' clean up your <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi> until February 20 to avoid issues during the migration. Your wikis might experience some small changes to footnote markers in Visual Editor and when using experimental Parsoid read mode, but if there are changes these are expected to bring the rendering in line with the legacy parser output. [https://phabricator.wikimedia.org/T370027] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Special:MyLanguage/Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation Community Conversations with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 08:00 UTC|January 15 at 8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is defining the priorities in tool investment for Commons. Contributors from all wikis, especially users who are maintaining tools for Commons, are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:41, 14 ജനുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28048614 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can mass-delete multiple pages created by a user or IP address using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Extension:Nuke]]. It previously only allowed deletion of pages created in the last 30 days. It can now delete pages from the last 90 days, provided it is targeting a specific user or IP address. [https://phabricator.wikimedia.org/T380846] * On [[phab:P72148|wikis that use]] the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Patrolled edits|Patrolled edits]] feature, when the rollback feature is used to revert an unpatrolled page revision, that revision will now be marked as "manually patrolled" instead of "autopatrolled", which is more accurate. Some editors that use [[mw:Special:MyLanguage/Help:New filters for edit review/Filtering|filters]] on Recent Changes may need to update their filter settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T302140] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Visual Editor's "Insert link" feature did not always suggest existing pages properly when an editor started typing, which has now been [[phab:T383497|fixed]]. '''Updates for technical contributors''' * The Structured Discussion extension (also known as Flow) is being progressively removed from the wikis. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|The last group of wikis]] ({{int:project-localized-name-cawikiquote/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwikimedia/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwikibooks/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewikimedia/en}}) will soon be contacted. If you have questions about this process, please ping [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] at your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T380912] * The latest quarterly [[mw:Technical_Community_Newsletter/2025/January|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: updates about services from the Data Platform Engineering teams, information about Codex from the Design System team, and more. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:36, 21 ജനുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28129769 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Patrollers and admins - what information or context about edits or users could help you to make patroller or admin decisions more quickly or easily? The Wikimedia Foundation wants to hear from you to help guide its upcoming annual plan. Please consider sharing your thoughts on this and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|13 other questions]] to shape the technical direction for next year. '''Updates for editors''' * iOS Wikipedia App users worldwide can now access a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review/How your data is used|personalized Year in Review]] feature, which provides insights based on their reading and editing history on Wikipedia. This project is part of a broader effort to help welcome new readers as they discover and interact with encyclopedic content. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Edit patrollers now have a new feature available that can highlight potentially problematic new pages. When a page is created with the same title as a page which was previously deleted, a tag ('Recreated') will now be added, which users can filter for in [[{{#special:RecentChanges}}]] and [[{{#special:NewPages}}]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T56145] * Later this week, there will be a new warning for editors if they attempt to create a redirect that links to another redirect (a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects#Double redirects|double redirect]]). The feature will recommend that they link directly to the second redirect's target page. Thanks to the user SomeRandomDeveloper for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T326056] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia wikis allow [[w:en:WebAuthn|WebAuthn]]-based second factor checks (such as hardware tokens) during login, but the feature is [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Fix security key (WebAuthn) support|fragile]] and has very few users. The MediaWiki Platform team is temporarily disabling adding new WebAuthn keys, to avoid interfering with the rollout of [[mw:MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3]] (single user login version 3). Existing keys are unaffected. [https://phabricator.wikimedia.org/T378402] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For developers that use the [[wikitech:Data Platform/Data Lake/Edits/MediaWiki history dumps|MediaWiki History dumps]]: The Data Platform Engineering team has added a couple of new fields to these dumps, to support the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] initiative. If you maintain software that reads those dumps, please review your code and the updated documentation, since the order of the fields in the row will change. There will also be one field rename: in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki_user_history</code></bdi> dump, the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>anonymous</code></bdi> field will be renamed to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>is_anonymous</code></bdi>. The changes will take effect with the next release of the dumps in February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LKMFDS62TXGDN6L56F4ABXYLN7CSCQDI/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:14, 27 ജനുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28149374 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use the "Special characters" editing-toolbar menu can now see the 32 special characters you have used most recently, across editing sessions on that wiki. This change should help make it easier to find the characters you use most often. The feature is in both the 2010 wikitext editor and VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T110722] * Editors using the 2010 wikitext editor can now create sublists with correct indentation by selecting the line(s) you want to indent and then clicking the toolbar buttons.[https://phabricator.wikimedia.org/T380438] You can now also insert <code><nowiki><code></nowiki></code> tags using a new toolbar button.[https://phabricator.wikimedia.org/T383010] Thanks to user stjn for these improvements. * Help is needed to ensure the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]] works properly on each wiki. ** (1) Administrators should update the local versions of the page <code dir=ltr>MediaWiki:Citoid-template-type-map.json</code> to include entries for <code dir=ltr>preprint</code>, <code dir=ltr>standard</code>, and <code dir=ltr>dataset</code>; Here are example diffs to replicate [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1189164774&oldid=1165783565 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1270832208&oldid=1270828390 for 'standard' and 'dataset']. ** (2.1) If the citoid map in the citation template used for these types of references is missing, [[mediawikiwiki:Citoid/Enabling Citoid on your wiki#Step 2.a: Create a 'citoid' maps value for each citation template|one will need to be added]]. (2.2) If the citoid map does exist, the TemplateData will need to be updated to include new field names. Here are example updates [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270829051&oldid=1262470053 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270831369&oldid=1270829480 for 'standard' and 'dataset']. The new fields that may need to be supported are <code dir=ltr>archiveID</code>, <code dir=ltr>identifier</code>, <code dir=ltr>repository</code>, <code dir=ltr>organization</code>, <code dir=ltr>repositoryLocation</code>, <code dir=ltr>committee</code>, and <code dir=ltr>versionNumber</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T383666] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q15637215|Central Kanuri]] ([[w:knc:|<code>w:knc:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T385181] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Help:Extension:Wikisource/Wikimedia OCR|OCR (optical character recognition) tool]] used for Wikisource now supports a new language, Church Slavonic. [https://phabricator.wikimedia.org/T384782] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:08, 4 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28203495 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Product and Technology Advisory Council (PTAC) has published [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|a draft of their recommendations]] for the Wikimedia Foundation's Product and Technology department. They have recommended focusing on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback/Mobile experiences|mobile experiences]], particularly contributions. They request community [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|feedback at the talk page]] by 21 February. '''Updates for editors''' * The "Special pages" portlet link will be moved from the "Toolbox" into the "Navigation" section of the main menu's sidebar by default. This change is because the Toolbox is intended for tools relating to the current page, not tools relating to the site, so the link will be more logically and consistently located. To modify this behavior and update CSS styling, administrators can follow the instructions at [[phab:T385346|T385346]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333211] * As part of this year's work around improving the ways readers discover content on the wikis, the Web team will be running an experiment with a small number of readers that displays some suggestions for related or interesting articles within the search bar. Please check out [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments#Experiment 1: Display article recommendations in more prominent locations, search|the project page]] for more information. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template editors who use TemplateStyles can now customize output for users with specific accessibility needs by using accessibility related media queries (<code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-motion prefers-reduced-motion]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-transparency prefers-reduced-transparency]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-contrast prefers-contrast]</code>, and <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/forced-colors forced-colors]</code>). Thanks to user Bawolff for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T384175] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the global blocks log will now be shown directly on the {{#special:CentralAuth}} page, similarly to global locks, to simplify the workflows for stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T377024] '''Updates for technical contributors''' * Wikidata [[d:Special:MyLanguage/Help:Default values for labels and aliases|now supports a special language as a "default for all languages"]] for labels and aliases. This is to avoid excessive duplication of the same information across many languages. If your Wikidata queries use labels, you may need to update them as some existing labels are getting removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T312511] * The function <code dir="ltr">getDescription</code> was invoked on every Wiki page read and accounts for ~2.5% of a page's total load time. The calculated value will now be cached, reducing load on Wikimedia servers. [https://phabricator.wikimedia.org/T383660] * As part of the RESTBase deprecation [[mw:RESTBase/deprecation|effort]], the <code dir="ltr">/page/related</code> endpoint has been blocked as of February 6, 2025, and will be removed soon. This timeline was chosen to align with the deprecation schedules for older Android and iOS versions. The stable alternative is the "<code dir="ltr">morelike</code>" action API in MediaWiki, and [[gerrit:c/mediawiki/services/mobileapps/+/982154/13/pagelib/src/transform/FooterReadMore.js|a migration example]] is available. The MediaWiki Interfaces team [[phab:T376297|can be contacted]] for any questions. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/GFC2IJO7L4BWO3YTM7C5HF4MCCBE2RJ2/] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: Updates about the "Contribute" menu; details on some of the newest language editions of Wikipedia; details on new languages supported by the MediaWiki interface; updates on the Community-defined lists feature; and more. * The latest [[mw:Extension:Chart/Project/Updates#January 2025: Better visibility into charts and tabular data usage|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on the progress towards bringing better visibility into global charts usage and support for categorizing pages in the Data namespace on Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:11, 11 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28231022 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Communities using growth tools can now showcase one event on the <code>{{#special:Homepage}}</code> for newcomers. This feature will help newcomers to be informed about editing activities they can participate in. Administrators can create a new event to showcase at <code>{{#special:CommunityConfiguration}}</code>. To learn more about this feature, please read [[diffblog:2025/02/12/community-updates-module-connecting-newcomers-to-your-initiatives/|the Diff post]], have a look [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Community updates module|at the documentation]], or contact [[mw:Talk:Growth|the Growth team]]. '''Updates for editors''' [[File:Page Frame Features on desktop.png|thumb|Highlighted talk pages improvements]] * Starting next week, talk pages at these wikis – {{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}} – will get [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|a new design]]. This change was extensively tested as a Beta feature and is the last step of [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|talk pages improvements]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379102] * You can now navigate to view a redirect page directly from its action pages, such as the history page. Previously, you were forced to first go to the redirect target. This change should help editors who work with redirects a lot. Thanks to user stjn for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T5324] * When a Cite reference is reused many times, wikis currently show either numbers like "1.23" or localized alphabetic markers like "a b c" in the reference list. Previously, if there were so many reuses that the alphabetic markers were all used, [[MediaWiki:Cite error references no backlink label|an error message]] was displayed. As part of the work to [[phab:T383036|modernize Cite customization]], these errors will no longer be shown and instead the backlinks will fall back to showing numeric markers like "1.23" once the alphabetic markers are all used. * The log entries for each change to an editor's user-groups are now clearer by specifying exactly what has changed, instead of the plain before and after listings. Translators can [[phab:T369466|help to update the localized versions]]. Thanks to user Msz2001 for these improvements. * A new filter has been added to the [[{{#special:Nuke}}]] tool, which allows administrators to mass delete pages, to enable users to filter for pages in a range of page sizes (in bytes). This allows, for example, deleting pages only of a certain size or below. [https://phabricator.wikimedia.org/T378488] * Non-administrators can now check which pages are able to be deleted using the [[{{#special:Nuke}}]] tool. Thanks to user MolecularPilot for this and the previous improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T376378] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed in the configuration for the AV1 video file format, which enables these files to play again. [https://phabricator.wikimedia.org/T382193] '''Updates for technical contributors''' * Parsoid Read Views is going to be rolling out to most Wiktionaries over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyage to Parsoid Read Views last year. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/T385923][https://phabricator.wikimedia.org/T371640] * Developers of tools that run on-wiki should note that <code dir=ltr>mw.Uri</code> is deprecated. Tools requiring <code dir=ltr>mw.Uri</code> must explicitly declare <code dir=ltr>mediawiki.Uri</code> as a ResourceLoader dependency, and should migrate to the browser native <code dir=ltr>URL</code> API soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T384515] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:16, 17 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28275610 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can now customize how the [[m:Special:MyLanguage/User language|Babel feature]] creates categories using [[{{#special:CommunityConfiguration/Babel}}]]. They can rename language categories, choose whether they should be auto-created, and adjust other settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T374348] * The <bdi lang="en" dir="ltr">[https://www.wikimedia.org/ wikimedia.org]</bdi> portal has been updated – and is receiving some ongoing improvements – to modernize and improve the accessibility of our portal pages. It now has better support for mobile layouts, updated wording and links, and better language support. Additionally, all of the Wikimedia project portals, such as <bdi lang="en" dir="ltr">[https://wikibooks.org wikibooks.org]</bdi>, now support dark mode when a reader is using that system setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T373204][https://phabricator.wikimedia.org/T368221][https://meta.wikimedia.org/wiki/Project_portals] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33965|Santali]] ([[wikt:sat:|<code>wikt:sat:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386619] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that prevented clicking on search results in the web-interface for some Firefox for Android phone configurations. [https://phabricator.wikimedia.org/T381289] '''Meetings and events''' * The next Language Community Meeting is happening soon, February 28th at [https://zonestamp.toolforge.org/1740751200 14:00 UTC]. This week's meeting will cover: highlights and technical updates on keyboard and tools for the Sámi languages, Translatewiki.net contributions from the Bahasa Lampung community in Indonesia, and technical Q&A. If you'd like to join, simply [[mw:Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#28 February 2025|sign up on the wiki page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:41, 25 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28296129 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * All logged-in editors using the mobile view can now edit a full page. The "{{int:Minerva-page-actions-editfull}}" link is accessible from the "{{int:minerva-page-actions-overflow}}" menu in the toolbar. This was previously only available to editors using the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|Advanced mobile contributions]] setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T387180] * Interface administrators can now help to remove the deprecated Cite CSS code matching "<code dir="ltr">mw-ref</code>" from their local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi>. The list of wikis in need of cleanup, and the code to remove, [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-ref%5B%5E-a-z%5D&regex=1&namespaces=8&title=.*css can be found with this global search] and in [https://ace.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Common.css&oldid=145662#L-139--L-144 this example], and you can learn more about how to help on the [[mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|CSS migration project page]]. The Cite footnote markers ("<code dir="ltr">[1]</code>") are now rendered by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]], and the deprecated CSS is no longer needed. The CSS for backlinks ("<code dir="ltr">mw:referencedBy</code>") should remain in place for now. This cleanup is expected to cause no visible changes for readers. Please help to remove this code before March 20, after which the development team will do it for you. * When editors embed a file (e.g. <code><nowiki>[[File:MediaWiki.png]]</nowiki></code>) on a page that is protected with cascading protection, the software will no longer restrict edits to the file description page, only to new file uploads.[https://phabricator.wikimedia.org/T24521] In contrast, transcluding a file description page (e.g. <code><nowiki>{{:File:MediaWiki.png}}</nowiki></code>) will now restrict edits to the page.[https://phabricator.wikimedia.org/T62109] * When editors revert a file to an earlier version it will now require the same permissions as ordinarily uploading a new version of the file. The software now checks for 'reupload' or 'reupload-own' rights,[https://phabricator.wikimedia.org/T304474] and respects cascading protection.[https://phabricator.wikimedia.org/T140010] * When administrators are listing pages for deletion with the Nuke tool, they can now also list associated talk pages and redirects for deletion, alongside pages created by the target, rather than needing to manually delete these pages afterwards. [https://phabricator.wikimedia.org/T95797] * The [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|previously noted]] update to Single User Login, which will accommodate browser restrictions on cross-domain cookies by moving login and account creation to a central domain, will now roll out to all users during March and April. The team plans to enable it for all new account creation on [[wikitech:Deployments/Train#Tuesday|Group0]] wikis this week. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and an updated timeline. * Since last week there has been a bug that shows some interface icons as black squares until the page has fully loaded. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T387351] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q2044560|Sylheti]] ([[w:syl:|<code>w:syl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386441] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed with loading images in very old versions of the Firefox browser on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T386400] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 02:30, 4 മാർച്ച് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28334563 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use password managers at multiple wikis may notice changes in the future. The way that our wikis provide information to password managers about reusing passwords across domains has recently been updated, so some password managers might now offer you login credentials that you saved for a different Wikimedia site. Some password managers already did this, and are now doing it for more Wikimedia domains. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3 project]] which aims to improve how our unified login works, and to keep it compatible with ongoing changes to the web-browsers we use. [https://phabricator.wikimedia.org/T385520][https://phabricator.wikimedia.org/T384844] * The Wikipedia Apps Team is inviting interested users to help improve Wikipedia’s offline and limited internet use. After discussions in [[m:Afrika Baraza|Afrika Baraza]] and the last [[m:Special:MyLanguage/ESEAP Hub/Meetings|ESEAP call]], key challenges like search, editing, and offline access are being explored, with upcoming focus groups to dive deeper into these topics. All languages are welcome, and interpretation will be available. Want to share your thoughts? [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Improving Wikipedia Mobile Apps for Offline & Limited Internet Use|Join the discussion]] or email <bdi lang="en" dir="ltr">aramadan@wikimedia.org</bdi>! * All wikis will be read-only for a few minutes on March 19. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/33|Growth newsletter]] is available. It includes: the launch of the Community Updates module, the most recent changes in Community Configuration, and the upcoming test of in-article suggestions for first-time editors. * An old API that was previously used in the Android Wikipedia app is being removed at the end of March. There are no current software uses, but users of the app with a version that is older than 6 months by the time of removal (2025-03-31), will no longer have access to the Suggested Edits feature, until they update their app. You can [[diffblog:2025/02/24/sunset-of-wikimedia-recommendation-api/|read more details about this change]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:09, 10 മാർച്ച് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28372257 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Twice a year, around the equinoxes, the Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team performs [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|a datacenter server switchover]], redirecting all traffic from one primary server to its backup. This provides reliability in case of a crisis, as we can always fall back on the other datacenter. [http://listen.hatnote.com/ Thanks to the Listen to Wikipedia] tool, you can hear the switchover take place: Before it begins, you'll hear the steady stream of edits; Then, as the system enters a brief read-only phase, the sound stops for a couple of minutes, before resuming after the switchover. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. If you want to keep an ear out for the next server switchover, listen to the wikis on [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 March 19 at 14:00 UTC]. '''Updates for editors''' * The [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es improved Content Translation tool dashboard] is now available in [[phab:T387820|10 Wikipedias]] and will be available for all Wikipedias [[phab:T387821|soon]]. With [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|the unified dashboard]], desktop users can now: Translate new sections of an article; Discover and access topic-based [https://ig.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions&from=en&to=ig&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits article suggestion filters] (initially available only for mobile device users); Discover and access the [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists|Community-defined lists]] filter, also known as "Collections", from wiki-projects and campaigns. * On Wikimedia Commons, a [[c:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements#Improve category selection|new system to select the appropriate file categories]] has been introduced: if a category has one or more subcategories, users will be able to click on an arrow that will open the subcategories directly within the form, and choose the correct one. The parent category name will always be shown on top, and it will always be possible to come back to it. This should decrease the amount of work for volunteers in fixing/creating new categories. The change is also available on mobile. These changes are part of planned improvements to the UploadWizard. * The Community Tech team is seeking wikis to join a pilot for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] feature and a refreshed Special:Block page in late March. Multiblocks enables administrators to impose multiple different types of blocks on the same user at the same time. If you are an admin or steward and would like us to discuss joining the pilot with your community, please leave a message on the [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|project talk page]]. * Starting March 25, the Editing team will test a new feature for Edit Check at [[phab:T384372|12 Wikipedias]]: [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi-check|Multi-Check]]. Half of the newcomers on these wikis will see all [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Checks]] during their edit session, while the other half will continue seeing only one. The goal of this test is to see if users are confused or discouraged when shown multiple Reference Checks (when relevant) within a single editing session. At these wikis, the tags used on edits that show References Check will be simplified, as multiple tags could be shown within a single edit. Changes to the tags are documented [[phab:T373949|on Phabricator]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379131] * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], which is a service for notifying users that their temporary user-rights are about to expire, now supports using the localized name of the user-rights group in the message heading. Translators can see the [[m:Global reminder bot/Translation|listing of existing translations and documentation]] to check if their language needs updating or creation. * The [[Special:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] gender setting, which is used for how the software should refer to you in interface messages, now works as expected by overriding the local defaults. [https://phabricator.wikimedia.org/T386584] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Wikipedia App for Android had a bug fixed for when a user is browsing and searching in multiple languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T379777] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, the way that Codex styles are loaded will be changing. There is a small risk that this may result in unstyled interface message boxes on certain pages. User generated content (e.g. templates) is not impacted. Gadgets may be impacted. If you see any issues [[phab:T388847|please report them]]. See the linked task for details, screenshots, and documentation on how to fix any affected gadgets. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:47, 17 മാർച്ച് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28412594 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation is seeking your feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|drafts of the objectives and key results that will shape the Foundation's Product and Technology priorities]] for the next fiscal year (starting in July). The objectives are broad high-level areas, and the key-results are measurable ways to track the success of their objectives. Please share your feedback on the talkpage, in any language, ideally before the end of April. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] will be released to multiple wikis (see [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|deployment plan]] for details) in April 2025, and the team has begun the process of engaging communities on the identified wikis. The extension provides tools to organize, manage, and promote collaborative activities (like events, edit-a-thons, and WikiProjects) on the wikis. The extension has three tools: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation Lists]]. It is currently on 13 Wikipedias, including English Wikipedia, French Wikipedia, and Spanish Wikipedia, as well as Wikidata. Questions or requests can be directed to the [[mw:Help talk:Extension:CampaignEvents|extension talk page]] or in Phabricator (with <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). * Starting the week of March 31st, wikis will be able to set which user groups can view private registrants in [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], as part of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension. By default, event organizers and the local wiki admins will be able to see private registrants. This is a change from the current behavior, in which only event organizers can see private registrants. Wikis can change the default setup by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requesting a configuration change]] in Phabricator (and adding the <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). Participants of past events can cancel their registration at any time. * Administrators at wikis that have a customized <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Sidebar]]</bdi> should check that it contains an entry for the {{int:specialpages}} listing. If it does not, they should add it using <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">* specialpages-url|specialpages</code>. Wikis with a default sidebar will see the link moved from the page toolbox into the sidebar menu in April. [https://phabricator.wikimedia.org/T388927] * The Minerva skin (mobile web) combines both Notice and Alert notifications within the bell icon ([[File:OOjs UI icon bell.svg|16px|link=|class=skin-invert]]). There was a long-standing bug where an indication for new notifications was only shown if you had unseen Alerts. This bug is now fixed. In the future, Minerva users will notice a counter atop the bell icon when you have 1 or more unseen Notices and/or Alerts. [https://phabricator.wikimedia.org/T344029] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * VisualEditor has introduced a [[mw:VisualEditor/Hooks|new client-side hook]] for developers to use when integrating with the VisualEditor target lifecycle. This hook should replace the existing lifecycle-related hooks, and be more consistent between different platforms. In addition, the new hook will apply to uses of VisualEditor outside of just full article editing, allowing gadgets to interact with the editor in DiscussionTools as well. The Editing Team intends to deprecate and eventually remove the old lifecycle hooks, so any use cases that this new hook does not cover would be of interest to them and can be [[phab:T355555|shared in the task]]. * Developers who use the <code dir=ltr>mw.Api</code> JavaScript library, can now identify the tool using it with the <code dir=ltr>userAgent</code> parameter: <code dir=ltr>var api = new mw.Api( { userAgent: 'GadgetNameHere/1.0.1' } );</code>. If you maintain a gadget or user script, please set a user agent, because it helps with library and server maintenance and with differentiating between legitimate and illegitimate traffic. [https://phabricator.wikimedia.org/T373874][https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_User-Agent_Policy] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:41, 24 മാർച്ച് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28443127 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Editing team is working on a new [[mw:Special:MyLanguage/Edit Check|Edit check]]: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#26 March 2025|Peacock check]]. This check's goal is to identify non-neutral terms while a user is editing a wikipage, so that they can be informed that their edit should perhaps be changed before they publish it. This project is at the early stages, and the team is looking for communities' input: [[phab:T389445|in this Phabricator task]], they are gathering on-wiki policies, templates used to tag non-neutral articles, and the terms (jargon and keywords) used in edit summaries for the languages they are currently researching. You can participate by editing the table on Phabricator, commenting on the task, or directly messaging [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|Single User Login]] has now been updated on all wikis to move login and account creation to a central domain. This makes user login compatible with browser restrictions on cross-domain cookies, which have prevented users of some browsers from staying logged in. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting on March 31st, the MediaWiki Interfaces team will begin a limited release of generated OpenAPI specs and a SwaggerUI-based sandbox experience for [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST APIs]]. They invite developers from a limited group of non-English Wikipedia communities (Arabic, German, French, Hebrew, Interlingua, Dutch, Chinese) to review the documentation and experiment with the sandbox in their preferred language. In addition to these specific Wikipedia projects, the sandbox and OpenAPI spec will be available on the [[testwiki:Special:RestSandbox|on the test wiki REST Sandbox special page]] for developers with English as their preferred language. During the preview period, the MediaWiki Interfaces Team also invites developers to [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|share feedback about your experience]]. The preview will last for approximately 2 weeks, after which the sandbox and OpenAPI specs will be made available across all wiki projects. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.23|MediaWiki]] '''In depth''' * Sometimes a small, [[gerrit:c/operations/cookbooks/+/1129184|one line code change]] can have great significance: in this case, it means that for the first time in years we're able to run all of the stack serving <bdi lang="en" dir="ltr">[http://maps.wikimedia.org/ maps.wikimedia.org]</bdi> - a host dedicated to serving our wikis and their multi-lingual maps needs - from a single core datacenter, something we test every time we perform a [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter switchover]]. This is important because it means that in case one of our datacenters is affected by a catastrophe, we'll still be able to serve the site. This change is the result of [[phab:T216826|extensive work]] by two developers on porting the last component of the maps stack over to [[w:en:Kubernetes|kubernetes]], where we can allocate resources more efficiently than before, thus we're able to withstand more traffic in a single datacenter. This work involved a lot of complicated steps because this software, and the software libraries it uses, required many long overdue upgrades. This type of work makes the Wikimedia infrastructure more sustainable. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025|MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025]] is happening in Sandusky, USA, and online, from 14–16 May 2025. The workshop will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. Registration and presentation signup is now available at the workshop's website. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:04, 1 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28473566 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From now on, [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface admins]] and [[m:Special:MyLanguage/Central notice administrators|centralnotice admins]] are technically required to enable [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] before they can use their privileges. In the future this might be expanded to more groups with advanced user-rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T150898] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The Design System Team is preparing to release the next major version of Codex (v2.0.0) on April 29. Editors and developers who use CSS from Codex should see the [[mw:Codex/Release Timeline/2.0|2.0 overview documentation]], which includes guidance related to a few of the breaking changes such as <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">font-size</code>, <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">line-height</code>, and <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">size-icon</code>. * The results of the [[mw:Developer Satisfaction Survey/2025|Developer Satisfaction Survey (2025)]]  are now available. Thank you to all participants. These results help the Foundation decide what to work on next and to review what they recently worked on. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.24|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]] will take place in Istanbul, Turkey, between 2–4 May. Registration for attending the in-person event will close on 13 April. Before registering, please note the potential need for a [https://www.mfa.gov.tr/turkish-representations.en.mfa visa] or [https://www.mfa.gov.tr/visa-information-for-foreigners.en.mfa e-visa] to enter the country. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:51, 7 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28507470 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Later this week, the default thumbnail size will be increased from 220px to 250px. This changes how pages are shown in all wikis and has been requested by some communities for many years, but wasn't previously possible due to technical limitations. [https://phabricator.wikimedia.org/T355914] * File thumbnails are now stored in discrete sizes. If a page specifies a thumbnail size that's not among the standard sizes (20, 40, 60, 120, 250, 330, 500, 960), then MediaWiki will pick the closest larger thumbnail size but will tell the browser to downscale it to the requested size. In these cases, nothing will change visually but users might load slightly larger images. If it doesn't matter which thumbnail size is used in a page, please pick one of the standard sizes to avoid the extra in-browser down-scaling step. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Images#Thumbnail_sizes][https://phabricator.wikimedia.org/T355914] '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation are working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]] which will enable [[:w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[:w:en:Denial-of-service attack|Distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is so that they can more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. * To improve security for users, a small percentage of logins will now require that the account owner input a one-time password [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:EmailAuth|emailed to their account]]. It is recommended that you [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|check]] that the email address on your account is set correctly, and that it has been confirmed, and that you have an email set for this purpose. [https://phabricator.wikimedia.org/T390662] * "Are you interested in taking a short survey to improve tools used for reviewing or reverting edits on your Wiki?" This question will be [[phab:T389401|asked at 7 wikis starting next week]], on Recent Changes and Watchlist pages. The [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools team]] wants to know more about activities that involve looking at new edits made to your Wikimedia project, and determining whether they adhere to your project's policies. * On April 15, the full Wikidata graph will no longer be supported on <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi>. After this date, scholarly articles will be available through <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space:nowrap;">[https://query-scholarly.wikidata.org/ query-scholarly.wikidata.org]</bdi>, while the rest of the data hosted on Wikidata will be available through the <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi> endpoint. This is part of the scheduled split of the Wikidata Graph, which was [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|announced in September 2024]]. More information is [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|available on Wikidata]]. * The latest quarterly [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Newsletter/First quarter of 2025|Wikimedia Apps Newsletter]] is now available. It covers updates, experiments, and improvements made to the Wikipedia mobile apps. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2025/April|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: an invitation for tool maintainers to attend the Toolforge UI Community Feedback Session on April 15th; recent community metrics; and recent technical blog posts. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:23, 15 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28540654 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] is now integrated with [[w:dag:Solɔɣu|Dagbani Wikipedia]] since April 15. It is the first project that will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in articles. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. [https://www.wikifunctions.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status_updates/2025-04-16] * A new type of lint error has been created: [[Special:LintErrors/empty-heading|{{int:linter-category-empty-heading}}]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Lint errors/empty-heading|documentation]]). The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|Linter extension]]'s purpose is to identify wikitext patterns that must or can be fixed in pages and provide some guidance about what the problems are with those patterns and how to fix them. [https://phabricator.wikimedia.org/T368722] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Following its publication on HuggingFace, the "Structured Contents" dataset, developed by Wikimedia Enterprise, is [https://enterprise.wikimedia.com/blog/kaggle-dataset/ now also available on Kaggle]. This Beta initiative is focused on making Wikimedia data more machine-readable for high-volume reusers. They are releasing this beta version in a location that open dataset communities already use, in order to seek feedback, to help improve the product for a future wider release. You can read more about the overall [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/#open-datasets Structured Contents project], and about the [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-wikipedia-infobox/ first release that's freely usable]. * There is no new MediaWiki version this week. '''Meetings and events''' * The Editing and Machine Learning Teams invite interested volunteers to a video meeting to discuss [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Peacock check|Peacock check]], which is the latest [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] that will detect "peacock" or "overly-promotional" or "non-neutral" language whilst an editor is typing. Editors who work with newcomers, or help to fix this kind of writing, or are interested in how we use artificial intelligence in our projects are encouraged to attend. The [[mw:Special:MyLanguage/Editing team/Community Conversations#Next Conversation|meeting will be on April 28, 2025]] at [https://zonestamp.toolforge.org/1745863200 18:00–19:00 UTC] and hosted on Zoom. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:59, 21 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28578245 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Event organizers who host collaborative activities on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|multiple wikis]], including Bengali, Japanese, and Korean Wikipedias, will have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] this week. Also, admins in the Wikipedia where the extension is enabled will automatically be granted the event organizer right soon. They won't have to manually grant themselves the right before they can manage events as [[phab:T386861|requested by a community]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The release of the next major version of [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, is scheduled for 29 April 2025. Technical editors will have access to the release by the week of 5 May 2025. This update will include a number of [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Breaking_changes|breaking changes]] and minor [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Visual_changes|visual changes]]. Instructions on handling the breaking and visual changes are documented on [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release Timeline/2.0#|this page]]. Pre-release testing is reported in [[phab:T386298|T386298]], with post-release issues tracked in [[phab:T392379|T392379]] and [[phab:T392390|T392390]]. * Users of [[wikitech:Special:MyLanguage/Help:Wiki_Replicas|Wiki Replicas]] will notice that the database views of <code dir="ltr">ipblocks</code>, <code dir="ltr">ipblocks_ipindex</code>, and <code dir="ltr">ipblocks_compat</code> are [[phab:T390767|now deprecated]]. Users can query the <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_table|block]]</code> and <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_target_table|block_target]]</code> new views that mirror the new tables in the production database instead. The deprecated views will be removed entirely from Wiki Replicas in June, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.27|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes an overview of the improved [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=es&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en#/ Content Translation Dashboard Tool], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Language Support for New and Existing Languages|support for new languages]], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Wiki Loves Ramadan Articles Made In Content Translation Mobile Workflow|highlights from the Wiki Loves Ramadan campaign]], [[m:Special:MyLanguage/Research:Languages Onboarding Experiment 2024 - Executive Summary|results from the Language Onboarding Experiment]], an analysis of topic diversity in articles, and information on upcoming community meetings and events. '''Meetings and events''' * The [[Special:MyLanguage/Grants:Knowledge_Sharing/Connect/Calendar|Let's Connect Learning Clinic]] will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1745937000 April 29 at 14:30 UTC]. This edition will focus on "Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects". You can [[m:Special:MyLanguage/Event:Learning Clinic %E2%80%93 Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects (Part_1)|register now]] to attend. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which brings the global technical community together to connect, brainstorm, and hack existing projects, will take place from May 2 to 4th, 2025, at Istanbul, Turkey. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:30, 28 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28585685 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared the latest draft update to their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|annual plan]] for next year (July 2025–June 2026). This includes an [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|executive summary]] (also on [[diffblog:2025/04/25/sharing-the-wikimedia-foundations-2025-2026-draft-annual-plan/|Diff]]), details about the three main [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals|goals]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|Infrastructure]], [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Volunteer Support|Volunteer Support]], and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Effectiveness|Effectiveness]]), [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|global trends]], and the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Budget Overview|budget]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Financial Model|financial model]]. Feedback and questions are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|talk page]] until the end of May. '''Updates for editors''' * For wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]], two new feature improvements have been released: ** Admins can now choose which namespaces are permitted for [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] via [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Permitted namespaces|documentation]]). The default setup is for event registration to be permitted in the Event namespace, but other namespaces (such as the project namespace or WikiProject namespace) can now be added. With this change, communities like WikiProjects can now more easily use Event Registration for their collaborative activities. ** Editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Transclusion|transclude]] the Collaboration List on a wiki page ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Collaboration list/Transclusion|documentation]]). The Collaboration List is an automated list of events and WikiProjects on the wikis, accessed via {{#special:AllEvents}} ([[w:en:Special:AllEvents|example]]). Now, the Collaboration List can be added to all sorts of wiki pages, such as: a wiki mainpage, a WikiProject page, an affiliate page, an event page, or even a user page. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers who use the <code dir=ltr>moment</code> library in gadgets and user scripts should revise their code to use alternatives like the <code dir=ltr>Intl</code> library or the new <code dir=ltr>mediawiki.DateFormatter</code> library. The <code dir=ltr>moment</code> library has been deprecated and will begin to log messages in the developer console. You can see a global search for current uses, and [[phab:T392532|ask related questions in this Phabricator task]]. * Developers who maintain a tool that queries the Wikidata term store tables (<code dir=ltr style="white-space: nowrap;">wbt_*</code>) need to update their code to connect to a separate database cluster. These tables are being split into a separate database cluster. Tools that query those tables via the wiki replicas must be adapted to connect to the new cluster instead. [[wikitech:News/2025 Wikidata term store database split|Documentation and related links are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T390954] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.28|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on preparing to expand the deployment to additional wikis as soon as this week (starting May 6) and scaling up over the following weeks, plus exploring filtering and transforming source data. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:13, 6 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28665011 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|"Get shortened URL"]] link on the sidebar now includes a [[phab:T393309|QR code]]. Wikimedia site users can now use it by scanning or downloading it to quickly share and access shared content from Wikimedia sites, conveniently. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation is working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]], which will enable [[w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[w:en:Denial-of-service attack|distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is to help more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. Tech News has [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|previously written about this]]. The deployment will be gradual. Some might see the Edge Uniques cookie the week of 19 May. You can discuss this on the [[m:Talk:Edge Uniques|talk page]]. * Starting May 19, 2025, Event organisers in wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled can use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] in the project namespace (e.g., Wikipedia namespace, Wikidata namespace). With this change, communities don't need admins to use the feature. However, wikis that don't want this change can remove and add the permitted namespaces at [[Special:CommunityConfiguration/CampaignEvents]]. * The Wikipedia project now has a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q36720|Nupe]] ([[w:nup:|<code>w:nup:</code>]]). This is a language primarily spoken in the North Central region of Nigeria. Speakers of this language are invited to contribute to [[w:nup:Tatacin feregi|new Wikipedia]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers can now access pre-parsed Dutch Wikipedia, amongst others (English, German, French, Spanish, Italian, and Portuguese) through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/snapshot/#structured-contents-snapshot-bundle-info-beta Structured Contents snapshots (beta)]. The content includes parsed Wikipedia abstracts, descriptions, main images, infoboxes, article sections, and references. * The <code dir="ltr">/page/data-parsoid</code> REST API endpoint is no longer in use and will be deprecated. It is [[phab:T393557|scheduled to be turned off]] on June 7, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.1|MediaWiki]] '''In depth''' * The [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/2025_Cloud_VPS_VXLAN_IPv6_migration IPv6 support] is a newly introduced Cloud virtual network that significantly boosts Wikimedia platforms' scalability, security, and readiness for the future. If you are a technical contributor eager to learn more, check out [https://techblog.wikimedia.org/2025/05/06/wikimedia-cloud-vps-ipv6-support/ this blog post] for an in-depth look at the journey to IPv6. '''Meetings and events''' * The 2nd edition of 2025 of [[m:Special:MyLanguage/Afrika Baraza|Afrika Baraza]], a virtual platform for African Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747328400 May 15 at 17:00 UTC]. This edition will focus on discussions regarding [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|Wikimedia Annual planning and progress]]. * The [[m:Special:MyLanguage/MENA Connect Community Call|MENA Connect Community Call]], a virtual meeting for [[w:en:Middle East and North Africa|MENA]] Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747501200 May 17 at 17:00 UTC]. You can [[m:Event:MENA Connect (Wiki_Diwan) APP Call|register now]] to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:36, 12 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28714188 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Edit check/Peacock check|Peacock check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Peacock language model for the following languages: Arabic, Spanish, Portuguese, English, and Japanese. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Edit check/Peacock check/model test|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on May 23, which will be the start date of the test. '''Updates for editors''' * From May 20, 2025, [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|oversighters]] and [[m:Special:MyLanguage/Meta:CheckUsers|checkusers]] will need to have their accounts secured with two-factor authentication (2FA) to be able to use their advanced rights. All users who belong to these two groups and do not have 2FA enabled have been informed. In the future, this requirement may be extended to other users with advanced rights. [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|Learn more]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] will begin mass deployment by the end of the month: all non-Wikipedia projects plus Catalan Wikipedia will adopt Multiblocks in the week of May 26, while all other Wikipedias will adopt it in the week of June 2. Please [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|contact the team]] if you have concerns. Administrators can test the new user interface now on your own wiki by browsing to [{{fullurl:Special:Block|usecodex=1}} {{#special:Block}}?usecodex=1], and can test the full multiblocks functionality [[testwiki:Special:Block|on testwiki]]. Multiblocks is the feature that makes it possible for administrators to impose different types of blocks on the same user at the same time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|help page]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * Later this week, the [[{{#special:SpecialPages}}]] listing of almost all special pages will be updated with a new design. This page has been [[phab:T219543|redesigned]] to improve the user experience in a few ways, including: The ability to search for names and aliases of the special pages, sorting, more visible marking of restricted special pages, and a more mobile-friendly look. The new version can be [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:SpecialPages previewed] at Beta Cluster now, and feedback shared in the task. [https://phabricator.wikimedia.org/T219543] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is being enabled on more wikis. For a detailed list of when the extension will be enabled on your wiki, please read the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|deployment timeline]]. * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] will be deployed on May 27 on five Wiktionaries: [[wikt:ha:|Hausa]], [[wikt:ig:|Igbo]], [[wikt:bn:|Bengali]], [[wikt:ml:|Malayalam]], and [[wikt:dv:|Dhivehi/Maldivian]]. This is the second batch of deployment planned for the project. After deployment, the projects will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in their pages. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. * Later this week, the Wikimedia Foundation will publish a hub for [[diffblog:2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/|experiments]]. This is to showcase and get user feedback on product experiments. The experiments help the Wikimedia movement [[diffblog:2023/07/13/exploring-paths-for-the-future-of-free-knowledge-new-wikipedia-chatgpt-plugin-leveraging-rich-media-social-apps-and-other-experiments/|understand new users]], how they interact with the internet and how it could affect the Wikimedia movement. Some examples are [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Generated Video|generated video]], the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Roblox game|Wikipedia Roblox speedrun game]] and [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Discord bot|the Discord bot]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with creating an account using the API, which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T390751] '''Updates for technical contributors''' * Gadgets and user scripts that interact with [[{{#special:Block}}]] may need to be updated to work with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|manage blocks interface]]. Please review the [[mw:Help:Manage blocks/Developers|developer guide]] for more information. If you need help or are unable to adapt your script to the new interface, please let the team know on the [[mw:Help talk:Manage blocks/Developers|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * The <code dir=ltr>mw.title</code> object allows you to get information about a specific wiki page in the [[w:en:Wikipedia:Lua|Lua]] programming language. Starting this week, a new property will be added to the object, named <code dir=ltr>isDisambiguationPage</code>. This property allows you to check if a page is a disambiguation page, without the need to write a custom function. [https://phabricator.wikimedia.org/T71441] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] User script developers can use a [[toolforge:gitlab-content|new reverse proxy tool]] to load javascript and css from [[gitlab:|gitlab.wikimedia.org]] with <code dir=ltr>mw.loader.load</code>. The tool's author hopes this will enable collaborative development workflows for user scripts including linting, unit tests, code generation, and code review on <bdi lang="zxx" dir="ltr">gitlab.wikimedia.org</bdi> without a separate copy-and-paste step to publish scripts to a Wikimedia wiki for integration and acceptance testing. See [[wikitech:Tool:Gitlab-content|Tool:Gitlab-content on Wikitech]] for more information. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.2|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The 12th edition of [[m:Special:MyLanguage/Wiki Workshop 2025|Wiki Workshop 2025]], a forum that brings together researchers that explore all aspects of Wikimedia projects, will be held virtually on 21-22 May. Researchers can [https://pretix.eu/wikimedia/wikiworkshop2025/ register now]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:11, 19 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28724712 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A community-wide discussion about a very delicate issue for the development of [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is now open on Meta: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. The discussion is open until June 12 at [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]], and every opinion is welcomed. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. '''Updates for editors''' * Since last week, on all wikis except [[phab:T388604|the largest 20]], people using the mobile visual editor will have [[phab:T385851|additional tools in the menu bar]], accessed using the new <code>+</code> toolbar button. To start, the new menu will include options to add: citations, hieroglyphs, and code blocks. Deployment to the remaining wikis is [[phab:T388605|scheduled]] to happen in June. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##ifexist|#ifexist]]</code> parser function will no longer register a link to its target page. This will improve the usefulness of [[{{#special:WantedPages}}]], which will eventually only list pages that are the target of an actual red link. This change will happen gradually as the source pages are updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T14019] * This week, the Moderator Tools team will launch [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], starting at Indonesian Wikipedia. This new filter highlights edits that are likely to be reverted. The goal is to help Recent Changes patrollers identify potentially problematic edits. Other wikis will benefit from this filter in the future. * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading. The feature will be available on both desktop and mobile. Readers of Catalan, Hebrew, and Italian Wikipedias and some sister projects will receive the change between May 21 and mid-June. Readers of other wikis will receive the change later. The goal is to encourage users to read the wikis more. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * Some users of the Wikipedia Android app can use a new feature for readers, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|WikiGames]], a daily trivia game based on real historical events. The release has started as an A/B test, available to 50% of users in the following languages: English, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Newsletter|Newsletter extension]] that is available on MediaWiki.org allows the creation of [[mw:Special:Newsletters|various newsletters]] for global users. The extension can now publish new issues as section links on an existing page, instead of requiring a new page for each issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T393844] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The previously deprecated <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Ipblocks table|ipblocks]]</code> views in [[wikitech:Help:Wiki Replicas|Wiki Replicas]] will be removed in the beginning of June. Users are encouraged to query the new <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block table|block]]</code> and <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block target table|block_target]]</code> views instead. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects|Wikidata and Sister Projects]] is a multi-day online event that will focus on how Wikidata is integrated to Wikipedia and the other Wikimedia projects. The event runs from May 29 – June 1. You can [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects#Sessions|read the Program schedule]] and [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:03, 26 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28788673 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is now available on all Wikimedia wikis. Editors can use this new extension to create interactive data visualizations like bar, line, area, and pie charts. Charts are designed to replace many of the uses of the legacy [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]]. '''Updates for editors''' * It is now easier to configure automatic citations for your wiki within the visual editor's [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]]. Administrators can now set a default template by using the <code dir=ltr>_default</code> key in the local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Citoid-template-type-map.json]]</bdi> page ([[mw:Special:Diff/6969653/7646386|example diff]]). Setting this default will also help to future-proof your existing configurations when [[phab:T347823|new item types]] are added in the future. You can still set templates for individual item types as they will be preferred to the default template. [https://phabricator.wikimedia.org/T384709] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting the week of June 2, bots logging in using <code dir=ltr>action=login</code> or <code dir=ltr>action=clientlogin</code> will fail more often. This is because of stronger protections against suspicious logins. Bots using [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|bot passwords]] or using a loginless authentication method such as [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|OAuth]] are not affected. If your bot is not using one of those, you should update it; using <code dir=ltr>action=login</code> without a bot password was deprecated [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/3EEMN7VQX5G7WMQI5K2GP5JC2336DPTD/|in 2016]]. For most bots, this only requires changing what password the bot uses. [https://phabricator.wikimedia.org/T395205] * From this week, Wikimedia wikis will allow ES2017 features in JavaScript code for official code, gadgets, and user scripts. The most visible feature of ES2017 is <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax, allowing for easier-to-read code. Until this week, the platform only allowed up to ES2016, and a few months before that, up to ES2015. [https://phabricator.wikimedia.org/T381537] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.4|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Scholarship applications to participate in the [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025|GLAM Wiki Conference 2025]] are now open. The conference will take place from 30 October to 1 November, in Lisbon, Portugal. GLAM contributors who lack the means to support their participation can [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025/Scholarships|apply here]]. Scholarship applications close on June 7th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:53, 2 ജൂൺ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28819186 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716] [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121] * Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492] * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]]. * Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named <code dir=ltr>pageImage</code> and <code dir=ltr>pageAssessments</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:15, 10 ജൂൺ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28846858 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]] '''In depth''' * Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:37, 16 ജൂൺ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] '''Updates for editors''' * Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001] * Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519] * A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023] '''Updates for technical contributors''' * Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates] * The <code dir=ltr>all_links</code> variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to <code dir=ltr>new_links</code> for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the "Add a Link" Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:19, 23 ജൂൺ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]]. '''Updates for editors''' * AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599] * Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's "Find in page" function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special "favourite list". The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:39, 30 ജൂൺ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28917415 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts. '''Updates for editors''' * Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]]. * Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22] * Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]]. * Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]]. * It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of "Connecting People through Linked Open Data". '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:04, 8 ജൂലൈ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28930584 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the "featured" tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details. '''Meetings and events''' * [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now! * [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:07, 14 ജൂലൈ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28980963 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the "[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=fi#/ ... More]" category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new "{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}" filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257] * Administrators can now limit "Add a Link" to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|"Add a Link"]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test & "Add a Link" Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 & 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation. * The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from <code dir=ltr>beta.wmflabs.org</code> to <code dir=ltr>beta.wmcloud.org</code>. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:40, 21 ജൂലൈ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29005283 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598] * On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named <code dir=ltr>MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council] * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:25, 29 ജൂലൈ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29051727 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439] * Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035] * Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named <code dir=ltr>MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account</code> and use a value defined in <code dir=ltr>MediaWiki:Ipboptions</code>. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Gadgets can now include <code dir=ltr>.vue</code> files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099] * Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918] * Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task. * Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 03:39, 5 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29083927 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]]. * The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an "X" to a back arrow. This helps to distinguish it from the other "X" button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944] * Editors on some wikis will see a new toggle for "Group results by page" on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of "One common data source, multiple local wikis". Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons] * Lua code can add warnings when something is wrong, by using the <code dir=ltr>mw.addWarning()</code> function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:27, 11 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29106516 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later this week, people who are logged-in and have the "[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to "Thank" individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849] * An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716] * An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227] * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|<code>s:tl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|<code>s:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|<code>w:rki:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490] ** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|<code>b:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|<code>wikt:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:36, 19 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29127690 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: <code>width: fit-content</code>; <code>ruby-align</code>; relative units such as <code>lh</code>; and custom strings in <code>list-style-type</code>. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619] * On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455] * Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240] * Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|<code>wikt:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. <code>rc_new</code> and <code>rc_type</code> are being removed in favor of <code>rc_source</code>. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use <code>rc_source</code> instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more. '''Meetings and events''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:10, 26 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29175124 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Tech News: 2025-36 == <section begin="technews-2025-W36"/><div class="plainlinks"> <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available.</span> '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Weekly highlight</span>''' * ഒരു പകർപ്പവകാശ ലംഘനം നീക്കം ചെയ്യുമ്പോൾ എഡിറ്റ് സംഗ്രഹങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ടെംപ്ലേറ്റുകൾ, സാങ്കേതിക പദങ്ങൾ, നയങ്ങൾ എന്നിവയുടെ പട്ടിക തയ്യാറാക്കാൻ എഡിറ്റിംഗ് ടീം ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഇതിലൂടെ പകർപ്പവകാശ പ്രശ്‌നങ്ങളാൽ തിരികെ കൊണ്ടുവന്ന എഡിറ്റുകളുടെ എണ്ണം തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കും. താഴെപ്പറയുന്ന വിക്കികളിലെ കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളെ [[Phab:T402601|T402601]]-ൽ ഈ പദങ്ങൾ ചേർക്കാൻ, അല്ലെങ്കിൽ അവരുടെ പട്ടിക [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]-നൊപ്പം പങ്കിടാൻ ക്ഷണിക്കുന്നു: {{int:project-localized-name-arwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-cswiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-dewiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-enwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-eswiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-fawiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-frwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-hewiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-idwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-itwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-jawiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-kowiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-nlwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-plwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-ptwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-trwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-ukwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-viwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-zhwiki/ml}}. ഈ പ്രോജക്റ്റ് 2025 സെപ്റ്റംബർ 9 വരെ തുറന്നിരിക്കും. '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Updates for editors</span>''' * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page.</span> [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki] * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The lists in the footer of the editing interface, such as "Templates used on this page," will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia.</span> [https://phabricator.wikimedia.org/T401066] * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the <code>Special:RecentChanges</code>, <code>Special:Watchlist</code>, and <code>Special:RelatedChanges</code> pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results.</span> [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]].</span> * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].</span> '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Updates for technical contributors</span>''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Detailed code updates later this week:</span> [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]] '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">In depth</span>''' * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Wikifunctions now has a new capability called "lightweight enumeration types", an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more.</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more.</span> '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Meetings and events</span>''' * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions:</span> ** <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&t=15910s shared tools to help communities search for these].</span> ** <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">[https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation.</span> '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]]&nbsp;• [[m:Tech|സഹായം തേടു]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div><section end="technews-2025-W36"/> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:48, 1 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29196010 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]]. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like <code dir=ltr>en.wikipedia.org</code>), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an "m" domain (like <code dir=ltr>en.m.wikipedia.org</code>). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the "Desktop view" opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] * Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698] * Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:12, 9 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29238161 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * References lists that are made using the <code dir=ltr><nowiki><references/></nowiki></code> [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941] * Starting in the week of October 6, on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]]. * Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including: ** for the <code dir=ltr>intitle:</code> keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (<code dir=ltr>^</code>) and end-of-line (<code dir=ltr>$</code>) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599] ** for both <code dir=ltr>intitle:</code> and <code dir=ltr>insource:</code> keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (<code dir=ltr>\d</code>), whitespace (<code dir=ltr>\s</code>), and word characters (<code dir=ltr>\w</code>); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (<code dir=ltr>\r</code>), newline (<code dir=ltr>\n</code>), tab (<code dir=ltr>\t</code>), and unicode (e.g. <code dir=ltr>\uHHHH</code>). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212] * When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043] '''Updates for technical contributors''' * The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]]. * Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288] * The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets. * Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. * A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:05, 15 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29263921 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ "Listen to Wikipedia"] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]]. '''Updates for editors''' * Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator. * A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: <code><nowiki>{{#contentmodel}}</nowiki></code>. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254] * Adding or editing a <code>DISPLAYTITLE</code> for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the <code><nowiki>{{DISPLAYTITLE}}</nowiki></code> would no longer have the literal text "DISPLAYTITLE" or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. * Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:54, 22 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29305556 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/] '''Updates for editors''' * The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]]. * As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]]. * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]]. * On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563] * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test. * The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with <code>sp-contributions-blocked-notice</code>] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with <code>blocked-notice-logextract</code>] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed. * There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as <code dir=ltr><nowiki>[ ] |</nowiki></code> after the fragment identifier (<code><nowiki>#</nowiki></code>). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|<code>q:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, editors using Lua modules will be able to use the <code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]</code> function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once. * A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:50, 29 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29355230 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects. '''Updates for editors''' * Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like <code>en.wikipedia.org</code>), instead of via a redirect to an "m" domain (like <code>en.m.wikipedia.org</code>). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the "Desktop view" opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], <code dir=ltr>creationdate:</code> and <code dir=ltr>lasteditdate:</code>, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. <code dir=ltr>>2024</code>) and relative dates (e.g. <code dir=ltr>today-1d</code>), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593] * [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402] * An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957] '''Updates for technical contributors''' * The field <code dir=ltr>rev_sha1</code> in the revision database table is being removed in favor of <code dir=ltr>content_sha1</code> in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Starting on Monday, October 6, API endpoints under the <code>rest.php</code> path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:21, 6 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29400897 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. '''Updates for editors''' * Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579] * This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095] * Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531] '''Updates for technical contributors''' * The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:58, 13 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29434481 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415] '''Updates for technical contributors''' * The work to reroute all traffic to API endpoints under the <code dir=ltr><nowiki>rest.php</nowiki></code> route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. * Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:34, 20 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29478670 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]]. * Autoconfirmed users on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285] '''Updates for technical contributors''' * The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]]. * The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/] * Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures. * A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]]. * Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:30, 27 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29513638 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958] * For users with "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools "{{int:Skin-action-addsection}}" or "{{int:Discussiontools-replybutton}}" widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778] * Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861] * Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318] '''Updates for technical contributors''' * Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as "Get shortened URL". There are 30 wikis that also install an older "ShortUrl" extension. The old extension will soon be removed. This means <code>/s/</code> URLs will not be advertised under article titles via HTML <code dir=ltr>class="title-shortlink"</code>. The <code>/s/</code> URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188] * On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board. * MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]] '''In depth''' * In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:32, 3 നവംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29552512 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264] * MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347] * Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097] * Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454] * The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment] * The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185] '''Updates for technical contributors''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28. * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612] * A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/] * The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:37, 10 നവംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November. * Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]]. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''"Report Visual Bug"'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. * Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:25, 17 നവംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734] * Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417] '''Updates for technical contributors''' * Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/] * The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/] * The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:55, 24 നവംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]]. * The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:57, 1 ഡിസംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions. '''Updates for editors''' * Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development. * Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project. * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025. * A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281] '''Updates for technical contributors''' * Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711] * Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/] * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:44, 8 ഡിസംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927] '''Updates for technical contributors''' * To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:02, 15 ഡിസംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324] * The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546] '''Updates for technical contributors''' * Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W52"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:44, 22 ഡിസംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:32, 12 ജനുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:29, 19 ജനുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:17, 26 ജനുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:43, 2 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:30, 9 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:16, 16 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:03, 23 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:51, 2 മാർച്ച് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:52, 9 മാർച്ച് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:35, 16 മാർച്ച് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:50, 23 മാർച്ച് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:25, 30 മാർച്ച് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:18, 6 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:18, 13 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14:59, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:05, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:43, 4 മേയ് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> kn09iktf1fhiw51p4vqoshfcsbimi2n 0 524892 4617319 3462256 2026-05-05T07:08:13Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617319 wikitext text/x-wiki {{ശ്രദ്ധേയത}} മലയാള പാട്ടുകൾ ആലപിക്കുന്ന അറബ് ഗായകൻ ആണ് ഹാഷിം അബ്ബാസ്. കലാഭവൻ മണിയുടെ നാടൻ പാട്ടുകളുടെ ആരാധകനാണ് ഹാഷിം അബ്ബാസ് . മലയാളത്തിൽ സിനിമയിലും ആൽബങ്ങളിലുമൊക്കെ ഹാഷിം അബ്ബാസിൻറെ സാന്നിധ്യമുണ്ട്[https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/arab-singer-hashim-abbas-debuts-as-hero-in-mwood/articleshow/69902932.cms]. മലയാളികളോട് പ്രത്യേക ഇഷ്ടം സൂക്ഷിക്കുന്ന ഈ അറബ് യുവാവ് കേരള കലാ സാംസ്‌കാരിക വേദിയുടെ സൗദി കിഴക്കൻ പ്രവിശ്യാ ചീഫ് പാട്രൺ കൂടിയാണ്. മലയാളസിനിമകളിലും ആൽബങ്ങളിലും ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ സാന്നിധ്യമുണ്ട്.<ref>{{cite news |title=മലയാള ആൽബങ്ങളിൽ പാടി കോമഡി ഉത്സവം ഫെയിം സൗദി പൌരൻ ഹാഷിം അബ്ബാസ് |url=https://www.twentyfournews.com/2019/03/08/comedy-utsavam-fame-hashim-abbas-singing-for-malayalam-album-songs.html |accessdate=24 ഒക്ടോബർ 2020}}</ref> ==അവലംബം== {{RL}} *https://www.kairalinewsonline.com/2020/08/27/343011.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *https://www.manoramaonline.com/global-malayali/gulf/2020/08/16/saudi-singer-hashim-abbas-indian-independence-day.html 0hisf8i78xzs8920n8uykwnnfc1sv82 0 525134 4617203 3481855 2026-05-04T14:56:51Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617203 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Salome Mulugeta}} [[File:Salome Mulugeta at Mayor Muriel Bowser Proclamation.jpg|thumb|മേയർ മുരിയൽ ബ്രൗസർ പ്രഖ്യാപനത്തിൽ ഷാലോമി മുലുഗെത|right|upright=1.6]] [[എത്യോപ്യ]]ൻ ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവും നടിയും, പത്രപ്രവർത്തകയുമാണ് '''ഷാലോമി മുലുഗെത.''' 2019 ലെ അംബാസഡർ അവാർഡും, മേയർ മുറിയൽ ബൗസർ പ്രൊക്ലമേഷൻ ഓണററി അവാർഡും അവർക്ക് ലഭിച്ചിരുന്നു. വൂവൺ എന്ന ആദ്യ ചലച്ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് ഷാലോമി അറിയപ്പെടുന്നത്. മുലുഗെതയും നാഗ്വ ഇബ്രാഹിമും ചേർന്ന് സംവിധാനം ചെയ്ത വൂവൺ ലോസ് ഏഞ്ചൽസ് ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref name="Nawar">Essraa Nawar, [https://www.huffingtonpost.com/essraa-nawar/why-i-fell-in-love-with-w_b_8892890.html Why I Fell In Love With Woven?], ''[[Huffington Post]]'', 1 January 2016.</ref> == പശ്ചാത്തലം == എത്യോപ്യയിലെ അഡിസ് അബാബയിലാണ് ഷാലോമി മുലുഗെത ജനിച്ചത്. കൻസാസിലെ ഒലത്തെ സ്വകാര്യ ക്രിസ്ത്യൻ സർവ്വകലാശാലയായ [[MidAmerica Nazarene University|മിഡ്അമേരിക്ക നസറീൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]]യിൽ പ്രക്ഷേപണവും പത്രപ്രവർത്തനവും പഠിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഇംഗ്ലണ്ടിലെ ബെഡ്ഫോർഡിലെ ഓൾ ഗേൾസ് ബോർഡിംഗ് സ്കൂളിൽ നിന്ന് പ്രാഥമികവിദ്യഭ്യാസം നേടിയിരുന്നു.<ref>Art Shrian Tiwari, [http://www.mynewyorkeye.com/film-news/artist-of-the-month-salome-mulugeta Artist of the Month: Salome Mulugeta]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, myNewYorkeye, September 4, 2016.</ref>ലോസ് ഏഞ്ചൽസിലേക്ക് പോകുന്നതിനുമുമ്പ് ഷാലോമി കൻസാസിലെ ഒരു പ്രാദേശിക ടിവി സ്റ്റേഷനിൽ ജോലി ചെയ്തിരുന്നു. അവിടെ നടൻ റയാൻ സ്പാനുമായി വൂവണിന്റെ തിരക്കഥയെഴുതി. നാഗ്വ ഇബ്രാഹിമിനെ കണ്ടതിനുശേഷം ഈ ജോഡി ഒന്നിച്ച് വൂവൺ നിർമ്മിക്കുകയും സംവിധാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.<ref name=Nawar/>മുലുഗെത അഭിനയിച്ച ഈ ചിത്രം<ref name=Sandoval/> ന്യൂയോർക്കിൽ നടന്ന 2017-ലെ ആഫ്രിക്കൻ ഡയസ്പോറ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിൽ അരങ്ങേറി. <ref>[http://www.tadias.com/11/17/2017/woven-film-by-salome-mulugeta-makes-ny-premiere-at-adiff-2017/ Woven: Film by Salome Mulugeta Makes NY Premiere at ADIFF 2017], Tadias Magazine'', November 17, 2017.</ref> 2016-ലെ ലോസ് ഏഞ്ചൽസ് ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിൽ ഈ ചിത്രം പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref name=Sandoval>Lapacazo Sandoval, [https://lasentinel.net/a-year-after-the-los-angeles-film-festival-an-ethiopian-filmmakers-career-soars.html A year after the Los Angeles Film Festival, An Ethiopian filmmaker’s career soars: A Year with Salome Mulugeta], ''[[Los Angeles Sentinel]]'', June 1, 2017.</ref> ==ഫിലിമോഗ്രാഫി== *''വൂവൺ (''2018) *അബേക(In Development) *എ ലിറ്റ് ലൈറ്റ് ബൾബ് (2018) *മാർസ്(2016) *ഹി'സ് വേ മോർ ഫേമൗസ് ദാൻ യു (2013) *ബേബി ഓഫ് ദി ഫാമിലി (2002) ==അവലംബം== {{reflist}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:എത്യോപ്യൻ ചലച്ചിത്ര സംവിധായകർ]] exh9rqujhc7f04u6xtxy3xghe7uuohj 0 530571 4617213 3510012 2026-05-04T16:05:12Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617213 wikitext text/x-wiki [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] സംസ്ഥാനമായ [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ|ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ]] വെബ്‌സൈറ്റ് വഴി ഔദ്യോഗികമായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടതും ലഭ്യമായതുമായ സംസ്ഥാന സംരക്ഷിത സ്മാരകങ്ങളുടെ പട്ടികയാണിത്. <ref name="ASI MNI">[http://asi.nic.in/asi_protected_monu_list.asp List of State Protected Monuments as reported by the Archaeological Survey of India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130523134605/http://asi.nic.in/asi_protected_monu_list.asp|date=23 May 2013}}.</ref> <ref>[http://archaeology.kerala.gov.in/ Archaeology Department, Kerala]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. kerala.gov.in.</ref> പട്ടികയുടെ ഉപവിഭാഗത്തിന്റെ (സ്റ്റേറ്റ്, എ‌എസ്‌ഐ സർക്കിൾ) ചുരുക്കവും എ‌എസ്‌ഐയുടെ വെബ്‌സൈറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച നമ്പറിംഗും ചേർന്നതാണ് സ്മാരകത്തിനെ തിരിച്ചറിയുന്നതിനുള്ള നമ്പർ. 1968ലെ കേരള പുരാതന സ്മാരകങ്ങളും പുരാവസ്തു സൈറ്റുകളും അവശിഷ്ടങ്ങളും എന്ന നിയമ പ്രകാരം ഈ സംസ്ഥാന സംരക്ഷിത സ്മാരകങ്ങൾ കേരള സംസ്ഥാന പുരാവസ്തു വകുപ്പ് അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. <ref>{{Cite web|url=http://asi.nic.in/asi_protected_monu_kerala.asp|title=List of Ancient Monuments and Archaeological Sites and Remains of Kerala - Archaeological Survey of India|access-date=2016-11-17|last=|first=|date=|website=asi.nic.in|publisher=}}</ref> == സംസ്ഥാന സംരക്ഷിത സ്മാരകങ്ങളുടെ പട്ടിക == {{ASI Monument header|state_iso=IN-KL}} {{ASI Monument row | number = S-KL-1 | description = റോക്ക് കട്ട് ഗുഹ | location = [[ആലപ്പുഴ]] | address = | district = [[Alappuzha ജില്ല|ആലപ്പുഴ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-2 | description = ബുദ്ധ പ്രതിമ "[[കരുമാടിക്കുട്ടൻ]]" | location = [[കരുമാടി]] | address = [[കരുമാടി]], [[ആലപ്പുഴ]] | district = [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]] | lon = | lat = | image = Karumadikuttan.JPG }} {{ASI Monument row | number = S-KL-3 | description = ബുദ്ധ പ്രതിമ | location = ബുദ്ധ ജങ്ഷൻ | address = [[മാവേലിക്കര]] | district = [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]] | lon = | lat = | image = Budha_mavelikara_kerala.jpg }} {{ASI Monument row | number = S-KL-4 | description = ബുദ്ധപ്രതിമ | location = | address = | district = [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-5 | description = [[നരസിംഹ]] ക്ഷേത്രം - ചാത്തൻകുളങ്ങര | location = ചാത്തൻകുളങ്ങര | address = | district = [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-6 | description = [[കൃഷ്ണപുരം കൊട്ടാരം]] | location = [[കായംകുളം]] | address = [[കൃഷ്ണപുരം]] | district = [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]] | lon = 9.1503 | lat = 76.5086 | image = Krishnapuram_palace2.jpg |commonscat=Krishnapuram Palace }} {{ASI Monument row | number = S-KL-7 | description = കരിക്കോട് അണ്ണാമലനാഥര ക്ഷേത്രം | location = കരിക്കോട് | address = | district = [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]] | lon = 76.2482487 | lat = 10.1687388 | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-8 | description = [[പറവൂർ താലൂക്ക്|പറവൂരിലെ]] ചേന്ദമംഗലം സിനഗോഗിന്റെ വെളിയിൽ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള കല്ലിലെ ഹിബ്രുലിഖിതം. | location = [[ചേന്ദമംഗലം]], [[പറവൂർ താലൂക്ക്|പറവൂർ]] | address = | district = [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]] | lon = 76.2482487 | lat = 10.1687388 | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-9 | description = [[യു സി കോളേജിലെ|യു സി കോളേജ്]] കച്ചേരി മാളിക | location = [[ആലുവ]], [[എറണാകുളം]] | address = [[യു സി കോളേജ്]] പിഒ, [[ആലുവ]], കേരളം 683102 | district = [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]] | lon = 76.333587 | lat = 10.1258376 | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-10 | description = പഴയ [[കൊച്ചി രാജവംശം|കൊച്ചി രാജവംശത്തിലെ]] മഹാരാജാവ് ' അരിയിട്ടു വാഴ്ച ' ചടങ്ങ് നടത്താൻ ഉപയോഗിച്ച കൊട്ടാരം | location = [[അരിയിട്ടുവാഴ്ച കോവിലകം]], [[മട്ടാഞ്ചേരി]], [[എറണാകുളം]] | address = | district = [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]] | lon = | lat = | image = Ariyittuvazhcha Kovilakom.jpg }} {{ASI Monument row | number = S-KL-11 | description = ഊരമന ക്ഷേത്രം | location = [[എറണാകുളം]] | address = | district = [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-12 | description = [[തിരുനായത്തോട് ശിവനാരായണ ക്ഷേത്രം]] | location = [[നായത്തോട്]] | address = | district = [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]] | lon = | lat = | image = Thirunayathod Shivanarayana Temple DSC 1570.jpg }} {{ASI Monument row | number = S-KL-13 | description = [[പള്ളിപ്പുറം കോട്ട]] | location = [[പള്ളിപ്പുറം ]] | address = | district = [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]] | lon = | lat = | image = Palliport fort.JPG }} {{ASI Monument row | number = S-KL-14 | description = [[പുത്തൂർപ്പിള്ളി ശ്രീ കൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രം]], [[മഞ്ഞപ്ര]] | location = [[Manjapra|മഞ്ജപ്ര]] | address = വടക്കുംഭാഗം, മഞ്ഞപ്ര, കേരളം 683581 | district = [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]] | lon = 76.4499166 | lat = 10.2143381 | image = Puthoorppilly Sreekrishna temple DSC 1615 15.jpg }} {{ASI Monument row | number = S-KL-15 | description = [[കല്ലിൽ ഗുഹാക്ഷേത്രം]] | location = [[പെരുമ്പാവൂർ]] | address = [[പുല്ലുവഴി]] കല്ലിൽ റോഡ്, മേതല, [[പെരുമ്പാവൂർ]], കേരളം 683545 | district = [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]] | lon = 76.5443059 | lat = 10.0659224 | image = Kallil Temple DSC 1650 46.jpg }} {{ASI Monument row | number = S-KL-16 | description = [[Kottayil Kovilakam|കോട്ടയിൽ കോവിലകം]] | location = [[Chendamangalam|ചെന്ദമംഗലം]], [[North Paravur|നോർത്ത് പറവൂർ]] | address = [[Kottayil Kovilakam|കോട്ടയിൽ കോവിലകം]], [[Chendamangalam|ചെന്ദമംഗലം]], കേരളം 683521 | district = [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]] | lon = 76.249067 | lat = 10.166612 | image = Jewish Grave in cemetery Kottayil Kovilakam North Pravaoor DSC 1954.jpg }} {{ASI Monument row | number = S-KL-17 | description = വൈപികോട്ട സെമിനാരി | location = [[എറണാകുളം]] | address = | district = [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]] | lon = | lat = | image = Remaining of Vaipikotta Seminari DSC 1996.jpg }} {{ASI Monument row | number = S-KL-18 | description = ശിലാലിഖിതങ്ങൾ | location = [[എറണാകുളം]] | address = | district = [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-19 | description = എഴുത്തുപ്പാറ | location = | address = | district = [[Idukki district|ഇടുക്കി]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-20 | description = പുരാതന ഗ്രാനൈറ്റ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ | location = | address = | district = [[Idukki district|ഇടുക്കി]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-21 | description = [[Ezhimala|ഏഴിമല]] ഏട്ടികുളം കോട്ട | location = [[Ezhimala|ഏഴിമല]], ഏട്ടികുളം | address = | district = [[Kannur district|കണ്ണൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-22 | description = [[Padmanabhapuram Palace|പത്മനാഭപുരം കൊട്ടാരം]] | location = [[Padmanabhapuram|പത്മനാഭപുരം ]] | address = | district = [[Kanyakumari district|കന്യാകുമാരി]] ([[തമിഴ്‌നാട്]]) | lon = | lat = | image = Padmanabhapuram Palace 6.jpg }} {{ASI Monument row | number = S-KL-23 | description = പൊയ്യിൽകോട്ട | location = [[കാസർഗോഡ്]] | address = | district = [[Kasaragod district|കാസർഗോഡ്]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-24 | description = പീലിക്കോട് ഗുഹ | location = [[Pilicode|പീലിക്കോട് ]] | address = | district = [[Kasaragod district|കാസർഗോഡ്]] | lon = | lat = | image = PILICODE CAVE S-KL-24 TPR 03.jpg | commons = പീലിക്കോട് ഗുഹ }} {{ASI Monument row | number = S-KL-25 | description = [[Chandragiri Fort, Kerala|ചന്ദ്രഗീർ കോട്ട]] | location = | address = | district = [[Kasaragod district|കാസർഗോഡ്]] | lon = | lat = | image = Statue found from sonkh mound.jpg }} {{ASI Monument row | number = S-KL-26 | description = [[Kottukal cave temple|കോട്ടുക്കൽ റോക്ക് കട്ട് ക്ഷേത്രം]] | location = [[Kottukkal|കോട്ടുക്കൽ ]] | address = | district = [[Kollam district|കൊല്ലം]] | lon = | lat = | image = Kottukkal_Rock_-cut-cave_Temple_kollam_04.jpg }} {{ASI Monument row | number = S-KL-27 | description = [[Punalur Suspension Bridge|പുനലൂർ തൂക്കുപാലം]] | location = [[പുനലൂർ ]] | address = | district = [[Kollam district|കൊല്ലം]] | lon = | lat = | image = Punalur Grand Suspension Bridge.JPG |commonscat=പുനലൂർ തൂക്കുപാലം }} {{ASI Monument row | number = S-KL-28 | description = മാടൻകാവ് | location = [[കൊല്ലം]] | address = | district = [[Kollam district|കൊല്ലം]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-29 | description = Chanthamath temple | location = [[കൊല്ലം]] | address = | district = [[Kollam district|കൊല്ലം]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-30 | description = ബുദ്ധ ചിത്രം | location = [[കൊല്ലം]] | address = | district = [[Kollam district|കൊല്ലം]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-31 | description = [[Pundareekapuram Temple|പുണ്ടാരികപുരം ക്ഷേത്രം]] | location = [[Thalayolaparambu|തലയോലപ്പറമ്പ്]], [[കോട്ടയം]] | address = | district = [[Kottayam district|കോട്ടയം]] | lon = | lat = | image =Pundareekapuram Temple.jpg }} {{ASI Monument row | number = S-KL-32 | description = കാപ്പാടിലെ [[Vasco da Gama|വാസ്കോ-ഡി-ഗാമ]]യുടെ ആദ്യ വരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന സ്മാരകങ്ങൾ | location = [[Kappad|കാപ്പാട്]] | address = | district = [[Kozhikode district|കോഴിക്കോട്]] | lon = | lat = | image = Gama memorial.jpg }} {{ASI Monument row | number = S-KL-33 | description = പാറമുക്കിലുള്ള [[Tipu Sultan|ടിപ്പു സുൽത്താൻ]], കോട്ടസ്ഥലം | location = കോട്ടസ്ഥലം | address = | district = [[Kozhikode district|കോഴിക്കോട്]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-34 | description = കോട്ടുക്കൽ [[Kunhali Marakkar|കുഞ്ഞാലിമരയ്ക്കാറുടെ]] വീട് | location = കോട്ടുക്കൽ | address = | district = [[Kozhikode district|കോഴിക്കോട്]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-35 | description = വെങ്കിട്ടതേവർ [[Shiva temple|ശിവക്ഷേത്രം]] ([[Kottakkal|കോട്ടക്കൽ]]) | location = [[Kottakkal|കോട്ടക്കൽ]] | address = | district = [[Malappuram district|മലപ്പുറം]] | lon = | lat = | image = Venkittathevar1.jpg }} {{ASI Monument row | number = S-KL-36 | description = [[Kattil Madam Temple|കല്ലിൽമഠം]] | location = [[പാലക്കാട്]] | address = | district = [[Palakkad district|പാലക്കാട് ജില്ല]] | lon = | lat = | image = Kattilmadam (Kallilmadam).JPG }} {{ASI Monument row | number = S-KL-37 | description = മടവൂർപാറ റോക്ക് കട്ട് ഗുഹ | location = [[തിരുവനന്തപുരം]] | address = | district = [[Thiruvananthapuram district|തിരുവനന്തപുരം]] | lon = | lat = | image = Madavoorpara Rock cut cave.JPG }} {{ASI Monument row | number = S-KL-38 | description = തിരുവനന്തപുരം[[Vishnu temple|വിഷ്ണു ക്ഷേത്രം]] | location = [[തിരുവനന്തപുരം]] | address = | district = [[Thiruvananthapuram district|തിരുവനന്തപുരം]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-39 | description = ത്രിവിക്കരമംഗലം ക്ഷേത്രം | location = [[തിരുവനന്തപുരം]] | address = | district = [[Thiruvananthapuram district|തിരുവനന്തപുരം]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-40 | description = നിറമൺകര ക്ഷേത്രം | location = [[തിരുവനന്തപുരം]] | address = | district = [[Thiruvananthapuram district|തിരുവനന്തപുരം]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-41 | description = തിരുവനന്തപുരം കോട്ട | location = [[തിരുവനന്തപുരം]] | address = | district = [[Thiruvananthapuram district|തിരുവനന്തപുരം]] | lon = | lat = | image = Padmanapha temple.jpg }} {{ASI Monument row | number = S-KL-42 | description = [[Vizhinjam|വിഴിഞ്ഞം]] [[Bhagavati|ഭഗവതി]] ക്ഷേത്രം | location = [[Vizhinjam|വിഴിഞ്ഞം]], [[തിരുവനന്തപുരം]] | address = | district = [[Thiruvananthapuram district|തിരുവനന്തപുരം]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-43 | description = [[Vishnu temple|വിഷ്ണു ക്ഷേത്രം]] [[Aruvikkara|അരുവിക്കര]] | location = [[അരുവിക്കര]] | address = | district = [[Thiruvananthapuram district|തിരുവനന്തപുരം]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-44 | description = പഴയ കൊട്ടാരം | location = [[തിരുവനന്തപുരം]] | address = | district = [[Thiruvananthapuram district|തിരുവനന്തപുരം]] | lon = | lat = | image = Old Palace - Thiruvananthapuram.JPG }} {{ASI Monument row | number = S-KL-45 | description = പാണ്ഡവൻപാറ | location = [[Chengannoor|ചെങ്ങന്നൂർ]] | address = | district = [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]] | lon = 76.611023 | lat = 9.312550 | image = Pand templ.JPG }} {{ASI Monument row | number = S-KL-46 | description = [[Sri Padmanabhaswamy Temple|ശ്രീ പത്മനാഭ സ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിന്]] ചുറ്റുമുള്ള കോട്ട മതിലുകൾ. കോട്ട കവാടങ്ങളും അവ നിൽക്കുന്ന സൈറ്റുകളും. | location = [[തിരുവനന്തപുരം]] | address = | district = [[Thiruvananthapuram district|തിരുവനന്തപുരം]] | lon = | lat = | image = Northern Gate Fort Wall.JPG |commonscat=ശ്രീ പത്മനാഭ സ്വാമി ക്ഷേത്രം }} {{ASI Monument row | number = S-KL-47 | description = അയ്യിപ്പിള്ള ആശാൻ, അയിനിപിള്ള ആശാൻ സ്മാരക മണ്ഡപം | location = [[തിരുവനന്തപുരം]] | address = | district = [[Thiruvananthapuram district|തിരുവനന്തപുരം]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-48 | description = [[Chattambi Swamikal|ശ്രീ വിദ്യാധി രാജാ ചട്ടമ്പി സ്വാമികളുടെ]] ജന്മസ്ഥലം | location = [[തിരുവനന്തപുരം]] | address = | district = [[Thiruvananthapuram district|തിരുവനന്തപുരം]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-49 | description = പോർക്കളം - ഡോൾമെൻസ് | location = [[Talappilly|തലപ്പിള്ളി]] | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-50 | description = കിഴ്താലി ക്ഷേത്രം | location = [[Kodungallur|കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] | address = [[Methala|മേത്തല]] | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-51 | description = [[Shakthan Thampuran Palace|ശക്തൻ തമ്പുരാൻ കൊട്ടാരം]] | location = [[തൃശ്ശൂർ]] | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-52 | description = രണ്ട് വിഗ്രഹങ്ങൾ - നാഗരാജനും നാഗായക്ഷിയും ഒരു [[Alstonia scholaris|സത്പർണ്ണ]] വൃക്ഷത്തിൻ കീഴിൽ | location = [[Vadakkechira|വടക്കെചിറ]] കൊട്ടാരം വളപ്പ്‌ ([[Shakthan Thampuran Palace|ശക്തൻതമ്പുരാൻ കൊട്ടാരം]]), [[തൃശ്ശൂർ]] | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = Two images - Nagaraja and Nagayakshi under a Saptarna Tree.jpg }} {{ASI Monument row | number = S-KL-53 | description = Monuments in palace Toppu ([[Vadakkechira|വടക്കെചിറ പാലസ് കോമ്പൗണ്ട്]]) | location = [[Vadakkechira|വടക്കെചിറ]], [[തൃശ്ശൂർ]] | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-54 | description = മോണോലിത്തിക്ക് സ്മാരകം | location = [[തൃശ്ശൂർ]] | address = One menhir (Perichikallu) kept in front of Agathimandiram, Ponganamkadu near [[Viyyoor]]. One was invented near [[Kuttur (Thrissur)|Kuttur]] industrial area (it has fallen down). | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = Monolithic monument at Thrissur close view.JPG }} {{ASI Monument row | number = S-KL-55 | description = പടിഞ്ഞാറൻ ഗേറ്റ്‌വേ | location = [[തൃശ്ശൂർ]] | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-56 | description = കിഴക്കൻ ഗേറ്റ്‌വേ | location = [[തൃശ്ശൂർ]] | address = അലങ്കാരവും പഴകിയ വാതിലുകളും ഉള്ള ഒരു കമാന കവാടം. ഇത് പടിഞ്ഞാറൻ ഗേറ്റ്‌വേയേക്കാൾ വളരെ പഴയതാണ്. | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-57 | description = [[Tippu Sultan|ടിപ്പുവിന്റെ]] ഫ്ലാഗ് സ്റ്റാഫ് | location = [[തൃശ്ശൂർ]] | address = കൊട്ടാരത്തിന് ചുറ്റുമുള്ള കോട്ടയുടെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ കോണിലാണ് ആദ്യം സ്ഥാപിച്ചത് ([[Shakthan Thampuran Palace|ശക്തൻതമ്പുരാൻ കൊട്ടാരം]]), എന്നാൽ തകർന്ന കോട്ടയുടെ ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗത്ത് മാറ്റി സ്ഥാപിച്ചു. പടിഞ്ഞാറൻ ഗേറ്റ്‌വേയ്‌ക്ക് സമീപം. | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-58 | description = A dolmen in Anapanthan | location = അനപന്തൻ | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-59 | description = കോത്തുമുഴിയിലെ പുതുപ്പാറയിലെ ഒരു പഴുതറ | location = പുതുപ്പാറ, കോത്തുമുഴി | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-60 | description = പുതുപ്പാറയ്ക്ക് സമീപം തിരുവിതാംകൂർ ലൈനിന് തെക്ക് ഒരു പഴുതറ | location = പുതുപ്പാറ | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-61 | description = മൈലയപ്പൂരിനടുത്ത് സൈഡ് റൂമുകളുള്ള ഒരു [[muniyara|മുനിയറ]] | location = മൈലയപ്പൂർ | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-62 | description = എലികോഡിലെ [[ഗണപതി]] വിഗ്രഹം | location = എലികോഡ് | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-63 | description = [[Trikkur|ത്രിക്കൂർ]] ബീറ്റിലെ ഭന്തമലയിൽ വിഷ്ണുവിന് സമർപ്പിച്ച തകർന്ന ക്ഷേത്രം | location = ഭന്തമലൈ, [[Trikkur|ത്രിക്കൂർ]] | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-64 | description = ഭന്തമലയിലെ ശിവന്റെ വിഗ്രഹം | location = ഭന്തമല | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-65 | description = ഭന്തമലയിലെ വൃത്താകൃതിയിലുള്ള ഒരു കിണർ | location = ഭന്തമല | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-66 | description = മുനിപാറ- 6 [[muniyara|മുനിയറകൾ]] | location = മുനിപാറ | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-67 | description = ചെന്ദ്രായി- 3 [[muniyara|മുനിയറകൾ]] | location = ചെന്ദ്രായി | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-68 | description = കുനംകുഴിഗര- 2 [[muniyara|മുനിയറകൾ]] | location = കുനംകുഴിഗര | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-69 | description = Adiappilly - 1 [[muniyara|മുനിയറ]] | location = Adiappilly | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-70 | description = വലത്തു തണ്ടു - 2 [[muniyara|മുനിയറകൾ]] | location = വലത്തു തണ്ടു | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-71 | description = ഇറപ്പനപാറ- 3 [[muniyara|മുനിയറകൾ]] | location = ഇറപ്പനപാറ | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-72 | description = ഒരു റോക്ക് കട്ട് ഗുഹ | location = [[തൃശ്ശൂർ]] | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-73 | description = വൈലതൻപാറയിലെ ഒരു [[Muniyara|മുനിയറ]] | location = വൈലതൻപാറ | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-74 | description = അഥാനാദ് കുന്നിലെ ജീർണ്ണിച്ച ശിവക്ഷേത്രം | location = അഥാനാദ് കുന്ന് | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-75 | description = തണ്ടിക്കാട് രണ്ട് മുനിയറകൾ | location = തണ്ടിക്കാട് | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-76 | description = അടുക്കളപുരയ്ക്കടുത്ത് ഒരു മുനിയറ | location = അടുക്കളപുര | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-77 | description = വെർതിലപ്പാറയ്ക്ക് സമീപം രണ്ട് മുനിയറകൾ | location = വെർതിലപ്പാറ | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-78 | description = വനിയാംപാറയ്ക്ക് സമീപം ഒരു മുനിയറ | location = വനിയാംപാറ | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-79 | description = കൈപികാടിന് സമീപം ഒരു മുനിയറ | location = കൈപികാട് | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-80 | description = പെരുംതമ്പറിനടുത്ത് പതിനഞ്ച് മുനിയറകൾ | location = പെരുംതമ്പർ | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-81 | description = താലികുഴിക്കടുത്തുള്ള ഒമ്പത് മുനിയറകൾ | location = താലികുഴി | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-82 | description = [[Bana (Asura)|ബാണ]] കോട്ടയുടെ സ്ഥലം, ശിവക്ഷേത്രം, പന്നാർചേരി | location = പന്നാർചേരി | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-83 | description = കുന്ദന്തോടിൽ ഒരു മുനിയറ | location = കുന്ദന്തോട് | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-84 | description = കുന്ദന്തോടിൽ ഒരു മുനിയറ | location = കുന്ദന്തോട് | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-85 | description = എലനാട് ഗ്രാമത്തിലെ ഒരു ശിവക്ഷേത്രം | location = [[Elanad|എലനാട്]] | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-86 | description = One [[Shiva temple|Siva temple]] in the reserve in [[Chelakkara|Chelakara]] beat | location = [[Chelakkara|ചേലക്കര]] | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-87 | description = Three [[muniyara]]s in the reserve in Pallamparatha in [[Vazhani Dam|Vazhani]] beat | location = പല്ലംപരത, [[Vazhani Dam|വഴനി]] | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-88 | description = Four [[muniyara]] in the ridge of top in Mukkunipara reserve in Kallampara beat | location = മുക്കുനിപാറ, കല്ലമ്പാറ | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = Muniyara1.JPG }} {{ASI Monument row | number = S-KL-89 | description = Four [[muniyara]]s in Cheppara in Kallampara beat | location = ചേപ്പാറ, കല്ലമ്പാറ | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-90 | description = ഐയ്യപ്പക്കുന്നിലെ ഇടിഞ്ഞുപൊളിഞ്ഞ ശാസ്താ ക്ഷേത്രം | location = ഐയ്യപ്പക്കുന്ന് | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-91 | description = [[Vatteluttu|വട്ടേലത്തു]] ലിഖിതങ്ങൾ | location = [[തൃശ്ശൂർ]] | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-92 | description = ക്ഷേത്ര സൈറ്റ് | location = [[തൃശ്ശൂർ]] | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-93 | description = [[Ramavarmapuram|രാമവർമപുര]]ത്തിനടുത്തുള്ള മെൻഹീർ | location = [[Mukundapuram|മുകുന്ദപുരം]] | address = തൃശ്ശൂർ - കുണ്ടുകാട് റോഡിന്റെ വശത്തുള്ള മെഗാലിത്തിക് സ്മാരകം. | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-94 | description = ചരിത്രാതീതകാല ഗുഹ | location = [[തൃശ്ശൂർ]] | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-95 | description = മെഗാലിത്തിക് സ്മാരകം | location = [[തൃശ്ശൂർ]] | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-96 | description = പോർട്ട് ഹോൾ സിസ്റ്റ് | location = [[തൃശ്ശൂർ]] | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-97 | description = [[Vadakkunnathan Temple|മഹാദേവ ക്ഷേത്രം]] | location = [[തൃശ്ശൂർ]] | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = Thrissur_vatakkunnatha_temple.JPG }} {{ASI Monument row | number = S-KL-98 | description = ഇരുനിലകോട് ക്ഷേത്രം | location = [[തൃശ്ശൂർ]] | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-99 | description = പഴയ കോട്ട | location = [[തൃശ്ശൂർ]] | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-100 | description = ടി.ബി ആശുപത്രി സ്ഥലത്തിന് സമീപമുള്ള മെഗാലിത്തിക് സ്മാരകങ്ങൾ | location = [[തൃശ്ശൂർ]] | address = | district = [[Thrissur district|തൃശ്ശൂർ]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-101 | description = Tomb of [[Pazhassi Raja|വീര പഴശ്ശിരാജ]] | location = [[Mananthavady|മാനന്തവാടി]] | address = | district = [[Wayanad district|വയനാട്]] | lon = | lat = | image = Tomb of Veera Pazhassi Raja at Mananthawadi in Wayanadu.JPG }} {{ASI Monument row | number = S-KL-102 | description = [[Edakkal Caves|ഇടക്കൽ ഗുഹ]] | location = [[Edakkal|ഇടക്കൽ ]] | address = | district = [[Wayanad district|വയനാട്]] | lon = | lat = | image = Cave drawings.jpg }} {{ASI Monument row | number = S-KL-103 | description = Stone inscriptions | location = [[Kottayil Kovilakam|കോട്ടയിൽ കോവിലകം]], [[North Paravur|നോർത്ത് പരവൂർ]] | address = [[Kottayil Kovilakam|കോട്ടയിൽ കോവിലകം]], Kerala 683521 | district = [[എറണാകുളം]] | lon = 76.2479834 | lat = 10.1666381 | image = Stone Outside Jewish Synagogue Kottayil Kovilakam North Paravoor DSC 1934.jpg }} {{ASI Monument row | number = S-KL-104 | description = [[Pazhoor Perumthrikkovil|പഴൂർ പെരുംത്രികോവിൽ]] [[Shiva Temple|ശിവക്ഷേത്രം]], [[Piravom|പിറവം]] | location = [[Piravom|പിറവം]] | address = [[Piravom|പിറവം]], Kerala 686664 | district = [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]] | lon = 76.4713939 | lat = 9.8847963 | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-105 | description = [[Uliyannoor|ഉളിയന്നൂർ]] [[Mahadeva Temple|മഹാദേവ ക്ഷേത്രം]], [[ആലുവ]] | location = [[Uliyannoor|ഉളിയന്നൂർ]], [[ആലുവ]] | address = [[Uliyannoor|ഉളിയന്നൂർ]], [[ആലുവ]], കേരളം 683108 | district = [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]] | lon = 76.3400674 | lat = 10.0990134 | image = Uliyannoor Mahadeva Temple DSC 1827.jpg }} {{ASI Monument row | number = S-KL-106 | description = [[Thirumarady|തിരുമരടി]] [[Mahadeva Temple|ശ്രീ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം]] | location = [[Thirumarady|തിരുമരടി]], [[Moovattupuzha|മൂവാറ്റുപുഴ]] | address = [[Thirumarady|തിരുമരടി]], കേരളം 686687 | district = [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]] | lon = 76.5528473 | lat = 9.8872076 | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-107 | description = [[Jewish synagogue|ജൂത സിനഗോഗ്]], [[North Paravur|നോർത്ത് പരവൂർ]] | location = [[North Paravur|നോർത്ത് പരവൂർ]] | address = [[Kottayil Kovilakam|കോട്ടയിൽ കോവിലകം]], കേരളം 683521 | district = [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]] | lon = 76.2480102 | lat = 10.1688122 | image = Jewish Synagogue Kottayil Kovilakam North Pravaoor DSC 1891.jpg }} {{ASI Monument row | number = S-KL-108 | description = ബാസ്റ്റ്യൻ ബംഗ്ലാവ്, [[Fort Kochi|ഫോർട്ട് കൊച്ചി]] | location = [[Fort Kochi|ഫോർട്ട് കൊച്ചി]] | address = നേപ്പിയർ സ്ട്രീറ്റ്, [[Fort Kochi|ഫോർട്ട് കൊച്ചി]], [[കൊച്ചി]], കേരളം 682001 | district = [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]] | lon = 76.2369138 | lat = 9.9643011 | image = Bastion Bungalow sideview.jpg }} {{ASI Monument row | number = S-KL-109 | description = [[Hill Palace, Tripunithura|ഹിൽ പാലസ് ആർക്കിയോളജിക്കൽ മ്യൂസിയം]], [[Thrippunithura|തൃപ്പൂണിത്തുറ]] | location = [[Thrippunithura|തൃപ്പൂണിത്തുറ]] | address = ഹിൽ പാലസ് Rd, [[Irumpanam|ഇരുമ്പനം]], [[Thrippunithura|തൃപ്പൂണിത്തുറ]], കേരളം 682301 | district = [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]] | lon = 76.3617252 | lat = 9.9526439 | image = Hill Palace Museum Tripunithura DSC 1335.jpg }} {{ASI Monument row | number = S-KL-110 | description = തെക്കുംഭാഗം സിനഗോഗ് | location = [[എറണാകുളം]] | address = മാർക്കറ്റ് Rd, [[എറണാകുളം]], കേരളം 682031 | district = [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]] | lon = 76.277089 | lat = 9.980678 | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-111 | description = [[St. George|സെന്റ് ജോർജ്]] ചർച്ച്, പുത്തൻപള്ളി | location = [[Varapuzha|വരാപ്പുഴ]] | address = പുത്തൻപള്ളി, [[Varapuzha|വരാപ്പുഴ]], കേരളം 683517 | district = [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]] | lon = 76.2720651 | lat = 10.0824832 | image = Puthen Palli Varappuzha DSC 1867.jpg }} {{ASI Monument row | number = S-KL-112 | description = തിരുമാരായ്ക്കുളം [[Mahadeva Temple|മഹാദേവ ക്ഷേത്രം]], ഇടക്കാട് | location = ഇടക്കാട് | address = ഇടക്കാട് | district = [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]] | lon = | lat = | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-113 | description = [[Kadamattam St George Orthodox Syrian Church|കടമറ്റം പള്ളി]] | location = കടമറ്റം | address = കടമറ്റം , കേരളം | district = [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]] | lon = 76.4954008 | lat = 9.9768628 | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-114 | description = [[Narasimha|നരസിംഹ]] [[murti|മൂർത്തി]] ക്ഷേത്രം, കൈപ്പട്ടൂർ | location = കൈപ്പട്ടൂർ | address = കൈപ്പട്ടൂർ, കേരളം 682313 | district = [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]] | lon = 76.442366 | lat = 9.850169 | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-115 | description = സെന്റ്. സെബാസ്റ്റ്യൻ പള്ളി | location = [[Thrippunithura|തൃപ്പൂണിത്തുറ]] | address = [[Thrippunithura|തൃപ്പൂണിത്തുറ]], [[എറണാകുളം]], കേരളം 682307 | district = [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]] | lon = 76.374762 | lat = 9.882488 | image = }} {{ASI Monument row | number = S-KL-116 | description = പഴയ [[Jewish cemetery|ജൂത സെമിത്തേരി]], [[എറണാകുളം]] | location = [[Marine Drive, Kochi|മറൈൻ ഡ്രൈവ്, കൊച്ചി]] | address = ലഫ്റ്റനന്റ് ഉണ്ണിയാട്ടിൽ കരുണാകരൻ Ln, [[Marine Drive, Kochi|മറൈൻ ഡ്രൈവ്]], [[എറണാകുളം]], കേരളം 682031 | district = [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]] | lon = 76.279703 | lat = 9.975714 | image = }} |} == ഇതും കാണുക == * List of State Protected Monuments in India, for other State Protected Monuments in India * [[കേരളത്തിലെ ദേശീയ പ്രാധാന്യമുള്ള സ്മാരകങ്ങളുടെ പട്ടിക|List of Monuments of National Importance in Kerala]] == പരാമർശങ്ങൾ == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സ്മാരകങ്ങൾ]] f496i3jclvndreum5pww217h4wiytp2 0 532543 4617317 4022093 2026-05-05T06:38:48Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617317 wikitext text/x-wiki {{PU|Halal tourism}} [[പ്രമാണം:清真中國牛肉館.JPG|ലഘുചിത്രം| [[തായ്‌വാൻ|തായ്‌വാനിലെ]] [[തായ്‌പെയ്|തായ്‌പേയിയിലെ]] ഹലാൽ ചൈനീസ് റെസ്റ്റോറന്റ്.]] [[ഇസ്‌ലാം|ഇസ്‌ലാമിക]] നിയമങ്ങൾ പാലിക്കുന്ന [[മുസ്‌ലിം]] കുടുംബങ്ങളെ ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള [[വിനോദസഞ്ചാരം|ടൂറിസത്തിന്റെ]] ഒരു ഉപവിഭാഗമാണ് '''ഹലാൽ ടൂറിസം'''. അത്തരം ടൂറിസത്തിൽ ഹോട്ടലുകൾ [[മദ്യം]], [[പന്നി|പന്നിമാംസം]] മുതലായവ വിളമ്പുന്നില്ല, കൂടാതെ നീന്തൽക്കുളങ്ങളും സ്പാ സൗകര്യങ്ങളും പുരുഷന്മാർക്കും സ്ത്രീകൾക്കും പ്രത്യേകമായിരിക്കും. [[മലേഷ്യ]], [[തുർക്കി]] തുടങ്ങി നിരവധി രാജ്യങ്ങൾ മുസ്‌ലിം വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ മതവിശ്വാസത്തിന് അനുസൃതമായ സൗകര്യങ്ങൾ ഒരുക്കിക്കൊണ്ട് സഞ്ചാരികളെ ആകർഷിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നുണ്ട്. ഇസ്‌ലാമിക മൂല്യങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ഹലാൽ ടൂറിസത്തിന് ഇസ്‌ലാമിക രാജ്യങ്ങളിൽ മാത്രമല്ല പശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളിലും പ്രചാരമുണ്ടെന്നാണ് ടൂറിസം രംഗത്തെ വിദഗ്ദ്ധർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നത്.<ref name="DoolNews">{{cite web|url=https://www.doolnews.com/halal-tourism-becoming-popular256.html|title=ഹലാൽ ടൂറിസത്തിന് പ്രചാരമേകുന്നു|website=DoolNews}}</ref> നിലവിൽ, ഹലാൽ ടൂറിസത്തിൽ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള മാനദണ്ഡങ്ങളൊന്നുമില്ല. [[ഹലാൽ]] ടൂറിസം വ്യവസായം മദ്യമോ പന്നിയിറച്ചി ഉൽ‌പ്പന്നങ്ങളോ നൽകാത്തതും പ്രാർത്ഥന സമയം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതും മത പരിപാടികൾ പ്രക്ഷേപണം ചെയ്യുന്നതുമായ [[വിമാനം|വിമാന]] സൗകര്യങ്ങളും നൽകുന്നുണ്ട്. 2007 ൽ [[ലണ്ടൻ|ലണ്ടനിലെ]] വേൾഡ് ട്രാവൽ മാർക്കറ്റ് പുറത്തിറക്കിയ ഒരു യൂറോമോണിറ്റർ ഇന്റർനാഷണൽ റിപ്പോർട്ട്, [[മദ്ധ്യപൂർവേഷ്യ|മിഡിൽ ഈസ്റ്റിൽ]] ഹലാൽ ടൂറിസത്തിന്റെ കുതിച്ചുചാട്ടത്തിന് സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് പറയുന്നു. ഹലാൽ [[സ്റ്റാർട്ടപ്പ് കമ്പനി|സ്റ്റാർട്ടപ്പ്]] എയർലൈനിന്റെ ഒരു മാർക്കറ്റിനെക്കുറിച്ച് റിപ്പോർട്ടിൽ പരാമർശിക്കുന്നു, അതിൽ [[ഹലാൽ]] ഭക്ഷണം, പ്രയർ കോളുകൾ, സീറ്റ് പോക്കറ്റുകളിൽ [[ഖുർആൻ]], പുരുഷ-സ്ത്രീ യാത്രക്കാർക്ക് പ്രത്യേകമായി തിരിച്ച സീറ്റ് എന്നിവയുണ്ടാകും.<ref>{{Cite web|url=http://www.ameinfo.com/138295.html|title=Halal tourism could blossom: AME Info|access-date=2008-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20080507072757/http://www.ameinfo.com/138295.html|archive-date=2008-05-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.islamonline.net/servlet/Satellite?c=Article_C&cid=1193049691668&pagename=Zone-English-News%2FNWELayout|title=Untapped Halal Tourism - IslamOnline.net - News|date=November 13, 2007|website=web.archive.org|access-date=2021-02-05|archive-date=2007-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20071113211054/http://www.islamonline.net/servlet/Satellite?c=Article_C&cid=1193049691668&pagename=Zone-English-News%2FNWELayout|url-status=dead}}</ref> ഇസ്‌ലാമിക [[ശരീഅത്ത്‌|ശരീഅത്തിന്റെ]] പാഠങ്ങൾക്കനുസൃതമായി അറുത്തതും പന്നിയിറച്ചി, മദ്യം തുടങ്ങിയ ഇസ്‌ലാം നിരോധിച്ചിരിക്കുന്ന വസ്തുക്കളിൽ നിന്ന് വിമുക്തവുമായ ഹലാൽ ഭക്ഷണം പല അന്താരാഷ്ട്ര ഹോട്ടലുകളും നൽകുന്നു. മുസ്ലീം രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് ആവശ്യമായ [[വിവർത്തനം|വിവർത്തന]] സേവനങ്ങളും മറ്റ് സഹായങ്ങളും നൽകുന്നതിന് ചില ഹോട്ടലുകൾ മുസ്‌ലിം ലോകത്തെ ആളുകളെ നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://alwatan.com.kw/Default.aspx?MgDid=650433&pageId=473 Halal tourism on the rise worldwide: Al Watan Daily]</ref> 2013 മെയ് 25 ന് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഹലാൽ ബിസിനസിനെക്കുറിച്ചുള്ള [[ദ ഇക്കണോമിസ്റ്റ്|ഇക്കണോമിസ്റ്റിന്റെ]] ലേഖനത്തിൽ “ഇത് ഹലാൽ ഉൽ‌പന്നങ്ങളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. ഹലാൽ അവധിദിനങ്ങൾ പോലുള്ള സേവനങ്ങളും കുതിച്ചുയരുന്നു. ലണ്ടൻ ആസ്ഥാനമായുള്ള ഓൺലൈൻ ട്രാവൽ സ്‌പെഷ്യലിസ്റ്റായ ക്രസന്റ് ടൂർസ്, പുരുഷന്മാർക്കും സ്ത്രീകൾക്കും പ്രത്യേകമായി നീന്തൽക്കുളങ്ങൾ, മദ്യം ഇല്ലാത്ത നയങ്ങൾ, ഹലാൽ റെസ്റ്റോറന്റുകൾ എന്നിവയുള്ള തുർക്കിയിലെ ഹോട്ടലുകളിലേക്ക് ക്ലയന്റുകളെ ബുക്ക് ചെയ്യുന്നു, ഒപ്പം ഉയർന്ന മതിലുകളുള്ള സ്വകാര്യ ഹോളിഡേ വില്ലകൾ വാടകയ്‌ക്കെടുക്കുന്നു" എന്ന് എഴുതിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.economist.com/international/2013/05/25/consuming-passions|title=Consuming passions|date=May 25, 2013}}</ref> [[ഫോബ്സ്]] ഫീച്ചർ ചെയ്ത ഇത് മുസ്ലീം സൌഹൃദ ഹോട്ടലുകളും ഹലാൽ ഭക്ഷണ ഓപ്ഷനുകൾ, ഖുറാൻ ലഭ്യതയെയും മറ്റ് കാര്യങ്ങളെയും കുറിച്ചുള്ള ഉപദേശങ്ങളും വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. തോംസൺ റോയിട്ടേഴ്സിന്റെ റിപ്പോർട്ടിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, 2014 ൽ ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മുസ്‌ലിംകൾ 142 ബില്യൺ ഡോളർ [[യാത്ര|യാത്രയ്ക്കായി]] ([[ഹജ്ജ്]], [[ഉംറ]] എന്നിവ ഒഴികെ) ചെലവഴിച്ചു. 2014 ൽ [[ചൈന|ചൈനയിൽ]] നിന്നുള്ള യാത്രക്കാർ 160 ബില്യൺ ഡോളർ ചെലവഴിച്ചു, [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|യുഎസ്]] യാത്രക്കാർ 143 ബില്യൺ ഡോളർ ചെലവഴിച്ചു,ഇതുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ ആഗോള യാത്രാ ചെലവിൽ മുസ്‌ലിം യാത്രാ മേഖല മൂന്നാം സ്ഥാനത്ത് വരികയും മൊത്തം ആഗോള ചെലവുകളുടെ 11 ശതമാനം വഹിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ആഗോള [[മൊത്ത ആഭ്യന്തര ഉത്പാദനം|ജിഡിപിയിൽ]] 2016 ൽ 156 ബില്യൺ യുഎസ് ഡോളറാണ് മുസ്‌ലിം യാത്ര സംഭാവന ചെയ്തത്. ഇത് 2020 ഓടെ 220 ബില്യൺ യുഎസ് ഡോളറായി വളരുമെന്ന് ക്രസന്റ് റേറ്റിംഗിന്റെ ആഗോള മുസ്‌ലിം ട്രാവൽ ഇൻഡെക്‌സ് 2017 പറയുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.crescentrating.com/halal-muslim-travel-market-reports.html|title=Muslim/Halal Travel & Tourism Market Research, Reports & Publications|last=CrescentRating|website=CrescentRating}}</ref><ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.crescentrating.com/reports/mastercard-crescentrating-global-muslim-travel-index-gmti-2018.html|title=Global Muslim Travel Index 2018|last=CrescentRating|website=www.crescentrating.com}}</ref> == റേറ്റിങ്ങ് == 2008 ൽ, ലോകത്തെ ആദ്യത്തെ ഓൺലൈൻ ഹോട്ടൽ റഫറൻസ് ടൂൾ ക്രസന്റ് റേറ്റിംഗ് മുസ്ലീം യാത്രക്കാർക്കായി സമർപ്പിച്ചു. മുസ്ലീം അതിഥികൾക്ക് പ്രാർത്ഥന പരവതാനികളുടെ ലഭ്യത, [[ഖിബ്‌ല|ഖിബ്ല ദിശ]], മദ്യനയങ്ങൾ, ഹലാൽ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയ ഭക്ഷണത്തിന്റെ ലഭ്യത എന്നിവ ഉൾപ്പെടുത്തി ക്രസന്റ് റേറ്റിംഗ് 1 മുതൽ 7 വരെ റേറ്റിംഗ് സ്കെയിലായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.crescentrating.com/rating-accreditations/hotels.html|title=Halal/Muslim Friendly Hotel Rating Standards|last=CrescentRating|website=CrescentRating}}</ref> 2015-ൽ ട്രിപ്ഫെസ് സമാന ഹലാൽ ക്ലാസിഫിക്കേഷൻ സംവിധാനം സലാം സ്റ്റാൻഡേർഡ് ആരംഭിച്ചു<ref>{{Cite web|url=http://www.britishmuslim-magazine.com/2017/04/06/faeez-fadhillah-speaks-british-muslim-magazine-salam-standard/|title=Faeez Fadhillah speaks to British Muslim Magazine about Salam Standard|access-date=2019-10-25|last=Khan|first=Tahira|date=2017-04-06|website=British Muslim Magazine|language=en-GB}}</ref> ഇതിൽ വെങ്കലം മുതൽ പ്ലാറ്റിനം വരെ 4 ലെവൽ വർഗ്ഗീകരണ സംവിധാനമുണ്ട്. മലേഷ്യൻ ടൂറിസം, കലാസാംസ്കാരിക മന്ത്രാലയവും [https://itc.gov.my ഇസ്ലാമിക് ടൂറിസം സെന്ററും]<ref>{{Cite web|url=https://www.tourism.gov.my/media/view/tourism-malaysia-returns-to-the-arabian-travel-market-for-the-24th-year|title=Tourism Malaysia returns to the Arabian Travel Market for the 24th year|access-date=2019-10-25|website=Tourism Malaysia}}</ref> ഈ തരംതിരിക്കൽ സംവിധാനത്തെ അംഗീകരിക്കുകയും പിന്തുണയ്ക്കുകയും ചെയ്തു, കൂടാതെ കോം‌സെക് സമ്മേളനത്തിൽ<ref>{{Cite web|url=http://www.comcec.org/en/wp-content/uploads/2017/02/9-TUR-PRE-7-3.pdf|title=Salam Standard by Lagisatu Travel Sdn Bhd|website=COMCEC|access-date=2021-02-05|archive-date=2017-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170809214432/http://www.comcec.org/en/wp-content/uploads/2017/02/9-TUR-PRE-7-3.pdf|url-status=dead}}</ref> [[ഓർഗനൈസേഷൻ ഓഫ് ഇസ്ലാമിക് കോ ഓപറേഷൻ|ഓർഗനൈസേഷൻ ഓഫ് ഇസ്ലാമിക് സഹകരണത്തിന്റെ (ഒഐസി)]] ആഭിമുഖ്യത്തിൽ ഇത് അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. == ഹലാൽ ടൂറിസം വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ == === യുകെ ഹലാൽ ടൂറിസം === 2017 ഏപ്രിലിൽ, മൊത്തത്തിലുള്ള ആഗോള മുസ്‌ലിം യാത്രാ സൂചികയിൽ യുകെ 20 ആം സ്ഥാനത്താണ്,<ref name="auto"/> എന്നാൽ [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|യുകെ]] [[സ്പെയിൻ|സ്‌പെയിനിനെ]] മറികടന്ന് ഒഐസി ഇതര ലക്ഷ്യസ്ഥാനങ്ങളിൽ മൂന്നാം സ്ഥാനത്ത് എത്തി. എയർ കണക്റ്റിവിറ്റി, ആശയവിനിമയത്തിന്റെ സൌകര്യം, കുടുംബ സൗഹാർദ്ദ ലക്ഷ്യസ്ഥാനം, പ്രാർത്ഥനാ ഇടങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം ഈ വളർച്ചയുടെ കാരണങ്ങളിലുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.crescentrating.com/gmti/detail.html?spot=21&s=3|title=MasterCard-CrescentRating Global Muslim Travel Index (GMTI)|last=CrescentRating|website=www.crescentrating.com|access-date=2021-02-05|archive-date=2020-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20201026090948/https://www.crescentrating.com/gmti/detail.html?spot=21&s=3|url-status=dead}}</ref> യുകെയിലെ ഹലാൽ ടൂറിസ വളർച്ചയിൽ ഒരു പ്രധാന വഹിച്ചിട്ടുള്ളത് മുസ്ലീം ഹിസ്റ്ററി ടൂറുകളാണ്. 2015 ൽ, ലോകത്തെ മികച്ച ഹലാൽ ടൂർ ഓപ്പറേറ്റർമാരിൽ ഇത്തിഹാദ് ഹാലയ്ക്ക് തൊട്ടുപിന്നിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്ത് മുസ്ലീം ഹിസ്റ്ററി ടൂറുകളായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.salaamgateway.com/en/story/muslim_history_tours_pioneering_london_minnow_that_took_on_global_halal_travel_heavyweights-SALAAM10112015125820/|title=Muslim History Tours: pioneering London minnow that took on global halal travel heavyweights|last=Hussain|first=Tharik|access-date=2021-02-05|archive-date=2018-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20180802011549/https://www.salaamgateway.com/en/story/muslim_history_tours_pioneering_london_minnow_that_took_on_global_halal_travel_heavyweights-SALAAM10112015125820/|url-status=dead}}</ref> അവരുടെ മാർക്കറ്റ് ഹലാൽ ഫ്രണ്ട്‌ലി ഹോട്ടലുകൾ, പ്രൊഫഷണലായി യോഗ്യതയുള്ള ഗൈഡഡ് ടൂറുകൾ, റിവർ തേംസ് ക്രൂയിസിലെ ഹലാൽ ഭക്ഷണം, ലണ്ടനിലെ മുസ്ലീം ചരിത്ര കാഴ്ചകൾക്കായി ടൂർ ബസ് എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.<ref>{{Cite web|url=http://britishmuslim-magazine.com/2017/04/23/muslim-heritage-history-bus-tour/|title=Muslim Heritage and History Bus Tour - British Muslim Magazine|date=23 April 2017}}</ref> === തായ്ലന്റ് === മുസ്‌ലിം സന്ദർശകർക്ക് ഹലാൽ ടൂറിസത്തിലധിഷ്ഠിതമായ സൗകര്യങ്ങൾനൽകി [[തായ്‌ലാന്റ്|തായ്‌ലൻഡിനെ]] ഒരു മുസ്‌ലിം സൗഹൃദ ഡെസ്റ്റിഷേനാക്കി മാറ്റുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തിൽ 2015 ൽ തായ്‌ലാൻഡ് മുസ്‌ലിം ഫ്രണ്ട്ലി ആപ്പ് എന്ന ആപ്പ് പുറത്തിറക്കിയിരുന്നു.<ref name="madhyamam">{{cite web|url=https://www.madhyamam.com/travel/news/special-facilities-for-those-coming-from-gulf-countries-thailand-expands-halal-tourism-potential-604901|title=ഗൾഫ്​​ രാജ്യങ്ങളിൽനിന്ന്​ വരുന്നവർക്ക്​ ​പ്രത്യേക സൗകര്യങ്ങൾ; ഹലാൽ ടൂറിസം സാധ്യതകൾ വിപുലീകരിച്ച്​ തായ്​ലാൻഡ്​ {{!}} Special facilities for those coming from Gulf countries; Thailand expands halal tourism potential {{!}} Madhyamam|date=5 ഫെബ്രുവരി 2021|website=www.madhyamam.com|access-date=2021-02-05|archive-date=2021-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20210205043732/https://www.madhyamam.com/travel/news/special-facilities-for-those-coming-from-gulf-countries-thailand-expands-halal-tourism-potential-604901|url-status=bot: unknown}}</ref> === തുർക്കി === സ്ത്രീകൾക്ക് സ്‌പെഷ്യൽ ബീച്ച്‌ സൗകര്യം നൽകിക്കൊണ്ടും, ഹോട്ടലുകളിൽ ഇസ്ലാമികാന്തരീക്ഷവും മദ്യരഹിത ഹലാൽ ഭക്ഷണവും വാഗ്ദാനം ചെയ്ത് [[തുർക്കി|തുർക്കിയിൽ]] ഹലാൽ ടൂറിസത്തിന് പ്രാമുഖ്യം നൽകുന്ന നടപടികൾ തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="suprabhaatham">{{cite web|url=https://m.dailyhunt.in/news/india/malayalam/suprabhaatham-epaper-suprabha/halal+durisathinu+kuduthal+shradhdha+kendhreekarikkan+lakshyamitt+thurkki-newsid-103207848|title=ഹലാൽ ടൂറിസത്തിനു കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാൻ ലക്ഷ്യമിട്ട് തുർക്കി - Suprabhaatham {{!}} DailyHunt|date=5 ഫെബ്രുവരി 2021|website=suprabhaatham-epaper|access-date=2021-02-05|archive-date=2021-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20210205044632/https://m.dailyhunt.in/news/india/malayalam/suprabhaatham-epaper-suprabha/halal+durisathinu+kuduthal+shradhdha+kendhreekarikkan+lakshyamitt+thurkki-newsid-103207848|url-status=bot: unknown}}</ref> == അവലംബം == {{Reflist}} == പുറം കണ്ണികൾ == * [https://www.theguardian.com/travel/2010/aug/28/halal-holidays-turkey-muslim-women ദി ഗാർഡിയൻ - ക്രസന്റ് ടൂർസ് ഹലാൽ ഹോളിഡേയ്സ്] * [http://travel.cnn.com/halal-tourism-329146 സി‌എൻ‌എൻ‌ ട്രാവൽ - ഹലാൽ ടൂറിസം മൊമെന്റ് ഇൻ സൺ] * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/fast_track/8901976.stm ബിബിസി - ഹലാൽ ഹോളിഡേയ്സ് ഇൻ സൺ] * [https://www.economist.com/news/international/21578380-muslim-consumers-are-looking-beyond-traditional-religious-stipulations-meat-and ദി ഇക്കണോമിസ്റ്റ് - ക്രസന്റ് ടൂർസ് ഹലാൽ ഹോളിഡേയ്സ്] * [https://www.crescentrating.com/ ക്രസന്റ് റേറ്റിംഗ്] * [https://www.salamstandard.org/ സലാം സ്റ്റാൻഡേർഡ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210516161435/https://www.salamstandard.org/ |date=2021-05-16 }} * [https://www.tripfez.com ട്രിപ്ഫെസ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210126050141/https://www.tripfez.com/ |date=2021-01-26 }} {{Tourism}} [[വർഗ്ഗം:വിനോദസഞ്ചാരത്തിന്റെ തരങ്ങൾ]] drnj0sygbvxgh4hhauaehdccvwg2nys 0 534918 4617249 4443327 2026-05-04T19:09:50Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617249 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sarah Harmer}} {{Infobox musical artist | <!-- See Wikipedia:WikiProject Musicians --> | name = സാറാ ഹാർമർ | | image = Sarah_Harmer_Vancouver_Folk_Festival.jpg | caption = 2010 വാൻകൂവർ ഇന്റർനാഷണൽ ഫോക്ക് മ്യൂസിക് ഫെസ്റ്റിവലിൽ സാറാ ഹാർമർ | image_size = <!-- Only for images smaller than 220 pixels --> | | | background = solo_singer | | birth_name = | | alias = | | birth_date = {{birth date and age|1970|11|12}} | | death_date = | | origin = [[ബർലിംഗ്ടൺ, ഒന്റാറിയോ]], കാനഡ | | genre = [[Folk music|നാടോടി]], പോപ്പ്, റോക്ക് | occupation = singer-songwriter | instrument = വോക്കൽ, ഗിത്താർ, ബാസ്, ഡ്രംസ് | years_active = 1987–present | | label = Cold Snap| | associated_acts = [[The Saddletramps|ദി സാഡ്‌ലെട്രാമ്പ്സ്]], [[Weeping Tile (band)|വീപ്പിംഗ് ടൈൽ]] | | website = {{URL|sarahharmer.com}} | current_members = | | past_members = | }} കനേഡിയൻ ഗായികയും ഗാനരചയിതാവും ഒരു പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകയുമാണ് '''സാറാ ഹാർമർ''' (ജനനം: നവംബർ 12, 1970) == ആദ്യകാലജീവിതം == ഒന്റാറിയോയിലെ ബർലിംഗ്ടണിൽ ജനിച്ചതും വളർന്നതുമായ ഹാർമർ കൗമാരപ്രായത്തിൽ അവരുടെ മൂത്ത സഹോദരി അവരെ ആദ്യമായി [[The Tragically Hip|ട്രാജിക്കലി ഹിപ്]] കച്ചേരികളിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ മുതൽ ഒരു സംഗീതജ്ഞയുടെ ജീവിതശൈലിയിൽ അവരെത്തിച്ചേർന്നു. <ref name=hideout>[http://exclaim.ca/music/article/sarah_harmer-out_at_hideout "Sarah Harmer: Out at the Hideout"]. ''[[Exclaim!]]'', January 1, 2006.</ref><ref name="Famous Female Musicians Gr. 4-8">{{cite book|title=Famous Female Musicians Gr. 4–8|url=https://books.google.com/books?id=W4WogUGTQOAC&pg=PA32|publisher=On The Mark Press|isbn=978-1-77072-776-2|pages=32–}}</ref> == കരിയർ == പതിനേഴാമത്തെ വയസ്സിൽ, [[ടോറോണ്ടോ]] ബാൻഡായ [[The Saddletramps|ദ സാഡ്‌ലെട്രാമ്പ്സിൽ]] ചേരാൻ ഹാർമറിനെ ക്ഷണിച്ചു. [[Queen's University at Kingston|ക്വീൻസ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ]] തത്ത്വചിന്തയിലും വനിത പഠനത്തിലും പഠനം തുടരുന്നതിനിടെ മൂന്നുവർഷം അവർ ദ സാഡിൽട്രാമ്പ്‌സിനൊപ്പം കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിച്ചു.<ref name=macleans2001>{{cite journal|last=Jennings|first=Nicholas|title=Sarah Harmer – Harmer's Charm|journal=[[Maclean's]]|date=March 5, 2001|url=http://wസ്റ്ww.nicholasjennings.com/index.php?option=com_content&view=article&id=662:sarah-harmer-harmers-charm&catid=42:magazine-articles|access-date=March 30, 2011}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂൺ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ദി സാഡ്‌ലെട്രാമ്പ്സ് വിട്ടതിനുശേഷം, ഹാർമർ നിരവധി [[Kingston, Ontario|കിംഗ്സ്റ്റൺ, ഒന്റാറിയോ]] സംഗീതജ്ഞരുമായി ചേർന്ന് സ്വന്തമായി ഒരു ബാൻഡ് ഉണ്ടാക്കി. അതിന് വീപ്പിംഗ് ടൈൽ എന്ന പേര് തിരഞ്ഞെടുത്തു.<ref name=hideout/><ref name="Famous Female Musicians Gr. 4-8"/><ref>[http://www.queensjournal.ca/story/2006-07-25/where-are-they-now/ "Where are they now?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220224092545/https://www.queensjournal.ca/story/2006-07-25/where-are-they-now/ |date=2022-02-24 }}. ''Queens University Journal'', July 25, 2006 Emma Reilly</ref>ബാൻഡ് 1994 ൽ ആദ്യത്തെ സ്വതന്ത്ര കാസറ്റ് പുറത്തിറക്കി. <ref>[http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/sarah-harmer-emc/ "Sarah Harmer"]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ''The Canadian Encyclopedia'', Jennifer Higgs, September 12, 2012</ref> താമസിയാതെ, അവർ ഒരു പ്രധാന ലേബലിൽ ഒപ്പിട്ടു. 1995 ൽ കാസറ്റ് [[Eepee|ഈപി]]യായി വീണ്ടും പുറത്തിറക്കി. റോക്ക് ക്ലബ് സർക്യൂട്ടിലും ക്യാമ്പസ് റേഡിയോയിലും അവരുടെ തുടർന്നുള്ള ആൽബങ്ങൾ പതിവായി ബാൻഡ് അവതരിപ്പിച്ചു. പക്ഷേ ഒരിക്കലും നിലവിലുള്ള അഭിപ്രായഗതിയിലേക്ക് കടന്നില്ല. 1998 ൽ ബാൻഡ് അവരുടെ ലേബലിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കിയതിനുശേഷം പിരിഞ്ഞു. <ref name=macleans2001 /> 1998-ൽ, ഹാർമർ തന്റെ പിതാവിനുള്ള ക്രിസ്മസ് സമ്മാനമായി ഒരു കൂട്ടം പോപ്പ് ആദർശങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തി.<ref name=hideout/> Harmer began working on another album, and in 2000, she released ''[[You Were Here]]''.<ref name=macleans2001 /><ref name="Inc.2001">{{cite book|author=Larry LeBlanc|title=Canadian Music at a Crossroads|work=Billboard|url=https://books.google.com/books?id=fhQEAAAAMBAJ&pg=PA48|date=March 31, 2001|publisher=Nielsen Business Media, Inc.|pages=48–|issn=0006-2510}}</ref> ഇത് കേട്ടതിന് ശേഷം, അവളുടെ സുഹൃത്തുക്കളും കുടുംബാംഗങ്ങളും ഇത് ഒരു ആൽബമായി പുറത്തിറക്കാൻ അവളെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. 1999-ൽ അവൾ അത് സ്വതന്ത്രമായി [[Songs for Clem|സോംഗ്സ് ഫോർ ക്ലെം]] എന്നപേരിൽ പുറത്തിറക്കി.<ref name=hideout/> ഹാർമർ മറ്റൊരു ആൽബത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി. 2000-ൽ അവർ യു വെയർ ഹിയർ എന്ന ആൽബം പുറത്തിറക്കി.<ref name=macleans2001 /><ref name="Inc.2001"/> 2001-ൽ അവർ ആൽബത്തിന് പിന്തുണയുമായി [[കാനഡ]]യിലും യുഎസിലും പര്യടനം നടത്തി.<ref name=globe>[https://www.theglobeandmail.com/arts/sarah-harmers-quiet-storm/article1337683/ "Sarah Harmer's quiet storm"]. Sarah Hampson. February 22, 2001.</ref><ref name="Inc.2004">{{cite journal|author=Larry LeBlanc|title=Harmer's Faith in Names|journal=Billboard|url=https://books.google.com/books?id=XREEAAAAMBAJ&pg=PA53|date=February 7, 2004|publisher=Nielsen Business Media, Inc.|pages=53–|issn=0006-2510}}</ref> വീപ്പിംഗ് ടൈൽ, യു വെയർ ഹിയർ എന്നീ ആൽബങ്ങളോടൊപ്പമുള്ള ജോലിയേക്കാൾ പോപ്പിയർ, കൂടുതൽ വാണിജ്യപരമായി വിജയിക്കുകയും "ബേസ്‌മെന്റ് അപ്പാർട്ട്മെന്റ്", "ഡോണ്ട് ഗെറ്റ് യുവർ ബാക്ക് അപ്പ്" എന്നീ ഹിറ്റ് സിംഗിൾസുകളിലേക്ക് അത് നയിക്കുകയും ചെയ്തു. ടൈം മാഗസിൻ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി നിരൂപകരുടെ വർഷാവസാന ലിസ്റ്റുകളിലും ഈ ആൽബം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അത് ഈ വർഷത്തെ ഏറ്റവും മികച്ച അരങ്ങേറ്റ ആൽബം എന്ന് വിളിക്കുന്നു.<ref name=globe /> [[കാനഡ]]യിൽ 100,000 കോപ്പികൾ വിറ്റഴിച്ചതിന് ഒടുവിൽ പ്ലാറ്റിനം സർട്ടിഫിക്കറ്റ് ലഭിച്ചു. ആൽബത്തിന്റെ ഏതാണ്ട് പകുതിയും (അതിന്റെ രണ്ട് പ്രധാന ഹിറ്റുകളും ഉൾപ്പെടെ) അവർ മുമ്പ് വീപ്പിംഗ് ടൈൽ അല്ലെങ്കിൽ ദ സാഡിൽട്രാമ്പ്സ് എന്നിവയിൽ റെക്കോർഡ് ചെയ്ത പാട്ടുകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. 2002-ൽ, അവളുടെ "സിൽവർ റോഡ്" എന്ന ഗാനം മെൻ വിത്ത് ബ്രൂംസ് എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ സൗണ്ട് ട്രാക്കിന്റെ പ്രധാന ട്രാക്കായി അവതരിപ്പിച്ചു. 2004-ൽ അവർ ഓൾ ഓഫ് ഔർ നെയിംസ് എന്ന ആൽബം പുറത്തിറക്കി. ഈ ആൽബത്തിൽ "Almost" എന്ന സിംഗിൾസ് ഉൾപ്പെടുന്നു. അത് കനേഡിയൻ പോപ്പ് ചാർട്ടുകളിൽ ആദ്യത്തെ 20 സ്ഥാനങ്ങളിൽ ഇടം നേടി. "പെൻഡുലംസ്". ഓൾ ഓഫ് ഔർ നെയിംസ് 2005-ലെ പുതിയ അവാർഡ് വിഭാഗമായ, പ്രായപൂർത്തിയായവർക്കുള്ള മികച്ച ഇതര ആൽബത്തിനുള്ള ജൂനോ അവാർഡ് നേടി. == ആക്ടിവിസം == 2005-ൽ, ഹാർമർ PERL (പ്രൊട്ടക്റ്റിംഗ് എസ്‌കാർപ്‌മെന്റ് റൂറൽ ലാൻഡ്) എന്ന സംഘടന സ്ഥാപിച്ചു. അത് എസ്‌കാർപ്പ്‌മെന്റിന് സമീപമുള്ള മരുഭൂമിയുടെ ചില ഭാഗങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനായി ചെയ്യാനുദ്ദേശിച്ച ചരലിട്ടു നിരത്തുവികസനത്തിൽ നിന്ന് നയാഗ്ര എസ്‌കാർപ്പ്‌മെന്റിനെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി പ്രചാരണം നടത്തി.<ref name=tyee2005>{{cite web|last=Richmond|first=Vanessa|title=Placing Sarah Harmer|url=https://thetyee.ca/Entertainment/2005/07/08/PlacingSarah/|work=[[The Tyee]]|date=July 8, 2005|access-date=March 30, 2011}}</ref> ഓർഗനൈസേഷനെ പിന്തുണയ്‌ക്കുന്നതിനായി അവളും അവരുടെ അക്കോസ്റ്റിക് ബാൻഡും എസ്‌കാർപ്പ്‌മെന്റിന്റെ ഒരു പര്യടനം ആരംഭിച്ചു. ബ്രൂസ് ട്രെയിൽ കാൽനടയാത്ര നടത്തി വഴിയരികിലുള്ള പട്ടണങ്ങളിലെ തിയേറ്ററുകളിലും കമ്മ്യൂണിറ്റി ഹാളുകളിലും പ്രകടനം നടത്തി. ഈ ടൂറിന്റെ ഒരു ഡോക്യുമെന്ററി ഡിവിഡി 2006-ൽ എസ്കാർപ്‌മെന്റ് ബ്ലൂസ് എന്ന പേരിൽ പുറത്തിറങ്ങി. 2007-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച The Last Stand: A Journey through the Ancient Cliff-Face Forest of the Niagara Escarpment എന്ന കാമ്പെയ്‌നിനെക്കുറിച്ച് ഹാർമർ ഒരു പുസ്തകവും രചിച്ചു. 2012 ഒക്ടോബറിൽ, PERL വികസനത്തിനെതിരായ അവരുടെ കേസ് വിജയിച്ചു. നയാഗ്ര എസ്‌കാർപ്‌മെന്റിന്റെ സംരക്ഷണത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച എൻ‌ഡി‌പിയെയും രാഷ്ട്രീയക്കാരനായ മെർലിൻ ചുർലിയെയും പിന്തുണച്ച് ഹാർമർ പ്രകടനം നടത്തുകയും വാദപ്രതിവാദം നടത്തുകയും ചെയ്തു. ഒന്റാറിയോ ഗ്രീൻ പാർട്ടി നേതാവും എം‌പി‌പിയുമായ മൈക്ക് ഷ്രെയ്‌നറെ പിന്തുണച്ച് അവർ പ്രകടനം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. 2018 മാർച്ച് 24-ന്, ട്രാൻസ് മൗണ്ടൻ പൈപ്പ്‌ലൈനിന്റെ വിപുലീകരണത്തിനെതിരെ പ്രതിഷേധിച്ച് കിൻഡർ മോർഗന്റെ ബേർണബി ടെർമിനലിൽ നടന്ന പ്രകടനത്തിൽ അവർ ചേർന്നു.<ref>[https://www.ctvnews.ca/canada/musicians-sarah-harmer-grimes-join-b-c-pipeline-protests-1.3857221 "Musicians Sarah Harmer, Grimes join B.C. pipeline protests"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220509184552/https://www.ctvnews.ca/canada/musicians-sarah-harmer-grimes-join-b-c-pipeline-protests-1.3857221 |date=2022-05-09 }}. [[CTV News]], March 24, 2018.</ref> 2019 ഫെബ്രുവരിയിൽ, കിംഗ്‌സ്റ്റൺ സിറ്റി കൗൺസിൽ യോഗത്തിൽ ഒന്റാറിയോ ഗവൺമെന്റിന്റെ നിർദിഷ്ട ബില്ല് 66 ന് എതിരെ അവർ സംസാരിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.kingstonist.com/sarah-harmer-speaks-against-bill-66-at-kingston-city-council/|title=Sarah Harmer speaks against Bill 66 at Kingston City Council|date=February 7, 2019|website=Kingstonist – Kingston News {{!}} Kingston, ON headlines|language=en-US|access-date=March 16, 2019}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഡിസംബർ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2022 ജനുവരിയിൽ, കോ-ചെയർ ഗ്രഹാം ഫ്ലിന്റുമായി ചേർന്ന് റിഫോം ഗ്രേവൽ മൈനിംഗ് കോലിഷൻ ആരംഭിക്കാൻ സാറ സഹായിച്ചു. ഒന്റാറിയോയിലെ ചരൽ ഖനന വ്യവസായം പരിഷ്കരിക്കാൻ RGMC ശ്രമിക്കുന്നു. == കുടുംബം == അവരുടെ മുൻ വീപ്പിംഗ് ടൈൽ ബാൻഡ്‌മേറ്റ് ഗോർഡ് ടഫിനൊപ്പം സാറയുടെ സഹോദരി മേരിയുടെ മകളായ അവരുടെ മരുമകൾ ജോർജിയ ഹാർമർ ഒരു ഗായിക-ഗാനരചയിതാവാണ്. അവരുടെ ആദ്യ ആൽബമായ സ്റ്റേ ഇൻ ടച്ച് 2022 ഏപ്രിലിൽ ആർട്സ് & ക്രാഫ്റ്റ്സ് പ്രൊഡക്ഷൻസിൽ പുറത്തിറങ്ങി.<ref>Kaelen Bell, [https://exclaim.ca/music/article/georgia_harmer_announces_debut_album_stay_in_touch_shares_new_song "Georgia Harmer Announces Debut Album 'Stay in Touch,' Shares New Song"]. ''[[Exclaim!]]'', February 15, 2022.</ref> ==അവലംബം== {{reflist|2}} ==പുറംകണ്ണികൾ== {{commons category}} * [http://www.sarahharmer.com www.sarahharmer.com] {{Sarah Harmer}} {{Weeping Tile}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:1970-ൽ ജനിച്ചവർ]] n9t9qbjqwhjrcjc9fanyrqb7js964fm 0 535150 4617315 3535501 2026-05-05T06:26:55Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617315 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Hari & Sukhmani}} {{Infobox musical artist | name = ഹരി & സുഖ്മണി | image = | caption = | image_size = | background = group_or_band | alias = | origin = [[ചണ്ഡിഗഡ്]], ഇന്ത്യ | genre = [[Punjabi folk music|പഞ്ചാബി നാടോടി]], [[Electronic music|ഇലക്ട്രോണിക്]], [[Sufi music|സൂഫി സംഗീതം]] | years_active = 2009&ndash;present | label = | associated_acts = | website = {{url|https://harisukhmani.com/}} | current_members = * ഹരി സിംഗ് ജാജ് * സുഖ്മണി മാലിക് | past_members = }} [[ബുല്ലേ ഷാ]], [[ഫരിദുദ്ദീൻ ഗംജ്ശാകർ|ബാബ ഫരീദ്]], [[കബീർ ദാസ്|കബീർ]], [[മാധോലാൽ ഹുസൈൻ|ഷാ ഹുസൈൻ]] എന്നിവരുടെ സൂഫി കവിതകളിൽ നിന്നുള്ള ഘടകങ്ങൾ രചനകളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി പരമ്പരാഗത നാടോടി സംഗീതം ഇലക്ട്രോണിക് സംഗീതവുമായി സംയോജിപ്പിക്കുന്നതിൽ പ്രശസ്തരായ ഹരി സിംഗ് ജാജ്, സുഖ്മണി മാലിക് എന്നിവരടങ്ങുന്ന ഒരു ഇന്ത്യൻ ഫോക്ട്രോണിക് ജോഡിയാണ് '''ഹരി & സുഖ്മണി.''' <ref name="auto1">{{Cite web|url=https://www.mid-day.com/articles/culture-news-hari-and-sukhmani-to-perform-at-a-mumbai-gig-tomorrow-lifestyle-mumbai-event/18176159|title=Punjabi Folk from the console: Hari and Sukhmani to perform at a Mumbai gig tomorrow|date=18 April 2017|website=mid-day}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="auto">{{Cite web|url=https://rollingstoneindia.com/in-the-studio-hari-and-sukhmani/|title=In The Studio: Hari and Sukhmani -|date=1 August 2012|via=Rolling Stone India}}</ref><ref name="auto3">{{Cite web|url=https://www.business-standard.com/article/news-ani/punjabi-folktronica-duo-hari-sukhmani-perform-in-new-delhi-114060900126_1.html|title=Punjabi 'folktronica' duo Hari-Sukhmani perform in New Delhi|date=9 June 2014|via=Business Standard}}</ref> == പശ്ചാത്തലം == === ഹരി സിംഗ് === ചണ്ഡിഗഢിൽ ജനിച്ച ഹരി സിംഗ് ജാജ് ഡെറാഡൂണിലെ ദൂൺ സ്കൂളിൽ ചേർന്നു. മുംബൈ സെന്റ് സേവ്യേഴ്‌സ് കോളേജിൽ നിന്ന് ഗണിതശാസ്ത്രത്തിൽ ബിരുദം നേടി.<ref name="auto2">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/2019/nov/15/folk-meets-electronica-with-sukhmani-malik-and-hari-singh-2062064.html|title=Folk meets electronica with Sukhmani Malik and Hari Singh|website=The New Indian Express}}</ref>തുടർന്ന് [[ചെന്നൈ]]യിൽ ഓഡിയോ എഞ്ചിനീയറിംഗ് പഠിക്കുകയും പിന്നീട് യുകെയിലെ മാഞ്ചസ്റ്ററിൽ ഇലക്ട്രോണിക് സംഗീത നിർമ്മാണത്തിൽ വൈദഗ്ദ്ധ്യം നേടുകയും ചെയ്തു.<ref name="auto2"/>ഒരു പശ്ചാത്തല ഗായകനായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന അദ്ദേഹം നിർമ്മാതാവും ഓഡിയോ എഞ്ചിനീയറുമാണ്.<ref name="auto4">{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/music/folk-tales-from-chandigarh/article4272899.ece|title=Folk tales from Chandigarh|first=Budhaditya|last=Bhattacharya|date=4 January 2013|via=www.thehindu.com}}</ref> === സുഖ്മണി മാലിക് === [[ന്യൂ ഡെൽഹി]]യിൽ ജനിച്ച സുഖ്മണി മാലിക് നാടൻ പാട്ടുകളും [[സൂഫി]] സംഗീതവും കേട്ട് ചണ്ഡിഗഢിലാണ് വളർന്നത്.<ref name="auto5">{{Cite web|url=https://www.asianage.com/entertainment/music/271119/the-musical-jodi.html|title=The musical jodi|first=Mayank|last=Goyal|date=27 November 2019|website=The Asian Age}}</ref> മനഃശാസ്ത്രത്തിലും സംഗീതത്തിലും ബിരുദം നേടിയ അവർ ചണ്ഡിഗഢിൽ നിന്ന് [[ഹിന്ദുസ്ഥാനി]] ക്ലാസിക്കൽ വോക്കൽ സംഗീതത്തിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടി.<ref name="auto2"/>2003 നും 2007 നും ഇടയിൽ, രാംപൂർ ഘരാനയിൽ ഒരു ക്ലാസിക്കൽ ഗായകനോടൊപ്പം പരിശീലനം നേടി.<ref name="auto2"/><ref name="auto3"/> ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറംകണ്ണികൾ== *{{official|https://harisukhmani.com/}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ നാടോടി സംഗീത ഗ്രൂപ്പുകൾ]] 4wdesxi0c572avbgh7pd3xfti3evxxo 0 539235 4617282 4559906 2026-05-05T01:16:58Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617282 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox person | honorific_prefix = | name = Cyrus S. Poonawalla <br>സൈറസ് എസ്. പൂനാവാല | honorific_suffix = | image = Cyrus Poonawalla.jpg | image_size = | alt = | caption = | native_name = | native_name_lang = | other_names = | birth_name = | birth_date = {{birth year and age|1941}} | birth_place = | disappeared_date = | disappeared_place = | disappeared_status = | death_date = | death_place = | death_cause = | monuments = | citizenship = Indian | education = | alma_mater = [[Brihan Maharashtra College of Commerce| BMCC]] | occupation = | years_active = 1966–മുതൽ | employer = | organization = [[Serum Institute of India|സിറം ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യ]] | agent = | known_for = സിറം ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യ സ്ഥാപകൻ | notable_works = | style = | home_town = | net_worth = US$11.5 billion (October 2020)<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/profile/cyrus-poonawalla/|title=Cyrus Poonawalla|website=Forbes|language=en|access-date=2020-02-18}}</ref> | height = | weight = | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | party = | movement = | opponents = | boards = | criminal_penalty = | criminal_status = | spouse = വില്ലൂ പൂനാവാല | partner = | children = [[Adar Poonawalla|അദാർ പൂനാവാല]] | parents = | relatives = | callsign = | awards = [[Padma Shri|പദ്മശ്രീ]] (2005) | website = {{URL|http://cyruspoonawalla.com/}} {{URL|http://cyruspoonawallagroup.com/}} | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} ഇന്ത്യക്കാരനായ ഒരു ബിസിനസുകാരനാണ് '''സൈറസ് എസ്. പൂനാവാല.''' (ജനനം: 1941). [[വാക്സിൻ|വാക്സിനുകൾ]] നിർമ്മിക്കുന്ന ഇന്ത്യൻ [[ജൈവസാങ്കേതികവിദ്യ|ബയോടെക്]] കമ്പനിയായ [[Serum Institute of India|സിറം ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യ]] ഉൾപ്പെടുന്ന പൂനാവാല ഗ്രൂപ്പിന്റെ ചെയർമാനാണ് അദ്ദേഹം.<ref>{{Cite web|url=https://cyruspoonawalla.com/content/biography.html|title=Biography|access-date=26 June 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://cyruspoonawalla.com/index.html|title=Index|access-date=31 March 2020}}</ref> == കുടുംബം == [[പാഴ്‌സി|ഒരു പാർസി]] കുടുംബത്തിലാണ് സൈറസ് പൂനാവാല ജനിച്ചത്. അച്ഛൻ സോളി പൂനാവാല ഒരു കുതിര ബ്രീഡറായിരുന്നു. സൈറസിന്റെ ഭാര്യ വില്ലൂ പൂനാവാല 2010 -ൽ അന്തരിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://punemirror.indiatimes.com/pune/cover-story/villoo-poonawalla-passes-away-at-67/articleshow/32330734.cms|title=Villoo Poonawalla passes away at 67|website=Pune Mirror|access-date=2021-04-30|archive-date=2020-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200727125745/https://punemirror.indiatimes.com/pune/cover-story/villoo-poonawalla-passes-away-at-67/articleshow/32330734.cms|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.racingpulse.in/code/stpage.aspx?pgid=15735|title=Villoo Poonawalla’s death leaves a void in racing|access-date=2000-10-16|website=www.racingpulse.in}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mid-day.com/articles/villoo-cyrus-poonawalla-no-more/84696|title=Villoo Cyrus Poonawalla no more|access-date=2020-07-27|date=2010-06-09|website=mid-day|language=en}}</ref> നിലവിൽ സെറം ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ സിഇഒ ആയി ജോലി ചെയ്യുന്ന അദാർ മകനാണ്. <ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/profile/cyrus-poonawalla/|title=Cyrus Poonawalla|access-date=2020-12-10|website=Forbes|language=en}}</ref> == അവാർഡുകൾ == * വൈദ്യശാസ്ത്രരംഗത്തെ സമഗ്ര സംഭാവനയ്ക്കുള്ള 2005 ൽ [[ഭാരത സർക്കാർ|ഇന്ത്യാ സർക്കാർ]] [[പത്മശ്രീ|അദ്ദേഹത്തിന് പത്മശ്രീ നൽകി ആദരിച്ചു]] <ref>{{Cite web|url=http://www.mha.nic.in/pdfs/LST-PDAWD.pdf|title=Padma Awards Directory (1954–2009)|publisher=[[Ministry of Home Affairs (India)|Ministry of Home Affairs]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130510095705/http://www.mha.nic.in/pdfs/LST-PDAWD.pdf|archive-date=10 May 2013}}</ref> * ഹെൽത്ത് കെയർ & ലൈഫ് സയൻസസ് വിഭാഗത്തിൽ 2007 നവംബർ 20 ന് ഏണസ്റ്റ് &amp;amp; യംഗ് "എന്റർപ്രണർ ഓഫ് ദി ഇയർ" അവാർഡ് ലഭിച്ചു. <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.cyruspoonawalla.com/content/honorsandawards.html|title=Dr. Cyrus Poonawalla - Honours and Awards|access-date=2020-08-04|website=www.cyruspoonawalla.com}}</ref> * 2015 ഫെബ്രുവരി 5 ന് അദ്ദേഹത്തിന് ഏണസ്റ്റ് &amp;amp; യംഗ് "എന്റർപ്രണർ ഓഫ് ദി ഇയർ" അവാർഡ് ലഭിച്ചു. * 3 ജൂൺ 2018 ന് ദി യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് മസാച്യുസെറ്റ്സ് മെഡിക്കൽ സ്കൂൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഡോക്ടർ ഓഫ് ഹ്യൂമൻ ലെറ്റേഴ്സിന്റെ ഓണററി ബിരുദം നൽകി.<ref>{{Cite web|url=https://www.thebetterindia.com/155157/pune-padma-cyrus-poonawalla-doctor-of-humane-letters/|title=Padma-Winning Pune Man Becomes 1st Indian to Get 'Doctor of Humane Letters’ Degree!|access-date=2020-08-04|date=2018-08-07|website=The Better India|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=XmM6yDz7nlU&feature=youtu.be|title=Dr. Cyrus Poonawalla conferred honorary degree by The University of Massachusetts Medical School - YouTube|access-date=2020-08-04|website=www.youtube.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ox.ac.uk/news/2019-06-26-honorary-degrees-awarded-encaenia-2019|title=Honorary degrees awarded at Encaenia 2019 {{!}} University of Oxford|access-date=2020-08-04|website=www.ox.ac.uk|language=en|archive-date=2020-08-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806132911/https://www.ox.ac.uk/news/2019-06-26-honorary-degrees-awarded-encaenia-2019|url-status=dead}}</ref> * [[ഓക്സ്ഫഡ് സർവകലാശാല|ഓക്സ്ഫോർഡ് സർവകലാശാല]] 2019 ജൂൺ 26 ന് അദ്ദേഹത്തിന് ഓണററി ഡോക്ടറേറ്റ് ഓഫ് സയൻസ് നൽകി.<ref>{{Cite web|url=http://www.ox.ac.uk/news/2019-03-25-honorary-degree-recipients-2019-announced|title=Honorary degree recipients for 2019 announced|access-date=26 June 2019|publisher=The University of Oxford|archive-date=2019-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20190325222054/http://www.ox.ac.uk/news/2019-03-25-honorary-degree-recipients-2019-announced|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=t1eefeIlBpw&feature=youtu.be|title=Oxford degree for Cyrus Poonawalla - YouTube|access-date=2020-08-04|website=www.youtube.com}}</ref> == മനുഷ്യസ്‌നേഹപ്രവർത്തനങ്ങൾ == നോ കോനുമായി സഹകരിച്ച് മെയ് 2019-ൽ, പൂനാവാല സൗജന്യ വാക്സിനേഷനു വേണ്ടി 100 ആയിരം മീസിൽസ് വാക്സിൻ ഡോസുകൾ ഉക്രയിനിൽ വിതരണം ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://journalist.today/en/patrons-ready-to-support-fight-measles-outbreak-in-ukraine/|title=Patrons ready to support fight measles outbreak in Ukraine {{!}} Journalist.today|access-date=2019-05-30|last=Вергун|first=Костянтин|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://vesti-ukr.com/strana/338008-obespechit-ukraintsev-vaktsinnoj-ot-kori-pomohut-metsenaty|title=Обеспечить украинцев вакцинной от кори помогут меценаты|access-date=2019-05-30|website=vesti-ukr.com}}</ref> == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:1941-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ശതകോടീശ്വരന്മാർ]] jkezcw9hs0j3cffz3dzkumn6qs000xo 14 539411 4617221 3552391 2026-05-04T16:12:11Z Kiran Gopi 10521 [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മന്ത്രിമാർ]] നീക്കം ചെയ്തു; [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുൻ മന്ത്രിമാർ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4617221 wikitext text/x-wiki [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുൻ മന്ത്രിമാർ]] c2l1kd9ca5msjqaux7geb0luyjifbhg 0 540000 4617288 4533520 2026-05-05T02:30:05Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617288 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sputnik V COVID-19 vaccine}} {{Infobox drug | drug_name = സ്പുട്‌നിക് വി | type = vaccine | image = Вакцина Спутник V.jpg | alt = See caption | caption = Russian Ministry of Health image of Gam-COVID-Vac vials <!-- Vaccine data -->| target = [[Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2|SARS-CoV-2]] | vaccine_type = viral <!-- Clinical data -->| pronounce = | tradename = {{ubl| | Sputnik V<ref name="Sputnik V">{{cite web | url = https://medum.ru/sputnik-v | publisher = Medum.ru | work = Russian drug reference | title = Sputnik V | access-date = 2021-05-08 | archive-date = 2021-01-31 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210131085259/https://medum.ru/sputnik-v | url-status = dead }}</ref> | Спутник V }} | Drugs.com = | MedlinePlus = | licence_EU = BD | licence_US = | pregnancy_AU = <!-- A/B1/B2/B3/C/D/X --> | pregnancy_category = | legal_AU = <!-- S2, S3, S4, S5, S6, S7, S8, S9 or Unscheduled--> | legal_AU_comment = | legal_BR = <!-- OTC, A1, A2, A3, B1, B2, C1, C2, C3, C4, C5, D1, D2, E, F--> | legal_BR_comment = | legal_CA = <!-- OTC, Rx-only, Schedule I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII --> | legal_UK = <!-- GSL, P, POM, CD, CD Lic, CD POM, CD No Reg POM, CD (Benz) POM, CD (Anab) POM or CD Inv POM --> | legal_US = <!-- OTC / Rx-only / Schedule I, II, III, IV, V --> | legal_UN = <!-- N I, II, III, IV / P I, II, III, IV--> | legal_NZ = <!--Class A, B, C --> | legal_status = Registered in Russia on 11 August 2020<br><small>{{abbr|AE|United Arab Emirates}}, {{abbr|AG|Argentina}}, {{abbr|DZ|Algeria}}, {{abbr|BO|Bolivia}}, {{abbr|BY|Belarus}}, {{abbr|HU|Hungary}}, {{abbr|IR|Iran}}, {{abbr|PS|Palestinian territories}}, {{abbr|RS|Serbia}}, {{abbr|IND|India}}, {{abbr|BD|Bangladesh}}, {{abbr|TR|Turkey}}:</small> Emergency Authorization only | routes_of_administration = [[Intramuscular injection|Intramuscular]] <!-- Identifiers -->| CAS_number = | ATCvet = | ATC_prefix = None <!-- scheduled to be J07BX03 in 2022 --> | ATC_suffix = | PubChem = | DrugBank = DB15848 | synonyms = {{ubl| | Gam-COVID-Vac | Гам-КОВИД-Вак }} }} [[ഗമാലെയ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് എപ്പിഡെമിയോളജി ആൻഡ് മൈക്രോബയോളജി|ഗമാലേയ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് എപ്പിഡെമിയോളജി ആൻഡ് മൈക്രോബയോളജി]] വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത [[കോവിഡ്-19]] നുള്ള [[വൈറൽ വെക്റ്റർ വാക്സിൻ|വൈറൽ വെക്റ്റർ വാക്സിനാണ്]] '''സ്പുട്നിക് വി'''. റഷ്യൻ ആരോഗ്യ മന്ത്രാലയം 2020 ഓഗസ്റ്റ് 11 ന് '''ഗാം-കോവിഡ്-വാക്''' എന്ന പേരിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തത് സ്പുട്നിക് വി ഒരു [[അഡെനോവൈറസ് വാക്സിൻ|അഡെനോവൈറസ്]] വൈറൽ വെക്റ്റർ വാക്സിനാണ്.<ref name="nature">{{cite journal | vauthors = Callaway E | title = Russia's fast-track coronavirus vaccine draws outrage over safety | journal = Nature | volume = 584 | issue = 7821 | pages = 334–335 | date = August 2020 | pmid = 32782400 | doi = 10.1038/d41586-020-02386-2 | url = https://www.nature.com/articles/d41586-020-02386-2 | quote = This is a reckless and foolish decision. Mass vaccination with an improperly tested vaccine is unethical. Any problem with the Russian vaccination campaign would be disastrous both through its negative effects on health, but also because it would further set back the acceptance of vaccines in the population. | doi-access = free }}</ref><ref name="cohen">{{cite news |url=https://www.sciencemag.org/news/2020/08/russia-s-approval-covid-19-vaccine-less-meets-press-release |title=Russia's approval of a COVID-19 vaccine is less than meets the press release | vauthors = Cohen J | magazine=Science |date=11 August 2020 |access-date=13 August 2020}}</ref> "V" എന്നത് ഇംഗ്ലീഷ് അക്ഷരമാലയുടെ അക്ഷരത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു, അല്ലാതെ [[ലത്തീൻ അക്ഷരമാല|റോമൻ അക്കമായ]] അഞ്ച് നെ അല്ല.<ref>{{Citation|title=How Sputnik V works|url=https://www.youtube.com/watch?v=wfUe1SA6Wdk|publication-date=2021-01-11|publisher=[[Gamaleya Research Institute of Epidemiology and Microbiology]]|access-date=2021-03-18}}</ref> ഗാം-കോവിഡ്-വാക്സിനു തുടക്കത്തിൽ [[റഷ്യ|റഷ്യയിലും]] പിന്നീട് മറ്റ് 59 രാജ്യങ്ങളിലും ആണ് (ഏപ്രിൽ 2021 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്) വിതരാണാനുമതി ലഭിച്ചിരുന്നത്. ഘട്ടം I-II പഠനങ്ങളുടെ പ്രാഥമിക ഫലങ്ങൾ 2020 സെപ്റ്റംബർ 4 ന് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.<ref name="Logunov01">{{cite journal | vauthors = Logunov DY, Dolzhikova IV, Zubkova OV, Tukhvatullin AI, Shcheblyakov DV, Dzharullaeva AS, Grousova DM, Erokhova AS, Kovyrshina AV, Botikov AG, Izhaeva FM, Popova O, Ozharovskaya TA, Esmagambetov IB, Favorskaya IA, Zrelkin DI, Voronina DV, Shcherbinin DN, Semikhin AS, Simakova YV, Tokarskaya EA, Lubenets NL, Egorova DA, Shmarov MM, Nikitenko NA, Morozova LF, Smolyarchuk EA, Kryukov EV, Babira VF, Borisevich SV, Naroditsky BS, Gintsburg AL | display-authors = 6 | title = Safety and immunogenicity of an rAd26 and rAd5 vector-based heterologous prime-boost COVID-19 vaccine in two formulations: two open, non-randomised phase 1/2 studies from Russia | journal = Lancet | volume = 396 | issue = 10255 | pages = 887–897 | date = September 2020 | pmid = 32896291 | pmc = 7471804 | doi = 10.1016/S0140-6736(20)31866-3 | doi-access = free }}</ref> ഗാം-കോവിഡ്-വാക്സിന് വളരെ പെട്ടെന്ന് തന്നെ ഉപയോഗയോഗ്യമാണെന്ന് അനുമതി നൽകിയത് സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിലും മാധ്യമങ്ങളിലും വിമർശനത്തിനിടയാക്കി. ഇത് ശാസ്ത്ര സമൂഹത്തിലും വലിയ ചർച്ചകൾക്ക് വിധേയമായി. [[വാക്സിൻ|വാക്സിന്റെ]] സുരക്ഷയും ഫലപ്രാപ്തിയും സ്ഥിരീകരിക്കുന്ന ശക്തമായ ശാസ്ത്രീയ ഗവേഷണത്തിന്റെ അഭാവത്തിൽ ഈ അംഗീകാരം ന്യായമാണോ എന്ന് ചർച്ചകൾ ഉയർന്നു.<ref name="nature" /><ref name="cohen" /><ref name="mahase">{{cite journal|vauthors=Mahase E|date=August 2020|title=Covid-19: Russia approves vaccine without large scale testing or published results|journal=BMJ|volume=370|pages=m3205|doi=10.1136/bmj.m3205|pmid=32816758|doi-access=free}}</ref><ref name="burki">{{cite journal|vauthors=Burki TK|date=November 2020|title=The Russian vaccine for COVID-19|journal=The Lancet. Respiratory Medicine|volume=8|issue=11|pages=e85–e86|doi=10.1016/S2213-2600(20)30402-1|pmc=7837053|pmid=32896274|doi-access=free|title-link=doi}}</ref><ref name="lovelace">{{cite news|date=11 August 2020|title=Scientists worry whether Russia's Sputnik V' coronavirus vaccine is safe and effective|work=CNBC|url=https://www.cnbc.com/2020/08/11/scientists-worry-whether-russias-sputnik-v-coronavirus-vaccine-is-safe-and-effective.html|access-date=11 August 2020|vauthors=Berkeley Jr L}}</ref> 2021 ഫെബ്രുവരി 2 ന്, പരീക്ഷണങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ഇടക്കാല വിശകലനം ''ദി ലാൻസെറ്റിൽ'' പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ഇത് വാക്സിന് അസാധാരണമായ പാർശ്വഫലങ്ങളില്ലാതെ 91.6% ഫലപ്രാപ്തി ഉണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ഒന്നായിരുന്നു.<ref name=":0">{{cite journal | vauthors = Logunov DY, Dolzhikova IV, Shcheblyakov DV, Tukhvatulin AI, Zubkova OV, Dzharullaeva AS, Kovyrshina AV, Lubenets NL, Grousova DM, Erokhova AS, Botikov AG | display-authors = 6 |date=2021-02-02|title=Safety and efficacy of an rAd26 and rAd5 vector-based heterologous prime-boost COVID-19 vaccine: an interim analysis of a randomised controlled phase 3 trial in Russia |journal=The Lancet |volume=397| issue = 10275 | pages= 671–681|doi=10.1016/s0140-6736(21)00234-8 | pmid = 33545094 | pmc = 7852454 |doi-access=free }}</ref> [[റഷ്യ]], [[അർജന്റീന]], [[ബെലാറുസ്|ബെലാറസ്]], [[ഹംഗറി]], [[സെർബിയ]], [[ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ|ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റ്സ്]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ 2020 ഡിസംബറിൽ വാക്‌സിൻ അടിയന്തരമായി വിതരണം ആരംഭിച്ചു. 2021 ഫെബ്രുവരി ആയപ്പോഴേക്കും നൂറു കോടി ഡോസ് വാക്സിൻ ആഗോളതലത്തിൽ ഉടനടി വിതരണം ചെയ്യാൻ ഉത്തരവിട്ടിരുന്നു.<ref>{{Cite web| vauthors = Kramer A |title=Russia is offering to export hundreds of millions of vaccine doses, but can it deliver?|url=https://www.nytimes.com/2021/02/19/world/europe/russia-coronavirus-vaccine-soft-power.html|url-status=live|access-date=20 February 2021|website=[[The New York Times]]}}</ref> ==അവലംബങ്ങൾ== {{reflist}} == കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് == {{refbegin}} * {{cite news | title=How Gamaleya's Vaccine Works | website=[[The New York Times]] | date=7 January 2021 | url=https://www.nytimes.com/interactive/2021/health/gamaleya-covid-19-vaccine.html | vauthors=Corum J, Zimmer C | access-date=10 May 2021 | archive-date=20 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210420022117/https://www.nytimes.com/interactive/2021/health/gamaleya-covid-19-vaccine.html | url-status=live }} {{refend}} == പുറം കണ്ണികൾ== {{scholia}} {{Commons category}} * {{Official website}} {{COVID-19 pandemic}} {{Vaccines}} {{Gamaleya Research Institute of Epidemiology and Microbiology}} {{Portal bar | Medicine | Viruses | COVID-19}} [[വർഗ്ഗം:കോവിഡ്-19 വാക്സിനുകൾ]] 8j5ars0qaeun9tosmrb8pkuzexvfvdv 0 540293 4617248 3792426 2026-05-04T19:05:54Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617248 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sarah Gilbert}} {{Infobox scientist | name = സാറാ ഗിൽബർട്ട് | birth_name = സാറാ കാതറിൻ ഗിൽബെർട്ട് | birth_date = {{Birth year and age|1962|04}} | image = Dr.Sarah Gilbert.jpg | place_of_birth = Kettering, Northamptonshire United Kingdom | alma_mater = [[University of East Anglia|ഈസ്റ്റ് ആംഗ്ലിയ സർവകലാശാല]] (BSc)<br/> [[University of Hull|ഹൾ സർവകലാശാല]] (PhD) | workplaces = [[University of Oxford|ഓക്സ്ഫോർഡ് സർവ്വകലാശാല]] <br/>[[Vaccitech|വാക്സിടെക്]]<br> ഡെൽറ്റ ബയോടെക്നോളജി | known_for = [[Vaccinology|വാക്സിനോളജി]] | fields = [[Vaccine]]s <ref name=gs>{{Google scholar id}}</ref> | awards = [[Albert Medal (Royal Society of Arts)|ആൽബർട്ട് മെഡൽ]] (2021) | doctoral_advisor = കോളിൻ റാറ്റ്ലെഡ്ജ് | thesis_title = Studies on lipid accumulation and genetics of Rhodosporidium toruloides | thesis_url = https://ethos.bl.uk/OrderDetails.do?uin=uk.bl.ethos.381881 | thesis_year = 1986 | website = {{Official URL}} }} ഇംഗ്ലീഷ് വാക്സിനോളജിസ്റ്റാണ് '''സാറാ കാതറിൻ ഗിൽബെർട്ട്''' (ജനനം: 1962 ഏപ്രിൽ) [[ഓക്സ്ഫോർഡ് സർവകലാശാല]]യിലെ വാക്സിനോളജി പ്രൊഫസറും [[വാക്സിടെക്|വാക്സിടെക്കിന്റെ]] സഹസ്ഥാപകയുമാണ്. <ref name=lancet>{{cite journal | title=Sarah Gilbert: carving a path towards a COVID-19 vaccine | journal=[[The Lancet]] | volume=395 | number=10232 | page=1247 | first=Richard | last=Lane |year= 2020 | doi=10.1016/S0140-6736(20)30796-0|pmid=32305089 |pmc=7162644 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ndm.ox.ac.uk/principal-investigators/researcher/sarah-gilbert|title=Sarah Gilbert – Nuffield Department of Medicine|publisher=University of Oxford|access-date=10 February 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.oxfordmartin.ox.ac.uk/people/professor-sarah-gilbert/|title=Professor Sarah Gilbert|publisher=University of Oxford|language=en|access-date=10 February 2020|archive-date=2020-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20200702130425/https://www.oxfordmartin.ox.ac.uk/people/professor-sarah-gilbert/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ox.ac.uk/news-and-events/find-an-expert/professor-sarah-gilbert|title=Professor Sarah Gilbert {{!}} University of Oxford|publisher=University of Oxford|access-date=10 February 2020|archive-date=2020-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803121057/https://www.ox.ac.uk/news-and-events/find-an-expert/professor-sarah-gilbert|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.vaccitech.co.uk/about/our-team/|website=vaccitech.co.uk|title=Our Team|access-date=28 March 2020}}</ref>ഇൻഫ്ലുവൻസയ്ക്കും ഉയർന്നുവരുന്ന വൈറൽ രോഗകാരികൾക്കുമെതിരായ വാക്സിനുകൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിൽ ഗിൽബെർട്ട് പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.hic-vac.org/members/members-profiles/professor-sarah-gilbert|title=Professor Sarah Gilbert &#124; Hic Vac|website=hic-vac.org}}</ref> 2011 ൽ ക്ലിനിക്കൽ പരീക്ഷണങ്ങൾക്ക് വിധേയമായ [[Universal flu vaccine|യൂണിവേഴ്സൽ ഫ്ലൂ വാക്സിൻ]] വികസിപ്പിക്കുന്നതിനും പരിശോധിക്കുന്നതിനും അവർ നേതൃത്വം നൽകി. 2020 ഡിസംബർ 30 ന് [[Oxford Vaccine Group|ഓക്സ്ഫോർഡ് വാക്സിൻ ഗ്രൂപ്പുമായി]] ചേർന്ന് വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത [[കോവിഷീൽഡ് വാക്സിൻ|ഓക്സ്ഫോർഡ്-അസ്ട്രാസെനെക കോവിഡ് -19 വാക്സിൻ]] യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിൽ ഉപയോഗിക്കാൻ അംഗീകാരം നേടി. <ref>{{cite web |title=Covid-19: Oxford-AstraZeneca coronavirus vaccine approved for use in UK |url=https://www.bbc.co.uk/news/health-55280671 |website=BBC News |publisher=BBC |access-date=30 December 2020 |date=30 December 2020}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == നോർത്താംപ്ടൺഷയറിലെ കെറ്ററിംഗിലെ കെറ്ററിംഗ് ഹൈസ്കൂളിൽ പഠിച്ച ഗിൽബെർട്ട് അവിടെ വച്ച് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ജോലി ചെയ്യണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ചു.<ref name=":0">{{Cite web| url=https://www.ndm.ox.ac.uk/working-for-ndm/working-for-ndm-page/career-profiles/professor-sarah-gilbert/| title=Professor Sarah Gilbert| author=Admin| website=Working for NDM| language=en-GB| access-date=27 March 2020| archive-date=27 March 2020| archive-url=https://web.archive.org/web/20200327225805/https://www.ndm.ox.ac.uk/working-for-ndm/working-for-ndm-page/career-profiles/professor-sarah-gilbert/| url-status=dead}}</ref>[[University of East Anglia|ഈസ്റ്റ് ആംഗ്ലിയ സർവകലാശാല]]യിൽ നിന്ന് ബയോളജിക്കൽ സയൻസസിൽ ബിരുദം (ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ് ഓണേഴ്സ്) കരസ്ഥമാക്കിയ അവർ ഡോക്ടറേറ്റ് ബിരുദത്തിനായി [[University of Hull|ഹൾ സർവകലാശാല]]യിലേക്ക് മാറി. അവിടെ അവർ യീസ്റ്റ് [[Rhodosporidium toruloides|റോഡോസ്പോരിഡിയം ടോറുലോയിഡ്സ്]] ന്റെ ജനിതകവും ബയോകെമിസ്ട്രിയും നിരീക്ഷിച്ചു.<ref name=sPhD>{{cite thesis|degree=PhD|publisher=University of Hull|title=Studies on lipid accumulaltion and genetics of Rhodosporidium toruloides|first=Sarah Catherine|last=Gilbert|year=1986|id={{EThOS|uk.bl.ethos.381881}}|website=jisc.ac.uk|oclc=499901226|url=https://discover.libraryhub.jisc.ac.uk/search?q=Studies%20on%20lipid%20accumulaltion%20and%20genetics%20of%20Rhodosporidium%20toruloides&rn=1|access-date=2021-05-10|archive-date=2020-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808143319/https://discover.libraryhub.jisc.ac.uk/search?q=Studies|url-status=dead}}</ref><ref name=":0" /> == ഗവേഷണവും കരിയറും == ഡോക്ടറേറ്റ് നേടിയ ശേഷം ഗിൽബെർട്ട് ലീസെസ്റ്റർ ബയോസെന്ററിലേക്ക് പോകുന്നതിനുമുമ്പ് [[Brewing Industry Research Foundation|ബ്രൂയിംഗ് ഇൻഡസ്ട്രി റിസർച്ച് ഫൗണ്ടേഷനിൽ]] വ്യവസായത്തിൽ പോസ്റ്റ്ഡോക്ടറൽ ഗവേഷകയായി ജോലി ചെയ്തു. 1990 ൽ നോട്ടിംഗ്ഹാമിൽ മരുന്ന് നിർമ്മിക്കുന്ന ബയോഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ കമ്പനിയായ ഡെൽറ്റ ബയോടെക്നോളജിയിൽ ഗിൽബർട്ട് ചേർന്നു.<ref name=":0" /><ref>{{cite web|url=https://www.sciencemag.org/custom-publishing/webinars/vaccine-matters-can-we-cure-coronavirus|title=Vaccine matters: Can we cure coronavirus?|work=Science Magazine|date=12 August 2020|access-date=7 September 2020}}</ref>1994-ൽ ഗിൽബെർട്ട് അക്കാദമിയയിലേക്ക് മടങ്ങി [[Adrian V. S. Hill|അഡ്രിയാൻ വി. എസ്. ഹില്ലിന്റെ]] ലബോറട്ടറിയിൽ ചേർന്നു. അവരുടെ ആദ്യകാല ഗവേഷണങ്ങൾ മലേറിയയിലെ ഹോസ്റ്റ്-പരാന്നഭോജികളുടെ പരസ്‌പരപ്രവർത്തനമായിരുന്നു.<ref name=":0" />2004 ൽ [[ഓക്സ്ഫോർഡ് സർവകലാശാല]]യിൽ വാക്സിനോളജിയിൽ സർവകലാശാലാധ്യാപികയായി. <ref name=":0" /> 2010 ൽ [[Jenner Institute|ജെന്നർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ]] പ്രൊഫസറായി. [[Wellcome Trust|വെൽക്കം ട്രസ്റ്റിന്റെ]] പിന്തുണയോടെ ഗിൽബെർട്ട് നോവൽ [[ഇൻഫ്ലുവെൻസ വാക്സിൻ|ഇൻഫ്ലുവൻസ വാക്സിനേഷനുകൾ]] രൂപകൽപ്പന ചെയ്യുന്നതിനും സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുമുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു.<ref name=":0" />പ്രത്യേകിച്ചും അവരുടെ ഗവേഷണം സുരക്ഷിതമായ വൈറസിനുള്ളിൽ ഒരു രോഗകാരി പ്രോട്ടീൻ ഉൾപ്പെടുത്തുന്ന വൈറൽ വാക്സിനേഷനുകളുടെ വികസനവും പ്രിക്ലിനിക്കൽ പരിശോധനയുമാണ്.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://ndm.medsci.ox.ac.uk/podcast-meet-our-researchers/epidemics-vaccines/sarah-gilbert-viral-vectored-vaccines|title=Sarah Gilbert: Viral Vectored Vaccines — Nuffield Department of Medicine|publisher=University of Oxford|access-date=27 March 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hic-vac.org/members/members-profiles/professor-sarah-gilbert|title=Professor Sarah Gilbert {{!}} Hic Vac|website=hic-vac.org|access-date=27 March 2020}}</ref>[[ടി-കോശം|ടി-കോശത്തിന്റെ]] പ്രതികരണത്തിനായി പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന ഈ വൈറൽ വാക്സിനേഷനുകൾ വൈറൽ രോഗങ്ങൾ, മലേറിയ, കാൻസർ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=":1" /> [[File:SARS-CoV-2 without background.png|thumb|Graphical representation of the Severe Acute Respiratory Syndrome coronavirus 2 (SARS-CoV-2), created by the [[Centers for Disease Control and Prevention]], which reveals ultrastructural morphology exhibited by coronaviruses.]] ==അവലംബം== {{Reflist}} ==പുറംകണ്ണികൾ== {{scholia|author}} * {{Google Scholar id |nZ7_XboAAAAJ}} * {{LinkedIn URL | https://uk.linkedin.com/in/sarah-gilbert-2815b015 | Sarah Gilbert }} {{COVID-19 pandemic}} {{authority control}} [[വർഗ്ഗം:1962-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ബി.ബി.സി. 100 സ്ത്രീകൾ]] eydom4fjt05svawwja8ybfnuz0mai7i 0 540359 4617192 3774959 2026-05-04T13:36:22Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617192 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = ശ്യാം സ്വരൂപ് അഗർവാൾ | image = | alt = | caption = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1941|7|5}} | birth_place = [[ബറെയ്‍ലി]], [[ഉത്തർപ്രദേശ്]], ഇന്ത്യ | death_date = {{Death date and age|df=yes|2013|12|2|1941|7|5}} | death_place = [[ലക്നോ]], ഉത്തർപ്രദേശ്, ഇന്ത്യ | residence = | nationality = [[Indian nationality|ഇന്ത്യൻ]] | fields = {{ublist | [[ഇന്റേണൽ മെഡിസിൻ]] |[[ജെനറ്റിക്സ്]] | [[ഇമ്യൂണോളജി]] }} | workplaces = {{ublist | [[King George's Medical University|കിംഗ് ജോർജ് മെഡിക്കൽ സർവ്വകലാശാല]] | [[Sanjay Gandhi Postgraduate Institute of Medical Sciences|സഞ്ജയ് ഗാന്ധി പോസ്റ്റ് ഗ്രാജ്യുവേറ്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] | [[Tata Memorial Centre|റ്റാറ്റ മെമോറിയൽ സെന്റെർ]] | [[Vivekananda Polyclinic and Institute of Medical Sciences|വിവേകാനന്ദ പോളിക്ലിനിക് ആന്റ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] }} | alma_mater = {{ublist | [[University of Lucknow|ലക്നൗ സർവ്വകലാശാല]] | [[King George's Medical University|കിംഗ് ജോർജ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] | [[International Agency for Research on Cancer|ഇന്റർനാഷണൽ ഏജൻസി ഫോർ റിസർച്ച് ഓൺ കാൻസർ]] | [[Fox Chase Cancer Center|ഫോക്സ് ചെസ് കാൻസർ സെന്റർ]] }} | doctoral_advisor = {{ublist | [[Baruch Samuel Blumberg|ബാറുക് സാമുവേൽ ബ്ലൂംബർഗ്]] }} | doctoral_students = | known_for = ജനറ്റിക്സിലെയും മോളിക്യുലാർ ബയഓളജിയിലെയും പഠനം | awards = {{ublist| 1986&nbsp;[[Shanti Swarup Bhatnagar Prize|ശാന്തിസ്വരൂപ് ഭട്നഗർ പുരസ്കാരം]] | 1986&nbsp;[[Indian Council of Medical Research|ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് മെഡിക്കൽ റിസർച്ച്]] കമലാ മേനോൻ റിസർച്ച് അവാർഡ് | 1999&nbsp;റാൻബാക്സി റിസർച്ച് അവാർഡ് | 2000&nbsp;[[Government of Uttar Pradesh|ഗവണ്മെന്റ് ഓഫ് ഉത്തർപ്രദേശ്]] വിഗ്യാൻ അവാർഡ് }} }} ഒരു ഇന്ത്യൻ [[ജനിതക എൻജിനീയറിങ്ങ്|ജനിതകശാസ്ത്രജ്ഞനും]] [[ഇമ്മ്യൂണോളജി|രോഗപ്രതിരോധശാസ്ത്രജ്ഞനും]] [[ലഖ്‌നൗ|ലഖ്‌നൗവിലെ]] [[SGPGI|സഞ്ജയ് ഗാന്ധി ബിരുദാനന്തര ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസിന്റെ]] (എസ്ജിപിജിഐ-എംഎസ്) ഡയറക്ടറുമായിരുന്നു '''ശ്യാം സ്വരൂപ് അഗർവാൾ''' (5 ജൂലൈ 1941 - 2013 ഡിസംബർ 2). [[Tata Memorial Centre|ടാറ്റ മെമ്മോറിയൽ സെന്ററിലെ]] അഡ്വാൻസ്ഡ് സെന്റർ ഫോർ ട്രീറ്റ്‌മെന്റ്, റിസർച്ച് ആൻഡ് എഡ്യൂക്കേഷൻ ഇൻ കാൻസർ-ന്റെ (ആക്ട്രെക്) മുൻ ഡയറക്ടറായ അദ്ദേഹം ഇന്ത്യയിലെ മെഡിക്കൽ ജനിതകത്തിന്റെയും ക്ലിനിക്കൽ ഇമ്മ്യൂണോളജി വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെയും തുടക്കക്കാരനായിരുന്നു. [[ജനിതകശാസ്ത്രം]], [[മോളിക്യുലർ ബയോളജി]] എന്നീ മേഖലകളിലെ ഗവേഷണങ്ങൾക്ക് പേരുകേട്ട അദ്ദേഹം [[നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്|നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസിന്റെ]] എമെറിറ്റസ് പ്രൊഫസറും മൂന്ന് പ്രധാന ഇന്ത്യൻ സയൻസ് അക്കാദമികളിൽ നിന്നും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഫെലോയും ആയിരുന്നു, അതായത് [[ഇന്ത്യൻ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ് (ബാംഗ്ളുർ)|ഇന്ത്യൻ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ്]], [[നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ്, ഇന്ത്യ|നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ്]], ഇന്ത്യ, [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമി]]. ശാസ്ത്ര ഗവേഷണത്തിനായുള്ള ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ പരമോന്നത ഏജൻസിയായ [[കൗൺസിൽ ഓഫ് സയന്റിഫിക് ആൻഡ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ റിസർച്ച്]] [[ശാന്തി സ്വരൂപ് ഭട്നാഗർ പുരസ്കാരം|അദ്ദേഹത്തിന് ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വിദ്യയ്ക്കുള്ള ശാന്തി സ്വരൂപ് ഭട്നഗർ സമ്മാനം നൽകി]]. 1986 ൽ മെഡിക്കൽ സയൻസസിന് നൽകിയ സംഭാവനകൾക്കുള്ള ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഇന്ത്യൻ സയൻസ് അവാർഡുകളിലൊന്നാണിത്.<ref name="View Bhatnagar Awardees">{{Cite web|url=http://ssbprize.gov.in/Content/AwardeeList.aspx|title=View Bhatnagar Awardees|access-date=12 November 2016|date=2016|publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize|archive-url=https://web.archive.org/web/20161016194310/http://ssbprize.gov.in/Content/AwardeeList.aspx|archive-date=16 October 2016}}</ref> == ജീവചരിത്രം == [[പ്രമാണം:Lucknowuniversity.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|235x235ബിന്ദു| ലഖ്‌നൗ സർവകലാശാല - പഴയ കാമ്പസ്]] 1941 ജൂലൈ 5 ന് [[ഉത്തർ‌പ്രദേശ്|ഉത്തർപ്രദേശിലെ]] [[ബറേലി|വ്യാവസായിക നഗരമായ ബറേലിയിൽ]] ശ്യാം ദുലാരിയുടെയും സത്യ സ്വരൂപ് അഗർവാളിന്റെയും മകനായി ശ്യാം സ്വരൂപ് ജനിച്ചു.<ref name="Shyam Swarup Agarwal (1941–2013)">{{Cite web|url=http://www.currentscience.ac.in/Volumes/106/05/0758.pdf|title=Shyam Swarup Agarwal (1941–2013)|last=Nitya Anand|date=2014|publisher=Current Science}}</ref> ലഖ്‌നൗ സർവകലാശാലയിലെ കാനിംഗ് കോളേജിലായിരുന്നു ബിരുദ പഠനം. 1958 ൽ അദ്ദേഹം കോഴ്‌സ് പൂർത്തിയാക്കി. തുടർന്ന്, 1963 ൽ കിംഗ് ജോർജ്ജ് മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ (ഇന്നത്തെ [[കിംഗ് ജോർജ്ജെസ് മെഡിക്കൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി|കിംഗ് ജോർജ്ജ് മെഡിക്കൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]]) നിന്ന് [[എം.ബി.ബി.എസ്.|എംബിബിഎസ്]] ബിരുദം നേടിയ ശേഷം ഒരു മെഡിക്കൽ തൊഴിൽ നേടി, മികച്ച വിദ്യാർത്ഥിക്ക് ചാൻസലറുടെ സ്വർണ്ണ മെഡലും ഒന്നാം റാങ്ക് നേടിയതിന് ഹെവിറ്റ് ഗോൾഡ് മെഡലും നേടി.<ref name="Deceased fellow">{{Cite web|url=http://insaindia.res.in/detail/N95-1168|title=Deceased fellow|date=2016|publisher=Indian National Science Academy|archive-url=https://web.archive.org/web/20171208003210/http://insaindia.res.in/detail/N95-1168|archive-date=2017-12-08}}</ref> എം‌ഡിക്ക് വേണ്ടി കെ‌ജി‌എം‌യുവിൽ തുടർന്ന അദ്ദേഹം 1967 ൽ അതുപൂർത്തിയാക്കി. ഇന്റർനാഷണൽ ഏജൻസി ഫോർ റിസർച്ച് ഓൺ കാൻസർ ഫെലോഷിപ്പിൽ ഡോക്ടറേറ്റ് പഠനത്തിനായി യുഎസിലേക്ക് പോയി. അവിടെ ഫോക്സ് ചേസ് കാൻസർ സെന്ററിലെ ബറൂച്ച് സാമുവൽ ബ്ലംബർഗിന്റെ ലബോറട്ടറിയിൽ ജോലി ചെയ്തു. 1970 ൽ ഇന്ത്യയിൽ തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം, കെ‌ജി‌എം‌യുവിൽ ഒരു ലക്ചററായി ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ചു. 1986 വരെ അദ്ദേഹം ഈ സ്ഥാപനത്തിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. 1976 ൽ റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഫിസിഷ്യൻസിൽ നിന്നും സർജനിൽ നിന്നും കാനഡയിൽ നിന്ന് എഫ്‌ആർ‌സി‌എസ് നേടി.<ref name="Expert Profile">{{Cite web|url=http://doctor.ndtv.com/expert/ndtv/expertid/112/Dr_SS_Agarwal.html|title=Expert Profile|date=2017|publisher=ND TV|archive-url=https://web.archive.org/web/20170303042605/http://doctor.ndtv.com/expert/ndtv/expertid/112/Dr_SS_Agarwal.html|archive-date=2017-03-03}}</ref> 1986 ൽ സഞ്ജയ് ഗാന്ധി ബിരുദാനന്തര ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് (എസ്‌ജി‌പി‌ജി‌ഐ-എം‌എസ്) മെഡിക്കൽ ജനിതകത്തിനും ക്ലിനിക്കൽ ഇമ്മ്യൂണോളജിക്കും വേണ്ടി ഒരു വകുപ്പ് സ്ഥാപിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തെ ക്ഷണിച്ചു. പ്രൊഫസറായി ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റിന്റെ തലവനായ അദ്ദേഹം 1993–97, 2000–01 എന്നീ രണ്ട് കാലയളവിൽ ഡയറക്ടറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.<ref name="Obituary">{{Cite web|url=http://connection.ebscohost.com/c/obituaries/95115148/shyam-swarup-agarwal-1941-2013|title=Obituary|date=2017|publisher=EBSCO Host|archive-url=https://web.archive.org/web/20170303043631/http://connection.ebscohost.com/c/obituaries/95115148/shyam-swarup-agarwal-1941-2013|archive-date=2017-03-03}}</ref> 2001 ൽ പതിവ് സേവനത്തിൽ നിന്ന് [[അടുത്തൂൺ|വിരമിച്ച]] അദ്ദേഹം ടാറ്റാ മെമ്മോറിയൽ സെന്ററിൽ ചേർന്ന് പുതുതായി സ്ഥാപിച്ച അഡ്വാൻസ്ഡ് സെന്റർ ഫോർ ട്രീറ്റ്മെന്റ്, റിസർച്ച് ആൻഡ് എഡ്യൂക്കേഷൻ ഇൻ കാൻസർ (ആക്ട്രെക്) ഡയറക്ടറായി ജോലി തുടർന്നു. മൂന്നുവർഷത്തെ സേവനത്തിനുശേഷം 2004 ൽ ടാറ്റ മെമ്മോറിയൽ സെന്ററിൽ നിന്ന് മാറി [[സെൻട്രൽ ഡ്രഗ് റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ലഖ്നൗ|സെൻട്രൽ ഡ്രഗ് റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ]] ഉപദേശകനായി നിയമിതനായി. ഇതോടൊപ്പം വിവേകാനന്ദ് പോളിക്ലിനിക് ആൻഡ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസിൽ റിസർച്ച് ആന്റ് അക്കാദമിക്സിന്റെ ഓണററി ഡയറക്ടറായും 2006 മുതൽ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമി|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമിയുടെ സീനിയർ സയന്റിസ്റ്റായും പ്രവർത്തിച്ചു.]]<ref name="INSA Senior Scientist">{{Cite web|url=http://insaindia.res.in/name1.php|title=INSA Senior Scientist|date=2017|publisher=Indian National Science Academy|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224131755/http://insaindia.res.in/name1.php|archive-date=2017-02-24}}</ref> ആളുകളിൽ പാരിസ്ഥിതിക അവബോധം സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഒരു സർക്കാരിതര സംഘടനയായ ''ഫ്യൂച്ചർ എർത്തുമായും'' അദ്ദേഹം ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="Dr. S.S. Agarwal (MD-Hons, FRCPC)">{{Cite web|url=http://futurearth.org/leadership.html|title=Dr. S.S. Agarwal (MD-Hons, FRCPC)|date=2017|publisher=Future Earth|archive-url=https://web.archive.org/web/20160129035720/http://futurearth.org/leadership.html|archive-date=2016-01-29}}</ref> കാൺപൂരിലെ റീജൻസി ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ സ്വതന്ത്ര ഡയറക്ടറായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.<ref name="24th Annual Report">{{Cite web|url=http://www.regencyhospital.in/pdf/Annual%20Report-2012-2013.pdf|title=24th Annual Report|date=2017|publisher=Regency Hospital|archive-url=https://web.archive.org/web/20170303043603/http://www.regencyhospital.in/pdf/Annual%20Report-2012-2013.pdf|archive-date=2017-03-03}}</ref> പാത്തോളജിസ്റ്റായ പ്രമീള ദാസിനെ അഗർവാൾ വിവാഹം കഴിച്ചു. ദമ്പതികൾക്ക് രമ എന്ന മകളും രാഹുൽ എന്ന ഒരു മകനും ഉണ്ട്.  2013 ഡിസംബർ 2 ന് 72 ആം വയസ്സിൽ ഹൃദയാഘാതത്തെ തുടർന്ന് അഗർവാൾ ലഖ്‌നൗവിൽ വച്ച് മരിച്ചു.  == ലെഗസി == [[പ്രമാണം:Bhopal-Union_Carbide_2.jpg|ലഘുചിത്രം|235x235ബിന്ദു| യൂണിയൻ കാർബൈഡ് ഫാക്ടറിയിലെ മെഥൈൽ ഐസോസയനേറ്റ് ടാങ്കുകളുടെ ചിത്രം - 2008 ഫോട്ടോ]] [[പ്രമാണം:Ginsengpflanze.jpg|ലഘുചിത്രം| ''പനാക്സ് ജിൻസെംഗ്'']] അഗർവാളിന്റെ ഗവേഷണങ്ങൾ മെഡിക്കൽ ജനിതകശാസ്ത്രം, മോളിക്യുലർ ബയോളജി എന്നീ മേഖലകളിൽ വ്യാപിച്ചു.<ref name="Brief Profile of the Awardee">{{Cite web|url=http://ssbprize.gov.in/content/Detail.aspx?AID=380|title=Brief Profile of the Awardee|date=2017|publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize|archive-url=https://web.archive.org/web/20170302194423/http://ssbprize.gov.in/content/Detail.aspx?AID=380|archive-date=2017-03-02}}</ref><ref name="Handbook of Shanti Swarup Bhatnagar Prize Winners">{{Cite web|url=http://www.csirhrdg.res.in/ssb.pdf|title=Handbook of Shanti Swarup Bhatnagar Prize Winners|date=1999|publisher=Council of Scientific and Industrial Research|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304043957/http://www.csirhrdg.res.in/ssb.pdf|archive-date=2016-03-04}}</ref> ഫോക്സ് ചേസ് കാൻസർ സെന്ററിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല പഠനങ്ങൾ ഡിഎൻ‌എ പോളിമറേസ്, ഡി‌എൻ‌എ സിന്തസിസിലെ അതിന്റെ പങ്ക് എന്നിവയെ കേന്ദ്രീകരിച്ചായിരുന്നു, ഇത് അതിന്റെ സ്ഥിരതയെയും ഡി‌എൻ‌എ നന്നാക്കാനുള്ള സംവിധാനത്തെയും വ്യക്തമാക്കുന്നു.<ref name="Shyam Swarup Agarwal (1941–2013)"/> 1984-ൽ അഗർവാളും ''കൂട്ടരും പനാക്സ് ജിൻസെങ്ങിനെക്കുറിച്ച്'' പഠനങ്ങൾ നടത്തി, ചെടിയുടെ ഇമ്യൂണോമോഡുലേറ്ററി<ref name="Deceased fellow"/><ref name="Expert Profile"/> ഒരു ലേഖനത്തിൽ, ''പനാക്സ് ജിൻസെങ് എക്സ്ട്രാക്റ്റിന്റെ ഇമ്മ്യൂണോമോഡുലേറ്ററി ആക്റ്റിവിറ്റിയെക്കുറിച്ചുള്ള,'' അവരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ അതേ വർഷം ഡിസംബറിൽ ''പ്ലാന്റ മെഡിക്ക'' ജേണലിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.<ref name="Immunomodulatory activity of Panax ginseng extract">{{Cite journal|title=Immunomodulatory activity of Panax ginseng extract|journal=Planta Medica|date=December 1984|volume=50|issue=6|pages=462–5|doi=10.1055/s-2007-969773|pmid=6531406}}</ref> [[മലമ്പനി|മലേറിയയുടെ]] [[സാംക്രമികരോഗവിജ്ഞാനീയം|സീറോപിഡെമിയോളജി,]],<ref name="Serology and seroepidemiology of malaria">{{Cite journal|title=Serology and seroepidemiology of malaria|url=http://repository.ias.ac.in/76114/|journal=Journal of Communicable Diseases|date=1985|volume=17|issue=Supp. 1|pages=68–76|pmid=3831070|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170303042931/http://repository.ias.ac.in/76114/|archivedate=2017-03-03}}</ref> ബാല്യകാല [[സിറോസിസ്]], അതിന്റെ പോളിജനിക് അനന്തരാവകാശം, തലസീമിയ രോഗങ്ങൾക്കുള്ള ആന്റിനേറ്റൽ സ്ക്രീനിംഗ് എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണങ്ങൾ അദ്ദേഹം നടത്തിയ മറ്റ് പഠനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്. == അവാർഡുകളും ബഹുമതികളും == [[CSIR|കൗൺസിൽ ഓഫ് സയന്റിഫിക് ആൻഡ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ റിസർച്ച്]] അദ്ദേഹത്തിന് 1986 ലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഇന്ത്യൻ സയൻസ് അവാർഡുകളിലൊന്നായ [[ശാന്തി സ്വരൂപ് ഭട്നഗർ സമ്മാനം]] നൽകി;<ref name="Medical Sciences">{{Cite web |url=http://www.csir.res.in/external/heads/career/award/BPRIZE/Medical_SCIENCES.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20130224074105/http://www.csir.res.in/External/Heads/career/award/BPRIZE/Medical_SCIENCES.htm |url-status=dead |archive-date=2013-02-24 |title=Medical Sciences |date=2017 |publisher=Council of Scientific and Industrial Research }}</ref> അതേ വർഷം തന്നെ [[ICMR|ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് മെഡിക്കൽ റിസർച്ചിന്റെ]] കമല മേനോൻ റിസർച്ച് അവാർഡ് അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു.<ref name="Expert Profile" /> ഉത്തർപ്രദേശ് സർക്കാർ 2000 ൽ വിജ്ഞാനരത്ന അവാർഡ് നൽകി ആദരിച്ചു.<ref name="Dr. S.S. Agarwal (MD-Hons, FRCPC)" /> ഇതിനിടയിൽ, ഇന്ത്യൻ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ് 1985 ൽ അദ്ദേഹത്തെ അവരുടെ ഫെല്ലോ ആയി തിരഞ്ഞെടുത്തു<ref name="Fellow profile">{{Cite web |url=http://www.ias.ac.in/describe/fellow/Agarwal,_Prof._Shyam_Swarup |title=Fellow profile |date=2016 |publisher=Indian Academy of Sciences |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170302193939/http://www.ias.ac.in/describe/fellow/Agarwal,_Prof._Shyam_Swarup |archive-date=2017-03-02 }}</ref> ഒരു ദശാബ്ദത്തിനുശേഷം അദ്ദേഹം ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമിയുടെ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഫെലോ ആയി.<ref name="INSA Year Book 2016">{{Cite web |url=http://www.insaindia.res.in/pdf/YearBook_2016.pdf |title=INSA Year Book 2016 |date=2017 |publisher=Indian National Science Academy |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161104001952/http://www.insaindia.res.in/pdf/YearBook_2016.pdf |archive-date=2016-11-04 }}</ref> ഇന്ത്യൻ കോളേജ് ഓഫ് ഫിസിഷ്യന്റെ സ്ഥാപക ഫെലോ ആയ,<ref name="Founder Fellows of Indian College of Physicians">{{Cite web |url=http://www.icp-api.org/founder_fellows.html |title=Founder Fellows of Indian College of Physicians |date=2017 |publisher=Indian College of Physicians |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117014846/http://www.icp-api.org/founder_fellows.html |archive-date=2015-11-17 }}</ref> നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസിന്റെ എമെറിറ്റസ് പ്രൊഫസറായിരുന്നു<ref name="Directory of Emeritus Professors" /> കൂടാതെ നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസിലെ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഫെലോയും.<ref name="Deceased Honorary Fellows, Foreign Fellows and Fellows - NASI">{{Cite web |url=http://www.nasi.org.in/deceased.htm |title=Deceased Honorary Fellows, Foreign Fellows and Fellows – NASI |date=2017 |publisher=National Academy of Sciences, India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150528102550/http://www.nasi.org.in/deceased.htm |archive-date=2015-05-28 }}</ref><ref name="NASI Year Book 2015">{{Cite web |url=http://www.nasi.org.in/Year%20Book%202015.pdf |title=NASI Year Book 2015 |date=2016 |publisher=National Academy of Sciences, India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150806211716/http://www.nasi.org.in/Year%20Book%202015.pdf |archive-date=2015-08-06 }}</ref> റാൻബാക്സി റിസർച്ച് അവാർഡും (1999) അദ്ദേഹം നേടി.<ref name="Deceased fellow" /> ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇമ്മ്യൂണോളജിയിലെ ആജീവനാന്ത അംഗവുമായിരുന്നു അദ്ദേഹം.<ref name="IIM Life Member">{{Cite web |url=http://indianimmunology.org/IISmembers.xls |title=IIM Life Member |date=2017 |publisher=Indian Institute of Immunology |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170303043315/http://indianimmunology.org/IISmembers.xls |archive-date=2017-03-03 }}</ref> നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസിന്റെ രണ്ട് അവാർഡ് പ്രസംഗങ്ങൾ അഗർവാൾ നടത്തി, അതായത് ഗ്ലാക്സോ ഓറേഷനും (1992), ജനറൽ അമീർ ചന്ദ് ഓറേഷനും.<ref name="Deceased fellow" /> ഇന്ത്യൻ സൊസൈറ്റി ഓഫ് ഹെമറ്റോളജി, ബ്ലഡ് ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ എന്നിവയുടെ രണ്ട് പ്രഭാഷണങ്ങളും അദ്ദേഹം നടത്തി;<ref name="Shyam Swarup Agarwal (1941–2013)" /> ജെ. ബി. ചാറ്റർജി മെമ്മോറിയൽ ഓറേഷൻ (1993), ജെ. ബി. പരേഖ് മെമ്മോറിയൽ ഓറേഷൻ, ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമിയുടെ രണ്ട് പ്രസംഗങ്ങൾ, 2003 ലെ ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു ജന്മ ശതാബ്ദി പ്രഭാഷണം<ref name="Jawaharlal Nehru Birth Centenary Lecture">{{Cite web |url=http://insaindia.res.in/recipients.php#jncl |title=Jawaharlal Nehru Birth Centenary Lecture |date=2017 |publisher=Indian National Science Academy |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160916233840/http://insaindia.res.in/recipients.php#jncl |archive-date=2016-09-16 }}</ref> കൂടാതെ ഡോ. ടി. എസ്. തിരുമൂർത്തി മെമ്മോറിയൽ പ്രഭാഷണം 2005 -ലും.<ref name="Dr TS Tirumurti Memorial Lecture">{{Cite web |url=http://insaindia.res.in/recipients.php#tstml |title=Dr TS Tirumurti Memorial Lecture |date=2017 |publisher=Indian National Science Academy |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160916233840/http://insaindia.res.in/recipients.php#tstml |archive-date=2016-09-16 }}</ref> അസോസിയേഷൻ ഓഫ് ഫിസിഷ്യൻസ് ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ (1979) യൂണിചെം പ്രഭാഷണം, അസോസിയേഷൻ ഓഫ് ഫിസിഷ്യൻസ് ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ എംപി മെഹോത്ര ഓറേഷൻ, യുപി ചാപ്റ്റർ (1981), ഇന്ത്യൻ മെഡിക്കൽ അസോസിയേഷൻ ഉത്തർപ്രദേശ് ചാപ്റ്ററിന്റെ ലജവന്തി മദൻ ഓറേഷൻ (1985), സി ആർ കൃഷ്ണമൂർത്തി ഓറേഷൻ (1997), സരോജിനി നായിഡു മെഡിക്കൽ കോളേജിന്റെ മാത്തൂർ-മെഹോത്ര ഓറേഷൻ (1998), കിംഗ് ജോർജ് മെഡിക്കൽ സർവകലാശാലയുടെ ഭാട്ടിയ-മിശ്ര ഓറേഷൻ (2000) എന്നിവ അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ച മറ്റ് അവാർഡ് പ്രസംഗങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref name="Expert Profile" /> യുവ ഗവേഷകർക്കിടയിൽ മെഡിക്കൽ ജനിതകശാസ്ത്രത്തിലെ ഗവേഷണത്തിലെ മികവ് അംഗീകരിക്കുന്നതിന് സൊസൈറ്റി ഫോർ ഇന്ത്യൻ അക്കാദമി ഓഫ് മെഡിക്കൽ ജനിറ്റിക്സ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബഹുമാനാർത്ഥം ഡോ. ​​എസ്. എസ്. അഗർവാൾ യംഗ് സയന്റിസ്റ്റ് അവാർഡ് ഏർപ്പെടുത്തി.<ref name="Dr S S Agarwal Young Scientist Award">{{Cite web |url=http://www.iamg.in/Dr_SS_Agarwal_Young_Scientist_Award.pdf |title=Dr S S Agarwal Young Scientist Award |date=2017 |publisher=ociety for Indian Academy of Medical Genetics |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170302204255/http://www.iamg.in/Dr_SS_Agarwal_Young_Scientist_Award.pdf |archive-date=2017-03-02 }}</ref> == തിരഞ്ഞെടുത്ത ഗ്രന്ഥസൂചിക == === പുസ്തകങ്ങൾ === * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=L7pW3yGjj7kC&pg=PA169|title=API Textbook of Medicine, Ninth Edition, Two Volume Set|last=Munjal, Y. P.|last2=Sharma, Surendra K|date=18 May 2012|publisher=JP Medical Ltd|isbn=978-93-5025-074-7|editor-last=Agarwal, S. S. (section editor)|pages=169–}} === ലേഖനങ്ങൾ === * {{Cite journal|last=Das, S K|last2=Srivastava, I K|last3=Dutta, G P|last4=Agarwal, S S|title=Serology and seroepidemiology of malaria|url=http://repository.ias.ac.in/76114/|journal=Journal of Communicable Diseases|date=1985|volume=17|issue=Supp. 1|pages=68–76|pmid=3831070|archive-date=2017-03-03|access-date=2021-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20170303042931/http://repository.ias.ac.in/76114/|url-status=dead}} * {{Cite journal|last=Gopal|first7=N.|issn=0004-5772|pages=249–251|issue=4|volume=34|journal=The Journal of the Association of Physicians of India|title=Clinical trial of ethyl acetate extract of gum gugulu (gugulipid) in primary hyperlipidemia|date=April 1986|first8=S. S.|last8=Agarwal|last7=Sinha|first=K.|first6=S. K.|last6=Das|first5=M.|last5=Hasan|first4=P. P.|last4=Gupta|first3=S.|last3=Nityanand|first2=R. K.|last2=Saran|pmid=3531151}} * {{Cite journal|last=Moitreyee|first=Chatterjee-Kishore|last2=Suraksha|first2=Agrawal|last3=Swarup|first3=Agarwal Shyam|date=1998-01-01|title=Potential role of NF-kB and RXR beta like proteins in interferon induced HLA class I and beta globin gene transcription in K562 erythroleukaemia cells|journal=Molecular and Cellular Biochemistry|language=en|volume=178|issue=1–2|pages=103–112|doi=10.1023/a:1006816806138|pmid=9546588|issn=0300-8177}} * {{Cite journal|last=Deka|first8=Shyam Swarup|issn=0022-1333|doi=10.1007/bf02924561|pages=99|issue=2|volume=78|language=en|journal=Journal of Genetics|title=Genetic variation at twentythree microsatellite loci in sixteen human populations|date=1999-08-01|first9=Clareann H.|last9=Bunker|last8=Agarwal|first=Ranjan|first7=Stephen T.|last7=Mcgarvey|first6=Yixi|last6=Zhong|first5=Li|last5=Jin|first4=Elisa Mueller|last4=Heidreich|first3=Ling Mei|last3=Yu|first2=Mark D.|last2=Shriver|url=http://www.biomedcentral.com/1471-2156/9/86}} * {{Cite journal|last=Johnston|date=May 1969|issn=0018-7143|pages=263–270|issue=2|volume=41|journal=Human Biology|title=Alloalbuminemia in southwestern U.S. indians: polymorphism of albumin Naskapi and albumin Mexico|url=https://archive.org/details/sim_human-biology_1969-05_41_2/page/263|first5=T. A.|first=F. E.|last5=Burch|first4=L.|last4=Melartin|first3=S. S.|last3=Agarwal|first2=B. S.|last2=Blumberg|pmid=5808787}} == ഇതും കാണുക == {{Div col|colwidth=30em}} * [[Osteoarthritis|ഓസ്റ്റിയോ ആർത്രൈറ്റിസ്]] * [[Ginseng|ജിൻസെങ്]] * [[Commiphora wightii|ഗുൽഗുലു]] * [[Blood disorders|രക്തത്തിലെ തകരാറുകൾ]] {{div col end}} {{portal|India|Medicine}} == കുറിപ്പുകൾ == == അവലംബം == {{reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{SSBPST recipients in Medical Science}} [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ജനിതകശാസ്ത്രജ്ഞർ]] [[വർഗ്ഗം:2013-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1941-ൽ ജനിച്ചവർ]] g11r7cffnxwqcdunzpl2161ew4l2517 0 541485 4617296 3904129 2026-05-05T03:16:51Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617296 wikitext text/x-wiki {{Infobox university|name=Stanley Medical College|undergrad=|affiliations=[[The Tamil Nadu Dr. M.G.R. Medical University]]|nickname=Stanleans(stanlions)|mascot=|colors=|free=|free_label=|coor={{coord|13.106225|80.286745|display=inline,title}}|campus=Urban|address=Royapuram, Chennai, 600 001<br />TN, India|country=[[India]]|state=[[Tamil Nadu]]|city=[[Chennai]]|doctoral=|students=|native_name=|dean=P. Balaji|vice_chancellor=|chancellor=|rector=|principal=|provost=|faculty=|staff=|endowment=|type=Public; [[Medical College]] and [[Hospitals]]|established=1938<ref>{{cite web|url=http://www.stanleyradiology.com/|title=Stanley Radiology|access-date=15 August 2015}}</ref>|motto=Brotherhood,Teamwork,Tolerance|image=|latin_name=|website=[http://www.stanleymedicalcollege.ac.in/stanleymedicalcollege/index.jsp Stanley Medical College Website]}} [[File:Stanley_surgery.jpg|ലഘുചിത്രം| ശസ്ത്രക്രിയ ബ്ലോക്ക്]] [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിലുള്ള]] ഒരു സർക്കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആണ് '''സ്റ്റാൻലി മെഡിക്കൽ കോളേജ് (SMC)'''. യഥാർത്ഥ ആശുപത്രി 200 വർഷത്തിലേറെ പഴക്കമുള്ളതാണെങ്കിലും 1938 ജൂലൈ 2 നാണ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ഔദ്യോഗികമായി ആരംഭിച്ചത്. മെഡിക്കൽ കോളേജിലും ഹോസ്പിറ്റലിലും സെന്റർ ഓഫ് എക്സലൻസ് ഫോർ ഹാൻഡ് ആന്റ് റീകൺസ്ട്രക്റ്റീവ് മൈക്രോസർജറിയും രാജ്യത്തെ ആദ്യത്തെ കേഡവർ മെയിന്റനൻസ് യൂണിറ്റും ഉൾപ്പെടുന്നു.  പാരമ്പര്യമനുസരിച്ച്, ആശുപത്രിയുടെ ചരിത്രപരമായി ഇറങ്ങിയ മോനെഗർ ചോൾട്രിയിൽ നിന്ന് ശാസ്ത്രീയ പഠനത്തിനായി ആശുപത്രിയുടെ ശരീരഘടന വിഭാഗത്തിന് മൃതദേഹങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു. == ചരിത്രം == [[File:Stanley_plastic.jpg|ലഘുചിത്രം| കൈ പുനരധിവാസം / പ്ലാസ്റ്റിക് സർജറി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] മെഡിക്കൽ വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് സ്റ്റാൻലി മെഡിക്കൽ കോളേജും ആശുപത്രികളും. <ref name="From R'puram Medical School to Stanley Medical College">{{Cite web|url=http://madrasmusings.com/Vol%2022%20No%2022/from-rpuram-medical-school-to-stanley-medical-college.html|title=From R'puram Medical School to Stanley Medical College|access-date=30 May 2016|date=March 2013|publisher=Madras Musings}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യ കമ്പനി|ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി]] ആദ്യമായി മെഡിക്കൽ ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് സൃഷ്ടിച്ചപ്പോൾ ഈ സ്ഥാപനമുണാക്കാനുള്ള തുടക്കം 1740 ൽ തന്നെ തുടങ്ങിയിരുന്നു. 1782 ൽ സ്ഥാപിതമായ മോനെഗർ ചോൾട്രിയുടെ പഴയ സൈറ്റിലാണ് സ്റ്റാൻലി ഹോസ്പിറ്റൽ ഇപ്പോൾ നിലകൊള്ളുന്നത്. <ref name="emedicinelive.com">{{Cite web|url=http://emedicinelive.com/index.php/Hospitals/stanley-medical-college.html|title=Archived copy|access-date=2009-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090124225213/http://emedicinelive.com/index.php/Hospitals/stanley-medical-college.html|archive-date=2009-01-24}}</ref> 1799-ൽ മദ്രാസ് നേറ്റീവ് ഇൻഫർമറി മോണെഗർ ചൗൾട്രിയും [[കുഷ്ഠം|കുഷ്ഠരോഗ]] മെഡിക്കൽ സേവനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. 1830-ൽ മനുഷ്യസ്‌നേഹി രാജ സർ രാമസാമി മുദലിയാർ നേറ്റീവ് ഇൻഫർമറിയിൽ ഒരു ആശുപത്രിയും ഡിസ്പെൻസറിയും നൽകി. 1836 ൽ [[മദ്രാസ് സർവ്വകലാശാല|മദ്രാസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] എം‌ബി, ജി‌എം, എൽ‌എം & എസ് മെഡിക്കൽ കോഴ്‌സുകൾ നേറ്റീവ് ഇൻഫർമറിയിൽ സ്ഥാപിച്ചു. 1903 ൽ ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ സഹായത്തോടെ ഒരു ആശുപത്രി അസിസ്റ്റന്റ് കോഴ്സ് ആരംഭിച്ചു. 1911 ൽ ആദ്യത്തെ ബിരുദ ക്ലാസിന് അവരുടെ ലൈസൻസുള്ള മെഡിക്കൽ പ്രാക്ടീഷണർ ( എൽ‌എം‌പി ) ഡിപ്ലോമ നൽകി.  1933 ൽ ബ്രിട്ടീഷ് പാർലമെന്റ് അംഗമായ ലഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ സർ ജോർജ്ജ് ഫ്രെഡ്രിക് സ്റ്റാൻലി അഞ്ചുവർഷത്തെ ഡിഎം & എസ് (ഡിപ്ലോമ ഇൻ മെഡിസിൻ & സർജറി) കോഴ്‌സ് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു.  1938 ജൂലൈ 2 ന് മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി ഗവർണർ ഈ സ്കൂളിന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരിട്ടു. 1941 ൽ മൂന്ന് മെഡിക്കൽ, സർജിക്കൽ യൂണിറ്റുകൾ സൃഷ്ടിച്ചു. 1964 ൽ ഇത് ഏഴ് മെഡിക്കൽ, സർജിക്കൽ യൂണിറ്റുകളായി വികസിപ്പിച്ചു. 1938 ൽ 72 കുട്ടികൾ പഠിച്ചു, തുടർന്ന് 1963 മുതൽ ഓരോ വർഷവും 150 വിദ്യാർത്ഥികളെ പ്രവേശിപ്പിച്ചു.  1990 ൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സോഷ്യൽ പീഡിയാട്രിക്സ് സ്ഥാപിതമായി. കുട്ടികൾക്കും ഗവേഷണ പരിപാടികൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു കേന്ദ്രമായി തുടക്കത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു. ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ നെഫ്രോളജി, ഡെർമറ്റോളജി, ന്യൂറോളജി എന്നിവയുൾപ്പെടെ ആശുപത്രിയുടെ നിരവധി വകുപ്പുകൾ ഉണ്ട്, കൂടാതെ സ്റ്റാൻലിയിൽ മുതിർന്ന രോഗികൾക്ക് ചികിത്സ നൽകുന്നു. == ആശുപത്രി == ഇൻ-പേഷ്യന്റ് ചികിത്സയ്ക്കായി 1580 കിടക്കകളുള്ള സർക്കാർ സ്റ്റാൻലി ഹോസ്പിറ്റലുമായി കോളേജ് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പ്രതിദിനം 5000 രോഗികളാണ് ആശുപത്രിയിൽ എത്തുന്നത്. ഒരേസമയം 40 ശസ്ത്രക്രിയകൾ വരെ ചെയ്യാൻ സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്ന 8 നിലകളുള്ള ശസ്ത്രക്രിയാ സമുച്ചയവും ഒരേ മേൽക്കൂരയിൽ എല്ലാ പ്രത്യേകതകളുമുള്ള [[പീഡിയാട്രിക്സ്|പ്രത്യേക പീഡിയാട്രിക്സ് ബ്ലോക്കും ഇവിടെയുണ്ട്.]]  == പ്രവേശനം == [[എം.ബി.ബി.എസ്.|ബാച്ചിലർ ഓഫ് മെഡിസിൻ ആൻഡ് സർജറി]] (എംബിബിഎസ്), ബിരുദാനന്തര ബിരുദം (എംഡി, എംഎസ്, മറ്റ് ഡിപ്ലോമകളും ഉയർന്ന സ്പെഷ്യാലിറ്റികളും) സംസ്ഥാന (85% സീറ്റുകൾ), ദേശീയ (15%) പ്രവേശന പരീക്ഷകളിലൂടെയാണ് പ്രവേശനം. സീറ്റുകളുടെ റിസർവേഷനും കുറച്ച ട്യൂഷനും റിസർവ്ഡ് കമ്മ്യൂണിറ്റികൾക്ക് ലഭ്യമാണ്. പ്രവേശനം ഇന്ത്യൻ പൗരന്മാർക്ക് മാത്രം ലഭ്യമാണ്, മാത്രമല്ല അവ വളരെ മത്സരപരവുമാണ്. എം‌ബി‌ബി‌എസ് പ്രോഗ്രാമിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം (പ്രതിവർഷം 250 സീറ്റുകൾ) നീറ്റ് (നാഷണൽ എലിജിബിലിറ്റി കം എൻട്രൻസ് ടെസ്റ്റ്) അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. ബിരുദാനന്തര ബിരുദ പ്രോഗ്രാമുകളിലെ നിരവധി സീറ്റുകൾ സർക്കാർ സേവനത്തിലെ ഡോക്ടർമാർക്കായി നീക്കിവച്ചിരിക്കുന്നു.  == സ്റ്റാൻലി മെഡിക്കൽ ജേണൽ == കോളേജുകളുടെ ഔദ്യോഗിക പ്രസിദ്ധീകരണമാണ് സ്റ്റാൻലി മെഡിക്കൽ ജേണൽ. 2014 സെപ്റ്റംബറിൽ സമാരംഭിച്ച ഇത് ത്രൈമാസ ഓൺലൈൻ പ്രസിദ്ധീകരണമാണ്. P-ISSN 2394-3637 & E-ISSN 2455-5088 എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ISSN. ലേഖനങ്ങൾ, കേസ് റിപ്പോർട്ടുകൾ, ശാസ്ത്രീയ പ്രബന്ധങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള യഥാർത്ഥ ഗവേഷണങ്ങൾ ജേണൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു, കൂടാതെ സമീപകാല മുന്നേറ്റങ്ങൾ, എഡിറ്റോറിയൽ കത്തിടപാടുകൾ, വാർത്തകൾ, പുസ്തക അവലോകനങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ, അഭിപ്രായങ്ങൾ, അവലോകന പ്രബന്ധങ്ങൾ എന്നിവ ക്ഷണിക്കുന്നു. <ref>{{Cite web|url=http://smj.org.in/about.php|title=SMJ - Stanley Medical Journal {{!}} About Us|access-date=2017-09-27|website=smj.org.in|archive-date=2017-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20170920212448/http://smj.org.in/about.php|url-status=dead}}</ref> == അനുബന്ധ ആശുപത്രികൾ == * ഗവൺമെന്റ് സ്റ്റാൻലി ഹോസ്പിറ്റൽ, ചെന്നൈ * സർക്കാർ രാജ സർ രാമസാമി മുദലിയാർ കിടക്കുന്ന ആശുപത്രി, ചെന്നൈ * തോറാസിക് മെഡിസിൻ സർക്കാർ ആശുപത്രി, താംബരം, ചെന്നൈ * ഗവൺമെന്റ് പെരിഫറൽ ഹോസ്പിറ്റൽ, തൊണ്ടിയാർപേട്ട്, ചെന്നൈ == ശ്രദ്ധേയരായ ഫാക്കൽറ്റിയും പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികളും == * ന്യൂറോളജിസ്റ്റും [[കോഗ്നിറ്റീവ് സയൻസ്]] ഗവേഷകനുമായ [[വിളയനൂർ എസ്. രാമചന്ദ്രൻ]] * അരവിന്ദ് ഐ ഹോസ്പിറ്റലുകളുടെ സ്ഥാപകൻ [[ഗോവിന്ദപ്പ വെങ്കടസ്വാമി]] * [[രാമസ്വാമി വെങ്കടസ്വാമി]], ഐ‌ആർ‌ആർ‌എച്ച് & ഡി‌പി‌എസ് (കൈ പുനരധിവാസം / പ്ലാസ്റ്റിക് സർജറി) സ്ഥാപകൻ * മിരുദുബാഷിനി ഗോവിന്ദരാജൻ, വന്ധ്യതാ വിദഗ്ധ * ലക്ഷ്മണൻ സത്യവാഗിശ്വരൻ, ലോസ് ഏഞ്ചൽസ് കൗണ്ടിയിലെ ചീഫ് മെഡിക്കൽ എക്സാമിനർ-കൊറോണർ * സി.യു വേൽമുരുകേന്ദ്രൻ, പത്മശ്രീ സ്വീകർത്താവും മുൻ ന്യൂറോളജി ചീഫും (സ്റ്റാൻലി ആന്റ് മദ്രാസ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്) * എൻ. മാതൃഭൂതം, സൈക്യാട്രിസ്റ്റ് * ഡോ. ലോക്കിക് പവാർ (ന്യൂറോ സർജൻ) കേന്ദ്ര ഡോപ്റ്റി, പി‌എം‌ഒ മന്ത്രി, കേന്ദ്ര ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക മന്ത്രി (സ്വതന്ത്ര ചാർജ്) * സോണ്ടൂർ ശ്രീനിവാസച്ചർ കർണാടക ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസിലെ ബയോ കെമിസ്ട്രി പ്രൊഫസർ * തോമസ് തോമസ് ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യൻ കാർഡിയോത്തോറാസിക് സർജൻ . * [[മുഹമ്മദ് റെല|ലോകപ്രശസ്ത കരൾ മാറ്റിവയ്ക്കൽ ശസ്ത്രക്രിയാ വിദഗ്ധൻ മുഹമ്മദ് റെല]], ഡോ. റെല ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ആൻഡ് മെഡിക്കൽ സെന്റർ ഡയറക്ടറും ചെയർമാനുമായ ക്രോംപേട്ട്, ഇന്ത്യ * [[അപ്പോളോ ആശുപത്രി|അപ്പോളോ ഹോസ്പിറ്റലുകളുടെ]] സ്ഥാപകൻ [[പ്രതാപ് ചന്ദ്ര റെഡ്ഡി|പ്രതാപ് സി. റെഡ്ഡി]] * നടേശൻ രംഗബശ്യം, ഗ്യാസ്ട്രോഎൻട്രോളജിസ്റ്റ്, [[പത്മഭൂഷൺ|പത്മ ഭൂഷൺ]] സ്വീകർത്താവ് * തേനുംഗൽ പൗലോസ് ജേക്കബ്, വാസ്കുലർ സർജൻ, [[പത്മശ്രീ]] സ്വീകർത്താവ് * കെ ആർ പളനിസ്വാമി, ഗ്യാസ്ട്രോഎൻട്രോളജിസ്റ്റ്, [[പത്മശ്രീ]] സ്വീകർത്താവ് * [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ കല്യാണരാമൻ]], ന്യൂറോ സർജൻ, [[ശാന്തി സ്വരൂപ് ഭട്നാഗർ പുരസ്കാരം|ശാന്തി സ്വരൂപ് ഭട്നഗർ]] സമ്മാന ജേതാവ് * [[ഗണേശൻ വെങ്കടസുബ്രഹ്മണ്യൻ]], സൈക്യാട്രിസ്റ്റ്, [[ശാന്തി സ്വരൂപ് ഭട്നാഗർ പുരസ്കാരം|ശാന്തി സ്വരൂപ് ഭട്നഗർ]] സമ്മാന ജേതാവ് * [[ബെല്ലെ മോനപ്പ ഹെഗ്‌ഡെ|ബെല്ലി മോണപ്പ ഹെഗ്‌ഡെ]] കാർഡിയോളജിസ്റ്റ് [[പത്മഭൂഷൺ|പത്മ ഭൂഷൺ]] സ്വീകർത്താവ് * [[ടി. എം. എ. പൈ|ടി.എം.എ പൈ]], മണിപ്പാൽ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി സ്ഥാപകൻ, കെ.എം.സി. == ഇതും കാണുക == {{Portal|India}} * [[Healthcare in Chennai|ചെന്നൈയിലെ ആരോഗ്യരംഗം]] ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *{{official|http://www.stanleymedicalcollege.ac.in}} *[http://stanley88.net 1988 Batch Alumni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210517121050/http://stanley88.net/ |date=2021-05-17 }} ==അവലംബം== {{reflist}} {{Education in Tamil Nadu}} {{Higher education in India}} {{Chennai Topics|left}} {{Health in Tamil Nadu}} {{authority control}} [[വർഗ്ഗം:തമിഴ്നാട്ടിലെ മെഡിക്കൽ കോളേജുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]] 0kolsme1mc19ayukvdbzv4qv9lwx4p7 0 548033 4617280 4122245 2026-05-05T01:15:28Z Themeramisin 217291 4617280 wikitext text/x-wiki {{PU|Blinking}} [[പ്രമാണം:Blinking.jpg|ലഘുചിത്രം|മനുഷ്യന്റെ കണ്ണ് ചിമ്മുന്നതിന്റെ സ്ലോ മോഷൻ ഉദാഹരണം]] [[കൺപോള]]യുടെ ദ്രുതഗതിയിലുള്ള അടയ്ക്കലാണ് '''കണ്ണുചിമ്മൽ'''. <ref name="d.umn.edu">{{Cite web|url=http://www.d.umn.edu/~jfitzake/Lectures/DMED/Vision/Optics/Blinking.html|title=Blinking}}</ref> കൺപോളയിലെ ലെവേറ്റർ പാൽപെബ്രെ സുപ്പീരിയറിസ് പേശി നിർജ്ജീവമായി ഓർബിക്യുലാരിസ് ഒക്കുലി പേശിയുടെ പാൽപെബ്രൽ ഭാഗം സജീവമാക്കുന്നതാണ് ഒരൊറ്റ കണ്ണുചിമ്മൽ. [[കണ്ണുനീർ]] നേത്രപടലത്തിൻ്റെ ഉപരിതലത്തിൽ ഉടനീളം പരത്തുവാനും കണ്ണിൽ കടക്കുന്ന പൊടിയും മറ്റ് വിദേശവസ്തുക്കളം നീക്കം ചെയ്യാനും സഹായിക്കുന്ന കണ്ണുചിമ്മൽ ഒരു അവശ്യ ശാരീരിക പ്രവർത്തനമാണ്. കണ്ണിന്റെ ഉപരിതലം നനവുള്ളതായി നിലനിർത്താൻ ആവശ്യമുള്ളതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ തവണ ഇമവെട്ടൽ സംഭവിക്കുന്നതിനാൽ കണ്ണ് ചിമ്മുന്നതിന് മറ്റ് പ്രവർത്തനങ്ങളും ഉണ്ടാകാം എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഇമവെട്ടുന്നത് നമ്മുടെ ശ്രദ്ധ ഒഴിവാക്കാൻ സഹായിക്കുമെന്ന് ഗവേഷകർ കരുതുന്നു; കണ്ണുചിമ്മൽ ആരംഭിക്കുമ്പോൾ കോർട്ടിക്കൽ പ്രവർത്തനം ഡോർസൽ നെറ്റ്‌വർക്കിൽ കുറയുകയും ആന്തരിക പ്രോസസ്സിംഗുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഡിഫോൾട്ട് മോഡ് നെറ്റ്‌വർക്കിൽ വർദ്ധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>{{Cite journal|doi=10.1073/pnas.1214804110|first=T.|first5=S.|last5=Kitazawa|first4=S.|last4=Itoi|first3=Y.|last3=Morito|first2=M.|last2=Kato|last=Nakano|pmid=23267078|year=2012|pages=702–6|issue=2|volume=110|journal=[[Proceedings of the National Academy of Sciences]]|title=Blink-related momentary activation of the default mode network while viewing videos|jstor=42553853|pmc=3545766|bibcode=2013PNAS..110..702N}}</ref> ക്ഷീണം, കണ്ണിന്റെ പരിക്ക്, മരുന്ന് ഉപയോഗം, രോഗം തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങൾ കണ്ണുചിമ്മുന്നതിന്റെ വേഗതയെ ബാധിക്കും. കണ്ണുചിമ്മുന്നതിന്റെ നിരക്ക് നിർണ്ണയിക്കുന്നത് "ബ്ലിങ്ക് സെന്റർ" ആണ്, പക്ഷേ ഇത് ബാഹ്യ ഉത്തേജനത്താലും ബാധിക്കും. ആമ, ഹാംസ്റ്റർ തുടങ്ങിയ ചില മൃഗങ്ങൾക്ക് പരസ്പരം സ്വതന്ത്രമായി കണ്ണുകൾ ചിമ്മാൻ കഴിയും. മനുഷ്യർ [[ശരീരഭാഷ|ശരീരഭാഷയുടെ]] ഭാഗമായി ഒരു കണ്ണ് മാത്രമായി ചിമ്മാറുണ്ട്. == പ്രവർത്തനവും ശരീരഘടനയും == [[പ്രമാണം:Bird_blink-edit.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| പക്ഷികളും ഉരഗങ്ങളും സ്രാവുകളും കണ്ണിന്റെ ഒരു വശത്ത് നിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക് നിക്ടേറ്റിങ് മെംബറേൻ ഉപയോഗിച്ച് അടച്ച് തുറക്കാറുണ്ട്.]] കണ്ണുകൾ ചിമ്മുന്നത് പ്രധാനമായും കണ്ണുകൾ സ്രവിക്കുന്ന കണ്ണുനീരും ലൂബ്രിക്കന്റും ഉപയോഗിച്ച് കണ്ണുകൾക്ക് ഈർപ്പം നൽകുന്നതിനാണ്. ഇത് കോർണിയയുടെ ഉപരിതലം വരണ്ടുപോകാതിരിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. കണ്ണുചിമ്മുന്നത് കണ്ണിനെ ഇറിറ്റന്റുകൾ മൂലമുള്ള അസ്വസ്ഥതകളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുന്നു. [[കൺപീലി|മുകളിലേക്കും താഴെയുമുള്ള കണ്പോളകളുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന രോമങ്ങളാണ് കണ്പീലികൾ]], ഇത് പൊടി, മറ്റ് ഘടകങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കെതിരായ പ്രതിരോധനിര സൃഷ്ടിക്കുന്നു. കണ്പീലികൾ ഇത്തരം പ്രകോപിപ്പിക്കലുണ്ടക്കുന്ന വസ്തുക്കൾ ഭൂരിഭാഗവും കണ്ണിൽ പതിക്കുന്നത് തടയുന്നു. കണ്ണ് ചിമ്മൽ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഒന്നിലധികം പേശികളുണ്ട്. കണ്ണ് തുറക്കുന്നതും അടക്കുന്നതും നിയന്ത്രിക്കുന്ന മുകളിലെ കണ്പോളയിലെ പ്രധാന പേശികൾ ഓർബിക്യുലാരിസ് ഒക്കുലി, ലെവേറ്റർ പാൽപെബ്രെ സുപ്പീരിയറിസ് പേശി എന്നിവയാണ്. ഓർബിക്യുലാരിസ് ഒക്കുലി കണ്ണ് അടയ്ക്കുന്നതിന് സഹായിക്കുന്നു, അതേസമയം ലെവേറ്റർ പാൽപെബ്രേ പേശിയുടെ സങ്കോചം കണ്ണ് തുറക്കുന്നതിന് സഹായിക്കുന്നു. മുകളിലെ കണ്പോളയിലെ മുള്ളർസ് പേശി, അല്ലെങ്കിൽ സുപ്പീരിയർ ടാർസൽ പേശി, താഴത്തെ 3 കണ്പോളകളിലെ ഇൻഫീരിയർ പാൽപെബ്രൽ പേശി എന്നിവ കണ്ണുകൾ വലിച്ചുതുറക്കുന്നതിന് കാരണമാകുന്നു. ഈ പേശികൾ കണ്ണുചിമ്മുന്നതിൽ അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്, മാത്രമല്ല ഒരു കണ്ണ് ഇറുക്കൽ കണ്ണുചുളിക്കൽ പോലെയുള്ള മറ്റ് പല പ്രവർത്തനങ്ങളിലും അവ പ്രധാനമാണ്. ഇൻഫീരിയർ പാൽപെബ്രൽ പേശി ഇൻഫീരിയർ റെക്ടസുമായി ഏകോപിപ്പിച്ച്, താഴേക്ക് നോക്കുമ്പോൾ താഴത്തെ കൺപോള താഴേക്ക് വലിക്കുന്നു. കണ്ണു വരണ്ടതോ പ്രകോപിപ്പിക്കുന്നതോ പോലെയുള്ള ഉത്തേജകങ്ങളാണ് കണ്ണ് ചിമ്മുന്നതിന് കാരണമെന്ന് ആളുകൾ കരുതുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഇത് നിയന്ത്രിക്കുന്നത് തലച്ചോറിലെ ലെന്റിക്കുലാർ ന്യൂക്ലിയസിന്റെ ഗ്ലോബസ് പല്ലിഡസിന്റെ ഒരു "ബ്ലിങ്ക് സെന്റർ" ആണ്. എന്നിരുന്നാലും, ബാഹ്യ ഉത്തേജനങ്ങൾക്ക് ഇതിൽ സംഭാവന നൽകാൻ കഴിയും. ഒരു ഫേഷ്യൽ പേശിയാണ് ഓർബിക്യുലാരിസ് ഒക്കുലി; അതിനാൽ അതിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഫേഷ്യൽ നാഡി റൂട്ട് വഴി നിയന്ത്രിക്കുന്നു. ലെവേറ്റർ പാൽപെബ്രെ സുപ്പീരിയറിസിന്റെ പ്രവർത്തനം ഒക്കുലോമോട്ടോർ നാഡിയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്. യു‌സി‌എൽ ഗവേഷകരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഒരു കണ്ണുചിമ്മലിന്റെ ദൈർഘ്യം ശരാശരി 100–150 മില്ലിസെക്കൻഡാണ് <ref>{{Cite web|url=https://www.ucl.ac.uk/news/2005/jul/blink-and-you-miss-it|title=Blink and you miss it|date=2005-08-03}}</ref>, ഹാർവാർഡ് ഡാറ്റാബേസ് ഓഫ് യൂസ്ഫുൾ ബയോളജിക്കൽ നമ്പറുകൾ പ്രകാരം ദൈർഘ്യം 100–400 മില്ലിസെക്കന്റ് ആണ്. <ref>{{Cite web|url=http://bionumbers.hms.harvard.edu/bionumber.aspx?s=y&id=100706&ver=0|title=Average duration of a single eye blink – Human Homo sapiens – BNID 100706}}</ref> 1000 മില്ലിസെക്കന്റിൽ കൂടുതലുള്ള അടയ്ക്കൽ മൈക്രോസ്ലീപ്പ് എന്നാണ് നിർവചിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഡോപാമെർ‌ജിക് പാതകളുടെ കൂടുതൽ‌ സജീവമാക്കൽ‌ മൂലമുള്ള സ്ട്രൈറ്റത്തിലെ ഡോപാമൈൻ‌ ഉൽ‌പാദനം ഉയർന്ന തോതിലുള്ള കണ്ണ്‌ ചിമ്മലുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. <ref>{{Cite journal|last=Taylor|first6=DE|pmid=10448434|year=1999|pages=214–20|issue=1|volume=158|journal=Experimental Neurology|title=Spontaneous blink rates correlate with dopamine levels in the caudate nucleus of MPTP-treated monkeys|last6=Redmond Jr|first=JR|first5=RH|last5=Roth|first4=JR|last4=Sladek Jr|first3=MS|last3=Lawrence|first2=JD|last2=Elsworth|doi=10.1006/exnr.1999.7093}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Colzato|title=Dopamine and inhibitory action control: evidence from spontaneous eye blink rates|pmc=2700244|pmid=19484465|year=2009|pages=467–74|issue=3|volume=196|journal=Experimental Brain Research. Experimentelle Hirnforschung. Experimentation Cerebrale|first5=B|first=LS|last5=Hommel|first4=MM|last4=Pannebakker|first3=NC|last3=Van Wouwe|first2=WP|last2=Van Den Wildenberg|doi=10.1007/s00221-009-1862-x}}</ref> [[പാർക്കിൻസൺസ് രോഗം]] പോലുള്ള ഡോപാമൈൻ ലഭ്യത കുറയുന്ന സാഹചര്യങ്ങളിൽ കണ്ണ് ചിമ്മുന്ന നിരക്ക് കുറയുന്നു, <ref>{{Cite journal|last=Deuschl|first=G|last2=Goddemeier|first2=C|title=Spontaneous and reflex activity of facial muscles in dystonia, Parkinson's disease, and in normal subjects|journal=[[Journal of Neurology, Neurosurgery, and Psychiatry]]|volume=64|issue=3|pages=320–4|year=1998|pmid=9527141|pmc=2169979|doi=10.1136/jnnp.64.3.320}}</ref> [[സ്കിസോഫ്രീനിയ|സ്കീസോഫ്രീനിയ]] പോലുള്ള സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഇത് വർദ്ധിക്കുന്നതുമൂലം കണ്ണുചിമ്മലും വർദ്ധിക്കുന്നു . <ref>{{Cite journal|last=Freed|last6=Wyatt|year=1980|pages=329–32|issue=2|volume=15|journal=[[Biological Psychiatry (journal)|Biological Psychiatry]]|title=Eye-blink rates and platelet monoamine oxidase activity in chronic schizophrenic patients|first6=RJ|first5=DL|first=WJ|last5=Murphy|first4=SG|last4=Potkin|first3=CN|last3=Karson|first2=JE|last2=Kleinman|pmid=7417620}}</ref> == കണ്ണുചിമ്മൽ തരങ്ങൾ == മൂന്ന് തരം കണ്ണുചിമ്മൽ ഉണ്ട്. === സ്വതസിദ്ധമായ കണ്ണുചിമ്മൽ (സ്പൊണ്ടേനിയസ് ബ്ലിങ്ക്) === ബാഹ്യ ഉത്തേജനങ്ങളും ആന്തരിക പരിശ്രമവും ഇല്ലാതെ ചെയ്യുന്ന സ്വാഭാവിക കണ്ണുചിമ്മൽ ആണ് സ്പൊണ്ടേനിയസ് ബ്ലിങ്ക്. ഇത്തരത്തിലുള്ള ചിമ്മൽ പ്രീ-മോട്ടോർ ബ്രെയിൻ സ്റ്റെമിൽ നടത്തുകയും [[ശ്വസനം]], [[ദഹനം (ജീവശാസ്ത്രം)|ദഹനം]] എന്നിവപോലുള്ള ബോധപൂർവമായ ശ്രമമില്ലാതെ സ്വമേധയാ സംഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. === റിഫ്ലെക്സ് ബ്ലിങ്ക് === [[കോർണിയ|കോർണിയയുമായുള്ള]] സമ്പർക്കം അല്ലെങ്കിൽ കണ്ണിന് മുന്നിൽ അതിവേഗം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന വസ്തുക്കൾ പോലുള്ള ബാഹ്യ ഉത്തേജകത്തിനുള്ള പ്രതികരണമായി ഒരു റിഫ്ലെക്സ് ബ്ലിങ്ക് സംഭവിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും ഒരു റിഫ്ലെക്സ് ബ്ലിങ്ക് ഒരു ബോധപൂർവമായ കണ്ണുചിമ്മൽ ആയിരിക്കണമെന്നില്ല; എന്നിരുന്നാലും ഇത് സ്വതസിദ്ധമായ കണ്ണുചിമ്മലിനേക്കാൾ വേഗത്തിൽ സംഭവിക്കുന്നു. <ref name="d.umn.edu"/>> സ്പർശനം (ഉദാ, [[കോർണിയ]], [[കൺപീലി|കണ്പീലി]], [[കൺപോള|കണ്പോളകളുടെ]] തൊലി എന്നിവയും [[പുരികം|പുരികത്തിലെ]] രോമവുമായുള്ള സമ്പർക്കം), [[പ്രകാശശാസ്ത്രം|ഒപ്റ്റിക്കൽ]] ഉദ്ദീപനങ്ങൾ (ഉദാ: ഡാസിൽ റിഫ്ളക്സ്, <ref>{{Cite journal|doi=10.1111/j.1475-1313.2006.00350.x|pmid=16684158|title=The dazzle reflex: Electrophysiological signals from ocular muscles reveal strong binocular summation effects|journal=Ophthalmic and Physiological Optics|volume=26|issue=3|pages=318–25|year=2006|last=Plainis|first=S.|last2=Murray|first2=I. J.|last3=Carden|first3=D.}}</ref> അല്ലെങ്കിൽ മെനേസ് റിഫ്ളക്സ് ) അല്ലെങ്കിൽ [[കേൾവിശക്തി|ഓഡിറ്ററി]] ഉദ്ദീപനങ്ങൾ (ഉദാ, മെനേസ് റിഫ്ലക്സ്) എന്നിവയോടുള്ള പ്രതികരണമായി റിഫ്ലക്സ് ബ്ലിങ്ക് സംഭവിക്കാം === വോളണ്ടറി ബ്ലിങ്ക് === ഓർബിക്യുലാരിസ് ഒക്കുലി പേശിയുടെ എല്ലാ 3 ഡിവിഷനുകളും ഉപയോഗിച്ച് സ്വമേധയാ ചെയ്യുന്ന കണ്ണുചിമ്മലാണ് വോളണ്ടറി ബ്ലിങ്ക്. == കണ്ണുചിമ്മൽ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിൽ == === കുട്ടികൾ === മുതിർന്നവരുടെ അതേ നിരക്കിൽ ശിശുക്കൾ കണ്ണുചിമ്മാറില്ല. വാസ്തവത്തിൽ, ശിശുക്കൾ ഒരു മിനിറ്റിൽ ശരാശരി ഒന്നോ രണ്ടോ തവണ മാത്രമേ കണ്ണുചിമ്മാറുള്ളൂ. ഈ വ്യത്യാസത്തിന്റെ കാരണം അജ്ഞാതമാണ്, എന്നാൽ മുതിർന്നവരുമായി കണ്പോളകൾ തുറന്നിരിക്കുന്നതിനേക്കാൾ കുട്ടികളിലെ കണ്ണു തുറക്കൽ ചെറുതായതിനാൽ ശിശുക്കൾക്ക് മുതിർന്നവർക്ക് ആവശ്യമുള്ള അതേ അളവിലുള്ള കണ്ണ് ലൂബ്രിക്കേഷൻ ആവശ്യമില്ലെന്ന് അഭിപ്രായമുണ്ട്. കൂടാതെ, ജീവിതത്തിന്റെ ആദ്യ മാസത്തിൽ ശിശുക്കൾ കണ്ണുനീർ ഉണ്ടാക്കുന്നില്ല. മുതിർന്നവരേക്കാൾ കൂടുതൽ ഉറക്കം ശിശുക്കൾക്ക് ലഭിക്കുന്നു, നേരത്തെ ചർച്ച ചെയ്തതുപോലെ, ക്ഷീണിച്ച കണ്ണുകൾ കൂടുതൽ കണ്ണുചിമ്മലിന് കാരണമാകുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, കുട്ടിക്കാലത്ത് കണ്ണുചിമ്മുന്നതിന്റെ നിരക്ക് വർദ്ധിച്ച് വന്ന് കൌമാരപ്രായത്തിൽ മുതിർന്നവർക്ക് തുല്യമായി വരും. <ref>{{Cite web|url=https://www.theregister.co.uk/2006/06/30/the_odd_body_blinking/|title=Why do babies blink less often than adults?|last=15:05|first=30 Jun 2006 at|last2=tweet_btn()|first2=Stephen Juan}}</ref> === മുതിർന്നവർ === അജ്ഞാതമായ കാരണങ്ങളാൽ വായിലൂടെയുള്ള ഗർഭനിരോധന മാർഗ്ഗങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന സ്ത്രീകളിൽ മറ്റ് സ്ത്രീകളേക്കാൾ ശരാശരി 32% കൂടുതൽ കണ്ണുചിമ്മലുണ്ട്.<ref name="pmid7822673">{{Cite journal|last=Yolton|last6=Rao|year=1994|pages=763–70|issue=11|volume=65|journal=[[Journal of the American Optometric Association]]|title=The effects of gender and birth control pill use on spontaneous blink rates|first6=D.|first5=R.|first=D. P.|last5=Stevens|first4=B.|last4=Bogner|first3=R.|last3=López|first2=R. L.|last2=Yolton|pmid=7822673}}</ref> സാധാരണയായി, ഓരോ കണ്ണുചിമ്മലിനും ഇടയിൽ 2-10 സെക്കൻഡ് ഇടവേളയുണ്ട്; എന്നിരുന്നാലും വ്യക്തികൾക്ക് അനുസരിച്ച് യഥാർത്ഥ നിരക്കുകൾ വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു. വായനയിൽ എന്നപോലെ കണ്ണുകൾ ഒരു വസ്തുവിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുമ്പോൾ, കണ്ണുചിമ്മുന്നതിന്റെ നിരക്ക് മിനിറ്റിൽ 3 മുതൽ 4 തവണ വരെയായി കുറയുന്നു.<ref>{{Cite journal|last=Bentivoglio|first6=A.|issn=0885-3185|doi=10.1002/mds.870120629|pages=1028–1034|issue=6|volume=12|journal=Movement Disorders|title=Analysis of blink rate patterns in normal subjects|date=November 1997|last6=Albanese|first=A. R.|first5=P.|last5=Tonali|first4=D.|last4=Carretta|first3=E.|last3=Cassetta|first2=S. B.|last2=Bressman|pmid=9399231}}</ref> വായിക്കുമ്പോഴും കംപ്യൂട്ടർ ഉപയോഗിക്കുമ്പോഴും മറ്റും കണ്ണുകൾ വരണ്ടുപോകുകയും തളരുകയും ചെയ്യുന്നതിന്റെ പ്രധാന കാരണം ഇതാണ്. കമ്പ്യൂട്ടർ സ്ക്രീനിൽ വായിക്കുമ്പോൾ കണ്ണുകൾ വരണ്ടുപോകുകയോ തളരുകയോ ചെയ്യുമ്പോൾ, അത് കമ്പ്യൂട്ടർ വിഷൻ സിൻഡ്രോമിന്റെ സൂചനയായിരിക്കാം. പതിവ് ഇടവേളകൾ എടുക്കുക, സ്ക്രീനിൽ നിന്ന് വളരെ ദൂരെയുള്ള വസ്തുക്കളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുക, നല്ല വെളിച്ചമുള്ള ജോലിസ്ഥലം അല്ലെങ്കിൽ ഓർമ്മിച്ച് സ്വയം കണ്നുചിമ്മുക എന്നിവ വഴി കമ്പ്യൂട്ടർ വിഷൻ സിൻഡ്രോം തടയാനാകും. ബയോഫീഡ്ബാക്ക് ഉപയോഗിച്ച് കമ്പ്യൂട്ടർ സ്ക്രീൻ വായിക്കുമ്പോഴോ കാണുമ്പോഴോ ആരോഗ്യകരമായ കണ്ണുചിമ്മൽ നിരക്ക് നിലനിർത്താമെന്ന് പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{Cite journal|last=修|first=福島|last2=正男|first2=斎藤|date=1998-03-31|title=バイオフィードバック法による瞬目の訓練|journal=バイオフィードバック研究|language=ja|volume=25|doi=10.20595/jjbf.25.0_17|issn=0386-1856}}</ref> കണ്ണ് ചിമ്മുന്നത് ചില മെഡിക്കൽ അവസ്ഥകൾ നിർണ്ണയിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാനദണ്ഡമാണ്. ഉദാഹരണത്തിന്, അമിതമായ ചിമ്മൽ ടൂറെറ്റ് സിൻഡ്രോം, [[മസ്തിഷ്കാഘാതം]] അല്ലെങ്കിൽ [[നാഡീവ്യൂഹം|നാഡീവ്യവസ്ഥയുടെ]] തകരാറുകൾ എന്നിവ സൂചിപ്പിക്കും. ചിമ്മുന്നതിന്റെ നിരക്ക് [[പാർക്കിൻസൺസ് രോഗം|പാർക്കിൻസൺസ് രോഗവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. == ഇതും കാണുക == * [[കോർണിയൽ റിഫ്ലക്സ്|കോർണിയൽ റിഫ്ലെക്സ്]] * [[അനൈച്ഛികചേഷ്ട|അനൈച്ഛികചേഷ്ഠ]] == അവലംബം == {{reflist}} == പുറം കണ്ണികൾ == * {{commons|Blinking}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണ്]] lm6biu3rqqm0q6m3p3jebw6q9tnuo5a 4617344 4617280 2026-05-05T11:03:31Z Themeramisin 217291 4617344 wikitext text/x-wiki {{PU|Blinking}} [[കൺപോള]]യുടെ ദ്രുതഗതിയിലുള്ള അടയ്ക്കലാണ് '''കണ്ണുചിമ്മൽ'''. <ref name="d.umn.edu">{{Cite web|url=http://www.d.umn.edu/~jfitzake/Lectures/DMED/Vision/Optics/Blinking.html|title=Blinking}}</ref> കൺപോളയിലെ ലെവേറ്റർ പാൽപെബ്രെ സുപ്പീരിയറിസ് പേശി നിർജ്ജീവമായി ഓർബിക്യുലാരിസ് ഒക്കുലി പേശിയുടെ പാൽപെബ്രൽ ഭാഗം സജീവമാക്കുന്നതാണ് ഒരൊറ്റ കണ്ണുചിമ്മൽ. [[കണ്ണുനീർ]] നേത്രപടലത്തിൻ്റെ ഉപരിതലത്തിൽ ഉടനീളം പരത്തുവാനും കണ്ണിൽ കടക്കുന്ന പൊടിയും മറ്റ് വിദേശവസ്തുക്കളം നീക്കം ചെയ്യാനും സഹായിക്കുന്ന കണ്ണുചിമ്മൽ ഒരു അവശ്യ ശാരീരിക പ്രവർത്തനമാണ്. കണ്ണിന്റെ ഉപരിതലം നനവുള്ളതായി നിലനിർത്താൻ ആവശ്യമുള്ളതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ തവണ ഇമവെട്ടൽ സംഭവിക്കുന്നതിനാൽ കണ്ണ് ചിമ്മുന്നതിന് മറ്റ് പ്രവർത്തനങ്ങളും ഉണ്ടാകാം എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഇമവെട്ടുന്നത് നമ്മുടെ ശ്രദ്ധ ഒഴിവാക്കാൻ സഹായിക്കുമെന്ന് ഗവേഷകർ കരുതുന്നു; കണ്ണുചിമ്മൽ ആരംഭിക്കുമ്പോൾ കോർട്ടിക്കൽ പ്രവർത്തനം ഡോർസൽ നെറ്റ്‌വർക്കിൽ കുറയുകയും ആന്തരിക പ്രോസസ്സിംഗുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഡിഫോൾട്ട് മോഡ് നെറ്റ്‌വർക്കിൽ വർദ്ധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>{{Cite journal|doi=10.1073/pnas.1214804110|first=T.|first5=S.|last5=Kitazawa|first4=S.|last4=Itoi|first3=Y.|last3=Morito|first2=M.|last2=Kato|last=Nakano|pmid=23267078|year=2012|pages=702–6|issue=2|volume=110|journal=[[Proceedings of the National Academy of Sciences]]|title=Blink-related momentary activation of the default mode network while viewing videos|jstor=42553853|pmc=3545766|bibcode=2013PNAS..110..702N}}</ref> ക്ഷീണം, കണ്ണിന്റെ പരിക്ക്, മരുന്ന് ഉപയോഗം, രോഗം തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങൾ കണ്ണുചിമ്മുന്നതിന്റെ വേഗതയെ ബാധിക്കും. കണ്ണുചിമ്മുന്നതിന്റെ നിരക്ക് നിർണ്ണയിക്കുന്നത് "ബ്ലിങ്ക് സെന്റർ" ആണ്, പക്ഷേ ഇത് ബാഹ്യ ഉത്തേജനത്താലും ബാധിക്കും. ആമ, ഹാംസ്റ്റർ തുടങ്ങിയ ചില മൃഗങ്ങൾക്ക് പരസ്പരം സ്വതന്ത്രമായി കണ്ണുകൾ ചിമ്മാൻ കഴിയും. മനുഷ്യർ [[ശരീരഭാഷ|ശരീരഭാഷയുടെ]] ഭാഗമായി ഒരു കണ്ണ് മാത്രമായി ചിമ്മാറുണ്ട്. == പ്രവർത്തനവും ശരീരഘടനയും == [[പ്രമാണം:Bird_blink-edit.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| പക്ഷികളും ഉരഗങ്ങളും സ്രാവുകളും കണ്ണിന്റെ ഒരു വശത്ത് നിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക് നിക്ടേറ്റിങ് മെംബറേൻ ഉപയോഗിച്ച് അടച്ച് തുറക്കാറുണ്ട്.]] കണ്ണുകൾ ചിമ്മുന്നത് പ്രധാനമായും കണ്ണുകൾ സ്രവിക്കുന്ന കണ്ണുനീരും ലൂബ്രിക്കന്റും ഉപയോഗിച്ച് കണ്ണുകൾക്ക് ഈർപ്പം നൽകുന്നതിനാണ്. ഇത് കോർണിയയുടെ ഉപരിതലം വരണ്ടുപോകാതിരിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. കണ്ണുചിമ്മുന്നത് കണ്ണിനെ ഇറിറ്റന്റുകൾ മൂലമുള്ള അസ്വസ്ഥതകളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുന്നു. [[കൺപീലി|മുകളിലേക്കും താഴെയുമുള്ള കണ്പോളകളുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന രോമങ്ങളാണ് കണ്പീലികൾ]], ഇത് പൊടി, മറ്റ് ഘടകങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കെതിരായ പ്രതിരോധനിര സൃഷ്ടിക്കുന്നു. കണ്പീലികൾ ഇത്തരം പ്രകോപിപ്പിക്കലുണ്ടക്കുന്ന വസ്തുക്കൾ ഭൂരിഭാഗവും കണ്ണിൽ പതിക്കുന്നത് തടയുന്നു. കണ്ണ് ചിമ്മൽ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഒന്നിലധികം പേശികളുണ്ട്. കണ്ണ് തുറക്കുന്നതും അടക്കുന്നതും നിയന്ത്രിക്കുന്ന മുകളിലെ കണ്പോളയിലെ പ്രധാന പേശികൾ ഓർബിക്യുലാരിസ് ഒക്കുലി, ലെവേറ്റർ പാൽപെബ്രെ സുപ്പീരിയറിസ് പേശി എന്നിവയാണ്. ഓർബിക്യുലാരിസ് ഒക്കുലി കണ്ണ് അടയ്ക്കുന്നതിന് സഹായിക്കുന്നു, അതേസമയം ലെവേറ്റർ പാൽപെബ്രേ പേശിയുടെ സങ്കോചം കണ്ണ് തുറക്കുന്നതിന് സഹായിക്കുന്നു. മുകളിലെ കണ്പോളയിലെ മുള്ളർസ് പേശി, അല്ലെങ്കിൽ സുപ്പീരിയർ ടാർസൽ പേശി, താഴത്തെ 3 കണ്പോളകളിലെ ഇൻഫീരിയർ പാൽപെബ്രൽ പേശി എന്നിവ കണ്ണുകൾ വലിച്ചുതുറക്കുന്നതിന് കാരണമാകുന്നു. ഈ പേശികൾ കണ്ണുചിമ്മുന്നതിൽ അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്, മാത്രമല്ല ഒരു കണ്ണ് ഇറുക്കൽ കണ്ണുചുളിക്കൽ പോലെയുള്ള മറ്റ് പല പ്രവർത്തനങ്ങളിലും അവ പ്രധാനമാണ്. ഇൻഫീരിയർ പാൽപെബ്രൽ പേശി ഇൻഫീരിയർ റെക്ടസുമായി ഏകോപിപ്പിച്ച്, താഴേക്ക് നോക്കുമ്പോൾ താഴത്തെ കൺപോള താഴേക്ക് വലിക്കുന്നു. കണ്ണു വരണ്ടതോ പ്രകോപിപ്പിക്കുന്നതോ പോലെയുള്ള ഉത്തേജകങ്ങളാണ് കണ്ണ് ചിമ്മുന്നതിന് കാരണമെന്ന് ആളുകൾ കരുതുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഇത് നിയന്ത്രിക്കുന്നത് തലച്ചോറിലെ ലെന്റിക്കുലാർ ന്യൂക്ലിയസിന്റെ ഗ്ലോബസ് പല്ലിഡസിന്റെ ഒരു "ബ്ലിങ്ക് സെന്റർ" ആണ്. എന്നിരുന്നാലും, ബാഹ്യ ഉത്തേജനങ്ങൾക്ക് ഇതിൽ സംഭാവന നൽകാൻ കഴിയും. ഒരു ഫേഷ്യൽ പേശിയാണ് ഓർബിക്യുലാരിസ് ഒക്കുലി; അതിനാൽ അതിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഫേഷ്യൽ നാഡി റൂട്ട് വഴി നിയന്ത്രിക്കുന്നു. ലെവേറ്റർ പാൽപെബ്രെ സുപ്പീരിയറിസിന്റെ പ്രവർത്തനം ഒക്കുലോമോട്ടോർ നാഡിയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്. യു‌സി‌എൽ ഗവേഷകരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഒരു കണ്ണുചിമ്മലിന്റെ ദൈർഘ്യം ശരാശരി 100–150 മില്ലിസെക്കൻഡാണ് <ref>{{Cite web|url=https://www.ucl.ac.uk/news/2005/jul/blink-and-you-miss-it|title=Blink and you miss it|date=2005-08-03}}</ref>, ഹാർവാർഡ് ഡാറ്റാബേസ് ഓഫ് യൂസ്ഫുൾ ബയോളജിക്കൽ നമ്പറുകൾ പ്രകാരം ദൈർഘ്യം 100–400 മില്ലിസെക്കന്റ് ആണ്. <ref>{{Cite web|url=http://bionumbers.hms.harvard.edu/bionumber.aspx?s=y&id=100706&ver=0|title=Average duration of a single eye blink – Human Homo sapiens – BNID 100706}}</ref> 1000 മില്ലിസെക്കന്റിൽ കൂടുതലുള്ള അടയ്ക്കൽ മൈക്രോസ്ലീപ്പ് എന്നാണ് നിർവചിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഡോപാമെർ‌ജിക് പാതകളുടെ കൂടുതൽ‌ സജീവമാക്കൽ‌ മൂലമുള്ള സ്ട്രൈറ്റത്തിലെ ഡോപാമൈൻ‌ ഉൽ‌പാദനം ഉയർന്ന തോതിലുള്ള കണ്ണ്‌ ചിമ്മലുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. <ref>{{Cite journal|last=Taylor|first6=DE|pmid=10448434|year=1999|pages=214–20|issue=1|volume=158|journal=Experimental Neurology|title=Spontaneous blink rates correlate with dopamine levels in the caudate nucleus of MPTP-treated monkeys|last6=Redmond Jr|first=JR|first5=RH|last5=Roth|first4=JR|last4=Sladek Jr|first3=MS|last3=Lawrence|first2=JD|last2=Elsworth|doi=10.1006/exnr.1999.7093}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Colzato|title=Dopamine and inhibitory action control: evidence from spontaneous eye blink rates|pmc=2700244|pmid=19484465|year=2009|pages=467–74|issue=3|volume=196|journal=Experimental Brain Research. Experimentelle Hirnforschung. Experimentation Cerebrale|first5=B|first=LS|last5=Hommel|first4=MM|last4=Pannebakker|first3=NC|last3=Van Wouwe|first2=WP|last2=Van Den Wildenberg|doi=10.1007/s00221-009-1862-x}}</ref> [[പാർക്കിൻസൺസ് രോഗം]] പോലുള്ള ഡോപാമൈൻ ലഭ്യത കുറയുന്ന സാഹചര്യങ്ങളിൽ കണ്ണ് ചിമ്മുന്ന നിരക്ക് കുറയുന്നു, <ref>{{Cite journal|last=Deuschl|first=G|last2=Goddemeier|first2=C|title=Spontaneous and reflex activity of facial muscles in dystonia, Parkinson's disease, and in normal subjects|journal=[[Journal of Neurology, Neurosurgery, and Psychiatry]]|volume=64|issue=3|pages=320–4|year=1998|pmid=9527141|pmc=2169979|doi=10.1136/jnnp.64.3.320}}</ref> [[സ്കിസോഫ്രീനിയ|സ്കീസോഫ്രീനിയ]] പോലുള്ള സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഇത് വർദ്ധിക്കുന്നതുമൂലം കണ്ണുചിമ്മലും വർദ്ധിക്കുന്നു . <ref>{{Cite journal|last=Freed|last6=Wyatt|year=1980|pages=329–32|issue=2|volume=15|journal=[[Biological Psychiatry (journal)|Biological Psychiatry]]|title=Eye-blink rates and platelet monoamine oxidase activity in chronic schizophrenic patients|first6=RJ|first5=DL|first=WJ|last5=Murphy|first4=SG|last4=Potkin|first3=CN|last3=Karson|first2=JE|last2=Kleinman|pmid=7417620}}</ref> == കണ്ണുചിമ്മൽ തരങ്ങൾ == മൂന്ന് തരം കണ്ണുചിമ്മൽ ഉണ്ട്. === സ്വതസിദ്ധമായ കണ്ണുചിമ്മൽ (സ്പൊണ്ടേനിയസ് ബ്ലിങ്ക്) === ബാഹ്യ ഉത്തേജനങ്ങളും ആന്തരിക പരിശ്രമവും ഇല്ലാതെ ചെയ്യുന്ന സ്വാഭാവിക കണ്ണുചിമ്മൽ ആണ് സ്പൊണ്ടേനിയസ് ബ്ലിങ്ക്. ഇത്തരത്തിലുള്ള ചിമ്മൽ പ്രീ-മോട്ടോർ ബ്രെയിൻ സ്റ്റെമിൽ നടത്തുകയും [[ശ്വസനം]], [[ദഹനം (ജീവശാസ്ത്രം)|ദഹനം]] എന്നിവപോലുള്ള ബോധപൂർവമായ ശ്രമമില്ലാതെ സ്വമേധയാ സംഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. === റിഫ്ലെക്സ് ബ്ലിങ്ക് === [[കോർണിയ|കോർണിയയുമായുള്ള]] സമ്പർക്കം അല്ലെങ്കിൽ കണ്ണിന് മുന്നിൽ അതിവേഗം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന വസ്തുക്കൾ പോലുള്ള ബാഹ്യ ഉത്തേജകത്തിനുള്ള പ്രതികരണമായി ഒരു റിഫ്ലെക്സ് ബ്ലിങ്ക് സംഭവിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും ഒരു റിഫ്ലെക്സ് ബ്ലിങ്ക് ഒരു ബോധപൂർവമായ കണ്ണുചിമ്മൽ ആയിരിക്കണമെന്നില്ല; എന്നിരുന്നാലും ഇത് സ്വതസിദ്ധമായ കണ്ണുചിമ്മലിനേക്കാൾ വേഗത്തിൽ സംഭവിക്കുന്നു. <ref name="d.umn.edu"/>> സ്പർശനം (ഉദാ, [[കോർണിയ]], [[കൺപീലി|കണ്പീലി]], [[കൺപോള|കണ്പോളകളുടെ]] തൊലി എന്നിവയും [[പുരികം|പുരികത്തിലെ]] രോമവുമായുള്ള സമ്പർക്കം), [[പ്രകാശശാസ്ത്രം|ഒപ്റ്റിക്കൽ]] ഉദ്ദീപനങ്ങൾ (ഉദാ: ഡാസിൽ റിഫ്ളക്സ്, <ref>{{Cite journal|doi=10.1111/j.1475-1313.2006.00350.x|pmid=16684158|title=The dazzle reflex: Electrophysiological signals from ocular muscles reveal strong binocular summation effects|journal=Ophthalmic and Physiological Optics|volume=26|issue=3|pages=318–25|year=2006|last=Plainis|first=S.|last2=Murray|first2=I. J.|last3=Carden|first3=D.}}</ref> അല്ലെങ്കിൽ മെനേസ് റിഫ്ളക്സ് ) അല്ലെങ്കിൽ [[കേൾവിശക്തി|ഓഡിറ്ററി]] ഉദ്ദീപനങ്ങൾ (ഉദാ, മെനേസ് റിഫ്ലക്സ്) എന്നിവയോടുള്ള പ്രതികരണമായി റിഫ്ലക്സ് ബ്ലിങ്ക് സംഭവിക്കാം === വോളണ്ടറി ബ്ലിങ്ക് === ഓർബിക്യുലാരിസ് ഒക്കുലി പേശിയുടെ എല്ലാ 3 ഡിവിഷനുകളും ഉപയോഗിച്ച് സ്വമേധയാ ചെയ്യുന്ന കണ്ണുചിമ്മലാണ് വോളണ്ടറി ബ്ലിങ്ക്. == കണ്ണുചിമ്മൽ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിൽ == === കുട്ടികൾ === മുതിർന്നവരുടെ അതേ നിരക്കിൽ ശിശുക്കൾ കണ്ണുചിമ്മാറില്ല. വാസ്തവത്തിൽ, ശിശുക്കൾ ഒരു മിനിറ്റിൽ ശരാശരി ഒന്നോ രണ്ടോ തവണ മാത്രമേ കണ്ണുചിമ്മാറുള്ളൂ. ഈ വ്യത്യാസത്തിന്റെ കാരണം അജ്ഞാതമാണ്, എന്നാൽ മുതിർന്നവരുമായി കണ്പോളകൾ തുറന്നിരിക്കുന്നതിനേക്കാൾ കുട്ടികളിലെ കണ്ണു തുറക്കൽ ചെറുതായതിനാൽ ശിശുക്കൾക്ക് മുതിർന്നവർക്ക് ആവശ്യമുള്ള അതേ അളവിലുള്ള കണ്ണ് ലൂബ്രിക്കേഷൻ ആവശ്യമില്ലെന്ന് അഭിപ്രായമുണ്ട്. കൂടാതെ, ജീവിതത്തിന്റെ ആദ്യ മാസത്തിൽ ശിശുക്കൾ കണ്ണുനീർ ഉണ്ടാക്കുന്നില്ല. മുതിർന്നവരേക്കാൾ കൂടുതൽ ഉറക്കം ശിശുക്കൾക്ക് ലഭിക്കുന്നു, നേരത്തെ ചർച്ച ചെയ്തതുപോലെ, ക്ഷീണിച്ച കണ്ണുകൾ കൂടുതൽ കണ്ണുചിമ്മലിന് കാരണമാകുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, കുട്ടിക്കാലത്ത് കണ്ണുചിമ്മുന്നതിന്റെ നിരക്ക് വർദ്ധിച്ച് വന്ന് കൌമാരപ്രായത്തിൽ മുതിർന്നവർക്ക് തുല്യമായി വരും. <ref>{{Cite web|url=https://www.theregister.co.uk/2006/06/30/the_odd_body_blinking/|title=Why do babies blink less often than adults?|last=15:05|first=30 Jun 2006 at|last2=tweet_btn()|first2=Stephen Juan}}</ref> === മുതിർന്നവർ === അജ്ഞാതമായ കാരണങ്ങളാൽ വായിലൂടെയുള്ള ഗർഭനിരോധന മാർഗ്ഗങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന സ്ത്രീകളിൽ മറ്റ് സ്ത്രീകളേക്കാൾ ശരാശരി 32% കൂടുതൽ കണ്ണുചിമ്മലുണ്ട്.<ref name="pmid7822673">{{Cite journal|last=Yolton|last6=Rao|year=1994|pages=763–70|issue=11|volume=65|journal=[[Journal of the American Optometric Association]]|title=The effects of gender and birth control pill use on spontaneous blink rates|first6=D.|first5=R.|first=D. P.|last5=Stevens|first4=B.|last4=Bogner|first3=R.|last3=López|first2=R. L.|last2=Yolton|pmid=7822673}}</ref> സാധാരണയായി, ഓരോ കണ്ണുചിമ്മലിനും ഇടയിൽ 2-10 സെക്കൻഡ് ഇടവേളയുണ്ട്; എന്നിരുന്നാലും വ്യക്തികൾക്ക് അനുസരിച്ച് യഥാർത്ഥ നിരക്കുകൾ വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു. വായനയിൽ എന്നപോലെ കണ്ണുകൾ ഒരു വസ്തുവിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുമ്പോൾ, കണ്ണുചിമ്മുന്നതിന്റെ നിരക്ക് മിനിറ്റിൽ 3 മുതൽ 4 തവണ വരെയായി കുറയുന്നു.<ref>{{Cite journal|last=Bentivoglio|first6=A.|issn=0885-3185|doi=10.1002/mds.870120629|pages=1028–1034|issue=6|volume=12|journal=Movement Disorders|title=Analysis of blink rate patterns in normal subjects|date=November 1997|last6=Albanese|first=A. R.|first5=P.|last5=Tonali|first4=D.|last4=Carretta|first3=E.|last3=Cassetta|first2=S. B.|last2=Bressman|pmid=9399231}}</ref> വായിക്കുമ്പോഴും കംപ്യൂട്ടർ ഉപയോഗിക്കുമ്പോഴും മറ്റും കണ്ണുകൾ വരണ്ടുപോകുകയും തളരുകയും ചെയ്യുന്നതിന്റെ പ്രധാന കാരണം ഇതാണ്. കമ്പ്യൂട്ടർ സ്ക്രീനിൽ വായിക്കുമ്പോൾ കണ്ണുകൾ വരണ്ടുപോകുകയോ തളരുകയോ ചെയ്യുമ്പോൾ, അത് കമ്പ്യൂട്ടർ വിഷൻ സിൻഡ്രോമിന്റെ സൂചനയായിരിക്കാം. പതിവ് ഇടവേളകൾ എടുക്കുക, സ്ക്രീനിൽ നിന്ന് വളരെ ദൂരെയുള്ള വസ്തുക്കളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുക, നല്ല വെളിച്ചമുള്ള ജോലിസ്ഥലം അല്ലെങ്കിൽ ഓർമ്മിച്ച് സ്വയം കണ്നുചിമ്മുക എന്നിവ വഴി കമ്പ്യൂട്ടർ വിഷൻ സിൻഡ്രോം തടയാനാകും. ബയോഫീഡ്ബാക്ക് ഉപയോഗിച്ച് കമ്പ്യൂട്ടർ സ്ക്രീൻ വായിക്കുമ്പോഴോ കാണുമ്പോഴോ ആരോഗ്യകരമായ കണ്ണുചിമ്മൽ നിരക്ക് നിലനിർത്താമെന്ന് പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{Cite journal|last=修|first=福島|last2=正男|first2=斎藤|date=1998-03-31|title=バイオフィードバック法による瞬目の訓練|journal=バイオフィードバック研究|language=ja|volume=25|doi=10.20595/jjbf.25.0_17|issn=0386-1856}}</ref> കണ്ണ് ചിമ്മുന്നത് ചില മെഡിക്കൽ അവസ്ഥകൾ നിർണ്ണയിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാനദണ്ഡമാണ്. ഉദാഹരണത്തിന്, അമിതമായ ചിമ്മൽ ടൂറെറ്റ് സിൻഡ്രോം, [[മസ്തിഷ്കാഘാതം]] അല്ലെങ്കിൽ [[നാഡീവ്യൂഹം|നാഡീവ്യവസ്ഥയുടെ]] തകരാറുകൾ എന്നിവ സൂചിപ്പിക്കും. ചിമ്മുന്നതിന്റെ നിരക്ക് [[പാർക്കിൻസൺസ് രോഗം|പാർക്കിൻസൺസ് രോഗവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. == ഇതും കാണുക == * [[കോർണിയൽ റിഫ്ലക്സ്|കോർണിയൽ റിഫ്ലെക്സ്]] * [[അനൈച്ഛികചേഷ്ട|അനൈച്ഛികചേഷ്ഠ]] == അവലംബം == {{reflist}} == പുറം കണ്ണികൾ == * {{commons|Blinking}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണ്]] 5mxcyy7d25cbxsxw60pakoq6zcc15o6 0 548086 4617295 4521449 2026-05-05T03:00:35Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617295 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = സ്റ്റാൻ സ്വാമി<br>Stan Swamy | image = Stan Swamy (2010).jpg | alt = | caption = സ്റ്റാൻ സ്വാമി 2010-ൽ | birth_name = Stanislaus Lourduswamy | birth_date = {{Birth date|df=yes|1937|04|26}} | birth_place = [[Tiruchirappalli|തിരുച്ചിറപ്പിള്ളി]], [[Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി]], [[British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ]]<br>(ഇപ്പോഴത്തെ [[Tamil Nadu|തമിഴ്നാട്ടിൽ]]) | death_date = {{Death date and age|df=yes|2021|07|05|1937|04|26}}<ref>{{cite web | url=https://www.news18.com/news/india/father-stan-swamy-accused-in-elgar-parishad-case-passes-away-3927641.html | title=Elgar Parishad Case: Activist Stan Swamy, 84, Passes Away Ahead of Hearing on Bail Plea | publisher=News18 | date=5 July 2021 | accessdate=5 July 2021}}</ref> | death_place = [[Mumbai|മുംബൈ]], [[Maharashtra|മഹാരാഷ്ട്ര]] | occupation = കാത്തോലിക് പുരോഹിതൻ, ആക്ടിവിസ്റ്റ് | years_active = 1978–2021 | known_for = പട്ടിക വർഗ്ഗ അവകാശ പ്രവർത്തകൻ | notable_works = }} [[ഈശോസഭ|ജെസ്യൂട്ട്]] ഓർഡറിലെ ഒരു ഇന്ത്യൻ [[കത്തോലിക്കാസഭ|റോമൻ കത്തോലിക്കാ]] പുരോഹിതനും, നിരവധി പതിറ്റാണ്ടുകളായി<ref name="britain">{{Cite web|url=https://www.jesuit.org.uk/es/node/7525|title=Petition for Fr Stanislaus Lourdusamy|access-date=11 October 2020|website=Jesuits in Britain}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>ഒരു ഗോത്രാവകാശ പ്രവർത്തകനുമായിരുന്നു '''സ്റ്റാനിസ്ലാസ് ലൂർദുസ്വാമി''' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന '''സ്റ്റാൻ സ്വാമി''' (26 ഏപ്രിൽ 1937 - 5 ജൂലൈ 2021).<ref name="scroll01">{{Cite web|url=https://scroll.in/article/976136/arrested-adivasi-rights-activist-stan-swamys-life-demonstrates-why-the-powerful-want-him-silenced|title=Adivasi rights activist Stan Swamy's life and work demonstrate why the powerful want him silenced|access-date=22 October 2020|last=PM|first=Tony|last2=Martin|first2=Peter|website=Scroll}}</ref><ref name="wire">{{Cite web|url=https://m.thewire.in/article/rights/the-indomitable-spirit-of-father-stan-swamy|title=The Indomitable Spirit of Father Stan Swamy|access-date=11 October 2020|last=Thekaekara|first=Mari Marcel|website=The Wire|ref=wire}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://scroll.in/latest/999349/tribal-activist-stan-swamy-dies-at-84|title=Tribal activist Stan Swamy dies at 84|access-date=5 July 2021|date=5 July 2021|website=[[Scroll.in]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.catholicfocus.in/fr-stan-swamy-arrested-widespread-protest/|title=Fr. Stan Swamy arrested: Widespread protest|access-date=11 October 2020|last=Regi|first=Anjali|date=9 October 2020|website=Catholic Focus|archive-date=2022-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20220528080207/https://www.catholicfocus.in/fr-stan-swamy-arrested-widespread-protest/|url-status=dead}}</ref> ഇന്ത്യയിൽ ഭീകര പ്രവർത്തനം ആരോപിക്കപ്പെട്ട ഏറ്റവും പ്രായം കൂടിയ വ്യക്തിയായിരുന്നു സ്വാമി. <ref name="BBC">{{cite news|last1=Biswas|first1=Soutik|title=Stan Swamy: The oldest person to be accused of terrorism in India|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-54490554|access-date=13 October 2020|agency=BBC|date=13 October 2020}}</ref> 2018 ഭീമ കൊറേഗാവ് അക്രമത്തിലും [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാവോയിസ്റ്റ്)|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യയുമായുള്ള (മാവോയിസ്റ്റ്)]] ബന്ധമുണ്ടെന്നുമുള്ള ആരോപണങ്ങളെത്തുടർന്ന് 2020 ഒക്ടോബർ 8 ന് സ്വാമിയെ [[നിയമവിരുദ്ധ പ്രവർത്തന നിരോധന നിയമം|നിയമവിരുദ്ധ പ്രവർത്തനങ്ങൾ (പ്രിവൻഷൻ) നിയമപ്രകാരം]] [[നാഷണൽ ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷൻ ഏജൻസി|ദേശീയ അന്വേഷണ ഏജൻസി]] അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും കുറ്റപത്രം സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/this-is-what-nia-s-bhima-koregaon-chargesheet-says-about-stan-swamy-1731272-2020-10-13|title=This is what NIA's Bhima Koregaon chargesheet says about Stan Swamy|access-date=13 October 2020|last=Kaur|first=Kamaljit|website=India Today|language=en}}</ref> [[ഝാർഖണ്ഡ്‌|ജാർഖണ്ഡ്]] മുഖ്യമന്ത്രി [[ഹേമന്ത് സോറൻ|ഹേമന്ദ് സോറനും]] [[കേരളം|കേരള]] [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|മുഖ്യമന്ത്രി]] [[പിണറായി വിജയൻ|പിണറായി വിജയനും]] സ്വാമിക്ക് നീതി നൽകണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു. == ജീവിതം == സ്വാമി [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്‌നാട്ടിലെ]] [[തൃശ്ശിനാപ്പള്ളി|ട്രിച്ചി]] സ്വദേശിയാണ്.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/father-stan-swamy-nia-maoist-elgaar-parishad-6720185/|title=Held by NIA over 'Maoist links', 83-yr-old priest worked for tribals, took on govt policies, and 'even the Church'|access-date=12 October 2020|date=11 October 2020|website=The Indian Express|language=en}}</ref> 1970 കളിൽ അദ്ദേഹം ദൈവശാസ്ത്രം പഠിക്കുകയും ഫിലിപ്പൈൻസിൽ നിന്നും സാമൂഹ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടുകയും ചെയ്തു,<ref name="scroll01"/> അവിടെ അദ്ദേഹം ഭരണത്തിനെതിരെ നിരവധി പ്രതിഷേധങ്ങളും പ്രകടനങ്ങളും നടത്തി. കൂടുതൽ പഠനത്തിനിടയിൽ, ബ്രസീലിയൻ കത്തോലിക്കാ ആർച്ച് ബിഷപ്പ് ഹോൾഡർ സെമറയുമായി അദ്ദേഹം സൗഹൃദത്തിലാവുകയും ഹോൾഡറിന്റെ പാവപ്പെട്ടവരുമായുള്ള സേവനം അദ്ദേഹത്തെ സ്വാധീനിക്കുകയും ചെയ്തു. == ആക്ടിവിസം == 1975 മുതൽ 1986 വരെ ബാംഗ്ലൂരിലെ ജെസ്യൂട്ട് നടത്തുന്ന ഇന്ത്യൻ സോഷ്യൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ മുൻ ഡയറക്ടറായിരുന്നു സ്വാമി.<ref>{{Cite web|url=https://isibangalore.com/directors|title=Directors, Indian Social Institute|access-date=11 October 2020|website=Indian Social Institute}}</ref> രാജ്യത്തെ ആദിവാസി സംരക്ഷണം, ക്ഷേമം, വികസനം എന്നിവയ്ക്കായി ആദിവാസി സമുദായത്തിലെ അംഗങ്ങളുമായി മാത്രം ഒരു ഗോത്ര ഉപദേശക സമിതി രൂപീകരിക്കാൻ ഇത് വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്ന<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/explained/who-is-stan-swamy-6717126/|title=Explained: Who is Stan Swamy, the latest to be arrested in the Elgar Parishad-Bhima Koregaon case?|access-date=12 October 2020|date=10 October 2020|website=The Indian Express|language=en}}</ref> ഭരണഘടനയുടെ അഞ്ചാം ഷെഡ്യൂൾ നടപ്പാക്കാത്തതിനെ അദ്ദേഹം ചോദ്യം ചെയ്തു, അറസ്റ്റിന് രണ്ട് ദിവസം മുമ്പേ പ്രചരിച്ച ഒരു വീഡിയോയിൽ, സർക്കാർ നയങ്ങൾക്കെതിരായ വിയോജിപ്പുള്ളതിനാൽ അറസ്റ്റിനെ തന്റെ പ്രവൃത്തിയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചേക്കുമെന്ന് സ്വാമി അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. അദ്ദേഹം പറയുന്നു:<blockquote>എനിക്ക് സംഭവിക്കുന്നത് എനിക്ക് മാത്രം സംഭവിക്കുന്ന ഒന്നല്ല. രാജ്യത്തുടനീളം നടക്കുന്ന വിശാലമായ പ്രക്രിയയാണിത്. പ്രമുഖ ബുദ്ധിജീവികൾ, അഭിഭാഷകർ, എഴുത്തുകാർ, കവികൾ, ആക്ടിവിസ്റ്റുകൾ, വിദ്യാർത്ഥികൾ, നേതാക്കൾ എന്നിവരെ എങ്ങനെ ജയിലിലടയ്ക്കുന്നുവെന്ന് നമുക്കെല്ലാവർക്കും അറിയാം, കാരണം അവർ ഭിന്നാഭിപ്രായം പ്രകടിപ്പിക്കുകയോ ഇന്ത്യയിലെ ഭരണാധികാരികളെക്കുറിച്ച് ചോദ്യങ്ങൾ ഉന്നയിക്കുകയോ ചെയ്തു. ഞങ്ങൾ പ്രക്രിയയുടെ ഭാഗമാണ്. ഒരു തരത്തിൽ ഈ പ്രക്രിയയുടെ ഭാഗമാകുന്നതിൽ ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്. ഞാൻ നിശബ്‌ദ കാഴ്ചക്കാരനല്ല, കളിയുടെ ഭാഗമാണ്, എന്തായാലും വില നൽകാൻ തയ്യാറാണ്.<ref name="global">{{Cite web|url=https://www.jesuits.global/2020/10/09/in-solidarity-with-fr-stan-swamy-a-83-year-old-jesuit-arrested-in-india/|title=In Solidarity with Fr. Stan Swamy, a 83 year old Jesuit arrested in India|access-date=12 October 2020|website=Jesuits Global|publisher=Jesuits}}</ref></blockquote> === ജയിലിലെ പ്രവർത്തനം === തലോജ സെൻട്രൽ ജയിലിൽ തടവിലായിരിക്കുമ്പോൾ, സ്വാമി തന്റെ ജെസ്യൂട്ട് സഹപ്രവർത്തകന് അയച്ച കത്തിൽ, തടവുകാരുടെ ദുരവസ്ഥ ഉയർത്തിക്കാട്ടി, “ഇത്തരം ദരിദ്രരായ പലർക്കും അവരുടെ മേൽ എന്ത് കുറ്റമാണ് ചുമത്തിയിരിക്കുന്നതെന്ന് അറിയില്ല, അവർ കുറ്റപത്രം കണ്ടിട്ടില്ല, അവർ നിയമപരമോ മറ്റ് സഹായങ്ങളോ ഇല്ലാതെ വർഷങ്ങളോളം ജയിലിൽ കിടക്കുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.jesuit.ie/news/fr-stan-swamy-sj-a-caged-bird-can-still-sing/|title=Fr Stan Swamy SJ – 'A caged bird can still sing'|last=Murphy|first=Gavin T.|date=26 January 2021}}</ref> അദ്ദേഹം കത്ത് അവസാനിപ്പിച്ചു, "പക്ഷേ ഞങ്ങൾ ഇനിയും സംഘഗാനം പാടും. ഒരു കൂട്ടിൽ പക്ഷിക്ക് ഇപ്പോഴും പാടാൻ കഴിയും."<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/india/father-stan-swamy-pens-letter-on-plight-of-other-undertrials/cid/1804613|title=Father Stan Swamy pens letter on plight of other undertrials|website=www.telegraphindia.com}}</ref> == അറസ്റ്റും പ്രതിഷേധവും == 2018 ലെ ഭീമ കൊറേഗാവ് അക്രമത്തിൽ സ്വാമിയെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്, ഈ കാലയളവിൽ അദ്ദേഹം മാവോയിസ്റ്റ് അനുഭാവിയാണെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ടു. മാവോയിസ്റ്റുകൾ എന്ന് മുദ്രകുത്തപ്പെടുകയും ജയിലിലടയ്ക്കപ്പെടുകയും ചെയ്ത മൂവായിരത്തോളം പുരുഷന്മാരെയും സ്ത്രീകളെയും മോചിപ്പിക്കുന്നതിനായി പോരാടുന്നതിനായി അദ്ദേഹവും സുധ ഭരദ്വാജും ചേർന്ന് സ്ഥാപിച്ച പീഡിത തടവുകാരുടെ സോളിഡാരിറ്റി കമ്മിറ്റി (പിപിഎസ്സി) മാവോയിസ്റ്റ് ധനസമാഹരണത്തിനുള്ള ഒരു മുന്നണിയായിരുന്നു. ഫാ. സ്റ്റാൻ സ്വാമി ഒരു മാവോയിസ്റ്റാണ് എന്ന ആരോപണം അത് ജെസ്യൂട്ട് ഉത്തരവിന്റെ ധാർമ്മികതയ്ക്ക് വിരുദ്ധമാണെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചുകൊണ്ട്<ref name="midday">{{Cite web|url=https://www.mid-day.com/articles/father-stan-swamy-associates-remember-his-struggles-to-uplift-marginalised-communities/23069274|title='He's a torchbearer of the Constitution' say father Stan Swamy's peers|access-date=1 November 2020|last=Borges|first=Jane|website=Mid-Day}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>ജെസ്യൂട്ടുകൾ നിഷേധിച്ചു. ജെസ്യൂട്ട് സോഷ്യൽ ആക്ഷൻ സെന്ററായ ബാഗൈച്ചയിൽ നിന്ന് 2020 ഒക്ടോബർ 8 ന് [[നാഷണൽ ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷൻ ഏജൻസി|എൻ‌ഐ‌എ]] അദ്ദേഹത്തെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തു<ref name="wire2">{{Cite web|url=https://thewire.in/rights/stan-swamy-arrested-elgar-parishad-case|title=NIA Arrests 83-Year-Old Tribal Rights Activist Stan Swamy in Elgar Parishad Case|access-date=11 October 2020|last=Shantha|first=Sukanya|website=The Wire}}</ref><ref name="va">{{Cite web|url=https://www.vaticannews.va/en/church/news/2020-11/india-jesuit-stan-swamy-prison-letter.html|title=Christians seek Indian leaders' help for bail for jailed priest|access-date=27 November 2020|date=18 November 2020|website=[[Vatican News]]}}</ref> ജാമ്യം നിഷേധിക്കാൻ കഴിയുന്ന [[നിയമവിരുദ്ധ പ്രവർത്തന നിരോധന നിയമം|നിയമവിരുദ്ധ പ്രവർത്തനങ്ങൾ (പ്രിവൻഷൻ) ആക്റ്റ്]], 1967 പ്രകാരം കുറ്റപത്രം സമർപ്പിച്ചു. കേസ് ആദ്യം പൂനെ പോലീസ് അന്വേഷിച്ചെങ്കിലും പിന്നീട് എൻഐഎയ്ക്ക് കൈമാറി. സമാനമായ ആരോപണങ്ങളിൽ [[റാഞ്ചി|2018 ജൂണിൽ റാഞ്ചിയിൽ]] വെച്ച് ഇദ്ദേഹത്തെ നേരത്തെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തിരുന്നു. ഇന്ത്യയെങ്ങും ഈ അറസ്റ്റിൽ വ്യാപകമായി പ്രതിഷേധമുണ്ടായി. സിവിൽ ലിബർട്ടീസ് എന്ന പീപ്പിൾസ് യൂണിയൻ (പി.യു.സി.എൽ), കൂടെ ഓൾ ഇന്ത്യ കാത്തലിക് യൂണിയൻ, ഇന്ത്യ കാത്തലിക് ബിഷപ്പ് കോൺഫറൻസ്, കേരള കാത്തലിക് ബിഷപ്പ് കോൺഫറൻസ് (കെസിബിസി), കേരള ലത്തീൻ കത്തോലിക്ക അസോസിയേഷൻ (ക്ല്ച) കേരള ജെസ്യൂട്ട് പ്രൊവിൻഷ്യൽ, ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഏഷ്യൻ ബിഷപ്പ്സ് കോൺഫറൻസും (എഫ്എബിസി),<ref name="va2">{{Cite web|url=https://www.vaticannews.va/en/church/news/2020-10/asia-bishops-fabc-bo-appeal-release-jesuit-stan-swamy.html|title=Asian bishops' solidarity with jailed Indian Jesuit|access-date=29 November 2020|date=26 October 2020|website=Vatican News}}</ref> അന്താരാഷ്ട്ര ജെസ്യൂട്ട് കമ്മ്യൂണിറ്റിയും<ref>{{Cite web|url=https://www.jesuits.org/stories/jesuits-demand-immediate-release-of-fr-stan-swamy-sj/|title=Jesuits Demand Immediate Release of Fr. Stan Swamy, SJ|access-date=23 October 2020|website=jesuits.org|publisher=The Jesuits}}</ref><ref name="global"/><ref name="britain"/> അദ്ദേഹത്തെ മോചിപ്പിക്കാൻ ആഹ്വാനം ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://countercurrents.org/2020/10/pucl-condemns-the-detention-and-arrest-of-fr-stan-swamy-in-bhima-koregaon-case/|title=PUCL Condemns the Detention and Arrest of Fr. Stan Swamy in Bhima Koregaon Case|date=8 October 2020|website=Counter Currents|publisher=People's Union For Civil Liberties}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/cities/pune/cbci-seeks-release-of-stan-swamy-6720248/|title=CBCI seeks release of Stan Swamy|access-date=12 October 2020|date=11 October 2020|website=The Indian Express|language=en}}</ref> അദ്ദേഹത്തെ അറസ്റ്റുചെയ്ത രീതി അസ്വസ്ഥതയുണ്ടാക്കുന്നു എന്നു പറഞ്ഞ് റാഞ്ചി കത്തോലിക്കാസഭയും ഒരു പ്രസ്താവന ഇറക്കി.<ref name=":1"/> മറ്റു കാര്യങ്ങൾ കൂടാതെ ആദിവാസി സമുദായത്തിനിടയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, കുറ്റവാളികളുടെ മോചനം, പീഡിത തടവുകാരുടെ സോളിഡാരിറ്റി കമ്മിറ്റി എന്നിവ മൂലമാണ് അറസ്റ്റുകളെ രാഷ്ട്രീയ പ്രേരിതമെന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. മറ്റ് ന്യൂനപക്ഷ മതങ്ങളിലെ നേതാക്കളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ അറസ്റ്റിൽ പ്രതിഷേധിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2020 ഒക്ടോബർ 21 ന് നടന്ന പ്രതിഷേധത്തിൽ പ്രതിപക്ഷ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുടെ നേതാക്കളായ [[ശശി തരൂർ]], [[സീതാറാം യെച്ചൂരി|സീതാറാം യെക്കുറി]], [[ഡി. രാജ]], [[സുപ്രിയ സുളെ|സുപ്രിയ സുലെ]], കനിമൊഴി എന്നിവരോടൊപ്പം സാമ്പത്തിക വിദഗ്ധൻ [[ഴാങ് ദ്രസ്|ജീൻ ഡ്രെസ്]], റാഞ്ചി ആസ്ഥാനമായുള്ള സേവ്യർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഡയറക്ടർ ഡോ. ജോസഫ് മരിയാനസ് കുജുർ സോഷ്യൽ സയൻസസ്, ആക്ടിവിസ്റ്റുകളായ [[ദയാമണി ബാർല]], രൂപാലി ജാദവ്, അഭിഭാഷകൻ മിഹിർ ദേശായി എന്നിവർ സ്റ്റാൻ സ്വാമിയെ മോചപ്പിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു. == ജാമ്യവും ജയിലും == മെഡിക്കൽ കാരണങ്ങളിലുള്ള ഇടക്കാല ജാമ്യം പ്രത്യേക എൻ‌ഐ‌എ കോടതി 2020 ഒക്ടോബർ 23 ന് നിരസിച്ചു. [[പാർക്കിൻസൺസ് രോഗം]] കാരണം ഗ്ലാസ് പിടിക്കാൻ കഴിയാത്തതിനാൽ സ്ട്രോയും സിപ്പറും ആവശ്യപ്പെട്ട് 2020 നവംബർ 6 ന് സ്വാമി പ്രത്യേക കോടതിയിൽ അപേക്ഷ സമർപ്പിച്ചു. അപേക്ഷയോട് പ്രതികരിക്കാൻ 20 ദിവസം വേണമെന്ന് എൻഐഎ അഭ്യർത്ഥിച്ചു. സ്വാമിയുടെ സ്ട്രോയും സിപ്പറും അവരുടെ പക്കലില്ലെന്ന് എൻഐഎ 2020 നവംബർ 26 ന് പ്രതികരിച്ചു. തനിക്ക് 83 വയസ്സുണ്ടെന്നും പാർക്കിൻസൺസ് രോഗം ബാധിച്ചതായും ചൂണ്ടിക്കാട്ടി സ്വാമി രണ്ടാം തവണ ജാമ്യത്തിനായി അപേക്ഷ നൽകി. സ്ട്രോ -സിപ്പർ, ചൂടുനിൽക്കുന്ന ശൈത്യകാല വസ്ത്രങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭ്യർത്ഥനയോട് പ്രതികരിക്കാൻ ജയിൽ അധികൃതരോട് നിർദ്ദേശിക്കുന്നതിനിടെ കോടതി അടുത്ത വാദം 2020 ഡിസംബർ 4 ലേക്ക് മാറ്റി. അറസ്റ്റിലായി 50 ദിവസത്തിനുശേഷം പൗരന്മാരുടെ ജനരോഷത്തിനിടയിലും തലോജ ജയിൽ അധികൃതർ സ്വാമിക്ക് ഒരു സിപ്പർ നൽകി. ആക്ടിവിസ്റ്റുകളായ [[വരവരറാവു|വരവര റാവു]], വെർനോൺ ഗോൺസാൽവസ്, അരുൺ ഫെറെയിറ എന്നിവരും സ്റ്റാൻ സ്വാമിക്കൊപ്പം തലോജ ജയിലിൽ കഴിയുന്നുണ്ടായിരുന്നു. 2020 നവംബറിൽ സ്വാമി ജാമ്യത്തിന് അപേക്ഷിച്ചിരുന്നു. ആ അപേക്ഷ പ്രത്യേക എൻ‌ഐ‌എ കോടതി 2021 മാർച്ച് 22 ന് നിരസിച്ചു. 2021 മെയ് 28 ന് ബോംബെ ഹൈക്കോടതി മഹാരാഷ്ട്ര സർക്കാരിനോട് 15 ദിവസത്തേക്ക് സ്വാമിയെ ഒരു സ്വകാര്യ ആശുപത്രിയിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കാൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. അദ്ദേഹത്തെ ബാന്ദ്രയിലെ ഹോളി ഫാമിലി ഹോസ്പിറ്റലിൽ പ്രവേശിപ്പിച്ചു. == രോഗവും മരണവും == [[പാർക്കിൻസൺസ് രോഗം|പാർക്കിൻസൺസ് രോഗവും]] പ്രായവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റ് രോഗങ്ങളും സ്വാമിക്ക് ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="wire"/> ജയിലിൽ കഴിയുമ്പോൾ പലതവണ അദ്ദേഹം വീണു. രണ്ട് ചെവികളുടെയും കേൾവിശക്തി നഷ്ടപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്ക് വിധേയനായിരുന്നു.<ref name="midday"/> 2020 നവംബറിൽ, സ്വാമിക്കായി ഒരു സ്ട്രോയും സിപ്പറും ക്രമീകരിക്കുന്നതിലെ കാലതാമസത്തിന് മറുപടിയായി, സോഷ്യൽ മീഡിയ ഉപയോക്താക്കൾ വൈക്കോലും സിപ്പറും ഓൺലൈനിൽ എൻ‌ഐ‌എയുടെ മുംബൈ ഓഫീസിലേക്കും തലോജ ജയിലിലേക്കും എത്തിക്കാൻ ഓർഡർ നൽകുകയുണ്ടായി.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/trending/trending-in-india/netizens-send-straws-and-sipper-for-stan-swamy-after-nia-denies-confiscating-them-7070510/|title=Why people are posting orders of straws and sippers for arrested tribal activist Stan Swamy|access-date=2021-07-05|date=2020-11-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> 2021 മെയ് 18 ന് ബോംബെ ഹൈക്കോടതിയിൽ സമർപ്പിച്ച കുറിപ്പിൽ<ref>{{Cite web|url=https://www.livelaw.in/news-updates/stan-swamy-bombay-high-court-ayurvedic-doctor-bhima-koregaon-case-medical-bail-174341|title='Ayurvedic Doctor At Prison Prescribed Allopathic Antipsychotic Drug' :Stan Swamy Tells Bombay High Court|last=Hakim|first=Sharmeen|date=19 May 2021|website=www.livelaw.in}}</ref> സ്വാമി ജയിലിൽ ഗുരുതരാവസ്ഥയിലാണെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/nation/2021/may/17/shift-jailed-stan-swamy-to-hospital-jharkhand-rights-group-to-maharashtra-govt-2303724.html|title='Shift jailed Stan Swamy to hospital': Jharkhand rights group to Maharashtra govt|website=The New Indian Express}}</ref> സ്വാമിയെ പരിശോധിക്കാൻ വിദഗ്ദ്ധസമിതി രൂപീകരിക്കാൻ കോടതി ഉത്തരവിട്ടു.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/cities/mumbai/elgaar-parishad-case-hc-directs-stan-swamys-health-checkup-at-j-j-hospital-7321561/|title=Elgaar Parishad case: Bombay HC directs Stan Swamy's health check-up at J J Hospital|date=19 May 2021}}</ref> 21 മെയ് 2021 ന് വീഡിയോ കോൺഫറൻസിംഗ് വഴി മേൽ കോടതിയിൽ ഹാജരായ സമയത്ത്, സ്വാമി [[ഗ്രാന്റ് ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്|ജെ ജെ ഹോസ്പിറ്റലിലോ]] അല്ലെങ്കിൽ മറ്റേതെങ്കിലും ആശുപത്രിയിലോ പ്രവേശിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചു. അതിവേഗം മോശമായിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന തന്റെ ആരോഗ്യത്തെ മാനിച്ച് [[റാഞ്ചി|റാഞ്ചിയിലെ]] വീട്ടിൽ പോകാൻ അദ്ദേഹം ഇടക്കാലജാമ്യത്തിനായി അഭ്യർത്ഥിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.livelaw.in/top-stories/stan-swamy-interacts-with-bombay-hc-for-interim-bail-bhima-koregaon-case-174477|title='I Would Rather Suffer, Possibly Die Very Shortly If This Were To Go On' : Stan Swamy Pleads For Interim Bail In Bombay HC|last=Hakim|first=Sharmeen|date=21 May 2021|website=www.livelaw.in}}</ref> 2021 മെയ് മാസത്തിൽ സ്വാമി [[കോവിഡ്-19 ആഗോള മഹാമാരി|കോവിഡ് -19]] പോസിറ്റീവ് ആയി. 2021 ജൂലൈ 4 ന് സ്വാമിയുടെ ആരോഗ്യം മോശമായതിനാൽ മുംബൈയിലെ ഹോളി ഫാമിലി ഹോസ്പിറ്റലിൽ വെന്റിലേറ്ററിന്റെ പിന്തുണ നൽകുകയുണ്ടായി. ബോംബെ ഹൈക്കോടതിയിൽ ജാമ്യാപേക്ഷ പരിഗണിക്കുന്നതിനു മുൻപായി 2021 ജൂലൈ 5 ന് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. == അവാർഡുകൾ == മനുഷ്യാവകാശപ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി 2021 ജനുവരിയിൽ സ്വാമിക്ക് 2020 -ലെ [[മുകുന്ദൻ സി. മേനോൻ]] അവാർഡ് ലഭിച്ചു. == അവലംബം == {{reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [https://m.youtube.com/watch?v=4Cs1WWx5y-k Why an 84-year-old Indian Jesuit—Fr. Stan Swamy—is in prison] * [https://www.youtube.com/watch?v=TkNQWjX5OvU Bhima Koregaon Violence: NIA Arrests Stan Swamy | Breaking News 09-Oct-2020] * [https://www.youtube.com/watch?v=KNVibqUVZDU Testimony of Stan Swamy two days before his arrest on 8 October 2020 (in English) 08-Oct-2020] * [http://sanhati.com/wp-content/uploads/2016/02/Undertrials.in_.Jharkhand.pdf Deprived of rights over natural resources, impoverished Adivasis get prison: A study of Undertrials in Jharkhand] {{Subject bar |portal1= Catholicism |portal2= India}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:2021-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1937-ൽ ജനിച്ചവർ]] arej8bcr6mq89ai3bi39lgnt1inklxb 3 548857 4617301 3607797 2026-05-05T04:03:29Z Mfield 212183 [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:YorkshireExpat]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Renamed user 75541ef41ebe2664b3667403c9653431]] എന്ന തലക്കെട്ടിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചുവിടലില്ലാതെ Mfield മാറ്റി: "[[Special:CentralAuth/YorkshireExpat|YorkshireExpat]]" എന്ന ഉപയോക്താവിനെ "[[Special:CentralAuth/Renamed user 75541ef41ebe2664b3667403c9653431|Renamed user 75541ef41ebe2664b3667403c9653431]]" എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്. 3607797 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: YorkshireExpat | YorkshireExpat | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 17:03, 15 ജൂലൈ 2021 (UTC) hvs5gefi5vvit5ndrql5gunas84gvnr 0 556001 4617265 3928250 2026-05-04T21:34:24Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617265 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = സീത ഔർ ഗീത<br>सीता और गीता | image = | caption = Film poster | director = [[രമേഷ് സിപ്പി]] | producer = [[ജി. പി. സിപ്പി]] | writer = [[സലീം–ജാവേദ്]] | starring = [[ഹേമ മാലിനി]]<br/>[[ധർമേന്ദ്ര]]<br/>[[സഞ്ജീവ് കുമാർ]] | music = [[രാഹുൽ ദേവ് ബർമൻ]] | cinematography = കേ. വൈകുന്ത് | editing = [[എം. എസ്. ഷിൻഡെ]] | released = {{film date|df=y|1972|11|24}} | runtime = 166 മിനിറ്റുകൾ | country = ഇന്ത്യ | language = ഹിന്ദുസ്ഥാനി<ref>{{cite book|last1=Aḵẖtar|first1=Jāvīd|authorlink1=Javed Akhtar|last2=Kabir|first2=Nasreen Munni|title=Talking Films: Conversations on Hindi Cinema with Javed Akhtar|date=2002|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195664621|page=49|url=https://books.google.com/books?id=_JILAQAAMAAJ|language=en|quote=JA: I write dialogue in Urdu, but the action and descriptions are in English. Then an assistant transcribes the Urdu dialogue into Devnagari because most people read Hindi. But I write in Urdu.}}</ref> | gross = [[#Box office|{{estimation}} {{INR|19.53 crore}} ({{US$|22.82 million|long=no}})]] }} [[സലീം-ജാവേദ്]] ([[സലീം ഖാൻ|സലീം ഖാനും]] [[ജാവേദ് അക്തർ|ജാവേദ് അക്തറും]]) രചിച്ച് [[രമേഷ് സിപ്പി]] സംവിധാനം ചെയ്ത 1972-ലെ ഇന്ത്യൻ [[ഹിന്ദി]] ഭാഷാ [[കോമഡി]]-[[നാടക]] ചിത്രമാണ് ''''' സീത ഔർ ഗീത '''''. [[ഹേമ മാലിനി]], [[ധർമേന്ദ്ര]], [[സഞ്ജീവ് കുമാർ]] എന്നിവരാണ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. [[രാഹുൽ ദേവ് ബർമൻ|രാഹുൽ ദേവ് ബർമനാണ്]] സംഗീതം നൽകിയിരിക്കുന്നത്. ജനിക്കുമ്പോൾ തന്നെ വേർപിരിഞ്ഞ് വ്യത്യസ്ത സ്വഭാവങ്ങളോടെ വളരുന്ന ഒരേപോലെയുള്ള [[ഇരട്ട]]കളെ (ഹേമ മാലിനി അവതരിപ്പിച്ചത്) ആണ് കഥ. ഇരട്ടകൾ പിന്നീട് സ്ഥലങ്ങൾ മാറ്റുന്നു (''[[ദ പ്രിൻസ് ആൻറ് പാപ്പർ]]'' പോലെ). സിനിമയിലെ രണ്ട് സഹോദരിമാരുടെ പങ്കാളികൾ ധർമേന്ദ്രയും സഞ്ജീവ് കുമാറുമാണ്. ഭുജം വളച്ചൊടിച്ചതിനു ശേഷം രാഗം മാറ്റുന്ന ദുഷ്ടയായ അമ്മായിയെയാണ് [[മനോരമ]] അവതരിപ്പിക്കുന്നത് (അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ). കൂടാതെ, ഹേമമാലിനി ഗീത എന്ന കഥാപാത്രത്തിന്റെ പുതുമയാൽ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു, അവിടെ അവൾ പ്രകോപിതനും ചിലപ്പോൾ അക്രമാസക്തയുമാണ്. സീത ഔർ ഗീത എഴുതാൻ സലിം-ജാവേദിനെ പ്രചോദിപ്പിച്ച [[രാം ഔർ ശ്യാം|രാം ഔർ ശ്യാമിനെ]] അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് ചിത്രത്തിന്റെ പ്രമേയം,<ref name="mid-day" />രാം ഔർ ശ്യാം തെലുങ്ക് ചിത്രം [[രാമുഡു ഭീമുഡു]]വിന്റെ റീമേക്കാണ്. [[വാണിശ്രീ]] ഇരട്ട വേഷങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ച [[തെലുങ്ക്]] ചിത്രം [[ഗംഗ മംഗ]] (1973), [[തമിഴ്]] ചിത്രം [[വാണി റാണി]] (1974) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ഈ ചിത്രം മറ്റ് ഭാഷകളിലേക്ക് റീമേക്ക് ചെയ്തു.<ref>http://www.ghantasala.info/tfs/cdata0872.html</ref> നായിക ഒടുവിൽ "നായകൻ" ആകുന്നതിലൂടെ സിനിമ ഒരു സൂത്രവാക്യം അട്ടിമറിച്ചു, അതേസമയം പുരുഷ നായകൻ കൂടുതലും പിന്തുണയ്ക്കുന്ന റോളിലാണ്.<ref name="Chintamani"/>സമാനമായ പ്രമേയമുള്ള മറ്റൊരു ചിത്രമായിരുന്നു [[നിർഭയ നാദിയ]] അഭിനയിച്ച [[മുകാബ്ല]] (1942). [[സാധന ശിവദാസനി]] അഭിനയിച്ച [[ഗീത മേര നാം]], [[ജിതേന്ദ്ര]] അഭിനയിച്ച [[ജെയ്സെ കോ തൈസ]], [[ശ്രീദേവി]] അഭിനയിച്ച [[ചാൽബാസ്]], [[അനിൽ കപൂർ]] അഭിനയിച്ച [[കിഷൻ കനയ്യ]], [[സൽമാൻ ഖാൻ]] അഭിനയിച്ച [[ജുഡ്വാ]], [[കജോൾ]] അഭിനയിച്ച [[കുച്ച് ഖട്ടി കുച്ച് മീടി]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ കഥയുടെ തുടർന്നുള്ള ഹിന്ദി റീമേക്കുകൾ നിർമ്മിച്ചു. ഹേമ മാലിനി തന്റെ കരിയറിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ഫിലിം ഫെയർ മികച്ച നടിക്കുള്ള അവാർഡ് നേടി. പി. വൈകുണ്ഠിന് ഫിലിംഫെയർ മികച്ച ഛായാഗ്രാഹകനുള്ള അവാർഡ് ലഭിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://deep750.googlepages.com/FilmfareAwards.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-10-10 |archive-date=2009-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090612065210/http://deep750.googlepages.com/FilmfareAwards.pdf |url-status=dead }}</ref> [[സോവിയറ്റ്]] യൂണിയനിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചപ്പോൾ ഇത് ഒരു കൾട്ട് ഫിലിമായി മാറി.<ref>{{cite news | url=https://www.thehindu.com/thread/arts-culture-society/article9235594.ece | title=Hardly a stranger in Moscow | newspaper=The Hindu | first=Prabhat | last=Singh | date=18 October 2016 | access-date=8 October 2020 }}</ref> ==കഥ== ജനിക്കുമ്പോൾ വേർപിരിഞ്ഞ ഇരട്ട പെൺകുട്ടികളാണ് സീതയും ഗീതയും ([[ഹേമ മാലിനി]] ഇരട്ട വേഷത്തിൽ). ഗീത, ഒരു ദരിദ്രയായ അയൽപക്കത്ത് വളർന്ന ഒരു തെരുവ് കലാകാരിയാണ്, സീതയെ വളർത്തുന്നത് ക്രൂരയായ അമ്മായി ചാച്ചിയും സൗമ്യനായ അമ്മാവനുമാണ്. മരിച്ചുപോയ മാതാപിതാക്കളുടെ പണംകൊണ്ടാണ് കുടുംബം ജീവിക്കുന്നതെങ്കിലും, ചാച്ചി സീതയെ ഒരു ഭൃത്യനെപ്പോലെയാണ് പരിഗണിക്കുന്നത്. സീതയുടെ ഏക ആശ്വാസം അവളുടെ വീൽചെയറിലുള്ള മുത്തശ്ശിയാണ്. ഒരു ദിവസം, സീത ജീവിതം വിലപ്പോവില്ലെന്ന് തീരുമാനിക്കുകയും ആത്മഹത്യ ചെയ്യാൻ ഓടിപ്പോകുകയും ചെയ്തു. അവൾ രക്ഷപ്പെട്ടു, പക്ഷേ അവളുടെ സമാന ഇരട്ട ഗീതയായി തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെടുകയും ഗീതയുടെ വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും ചെയ്തു. അതേസമയം, സീതയുടെ അമ്മായിയും അമ്മാവനും അവളെ തിരയുകയും ഗീതയെ കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. അവർ ഗീതയെ അവരോടൊപ്പം പോകാൻ നിർബന്ധിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു, പക്ഷേ, അവളുടെ ചില ബുദ്ധിപരമായ തന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച്, അവരിൽ നിന്നും അവളെ തിരയുന്ന പോലീസിൽ നിന്നും അവൾ രക്ഷപ്പെട്ടു. അവൾ രവിയെ ([[സഞ്ജീവ് കുമാർ]]) കണ്ടുമുട്ടുകയും, സീതയുടെ പേരിൽ അവനും അവളെ തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അവൾ അവനോടൊപ്പം വീട്ടിലേക്ക് പോകുന്നു. രവിയെ ഈ "സീത" യും മുമ്പ് കണ്ടുമുട്ടിയ സീതയും അത്ഭുതപ്പെടുത്തി. സീത ജീവിക്കുന്ന ക്രൂരത ഗീത മനസ്സിലാക്കുകയും അമ്മായിയെ ഒരു പാഠം പഠിപ്പിക്കുമെന്ന് പ്രതിജ്ഞ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. അതേസമയം, യഥാർത്ഥ സീത ഗീതയുടെ വീട്ടിലാണ് താമസിക്കുന്നത്. അവളുടെ വാടക അമ്മ അവളുടെ പുതിയ മൃദു മനോഭാവം ഞെട്ടലിന് കാരണമായി. ഇവിടെ, ഗീതയുടെ സുഹൃത്തും സഹപ്രവർത്തകയുമായ രാകയെ ([[ധർമ്മേന്ദ്ര]]) സീത കണ്ടുമുട്ടി. "ഗീതയുടെ" പെട്ടെന്നുള്ള സൗമ്യ സ്വഭാവവും വീട്ടുജോലികൾ ചെയ്യാനുള്ള ആഗ്രഹവും റാക്കയെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തി. അവൻ അവളെ അഭിനയത്തിലേക്ക് ആകർഷിക്കാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ അവൾക്ക് അതിന് കഴിഞ്ഞില്ല. ഇതിനിടെ രവി ഗീതയുമായി പ്രണയത്തിലായി. വീട്ടിൽ, ഗീത എല്ലാം ശരിയായ കോഴ്സിൽ സജ്ജമാക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു. അവൾ പണത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പുനരാരംഭിക്കുകയും മുത്തശ്ശിയെ അവൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ഗൃഹനാഥയായി പുനർസ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. രാക സീതയുമായി പ്രണയത്തിലാകാൻ തുടങ്ങുന്നു. ചാച്ചിയുടെ സഹോദരൻ രഞ്ജിത്ത് സന്ദർശിക്കാൻ വരുമ്പോഴും ഒരു ചന്തസ്ഥലത്ത് യഥാർത്ഥ സീതയെ കാണുമ്പോഴും പ്രശ്‌നങ്ങൾ ഉടലെടുക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു. അവൻ അവളെ പിന്തുടരുകയും സത്യം കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യുന്നു, ഇത് വില്ലന്മാരുടെ ഗുഹയിലും പിന്നീട് വിവാഹത്തിലും ഏറ്റുമുട്ടലിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. ==അഭിനേതാക്കൾ== {| class="wikitable" |- ! നടൻ !! രോൾ |- | [[ഹേമ മാലിനി]] || സീത / ഗീത |- | [[ധർമേന്ദ്ര]] || രക്ക |- | [[സഞ്ജീവ് കുമാർ]]|| രവി |- | [[സത്യേന്ദ്ര കപൂർ]]|| ബദരീനാഥ് |- | [[മനോരമ (ഹിന്ദി നടി)|മനോരമ]]|| കൗസല്യ |- | [[രൂപേഷ് കുമാർ]] || രഞ്ജിത് |- | [[ഹണി ഇറാനി]] || ഷീല |- | [[പ്രതിമ ദേവി]] || ദാദി (മുത്തശ്ശി) |- | [[കമൽ കപൂർ]]|| രവിയുടെ അച്ഛൻ |- | [[രത്നമാല (നടി)|രത്നമാല]] || രവിയുടെ അമ്മ |- | [[അഭി ഭട്ടാചാര്യ]]|| സീതയുടെയും ഗീതയുടെയും അച്ഛൻ |- |[[കരൺ ദേവൻ]] || പ്രോപ്പർട്ടി അഭിഭാഷകൻ ഗുപ്ത |- | [[അസ്റാണി]] || ചിരിക്കുന്ന ഡോക്ടർ |- | [[അസിത് സെൻ (നടൻ)|അസിത് സെൻ]]|| |- | [[എം. ബി. ഷെട്ടി]] || രഞ്ജിത്തിന്റെ ഗുണ്ട |- || [[കേശവ രണ]]|| ഇൻസ്പെക്ടർ രാന |- |} ==നിർമ്മാണം== സലിം ഖാന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, തിരക്കഥാകൃത്തുക്കളായ സലിം – ജാവേദിന്റെ ഒരു പകുതി, സീത ഔർ ഗീത എന്ന ആശയം [[ദിലീപ് കുമാർ]] അഭിനയിച്ച രാം ഔർ ശ്യാം (1967) ൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടതാണ്, പക്ഷേ അവർ ഇരട്ട പെങ്ങന്മാരുമായുള്ള ഫോർമുലയിൽ മാറ്റം വരുത്തി.<ref name="mid-day">{{cite news|title=Seeta Aur Geeta was inspired: Salim Khan|url=http://www.mid-day.com/articles/seeta-aur-geeta-was-inspired-salim-khan/206163|work=[[Mid-Day]]|date=28 March 2013|access-date=2021-10-10|archive-date=2019-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20190425140952/https://www.mid-day.com/articles/seeta-aur-geeta-was-inspired-salim-khan/206163|url-status=dead}}</ref> സീത ഔർ ഗീത സൂത്രവാക്യം അട്ടിമറിച്ചു, നായിക ഹേമ മാലിനി ഒടുവിൽ "നായകൻ" ആയിത്തീർന്നു, അതേസമയം പുരുഷ നായകൻ ധർമേന്ദ്ര കൂടുതൽ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന വേഷത്തിൽ.<ref name="Chintamani">{{cite web|last=Chintamani|first=Gautam|title=The brilliance of Salim-Javed lies not just in what they said, but how they said it|url=https://scroll.in/article/764622/the-brilliance-of-salim-javed-lies-not-just-in-what-they-said-but-how-they-said-it|website=Scroll|date=25 October 2015}}</ref> രമേശ് സിപ്പി തുടക്കത്തിൽ നൂതനെ സീതയായും ഗീതയായും ആഗ്രഹിച്ചു, കാരണം "നായികയെ ഒരു പക്വതയുള്ള സ്ത്രീയായി ഒരു കുട്ടിയോടെയാണ് കണ്ടത്" എന്നാൽ നായകനും ഒത്തുചേർന്നപ്പോൾ "അവളുടെ കരിയറിലെ ഒരു പക്വത ഘട്ടത്തിൽ ആയിരുന്ന ഒരു നായികയെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിനെതിരെ ഉപദേശിച്ചു. പ്രായത്തിൽ. " റാം ഔർ ശ്യാമിൽ വിരോധാഭാസമായി അഭിനയിച്ച പ്രശസ്ത നടി മുംതാസിനും ഈ ചിത്രം വാഗ്ദാനം ചെയ്തു, പക്ഷേ അവൾക്ക് വേണ്ടത്ര പ്രതിഫലം ലഭിക്കാത്തതിനാൽ അവൾ ഓഫർ നിരസിച്ചു. സിപ്പി പറയുന്നതനുസരിച്ച്, ചിത്രത്തിന്റെ ബജറ്റ് 40 ലക്ഷം ചിലവായി. ==അവലംബം== {{Reflist}} leo8kwfig7e0y2is5wf6ph8yrkr9e6q 0 558864 4617272 4574963 2026-05-05T00:12:42Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617272 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Selassie Ibrahim}} {{Infobox person | name = Selassie Ibrahim | nationality = [[Ghanaian]] | occupation = [[Film]], [[television]] [[actress]] | spouse = [[Ibrahim Adam]] }} [[ഘാന]]യിലെ ഒരു അഭിനേത്രിയും ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവും അമ്മയും മനുഷ്യസ്‌നേഹിയും സംരംഭകയും സ്‌മാർട്ടിസ് മാനേജ്‌മെന്റ് ആൻഡ് പ്രൊഡക്ഷൻ സിഇഒയുമാണ് '''സെലാസി ഇബ്രാഹിം''' (ജനനം മെയ് 19) .<ref>{{Cite web|url=https://www.modernghana.com/news/337141/i-have-a-jealous-wife.html|title=I Have A Jealous Wife|website=Modern Ghana|language=en|access-date=2019-07-09}}</ref><ref name="myjoyonline.com">{{Cite web|url=http://www.myjoyonline.com/entertainment/2019/June-12th/tv-stations-pushing-actors-out-of-business-selassie-ibrahim.php|title=TV stations pushing actors out of business – Selassie Ibrahim|website=www.myjoyonline.com|access-date=2019-06-26|archive-date=2019-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626033901/https://www.myjoyonline.com/entertainment/2019/June-12th/tv-stations-pushing-actors-out-of-business-selassie-ibrahim.php|url-status=dead}}</ref><ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://www.adomonline.com/tv-stations-pushing-actors-out-of-business-selassie-ibrahim/|title=TV stations pushing actors out of business – Selassie Ibrahim|last=Adu|first=Dennis|date=2019-06-12|website=Adomonline.com|language=en-US|access-date=2020-04-08}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Actress-Selassie-Ibrahim-under-attack-401890|title=Actress Selassie Ibrahim under attack|website=www.ghanaweb.com|language=en|access-date=2020-04-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.happyghana.com/tv-stations-have-literally-pushed-us-out-of-business-selassie-ibrahim/|title=TV Stations have Literally pushed us out of business - Selassie Ibrahim|date=2019-06-11|website=Happy Ghana|language=en-US|access-date=2020-04-08}}</ref><ref>{{Cite web|title=Our Team|url=http://www.smarttys.com/about-us/our-team|access-date=2021-06-01|website=www.smarttys.com|archive-date=2021-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602214620/http://www.smarttys.com/about-us/our-team|url-status=dead}}</ref> IROKOtv ന് വേണ്ടി ഡെസ്മണ്ട് എലിയട്ട് സംവിധാനം ചെയ്ത "Her Mother's Man" പോലുള്ള സിനിമകളിൽ സെലാസി ഇബ്രാഹിം അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.vanguardngr.com/2019/01/desmond-elliot-set-to-release-star-studded-movie-4-wives-and-mistress/|title=Desmond Elliot set to release star-studded movie ‘4 Wives and Mistress’|date=2019-01-09|website=Vanguard News|language=en-US|access-date=2019-07-09}}</ref> ഫ്രെഡി ലിയോനാർഡ്, ഉചെ ജോംബോ, ജോൺ ഡുമെലോ, ഷാഫി ബെല്ലോ, റോസ്‌ലിൻ എൻഗിസ്സ എന്നിവരോടൊപ്പവും അവർ തന്റെ "40 ലുക്ക് ഗുഡ് ഓൺ യു" എന്ന സിനിമയിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Stephanie-Benson-grabs-a-role-in-40-Looks-Good-on-You-movie-756986|title=Stephanie Benson grabs a role in '40 Looks Good on You' movie|website=www.ghanaweb.com|language=en|access-date=2019-07-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Selassie-Ibrahim-premieres-40-Looks-Good-on-You-on-Friday-756155|title=Selassie Ibrahim premieres ‘40 Looks Good on You’ on Friday|website=www.ghanaweb.com|language=en|access-date=2019-07-09|archive-date=2019-07-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20190709100734/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Selassie-Ibrahim-premieres-40-Looks-Good-on-You-on-Friday-756155|url-status=dead}}</ref><ref name=":0" /> 50-ലധികം [[ഘാന]] സിനിമകളിൽ അവർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.myjoyonline.com/entertainment/myjoyonline-one-on-one-with-selassie-ibrahim/|title=Myjoyonline One-on-One with Selassie Ibrahim|date=2010-11-09|website=MyJoyOnline.com|language=en-US|access-date=2020-04-08}}</ref> നമ്മുടെ സമൂഹത്തിലെ ദുർബലരായ ഒരു വിഭാഗത്തിന് സുസ്ഥിരമായ ഉപജീവനമാർഗം എത്തിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ജബ്‌നീൽ ഇംപാക്റ്റ് എന്ന സർക്കാരിതര വികസന സംഘടനയുടെ (എൻജിഒ) എക്‌സിക്യൂട്ടീവ് ഡയറക്ടറാണ് സെലാസി ഇബ്രാഹിം. ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം തയ്യാറാക്കിയ തന്ത്രങ്ങളിലൂടെ ഫലപ്രദമായ സാമൂഹിക പ്രവർത്തനത്തിനുള്ള അവരുടെ കഴിവ് വർദ്ധിപ്പിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ ഇത് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. <ref>{{Cite web|title=Home|url=https://jabneelimpact.org/|access-date=2021-06-01|website=Jabneel Impact|language=en-US|archive-date=2024-06-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20240607035321/https://jabneelimpact.org/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://yen.com.gh/128306-nadia-buari-selassie-afaglo-dance-borborbor-ho-charity-dumelo-video.html|title=Nadia Buari dances borborbor at durbar to donate to widows & orphans in Ho|last=Mensah|first=Jeffrey|date=2019-05-27|website=Yen.com.gh - Ghana news.|language=en|access-date=2019-07-09}}</ref> പരസ്യങ്ങൾ, ഡോക്യുമെന്ററികൾ, സിനിമാ നിർമ്മാണം, മാഗസിനുകൾ, പബ്ലിക് റിലേഷൻസ്, കൺസൾട്ടൻസി സേവനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ വൈദഗ്ധ്യമുള്ള ഒരു ബിസിനസ് സ്ഥാപനമായ സ്മാർട്ട്‌റ്റിസ് മാനേജ്‌മെന്റ് ആൻഡ് പ്രൊഡക്ഷൻസിന്റെ സിഇഒയാണ് സെലാസി. അവർക്ക് C.E.O എന്നൊരു സിനിമയും ഉണ്ട്.<ref name=":2" /> == കരിയർ == സെലാസി ഇബ്രാഹിം 90 കളിൽ തന്റെ സ്‌ക്രീനിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു. "മൈ സ്വീറ്റി" എന്ന സിനിമ, ഗ്രേസ് ഒമാബോയ്, മക്- ജോർദാൻ അമറ്റെഫിയോ എന്നിവരോടൊപ്പം അഭിനയിച്ചുകൊണ്ട് അവർക്ക് ഒരു വഴിത്തിരിവ് നൽകി. 2015-ൽ നാദിയ ബുവാരി, ജെയിംസ് ഗാർഡ്നർ, ഡെസ്മണ്ട് എലിയറ്റ്, റോസ്ലിൻ എൻഗിസ്സ എന്നിവരെ അവതരിപ്പിച്ച തന്റെ ആദ്യ സിനിമ<ref name="myjoyonline.com" /> അവർ നിർമ്മിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=http://dailynewsgh.com/2019/06/18/selassie-ibrahim-premieres-40-looks-good-on-you-on-friday/|title=Selassie Ibrahim Premieres ’40 Looks Good On You’ On Friday|last=Gringo|first=Alhaji|date=2019-06-18|website=Daily News|language=en-US|access-date=2019-06-26|archive-date=2019-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626032129/http://dailynewsgh.com/2019/06/18/selassie-ibrahim-premieres-40-looks-good-on-you-on-friday/|url-status=dead}}</ref> 2017-ൽ അവർ ഡെസ്മണ്ട് എലിയട്ട് സംവിധാനം ചെയ്ത ഒരു ടെലിവിഷൻ പരമ്പര എൻട്രാപ്പ്ഡ് നിർമ്മിച്ചു. അത് ആഫ്രിക്കൻ മാജിക് ഷോകേസ്, എബോണി ലൈഫ് ടിവി, ഘാനയിലെ ടിവി3 നെറ്റ്‌വർക്ക് എന്നിവയിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചു. IROKOtv നായി നൈജീരിയയിൽ നിർമ്മിച്ച വിവിധ പ്രൊഡക്ഷനുകളിലും അവർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവയിൽ ശ്രദ്ധേയമാണ് ബേബി പാലവർ, Her Mother's Man. 2019-ലെ ഗോൾഡൻ മൂവി അവാർഡിൽ സഹനടിക്കുള്ള മികച്ച നടിയായി അവർ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു. സെലാസി തന്റെ പുതിയ ചിത്രം "40 ലുക്ക്സ് ഗുഡ് ഓൺ യു" എന്ന പേരിൽ 2019-ൽ റിലീസ് ചെയ്തു. ഈ സിനിമ ആദ്യം പ്രദർശിപ്പിച്ചത് അക്രയിലെ സിൽവർ ബേർഡ് സിനിമാശാലയിലും വെസ്റ്റ് ഹിൽ മാളിലുമാണ്. അഞ്ച് മികച്ച സുഹൃത്തുക്കളെക്കുറിച്ചാണ് ചിത്രം സംസാരിക്കുന്നത് (യാബ, സ്റ്റേസി, മൗസി, റൂത്ത് അറാബ) 40 വയസ്സ് തികയുന്നതിന് മുമ്പ്, യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ, ജീവിതത്തിൽ വിജയിക്കാൻ ഒരു ഉടമ്പടി ഉണ്ടാക്കിയവൻ, കള്ളം പറഞ്ഞാലും അത് സംഭവിക്കാൻ സാധ്യമായതെല്ലാം ചെയ്യാൻ അഞ്ച് സുഹൃത്തുക്കളും തീരുമാനിച്ചു. എല്ലാവരും അവരുടെ ബന്ധങ്ങൾ, കരിയർ, ജീവിതം എന്നിവയ്ക്കായി ഒരു പദ്ധതി തയ്യാറാക്കി. എന്നിരുന്നാലും, ജീവിതം അവരിൽ ഓരോരുത്തർക്കും ഒരു കർവ്ബോൾ എറിഞ്ഞപ്പോൾ അവർ അമ്പരന്നുപോയി. അവസാനം, അവർ എല്ലാം കണ്ടെത്തി. ചിത്രം 2019 ജൂൺ 21 ന് പ്രദർശിപ്പിച്ചു. ഇത് സംവിധാനം ചെയ്തത് [[Pascal Amanfo|പാസ്കൽ അമൻഫോ]]യാണ്.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://citinewsroom.com/2019/06/selassie-ibrahim-premieres-40-looks-good-on-you-on-friday/|title=Selassie Ibrahim premieres ‘40 Looks Good on You’ on Friday|date=2019-06-18|website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana, Current Affairs, Business News , Headlines, Ghana Sports, Entertainment, Politics, Articles, Opinions, Viral Content|language=en-US|access-date=2020-04-08}}</ref> == സ്വകാര്യ ജീവിതം == സെലാസി ഇബ്രാഹിം നാഷണൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് കോൺഗ്രസിന്റെ മുൻ മന്ത്രിയായ ഇബ്രാഹിം ആദത്തെ വിവാഹം കഴിച്ചു. അവർക്ക് ഒരു മകനും മകളും ഉണ്ട്.<ref>{{Cite web|title=Meet Actress Ibrahim Selassie And Her Handsome Son And Beautiful Daughter - Opera News|url=https://gh.opera.news/gh/en/entertainment/0073a145bc5275a5fa10f321719d480e|access-date=2021-06-01|website=gh.opera.news|archive-date=2021-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602215422/https://gh.opera.news/gh/en/entertainment/0073a145bc5275a5fa10f321719d480e|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=2015-12-16|title=NDC guru's wife branded BRT buses|url=https://www.pulse.com.gh/revealed-ndc-gurus-wife-branded-brt-buses/xtfpyf5|access-date=2019-07-09|website=www.pulse.com.gh|language=en-US|archive-date=2019-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626032130/https://www.pulse.com.gh/revealed-ndc-gurus-wife-branded-brt-buses/xtfpyf5|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=NDC girl grabs GH¢3.6 million bus branding contract|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/NDC-girl-grabs-GH-3-6-million-bus-branding-contract-401816|access-date=2019-07-09|website=www.ghanaweb.com|language=en}}</ref><ref name=":1" /> == അവലംബം== <references /> [[വർഗ്ഗം:ഘാനയിലെ നടിമാർ]] 3dwon972f2a99ctz1i8m70lt32arzkm 0 576864 4617270 4536291 2026-05-04T23:33:48Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617270 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Senthil Krishna | image = Senthil Krishna IMG 20220907 212516 (cropped).jpg | caption = പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ട് എന്ന സിനിമയുടെ പ്രചരണത്തിനായി കൊച്ചിയിലെ ലുലുമാളിൽ എത്തിയപ്പോൾ | birth_date = | birth_place = [[Punnamoodu]], [[Thiruvanandapuram]] | occupation = [[Actor]] | years_active = 2008-Present | parents = | relatives = }} [[Category:Articles with hCards]] [[മലയാളചലച്ചിത്രം|മലയാളം സിനിമകളിലും ടെലിവിഷനിലും]] അഭിനയിക്കുന്ന ഒരു നടനാണ് '''സെന്തിൽ കൃഷ്ണ''' . ചാലക്കുടിക്കാരൻ ചങ്ങാതി എന്ന സിനിമയിൽ അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷം ചെയ്തു. <ref>{{Cite web|url=https://english.manoramaonline.com/entertainment/interview/2018/09/20/rajamani-kalabhavan-mani-biopic-vinayan-chalakudykkaran-changathi-interview.html|title=Meet Rajamani, budding actor who plays Kalabhavan Mani in his biopic &#124; Pix|website=OnManorama}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://theprimetime.in/sarathkumar-to-be-a-part-of-thalapathy-66-know-more/|title=Sarathkumar to be a part of 'Thalapathy 66'- Know more|date=13 May 2022}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kuttavum-shikshayum-asif-ali-rajeev-ravi-film-to-release-on-this-date/articleshow/91023881.cms|title='Kuttavum Shikshayum': Asif Ali- Rajeev Ravi film to release on THIS date - Times of India|website=[[The Times of India]]}}</ref> == സ്വകാര്യ ജീവിതം == കോഴിക്കോട് സ്വദേശിനിയായ അഖിലയെ 2019 ഓഗസ്റ്റ് 24ന് ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രത്തിൽ വച്ച് വിവാഹം കഴിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/actor-senthil-krishna-rajamani-got-married-1.4065400|title=നടൻ സെന്തിൽ കൃഷ്ണ വിവാഹിതനായി|website=Mathrubhumi}}</ref> == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == {{Pending films key}} * ''പ്രത്യേകം പറയാത്തപക്ഷം എല്ലാ സിനിമകളും [[മലയാളം|മലയാളത്തിലാണ്]]'' . {| class="wikitable sortable" !വർഷം ! ഫിലിം ! പങ്ക് ! class="unsortable" | കുറിപ്പുകൾ |- | 2010 | പുള്ളിമാൻ | | അൺക്രെഡിറ്റഡ് |- | 2018 | [[മോഹൻലാൽ (ചലച്ചിത്രം)]] | കനകാംബരൻ | അരങ്ങേറ്റം |- | 2018 | ചാലക്കുടിക്കാരൻ ചങ്ങാതി | രാജാമണി | |- | 2019 | മൈ ഗ്രേറ്റ് ഗ്രാൻഡ് ഫാദർ | വിജയൻ | |- | 2019 | [[വൈറസ് (ചലച്ചിത്രം)|വൈറസ്]] | മന്ത്രി സി.പി | |- | 2019 | [[ആകാശഗംഗ 2]] | എസ്ഐ ടി.ബലരാമൻ | |- | 2021 | ഉടുമ്പ് | അനി | |- | 2021 | വിധി | | |- | 2022 | കുറ്റവും ശിക്ഷയും | | പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷൻ |- | 2022 | തുറമുഖം | സ്രാങ്ക് | പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷൻ <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/nivin-paulys-thuramukham-gets-a-release-date/articleshow/91544986.cms|title=Nivin Pauly's 'Thuramukham' gets a release date - Times of India|website=[[The Times of India]]}}</ref> |- | 2022 | താ താവളയുടെ താ | | പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷൻ |- | 2022 | ''പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ട്'' | ചിരികണ്ഠൻ | |- | 2022 | ലൈല | | ചിത്രീകരണം |- | 2022 | വരാൽ | മൊഹ്സിൻ | ചിത്രീകരണം |- | 2022 | പുള്ളി | സജി | പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷൻ |- | 2022 | അരിക്ക് | | ചിത്രീകരണം |- | 2022 | ഇടി മഴ കാറ്റ് | | പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷൻ |- | 2022 | നായർ പിടിച്ച പുലിവാൽ | | ചിത്രീകരണം വൈകി |- |} === ടിവി സീരിയലുകൾ === {| class="wikitable sortable" !വർഷം ! സീരിയൽ ! കഥാപാത്രം ! class="unsortable" | ചാനൽ |- | 2008 | ''സന്മസ്സുള്ളവർക്കു സമാധാനം'' | | rowspan="2" | [[ഏഷ്യാനെറ്റ്]] |- | 2011 | ''[[ഓട്ടോഗ്രാഫ്]]'' | പുരുഷു |- | 2012 | ''ഡീസന്റ് ഫാമിലി'' | ബംഗാളി | [[ജയ്‌ഹിന്ദ് ടി.വി.|ജയ്ഹിന്ദ് ടി.വി]] |- | 2012–2016 | ''സ്ത്രീധനം'' | നത്തോലി നെൽസൺ | rowspan="2" | [[ഏഷ്യാനെറ്റ്]] |- | 2014–2017 | ''വെള്ളാനകളുടെ നാട്'' | മഞ്ജുളൻ |} == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * {{IMDb name|3755435}} [[വർഗ്ഗം:1986-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] 30t7avx62t6ajwk7grum0on8ekb4xwq 0 580644 4617205 4611532 2026-05-04T15:07:28Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617205 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = ഷിറാസ് | native_name = شیراز | settlement_type = [[Cities in Iran|നഗരം]] | native_name_lang = fa | other_name = | image_skyline = {{Photomontage | photo2a = Shiraz.jpg{{!}}Tomb of Hafez | photo2b = Saadi Tomb.jpg{{!}}[[Tomb of Saadi]] | photo3a = Arg of Karim Khan - outside view.jpg{{!}}Karim Khan Citadel, Shiraz | photo3b = Shah-cheragh.JPG{{!}}Shah Cheragh | photo4a = Botanical Garden, Shiraz.jpg{{!}}[[Eram Garden|Shiraz Botanical Garden]] | photo4b = مسجد نصیرالملک در شیراز.jpg{{!}}[[Nasir ol Molk Mosque]], Shiraz | photo1a = Darvaze Ghoran11.jpg{{!}}Shiraz skyline | spacing = 2 | size = 266 | color = white | color_border = white | foot_montage = <div style="background:#fee8ab;"> '''Clockwise from top:'''<br/>Skyline of Shiraz, [[Tomb of Saadi]], [[Shah Cheragh|Shāh Chérāgh]], [[Nasir-ol-Molk Mosque]], [[Eram Garden]], [[Arg of Karim Khan|Karim Khan Citadel]], [[Tomb of Hafez]] }} | image_caption = | image_flag = Flag of Shiraz.svg | image_seal = Shiraz government logo.svg | nickname = സിറ്റി ഓഫ് ഗാർഡൻസ് | motto = | pushpin_map = Iran | pushpin_label_position = right | pushpin_mapsize = 250 | pushpin_map_caption = Location of Shiraz within Iran | coordinates = {{coord|29|36|36|N|52|32|33|E|region:IR|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[ഇറാൻ]] | subdivision_type1 = [[Provinces of Iran|പ്രവിശ്യ]] | subdivision_type2 = [[Counties of Iran|County]] | subdivision_type3 = [[Bakhsh]] | subdivision_name1 = [[Fars Province|ഫാർസ് പ്രവിശ്യ]] | subdivision_name2 = [[Shiraz County|ഷിറാസ്]] | subdivision_name3 = [[Central District (Shiraz County)|Central]] | established_title = | established_date = | government_footnotes = | government_type = [[Islamic City Council of Shiraz|City Council]] | leader_title = [[List of mayors of Shiraz|മേയർ]] | leader_name = Ehsan Asnāfi | leader_title1 = | leader_name1 = | unit_pref = | area_footnotes = | area_magnitude = | area_total_km2 = 240 | area_total_sq_mi = 86.487 | area_land_km2 = 240 | area_land_sq_mi = 86.487 | area_water_km2 = 0 | area_water_sq_mi = 0 | area_water_percent = 0 | elevation_footnotes = | elevation_m = 1,500 | elevation_ft = 5,200 | population_urban = 1,565,572<ref>{{Cite web|url=https://www.amar.org.ir/english|title = Statistical Center of Iran > Home}}</ref> | population_metro = 1,800,000<ref>{{cite web |website=citypopulation.de |archive-url=https://web.archive.org/web/20180913144137/http://citypopulation.de/world/Agglomerations.html |url=http://citypopulation.de/world/Agglomerations.html |archive-date=2018-09-13 |title=Major Agglomerations of the World – Population Statistics and Maps |date=2018-09-13}}</ref> | population_as_of = 2016 census | population_footnotes = | population_density_km2 = 6,670 | population_density_sq_mi = 18600 | population_blank1_title = Population rank | population_blank1 = [[List of Iran cities by population|5th]] (Iran) | postal_code_type = | postal_code = | area_code = 071 | website = {{URL|https://shiraz.ir/}} | footnotes = | image_size = 400px | population_note = | timezone = [[Iran Standard Time|IRST]] | utc_offset = +03:30 | timezone_DST = [[Iran Daylight Time|IRDT]] | utc_offset_DST = +04:30 | blank_name = Routes | blank_info = {{Jct|country=IRN|Road|65}}<br />{{Jct|country=IRN|Road|67}}<br />{{Jct|country=IRN|Road|86}}<br />'''Upcoming:'''<br />[[File:Freeway in Iran.svg|18px]] [[Shiraz–Isfahan Freeway]] | blank1_name = License plate | blank1_info = 63–93 | name = }} '''ഷിറാസ്''' ({{IPAc-en||audio=En-Shiraz.ogg}}; {{lang-fa|شیراز}} {{IPA-en|||Shiraz.ogg}}) [[ഇറാൻ|ഇറാനിലെ]] ഏറ്റവും ജനസംഖ്യയുള്ള അഞ്ചാമത്തെ നഗരവും<ref>{{note|PopNote1}} After [[Tehran]], [[Mashhad]], [[Esfahan]] and [[Karaj]]; in 2015 Shiraz had a total population of 1,565,572.</ref> അതിലെ [[ഫാർസ് പ്രവിശ്യ|ഫാർസ് പ്രവിശ്യയുടെ]] തലസ്ഥാനവുമാണ്. ചരിത്രപരമായി പാർസ് (پارس, Pārs) എന്നും പേർസിസ് എന്നും ഈ നഗരം അറിയപ്പെടുന്നു.<ref name="Sykes">{{cite book|url=http://www.wdl.org/en/item/7307/view/1/43/|title=A History of Persia|last=Sykes|first=Percy|publisher=Macmillan and Company|year=1921|location=London|page=43|archive-date=2019-12-21|access-date=2022-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221154101/https://www.wdl.org/en/item/7307/view/1/43/|url-status=dead}}</ref> 2016 ലെ ദേശീയ [[കാനേഷുമാരി|കനേഷുമാരി]] പ്രകാരം, 1,565,572 ആളുകളുണ്ടായിരുന്ന ഈ നഗരത്തിൻറെ ബിൽറ്റ്-അപ്പ് ഏരിയയിലും സദ്രയിലുമായി ഏകദേശം 1,800,000 നിവാസികൾ അധിവസിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web|url=http://www.citypopulation.de/php/iran-fars.php|title=IRAN: Fars / فارس|access-date=24 December 2016|website=citypopulation.de}}</ref> 2021 ലെ ഒരു സെൻസസ് നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ 1,995,500 ആളുകളായി വർദ്ധിച്ചതായി കാണിക്കുന്നു.<ref>last26021401.xlsx (live.com)</ref> തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഇറാനിൽ റുഡ്ഖാനെ ഖോഷ്ക് (ലിറ്റ്. 'വരണ്ട നദി') എന്ന സീസണൽ നദിക്കരയിലാണ് നഗരം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. മിതമായ കാലാവസ്ഥയുള്ള ഈ നഗരം ആയിരത്തിലധികം വർഷങ്ങളായി ഒരു പ്രാദേശിക വ്യാപാര കേന്ദ്രമാണ്. പുരാതന ഇറാനിലെ ഏറ്റവും പഴയ നഗരങ്ങളിലൊന്നാണ് ഷിറാസ്. ടിറാസിഷ് എന്നൊരു നഗരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാല പരാമർശം 2000 ബിസിഇ മുതലുള്ള എലാമൈറ്റ് കളിമൺ ഫലകങ്ങളിലാണുള്ളത്. 693 CE-ൽ അറബ് ഉമയ്യദ് ഖിലാഫത്ത് പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയോ അല്ലെങ്കിൽ സ്ഥാപിക്കുകയോ ചെയ്ത ആധുനിക നഗരം യഥാക്രമം 9-ഉം 10-11-ഉം നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ യഥാക്രമം ഇറാനിയൻ സഫാരിദ്, ബുയിദ് രാജവംശങ്ങൾക്ക് കീഴിൽ ഒരു പ്രമുഖ നദകമായി വളർന്നു. പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ, ഷിറാസ് നഗരത്തിലെ ഭരണാധികാരിയുടെ പ്രോത്സാഹനവും നിരവധി പേർഷ്യൻ പണ്ഡിതന്മാരുടെയും കലാകാരന്മാരുടെയും സാന്നിധ്യവും കാരണം കലകളുടെയും അക്ഷരങ്ങളുടെയും ഒരു പ്രമുഖ കേന്ദ്രമായി ഇത് മാറി. 1750 മുതൽ 1800 വരെ സാൻഡ് രാജവംശത്തിന്റെ കാലത്ത് ഇത് ഇറാന്റെ തലസ്ഥാനമായിരുന്നു. ഇറാനിലെ പ്രശസ്തരായ രണ്ട് കവികളായ ഹഫീസും സാദിയും ഷിറാസിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്, അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങൾ നിലവിലെ നഗരാതിർത്തിയുടെ വടക്ക് വശത്താണുള്ളത്. ഇറാനിലെ പ്രമുഖ ടൂറിസ്റ്റ് നഗരങ്ങളിലൊന്നായ ഷിറാസ്, കവികളുടെയും സാഹിത്യത്തിന്റെയും പൂക്കളുടെയും നഗരം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.<ref>[http://www.iranchamber.com/cities/shiraz/shiraz.php (Iran Chamber Society) "Shiraz" (php file)]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.asemangasht.com/Shiraz.htm |title="Shiraz" |access-date=2022-11-24 |archive-date=2012-07-19 |archive-url=https://archive.today/20120719060446/http://www.asemangasht.com/Shiraz.htm |url-status=dead }}</ref> ഇറാം ഉദ്യാനം പോലെ നഗരത്തിലുടനീളം കാണാൻ കഴിയുന്ന നിരവധി പൂന്തോട്ടങ്ങളും ഫലവൃക്ഷങ്ങളും ഉള്ളതിനാൽ നിരവധി ഇറാനികൾ ഇത് പൂന്തോട്ടങ്ങളുടെ നഗരമായി കണക്കാക്കുന്നു. ലോകത്തിലെ തന്നെ പ്രശസ്തമായ ഒരു വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രം കൂടിയാണ് ഷിറാസ് നഗരം. എല്ലാ വർഷവും ലോകമെമ്പാടുമുള്ള നിരവധി വിനോദസഞ്ചാരികൾ ഷിറാസ് നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നു. ഷിറാസിൽ ചരിത്രപരമായി ഒരു പ്രധാന ജൂത, ക്രിസ്ത്യൻ സമൂഹങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഷിറാസിന്റെ കരകൗശല വസ്തുക്കളിൽ ത്രികോണാകൃതിയിലുള്ള മൊസൈക്ക് വർക്കുകളും വെള്ളി പാത്രങ്ങൾ; പൈൽ പരവതാനി നെയ്ത്ത്, ഗ്രാമങ്ങളിലും ഗോത്രങ്ങളിലും ഗിലിം എന്നും ജാജിം എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്ന കിലിം നെയ്ത്ത് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.shirazcity.org/shiraz/Shiraz%20Information/shiraz_history/Characteristics%20e.htm|title=the physical features of Shiraz|access-date=5 May 2011|publisher=Shirazcity.org|author=محمد جواد مطلع|archive-date=2009-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20090217185742/http://shirazcity.org/shiraz/Shiraz%20Information/shiraz_history/Characteristics%20e.htm|url-status=dead}}</ref> നഗരത്തിലെ പ്രബലമായ വ്യവസായങ്ങളിൽ സിമന്റ്, പഞ്ചസാര, വളങ്ങൾ, തുണി ഉൽപന്നങ്ങൾ, മര ഉൽപന്നങ്ങൾ, ലോഹപ്പണികൾ, റഗ്ഗുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഒരു പ്രധാന എണ്ണ ശുദ്ധീകരണശാല സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഷിറാസിൽ ഇറാന്റെ ഇലക്ട്രോണിക് വ്യവസായങ്ങൾ പ്രധാനമായും കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുക്കുന്നതോടൊപ്പം ഇറാന്റെ ഇലക്ട്രോണിക് നിക്ഷേപത്തിന്റെ 53 ശതമാനവും ഈ നഗരത്തിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://arshksco.com/seez.htm|title=ARSH Co. site|access-date=5 May 2011|publisher=Arshksco.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110707164111/http://arshksco.com/seez.htm|archive-date=7 July 2011|url-status=dead}}</ref> ഇറാന്റെ ആദ്യത്തെ സോളാർ പവർ പ്ലാന്റ് ഈ നഗരത്തിലാണ്.<ref>{{cite web|url=http://www.tehrantimes.com/index_View.asp?code=186558|title=Iran's first solar power plant comes on stream|access-date=25 September 2010|date=11 January 2009|work=tehran times}}</ref> അടുത്തിടെ, ഷിറാസിന്റെ ആദ്യത്തെ കാറ്റാടി യന്ത്രം നഗരത്തിനടുത്തുള്ള ബാബകുഹി പർവതത്തിന് മുകളിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. == പദോൽപ്പത്തി == 1970 ജൂണിൽ നഗരത്തിന്റെ തെക്ക് പടിഞ്ഞാറൻ കോണിലുള്ള ഒരു ഇഷ്ടിക ഫാക്ടറിക്ക് വേണ്ടി ഒരു ചൂളയുണ്ടാക്കാൻ കുഴിക്കുന്നതിനിടെ കണ്ടെത്തിയ, 2000 ബിസിഇ മുതലുള്ള എലാമൈറ്റ് കളിമൺ ഫലകങ്ങളിലാണ് നഗരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യ പരാമർശം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നത്. പുരാതന എലാമൈറ്റ് ഭാഷയിൽ എഴുതിയിരിക്കുന്ന കളിമൺ ഫലകങ്ങളിൽ ടിറാസിസ് എന്നു പേരുള്ള ഒരു നഗരത്തെക്കുറിച്ച് എഴുതിയിരിക്കുന്നു.<ref>Cameron, George G. ''Persepolis Treasury Tablets'', University of Chicago Press, 1948, pp. 115.</ref> സ്വരസൂചകമായി, ഇത് /tiračis/ അല്ലെങ്കിൽ /ćiračis/ എന്ന് വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ പേര് പഴയ പേർഷ്യനിൽ /širājiš/; എന്നും പതിവ് ശബ്ദമാറ്റത്തിലൂടെ ആധുനിക പേർഷ്യൻ നാമമായ ഷിറാസ് എന്നതിലേയ്ക്കും വരുന്നു. നഗരത്തിന്റെ കിഴക്ക് രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സസാനിഡ് അവശിഷ്ടങ്ങളിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ കളിമൺ മുദ്രകളിലും ഷിറാസ് എന്ന പേര് കാണപ്പെടുന്നു. ചില പ്രാദേശിക എഴുത്തുകാരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, [[ഫിർദോസി|ഫിർദൗസിയുടെ]] [[ഷാ നാമ|ഷാഹ്‌നാമ]] പ്രകാരം ലോകത്തിലെ മൂന്നാമത്തെ ഷാ (രാജാവ്) തഹ്‌മുറസിന്റെ മകനിൽ നിന്നാണ് ഷിറാസ് എന്ന പേര് ഉരുത്തിരിഞ്ഞതെന്നാണ്.<ref name="Conder 1827">{{cite book|title=Persia and China|last=Conder|first=Josiah|publisher=Printed for J. Duncan|year=1827|page=339}}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ഇറാന്റെ തെക്ക് ഭാഗത്തും [[ഫാർസ് പ്രവിശ്യ|ഫാർസ് പ്രവിശ്യയുടെ]] വടക്കുപടിഞ്ഞാറുമായാണ് ഷിറാസ് നഗരം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 1,500 മീറ്റർ (4,900 അടി) ഉയരത്തിൽ [[സാഗ്രോസ് മലനിരകൾ|സാഗ്രോസ് മലനിരകളുടെ]] [[താഴ്‌വര|താഴ്വരയിലെ]] ഒരു ഹരിത സമതലത്തിലാണ് ഇത് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. [[ടെഹ്റാൻ|ടെഹ്‌റാനിൽ]] നിന്ന് 800 കിലോമീറ്റർ (500 മൈൽ) തെക്ക് മാറിയാണ് ഷിറാസ് നഗരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.<ref name="autogenerated3">{{cite web|url=http://landofaryan.tripod.com/shiraz.htm|title=Shiraz|access-date=5 May 2011|publisher=Landofaryan.tripod.com|archive-date=2011-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20110717102845/http://landofaryan.tripod.com/shiraz.htm|url-status=dead}}</ref> == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:ഇറാനിലെ നഗരങ്ങൾ]] mww8wa3l1v82qc2723rz3nvs2mzgbwp 0 582754 4617202 3831182 2026-05-04T14:49:07Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617202 wikitext text/x-wiki {{prettyurl/wikidata}}{{Infobox museum |name = Shanghai Museum |native_name = 上海博物馆 |native_name_lang = zh |image = Shanghai Museum exterior 1.jpg |imagesize = 300px |map_type = Shanghai |map_size = 250 |map_caption = Location within [[Shanghai]] |coordinates = {{coord|31.230278|121.470556|display=inline}} |established = 1952<ref name="history">{{Cite web |url=http://www.shanghaimuseum.net/en/history/history.html |title=Shanghai Museum |access-date=2022-12-15 |archive-date=2008-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081205044437/http://www.shanghaimuseum.net/en/history/history.html |url-status=dead }}</ref><ref name="museum">{{Cite web |url=http://www.shanghaimuseum.org/shanghaimuseum.htm |title=American Friends of the Shanghai Museum |access-date=2022-12-15 |archive-date=2016-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117180031/http://www.shanghaimuseum.org/shanghaimuseum.htm |url-status=dead }}</ref> |location = 201 Renmin Avenue, [[People's Square]], [[Shanghai]], 200003<ref>{{Cite web |url=http://www.shanghaimuseum.net/en/vistors/vistors-2.html |title=Service Installation - Visitor's Information |access-date=2022-12-15 |archive-date=2017-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171030050448/http://www.shanghaimuseum.net/en/vistors/vistors-2.html |url-status=dead }}</ref> |visitors = 2,109,200 (2017)<ref>{{cite news |last1=Xu Yicheng |last2=Sun Jiayin |url=http://newsxmwb.xinmin.cn/wentihui/wtsh/2018/01/18/31352609.html |title=2017上海博物馆大数据出炉：红色纪念馆参观人数喷涌式增长 |language=zh |publisher=[[Xinmin Evening News]] |date=18 January 2018 |access-date=22 March 2018}}</ref> |director = [[Ma Chengyuan]] (1985–99) |publictransit = [[People's Square station (Shanghai Metro)|People's Square Station]] on Lines [[Line 1, Shanghai Metro|1]], [[Line 2, Shanghai Metro|2]], and [[Line 8, Shanghai Metro|8]] ([[Shanghai Metro]]) |website = {{URL|www.shanghaimuseum.net}} }} {{infobox Chinese|t=上海博物館|s=上海博物馆|order=st |p=Shànghǎi Bówùguǎn |lmz=Zånhae Bomahgue |y=Seuhnghói Bokmahtgún }} പുരാതന ചൈനീസ് കലയുടെ മ്യൂസിയമാണ് '''ഷാങ്ഹായ് മ്യൂസിയം'''. [[ചൈന]]യിലെ ഷാങ്ഹായിലെ ഹുവാങ്പു ജില്ലയിലെ പീപ്പിൾസ് സ്ക്വയറിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 1996 ൽ നിലവിലെ സ്ഥലത്ത് പുനർനിർമ്മിച്ച ഈ മ്യൂസിയം ചൈനയുടെ ആദ്യ ലോക-ക്ലാസ് ആധുനിക മ്യൂസിയങ്ങളിലൊന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. <ref name="becker">{{cite news |url=http://gotheborg.com/qa/mrma.shtml |title=Ma Chengyuan and the creation of Shanghai Museum |author=Jasper Becker |newspaper=South China Morning Post |date=3 January 2001 |access-date=12 September 2013}}</ref> കൂടാതെ ഈ മ്യൂസിയം അപൂർവ സാംസ്കാരിക ശേഖരത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ്. == ചരിത്രം == [[File:Shanghai Museum exterior 5.jpg|thumb|left|180px|ഷാങ്ഹായ് മ്യൂസിയത്തിന്റെ പുറം]] 1952 ൽ സ്ഥാപിതമായ മ്യൂസിയം ഇപ്പോൾ 325 വെസ്റ്റ് നാൻജിംഗ് റോഡിലുള്ള മുൻ ഷാങ്ഹായ് റേസികോറസ് ക്ലബ്ബിൽ ആദ്യമായി പൊതുജനങ്ങൾക്കായി തുറന്നു. <ref>{{Cite web|url=http://www.shanghaimuseum.net/en/history/history.jsp|title=上海博物馆|access-date=2022-12-15|archive-date=2017-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20171205230904/http://www.shanghaimuseum.net/en/history/history.jsp|url-status=dead}}</ref> മുൻ ഷാങ്ഹായ് മുനിസിപ്പൽ മ്യൂസിയവും പുതിയ ഷാങ്ഹായ് മ്യൂസിയത്തിൽ ലയിപ്പിച്ചു. അടുത്ത കുറച്ച് വർഷങ്ങളിൽ, റോയൽ ഏഷ്യാറ്റിക് മ്യൂസിയം ഓഫ് റോയൽ ഏഷ്യാറ്റിക് മ്യൂസിയത്തിന്റെ ശേഖരം ഉൾപ്പെടെ ഷാങ്ഹായിലെ മറ്റ് സ്വകാര്യ, സ്ഥാപന ശേഖരങ്ങളിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ സമ്പന്നമായി. 1959 ൽ മ്യൂസിയം ഇൻഷുറൻസ് കമ്പനികളും ബാങ്ക് ഓഫീസുകളും 16 സൗത്ത് ഹെനാൻ റോഡിൽ സോങ്കുയി കെട്ടിടത്തിലേക്ക് മാറി. <ref name="history"/><ref name="museum"/> [[മുന്നിലേയ്ക്കുള്ള മഹത്തായ കുതി‌ച്ചുചാട്ടം|ഗ്രേറ്റ് ലീപ് ഫോർവേഡിന്റെ]] ലോഹ ശേഖരണ കാമ്പെയ്നിൽ, കണ്ടുകെട്ടുകയോ സംഭാവന ചെയ്യുകയോ ചെയ്ത ലോഹത്തിൽ നിന്നും ഉരുത്തിരിഞ്ഞ വെങ്കലപ്പാത്രങ്ങൾ വീണ്ടെടുക്കാൻ ഷാങ്ഹായ് മ്യൂസിയം പങ്കെടുത്തു. സാംസ്കാരിക വിപ്ലവത്തിനുമുമ്പ്, ഒരു പാരമ്പര്യം രൂപപ്പെട്ടത്കൊണ്ട് സമ്പന്നരായ ഷാങ്ഹായ് കളക്ടർമാർ മ്യൂസിയത്തിന് വാർഷിക സംഭാവന നൽകി. സാംസ്കാരിക വിപ്ലവത്തിന്റെ ഫലമായി മ്യൂസിയത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ പ്രധാനമായും തടഞ്ഞു. വിപ്ലവം അവസാനിച്ചതിന് ശേഷം, ചൈനയുടെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട മ്യൂസിയങ്ങൾ പോലെ, സംഭാവനകൾ, സർക്കാർ വാങ്ങലുകൾ, പുരാവസ്തു ഖനനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പ്രധാനപ്പെട്ട കണ്ടെത്തലുകൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് ശേഖരങ്ങൾ സമ്പുഷ്ടമായി തുടർന്നു. ==ചിത്രശാല== ഇതിന് പതിനൊന്ന് ഗാലറികളും മൂന്ന് പ്രത്യേക താൽക്കാലിക എക്സിബിഷൻ ഹാളുകളും ഉണ്ട്. സ്ഥിരമായ ഗാലറികൾ:<ref>{{Cite web |url=http://www.shanghaimuseum.net/en/display/display-1.html |title=Shanghai Museum |access-date=2022-12-15 |archive-date=2009-03-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090330055354/http://www.shanghaimuseum.net/en/display/display-1.html |url-status=dead }}</ref> * Gallery of Ancient [[Chinese bronzes|Chinese Bronze]] * Gallery of Ancient Chinese [[Sculpture]] * Gallery of Ancient [[Chinese ceramics|Chinese Ceramics]] * Gallery of Ancient Chinese [[Jade]]s * Gallery of Ancient [[Chinese painting|Chinese Paintings]] * Gallery of Ancient [[Chinese calligraphy|Chinese Calligraphy]] * Gallery of Ancient [[Chinese seal|Chinese Seals]] * Gallery of Ancient Chinese [[Numismatics]] * Gallery of [[Chinese furniture]] in [[Ming Dynasty|Ming]] and [[Qing Dynasty|Qing]] dynasties * Gallery of Arts and Crafts by [[Chinese Minorities]] <gallery mode="packed" heights="160px"> File:You with zigzag thunder pattern.jpg|[[You (vessel)|You]] with zigzag thunder pattern, early [[Zhou dynasty]] File:上海博物馆藏汝窑青瓷.JPG|[[Ru ware]] porcelain wares from the [[Northern Song dynasty]] File:上海博物馆藏明式家具.JPG|Ming Dynasty style furniture and room arrangement File:Tibetalian's mask.JPG|Colour lacquered ''Tiaoshen'' ({{lang|zh|跳神}}) Mask of Tibetan ethnicity File:Westerner on a camel.jpg|[[Sogdia]]n on a camel, in ''[[Sancai]]'' style, [[Tang dynasty]] File:Da Ke ding.jpg|[[Da Ke ding]], from late [[Western Zhou]] File:Hunyuan Xizun.jpg|Xi [[Zun]] ({{lang|zh|牺尊}}), from the late [[Spring and Autumn period]] File:Jinhousu Bianzhong.JPG|[[Bianzhong]] of Marquis Su of Jin, from Western Zhou File:Round fan with grass style writting by Zhao Ji.jpg|Calligraphy on a round fan by [[Emperor Huizong of Song]] </gallery> == അവലംബം== {{Reflist|2}} == ബിബ്ലിയോഗ്രാഫി== Chen Xiejan, Doo R, Wang Yue (2006) Shanghai Museum's Collection of Ancient Coins from the Silk Road ==External links== {{Commons category}} * [http://www.shanghaimuseum.net/cn/index.jsp Shanghai Museum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120616190145/http://www.shanghaimuseum.net/cn/index.jsp |date=2012-06-16 }} * [http://www.chinamuseums.com China Museums] * [http://www.chinapicturespub.com/municipality/shanghai-china/shanghai-museum-travel.html Shanghai Museum Pictures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100510055341/http://www.chinapicturespub.com/municipality/shanghai-china/shanghai-museum-travel.html |date=2010-05-10 }} {{Huangpu District, Shanghai}} {{Museums in Shanghai}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മ്യൂസിയങ്ങൾ]] loiwfxg5dtsz2xl5tahzkrb5x03tlo8 0 583842 4617256 3866318 2026-05-04T20:26:29Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617256 wikitext text/x-wiki സിംബയോസിസ് ഇന്റർനാഷണലിന്റെ (ഡീംഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി) സ്ഥാപകനും ചാൻസലറുമായ പ്രൊഫ. ഡോ. എസ്.ബി.മുജുംദാറിന്റെ ആശയമാണ് '''സിംബയോസിസ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ഫോർ വുമൺ'''.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://smcw.edu.in/|title=Women's Medical College in Pune,India {{!}} Symbiosis Medical College for Women|access-date=2023-01-04}}</ref> ഇന്ത്യയുടെ പ്രഥമ വനിത ഡോക്ടറായ ശ്രീമതി [[ആനന്ദി ഗോപാൽ ജോഷി|ആനന്ദിഭായ് ജോഷി]]<nowiki/>യെക്കുറിച്ചുള്ള ജീവചരിത്ര സിനിമ കണ്ടതിന് ശേഷമാണ് സ്ത്രീകൾക്ക് മാത്രമായി ഒരു മെഡിക്കൽ കോളേജ് എന്ന ആശയം ഉടലെടുത്തത്. സ്ത്രീ ശാക്തീകരണവും വനിതാ ഡോക്ടർമാരുടെ എണ്ണം വർധിപ്പിച്ച് രാഷ്ട്രനിർമ്മാണത്തിന് സംഭാവന നൽകലും ലക്ഷ്യമിട്ട്, സിംബയോസിസ് ഫാക്കൽറ്റി ഓഫ് ഹെൽത്ത് സയൻസസിന് കീഴിൽ സ്ത്രീകൾക്കായി ഈ പ്രത്യേക മെഡിക്കൽ കോളേജ് സ്ഥാപിച്ചു. പൂനെയിലെ ലാവലെയിലുള്ള സിംബയോസിസ് ഇന്റർനാഷണലിന്റെ (ഡീംഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി) കാമ്പസിലാണ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. വാർഷിക പ്രവേശനം 150 വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് മാത്രമായി പരിമിതപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. മെഡിക്കൽ കോളേജിലും അനുബന്ധമായ സിംബയോസിസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഹോസ്പിറ്റൽ ആൻഡ് റിസർച്ച് സെന്ററിലും അത്യാധുനിക അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും സൗകര്യങ്ങളും ഉണ്ട്. പൂനെയിലെ സിംബയോസിസ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ബിസിനസ് മാനേജ്‌മെന്റ്, സിംബയോസിസ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഡിജിറ്റൽ ആൻഡ് ടെലികോം മാനേജ്‌മെന്റ്, സിംബയോസിസ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മീഡിയ & കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ, സിംബയോസിസ് സ്കൂൾ ഓഫ് ബയോളജിക്കൽ സയൻസസ്, സിംബയോസിസ് സ്കൂൾ ഓഫ് ഫോട്ടോഗ്രഫി, സിംബയോസിസ് സ്കൂൾ ഓഫ് പാചക കല, സിംബയോസിസ് സ്കൂൾ എന്നിങ്ങനെ ലാവലെ കാമ്പസിലെ സിസ്റ്റർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടുകൾ.<ref name=":0" /> സ്‌പോർട്‌സ് സയൻസസ്, സിംബയോസിസ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്‌നോളജി, സിംബയോസിസ് സ്‌കൂൾ ഓഫ് ബാങ്കിംഗ് ആൻഡ് ഫിനാൻസ് & ഗവേഷണ കേന്ദ്രങ്ങളായ സിംബയോസിസ് സെന്റർ ഫോർ വേസ്റ്റ് റിസോഴ്‌സ് മാനേജ്‌മെന്റ്, സിംബയോസിസ് സെന്റർ ഫോർ സ്റ്റെം സെൽ റിസർച്ച്, സിംബയോസിസ് സെന്റർ ഫോർ ബിഹേവിയറൽ സ്റ്റഡീസ്, സിംബയോസിസ് സെന്റർ ഫോർ നാനോ സയൻസ് ആൻഡ് നാനോ ടെക്‌നോളജി, സിംബയോസിസ് സെന്റർ ഫോർ മെഡിക്കൽ അക്കാദമിക്, ഗവേഷണം എന്നിവയിൽ ശക്തമായ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാൻ ഇമേജ് വിശകലനം സഹായിക്കും.<ref name=":0" /> അക്കാദമിക് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചറുകൾക്ക് പുറമേ, താമസക്കാർക്കും ജീവനക്കാർക്കും മികച്ച പാർപ്പിട സൗകര്യങ്ങൾ കാമ്പസിനുള്ളിൽ ലഭ്യമാണ്. കോളേജ് സൗകര്യങ്ങളുടെ ഒരു സുപ്രധാന ഘടകമായ ദേശീയ അന്തർദേശീയ പാഠപുസ്തകങ്ങളും മെഡിക്കൽ ജേണലുകളും ആവശ്യമായ ഒരു മുഴുവൻ എയർകണ്ടീഷൻ ചെയ്ത ലൈബ്രറിയും കോളേജിലുണ്ട്. ഓരോ വർഷവും സിംബയോസിസ് മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ ബാച്ചിലർ ഓഫ് മെഡിസിൻ & ബാച്ചിലർ ഓഫ് സർജറി (എംബിബിഎസ്) പ്രോഗ്രാമിൽ പ്രവേശനം നേടുകയും ഓരോ വർഷവും നീറ്റ് പരീക്ഷയുടെ മെറിറ്റ് ലിസ്റ്റിൽ ഒന്നാമതെത്തുന്ന 5 പെൺകുട്ടികൾക്ക് ഡോ. ആനന്ദി ഗോപാൽ സ്കോളർഷിപ്പ് നൽകും.<ref>{{Cite web|url=https://smcw.edu.in/dr_anandi_gopal|access-date=2023-01-04}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == അവലംബം == 6lfgxovhqdopb8zmixuo1uehud38tgw 0 593659 4617298 3911043 2026-05-05T03:27:06Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617298 wikitext text/x-wiki {{PU|Stina Quint}} {{Infobox person | name = സ്റ്റിന ക്വിന്റ് | image = Stina Quint.png | caption = സ്റ്റീന ക്വിന്റ് 1909-ൽ | birth_name = ക്രിസ്റ്റീന ക്വിന്റ് | birth_date = {{Birth date|1859|04|13|df=yes}} | birth_place = Frillestad, [[Sweden]] | death_date = {{Death date and age|1924|10|30|1859|04|13|df=yes}} | death_place = [[സ്റ്റോക്ക്ഹോം]], സ്വീഡൻ | nationality = സ്വീഡിഷ് | occupation = {{hlist|Educator|editor|politician}} | spouse = | parents = {{hlist|Ola Quint|Elna Kristina}} | relatives = }} '''ക്രിസ്റ്റീന ക്വിന്റ്''' (ജീവിതകാലം: 13 ഏപ്രിൽ 1859 - 30 ഒക്ടോബർ 1924) ഒരു [[സ്വീഡിഷ് ഭാഷ|സ്വീഡിഷ്]] അദ്ധ്യാപിക, കുട്ടികളുടെ പത്രത്തിൻറെ എഡിറ്റർ, വോട്ടവകാശവാദി , [[സ്ത്രീ സമത്വവാദം|സ്ത്രീ സമത്വവാദി]] എന്നീ നിലകളിൽ പ്രശസ്തയായ വനിതയായിരുന്നു. [[സ്വീഡൻ|സ്വീഡനിലെ]] ആദ്യകാല ബാല മാസികകളിലൊന്നായിരുന്ന കമ്രാത്‌പോസ്റ്റന്റെ (ഫോക്‌സ്‌കോളൻസ് ബാർണ്ടിഡ്‌നിംഗ്) സ്ഥാപകയും എഡിറ്ററുമായിരുന്നു അവർ. രാജ്യത്തെ വനിതകളുടെ [[വോട്ടവകാശം|വോട്ടവകാശ]] പ്രസ്ഥാനത്തിലെ ഒരു സജീവ അംഗമായിരുന്ന ക്വിന്റ് 1917-ൽ ആരംഭിച്ചതുമുതൽ മോഡേറാറ്റ ക്വിന്നേഴ്‌സ് റോസ്‌ട്രോറ്റ്‌സ്‌ഫോറെനിംഗിന്റെ ഡെപ്യൂട്ടി ചെയർ ആയി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.<ref name="skbl">{{cite web|url=https://www.skbl.se/en/artikel/StinaQuint|title=Kristina (Stina) Quint|access-date=10 June 2021|last1=Petersson|first1=Ann-Marie|date=8 March 2018|website=[[Svenskt kvinnobiografiskt lexikon]]|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="pet">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=XqaTzQBVDCAC|title=International Companion Encyclopedia of Children's Literature|last=Hun|first=Peter|date=1996|publisher=Routledge|isbn=9780415088565|access-date=10 June 2021}}</ref><ref name="bon">{{cite news|title=Forever Young|url=https://www.bonnier.com/en/news/forever-young|access-date=16 June 2021|work=[[Bonnier Group|Bonnier]]|date=3 May 2012}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ജീവിതരേഖ == 1859 ഏപ്രിൽ 13-ന് സ്കാനിയയിലെ ഫ്രില്ലെസ്റ്റാഡ് പാരിഷിൽ പട്ടാളക്കാരനായിരുന്ന ഒല ക്വിന്റിന്റെയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ ഭാര്യ എൽന ക്രിസ്റ്റീനയുടെയും അഞ്ച് മക്കളിൽ ഒരാളായാണ് സ്റ്റീന ക്വിന്റ് ജനിച്ചത്. == അവലംബം == hclvcny5n0pwvua2osbcpx8shu5azn7 0 604267 4617287 4558421 2026-05-05T02:28:39Z ~2026-27140-08 217294 4617287 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=നവംബർ 2023}} {{rough translation|1=ഇംഗ്ലീഷ്|listed=yes|date=2023 ഓഗസ്റ്റ്}} {{Family name hatnote|Putellas|Segura|lang=Catalan}} {{Infobox football biography | name = Alexia Putellas | image = Barcelona femení 2023 Champions League Plaça Sant Jaume 08 (Alexia Putellas).jpg | caption = Putellas in 2023 | full_name = '''Spanish:''' Alexia Putellas Segura<br>'''Catalan:''' Alèxia Putellas i Segura | birth_date = {{birth date and age|1994|2|4|df=y}}<ref name="FIFA 2015"/> | birth_place = [[Mollet del Vallès]], [[Province of Barcelona|Barcelona]], Catalonia, Spain<ref>{{cite web |url=http://www.fcbarcelona.com/football/feminine/women-a/staff/players/alexia |title=Alexia profile |publisher=[[FC Barcelona]] |access-date=27 June 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629072549/http://www.fcbarcelona.com/football/feminine/women-a/staff/players/alexia |archive-date=29 June 2015}}</ref> | height = 1.73 m<ref name="FIFA 2015"/> | position = [[Midfielder]] | currentclub = [[FC Barcelona Femení|Barcelona]] | clubnumber = 11 | youthyears1 = 2001–2005 | youthclubs1 = [[CE Sabadell (women)|Sabadell]] | youthyears2 = 2005–2006 | youthclubs2 = [[FC Barcelona (women)|Barcelona]] | youthyears3 = 2006–2010 | youthclubs3 = [[RCD Espanyol (women)|Espanyol]] | years1 = 2010–2011 | clubs1 = [[RCD Espanyol (women)|Espanyol]] | caps1 = 25 | goals1 = 3 | years2 = 2011–2012 | clubs2 = [[Levante UD (women)|Levante]] | caps2 = 34 | goals2 = 15 | years3 = 2012–2026 | clubs3 = [[FC Barcelona Femení|Barcelona]] | caps3 = 281 | goals3 = 126 | nationalyears1 = 2006–2008 | nationalteam1 = Catalonia U14 | nationalyears2 = 2008–2010 | nationalteam2 = Catalonia U16 | nationalyears3 = 2009–2011 | nationalteam3 = [[Spain women's national under-17 football team|Spain U17]] | nationalyears4 = 2011–2013 | nationalteam4 = [[Spain women's national under-19 football team|Spain U19]] | nationalcaps4 = 20 | nationalgoals4 = 13 | nationalyears5 = 2012–2026 | nationalteam5 = [[Spain women's national football team|Spain]] | nationalcaps5 = 104 | nationalgoals5 = 28 | nationalyears6 = 2014–2026 | nationalteam6 = [[Catalonia women's national football team|Catalonia]] | nationalcaps6 = 3 | nationalgoals6 = 1 | club-update = 21 May 2023 | nationalteam-update = 26 July 2023 | medaltemplates = {{Medal|Sport|[[Women's association football|Women's football]]}} {{Medal|Country|{{fbw|Spain}}}} {{Medal|Comp|[[FIFA Women's World Cup]]}} {{Medal|W|[[2023 FIFA Women's World Cup|2023 Australia-New Zealand]]|}} }} '''Alexia Putellas Segura''' {{Efn|Per the [[Royal Spanish Football Federation]];<ref name="FIFA 2015">{{cite news |url=http://www.fifadata.com/document/FWWC/2015/pdf/FWWC_2015_SquadLists.pdf |title=List of Players – 2015 FIFA Women's World Cup |work=[[FIFA|Fédération Internationale de Football Association]] |access-date=18 June 2015 |archive-date=10 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160410062327/http://www.fifadata.com/document/FWWC/2015/pdf/FWWC_2015_SquadLists.pdf |url-status=dead }}</ref> this and her Catalan name are included in her biography on the website of ''[[Sport (Spanish newspaper)|Sport]]''.<ref name=SportBio/>}} ( [[കാറ്റലൻ ഭാഷ|Catalan]] : Alèxia Putellas i Segura, {{Efn|Per the [[Catalan Football Federation]],<ref>{{Cite web |date=17 October 2022 |title=Alèxia Putellas fa història en guanyar la Pilota d'Or per segon any consecutiu |url=https://www.fcf.cat/noticia/alexia-putellas-fa-historia-en-guanyar-la-pilota-d-or-per-segon-any-consecutiu/17/10/2022 |access-date=2022-11-10 |website=Federació Catalana de Futbol |language=ca}}</ref> and the councils of [[City Council of Barcelona|Barcelona]]<ref name=":0">{{Cite web |date=2022 |title=The City Council awards the Gold Medal for Sporting Merit to Alèxia Putellas and Laia Palau |url=https://ajuntament.barcelona.cat/esports/noticies/the-city-council-awards-the-gold-medal-for-sporting-merit-to-alexia-putellas-and-laia-palau_1214123 |access-date=2022-11-10 |website=ajuntament.barcelona.cat}}</ref> and [[Executive Council of Catalonia|Catalonia]].<ref name=gencat>{{cite web |title=Alèxia Putellas i Segura |url=http://presidencia.gencat.cat/ca/ambits_d_actuacio/premis/creus-de-sant-jordi/edicions/2021/putellas-segura-alexia |access-date=2022-11-10 |website=Departament de la Presidència |language=ca-ES |archive-date=2022-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221110003016/https://presidencia.gencat.cat/ca/ambits_d_actuacio/premis/creus-de-sant-jordi/edicions/2021/putellas-segura-alexia |url-status=dead }}</ref> This and her Spanish name are included in her biography on the website of ''[[Sport (Spanish newspaper)|Sport]]''.<ref name=SportBio>{{cite web |title=Alexia Putellas |url=https://www.sport.es/es/temas/alexia-putellas-43853 |access-date=2022-11-10 |website=Sport |language=Spanish|quote=Alèxia Putellas i Segura o Alexia Putellas Segura, es una futbolista española, nacida en Mollet del Vallès, Barcelona, el 4 de febrero de 1994.}}</ref>}} {{IPA-ca|alˈɛksiə puteʎəs|pron}} ;<ref>{{Cite AV media|url=https://www.ccma.cat/tv3/alacarta/collapse/alexia-putellas-la-temporada-2016-17-em-vaig-oferir-per-marxar-del-barca/video/6182075/|title=Col·lapse - Alèxia Putellas: "La temporada 2016-17 em vaig oferir per marxar del Barça"|date=22 October 2022|last=Ustrell|first=Ricard|language=ca|access-date=2022-11-10}}</ref> ജനനം 4 ഫെബ്രുവരി 1994), പലപ്പോഴും '''അലക്‌സിയ''' എന്നറിയപ്പെടുന്നു, [[കാറ്റലോണിയ|കാറ്റലോണിയയിൽ]] നിന്നുള്ള ഒരു സ്പാനിഷ് പ്രൊഫഷണൽ [[ഫുട്ബോൾ|ഫുട്‌ബോൾ കളിക്കാരനാണ്]], അവർ ക്യാപ്റ്റൻ ആയ ബാഴ്‌സലോണ ലിഗ എഫ് ക്ലബ്ബിന്റെയും സ്‌പെയിൻ വനിതാ ദേശീയ ടീമിന്റെയും മിഡ്‌ഫീൽഡറായി കളിക്കുന്നു. ക്യാപ്റ്റനായി. അവർ മുമ്പ് എസ്പാൻയോളിനും ലെവന്റെയ്ക്കും വേണ്ടി കളിച്ചിട്ടുണ്ട്, കൂടാതെ കാറ്റലോണിയയെ പ്രതിനിധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2022-ഓടെ ഒരു യൂറോപ്യൻ കളിക്കാരന് ലഭ്യമായ എല്ലാ പ്രധാന ക്ലബ്ബുകളും വ്യക്തിഗത അവാർഡുകളും നേടിയതിനാൽ,<ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.uefa.com/womenschampionsleague/news/0277-158568ae3dcc-6f41b1f221c1-1000--how-brilliant-is-uefa-and-ballon-d-or-award-winner-alexia-putel/|title=How brilliant is UEFA and Ballon d'Or award winner Alexia Putellas?|access-date=2022-10-17|last=UEFA.com|date=2022-10-17|website=UEFA.com}}</ref><ref name=":14">{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/asifburhan/2022/10/17/alexia-putellas-becomes-first-spanish-born-player-to-win-ballon-dor-twice/|title=Alexia Putellas Becomes First Spanish-Born Player To Win Ballon D'Or Twice|access-date=2022-12-04|last=Burhan|first=Asif|website=Forbes|language=en}}</ref> ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച സമകാലിക വനിതാ ഫുട്ബോൾ കളിക്കാരിയായും എക്കാലത്തെയും മികച്ച വനിതകളിലൊരാളായും പരക്കെ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. {{Efn|Including by journalists for [[CNN]],<ref>{{cite web |last1=McSweeney |first1=Eoin |last2=Anderson |first2=Becky |last3=Pourahmadi |first3=Adam |last4=De Oliva |first4=Ana |date=2022-01-07 |title=Alexia Putellas: Best female player believes women's football will be properly respected around the world in five years |url=https://www.cnn.com/2022/01/07/football/alexia-putellas-womens-football-ctw-spt-intl/index.html |access-date=2022-10-17 |website=CNN}}</ref> ''[[The Guardian]]'',<ref name=":6">{{cite web |last=Redondo |first=Bea |date=2021-12-10 |title='Always wanting more' – how Alexia Putellas became the best in the world |url=https://www.theguardian.com/football/2021/dec/10/always-wanting-more-how-alexia-putellas-became-the-best-in-the-world |access-date=2022-10-17 |website=the Guardian}}</ref> [[ESPN]],<ref>{{cite web |date=2022-09-23 |title=Best women's players in FIFA 23, including Putellas, Miedema, Renard, Kerr and more |url=https://www.espn.co.uk/football/blog-the-toe-poke/story/4752142/fifa-23-womens-ratings-alexia-putellas-soarsuswnt-struggleengland-starplus-new-names-and-more |access-date=2022-10-17 |website=ESPN.com}}</ref> ''Just Women's Sports'';<ref>{{cite web |last=Brennan |first=Clare |date=2022-06-27 |title=Alexia Putellas named world's No. 1 player, Sam Kerr No. 2 |url=https://justwomenssports.com/alexia-putellas-world-no-1-player-sam-kerr-no-2/ |access-date=2022-10-17 |website=Just Women's Sports}}</ref> her Barcelona teammate and predecessor as [[The Best FIFA Women's Player|The Best]], [[Lucy Bronze]];<ref>{{cite web |date=2022-10-18 |title=Lucy Bronze es rendeix a Alexia: "Serà fantàstic quan torni" |url=https://www.ccma.cat/esport3/lucy-bronze-es-rendeix-a-alexia-sera-fantastic-quan-torni/noticia/3190825/ |access-date=2022-11-29 |website=CCMA |language=ca}}</ref> and the [[Laureus World Sports Awards|Laureus Sport for Good Foundation]].<ref>{{cite web|title=Alexia Putellas|url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2022/laureus-world-sportswoman/alexia-putellas|access-date=2023-03-27|website=Laureus|archive-date=2023-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230327115038/https://www.laureus.com/world-sports-awards/2022/laureus-world-sportswoman/alexia-putellas|url-status=dead}}</ref>}} 2022-ൽ, വനിതാ ഫുട്ബോൾ റിപ്പോർട്ടർ ആസിഫ് ബുർഹാൻ, പുട്ടെല്ലസിന്റെ "സ്പോർട്സിനോടുള്ള അർപ്പണബോധം സ്ത്രീകളുടെ കളിയിൽ വിപ്ലവം സൃഷ്ടിച്ചു" എന്ന് എഴുതി.<ref name=":7">{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/asifburhan/2022/11/28/intimate-documentary-on-alexia-putellas-to-premiere-on-amazon-prime-video/|title=Intimate Documentary On Alexia Putellas To Premiere On Amazon Prime Video|access-date=2022-11-28|last=Burhan|first=Asif|website=Forbes}}</ref> തന്റെ യുവജീവിതത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും എസ്പാൻയോളിന്റെ നിരയിൽ ചെലവഴിച്ചതിന് ശേഷം 2012 മുതൽ പുട്ടെല്ലസ് ബാഴ്‌സലോണയ്‌ക്കായി കളിച്ചു. ബാഴ്‌സലോണയ്‌ക്കൊപ്പം, ഏഴ് ലീഗ് കിരീടങ്ങളും ഏഴ് കോപാസ് ഡി ലാ റെയ്‌നയും രണ്ട് യുവേഫ വനിതാ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ട്രോഫികളും അവർ നേടിയിട്ടുണ്ട്. ബാഴ്‌സലോണയുടെ 2020-21 സീസണിൽ, അവരുടെ ടീം ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗും അതിന്റെ ഫലമായി കോണ്ടിനെന്റൽ ട്രെബിളും നേടിയതിനാൽ അവർ ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു, രണ്ടും അവരുടെ ചരിത്രത്തിൽ ആദ്യമായി. പുട്ടെല്ലസ് പിന്നീട് യുവേഫ വിമൻസ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദി ഇയർ അവാർഡ്, ബാലൺ ഡി ഓർ ഫെമിനിൻ, 2021-ലെ മികച്ച ഫിഫ വനിതാ താരം എന്നിവ നേടി, ഒരേ വർഷം മൂന്നും നേടുന്ന ആദ്യ കളിക്കാരനായി. 2022-ൽ, ACL പരിക്ക് കാരണം UEFA വിമൻസ് യൂറോ 2022 നഷ്‌ടമായെങ്കിലും, അവർ മൂന്ന് അവാർഡുകളും വീണ്ടും നേടി, തുടർച്ചയായി വർഷങ്ങളിൽ അവയിലേതെങ്കിലും നേടുന്ന ആദ്യ വനിതയായി.<ref name=":4"/><ref name=":24">{{Cite web|url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/putellas-wins-best-fifa-womens-player-award-for-second-year-running-mead-morgan|title=Putellas wins Best FIFA Women's Player award for second year running|access-date=1 March 2023|date=February 2023|website=FIFA}}</ref> 2022–23ൽ ബാഴ്‌സലോണ കോണ്ടിനെന്റൽ ട്രെബിൾ ആവർത്തിച്ചു, പക്ഷേ പുട്ടെല്ലസ് പരുക്കിന്റെ പിടിയിലായിരുന്നില്ല. അന്താരാഷ്‌ട്ര വേദിയിൽ, സ്‌പെയിനിന്റെ യൂത്ത് നാഷണൽ ടീമുകൾക്കൊപ്പം പുട്ടെല്ലസ് വിജയിച്ചു, രണ്ട് UEFA വനിതാ U-17 യൂറോകൾ ( 2010 ലും 2011 ലും ) നേടുകയും 2012 UEFA വനിതാ U-19 യൂറോയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനം നേടുകയും ചെയ്തു. 2013 ലെ യുവേഫ വനിതാ യൂറോയ്ക്കുള്ള സ്പെയിനിന്റെ സീനിയർ ദേശീയ ടീമിനായി അവർ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു, അതിനുശേഷം ടീമിനൊപ്പം മറ്റ് നാല് പ്രധാന അന്താരാഷ്ട്ര മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തിട്ടുണ്ട്: സ്പെയിനിന്റെ [[ഫിഫ വനിതാ ലോകകപ്പ്|FIFA വനിതാ ലോകകപ്പ്]] അരങ്ങേറ്റം 2015, 2017 യൂറോ, [[2019 ഫിഫ വനിതാ ലോകകപ്പ്|2019 ലോകകപ്പ്]], 2023. സ്പെയിൻ നേടിയ ലോകകപ്പ് . 2022 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, മുൻ ലെഫ്റ്റ് ബാക്ക് മെലാനി സെറാനോയ്ക്ക് പിന്നിൽ ബാഴ്‌സലോണയ്‌ക്കായി എക്കാലത്തെയും മികച്ച രണ്ടാമത്തെ പ്രകടനമാണ് പുട്ടെല്ലസിന് ഉള്ളത്, കൂടാതെ മുൻ സ്‌ട്രൈക്കർ ജെന്നിഫർ ഹെർമോസോയ്ക്ക് പിന്നിൽ അവരുടെ എക്കാലത്തെയും ഉയർന്ന രണ്ടാമത്തെ സ്‌കോററാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.sport.es/es/noticias/futbol-femenino-barca/alexia-putellas-iguala-vicky-losada-13215663|title=Barça Femenino {{!}} Alexia Putellas iguala a Vicky Losada en partidos oficiales con el Barça|access-date=2022-04-03|last=Calaff|first=Àlex|date=2022-02-09|website=Sport|language=es}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://as.com/futbol/2021/04/17/femenino/1618676619_991210.html|title=Vicky Losada, una capitana histórica para el Barça|access-date=9 June 2021|last=Jiménez|first=Mayca|date=21 August 2019|website=as.com|publisher=[[Diario AS|AS]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204630/https://as.com/futbol/2021/04/17/femenino/1618676619_991210.html|archive-date=24 June 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fcbarcelona.es/es/noticias/1674269/jenni-hermoso-y-alexia-con-el-record-goleador-a-tiro|title=Jenni Hermoso y Alexia, con el récord goleador a tiro|access-date=7 June 2021|date=29 May 2020|website=fcbarcelona.com|publisher=[[FC Barcelona]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624203152/https://www.fcbarcelona.es/es/noticias/1674269/jenni-hermoso-y-alexia-con-el-record-goleador-a-tiro|archive-date=24 June 2021}}</ref> 2021ൽ മാർട്ട ടോറെജോണിന്റെ 90 മത്സരങ്ങൾ എന്ന റെക്കോർഡ് മറികടന്ന് സ്പെയിനിനായി 104 മത്സരങ്ങൾ കളിച്ചതിന്റെ റെക്കോർഡും അവർ സ്വന്തമാക്കി. == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == {{Quote box | quoted = true | bgcolor = #FFFFF0 | salign = left | width = 300px | align = right | quote = They say that at school she played with all the boys and that she was the Maradona of the playground... because she dribbled around all of her classmates as if they were broomsticks. | source = – Putellas somewhat humorously described by La Sotana in their ''Gran Enciclopèdia del Barça''<ref>{{cite book|isbn=978-8419172938|title=Gran Enciclopèdia del Barça|author=La Sotana|date=8 March 2023|publisher=Blackie Books|language=Catalan|page=104|quote=Diuen que al coŀlego juga amb tot de nens i que és la Maradona del pati... perquè es regatejava tots els companys de classe com si fossin pals d'escombra.}}</ref> }} <references /> ബാഴ്‌സലോണ പ്രവിശ്യയിലെ ഒരു മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായ മൊലെറ്റ് ഡെൽ വല്ലേസിൽ ജൗം പുറ്റെല്ലസ് റോട്ടയുടെയും എലിസബറ്റ് "എലി" സെഗുര സബാറ്റെയുടെയും മകനായി 1994 ഫെബ്രുവരി 4 നാണ് അലക്സിയ പുറ്റെല്ലസ് സെഗുര ജനിച്ചത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.sport.es/es/noticias/futbol-femenino-barca/domingo-madres-johan-cruyff-11694708|title=Domingo de madres en el Johan Cruyff|access-date=7 June 2021|date=2 May 2021|website=sport.es|publisher=[[Sport (Spanish newspaper)|SPORT]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210522144434/https://www.sport.es/es/noticias/futbol-femenino-barca/domingo-madres-johan-cruyff-11694708|archive-date=22 May 2021}}</ref><ref name="celebritymenayo">{{Cite web|url=https://www.marca.com/2015/11/09/futbol/futbol_femenino/1447063995.html|title=Una 'Celebrity' con mucho gol|access-date=4 June 2021|last=Menayo|first=David|date=9 November 2015|website=marca.com|publisher=[[Marca (newspaper)|MARCA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624205153/https://www.marca.com/2015/11/09/futbol/futbol_femenino/1447063995.html|archive-date=24 June 2021}}</ref> അവർക്ക് ആൽബ എന്ന ഇളയ സഹോദരിയുണ്ട്.<ref name=":21">{{Cite web|url=https://theathletic.com/3319100/2022/05/19/barcelona-alexia-putellas/|title=Barcelona and Spain's Alexia Putellas, the full story: 'She reminds me of Busquets and Iniesta. She is gold in every way'|access-date=2022-12-09|last=Harpur|first=Charlotte|website=The Athletic}}</ref> ചെറുപ്പം മുതലേ [[എഫ്.സി. ബാഴ്സലോണ|എഫ്‌സി ബാഴ്‌സലോണയുടെ]] പിന്തുണക്കാരിയാണ് പുട്ടെല്ലസ് <ref>{{Cite web|url=https://as.com/futbol/2021/01/10/femenino/1610303347_321775.html|title=Así vivió Alexia Putellas su primer partido en el Camp Nou|access-date=14 June 2021|last=Griñán|first=Marta|date=10 January 2021|website=as.com|publisher=[[Diario AS|AS]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204359/https://as.com/futbol/2021/01/10/femenino/1610303347_321775.html|archive-date=24 June 2021}}</ref> കൂടാതെ മോളെറ്റ് ഡെൽ വാലെസിന്റെ ''പെനിയയ്‌ക്കൊപ്പം'' തന്റെ പിതാവിനൊപ്പം [[ക്യാമ്പ് നൂ|ക്യാമ്പ് നൗവിൽ]] മത്സരങ്ങൾ കാണാൻ പോകുമായിരുന്നു.<ref name="putellasgoleshistoricos">{{Cite web|url=https://as.com/futbol/2021/01/08/femenino/1610062451_205401.html|title=Alexia Putellas se abona a los goles históricos con el Barça|access-date=14 June 2021|last=Jiménez|first=Mayca|date=8 January 2021|website=as.com|publisher=[[Diario AS|AS]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624205742/https://as.com/futbol/2021/01/08/femenino/1610062451_205401.html|archive-date=24 June 2021}}</ref><ref name=":22" /> അവർ കുടുംബത്തോടൊപ്പം ലാ ബൊലേറ എന്ന പ്രാദേശിക ബാറിൽ ബാഴ്‌സലോണ മത്സരങ്ങൾ കാണുമായിരുന്നു;<ref name=":22">{{Cite web|url=https://www.theplayerstribune.com/posts/alexia-putellas-barcelona-soccer|title=Football Has No Gender|access-date=2023-02-03|last=Putellas|first=Alexia|date=2022-02-01|website=[[The Players' Tribune]]}}</ref> [[റിയൽ മാഡ്രിഡ് സി.എഫ്|റയൽ മാഡ്രിഡിനെ]] പിന്തുണയ്ക്കുന്ന ഒരു കസിൻ ഒഴികെ, തന്റെ കുടുംബം എല്ലായ്‌പ്പോഴും ക്ലബ്ബിന്റെ മതഭ്രാന്തരായ പിന്തുണക്കാരായിരുന്നുവെന്ന് അവർ പറഞ്ഞു.<ref name=":4"/> ചെറുപ്പത്തിൽ, പുട്ടെല്ലസ് പുരുഷ ഫുട്ബോൾ താരങ്ങളായ [[ആന്ദ്രേ ഇനിയേസ്റ്റ|ആന്ദ്രേസ് ഇനിയേസ്റ്റ]], റിവാൾഡോ,<ref name=":10" /> ബാഴ്സലോണയ്ക്ക് വേണ്ടി കളിച്ച [[റൊണാൾഡീഞ്ഞോ]] എന്നിവരെയും ഒളിമ്പിക് ലിയോണായിസിന് വേണ്ടി കളിച്ച വനിതാ ഫുട്ബോൾ താരം ലൂയിസ നെസിബിനെയും ആരാധിച്ചു.<ref name="celebritymenayo" /><ref name="tacticalroom">{{Cite web|url=https://www.martiperarnau.com/alexia-putellas-el-futbol-me-llena/|title=Alexia Putellas: "El fútbol me llena"|access-date=7 June 2021|last=Moreno|first=Fran|date=15 December 2012|website=martiperarnau.com|publisher=The Tactical Room|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204751/https://www.martiperarnau.com/alexia-putellas-el-futbol-me-llena/|archive-date=24 June 2021}}</ref> ഇനിയേസ്റ്റ വിഗ്രഹാരാധന തിരികെ നൽകി, പുട്ടെല്ലസിനെ ഒരു റോൾ മോഡൽ എന്ന് വിളിക്കുകയും എഫ്‌സി ബാഴ്‌സലോണയുടെ മൂല്യങ്ങൾ താൻ ഉൾക്കൊള്ളുന്നുവെന്ന് പറയുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://as.com/futbol/2020/03/12/femenino/1584051182_392104.html|title=Alexia, la fan de Iniesta que se ganó su respeto en el Barça|access-date=22 June 2021|last=Jiménez|first=Mayca|date=13 March 2021|website=as.com|publisher=[[Diario AS|AS]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624202714/https://as.com/futbol/2020/03/12/femenino/1584051182_392104.html|archive-date=24 June 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sport.es/es/noticias/barca/iniesta-alexia-referente-del-barca-7594769|title=Iniesta: "Alexia es un referente del Barça"|access-date=22 June 2021|date=15 October 2019|website=sport.es|publisher=[[Sport (Spanish newspaper)|SPORT]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624203156/https://www.sport.es/es/noticias/barca/iniesta-alexia-referente-del-barca-7594769|archive-date=24 June 2021}}</ref> [[ബാസ്ക്കറ്റ്ബോൾ|ബാസ്‌ക്കറ്റ്‌ബോൾ]] കളിക്കുന്ന കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച പുട്ടെല്ലസ് ബാസ്‌ക്കറ്റ്‌ബോളും റോളർ ഹോക്കിയും ടെന്നീസും കുട്ടിക്കാലത്ത് കളിച്ചിരുന്നു.<ref name=":21"/> അവർ സ്കൂളിൽ ഫുട്ബോൾ കളിക്കാൻ തുടങ്ങി, രണ്ട് വേനൽക്കാലത്ത് സേവി നടത്തിയ ഫുട്ബോൾ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തു,<ref>{{Cite web|url=https://www.eluniverso.com/entretenimiento/gente/quien-es-alexia-putellas-la-unica-mujer-espanola-en-ganar-el-balon-de-oro-y-que-se-identifica-con-rosalia-nota/|title=¿Quién es Alexia Putellas, la única mujer española en ganar el Balón de Oro y que se identifica con Rosalía?|access-date=2023-02-27|date=2023-01-23|website=El Universo|language=es}}</ref> 2001-ൽ ഏഴ് വയസ്സുള്ളപ്പോൾ ഒരു ക്ലബ്ബിൽ ചേരുന്നതിന് മുമ്പ്.<ref name="tacticalroom"/> അവരുടെ അമ്മ അവളെ ഒരു ഫുട്ബോൾ ടീമിൽ ചേരാൻ അനുവദിച്ചു, അവൾ സ്കൂളിൽ കളിക്കുന്നത് നിർത്തി, അവൾ തുടർന്നു. സമൂഹത്തിൽ ഫുട്ബോൾ കളിക്കുന്ന പെൺകുട്ടികളോടുള്ള പ്രത്യേക മുൻവിധി, [2] മാഷിസ്മോയുടെ പ്രതിഫലനമായി പുട്ടെല്ലസ് തന്റെ അമ്മയുടെ അഭ്യർത്ഥനയെ വ്യാഖ്യാനിച്ചു,<ref name=":11" /> അവളുടെ കുടുംബം എല്ലായ്പ്പോഴും അവളുടെ അഭിലാഷങ്ങൾ അംഗീകരിക്കുന്നുവെന്ന് പറഞ്ഞു.<ref name=":4"/> പക്വതയുള്ളതും കരുതലുള്ളതും എന്നാൽ ലജ്ജയില്ലാത്തതുമായ കുട്ടിയായ പുറ്റെല്ലസ് ചെറുപ്പം മുതലേ നേതൃത്വഗുണങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിച്ചു.<ref name=":21" /> അവൾ സ്കൂളിൽ ഫുട്ബോൾ ആസ്വദിച്ചു, അവിടെ അവൾ ഫുട്ബോൾ ടീമുകളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയോ അല്ലെങ്കിൽ ആദ്യം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയോ ആയിരുന്നു,<ref name=":21" /> എന്നാൽ പങ്കെടുക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതിന്റെ പേരിൽ സമപ്രായക്കാരാൽ വശത്താക്കപ്പെട്ടതായി തോന്നിയ സ്ത്രീകളെ അറിയാം <ref name=":16" /> തനിക്ക് കഴിയുമെന്ന് കരുതിയിരുന്നില്ലെന്ന് അവൾ പറഞ്ഞു. സ്ത്രീ ആയതിനാൽ ഒരു ഫുട്ബോൾ കരിയർ ഉണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.elle.com/es/living/ocio-cultura/a41683843/alexia-putellas-balon-oro/|title=Alexia Putellas: "Pensaba que era una profesión para hombres"|last=Alonso|first=Marita|date=2022-10-24|website=ELLE|language=es-ES}}</ref> പുട്ടെല്ലസിന്റെ ആദ്യ ക്ലബ് പ്രാദേശിക CF Mollet UE ആൺകുട്ടികളുടെ ടീമായിരുന്നു; അവർക്ക് അവിടെ മൂന്ന് പരിശീലന സെഷനുകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ, അന്തരീക്ഷം ഇഷ്ടപ്പെടാത്തതിനാൽ അവൾ പോയി, ഉടൻ തന്നെ സബാഡെൽ പെൺകുട്ടികളുടെ ടീമിൽ ചേർന്നു.<ref name=":16" /><ref name=":32">{{Cite web|url=https://www.elmundo.es/deportes/2016/03/23/56f1aaa6ca474146448b458c.html|title=Alexia Putellas: "Llevamos 50 años de atraso"|access-date=2023-06-26|date=2016-03-23|website=ELMUNDO|language=es}}</ref> 2013-ൽ,<ref name="wsumundial">{{Cite web|url=https://www.womenssoccerunited.com/alexis-putellas-espana/|title=Alexia Putellas: "España puede dar la sorpresa en Canadá 2015"|access-date=19 June 2021|last=Urena|first=Elena|date=2 September 2014|website=womenssoccerunited.com|publisher=Women's Soccer United|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624201949/https://www.womenssoccerunited.com/alexis-putellas-espana/|archive-date=24 June 2021}}</ref> പുട്ടെല്ലസ് ബാഴ്‌സലോണയിലെ പോംപ്യൂ ഫാബ്ര യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ ബിസിനസ് അഡ്മിനിസ്‌ട്രേഷനും മാനേജ്‌മെന്റും പഠിക്കാൻ തുടങ്ങി, പിന്നീട് ഫുട്‌ബോളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതിനായി പഠനത്തിൽ നിന്ന് ഇടവേള എടുത്തു.<ref name="readymag">{{Cite web|url=https://readymag.com/wesoda/news/alexia-putellas/|title=Las Virtudes de Alexia Putellas|access-date=18 June 2021|website=readymag.com|publisher=Ready Mag|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624203205/https://readymag.com/wesoda/news/alexia-putellas/|archive-date=24 June 2021}}</ref><ref name="segundopuesto">{{Cite web|url=https://es.uefa.com/womenseuro/news/020b-0e142caf86e0-b86e02dbb2e7-1000--queremos-el-segundo-puesto/amp/|title="Queremos el segundo puesto"|access-date=19 June 2021|last=Martín|first=Dúnia|date=16 July 2013|website=uefa.com|publisher=[[UEFA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624231041/https://es.uefa.com/womenseuro/news/020b-0e142caf86e0-b86e02dbb2e7-1000--queremos-el-segundo-puesto/amp/|archive-date=24 June 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://as.com/futbol/2019/05/17/mas_futbol/1558110401_234387.html|title=Alexia Putellas: "Somos el Barça: queremos ganarlo todo"|access-date=20 June 2021|last=Martínez|first=Alberto|date=18 May 2019|website=as.com|publisher=[[Diario AS|AS]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624203314/https://as.com/futbol/2019/05/17/mas_futbol/1558110401_234387.html|archive-date=24 June 2021}}</ref> സ്പാനിഷ് വനിതാ ഫുട്ബോളിലെ പ്രൊഫഷണലിസത്തിന്റെ അഭാവം മൂലം അവൾ [[അക്കാദമിക ഡിഗ്രികൾ|ബിരുദം]] പഠിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചിരുന്നു;<ref name=":31">{{Cite web|url=https://urbanpitch.com/life-comes-at-you-fast-the-rise-and-astounding-fall-of-espanyol-femeni/,%20https://urbanpitch.com/life-comes-at-you-fast-the-rise-and-astounding-fall-of-espanyol-femeni/|title=Life Comes at You Fast: The Rise and Astounding Fall of Espanyol Femení - Urban Pitch|access-date=2023-06-26|last=Avanessian|first=Emile|date=2022-07-18|language=en-US}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> -ൽ ബാഴ്‌സലോണ പ്രൊഫഷണലായി. ==അവലംബം== ==കുറിപ്പുകൾ== {{notelist}} [[വർഗ്ഗം:ഫെബ്രുവരി 4-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1994-ൽ ജനിച്ചവർ]] lduow7c1arlwc73bqs64azvnk371rw9 4617291 4617287 2026-05-05T02:47:28Z ~2026-27140-08 217294 4617291 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=നവംബർ 2023}} {{rough translation|1=ഇംഗ്ലീഷ്|listed=yes|date=2023 ഓഗസ്റ്റ്}} {{Family name hatnote|Putellas|Segura|lang=Catalan}} {{Infobox football biography | name = Alexia Putellas | image = | caption = | full_name = '''Spanish:''' Alexia Putellas Segura<br>'''Catalan:''' Alèxia Putellas i Segura | birth_date = {{birth date and age|1994|2|4|df=y}}<ref name="FIFA 2015"/> | birth_place = [[Mollet del Vallès]], [[Province of Barcelona|Barcelona]], Catalonia, Spain<ref>{{cite web |url=http://www.fcbarcelona.com/football/feminine/women-a/staff/players/alexia |title=Alexia profile |publisher=[[FC Barcelona]] |access-date=27 June 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629072549/http://www.fcbarcelona.com/football/feminine/women-a/staff/players/alexia |archive-date=29 June 2015}}</ref> | height = 1.73 m<ref name="FIFA 2015"/> | position = [[Midfielder]] | currentclub = [[FC Barcelona Femení|Barcelona]] | clubnumber = 11 | youthyears1 = 2001–2005 | youthclubs1 = [[CE Sabadell (women)|Sabadell]] | youthyears2 = 2005–2006 | youthclubs2 = [[FC Barcelona (women)|Barcelona]] | youthyears3 = 2006–2010 | youthclubs3 = [[RCD Espanyol (women)|Espanyol]] | years1 = 2010–2011 | clubs1 = [[RCD Espanyol (women)|Espanyol]] | caps1 = 25 | goals1 = 3 | years2 = 2011–2012 | clubs2 = [[Levante UD (women)|Levante]] | caps2 = 34 | goals2 = 15 | years3 = 2012–2026 | clubs3 = [[FC Barcelona Femení|Barcelona]] | caps3 = 281 | goals3 = 126 | nationalyears1 = 2006–2008 | nationalteam1 = Catalonia U14 | nationalyears2 = 2008–2010 | nationalteam2 = Catalonia U16 | nationalyears3 = 2009–2011 | nationalteam3 = [[Spain women's national under-17 football team|Spain U17]] | nationalyears4 = 2011–2013 | nationalteam4 = [[Spain women's national under-19 football team|Spain U19]] | nationalcaps4 = 20 | nationalgoals4 = 13 | nationalyears5 = 2012–2026 | nationalteam5 = [[Spain women's national football team|Spain]] | nationalcaps5 = 104 | nationalgoals5 = 28 | nationalyears6 = 2014–2026 | nationalteam6 = [[Catalonia women's national football team|Catalonia]] | nationalcaps6 = 3 | nationalgoals6 = 1 | club-update = 21 May 2023 | nationalteam-update = 26 July 2023 | medaltemplates = {{Medal|Sport|[[Women's association football|Women's football]]}} {{Medal|Country|{{fbw|Spain}}}} {{Medal|Comp|[[FIFA Women's World Cup]]}} {{Medal|W|[[2023 FIFA Women's World Cup|2023 Australia-New Zealand]]|}} }} '''Alexia Putellas Segura''' {{Efn|Per the [[Royal Spanish Football Federation]];<ref name="FIFA 2015">{{cite news |url=http://www.fifadata.com/document/FWWC/2015/pdf/FWWC_2015_SquadLists.pdf |title=List of Players – 2015 FIFA Women's World Cup |work=[[FIFA|Fédération Internationale de Football Association]] |access-date=18 June 2015 |archive-date=10 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160410062327/http://www.fifadata.com/document/FWWC/2015/pdf/FWWC_2015_SquadLists.pdf |url-status=dead }}</ref> this and her Catalan name are included in her biography on the website of ''[[Sport (Spanish newspaper)|Sport]]''.<ref name=SportBio/>}} ( [[കാറ്റലൻ ഭാഷ|Catalan]] : Alèxia Putellas i Segura, {{Efn|Per the [[Catalan Football Federation]],<ref>{{Cite web |date=17 October 2022 |title=Alèxia Putellas fa història en guanyar la Pilota d'Or per segon any consecutiu |url=https://www.fcf.cat/noticia/alexia-putellas-fa-historia-en-guanyar-la-pilota-d-or-per-segon-any-consecutiu/17/10/2022 |access-date=2022-11-10 |website=Federació Catalana de Futbol |language=ca}}</ref> and the councils of [[City Council of Barcelona|Barcelona]]<ref name=":0">{{Cite web |date=2022 |title=The City Council awards the Gold Medal for Sporting Merit to Alèxia Putellas and Laia Palau |url=https://ajuntament.barcelona.cat/esports/noticies/the-city-council-awards-the-gold-medal-for-sporting-merit-to-alexia-putellas-and-laia-palau_1214123 |access-date=2022-11-10 |website=ajuntament.barcelona.cat}}</ref> and [[Executive Council of Catalonia|Catalonia]].<ref name=gencat>{{cite web |title=Alèxia Putellas i Segura |url=http://presidencia.gencat.cat/ca/ambits_d_actuacio/premis/creus-de-sant-jordi/edicions/2021/putellas-segura-alexia |access-date=2022-11-10 |website=Departament de la Presidència |language=ca-ES |archive-date=2022-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221110003016/https://presidencia.gencat.cat/ca/ambits_d_actuacio/premis/creus-de-sant-jordi/edicions/2021/putellas-segura-alexia |url-status=dead }}</ref> This and her Spanish name are included in her biography on the website of ''[[Sport (Spanish newspaper)|Sport]]''.<ref name=SportBio>{{cite web |title=Alexia Putellas |url=https://www.sport.es/es/temas/alexia-putellas-43853 |access-date=2022-11-10 |website=Sport |language=Spanish|quote=Alèxia Putellas i Segura o Alexia Putellas Segura, es una futbolista española, nacida en Mollet del Vallès, Barcelona, el 4 de febrero de 1994.}}</ref>}} {{IPA-ca|alˈɛksiə puteʎəs|pron}} ;<ref>{{Cite AV media|url=https://www.ccma.cat/tv3/alacarta/collapse/alexia-putellas-la-temporada-2016-17-em-vaig-oferir-per-marxar-del-barca/video/6182075/|title=Col·lapse - Alèxia Putellas: "La temporada 2016-17 em vaig oferir per marxar del Barça"|date=22 October 2022|last=Ustrell|first=Ricard|language=ca|access-date=2022-11-10}}</ref> ജനനം 4 ഫെബ്രുവരി 1994), പലപ്പോഴും '''അലക്‌സിയ''' എന്നറിയപ്പെടുന്നു, [[കാറ്റലോണിയ|കാറ്റലോണിയയിൽ]] നിന്നുള്ള ഒരു സ്പാനിഷ് പ്രൊഫഷണൽ [[ഫുട്ബോൾ|ഫുട്‌ബോൾ കളിക്കാരനാണ്]], അവർ ക്യാപ്റ്റൻ ആയ ബാഴ്‌സലോണ ലിഗ എഫ് ക്ലബ്ബിന്റെയും സ്‌പെയിൻ വനിതാ ദേശീയ ടീമിന്റെയും മിഡ്‌ഫീൽഡറായി കളിക്കുന്നു. ക്യാപ്റ്റനായി. അവർ മുമ്പ് എസ്പാൻയോളിനും ലെവന്റെയ്ക്കും വേണ്ടി കളിച്ചിട്ടുണ്ട്, കൂടാതെ കാറ്റലോണിയയെ പ്രതിനിധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2022-ഓടെ ഒരു യൂറോപ്യൻ കളിക്കാരന് ലഭ്യമായ എല്ലാ പ്രധാന ക്ലബ്ബുകളും വ്യക്തിഗത അവാർഡുകളും നേടിയതിനാൽ,<ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.uefa.com/womenschampionsleague/news/0277-158568ae3dcc-6f41b1f221c1-1000--how-brilliant-is-uefa-and-ballon-d-or-award-winner-alexia-putel/|title=How brilliant is UEFA and Ballon d'Or award winner Alexia Putellas?|access-date=2022-10-17|last=UEFA.com|date=2022-10-17|website=UEFA.com}}</ref><ref name=":14">{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/asifburhan/2022/10/17/alexia-putellas-becomes-first-spanish-born-player-to-win-ballon-dor-twice/|title=Alexia Putellas Becomes First Spanish-Born Player To Win Ballon D'Or Twice|access-date=2022-12-04|last=Burhan|first=Asif|website=Forbes|language=en}}</ref> ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച സമകാലിക വനിതാ ഫുട്ബോൾ കളിക്കാരിയായും എക്കാലത്തെയും മികച്ച വനിതകളിലൊരാളായും പരക്കെ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. {{Efn|Including by journalists for [[CNN]],<ref>{{cite web |last1=McSweeney |first1=Eoin |last2=Anderson |first2=Becky |last3=Pourahmadi |first3=Adam |last4=De Oliva |first4=Ana |date=2022-01-07 |title=Alexia Putellas: Best female player believes women's football will be properly respected around the world in five years |url=https://www.cnn.com/2022/01/07/football/alexia-putellas-womens-football-ctw-spt-intl/index.html |access-date=2022-10-17 |website=CNN}}</ref> ''[[The Guardian]]'',<ref name=":6">{{cite web |last=Redondo |first=Bea |date=2021-12-10 |title='Always wanting more' – how Alexia Putellas became the best in the world |url=https://www.theguardian.com/football/2021/dec/10/always-wanting-more-how-alexia-putellas-became-the-best-in-the-world |access-date=2022-10-17 |website=the Guardian}}</ref> [[ESPN]],<ref>{{cite web |date=2022-09-23 |title=Best women's players in FIFA 23, including Putellas, Miedema, Renard, Kerr and more |url=https://www.espn.co.uk/football/blog-the-toe-poke/story/4752142/fifa-23-womens-ratings-alexia-putellas-soarsuswnt-struggleengland-starplus-new-names-and-more |access-date=2022-10-17 |website=ESPN.com}}</ref> ''Just Women's Sports'';<ref>{{cite web |last=Brennan |first=Clare |date=2022-06-27 |title=Alexia Putellas named world's No. 1 player, Sam Kerr No. 2 |url=https://justwomenssports.com/alexia-putellas-world-no-1-player-sam-kerr-no-2/ |access-date=2022-10-17 |website=Just Women's Sports}}</ref> her Barcelona teammate and predecessor as [[The Best FIFA Women's Player|The Best]], [[Lucy Bronze]];<ref>{{cite web |date=2022-10-18 |title=Lucy Bronze es rendeix a Alexia: "Serà fantàstic quan torni" |url=https://www.ccma.cat/esport3/lucy-bronze-es-rendeix-a-alexia-sera-fantastic-quan-torni/noticia/3190825/ |access-date=2022-11-29 |website=CCMA |language=ca}}</ref> and the [[Laureus World Sports Awards|Laureus Sport for Good Foundation]].<ref>{{cite web|title=Alexia Putellas|url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2022/laureus-world-sportswoman/alexia-putellas|access-date=2023-03-27|website=Laureus|archive-date=2023-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230327115038/https://www.laureus.com/world-sports-awards/2022/laureus-world-sportswoman/alexia-putellas|url-status=dead}}</ref>}} 2022-ൽ, വനിതാ ഫുട്ബോൾ റിപ്പോർട്ടർ ആസിഫ് ബുർഹാൻ, പുട്ടെല്ലസിന്റെ "സ്പോർട്സിനോടുള്ള അർപ്പണബോധം സ്ത്രീകളുടെ കളിയിൽ വിപ്ലവം സൃഷ്ടിച്ചു" എന്ന് എഴുതി.<ref name=":7">{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/asifburhan/2022/11/28/intimate-documentary-on-alexia-putellas-to-premiere-on-amazon-prime-video/|title=Intimate Documentary On Alexia Putellas To Premiere On Amazon Prime Video|access-date=2022-11-28|last=Burhan|first=Asif|website=Forbes}}</ref> തന്റെ യുവജീവിതത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും എസ്പാൻയോളിന്റെ നിരയിൽ ചെലവഴിച്ചതിന് ശേഷം 2012 മുതൽ പുട്ടെല്ലസ് ബാഴ്‌സലോണയ്‌ക്കായി കളിച്ചു. ബാഴ്‌സലോണയ്‌ക്കൊപ്പം, ഏഴ് ലീഗ് കിരീടങ്ങളും ഏഴ് കോപാസ് ഡി ലാ റെയ്‌നയും രണ്ട് യുവേഫ വനിതാ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ട്രോഫികളും അവർ നേടിയിട്ടുണ്ട്. ബാഴ്‌സലോണയുടെ 2020-21 സീസണിൽ, അവരുടെ ടീം ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗും അതിന്റെ ഫലമായി കോണ്ടിനെന്റൽ ട്രെബിളും നേടിയതിനാൽ അവർ ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു, രണ്ടും അവരുടെ ചരിത്രത്തിൽ ആദ്യമായി. പുട്ടെല്ലസ് പിന്നീട് യുവേഫ വിമൻസ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദി ഇയർ അവാർഡ്, ബാലൺ ഡി ഓർ ഫെമിനിൻ, 2021-ലെ മികച്ച ഫിഫ വനിതാ താരം എന്നിവ നേടി, ഒരേ വർഷം മൂന്നും നേടുന്ന ആദ്യ കളിക്കാരനായി. 2022-ൽ, ACL പരിക്ക് കാരണം UEFA വിമൻസ് യൂറോ 2022 നഷ്‌ടമായെങ്കിലും, അവർ മൂന്ന് അവാർഡുകളും വീണ്ടും നേടി, തുടർച്ചയായി വർഷങ്ങളിൽ അവയിലേതെങ്കിലും നേടുന്ന ആദ്യ വനിതയായി.<ref name=":4"/><ref name=":24">{{Cite web|url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/putellas-wins-best-fifa-womens-player-award-for-second-year-running-mead-morgan|title=Putellas wins Best FIFA Women's Player award for second year running|access-date=1 March 2023|date=February 2023|website=FIFA}}</ref> 2022–23ൽ ബാഴ്‌സലോണ കോണ്ടിനെന്റൽ ട്രെബിൾ ആവർത്തിച്ചു, പക്ഷേ പുട്ടെല്ലസ് പരുക്കിന്റെ പിടിയിലായിരുന്നില്ല. അന്താരാഷ്‌ട്ര വേദിയിൽ, സ്‌പെയിനിന്റെ യൂത്ത് നാഷണൽ ടീമുകൾക്കൊപ്പം പുട്ടെല്ലസ് വിജയിച്ചു, രണ്ട് UEFA വനിതാ U-17 യൂറോകൾ ( 2010 ലും 2011 ലും ) നേടുകയും 2012 UEFA വനിതാ U-19 യൂറോയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനം നേടുകയും ചെയ്തു. 2013 ലെ യുവേഫ വനിതാ യൂറോയ്ക്കുള്ള സ്പെയിനിന്റെ സീനിയർ ദേശീയ ടീമിനായി അവർ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു, അതിനുശേഷം ടീമിനൊപ്പം മറ്റ് നാല് പ്രധാന അന്താരാഷ്ട്ര മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തിട്ടുണ്ട്: സ്പെയിനിന്റെ [[ഫിഫ വനിതാ ലോകകപ്പ്|FIFA വനിതാ ലോകകപ്പ്]] അരങ്ങേറ്റം 2015, 2017 യൂറോ, [[2019 ഫിഫ വനിതാ ലോകകപ്പ്|2019 ലോകകപ്പ്]], 2023. സ്പെയിൻ നേടിയ ലോകകപ്പ് . 2022 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, മുൻ ലെഫ്റ്റ് ബാക്ക് മെലാനി സെറാനോയ്ക്ക് പിന്നിൽ ബാഴ്‌സലോണയ്‌ക്കായി എക്കാലത്തെയും മികച്ച രണ്ടാമത്തെ പ്രകടനമാണ് പുട്ടെല്ലസിന് ഉള്ളത്, കൂടാതെ മുൻ സ്‌ട്രൈക്കർ ജെന്നിഫർ ഹെർമോസോയ്ക്ക് പിന്നിൽ അവരുടെ എക്കാലത്തെയും ഉയർന്ന രണ്ടാമത്തെ സ്‌കോററാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.sport.es/es/noticias/futbol-femenino-barca/alexia-putellas-iguala-vicky-losada-13215663|title=Barça Femenino {{!}} Alexia Putellas iguala a Vicky Losada en partidos oficiales con el Barça|access-date=2022-04-03|last=Calaff|first=Àlex|date=2022-02-09|website=Sport|language=es}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://as.com/futbol/2021/04/17/femenino/1618676619_991210.html|title=Vicky Losada, una capitana histórica para el Barça|access-date=9 June 2021|last=Jiménez|first=Mayca|date=21 August 2019|website=as.com|publisher=[[Diario AS|AS]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204630/https://as.com/futbol/2021/04/17/femenino/1618676619_991210.html|archive-date=24 June 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fcbarcelona.es/es/noticias/1674269/jenni-hermoso-y-alexia-con-el-record-goleador-a-tiro|title=Jenni Hermoso y Alexia, con el récord goleador a tiro|access-date=7 June 2021|date=29 May 2020|website=fcbarcelona.com|publisher=[[FC Barcelona]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624203152/https://www.fcbarcelona.es/es/noticias/1674269/jenni-hermoso-y-alexia-con-el-record-goleador-a-tiro|archive-date=24 June 2021}}</ref> 2021ൽ മാർട്ട ടോറെജോണിന്റെ 90 മത്സരങ്ങൾ എന്ന റെക്കോർഡ് മറികടന്ന് സ്പെയിനിനായി 104 മത്സരങ്ങൾ കളിച്ചതിന്റെ റെക്കോർഡും അവർ സ്വന്തമാക്കി. == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == {{Quote box | quoted = true | bgcolor = #FFFFF0 | salign = left | width = 300px | align = right | quote = They say that at school she played with all the boys and that she was the Maradona of the playground... because she dribbled around all of her classmates as if they were broomsticks. | source = – Putellas somewhat humorously described by La Sotana in their ''Gran Enciclopèdia del Barça''<ref>{{cite book|isbn=978-8419172938|title=Gran Enciclopèdia del Barça|author=La Sotana|date=8 March 2023|publisher=Blackie Books|language=Catalan|page=104|quote=Diuen que al coŀlego juga amb tot de nens i que és la Maradona del pati... perquè es regatejava tots els companys de classe com si fossin pals d'escombra.}}</ref> }} <references /> ബാഴ്‌സലോണ പ്രവിശ്യയിലെ ഒരു മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായ മൊലെറ്റ് ഡെൽ വല്ലേസിൽ ജൗം പുറ്റെല്ലസ് റോട്ടയുടെയും എലിസബറ്റ് "എലി" സെഗുര സബാറ്റെയുടെയും മകനായി 1994 ഫെബ്രുവരി 4 നാണ് അലക്സിയ പുറ്റെല്ലസ് സെഗുര ജനിച്ചത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.sport.es/es/noticias/futbol-femenino-barca/domingo-madres-johan-cruyff-11694708|title=Domingo de madres en el Johan Cruyff|access-date=7 June 2021|date=2 May 2021|website=sport.es|publisher=[[Sport (Spanish newspaper)|SPORT]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210522144434/https://www.sport.es/es/noticias/futbol-femenino-barca/domingo-madres-johan-cruyff-11694708|archive-date=22 May 2021}}</ref><ref name="celebritymenayo">{{Cite web|url=https://www.marca.com/2015/11/09/futbol/futbol_femenino/1447063995.html|title=Una 'Celebrity' con mucho gol|access-date=4 June 2021|last=Menayo|first=David|date=9 November 2015|website=marca.com|publisher=[[Marca (newspaper)|MARCA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624205153/https://www.marca.com/2015/11/09/futbol/futbol_femenino/1447063995.html|archive-date=24 June 2021}}</ref> അവർക്ക് ആൽബ എന്ന ഇളയ സഹോദരിയുണ്ട്.<ref name=":21">{{Cite web|url=https://theathletic.com/3319100/2022/05/19/barcelona-alexia-putellas/|title=Barcelona and Spain's Alexia Putellas, the full story: 'She reminds me of Busquets and Iniesta. She is gold in every way'|access-date=2022-12-09|last=Harpur|first=Charlotte|website=The Athletic}}</ref> ചെറുപ്പം മുതലേ [[എഫ്.സി. ബാഴ്സലോണ|എഫ്‌സി ബാഴ്‌സലോണയുടെ]] പിന്തുണക്കാരിയാണ് പുട്ടെല്ലസ് <ref>{{Cite web|url=https://as.com/futbol/2021/01/10/femenino/1610303347_321775.html|title=Así vivió Alexia Putellas su primer partido en el Camp Nou|access-date=14 June 2021|last=Griñán|first=Marta|date=10 January 2021|website=as.com|publisher=[[Diario AS|AS]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204359/https://as.com/futbol/2021/01/10/femenino/1610303347_321775.html|archive-date=24 June 2021}}</ref> കൂടാതെ മോളെറ്റ് ഡെൽ വാലെസിന്റെ ''പെനിയയ്‌ക്കൊപ്പം'' തന്റെ പിതാവിനൊപ്പം [[ക്യാമ്പ് നൂ|ക്യാമ്പ് നൗവിൽ]] മത്സരങ്ങൾ കാണാൻ പോകുമായിരുന്നു.<ref name="putellasgoleshistoricos">{{Cite web|url=https://as.com/futbol/2021/01/08/femenino/1610062451_205401.html|title=Alexia Putellas se abona a los goles históricos con el Barça|access-date=14 June 2021|last=Jiménez|first=Mayca|date=8 January 2021|website=as.com|publisher=[[Diario AS|AS]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624205742/https://as.com/futbol/2021/01/08/femenino/1610062451_205401.html|archive-date=24 June 2021}}</ref><ref name=":22" /> അവർ കുടുംബത്തോടൊപ്പം ലാ ബൊലേറ എന്ന പ്രാദേശിക ബാറിൽ ബാഴ്‌സലോണ മത്സരങ്ങൾ കാണുമായിരുന്നു;<ref name=":22">{{Cite web|url=https://www.theplayerstribune.com/posts/alexia-putellas-barcelona-soccer|title=Football Has No Gender|access-date=2023-02-03|last=Putellas|first=Alexia|date=2022-02-01|website=[[The Players' Tribune]]}}</ref> [[റിയൽ മാഡ്രിഡ് സി.എഫ്|റയൽ മാഡ്രിഡിനെ]] പിന്തുണയ്ക്കുന്ന ഒരു കസിൻ ഒഴികെ, തന്റെ കുടുംബം എല്ലായ്‌പ്പോഴും ക്ലബ്ബിന്റെ മതഭ്രാന്തരായ പിന്തുണക്കാരായിരുന്നുവെന്ന് അവർ പറഞ്ഞു.<ref name=":4"/> ചെറുപ്പത്തിൽ, പുട്ടെല്ലസ് പുരുഷ ഫുട്ബോൾ താരങ്ങളായ [[ആന്ദ്രേ ഇനിയേസ്റ്റ|ആന്ദ്രേസ് ഇനിയേസ്റ്റ]], റിവാൾഡോ,<ref name=":10" /> ബാഴ്സലോണയ്ക്ക് വേണ്ടി കളിച്ച [[റൊണാൾഡീഞ്ഞോ]] എന്നിവരെയും ഒളിമ്പിക് ലിയോണായിസിന് വേണ്ടി കളിച്ച വനിതാ ഫുട്ബോൾ താരം ലൂയിസ നെസിബിനെയും ആരാധിച്ചു.<ref name="celebritymenayo" /><ref name="tacticalroom">{{Cite web|url=https://www.martiperarnau.com/alexia-putellas-el-futbol-me-llena/|title=Alexia Putellas: "El fútbol me llena"|access-date=7 June 2021|last=Moreno|first=Fran|date=15 December 2012|website=martiperarnau.com|publisher=The Tactical Room|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204751/https://www.martiperarnau.com/alexia-putellas-el-futbol-me-llena/|archive-date=24 June 2021}}</ref> ഇനിയേസ്റ്റ വിഗ്രഹാരാധന തിരികെ നൽകി, പുട്ടെല്ലസിനെ ഒരു റോൾ മോഡൽ എന്ന് വിളിക്കുകയും എഫ്‌സി ബാഴ്‌സലോണയുടെ മൂല്യങ്ങൾ താൻ ഉൾക്കൊള്ളുന്നുവെന്ന് പറയുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://as.com/futbol/2020/03/12/femenino/1584051182_392104.html|title=Alexia, la fan de Iniesta que se ganó su respeto en el Barça|access-date=22 June 2021|last=Jiménez|first=Mayca|date=13 March 2021|website=as.com|publisher=[[Diario AS|AS]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624202714/https://as.com/futbol/2020/03/12/femenino/1584051182_392104.html|archive-date=24 June 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sport.es/es/noticias/barca/iniesta-alexia-referente-del-barca-7594769|title=Iniesta: "Alexia es un referente del Barça"|access-date=22 June 2021|date=15 October 2019|website=sport.es|publisher=[[Sport (Spanish newspaper)|SPORT]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624203156/https://www.sport.es/es/noticias/barca/iniesta-alexia-referente-del-barca-7594769|archive-date=24 June 2021}}</ref> [[ബാസ്ക്കറ്റ്ബോൾ|ബാസ്‌ക്കറ്റ്‌ബോൾ]] കളിക്കുന്ന കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച പുട്ടെല്ലസ് ബാസ്‌ക്കറ്റ്‌ബോളും റോളർ ഹോക്കിയും ടെന്നീസും കുട്ടിക്കാലത്ത് കളിച്ചിരുന്നു.<ref name=":21"/> അവർ സ്കൂളിൽ ഫുട്ബോൾ കളിക്കാൻ തുടങ്ങി, രണ്ട് വേനൽക്കാലത്ത് സേവി നടത്തിയ ഫുട്ബോൾ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തു,<ref>{{Cite web|url=https://www.eluniverso.com/entretenimiento/gente/quien-es-alexia-putellas-la-unica-mujer-espanola-en-ganar-el-balon-de-oro-y-que-se-identifica-con-rosalia-nota/|title=¿Quién es Alexia Putellas, la única mujer española en ganar el Balón de Oro y que se identifica con Rosalía?|access-date=2023-02-27|date=2023-01-23|website=El Universo|language=es}}</ref> 2001-ൽ ഏഴ് വയസ്സുള്ളപ്പോൾ ഒരു ക്ലബ്ബിൽ ചേരുന്നതിന് മുമ്പ്.<ref name="tacticalroom"/> അവരുടെ അമ്മ അവളെ ഒരു ഫുട്ബോൾ ടീമിൽ ചേരാൻ അനുവദിച്ചു, അവൾ സ്കൂളിൽ കളിക്കുന്നത് നിർത്തി, അവൾ തുടർന്നു. സമൂഹത്തിൽ ഫുട്ബോൾ കളിക്കുന്ന പെൺകുട്ടികളോടുള്ള പ്രത്യേക മുൻവിധി, [2] മാഷിസ്മോയുടെ പ്രതിഫലനമായി പുട്ടെല്ലസ് തന്റെ അമ്മയുടെ അഭ്യർത്ഥനയെ വ്യാഖ്യാനിച്ചു,<ref name=":11" /> അവളുടെ കുടുംബം എല്ലായ്പ്പോഴും അവളുടെ അഭിലാഷങ്ങൾ അംഗീകരിക്കുന്നുവെന്ന് പറഞ്ഞു.<ref name=":4"/> പക്വതയുള്ളതും കരുതലുള്ളതും എന്നാൽ ലജ്ജയില്ലാത്തതുമായ കുട്ടിയായ പുറ്റെല്ലസ് ചെറുപ്പം മുതലേ നേതൃത്വഗുണങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിച്ചു.<ref name=":21" /> അവൾ സ്കൂളിൽ ഫുട്ബോൾ ആസ്വദിച്ചു, അവിടെ അവൾ ഫുട്ബോൾ ടീമുകളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയോ അല്ലെങ്കിൽ ആദ്യം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയോ ആയിരുന്നു,<ref name=":21" /> എന്നാൽ പങ്കെടുക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതിന്റെ പേരിൽ സമപ്രായക്കാരാൽ വശത്താക്കപ്പെട്ടതായി തോന്നിയ സ്ത്രീകളെ അറിയാം <ref name=":16" /> തനിക്ക് കഴിയുമെന്ന് കരുതിയിരുന്നില്ലെന്ന് അവൾ പറഞ്ഞു. സ്ത്രീ ആയതിനാൽ ഒരു ഫുട്ബോൾ കരിയർ ഉണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.elle.com/es/living/ocio-cultura/a41683843/alexia-putellas-balon-oro/|title=Alexia Putellas: "Pensaba que era una profesión para hombres"|last=Alonso|first=Marita|date=2022-10-24|website=ELLE|language=es-ES}}</ref> പുട്ടെല്ലസിന്റെ ആദ്യ ക്ലബ് പ്രാദേശിക CF Mollet UE ആൺകുട്ടികളുടെ ടീമായിരുന്നു; അവർക്ക് അവിടെ മൂന്ന് പരിശീലന സെഷനുകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ, അന്തരീക്ഷം ഇഷ്ടപ്പെടാത്തതിനാൽ അവൾ പോയി, ഉടൻ തന്നെ സബാഡെൽ പെൺകുട്ടികളുടെ ടീമിൽ ചേർന്നു.<ref name=":16" /><ref name=":32">{{Cite web|url=https://www.elmundo.es/deportes/2016/03/23/56f1aaa6ca474146448b458c.html|title=Alexia Putellas: "Llevamos 50 años de atraso"|access-date=2023-06-26|date=2016-03-23|website=ELMUNDO|language=es}}</ref> 2013-ൽ,<ref name="wsumundial">{{Cite web|url=https://www.womenssoccerunited.com/alexis-putellas-espana/|title=Alexia Putellas: "España puede dar la sorpresa en Canadá 2015"|access-date=19 June 2021|last=Urena|first=Elena|date=2 September 2014|website=womenssoccerunited.com|publisher=Women's Soccer United|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624201949/https://www.womenssoccerunited.com/alexis-putellas-espana/|archive-date=24 June 2021}}</ref> പുട്ടെല്ലസ് ബാഴ്‌സലോണയിലെ പോംപ്യൂ ഫാബ്ര യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ ബിസിനസ് അഡ്മിനിസ്‌ട്രേഷനും മാനേജ്‌മെന്റും പഠിക്കാൻ തുടങ്ങി, പിന്നീട് ഫുട്‌ബോളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതിനായി പഠനത്തിൽ നിന്ന് ഇടവേള എടുത്തു.<ref name="readymag">{{Cite web|url=https://readymag.com/wesoda/news/alexia-putellas/|title=Las Virtudes de Alexia Putellas|access-date=18 June 2021|website=readymag.com|publisher=Ready Mag|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624203205/https://readymag.com/wesoda/news/alexia-putellas/|archive-date=24 June 2021}}</ref><ref name="segundopuesto">{{Cite web|url=https://es.uefa.com/womenseuro/news/020b-0e142caf86e0-b86e02dbb2e7-1000--queremos-el-segundo-puesto/amp/|title="Queremos el segundo puesto"|access-date=19 June 2021|last=Martín|first=Dúnia|date=16 July 2013|website=uefa.com|publisher=[[UEFA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624231041/https://es.uefa.com/womenseuro/news/020b-0e142caf86e0-b86e02dbb2e7-1000--queremos-el-segundo-puesto/amp/|archive-date=24 June 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://as.com/futbol/2019/05/17/mas_futbol/1558110401_234387.html|title=Alexia Putellas: "Somos el Barça: queremos ganarlo todo"|access-date=20 June 2021|last=Martínez|first=Alberto|date=18 May 2019|website=as.com|publisher=[[Diario AS|AS]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624203314/https://as.com/futbol/2019/05/17/mas_futbol/1558110401_234387.html|archive-date=24 June 2021}}</ref> സ്പാനിഷ് വനിതാ ഫുട്ബോളിലെ പ്രൊഫഷണലിസത്തിന്റെ അഭാവം മൂലം അവൾ [[അക്കാദമിക ഡിഗ്രികൾ|ബിരുദം]] പഠിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചിരുന്നു;<ref name=":31">{{Cite web|url=https://urbanpitch.com/life-comes-at-you-fast-the-rise-and-astounding-fall-of-espanyol-femeni/,%20https://urbanpitch.com/life-comes-at-you-fast-the-rise-and-astounding-fall-of-espanyol-femeni/|title=Life Comes at You Fast: The Rise and Astounding Fall of Espanyol Femení - Urban Pitch|access-date=2023-06-26|last=Avanessian|first=Emile|date=2022-07-18|language=en-US}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> -ൽ ബാഴ്‌സലോണ പ്രൊഫഷണലായി. ==അവലംബം== ==കുറിപ്പുകൾ== {{notelist}} [[വർഗ്ഗം:ഫെബ്രുവരി 4-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1994-ൽ ജനിച്ചവർ]] qi3iprbgy45qy41kk6jf2g8lww14vzj 4617330 4617291 2026-05-05T08:50:29Z Irshadpp 10433 4617330 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=നവംബർ 2023}} {{SD|യാന്ത്രികവിവർത്തനം}} {{rough translation|1=ഇംഗ്ലീഷ്|listed=yes|date=2023 ഓഗസ്റ്റ്}} {{Family name hatnote|Putellas|Segura|lang=Catalan}} {{Infobox football biography | name = Alexia Putellas | image = | caption = | full_name = '''Spanish:''' Alexia Putellas Segura<br>'''Catalan:''' Alèxia Putellas i Segura | birth_date = {{birth date and age|1994|2|4|df=y}}<ref name="FIFA 2015"/> | birth_place = [[Mollet del Vallès]], [[Province of Barcelona|Barcelona]], Catalonia, Spain<ref>{{cite web |url=http://www.fcbarcelona.com/football/feminine/women-a/staff/players/alexia |title=Alexia profile |publisher=[[FC Barcelona]] |access-date=27 June 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629072549/http://www.fcbarcelona.com/football/feminine/women-a/staff/players/alexia |archive-date=29 June 2015}}</ref> | height = 1.73 m<ref name="FIFA 2015"/> | position = [[Midfielder]] | currentclub = [[FC Barcelona Femení|Barcelona]] | clubnumber = 11 | youthyears1 = 2001–2005 | youthclubs1 = [[CE Sabadell (women)|Sabadell]] | youthyears2 = 2005–2006 | youthclubs2 = [[FC Barcelona (women)|Barcelona]] | youthyears3 = 2006–2010 | youthclubs3 = [[RCD Espanyol (women)|Espanyol]] | years1 = 2010–2011 | clubs1 = [[RCD Espanyol (women)|Espanyol]] | caps1 = 25 | goals1 = 3 | years2 = 2011–2012 | clubs2 = [[Levante UD (women)|Levante]] | caps2 = 34 | goals2 = 15 | years3 = 2012–2026 | clubs3 = [[FC Barcelona Femení|Barcelona]] | caps3 = 281 | goals3 = 126 | nationalyears1 = 2006–2008 | nationalteam1 = Catalonia U14 | nationalyears2 = 2008–2010 | nationalteam2 = Catalonia U16 | nationalyears3 = 2009–2011 | nationalteam3 = [[Spain women's national under-17 football team|Spain U17]] | nationalyears4 = 2011–2013 | nationalteam4 = [[Spain women's national under-19 football team|Spain U19]] | nationalcaps4 = 20 | nationalgoals4 = 13 | nationalyears5 = 2012–2026 | nationalteam5 = [[Spain women's national football team|Spain]] | nationalcaps5 = 104 | nationalgoals5 = 28 | nationalyears6 = 2014–2026 | nationalteam6 = [[Catalonia women's national football team|Catalonia]] | nationalcaps6 = 3 | nationalgoals6 = 1 | club-update = 21 May 2023 | nationalteam-update = 26 July 2023 | medaltemplates = {{Medal|Sport|[[Women's association football|Women's football]]}} {{Medal|Country|{{fbw|Spain}}}} {{Medal|Comp|[[FIFA Women's World Cup]]}} {{Medal|W|[[2023 FIFA Women's World Cup|2023 Australia-New Zealand]]|}} }} '''Alexia Putellas Segura''' {{Efn|Per the [[Royal Spanish Football Federation]];<ref name="FIFA 2015">{{cite news |url=http://www.fifadata.com/document/FWWC/2015/pdf/FWWC_2015_SquadLists.pdf |title=List of Players – 2015 FIFA Women's World Cup |work=[[FIFA|Fédération Internationale de Football Association]] |access-date=18 June 2015 |archive-date=10 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160410062327/http://www.fifadata.com/document/FWWC/2015/pdf/FWWC_2015_SquadLists.pdf |url-status=dead }}</ref> this and her Catalan name are included in her biography on the website of ''[[Sport (Spanish newspaper)|Sport]]''.<ref name=SportBio/>}} ( [[കാറ്റലൻ ഭാഷ|Catalan]] : Alèxia Putellas i Segura, {{Efn|Per the [[Catalan Football Federation]],<ref>{{Cite web |date=17 October 2022 |title=Alèxia Putellas fa història en guanyar la Pilota d'Or per segon any consecutiu |url=https://www.fcf.cat/noticia/alexia-putellas-fa-historia-en-guanyar-la-pilota-d-or-per-segon-any-consecutiu/17/10/2022 |access-date=2022-11-10 |website=Federació Catalana de Futbol |language=ca}}</ref> and the councils of [[City Council of Barcelona|Barcelona]]<ref name=":0">{{Cite web |date=2022 |title=The City Council awards the Gold Medal for Sporting Merit to Alèxia Putellas and Laia Palau |url=https://ajuntament.barcelona.cat/esports/noticies/the-city-council-awards-the-gold-medal-for-sporting-merit-to-alexia-putellas-and-laia-palau_1214123 |access-date=2022-11-10 |website=ajuntament.barcelona.cat}}</ref> and [[Executive Council of Catalonia|Catalonia]].<ref name=gencat>{{cite web |title=Alèxia Putellas i Segura |url=http://presidencia.gencat.cat/ca/ambits_d_actuacio/premis/creus-de-sant-jordi/edicions/2021/putellas-segura-alexia |access-date=2022-11-10 |website=Departament de la Presidència |language=ca-ES |archive-date=2022-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221110003016/https://presidencia.gencat.cat/ca/ambits_d_actuacio/premis/creus-de-sant-jordi/edicions/2021/putellas-segura-alexia |url-status=dead }}</ref> This and her Spanish name are included in her biography on the website of ''[[Sport (Spanish newspaper)|Sport]]''.<ref name=SportBio>{{cite web |title=Alexia Putellas |url=https://www.sport.es/es/temas/alexia-putellas-43853 |access-date=2022-11-10 |website=Sport |language=Spanish|quote=Alèxia Putellas i Segura o Alexia Putellas Segura, es una futbolista española, nacida en Mollet del Vallès, Barcelona, el 4 de febrero de 1994.}}</ref>}} {{IPA-ca|alˈɛksiə puteʎəs|pron}} ;<ref>{{Cite AV media|url=https://www.ccma.cat/tv3/alacarta/collapse/alexia-putellas-la-temporada-2016-17-em-vaig-oferir-per-marxar-del-barca/video/6182075/|title=Col·lapse - Alèxia Putellas: "La temporada 2016-17 em vaig oferir per marxar del Barça"|date=22 October 2022|last=Ustrell|first=Ricard|language=ca|access-date=2022-11-10}}</ref> ജനനം 4 ഫെബ്രുവരി 1994), പലപ്പോഴും '''അലക്‌സിയ''' എന്നറിയപ്പെടുന്നു, [[കാറ്റലോണിയ|കാറ്റലോണിയയിൽ]] നിന്നുള്ള ഒരു സ്പാനിഷ് പ്രൊഫഷണൽ [[ഫുട്ബോൾ|ഫുട്‌ബോൾ കളിക്കാരനാണ്]], അവർ ക്യാപ്റ്റൻ ആയ ബാഴ്‌സലോണ ലിഗ എഫ് ക്ലബ്ബിന്റെയും സ്‌പെയിൻ വനിതാ ദേശീയ ടീമിന്റെയും മിഡ്‌ഫീൽഡറായി കളിക്കുന്നു. ക്യാപ്റ്റനായി. അവർ മുമ്പ് എസ്പാൻയോളിനും ലെവന്റെയ്ക്കും വേണ്ടി കളിച്ചിട്ടുണ്ട്, കൂടാതെ കാറ്റലോണിയയെ പ്രതിനിധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2022-ഓടെ ഒരു യൂറോപ്യൻ കളിക്കാരന് ലഭ്യമായ എല്ലാ പ്രധാന ക്ലബ്ബുകളും വ്യക്തിഗത അവാർഡുകളും നേടിയതിനാൽ,<ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.uefa.com/womenschampionsleague/news/0277-158568ae3dcc-6f41b1f221c1-1000--how-brilliant-is-uefa-and-ballon-d-or-award-winner-alexia-putel/|title=How brilliant is UEFA and Ballon d'Or award winner Alexia Putellas?|access-date=2022-10-17|last=UEFA.com|date=2022-10-17|website=UEFA.com}}</ref><ref name=":14">{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/asifburhan/2022/10/17/alexia-putellas-becomes-first-spanish-born-player-to-win-ballon-dor-twice/|title=Alexia Putellas Becomes First Spanish-Born Player To Win Ballon D'Or Twice|access-date=2022-12-04|last=Burhan|first=Asif|website=Forbes|language=en}}</ref> ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച സമകാലിക വനിതാ ഫുട്ബോൾ കളിക്കാരിയായും എക്കാലത്തെയും മികച്ച വനിതകളിലൊരാളായും പരക്കെ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. {{Efn|Including by journalists for [[CNN]],<ref>{{cite web |last1=McSweeney |first1=Eoin |last2=Anderson |first2=Becky |last3=Pourahmadi |first3=Adam |last4=De Oliva |first4=Ana |date=2022-01-07 |title=Alexia Putellas: Best female player believes women's football will be properly respected around the world in five years |url=https://www.cnn.com/2022/01/07/football/alexia-putellas-womens-football-ctw-spt-intl/index.html |access-date=2022-10-17 |website=CNN}}</ref> ''[[The Guardian]]'',<ref name=":6">{{cite web |last=Redondo |first=Bea |date=2021-12-10 |title='Always wanting more' – how Alexia Putellas became the best in the world |url=https://www.theguardian.com/football/2021/dec/10/always-wanting-more-how-alexia-putellas-became-the-best-in-the-world |access-date=2022-10-17 |website=the Guardian}}</ref> [[ESPN]],<ref>{{cite web |date=2022-09-23 |title=Best women's players in FIFA 23, including Putellas, Miedema, Renard, Kerr and more |url=https://www.espn.co.uk/football/blog-the-toe-poke/story/4752142/fifa-23-womens-ratings-alexia-putellas-soarsuswnt-struggleengland-starplus-new-names-and-more |access-date=2022-10-17 |website=ESPN.com}}</ref> ''Just Women's Sports'';<ref>{{cite web |last=Brennan |first=Clare |date=2022-06-27 |title=Alexia Putellas named world's No. 1 player, Sam Kerr No. 2 |url=https://justwomenssports.com/alexia-putellas-world-no-1-player-sam-kerr-no-2/ |access-date=2022-10-17 |website=Just Women's Sports}}</ref> her Barcelona teammate and predecessor as [[The Best FIFA Women's Player|The Best]], [[Lucy Bronze]];<ref>{{cite web |date=2022-10-18 |title=Lucy Bronze es rendeix a Alexia: "Serà fantàstic quan torni" |url=https://www.ccma.cat/esport3/lucy-bronze-es-rendeix-a-alexia-sera-fantastic-quan-torni/noticia/3190825/ |access-date=2022-11-29 |website=CCMA |language=ca}}</ref> and the [[Laureus World Sports Awards|Laureus Sport for Good Foundation]].<ref>{{cite web|title=Alexia Putellas|url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2022/laureus-world-sportswoman/alexia-putellas|access-date=2023-03-27|website=Laureus|archive-date=2023-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230327115038/https://www.laureus.com/world-sports-awards/2022/laureus-world-sportswoman/alexia-putellas|url-status=dead}}</ref>}} 2022-ൽ, വനിതാ ഫുട്ബോൾ റിപ്പോർട്ടർ ആസിഫ് ബുർഹാൻ, പുട്ടെല്ലസിന്റെ "സ്പോർട്സിനോടുള്ള അർപ്പണബോധം സ്ത്രീകളുടെ കളിയിൽ വിപ്ലവം സൃഷ്ടിച്ചു" എന്ന് എഴുതി.<ref name=":7">{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/asifburhan/2022/11/28/intimate-documentary-on-alexia-putellas-to-premiere-on-amazon-prime-video/|title=Intimate Documentary On Alexia Putellas To Premiere On Amazon Prime Video|access-date=2022-11-28|last=Burhan|first=Asif|website=Forbes}}</ref> തന്റെ യുവജീവിതത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും എസ്പാൻയോളിന്റെ നിരയിൽ ചെലവഴിച്ചതിന് ശേഷം 2012 മുതൽ പുട്ടെല്ലസ് ബാഴ്‌സലോണയ്‌ക്കായി കളിച്ചു. ബാഴ്‌സലോണയ്‌ക്കൊപ്പം, ഏഴ് ലീഗ് കിരീടങ്ങളും ഏഴ് കോപാസ് ഡി ലാ റെയ്‌നയും രണ്ട് യുവേഫ വനിതാ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ട്രോഫികളും അവർ നേടിയിട്ടുണ്ട്. ബാഴ്‌സലോണയുടെ 2020-21 സീസണിൽ, അവരുടെ ടീം ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗും അതിന്റെ ഫലമായി കോണ്ടിനെന്റൽ ട്രെബിളും നേടിയതിനാൽ അവർ ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു, രണ്ടും അവരുടെ ചരിത്രത്തിൽ ആദ്യമായി. പുട്ടെല്ലസ് പിന്നീട് യുവേഫ വിമൻസ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദി ഇയർ അവാർഡ്, ബാലൺ ഡി ഓർ ഫെമിനിൻ, 2021-ലെ മികച്ച ഫിഫ വനിതാ താരം എന്നിവ നേടി, ഒരേ വർഷം മൂന്നും നേടുന്ന ആദ്യ കളിക്കാരനായി. 2022-ൽ, ACL പരിക്ക് കാരണം UEFA വിമൻസ് യൂറോ 2022 നഷ്‌ടമായെങ്കിലും, അവർ മൂന്ന് അവാർഡുകളും വീണ്ടും നേടി, തുടർച്ചയായി വർഷങ്ങളിൽ അവയിലേതെങ്കിലും നേടുന്ന ആദ്യ വനിതയായി.<ref name=":4"/><ref name=":24">{{Cite web|url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/putellas-wins-best-fifa-womens-player-award-for-second-year-running-mead-morgan|title=Putellas wins Best FIFA Women's Player award for second year running|access-date=1 March 2023|date=February 2023|website=FIFA}}</ref> 2022–23ൽ ബാഴ്‌സലോണ കോണ്ടിനെന്റൽ ട്രെബിൾ ആവർത്തിച്ചു, പക്ഷേ പുട്ടെല്ലസ് പരുക്കിന്റെ പിടിയിലായിരുന്നില്ല. അന്താരാഷ്‌ട്ര വേദിയിൽ, സ്‌പെയിനിന്റെ യൂത്ത് നാഷണൽ ടീമുകൾക്കൊപ്പം പുട്ടെല്ലസ് വിജയിച്ചു, രണ്ട് UEFA വനിതാ U-17 യൂറോകൾ ( 2010 ലും 2011 ലും ) നേടുകയും 2012 UEFA വനിതാ U-19 യൂറോയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനം നേടുകയും ചെയ്തു. 2013 ലെ യുവേഫ വനിതാ യൂറോയ്ക്കുള്ള സ്പെയിനിന്റെ സീനിയർ ദേശീയ ടീമിനായി അവർ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു, അതിനുശേഷം ടീമിനൊപ്പം മറ്റ് നാല് പ്രധാന അന്താരാഷ്ട്ര മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തിട്ടുണ്ട്: സ്പെയിനിന്റെ [[ഫിഫ വനിതാ ലോകകപ്പ്|FIFA വനിതാ ലോകകപ്പ്]] അരങ്ങേറ്റം 2015, 2017 യൂറോ, [[2019 ഫിഫ വനിതാ ലോകകപ്പ്|2019 ലോകകപ്പ്]], 2023. സ്പെയിൻ നേടിയ ലോകകപ്പ് . 2022 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, മുൻ ലെഫ്റ്റ് ബാക്ക് മെലാനി സെറാനോയ്ക്ക് പിന്നിൽ ബാഴ്‌സലോണയ്‌ക്കായി എക്കാലത്തെയും മികച്ച രണ്ടാമത്തെ പ്രകടനമാണ് പുട്ടെല്ലസിന് ഉള്ളത്, കൂടാതെ മുൻ സ്‌ട്രൈക്കർ ജെന്നിഫർ ഹെർമോസോയ്ക്ക് പിന്നിൽ അവരുടെ എക്കാലത്തെയും ഉയർന്ന രണ്ടാമത്തെ സ്‌കോററാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.sport.es/es/noticias/futbol-femenino-barca/alexia-putellas-iguala-vicky-losada-13215663|title=Barça Femenino {{!}} Alexia Putellas iguala a Vicky Losada en partidos oficiales con el Barça|access-date=2022-04-03|last=Calaff|first=Àlex|date=2022-02-09|website=Sport|language=es}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://as.com/futbol/2021/04/17/femenino/1618676619_991210.html|title=Vicky Losada, una capitana histórica para el Barça|access-date=9 June 2021|last=Jiménez|first=Mayca|date=21 August 2019|website=as.com|publisher=[[Diario AS|AS]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204630/https://as.com/futbol/2021/04/17/femenino/1618676619_991210.html|archive-date=24 June 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fcbarcelona.es/es/noticias/1674269/jenni-hermoso-y-alexia-con-el-record-goleador-a-tiro|title=Jenni Hermoso y Alexia, con el récord goleador a tiro|access-date=7 June 2021|date=29 May 2020|website=fcbarcelona.com|publisher=[[FC Barcelona]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624203152/https://www.fcbarcelona.es/es/noticias/1674269/jenni-hermoso-y-alexia-con-el-record-goleador-a-tiro|archive-date=24 June 2021}}</ref> 2021ൽ മാർട്ട ടോറെജോണിന്റെ 90 മത്സരങ്ങൾ എന്ന റെക്കോർഡ് മറികടന്ന് സ്പെയിനിനായി 104 മത്സരങ്ങൾ കളിച്ചതിന്റെ റെക്കോർഡും അവർ സ്വന്തമാക്കി. == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == {{Quote box | quoted = true | bgcolor = #FFFFF0 | salign = left | width = 300px | align = right | quote = They say that at school she played with all the boys and that she was the Maradona of the playground... because she dribbled around all of her classmates as if they were broomsticks. | source = – Putellas somewhat humorously described by La Sotana in their ''Gran Enciclopèdia del Barça''<ref>{{cite book|isbn=978-8419172938|title=Gran Enciclopèdia del Barça|author=La Sotana|date=8 March 2023|publisher=Blackie Books|language=Catalan|page=104|quote=Diuen que al coŀlego juga amb tot de nens i que és la Maradona del pati... perquè es regatejava tots els companys de classe com si fossin pals d'escombra.}}</ref> }} <references /> ബാഴ്‌സലോണ പ്രവിശ്യയിലെ ഒരു മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായ മൊലെറ്റ് ഡെൽ വല്ലേസിൽ ജൗം പുറ്റെല്ലസ് റോട്ടയുടെയും എലിസബറ്റ് "എലി" സെഗുര സബാറ്റെയുടെയും മകനായി 1994 ഫെബ്രുവരി 4 നാണ് അലക്സിയ പുറ്റെല്ലസ് സെഗുര ജനിച്ചത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.sport.es/es/noticias/futbol-femenino-barca/domingo-madres-johan-cruyff-11694708|title=Domingo de madres en el Johan Cruyff|access-date=7 June 2021|date=2 May 2021|website=sport.es|publisher=[[Sport (Spanish newspaper)|SPORT]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210522144434/https://www.sport.es/es/noticias/futbol-femenino-barca/domingo-madres-johan-cruyff-11694708|archive-date=22 May 2021}}</ref><ref name="celebritymenayo">{{Cite web|url=https://www.marca.com/2015/11/09/futbol/futbol_femenino/1447063995.html|title=Una 'Celebrity' con mucho gol|access-date=4 June 2021|last=Menayo|first=David|date=9 November 2015|website=marca.com|publisher=[[Marca (newspaper)|MARCA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624205153/https://www.marca.com/2015/11/09/futbol/futbol_femenino/1447063995.html|archive-date=24 June 2021}}</ref> അവർക്ക് ആൽബ എന്ന ഇളയ സഹോദരിയുണ്ട്.<ref name=":21">{{Cite web|url=https://theathletic.com/3319100/2022/05/19/barcelona-alexia-putellas/|title=Barcelona and Spain's Alexia Putellas, the full story: 'She reminds me of Busquets and Iniesta. She is gold in every way'|access-date=2022-12-09|last=Harpur|first=Charlotte|website=The Athletic}}</ref> ചെറുപ്പം മുതലേ [[എഫ്.സി. ബാഴ്സലോണ|എഫ്‌സി ബാഴ്‌സലോണയുടെ]] പിന്തുണക്കാരിയാണ് പുട്ടെല്ലസ് <ref>{{Cite web|url=https://as.com/futbol/2021/01/10/femenino/1610303347_321775.html|title=Así vivió Alexia Putellas su primer partido en el Camp Nou|access-date=14 June 2021|last=Griñán|first=Marta|date=10 January 2021|website=as.com|publisher=[[Diario AS|AS]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204359/https://as.com/futbol/2021/01/10/femenino/1610303347_321775.html|archive-date=24 June 2021}}</ref> കൂടാതെ മോളെറ്റ് ഡെൽ വാലെസിന്റെ ''പെനിയയ്‌ക്കൊപ്പം'' തന്റെ പിതാവിനൊപ്പം [[ക്യാമ്പ് നൂ|ക്യാമ്പ് നൗവിൽ]] മത്സരങ്ങൾ കാണാൻ പോകുമായിരുന്നു.<ref name="putellasgoleshistoricos">{{Cite web|url=https://as.com/futbol/2021/01/08/femenino/1610062451_205401.html|title=Alexia Putellas se abona a los goles históricos con el Barça|access-date=14 June 2021|last=Jiménez|first=Mayca|date=8 January 2021|website=as.com|publisher=[[Diario AS|AS]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624205742/https://as.com/futbol/2021/01/08/femenino/1610062451_205401.html|archive-date=24 June 2021}}</ref><ref name=":22" /> അവർ കുടുംബത്തോടൊപ്പം ലാ ബൊലേറ എന്ന പ്രാദേശിക ബാറിൽ ബാഴ്‌സലോണ മത്സരങ്ങൾ കാണുമായിരുന്നു;<ref name=":22">{{Cite web|url=https://www.theplayerstribune.com/posts/alexia-putellas-barcelona-soccer|title=Football Has No Gender|access-date=2023-02-03|last=Putellas|first=Alexia|date=2022-02-01|website=[[The Players' Tribune]]}}</ref> [[റിയൽ മാഡ്രിഡ് സി.എഫ്|റയൽ മാഡ്രിഡിനെ]] പിന്തുണയ്ക്കുന്ന ഒരു കസിൻ ഒഴികെ, തന്റെ കുടുംബം എല്ലായ്‌പ്പോഴും ക്ലബ്ബിന്റെ മതഭ്രാന്തരായ പിന്തുണക്കാരായിരുന്നുവെന്ന് അവർ പറഞ്ഞു.<ref name=":4"/> ചെറുപ്പത്തിൽ, പുട്ടെല്ലസ് പുരുഷ ഫുട്ബോൾ താരങ്ങളായ [[ആന്ദ്രേ ഇനിയേസ്റ്റ|ആന്ദ്രേസ് ഇനിയേസ്റ്റ]], റിവാൾഡോ,<ref name=":10" /> ബാഴ്സലോണയ്ക്ക് വേണ്ടി കളിച്ച [[റൊണാൾഡീഞ്ഞോ]] എന്നിവരെയും ഒളിമ്പിക് ലിയോണായിസിന് വേണ്ടി കളിച്ച വനിതാ ഫുട്ബോൾ താരം ലൂയിസ നെസിബിനെയും ആരാധിച്ചു.<ref name="celebritymenayo" /><ref name="tacticalroom">{{Cite web|url=https://www.martiperarnau.com/alexia-putellas-el-futbol-me-llena/|title=Alexia Putellas: "El fútbol me llena"|access-date=7 June 2021|last=Moreno|first=Fran|date=15 December 2012|website=martiperarnau.com|publisher=The Tactical Room|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204751/https://www.martiperarnau.com/alexia-putellas-el-futbol-me-llena/|archive-date=24 June 2021}}</ref> ഇനിയേസ്റ്റ വിഗ്രഹാരാധന തിരികെ നൽകി, പുട്ടെല്ലസിനെ ഒരു റോൾ മോഡൽ എന്ന് വിളിക്കുകയും എഫ്‌സി ബാഴ്‌സലോണയുടെ മൂല്യങ്ങൾ താൻ ഉൾക്കൊള്ളുന്നുവെന്ന് പറയുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://as.com/futbol/2020/03/12/femenino/1584051182_392104.html|title=Alexia, la fan de Iniesta que se ganó su respeto en el Barça|access-date=22 June 2021|last=Jiménez|first=Mayca|date=13 March 2021|website=as.com|publisher=[[Diario AS|AS]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624202714/https://as.com/futbol/2020/03/12/femenino/1584051182_392104.html|archive-date=24 June 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sport.es/es/noticias/barca/iniesta-alexia-referente-del-barca-7594769|title=Iniesta: "Alexia es un referente del Barça"|access-date=22 June 2021|date=15 October 2019|website=sport.es|publisher=[[Sport (Spanish newspaper)|SPORT]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624203156/https://www.sport.es/es/noticias/barca/iniesta-alexia-referente-del-barca-7594769|archive-date=24 June 2021}}</ref> [[ബാസ്ക്കറ്റ്ബോൾ|ബാസ്‌ക്കറ്റ്‌ബോൾ]] കളിക്കുന്ന കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച പുട്ടെല്ലസ് ബാസ്‌ക്കറ്റ്‌ബോളും റോളർ ഹോക്കിയും ടെന്നീസും കുട്ടിക്കാലത്ത് കളിച്ചിരുന്നു.<ref name=":21"/> അവർ സ്കൂളിൽ ഫുട്ബോൾ കളിക്കാൻ തുടങ്ങി, രണ്ട് വേനൽക്കാലത്ത് സേവി നടത്തിയ ഫുട്ബോൾ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തു,<ref>{{Cite web|url=https://www.eluniverso.com/entretenimiento/gente/quien-es-alexia-putellas-la-unica-mujer-espanola-en-ganar-el-balon-de-oro-y-que-se-identifica-con-rosalia-nota/|title=¿Quién es Alexia Putellas, la única mujer española en ganar el Balón de Oro y que se identifica con Rosalía?|access-date=2023-02-27|date=2023-01-23|website=El Universo|language=es}}</ref> 2001-ൽ ഏഴ് വയസ്സുള്ളപ്പോൾ ഒരു ക്ലബ്ബിൽ ചേരുന്നതിന് മുമ്പ്.<ref name="tacticalroom"/> അവരുടെ അമ്മ അവളെ ഒരു ഫുട്ബോൾ ടീമിൽ ചേരാൻ അനുവദിച്ചു, അവൾ സ്കൂളിൽ കളിക്കുന്നത് നിർത്തി, അവൾ തുടർന്നു. സമൂഹത്തിൽ ഫുട്ബോൾ കളിക്കുന്ന പെൺകുട്ടികളോടുള്ള പ്രത്യേക മുൻവിധി, [2] മാഷിസ്മോയുടെ പ്രതിഫലനമായി പുട്ടെല്ലസ് തന്റെ അമ്മയുടെ അഭ്യർത്ഥനയെ വ്യാഖ്യാനിച്ചു,<ref name=":11" /> അവളുടെ കുടുംബം എല്ലായ്പ്പോഴും അവളുടെ അഭിലാഷങ്ങൾ അംഗീകരിക്കുന്നുവെന്ന് പറഞ്ഞു.<ref name=":4"/> പക്വതയുള്ളതും കരുതലുള്ളതും എന്നാൽ ലജ്ജയില്ലാത്തതുമായ കുട്ടിയായ പുറ്റെല്ലസ് ചെറുപ്പം മുതലേ നേതൃത്വഗുണങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിച്ചു.<ref name=":21" /> അവൾ സ്കൂളിൽ ഫുട്ബോൾ ആസ്വദിച്ചു, അവിടെ അവൾ ഫുട്ബോൾ ടീമുകളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയോ അല്ലെങ്കിൽ ആദ്യം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയോ ആയിരുന്നു,<ref name=":21" /> എന്നാൽ പങ്കെടുക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതിന്റെ പേരിൽ സമപ്രായക്കാരാൽ വശത്താക്കപ്പെട്ടതായി തോന്നിയ സ്ത്രീകളെ അറിയാം <ref name=":16" /> തനിക്ക് കഴിയുമെന്ന് കരുതിയിരുന്നില്ലെന്ന് അവൾ പറഞ്ഞു. സ്ത്രീ ആയതിനാൽ ഒരു ഫുട്ബോൾ കരിയർ ഉണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.elle.com/es/living/ocio-cultura/a41683843/alexia-putellas-balon-oro/|title=Alexia Putellas: "Pensaba que era una profesión para hombres"|last=Alonso|first=Marita|date=2022-10-24|website=ELLE|language=es-ES}}</ref> പുട്ടെല്ലസിന്റെ ആദ്യ ക്ലബ് പ്രാദേശിക CF Mollet UE ആൺകുട്ടികളുടെ ടീമായിരുന്നു; അവർക്ക് അവിടെ മൂന്ന് പരിശീലന സെഷനുകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ, അന്തരീക്ഷം ഇഷ്ടപ്പെടാത്തതിനാൽ അവൾ പോയി, ഉടൻ തന്നെ സബാഡെൽ പെൺകുട്ടികളുടെ ടീമിൽ ചേർന്നു.<ref name=":16" /><ref name=":32">{{Cite web|url=https://www.elmundo.es/deportes/2016/03/23/56f1aaa6ca474146448b458c.html|title=Alexia Putellas: "Llevamos 50 años de atraso"|access-date=2023-06-26|date=2016-03-23|website=ELMUNDO|language=es}}</ref> 2013-ൽ,<ref name="wsumundial">{{Cite web|url=https://www.womenssoccerunited.com/alexis-putellas-espana/|title=Alexia Putellas: "España puede dar la sorpresa en Canadá 2015"|access-date=19 June 2021|last=Urena|first=Elena|date=2 September 2014|website=womenssoccerunited.com|publisher=Women's Soccer United|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624201949/https://www.womenssoccerunited.com/alexis-putellas-espana/|archive-date=24 June 2021}}</ref> പുട്ടെല്ലസ് ബാഴ്‌സലോണയിലെ പോംപ്യൂ ഫാബ്ര യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ ബിസിനസ് അഡ്മിനിസ്‌ട്രേഷനും മാനേജ്‌മെന്റും പഠിക്കാൻ തുടങ്ങി, പിന്നീട് ഫുട്‌ബോളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതിനായി പഠനത്തിൽ നിന്ന് ഇടവേള എടുത്തു.<ref name="readymag">{{Cite web|url=https://readymag.com/wesoda/news/alexia-putellas/|title=Las Virtudes de Alexia Putellas|access-date=18 June 2021|website=readymag.com|publisher=Ready Mag|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624203205/https://readymag.com/wesoda/news/alexia-putellas/|archive-date=24 June 2021}}</ref><ref name="segundopuesto">{{Cite web|url=https://es.uefa.com/womenseuro/news/020b-0e142caf86e0-b86e02dbb2e7-1000--queremos-el-segundo-puesto/amp/|title="Queremos el segundo puesto"|access-date=19 June 2021|last=Martín|first=Dúnia|date=16 July 2013|website=uefa.com|publisher=[[UEFA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624231041/https://es.uefa.com/womenseuro/news/020b-0e142caf86e0-b86e02dbb2e7-1000--queremos-el-segundo-puesto/amp/|archive-date=24 June 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://as.com/futbol/2019/05/17/mas_futbol/1558110401_234387.html|title=Alexia Putellas: "Somos el Barça: queremos ganarlo todo"|access-date=20 June 2021|last=Martínez|first=Alberto|date=18 May 2019|website=as.com|publisher=[[Diario AS|AS]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624203314/https://as.com/futbol/2019/05/17/mas_futbol/1558110401_234387.html|archive-date=24 June 2021}}</ref> സ്പാനിഷ് വനിതാ ഫുട്ബോളിലെ പ്രൊഫഷണലിസത്തിന്റെ അഭാവം മൂലം അവൾ [[അക്കാദമിക ഡിഗ്രികൾ|ബിരുദം]] പഠിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചിരുന്നു;<ref name=":31">{{Cite web|url=https://urbanpitch.com/life-comes-at-you-fast-the-rise-and-astounding-fall-of-espanyol-femeni/,%20https://urbanpitch.com/life-comes-at-you-fast-the-rise-and-astounding-fall-of-espanyol-femeni/|title=Life Comes at You Fast: The Rise and Astounding Fall of Espanyol Femení - Urban Pitch|access-date=2023-06-26|last=Avanessian|first=Emile|date=2022-07-18|language=en-US}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> -ൽ ബാഴ്‌സലോണ പ്രൊഫഷണലായി. ==അവലംബം== ==കുറിപ്പുകൾ== {{notelist}} [[വർഗ്ഗം:ഫെബ്രുവരി 4-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1994-ൽ ജനിച്ചവർ]] lljgp3mc0zzw4i9pa9yvhf4x9nddg3q 0 614096 4617322 4573709 2026-05-05T07:33:38Z ~2026-27145-90 217305 4617322 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian political party|name=തമിഴക വെട്രി കഴകം|native_name=தமிழக வெற்றிக் கழகம்|colorcode=#A00100|logo=|abbreviation=ടി.വി.കെ|president=[[വിജയ്]]|general_secretary=ബസ്സി ആനന്ദ്|ppchairman=|loksabha_leader=|rajyasabha_leader=|treasurer=വെങ്കിട്ടരാമൻ|founder=[[വിജയ്]]|foundation={{start date and age|df=y|2024|02|02}}|headquarters=275, സീഷോർ ടൗൺ, എട്ടാം അവന്യൂ, പനയൂർ, [[ചെന്നൈ]] – 600119, [[തമിഴ്നാട്]], [[ഇന്ത്യ]].|ideology=[[സോഷ്യലിസം]]|position=[[മധ്യത്തിൽ-ഇടത്]] മുതൽ [[ഇടത് വിംഗ്]]|colours={{colour box|#A00100}} [[ക്രിംസൺ|ക്രിംസൺ റെഡ്]]|slogan=''പിറപ്പൊക്കും എല്ലാ ഉയിർക്കും''(ജന്മം കൊണ്ട് എല്ലാവരും തുല്യരാണ്)|eci=[[List of political parties in India#Unrecognized parties|Unrecognized party]]|alliance=|loksabha_seats={{Composition bar|0|543|hex=#A00100}}|rajyasabha_seats={{Composition bar|0|245|hex=#A00100}}|state_seats_name=[[തമിഴ്നാട് നിയമസഭ]]|state_seats={{Composition bar|108|234|hex=#A00100}}|state2_seats_name=[[പുതുച്ചേരി നിയമസഭ]]|state2_seats={{Composition bar|2|30|hex=#A00100}}|no_states={{Composition bar|0|31|hex=#A00100}}|party_flag=|website=}} '''തമിഴക വെട്രി കഴകം''' ({{Small|abbr.}} '''ടി.വി.കെ''') ഇന്ത്യൻ [[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനമായ]] [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്ടിലെയും]] [[കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശം|കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശമായ]] [[പുതുച്ചേരി|പുതുച്ചേരിയിലെയും]] ഒരു [[രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടി|രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയാണ്]]. നടനും രാഷ്ട്രീയക്കാരനുമായ [[വിജയ്]] 2024 ഫെബ്രുവരി 2 ന് ഇത് സ്ഥാപിച്ചു.<ref name="Vijay political entry">{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/thalapathy-vijay-announces-his-political-party-names-it-tamilaga-vettri-kazhagam-2496698-2024-02-02|title=Tamil actor Vijay announces political party, names it 'Tamilaga Vettri Kazhagam'|access-date=2 February 2024|website=India Today|archive-url=https://web.archive.org/web/20240202081304/https://www.indiatoday.in/india/story/thalapathy-vijay-announces-his-political-party-names-it-tamilaga-vettri-kazhagam-2496698-2024-02-02|archive-date=2 February 2024}}</ref> പാർട്ടിയുടെ ആസ്ഥാനം [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിലെ]] പനയൂരിലെ എട്ടാം അവന്യൂവിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. == ചരിത്രം == 2009 ജൂൺ 26-ന്, ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുന്നതിനായി [[വിജയ്]] പുതുക്കോട്ടയിൽ ''വിജയ് മക്കൾ ഇയക്കം'' എന്ന ഫാൻസ് ക്ലബ്ബ് ആരംഭിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/india/tamil-nadu/vijays-fan-club-to-take-new-dimension-hints-at-his-political-plunge-2662255|title=Vijay's fan club to take 'new dimension', hints at his political plunge|access-date=2 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240201164524/https://www.deccanherald.com/india/tamil-nadu/vijays-fan-club-to-take-new-dimension-hints-at-his-political-plunge-2662255|archive-date=1 February 2024}}</ref> <ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/did-you-know/vijay-makkal-iyakkam-was-launched-in-2009/articleshow/49134646.cms?from=mdr|title=Vijay Makkal Iyakkam was launched in 2009|newspaper=The Times of India|date=28 September 2015|access-date=2 February 2024|archive-date=14 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221114203024/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/did-you-know/vijay-makkal-iyakkam-was-launched-in-2009/articleshow/49134646.cms?from=mdr|url-status=live}}</ref> 2011 ലെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എഐഎഡിഎംകെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സഖ്യത്തെ സംഘടന പിന്തുണച്ചു. <ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2011/Aug/18/makkal-iyakkam-wont-be-a-political-outfit-282739.html|title='Makkal Iyakkam won't be a political outfit'|date=16 May 2012}}</ref> 2021 ഒക്ടോബറിൽ തമിഴ്‌നാട്ടിൽ നടന്ന തദ്ദേശ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സംഘടന പങ്കെടുത്ത് മത്സരിച്ച 169 സീറ്റുകളിൽ 115 എണ്ണത്തിലും വിജയം ഉറപ്പിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/tamil-nadu/actor-vijay-speaks-students-meet-chennai-takes-potshot-political-parties-178622|title=Actor Vijay speaks to students at meet in Chennai, takes a potshot at political parties|access-date=2 February 2024|date=17 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20240201164524/https://www.thenewsminute.com/tamil-nadu/actor-vijay-speaks-students-meet-chennai-takes-potshot-political-parties-178622|archive-date=1 February 2024}}</ref> {| class="wikitable" |'''വിശദാംശം''' |'''വിവരങ്ങൾ''' |- |'''പാർട്ടിയുടെ പേര്''' |'''തമിഴക വെട്രി കഴകം (Tamilaga Vettri Kazhagam - TVK)''' (തമിഴ്‌നാടിന്റെ വിജയത്തിനായുള്ള കക്ഷി) |- |'''സ്ഥാപകനും പ്രസിഡൻ്റും''' |'''ജോസഫ് വിജയ് ചന്ദ്രശേഖർ''' (വിജയ്) |- |'''പ്രഖ്യാപിച്ച തീയതി''' |'''2024 ഫെബ്രുവരി 2''' |- |'''ആസ്ഥാനം''' |പനൈയൂർ, ചെന്നൈ |- |'''മുദ്രാവാക്യം''' |''പിറപ്പൊക്കും എല്ലാ ഉയിർക്കും'' (ജനനം കൊണ്ട് എല്ലാവരും തുല്യരാണ്) |} === വിജയ് യുഗം (2024–ഇന്ന്) === 2024 ഫെബ്രുവരി 2-ന്, [[വിജയ്]] "പിറപ്പൊക്കും എല്ലാ ഉയിർക്കും (ജന്മം കൊണ്ട് എല്ലാവരും തുല്യരാണ്)" എന്ന മുദ്രാവാക്യത്തോടെ തമിഴക വെട്രി കഴകം എന്ന പാർട്ടി ആരംഭിച്ചുകൊണ്ട് തൻ്റെ രാഷ്ട്രീയപ്രവേശനം പ്രഖ്യാപിച്ചു. == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രകടനം == === സംസ്ഥാന നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+[[പ്രമാണം:TamilNadu_Logo.svg|27x27ബിന്ദു]]തമിഴ്‌നാട് നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ! style="background-color:#A00100;color:white" | വർഷം ! style="background-color:#A00100;color:white" | അസംബ്ലി ! style="background-color:#A00100;color:white" | പാർട്ടി നേതാവ് ! style="background-color:#A00100;color:white" | മത്സരിച്ച സീറ്റുകൾ ! style="background-color:#A00100;color:white" | നേടിയ സീറ്റുകൾ ! style="background-color:#A00100;color:white" | സീറ്റുകളിലെ മാറ്റം ! style="background-color:#A00100;color:white" | വോട്ടുകളുടെ ശതമാനം ! style="background-color:#A00100;color:white" | വോട്ട് സ്വിംഗ് ! style="background-color:#A00100;color:white" | ജനകീയ വോട്ട് ! style="background-color:#A00100;color:white" | ഫലം |- | 2026 | 17-ാം തീയതി | [[വിജയ്]] | colspan="7" | ''ടി.ബി.ഡി'' |} == പാർട്ടി നേതാക്കളുടെ പട്ടിക == === പ്രസിഡൻ്റുമാർ === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! rowspan="2" style="background-color:#A00100;color:white" |ഇല്ല. ! rowspan="2" style="background-color:#A00100;color:white" | ഛായാചിത്രം ! rowspan="2" style="background-color:#A00100;color:white" | പേര്<br /><br /><br /><br /> {{Small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" style="background-color:#A00100;color:white" | ഓഫീസിലെ കാലാവധി |- ! style="background-color:#A00100;color:white" | ഓഫീസ് ഏറ്റെടുത്ത തീയതി ! style="background-color:#A00100;color:white" | ഓഫീസ് ഒഴിഞ്ഞ തീയതി ! style="background-color:#A00100;color:white" | ഓഫീസിലെ കാലാവധി |- ! 1 |[[പ്രമാണം:Vijay_at_Protest_of_the_Nadigar_Sangam.jpg|125x125ബിന്ദു]] | '''[[വിജയ്]]''' <small>(1974–)</small> | 2 ഫെബ്രുവരി 2024 | ''ചുമതലയേറ്റത്'' | {{Age in years and days|2024|02|02}} |} === ജനറൽ സെക്രട്ടറിമാർ === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! rowspan="2" style="background-color:#A00100;color:white" |ഇല്ല. ! rowspan="2" style="background-color:#A00100;color:white" | ഛായാചിത്രം ! rowspan="2" style="background-color:#A00100;color:white" | പേര് ! colspan="3" style="background-color:#A00100;color:white" | ഓഫീസിലെ കാലാവധി |- ! style="background-color:#A00100;color:white" | ഓഫീസ് ഏറ്റെടുത്ത തീയതി ! style="background-color:#A00100;color:white" | ഓഫീസ് ഒഴിഞ്ഞ തീയതി ! style="background-color:#A00100;color:white" | ഓഫീസിലെ കാലാവധി |- ! 1 | | '''ബസ്സി ആനന്ദ്''' | 2 ഫെബ്രുവരി 2024 | ''ചുമതലയേറ്റത്'' | {{Age in years and days|2024|02|02}} |} == പ്രധാന പ്രഖ്യാപനങ്ങളും ലക്ഷ്യങ്ങളും == === 1. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ലക്ഷ്യം === 2024-ലെ ലോക്‌സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ '''മത്സരിക്കുകയോ ഏതെങ്കിലും പാർട്ടിയെ പിന്തുണയ്ക്കുകയോ ചെയ്യില്ല''' എന്ന് TVK വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. '''2026-ലെ തമിഴ്നാട് നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പാണ്''' പാർട്ടിയുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. ജനങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ മാറ്റം കൊണ്ടുവരിക എന്നതാണ് പാർട്ടിയുടെ പ്രഖ്യാപിത ലക്ഷ്യം. === 2. സിനിമാ വിരമിക്കൽ === രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമാകുന്നതിനായി, താൻ കരാർ ഒപ്പിട്ട സിനിമകൾ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം '''സിനിമയിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായി വിരമിക്കും''' എന്ന് വിജയ് പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. === 3. പ്രത്യയശാസ്ത്രം (Ideology) === * '''തുല്യത:''' ജാതി, മതം, ലിംഗം എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വേർതിരിവുകൾ ഇല്ലാതാക്കി, '''സേവനതല്പരവും സുതാര്യവുമായ''' ഭരണം കാഴ്ചവയ്ക്കുക എന്നതാണ് TVK-യുടെ പ്രഖ്യാപിത നിലപാട്. * '''രാഷ്ട്രീയ നിലപാട്:''' ദീർഘകാലമായി തമിഴ്‌നാട് ഭരിക്കുന്ന '''ഡി.എം.കെ.''' (കുടുംബവാഴ്ച, അഴിമതി), ദേശീയ തലത്തിലുള്ള '''ബി.ജെ.പി.''' (വിഭജന രാഷ്ട്രീയം) എന്നീ പാർട്ടികളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഒരു ബദൽ രാഷ്ട്രീയം അവതരിപ്പിക്കാൻ TVK ശ്രമിക്കുന്നു. * '''അംബേദ്കർ, പെരിയാർ ചിന്തകൾ:''' അംബേദ്കറിസം, പെരിയാറിസം, മാർക്സിസം തുടങ്ങിയ '''പുരോഗമനപരമായ''' ചിന്തകളോടാണ് തൻ്റെ പാർട്ടിയുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ അടുപ്പം എന്ന് വിജയ് വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. === 4. ജനകീയ ഇടപെടലുകൾ === രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനത്തിന് മുന്നോടിയായി, 'വിജയ് മക്കൾ ഇയക്കം' എന്ന തന്റെ ആരാധക സംഘടനയിലൂടെ വർഷങ്ങളായി അദ്ദേഹം സാമൂഹിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തിയിരുന്നു. കൂടാതെ, പരീക്ഷകളിൽ ഉന്നത വിജയം നേടിയ വിദ്യാർത്ഥികളെ ആദരിക്കുക, സൌജന്യ ഭക്ഷണം വിതരണം ചെയ്യുക തുടങ്ങിയ ജനകീയ പരിപാടികളിലൂടെ വിജയ് തൻ്റെ രാഷ്ട്രീയം ശക്തമാക്കി. തമിഴ്‌നാടിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിൽ വിജയിയുടെ ഈ പ്രവേശം എന്ത് സ്വാധീനമുണ്ടാക്കുമെന്ന് അറിയാൻ 2026-ലെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വരെ കാത്തിരിക്കേണ്ടതുണ്ട്. == റഫറൻസുകൾ == {{Reflist}} == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * [https://x.com/tvkvijayoffl എക്‌സിൽ ടി.വി.കെ] * [https://facebook.com/tvkvijayofficial ഫേസ്ബുക്കിൽ ടി.വി.കെ] {{Indian political parties}}{{Authority Control}} [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയകക്ഷികൾ]] eu3e720knh8vrz07ih0ao20aydze8mb 0 615995 4617262 4083304 2026-05-04T21:01:03Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617262 wikitext text/x-wiki 2010 മിസ്സ് യൂണിവേഴ്സ് നേടിയ ഒരു മെക്സിക്കൻ അഭിനേത്രിയും ടിവി അവതാരകയും മോഡലും സൗന്ദര്യ റാണിയുമാണ് '''സിമേന നവാറെറ്റ് റോസെറ്റെ''' <ref name="nb" /> (ജനനം ഫെബ്രുവരി 22, 1988). അവർ മുമ്പ് ന്യൂസ്ട്ര ബെല്ലെസ മെക്സിക്കോ 2009 ആയിട്ടുണ്ട്. മെക്സിക്കോയിൽ നിന്നുള്ള രണ്ടാമത്തെ മിസ് യൂണിവേഴ്സാണ് അവർ.<ref>[http://www.quien.com/espectaculos/2010/08/24/ximena-navarrete-quien-es-la-miss-universo-2010 Ximena Navarrete ¿Quién es la Miss Universo 2010?]. Quien.com (August 24, 2010). Retrieved on May 12, 2012.</ref> {{Infobox pageant titleholder | name = Ximena Navarrete | image = File:Ximena Navarrete - Miss Universe 2010.jpg | occupation = Model, actress | birth_name = {{nowrap|Jimena Navarrete Rosete}}<ref name="nb">{{cite web| last=Correa |first=Ofelia |title=Nuestras Reinas: Ximena Navarrete |url = http://www.esmas.com/nuestrabellezav2/nuestras_reinas/799220.html |publisher=Nuestra Belleza |language=es |year=2010 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20090925184134/http://www.esmas.com/nuestrabellezav2/nuestras_reinas/799220.html |archive-date=September 25, 2009 }}</ref>{{NoteTag|Officially her name is spelled [https://www.twitter.com/ximenaNR/status/20160434666 Jimena], though she prefers writing it as [https://www.twitter.com/ximenaNR Ximena].}} | birth_date = {{Birth date and age|1988|2|22}} | birth_place = [[Guadalajara]], [[Jalisco]], Mexico | years_active = 2010–present | height = {{height|m=1.75}} | eye_color = [[Brown eyes|Brown]] | hair_color = [[Brown hair|Brown]] | skin_color = | children = 2<ref>{{cite web|url=https://www.latimes.com/espanol/entretenimiento/articulo/2021-12-09/la-ex-miss-universo-ximena-navarrete-ya-es-mama|title=La ex Miss Universo Ximena Navarrete ¡ya es mamá!|agency=[[Reforma]]|date=December 9, 2021|access-date=December 9, 2021|work=[[Los Angeles Times]]|language=es}}</ref> | weight = <!-- {{convert|00|kg|lb st|abbr=on|lk=on}} --> | title = [[Nuestra Belleza Jalisco|Nuestra Belleza Jalisco 2009]]<br>[[Nuestra Belleza México 2009]]<br>[[Miss Universe 2010]] | nationalcompetition = [[Nuestra Belleza Jalisco|Nuestra Belleza Jalisco 2009]]<br>(Winner)<br>[[Nuestra Belleza México 2009]]<br>(Winner)<br>[[Miss Universe 2010]]<br>(Winner) | dress_size = <!-- Dress size and system --> | shoe_size = <!-- Shoe size and system --> | agency = | homepage = <!-- Official website --> |spouse={{marriage|Juan Carlos Valladares|2017}} |}} ==ആദ്യകാല ജീവിതം== മെക്സിക്കോയിലെ ജാലിസ്കോയുടെ തലസ്ഥാന നഗരമായ ഗ്വാഡലജാരയിൽ ഒരു ഇടത്തരം കുടുംബത്തിലാണ് നവരേറ്റ് ജനിച്ചതും വളർന്നതും. ദന്തഡോക്ടറായ കാർലോസ് നവാരറ്റിൻ്റെയും വീട്ടമ്മയായ ഗബ്രിയേല റോസെറ്റിൻ്റെയും മകളായി ജനിച്ച രണ്ട് മക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു അവർ. അവർക്ക് ഒരു ഇളയ സഹോദരിയുമുണ്ട്. അവർ പതിനാറാം വയസ്സിൽ പ്രാദേശികമായി മോഡലിംഗ് ആരംഭിച്ചു. ലോക മത്സരത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിന് മുമ്പ് Valle de Atemajac യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ അവർ പഠിച്ചു.<ref name="impre">[http://www.impre.com/entretenimiento/2010/8/24/miss-universe-2010-tiene-novio-206663-1.html Miss Universe 2010 tiene novio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111014202006/http://www.impre.com/entretenimiento/2010/8/24/miss-universe-2010-tiene-novio-206663-1.html |date=2011-10-14 }}. Impre.com (August 24, 2010). Retrieved on May 12, 2012.</ref> 2012-ൽ സിമെന ഒരു ജനിതക പഠനത്തിൻ്റെ ഭാഗമാകാൻ സമ്മതിച്ചു. അവരുടെ മാതൃപരമ്പര ഹാപ്ലോഗ് ഗ്രൂപ്പ് ജെ ആണ്.<ref>{{cite web|url=http://quo.mx/2012/05/30/plus/la-genetica-tras-la-belleza-de-ximena |title=La genética tras la belleza de Ximena - QUO mx |access-date=February 25, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131023060552/http://quo.mx/2012/05/30/plus/la-genetica-tras-la-belleza-de-ximena |archive-date=October 23, 2013 }}</ref> ==മോഡലിംഗും അഭിനയവും== 2011 ഫെബ്രുവരി 10-ന് നവാറെറ്റ് ലോറിയൽ പാരീസിൻ്റെയും <ref>{{cite web|url=http://www.lorealparisusa.com/en/beauty-library/spokesmodels/ximena-navarrete.aspx|title=Ximena Navarrete is L'oreal spokesperson|access-date=2024-03-29|archive-date=2014-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20140131020011/http://www.lorealparisusa.com/en/Beauty-Library/Spokesmodels/Ximena-Navarrete.aspx|url-status=dead}}</ref> ഓൾഡ് നേവിയുടെയും വക്താവായി.<ref>{{cite web|url=http://www.eluniversal.com.mx/estilos/67655.html|title=Ximena es la más bella|last=Ramírez|first=Claudia|date=February 11, 2011|work=EL Universal|language=es|access-date=February 15, 2011|archive-date=2013-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20131213074201/http://www.eluniversal.com.mx/estilos/67655.html|url-status=dead}}</ref> 2013-ൽ ലാ ടെംപെസ്റ്റഡ് എന്ന സോപ്പ് ഓപ്പറയിലൂടെ തൻ്റെ അഭിനയ ജീവിതം ആരംഭിക്കുമെന്ന് നവരേറ്റ് പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>{{cite web|url=http://entretenimiento.starmedia.com/telenovelas/ximena-navarrete-en-elenco-telenovela-senor-cielos.html|title=Ximena Navarrete en el elenco de la telenovela "El señor de los cielos"|language=es|date=December 19, 2012|access-date=January 16, 2013|publisher=[[Starmedia]]|archive-date=2016-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20160129083741/http://entretenimiento.starmedia.com/telenovelas/ximena-navarrete-en-elenco-telenovela-senor-cielos.html|url-status=dead}}</ref> 2013 ഫെബ്രുവരി 15-ന് സാൽവഡോർ മെജിയ ടെലിനോവെലയിലെ നായിക കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്നത് നവാറെറ്റും വില്യം ലെവിയും ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.<ref>[http://www.latinospost.com/articles/12238/20130215/william-levys-la-tempestad-telenovela-news-update-ximena-navarrete.htm William Levy's 'La Tempestad' Telenovela News Update - Ximena Navarrete Signed To Play Female Lead]</ref> മറീന റിവർട്ടെ, മഗ്ദലീന ആർട്ടിഗാസ് എന്നിങ്ങനെ ഇരട്ട വേഷങ്ങൾ അവർ ചെയ്തു. ==സ്വകാര്യ ജീവിതം== 2017-ൽ നവാറെറ്റ് ഒരു കത്തോലിക്കാ ചടങ്ങിൽ ജുവാൻ കാർലോസിനെ വിവാഹം കഴിച്ചു.<ref>{{Cite Instagram|user=ximenanr |title=Amo compartir mi vida contigo esposo @jcvalladares .... gracias por tantas risas y momentos especiales que no cambio por nada ♥️ Dos años de retos y de seguir caminando juntos ♾!!! I love the sun for days, the moon for nights and you FOREVER! 🥂 por muchísimos más a tu lado . Te amo con todo mi corazón #2años #HappyAnniversaryMyLove" |postid=BvuYVmxFbAQ |access-date=2023-02-01|date=2019-04-01}}</ref><ref>{{Cite Instagram|user=ximenanr|title=#ThrowBack #MyWeddingDay @jcvalladares #🥂#👰🏻 el mejor día !!!!!! 🙌🏼 @jaimegonzalez78 @gonzalezhelfon" |postid=BSrv52ahwnK |access-date=2023-02-01|date=2017-04-09}}</ref> ഗർഭച്ഛിദ്രം അനുഭവപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് 2021 അവസാനത്തോടെ സഹായകരമായ പ്രത്യുൽപാദന സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിച്ച് ദമ്പതികൾ ഒരു മകളെ സ്വീകരിച്ചു.<ref>{{Cite web |last=americanpost |date=2021-11-25 |title=Ximena Navarrete shared how she lived her difficult pregnancy process days after giving birth |url=https://www.americanpost.news/ximena-navarrete-shared-how-she-lived-her-difficult-pregnancy-process-days-after-giving-birth/ |access-date=2023-02-01 |website=American Post |language=en-US |archive-date=2023-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230201071320/https://www.americanpost.news/ximena-navarrete-shared-how-she-lived-her-difficult-pregnancy-process-days-after-giving-birth/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite Instagram|user=ximenanr |title=Mi cielo se pinta de colores con el arcoíris 🌈 más deseado y esperado de mi vida. Mi bebé, ni te imaginas todo lo que hemos soñado con tenerte en nuestra familia. Te amamos y esperamos con todo nuestro corazón, amor e ilusión. Gracias infinitas querido @drgerardobarroso por ser parte de nuestra familia y de nuestra historia. Gracias a Dios pudimos dar con el mejor médico que existe para ayudarnos en este camino. Eternamente agradecidos contigo y tu equipo @clinicanascere por existir. No ha sido un camino fácil, más adelante podré contarles y hablar acerca de esto. Por lo pronto encontrarán gran parte de nuestra historia y de lo que hemos vivido en las páginas de la más reciente edición de @hola_mx que como siempre me permiten expresar respetando cada palabra que sale de mi boca. Muchas gracias equipo HOLA! Tengo 4 meses de embarazo, gracias a Dios todo va caminando muy bien hasta hoy 🙏🏻 que creen que será ? Niño o niña ? 💙💗 @jcvalladares" |postid=CQgXJnOryaa |access-date=2023-02-01|date=2021-06-24}}</ref> 2022 ഒക്ടോബറിൽ ദമ്പതികൾ തങ്ങളുടെ രണ്ടാമത്തെ കുട്ടിയെ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതായി വെളിപ്പെടുത്തി.<ref>{{Cite web |date=2022-12-31 |title=Ximena Navarrete presume su pancita de embarazo en traje de baño |url=https://mx.hola.com/famosos/2022123146279/ximena-navarrete-presume-pancita-embarazo-traje-bano/ |access-date=2023-02-01 |website=HOLA MÉXICO |language=es}}</ref> ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Commons category|Ximena Navarrete}} *{{Instagram|ximenanr}} *[http://www.ximenanr.com Official Ximena Navarrete] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120919093428/http://www.ximenanr.com/ |date=2012-09-19 }} Website *[http://www.missuniverse.com/members/profile/468715 Ximena Navarette Photos on missuniverse.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170126112704/http://missuniverse.com/members/profile/468715 |date=2017-01-26 }} *[http://www.pr.com/article/1160 Ximena Navarrete] Interview on PR.com *[https://web.archive.org/web/20110618043124/http://www2.children.org/en/us/News/InTheNews/2011/Pages/Miss-Universe-provides-child-poverty-a-platform-in-Mexico-6-6-11.aspx Ximena Navarrete Video on] www.children.org ==അവലംബം== <references /> qrxwqc6uvyk12ue4fayo6wjam977wk7 0 628435 4617326 4145716 2026-05-05T08:26:28Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617326 wikitext text/x-wiki {{Notice |heading=അറിയിപ്പ്|center=y |{{Inprogress}} ഈ താൾ പുരോഗമിക്കുകയാണ്. മെച്ചപ്പെടുത്തിയും തെറ്റുകൾ തിരുത്തിയും താങ്കൾക്ക് സഹായിക്കാം}} {{Virusbox | image = Hepatitis B virus 1.jpg | image_alt = TEM micrograph showing hepatitis B virus virions (with 100 nm scale bar) | image_caption = [[Transmission electron microscopy]] [[micrograph]] showing ''Hepatitis B virus'' [[virions]] | synonyms = | synonyms_ref = | subdivision_ranks = | subdivision = }} ''[[ഓർത്തോഹെപാഡ്നവൈറസ്|ഓർത്തോഹെപാഡ്‌നാവൈറസ്]]'' ജനുസ്സിലെ ഒരു സ്പീഷീസും ''[[ഹെപാഡ്നവിരിഡേ|ഹെപ്പഡ്‌നാവിറിഡേ]]'' കുടുംബത്തിലെ അംഗവുമായ '''''ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി വൈറസ്''''' (എച്ച്ബിവി) ഒരു പാർഷ്യലി ഡബിൾ സ്ട്രാൻ്റഡ് ഡിഎൻഎ വൈറസാണ്.<ref>{{Cite book|title=Molecular Virology of Human Pathogenic Viruses|url=https://archive.org/details/molecularvirolog0000ryuw|last=Ryu|first=Wang-Shick|publisher=Academic Press|year=2017|isbn=978-0-12-800838-6|pages=[https://archive.org/details/molecularvirolog0000ryuw/page/n264 247]–260}}</ref><ref name="RichardHuntUSC">{{Cite web|url=http://pathmicro.med.sc.edu/virol/hepatitis-virus.htm|title=Hepatitis viruses|access-date=2008-03-13|last=Hunt|first=Richard|date=2007-11-21|publisher=University of Southern California, Department of Pathology and Microbiology}}</ref><ref name="ICTVReport">{{Cite web|url=http://www.ictv.global/report/hepadnaviridae|title=ICTV Report Hepadnaviridae}}</ref> ലോകമെമ്പാടുമുള്ള 300 ദശലക്ഷത്തിലധികം ആളുകളെ ബാധിക്കുന്ന എച്ച്ബിവി കരൾ രോഗത്തിനും കരൾ കാൻസറിനും ഒരു സാധാരണ കാരണമാണ്.<ref name="Hepatology">{{Cite journal|url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2809016/|title=Hepatitis B: The Virus and Disease|last=T Jake|first=Liang|date=May 2009|journal=Hepatology|pmid=19399811}}</ref> ഈ [[വൈറസ്]] ആണ് [[ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ്-ബി|ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി]] രോഗം ഉണ്ടാക്കുന്നത്.<ref name="pmid18824707">{{Cite journal|title=Association between hepatitis B virus and pancreatic cancer|journal=Journal of Clinical Oncology|volume=26|issue=28|pages=4557–62|date=October 2008|pmid=18824707|pmc=2562875|doi=10.1200/JCO.2008.17.3526}}</ref> == വർഗ്ഗീകരണം == ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി വൈറസ് ''ഓർത്തോഹെപാഡ്‌നാവൈറസ്'' ജനുസ്സിൽ ആണ് ഉൾപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്, അതിൽ മറ്റ് 11 സ്പീഷീസുകൾ കൂടി ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref name="ICTVReport"/> ''ഹെപാഡ്നവിരിഡേ'' കുടുംബത്തിന്റെ ഭാഗമായ ഈ ജനുസ്സിൽ ''അവിഹെപാഡ്നവൈറസ്'', ''[[Herpetohepadnavirus|ഹെർപെറ്റോഹെപാഡ്നവൈറസ്]]'', ''[[Metahepadnavirus|മെറ്റാഹെപാഡ്നവൈറസ്]]'', ''[[Parahepadnavirus|പരാഹേപാഡ്നവൈറസ്]]'' എന്നീ മറ്റ് നാല് ജനുസ്സുകൾ കൂടി ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref name="ICTVReport" /> ''ഹെപാഡ്നവിരിഡേ'' കുടുംബം ''ബ്ലൂബർവൈറൽസ്'' എന്ന വൈറൽ ഓർഡറിലെ ഏക അംഗം ആണ്.<ref name="ICTVReport" /> ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി-ക്ക് സമാനമായ വൈറസുകൾ എല്ലാ [[ആൾക്കുരങ്ങ്|ആൾക്കുരങ്ങുകളിലും]] ([[ഒറാങ്ങ്ഉട്ടാൻ]], ഗിബ്ബൺ, ബോണോബോസ്, [[ഗോറില്ല|ഗൊറില്ലകൾ]], [[ചിമ്പാൻസി|ചിമ്പാൻസികൾ]]), ഓൾഡ് വേൾഡ് മങ്കികൾ,<ref>{{Cite journal|journal=Hepatology|title=Discovery of naturally occurring transmissible chronic hepatitis B virus infection among Macaca fascicularis from Mauritius Island.|date=November 2013|volume=58|issue=5|pages=1610–1620|doi=10.1002/hep.26428|pmid=23536484}}</ref> ന്യൂ വേൾഡ് വൂളി മങ്കികൾ (വൂളി മങ്കി ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി വൈറസ്) കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. പ്രൈമേറ്റുകളിലെ ഈ വൈറസിന്റെ ഉത്ഭവത്തിന് വളരെ പഴക്കമുണ്ടെന്ന് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. എൻവലപ്പ് പ്രോട്ടീനുകളിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ആന്റിജനിക് എപിടോപ്പുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി വൈറസിനെ നാല് പ്രധാന സെറോടൈപ്പുകളായി (adr, adw, ayr, ayw) തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ സെറോടൈപ്പുകൾ ഒരു കോമൺ ഡിറ്റർമിനന്റ് (എ), രണ്ട് മ്യൂച്ച്വലി എക്സ്ക്ലൂസീവ് ഡിറ്റർമിനന്റ് ജോഡികൾ (d/y, w/r) എന്നിവയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. ജീനോമിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള ന്യൂക്ലിയോടൈഡ് സീക്വൻസ് വ്യതിയാനമനുസരിച്ച് വൈറൽ സ്‌ട്രൈനുകളെ പത്ത് ജീനോടൈപ്പുകൾ (A-J) ആയും നാൽപ്പത് സബ്-ജീനോടൈപ്പുകൾ ആയും തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref name="Hundie2016">{{Cite journal|display-authors=6|title=A novel hepatitis B virus subgenotype D10 circulating in Ethiopia|journal=Journal of Viral Hepatitis|volume=24|issue=2|pages=163–173|date=February 2017|pmid=27808472|doi=10.1111/jvh.12631}}</ref> ജനിതകരൂപങ്ങൾക്ക് ഒരു ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ വിതരണമുണ്ട്, അവ വൈറസിന്റെ പരിണാമവും പകർച്ചയും കണ്ടെത്തുന്നതിന് ഉപയോഗിക്കുന്നു. ജനിതകരൂപങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസങ്ങൾ രോഗത്തിന്റെ തീവ്രത, ഗതി, സങ്കീർണതകൾക്കുള്ള സാധ്യത, ചികിത്സയോടുള്ള പ്രതികരണം എന്നിവയെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="pmid15752827">{{Cite journal|title=Hepatitis B virus genotypes|journal=Vaccine|volume=23|issue=19|pages=2409–23|date=March 2005|pmid=15752827|doi=10.1016/j.vaccine.2004.10.045}}</ref><ref name="pmid8666521">{{Cite journal|title=Subtypes, genotypes and molecular epidemiology of the hepatitis B virus as reflected by sequence variability of the S-gene|journal=Intervirology|volume=38|issue=1–2|pages=24–34|year=1995|pmid=8666521|doi=10.1159/000150411}}</ref> സെറോടൈപ്പുകളും ജനിതകരൂപങ്ങളും പൊരുത്തപ്പെടണമെന്നില്ല. ജീനോടൈപ്പ് ഡിക്ക് 10 സബ്-ജീനോടൈപ്പുകൾ ഉണ്ട്.<ref name="Ghosh2013">{{Cite journal|display-authors=6|title=New HBV subgenotype D9, a novel D/C recombinant, identified in patients with chronic HBeAg-negative infection in Eastern India|journal=Journal of Viral Hepatitis|volume=20|issue=3|pages=209–18|date=March 2013|pmid=23383660|doi=10.1111/j.1365-2893.2012.01655.x}}</ref><ref name="Hundie2016"/> === തരംതിരിക്കാത്ത ഇനങ്ങൾ === വവ്വാലുകളിൽ നിന്ന് ഇതുവരെ തരംതിരിച്ചിട്ടില്ലാത്ത നിരവധി ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി പോലുള്ള സ്പീഷീസുകളെ വേർതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Drexler2013">{{Cite journal|display-authors=6|title=Bats carry pathogenic hepadnaviruses antigenically related to hepatitis B virus and capable of infecting human hepatocytes|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=110|issue=40|pages=16151–6|date=October 2013|pmid=24043818|pmc=3791787|doi=10.1073/pnas.1308049110|bibcode=2013PNAS..11016151D}}</ref> == മോർഫോളജി == === ഘടന === [[പ്രമാണം:HBV.png|ലഘുചിത്രം| ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി വൈറസിന്റെ ഘടന]] ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി വൈറസ് ഹെപ്പഡ്‌നാവൈറസ് കുടുംബത്തിലെ അംഗമാണ്.<ref name="Baron">{{Cite book|title=Baron's Medical Microbiology|last=Zuckerman AJ|publisher=Univ of Texas Medical Branch|year=1996|isbn=978-0-9631172-1-2|editor-last=Baron S|edition=4th|chapter=Chapter 70: Hepatitis Viruses|access-date=11 April 2018|display-editors=etal|chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mmed.section.3738}}</ref> ഡെയ്ൻ പാർട്ടിക്കിൾ<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/csr/disease/hepatitis/whocdscsrlyo20022/en/index2.html|title=WHO {{!}} Hepatitis B|access-date=2015-07-12|website=www.who.int|archive-url=https://web.archive.org/web/20150710041725/http://www.who.int/csr/disease/hepatitis/whocdscsrlyo20022/en/index2.html|archive-date=2015-07-10}}</ref> ([[വൈറസ്|വൈറോൺ]]) എന്നറിയപ്പെടുന്ന വൈറസ് കണികയിൽ ഒരു ബാഹ്യ [[ലിപ്പിഡ്|ലിപിഡ്]] എൻവലപ്പും [[മാംസ്യം|പ്രോട്ടീൻ]] അടങ്ങിയ ഒരു ഐക്കോസഹെഡ്രൽ ന്യൂക്ലിയോകാപ്‌സിഡ് കാമ്പും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ന്യൂക്ലിയോകാപ്‌സിഡിൽ വൈറൽ ഡിഎൻഎയും റിട്രോവൈറസുകൾക്ക് സമാനമായ റിവേഴ്സ് ട്രാൻസ്ക്രിപ്റ്റേസ് പ്രവർത്തനമുള്ള ഒരു ഡിഎൻഎ പോളിമറേസും ഉണ്ട്.<ref name="pmid15192795">{{Cite journal|title=Molecular virology of hepatitis B virus|journal=Seminars in Liver Disease|volume=24|issue=Suppl 1|pages=3–10|year=2004|pmid=15192795|doi=10.1055/s-2004-828672}}</ref> വൈറൽ ബൈൻഡിംഗിലും രോഗബാധിതമായ കോശങ്ങളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നതിലും ബാഹ്യ എൻവലപ്പിൽ ഉള്ള പ്രോട്ടീനുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. 42 നാനോമീറ്റർ വൈറോൺ വ്യാസമുള്ള ഏറ്റവും ചെറിയ മൃഗ വൈറസുകളിൽ ഒന്നാണ് ഈ വൈറസ്. എന്നാൽ ഇതിന്റെ തന്നെ കാമ്പ് ഇല്ലാത്ത ഫിലമെന്റസ് അല്ലെങ്കിൽ ഗോളാകൃതിയിലുള്ള വസ്തുക്കളുള്ള പ്ലോമോർഫിക് രൂപങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്. ഈ കണങ്ങൾ സാംക്രമികമല്ല, വൈറോണിന്റെ ഉപരിതലത്തിന്റെ ഭാഗമായ ലിപിഡും പ്രോട്ടീനും ചേർന്ന ഇതിനെ സർഫസ് ആന്റിജൻ (HBsAg) എന്ന് വിളിക്കുന്നു, ഇത് വൈറസിന്റെ ജീവിത ചക്രത്തിൽ അധികമായി ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="pmid3014045">{{Cite journal|title=The biology of hepadnaviruses|journal=The Journal of General Virology|volume=67|issue=7|pages=1215–35|date=July 1986|pmid=3014045|doi=10.1099/0022-1317-67-7-1215}}</ref> === ഘടകങ്ങൾ === വൈറസിൽ ഇനിപ്പറയുന്ന ഘടകങ്ങൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു: * എച്ച്ബിഎസ്എജി (ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി സർഫസ് [[ആന്റിജൻ]]) ആണ് ആദ്യമായി കണ്ടെത്തിയ ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി വൈറസ് പ്രോട്ടീൻ. <ref>{{Cite journal|display-authors=6|title=Hepatitis B surface antigen (HBsAg) levels in the natural history of hepatitis B virus (HBV)-infection: a European perspective|journal=Journal of Hepatology|volume=52|issue=4|pages=514–22|date=April 2010|pmid=20207438|doi=10.1016/j.jhep.2010.01.014}}</ref> ഇതിൽ ചെറിയ (എസ്), ഇടത്തരം (എം), വലിയ (എൽ) പ്രോട്ടീനുകൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. <ref>{{Cite journal|title=Hepatitis B virus biology|journal=Microbiology and Molecular Biology Reviews|volume=64|issue=1|pages=51–68|date=March 2000|pmid=10704474|pmc=98986|doi=10.1128/mmbr.64.1.51-68.2000}}</ref> * ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി വൈറസ് ഇക്കോസഹെഡ്രൽ ന്യൂക്ലിയോകാപ്‌സിഡിന്റെ പ്രധാന [[മാംസ്യം|ഘടനാപരമായ പ്രോട്ടീനാണ്]] എച്ച്ബിസിഎജി ([[വൈറസ്|ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ്]] ബി കോർ ആന്റിജൻ), ഇത് വൈറസിന്റെ പെരുകലിൽ പങ്ക് വഹിക്കുന്നു.<ref>{{Cite journal|authorlink3=Ding-Shinn Chen|authorlink4=Chen Pei-jer|title=Hepatitis B virus nucleocapsid but not free core antigen controls viral clearance in mice|journal=Journal of Virology|volume=86|issue=17|pages=9266–73|date=September 2012|pmid=22718814|pmc=3416136|doi=10.1128/JVI.00608-12}}</ref> കോശത്തിന്റെ [[അണുബാധ|അണുബാധയ്ക്കുള്ള]] പ്രധാന ഘടകമാണ് കാപ്സിഡ് രൂപീകരണം.<ref>{{Cite journal|display-authors=6|title=Hepatitis B virus core antigen determines viral persistence in a C57BL/6 mouse model|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=107|issue=20|pages=9340–5|date=May 2010|pmid=20439715|pmc=2889105|doi=10.1073/pnas.1004762107|bibcode=2010PNAS..107.9340L}}</ref> എച്ച്ബിസിഎജി ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി വൈറസ് [[ഇൻ വിവോ]] ക്ലിയറൻസിന് സംഭാവന ചെയ്യുന്നു, എന്നാൽ വൈറൽ ക്ലിയറൻസിനായി എച്ച്ബിസിഎജി ക്യാപ്‌സിഡ് രൂപത്തിലായിരിക്കണമോ എന്ന് അറിയില്ല.<ref>{{Cite journal|title=A mutant hepatitis B virus core protein mimics inhibitors of icosahedral capsid self-assembly|journal=Biochemistry|volume=48|issue=8|pages=1736–42|date=March 2009|pmid=19196007|pmc=2880625|doi=10.1021/bi801814y}}</ref> * ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി വൈറസ് ഡിഎൻഎ പോളിമറേസ്, പ്രീ-ജീനോമിക് ആർഎൻഎ (പിജിആർഎൻഎ) യോടൊപ്പം ന്യൂക്ലിയോകാപ്‌സിഡിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ക്യാപ്‌സിഡിനുള്ളിൽ, പിജിആർഎൻഎ (pgRNA) റിവേഴ്‌സ് ട്രാൻസ്‌ക്രിപ്‌ഷന് വിധേയമാകുകയും (-) ഡിഎൻഎ സ്‌ട്രാൻഡ് ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതേ സമയം, പോളിമറേസിന്റെ ആർഎൻഏസ് പ്രവർത്തനത്താൽ ആർഎൻഎ ടെംപ്ലേറ്റിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും ഡീഗ്രേഡ് ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഇതിനെ തുടർന്ന് (+) ഡിഎൻഎ സ്‌ട്രാൻഡ് സിന്തസിസ് സംഭവിക്കുകയും, പോളിമറേസ് (-) ഡിഎൻഎ സ്‌ട്രാൻഡുമായി കോവാലന്റ് ആയി ബന്ധിപ്പിച്ച് അവസാനിക്കുകയും ചെയ്യൂന്നു. <ref name="Menéndez-Arias_2014">{{Cite journal|date=October 2014|title=Nucleoside/nucleotide analog inhibitors of hepatitis B virus polymerase: mechanism of action and resistance|journal=Current Opinion in Virology|volume=8|pages=1–9|doi=10.1016/j.coviro.2014.04.005|pmid=24814823}}</ref> <ref name="Yang_2014">{{Cite journal|date=September 2014|title=Persistence of hepatitis B virus covalently closed circular DNA in hepatocytes: molecular mechanisms and clinical significance|journal=Emerging Microbes & Infections|volume=3|issue=9|pages=e64|doi=10.1038/emi.2014.64|pmc=4185362|pmid=26038757}}</ref> വൈറോൺ ഒരു പുതിയ കോശത്തെ ബാധിച്ച ശേഷം പോളിമറേസ് ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു. * ഐക്കോസഹെഡ്രൽ ന്യൂക്ലിയോകാപ്‌സിഡ് കോറിനും ലിപിഡ് എൻവലപ്പിനും ഇടയിൽ കാണുന്നതാണ് എച്ച്ബിഇഎജി (ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി എൻവലപ്പ് ആന്റിജൻ), "നോൺപാർട്ടിക്കുലേറ്റ്" ആയി കണക്കാക്കുന്ന ഇത് സ്രവിച്ച ശേഷം സെറത്തിൽ അടിഞ്ഞുകൂടുന്നു. എച്ച്ബിഇഎജി, എച്ച്ബിസിഎജി എന്നിവ ഒരേ റീഡിംഗ് ഫ്രെയിമിൽ നിന്നാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്.<ref name="urlTSRI - News and Publications">{{Cite web|url=http://www.scripps.edu/news/sr/sr98/mbgen40.htm|title=TSRI - News and Publications|access-date=2009-01-03}}</ref> * എച്ച്ബിഎക്സ് ചെറുതാണ്,<ref>{{Cite journal|title=Molecular functions and biological roles of hepatitis B virus x protein|journal=Cancer Science|volume=97|issue=10|pages=977–83|date=October 2006|pmid=16984372|doi=10.1111/j.1349-7006.2006.00299.x}}</ref> 154 [[അമിനോ അമ്ലം|അമിനോ ആസിഡുകൾ]] നീളമുള്ളതും ഘടനാരഹിതവുമായ ഇത് ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി വൈറസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കരൾ രോഗങ്ങളിലും HepG2 കോശങ്ങളിലെ ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി വൈറസ് പകർച്ചയിലും ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. പല പ്രവർത്തനങ്ങളും എച്ച്ബിഎക്സ്-ന്റെ എക്സ്പ്രഷനുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ഈ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പലതിന്റെയും തന്മാത്രാ സംവിധാനങ്ങൾ അജ്ഞാതമാണ്. <ref>{{Cite journal|title=Hepatitis B virus replication is associated with an HBx-dependent mitochondrion-regulated increase in cytosolic calcium levels|journal=Journal of Virology|volume=81|issue=21|pages=12061–5|date=November 2007|pmid=17699583|pmc=2168786|doi=10.1128/JVI.00740-07}}</ref> വൈറൽ [[അണുബാധ|അണുബാധയ്ക്ക്]] അത്യാവശ്യമായതും മൾട്ടിഫങ്ഷണൽ ആയതുമായ ഈ പ്രോട്ടീൻ സെല്ലുലാർ സിഗ്നലിംഗ് പാതകളെ സജീവമാക്കുന്നു.<ref>{{Cite journal|title=Activation and inhibition of cellular calcium and tyrosine kinase signaling pathways identify targets of the HBx protein involved in hepatitis B virus replication|journal=Journal of Virology|volume=77|issue=14|pages=7713–9|date=July 2003|pmid=12829810|pmc=161925|doi=10.1128/JVI.77.14.7713-7719.2003}}</ref> [[ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ്-ഡി|ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ഡി വൈറസിന്]] വൈറൽ ആകാൻ എച്ച്ബിവി എൻവലപ്പ് കണികകൾ ആവശ്യമാണ്.<ref name="pmid18524834">{{Cite journal|title=Properties of subviral particles of hepatitis B virus|journal=Journal of Virology|volume=82|issue=16|pages=7812–7|date=August 2008|pmid=18524834|pmc=2519590|doi=10.1128/JVI.00561-08}}</ref> == പരിണാമം == എല്ലാ വൈറസുകളെയും പോലെ എച്ച്ബിവി യുടെ ആദ്യകാല പരിണാമം കൃത്യമായി വിവരിക്കാൻ പ്രയാസമാണ്. വൈവിധ്യമാർന്ന കശേരുക്കളിൽ ഹെപ്പഡ്‌നാവൈറസുകളെ തിരിച്ചറിഞിട്ടുള്ളത് ഇത്തരം വൈറസുകളുടെ ഒരു നീണ്ട സഹപരിണാമത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. വിവിധ പക്ഷികൾ പങ്കുവയ്ക്കുന്ന എൻഡോജീനസ് ഹെപാഡ്നാവിറിഡേ എലമെന്റുകളുടെ പഠനങ്ങൾ കുറഞ്ഞത് 70 ദശലക്ഷം വർഷമെങ്കിലും പക്ഷികളിൽ ഈ വൈറസിന്റെ സാന്നിധ്യം കാണിക്കുന്നു.<ref>{{Cite journal|last=Suh|first=Alexander|last2=Brosius|first2=Jürgen|last3=Schmitz|first3=Jürgen|last4=Kriegs|first4=Jan Ole|date=2013-04-30|title=The genome of a Mesozoic paleovirus reveals the evolution of hepatitis B viruses|journal=Nature Communications|language=en|volume=4|issue=1|pages=1791|doi=10.1038/ncomms2798|pmid=23653203|bibcode=2013NatCo...4.1791S|issn=2041-1723}}</ref> സസ്തനികൾക്ക് സമാനമായ തെളിവുകൾ ഇല്ലെങ്കിലും, അവിഹെപാഡ്‌നാവൈറസുകളുടെ സിസ്റ്റർ ക്ലേഡ് എന്ന നിലയിൽ ഓർത്തോഹെപാഡ്‌നാവൈറസുകളുടെ ഫൈലോജെനെറ്റിക് സ്ഥാനം അമ്നിയോട്ട് പൂർവ്വികനിൽ വൈറസിന്റെ സാന്നിധ്യവും തുടർന്നുള്ള പരിണാമവും സൂചിപ്പിക്കുന്നു (>300 ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ്). ഒരു ന്യൂ വേൾഡ് ബാറ്റ് ഹെപ്പഡ്‌നാവൈറസിൽ നിന്നാണ് പ്രൈമേറ്റ് ഹെപ്പഡ്‌നാവൈറസിന്റെ ഉത്ഭവം എന്നും അഭിപ്രായമുണ്ട്.<ref name="Rasche2016">{{Cite journal|date=February 2016|title=Bat hepadnaviruses and the origins of primate hepatitis B viruses|journal=Current Opinion in Virology|volume=16|pages=86–94|doi=10.1016/j.coviro.2016.01.015|pmid=26897577}}</ref> അവിഹെപാഡ്‌നാവൈറസുകൾക്ക് X പ്രോട്ടീൻ ഇല്ലെങ്കിലും താറാവുകളിലെ ഹെപാഡ്‌നാവൈറസിന്റെ ജീനോമിൽ ഒരു വെസ്റ്റിജിയൽ എക്സ് റീഡിംഗ് ഫ്രെയിം ഉണ്ട്.<ref name="Lin2000">{{Cite journal|year=2000|title=A vestigial X open reading frame in duck hepatitis B virus|journal=Intervirology|volume=43|issue=3|pages=185–90|doi=10.1159/000025037|pmid=11044813}}</ref> ഈ X പ്രോട്ടീൻ ഒരു ഡിഎൻഎ ഗ്ലൈക്കോസൈലേസിൽ നിന്ന് പരിണമിച്ചതാകാം. അടുത്തിടെ നടത്തിയ പുരാതന [[മനുഷ്യൻ|മനുഷ്യന്റെ]] അവശിഷ്ടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള എച്ച്ബിവി ജീനോമുകളുടെ പുനർനിർമ്മാണം മനുഷ്യരിൽ ഈ വൈറസിന്റെ പരിണാമത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വിശദമായി പഠിക്കാൻ അനുവദിച്ചു.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Kocher|first=Arthur|last2=Papac|first2=Luka|last3=Barquera|first3=Rodrigo|last4=Key|first4=Felix M.|last5=Spyrou|first5=Maria A.|last6=Hübler|first6=Ron|last7=Rohrlach|first7=Adam B.|last8=Aron|first8=Franziska|last9=Stahl|first9=Raphaela|date=2021-10-08|title=Ten millennia of hepatitis B virus evolution|url=https://www.science.org/doi/abs/10.1126/science.abi5658|journal=Science|volume=374|issue=6564|pages=182–188|language=EN|doi=10.1126/science.abi5658|pmid=34618559|bibcode=2021Sci...374..182K}}</ref><ref name=":1">{{Cite journal|display-authors=6|date=May 2018|title=Ancient hepatitis B viruses from the Bronze Age to the Medieval period|url=http://urn.kb.se/resolve?urn=urn:nbn:se:su:diva-157746|journal=Nature|volume=557|issue=7705|pages=418–423|bibcode=2018Natur.557..418M|doi=10.1038/s41586-018-0097-z|pmid=29743673}}</ref><ref name=":2">{{Cite journal|last=Krause-Kyora|first=Ben|last2=Susat|first2=Julian|last3=Key|first3=Felix M|last4=Kühnert|first4=Denise|last5=Bosse|first5=Esther|last6=Immel|first6=Alexander|last7=Rinne|first7=Christoph|last8=Kornell|first8=Sabin-Christin|last9=Yepes|first9=Diego|date=2018-05-10|editor-last=Locarnini|editor-first=Stephen|title=Neolithic and medieval virus genomes reveal complex evolution of hepatitis B|journal=eLife|volume=7|pages=e36666|doi=10.7554/eLife.36666|pmid=29745896|pmc=6008052|issn=2050-084X}}</ref> 2021-ൽ, ഒരു പഠനം 137 പുരാതന ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി വൈറസ് ജീനോമുകൾ പുനർനിർമ്മിക്കുകയും, കുറഞ്ഞത് 10,000 വർഷമായി മനുഷ്യരിൽ വൈറസിന്റെ സാന്നിധ്യം തെളിയിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name=":0" /> അറിയപ്പെടുന്ന എല്ലാ മനുഷ്യ ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി വൈറസ് വംശങ്ങളുടെയും ഏറ്റവും പുതിയ പൊതു പൂർവ്വികൻ 20,000 നും 12,000 നും ഇടയിൽ വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പുള്ളതാണ് എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, വൈറസ് മനുഷ്യരിൽ വളരെ മുമ്പേ ഉണ്ടായിരുന്നോ എന്നോ അതോ മറ്റൊരു മൃഗത്തിൽ നിന്ന് കുറച്ച് കാലം മുമ്പ് മനുഷ്യരിലേക്ക് പടർന്നതാണോ എന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ല. മനുഷ്യരിലെ എച്ച്ബിവിയുടെ പരിണാമം, പ്ലീസ്റ്റോസീനിന്റെ അവസാന കാലഘട്ടത്തിലെ അമേരിക്കൻ ഉപ ഭൂഖണ്ഡത്തിലേക്കുള്ള ആദ്യ മനുഷ്യ കുടിയേറ്റം, യൂറോപ്പിലെ [[നവീനശിലായുഗ വിപ്ലവം]] എന്നിവ പോലെയുള്ള മനുഷ്യ ചരിത്രത്തിലെ അറിയപ്പെടുന്ന സംഭവങ്ങളെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നതായി പറയുന്നു.<ref name=":0" /> ചില പുരാതന ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി വൈറസ് സ്ട്രെയിനുകൾ ഇപ്പോഴും മനുഷ്യരെ ബാധിക്കുമെന്നും മറ്റുള്ളവ വംശനാശം സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും ഈ പഠനങ്ങൾ തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> ആഫ്രിക്കൻ, തെക്ക്-കിഴക്കൻ ഏഷ്യൻ കുരങ്ങുകളിൽ ([[ചിമ്പാൻസി|ചിമ്പാൻസികൾ]], [[ഗോറില്ല|ഗൊറില്ലകൾ]], [[ഒറാങ്ങ്ഉട്ടാൻ|ഒറംഗുട്ടാനുകൾ]], ബോണോബോസ്, ഗിബ്ബൺസ്) കാണപ്പെടുന്ന ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി വൈറസ് സ്‌ട്രൈനുകൾ മനുഷ്യന്റെ ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി വൈറസ് സ്ട്രെയിനുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, ഇത് മുൻകാല ക്രോസ്-സ്പീഷീസ് ട്രാൻസ്മിഷൻ സംഭവങ്ങളെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു.<ref name="Paraskevis2013">{{Cite journal|date=March 2013|title=Dating the origin and dispersal of hepatitis B virus infection in humans and primates|journal=Hepatology|volume=57|issue=3|pages=908–16|doi=10.1002/hep.26079|pmid=22987324}}</ref> <ref name=":0" /> സർക്കം പോളാർ ആർട്ടിക് മനുഷ്യ ജനസംഖ്യയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു പഠനം തെളിയിക്കുന്നത്, സബ്-ജീനോടൈപ്പ് B5 (ഈ ജനസംഖ്യയിൽ കാണപ്പെടുന്ന പ്രാദേശിക തരം) ന്റെ പൂർവ്വികൻ ഏകദേശം 2000 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് (95% HPD 900 BC - 830 AD) ഏഷ്യയിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചതെന്ന് ആണ്.<ref name="Bouckaert2017">{{Cite journal|title=Tracing hepatitis B virus (HBV) genotype B5 (formerly B6) evolutionary history in the circumpolar Arctic through phylogeographic modelling|journal=PeerJ|volume=5|pages=e3757|date=2017|pmid=28875087|pmc=5581946|doi=10.7717/peerj.3757}}</ref> ഏകദേശം 1000 എഡിയിലാണ് കോളസെൻസ് ഉണ്ടായത്. ഈ സബ്-ജീനോടൈപ്പ് ആദ്യം ഏഷ്യയിൽ നിന്ന് [[ഗ്രീൻലാൻഡ്|ഗ്രീൻലാൻഡിലേക്കും]] പിന്നീട് കഴിഞ്ഞ 400 വർഷത്തിനുള്ളിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ടും വ്യാപിച്ചതായി പറയുന്നു. == ജീനോം == [[പ്രമാണം:HBV_Genome.svg|ലഘുചിത്രം| ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി വൈറസ് ജീനുകൾ ഓവർലാപ്പ് ചെയ്യുന്നത് കാണിക്കുന്ന ചിത്രം.]] === വലുപ്പം === ഏകദേശം 3.2 കിലോബേസ് (കെബി) ജോഡികളുള്ള ഭാഗികമായി ഡബിൾ സ്ട്രോൻ്റഡ് ആയ വൃത്താകൃതിയിലുള്ള ഡിഎൻഎയാണ് എച്ച്ബിവിയുടേത്.<ref name="Hepatology" /> വൈറൽ പോളിമറേസ് മൈനസ് സ്ട്രോൻ്റിൻ്റെ 5′ അറ്റത്ത് കോവാലൻ്റ് ആയി ചേർന്നിരിക്കുന്നു.<ref name="Hepatology" /> [[ഡി.എൻ.എ|ഡിഎൻഎ]] പൂർണ്ണമായും ഇരട്ട സ്ട്രാന്റഡ് അല്ലാത്തത് അസാധാരണമാണ്. ജീനോമിന് 3020–3320 ന്യൂക്ലിയോടൈഡ് നീളവും (നീളമുള്ള സ്‌ട്രാൻഡിന്) 1700–2800 ന്യൂക്ലിയോടൈഡ് (ചെറിയ സ്‌ട്രാൻഡിന്) നീളവുമുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|title=Hepatitis B virus genetic variability and evolution|journal=Virus Research|volume=127|issue=2|pages=164–76|date=August 2007|pmid=17383765|doi=10.1016/j.virusres.2007.02.021|url=http://www.hal.inserm.fr/inserm-00133137/document}}</ref> === എൻകോഡിംഗ് === C, P, S, X എന്നീ ജീനോം എൻകോഡ് ചെയ്ത നാല് അറിയപ്പെടുന്ന ജീനുകളുണ്ട്. സി (എച്ച്ബിസിഎജി) ജീൻ ഉപയോഗിച്ചാണ് കോർ പ്രോട്ടീൻ കോഡുചെയ്‌തിരിക്കുന്നത്. പ്രീ-കോർ പ്രോട്ടീന്റെ പ്രോട്ടിയോലൈറ്റിക് പ്രോസസ്സിംഗ് വഴിയാണ് എച്ച്ബിഇഎജി നിർമ്മിക്കുന്നത്. പി ജീൻ ഡിഎൻഎ പോളിമറേസ് എൻകോഡ് ചെയ്‌തിരിക്കുന്നു. സർഫസ് ആന്റിജനെ (എച്ച്ബിഎസ്എജി) കോഡ് ചെയ്യുന്ന ജീനാണ് ജീൻ എസ്. എച്ച്ബിഎസ്എജി ജീൻ ഒരു നീണ്ട ഓപ്പൺ റീഡിംഗ് ഫ്രെയിമാണ്, എന്നാൽ മൂന്ന് ഇൻ ഫ്രെയിം "സ്റ്റാർട്ട്" (ATG) കോഡണുകൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു, അത് ജീനിനെ പ്രീ-എസ്1, പ്രീ-എസ്2, എസ് എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കുന്നു. ഒന്നിലധികം സ്റ്റാർട്ട് കോഡണുകൾ കാരണം, വലുത്, ഇടത്തരം, ചെറുത് എന്നിങ്ങനെ വ്യത്യസ്ത വലുപ്പങ്ങളിലുള്ള പോളിപെപ്റ്റൈഡുകൾ (പ്രീ-എസ്1 + പ്രീ-എസ്2 + എസ്, പ്രീ-എസ്2 + എസ്, അല്ലെങ്കിൽ എസ്) ഉണ്ടാകുന്നു.<ref name="pmid17206754">{{Cite journal|title=Hepatitis B virus replication|journal=World Journal of Gastroenterology|volume=13|issue=1|pages=48–64|date=January 2007|pmid=17206754|pmc=4065876|doi=10.3748/wjg.v13.i1.48}}</ref> == രോഗം == ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി തടയാൻ വാക്സിൻ ഉണ്ടെങ്കിലും, എച്ച്ബിവി ഒരു ആഗോള ആരോഗ്യ പ്രശ്നമായി തുടരുന്നു. തുടക്കത്തിൽ അക്യൂട്ട് ആയ ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി പിന്നീട് വിട്ടുമാറാത്തതായി മാറുകയും, മറ്റ് രോഗങ്ങളിലേക്കും ആരോഗ്യ അവസ്ഥകളിലേക്കും നയിക്കുകയും ചെയ്തേക്കാം. <ref>{{Cite journal|title=Revisiting Hepatitis B Virus: Challenges of Curative Therapies|year=2019|pmid=31375584|last=Hu|first=J.|last2=Protzer|first2=U.|last3=Siddiqui|first3=A.|journal=Journal of Virology|volume=93|issue=20|doi=10.1128/JVI.01032-19|pmc=6798116}}</ref> ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ഉണ്ടാക്കുന്നതിനു പുറമേ, എച്ച്ബിവി അണുബാധ [[സിറോസിസ്|സിറോസിസിലേക്കും]] [[ഹെപാറ്റോസെല്ലുലാർ കാർസിനോമ|ഹെപ്പറ്റോസെല്ലുലാർ കാർസിനോമയിലേക്കും]] നയിച്ചേക്കാം. <ref name="pmid18263618">{{Cite journal|title=Solution structure of stem-loop alpha of the hepatitis B virus post-transcriptional regulatory element|journal=Nucleic Acids Research|volume=36|issue=5|pages=1681–9|date=March 2008|pmid=18263618|pmc=2275152|doi=10.1093/nar/gkn006}}</ref> ഇത് പാൻക്രിയാറ്റിക് ക്യാൻസറിനുള്ള സാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുമെന്നും അഭിപ്രായമുണ്ട്. <ref name="pmid18824707"/> ==ചരിത്രം== ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി വൈറസിനെ കുറിച്ചുള്ള പരമാർശങ്ങൾ ബിസി 5-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ തന്നെ കണ്ടെത്താനാകും, ഇത് ബാബിലോണിയൻ കളിമൺ എഴുത്തുകളിൽ പോലും പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു. ഹിപ്പോക്രാറ്റസ് തന്റെ രോഗികൾക്കിടയിൽ മഞ്ഞപ്പിത്തത്തിൻ്റെ ഒരു പകർച്ച വിവരിച്ചിരുന്നു. ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി വൈറൽ അണുബാധയുടെ ക്ലിനിക്കൽ അടയാളമാണ് മഞ്ഞപ്പിത്തം.<ref>{{Cite journal |last=Liang |first=T. Jake |date=May 2009 |title=Hepatitis B: The virus and disease |journal=Hepatology |language=en |volume=49 |issue=S5 |pages=S13–S21 |doi=10.1002/hep.22881 |pmc=2809016 |pmid=19399811}}</ref><ref>{{Cite web |title=VA.gov {{!}} Veterans Affairs |url=https://www.hepatitis.va.gov/cirrhosis/patient/jaundice.asp |access-date=2022-12-04 |website=www.hepatitis.va.gov |language=en |archive-date=2022-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206114751/https://www.hepatitis.va.gov/cirrhosis/patient/jaundice.asp |url-status=dead }}</ref> എന്നിരുന്നാലും, രോഗകാരിയുമായി സമ്പർക്കം വരുന്നത് മുതൽ രോഗ ലക്ഷണം കാണിക്കുന്നത് വരെയുള്ള കാലയളവ് ദീർഘമായതിനാൽ, ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ട് വരെ മഞ്ഞപ്പിത്തത്തെ ഒരു പകർച്ചവ്യാധിയായി കണക്കാക്കിയിരുന്നില്ല.<ref name=":02">{{Cite web |date=2022-09-22 |title=Pinkbook: Hepatitis B {{!}} CDC |url=https://www.cdc.gov/vaccines/pubs/pinkbook/hepb.html |access-date=2022-12-03 |website=www.cdc.gov |language=en-us}}</ref> 1883-ൽ മനുഷ്യ ലിംഫ് അടങ്ങിയ വസൂരി വാക്സിൻ ഒരു കൂട്ടം ആളുകൾക്ക് നൽകിയതിന് ശേഷം അവർക്ക് ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി വൈറസ് ബാധ സംഭവിച്ചതായി ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തി. ഇപ്പോൾ ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി എന്നറിയപ്പെടുന്ന സെറം ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ്, മലിനമായ സൂചികളുടെയും സിറിഞ്ചുകളുടെയും ഉപയോഗത്തെത്തുടർന്ന് പലപ്പോഴും നിരീക്ഷിക്കപ്പെട്ടു.<ref name=":12">{{Cite journal |last1=Block |first1=Timothy M. |last2=Alter |first2=Harvey J. |last3=London |first3=W. Thomas |last4=Bray |first4=Mike |date=2016-07-01 |title=A historical perspective on the discovery and elucidation of the hepatitis B virus |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0166354216300687 |journal=Antiviral Research |language=en |volume=131 |pages=109–123 |doi=10.1016/j.antiviral.2016.04.012 |pmid=27107897 |issn=0166-3542}}</ref> 1943-ൽ, രക്തം വഴി ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി വൈറസ് പകരുന്നത്, രക്തം സ്വീകരിച്ച രോഗികളിൽ മഞ്ഞപ്പിത്തം ഉണ്ടാകുന്നതായി പോൾ ബീസൺ വിവരിച്ചപ്പോൾ കൂടുതൽ ഊന്നിപ്പറയപ്പെട്ടു. ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് എ വൈറസും ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി വൈറസും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം 1947 വരെ നിർണ്ണയിച്ചിരുന്നില്ല, പിന്നീട് മനുഷ്യ സന്നദ്ധപ്രവർത്തകർ നടത്തിയ നിരവധി പഠനങ്ങളിലൂടെ അവ രണ്ട് വ്യത്യസ്ത ഏജൻ്റുമാരായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു.<ref name=":12" /> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:ന്യൂറോളജി]] [[വർഗ്ഗം:ഇമ്മ്യൂണോളജിയുടെ ശാഖകൾ]] aj7k8t40ua2fla6bfay70tca7s65yh3 0 640937 4617252 4347443 2026-05-04T19:47:49Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617252 wikitext text/x-wiki ഒരു മലയാള കവിയും ആയുർവേദ ഭിഷഗ്വരനും സാമൂഹിക പ്രവർത്തകനുമായിരുന്നു '''കൃഷ്ണൻ കർത്താ ചങ്ങരംകോത''' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന '''സി. കൃഷ്ണൻ കർത്താവ്'''(12 ഒക്ടോബർ 1881 - 19 സെപ്റ്റംബർ 1962). [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ കുഞ്ഞിക്കുട്ടൻ തമ്പുരാൻ|കൊടുങ്ങല്ലൂർ കുഞ്ഞിക്കുട്ടൻ തമ്പുരാന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ സംസ്കൃതത്തിലും ആയുർവേദത്തിലും പ്രാവീണ്യം നേടിയ അദ്ദേഹം പഴയ രീതിയിലുള്ള വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയിരുന്നു. <ref>https://www.nairs.in/bio_k.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ജീവിതരേഖ == മുൻ നാട്ടുരാജ്യമായ കൊച്ചിയിൽ ആദ്യമായി വ്യാവസായിക, കാർഷിക, വിദ്യാഭ്യാസ പ്രദർശനം സംഘടിപ്പിച്ചത് അദ്ദേഹമാണ്. 914-ൽ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട പറപ്പൂക്കര പഞ്ചായത്തിന്റെ ആദ്യ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. [[പറപ്പൂക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പറപ്പൂക്കര പഞ്ചായത്തിൽ]] ഒരു ആയുർവേദ ആശുപത്രിയും പ്രൈമറി സ്കൂളും സ്ഥാപിക്കാനായി പ്രവർത്തിച്ചു. കുറച്ചുകാലം വില്ലേജ് ജഡ്ജിയായിരുന്നു. == കൃതികൾ == * കുരുക്ഷേത്രത്തിലെ അഭിമന്യു * [https://ksaorg.sgp1.cdn.digitaloceanspaces.com/uploads/2023/04/15070.pdf ചിത്രോൽസവം] * കുറുമാലി ഭഗവതി * ദേവദത്ത കാവ്യം * ശങ്കുന്തം * ശ്രീഭൂതനാഥോദയം * പ്രാർത്ഥനാഞ്ജലി * കലിംഗവധം (കഥകളി കവിത) == പുരസ്കാരങ്ങൾ == * കൊച്ചി രാജാവിൽ നിന്ന് കവിതിലകൻ ബഹുമതി * കൊച്ചി രാജാവിൽ നിന്ന് സാഹിത്യ നിപുണൻ ബഹുമതി == അവലംബം == <references /> [[വർഗ്ഗം:മലയാളകവികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ആയുർവേദ ചികിത്സകർ]] prj4dbd30y6x45dc5ztlxp58vc9uk05 0 658578 4617312 4599804 2026-05-05T05:50:25Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617312 wikitext text/x-wiki '''സുർജാനി ടൗൺ''' (ഉർദു: سرجانی ٹاؤن) [[പാകിസ്താൻ|പാകിസ്താനിലെ]] [[സിന്ധ്|സിന്ധ് പ്രവിശ്യയിലെ]] [[കറാച്ചി|കരാച്ചി നഗരത്തിനു]] വടക്കൻ ഭാഗത്തുള്ള ഒരു വാസസ്ഥല പ്രദേശമാണ്. ഗഡാപ് ടൗണിന്റെ ഭാഗമായ ഈ പ്രദേശം 1980-കളിൽ ആരംഭിച്ച നഗരവികസന പദ്ധതികളുടെ ഭാഗമായി രൂപം കൊണ്ടതാണ്. ([[ഉർദു]]: سرجانی ٹاؤن ) ഇംഗ്ലീഷ്: '''Surjani Town''' സിന്ധ് പ്രവിശ്യയിലെ ഗഡാപ്പ് ടൗണിലാണി ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇതിന്റെ വടക്ക് ലിയാറിയും തെക്ക് നോർത്ത് കറാച്ചിയും ആണ്. == ചരിത്രം == സുർജാനി ടൗൺ 1980-കളിൽ [[കറാച്ചി|കറാച്ചിയുടെ]] ജനസംഖ്യാ വർദ്ധനവിനെ മറികടക്കുന്നതിനായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഒരു വാസസ്ഥല പ്രദേശമാണ്. തുടക്കത്തിൽ നഗരത്തിന്റെ അതിരുകളിലായിരുന്ന ഈ പ്രദേശം പിന്നീട് നഗരത്തിന്റെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങളിലേക്കുള്ള ബന്ധം മെച്ചപ്പെട്ടതോടെ വേഗത്തിൽ വികസിച്ചു. == ജനസംഖ്യയും സംസ്കാരവും == ഈ പ്രദേശം വിവിധ ജാതി മത വിഭാഗങ്ങളിലെ ജനങ്ങൾ താമസിക്കുന്ന ഒരു സാംസ്കാരിക വൈവിധ്യമുള്ള പ്രദേശമാണ്. പഞ്ചാബികൾ, മുജാഹിറുകൾ, സകാക്കികൾ, സിന്ധികൾ, കശ്മീരികൾ, പഖ്തൂനുകൾ, ബലൂചികൾ, മെമൺ, ബൊഹ്റ, ഇസ്മായിലി, ബാൽറ്റി തുടങ്ങിയ വംശീയ വിഭാഗങ്ങൾ ഇവിടെ താമസിക്കുന്നു. ഇവരിൽ ഭൂരിഭാഗം ജനങ്ങളും മുസ്ലീമുകളാണ്. ==== നിലവിലെ സ്ഥിതി ==== ഏകദേശം '''1.5 ദശലക്ഷം''' ജനസംഖ്യയുള്ള ഈ പ്രദേശം അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെയും പൊതുഗതാഗതത്തിന്റെയും കുറവുകൾ കാരണം '''താഴ്ന്ന സാഹചര്യങ്ങൾ നേരിടുന്ന''' പ്രദേശമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. == വികസനം == അടുത്തകാലത്ത് സുർജാനി ടൗൺ വാസസ്ഥല വികസനത്തിൽ വലിയ പുരോഗതി കൈവരിച്ചു. 50-ത്തിലധികം ഹൗസിംഗ് സൊസൈറ്റികളും 25,000-ത്തിലധികം വാസസ്ഥല യൂണിറ്റുകളും ഇവിടെ നിലവിലുണ്ട്. <ref>{{Cite web|url=https://www.acash.org.pk/an-overview-of-surjani-town-a-low-cost-housing-scheme-of-kda-in-pakistan/|title=An Overview of Surjani Town - A Low Cost Housing Scheme of KDA in Pakistan - Advisory Center for Affordable Settlements & Housing|access-date=2025-08-18|date=2023-04-29|language=en-US}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> റോഡുകൾ, വിദ്യാലയങ്ങൾ, പാർക്കുകൾ, ആശുപത്രികൾ തുടങ്ങിയ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ മെച്ചപ്പെട്ടതോടെ ഈ പ്രദേശം നിക്ഷേപത്തിനുള്ള ആകർഷക കേന്ദ്രമായി മാറിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://redbox.estate/blog/rise-of-surjani-town-exploring-the-real-estate-boom|title=The+Rise+of+Surjani+Town+-+Exploring+the+Real+Estate+Boom|access-date=2025-08-18}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://tapbuilders.pk/karachis-real-estate-shift-why-investors-are-looking-toward-surjani-town/|title=Karachi’s Real Estate Shift: Why Investors Are Looking Toward Surjani Town » TAP Builders|access-date=2025-08-18|language=en-US}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ഗതാഗതം == * '''ഗ്രീൻ ലൈൻ BRT''': സുർജാനി ടൗണിനെ കരാച്ചിയുടെ കേന്ദ്ര ഭാഗങ്ങളായ സദ്ദർ, നുമൈശ്, ടവർ എന്നിവയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. * '''ഓട്ടോ റിക്ഷ, വാൻ, സ്വകാര്യ ബസുകൾ''': 24 മണിക്കൂറും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. * '''പുതിയ ഫ്ലൈഓവറുകളും റോഡുകളും''': പ്രദേശത്തെ പ്രവേശനം വേഗത്തിൽ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്. == സ്കൂളുകളും വിദ്യാഭ്യാസവും == സർക്കാർ സ്കൂളുകളും സ്വകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങളും പ്രവർത്തിക്കുന്നു, === പ്രധാന സ്കൂളുകൾ === * '''ദി ക്രസന്റ് മോഡൽ സ്കൂൾ''' * '''എജുക്കേറ്റേഴ്സ്''' * '''അൽ-ഫലാഹ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ''' == ആരോഗ്യമേഖല == * '''സിന്ധ് ഗവ. ഹോസ്പിറ്റൽ സുർജാനി''' * '''സുർജാനി മെഡിക്കൽ സെന്റർ''' * ഓരോ സെക്ടറിലും '''സ്വകാര്യ ക്ലിനിക്കുകളും പ്രസവഗൃഹങ്ങളും''' ലഭ്യമാണ്. == സമൂഹവും ജീവിതശൈലിയും == '''സുർജാനി ടൗൺ''' ഒരു പരസ്പരബന്ധമുള്ള, സൗഹൃദപരമായ സമൂഹം നിലനിൽക്കുന്ന പ്രദേശമായി അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ താമസിക്കുന്നവർക്കിടയിൽ സഹവാസത്തിന്റെ ശക്തമായ ബോധവും സുരക്ഷിതത്വത്തിന്റെ അനുഭവവും കാണാം. * '''വെള്ളിയാഴ്ച മാർക്കറ്റുകളും പ്രാദേശിക പരിപാടികളും''' സ്ഥിരമായി സംഘടിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. * പല സെക്ടറുകളിലും '''ഫുട്ബോൾ, ക്രിക്കറ്റ് ഗ്രൗണ്ടുകൾ''' ലഭ്യമാണ്, യുവാക്കൾക്കും കുട്ടികൾക്കും വിനോദത്തിനും കായികപ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുമായി. * '''ഏറ്റവും കൂടുതൽ ബ്ലോക്കുകളിലും പള്ളികൾ''' സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു, മതപരമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും സമൂഹബന്ധത്തിനും കേന്ദ്രബിന്ദുവായി. * '''പല തെരുവുകളും പ്രദേശങ്ങളും സ്വയം നിയന്ത്രിതമായതുകൊണ്ട്''', കുടുംബങ്ങൾക്കിടയിൽ '''സുരക്ഷയും ഉടമസ്ഥതയുടെ ബോധവും''' ശക്തമാണ്. == പ്രശ്നങ്ങൾ == വികസനത്തോടൊപ്പം ചില വെല്ലുവിളികളും ഇവിടെ നിലനിൽക്കുന്നു. ഭൂമി തർക്കങ്ങൾ, അനധികൃത കെട്ടിടങ്ങൾ, പരിമിതമായ പൊതുഗതാഗത സൗകര്യം, വെള്ളം-മലിനീകരണ പ്രശ്നങ്ങൾ എന്നിവ ഇപ്പോഴും പരിഹരിക്കേണ്ടതുണ്ട് എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. == റഫറൻസുകൾ== {{Reflist}} oj8ipot24ry7tbb6b914ofi85sa1dr8 0 662097 4617193 4588323 2026-05-04T13:45:46Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617193 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sree Chitra Art Gallery}} 1935 സെപ്റ്റംബറിൽ തിരുവിതാംകൂർ മഹാരാജാവായിരുന്ന ചിത്തിര തിരുനാൾ ബാലരാമ വർമ്മ അന്നത്തെ തിരുവിതാംകൂർ തലസ്ഥാനമായിരുന്ന തിരുവനന്തപുരത്ത് ഒരു 'പിക്ചർ ഗാലറി' ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. ആദ്യം "ശ്രീ ചിത്രാലയം" എന്നായിരുന്നു ഇതിന്റെ പേര്, ഇപ്പോൾ ഇത് ശ്രീ ചിത്ര ആർട്ട് ഗാലറി എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 400 വർഷം പഴക്കമുള്ള തഞ്ചാവൂർ മിനിയേച്ചർ പെയിന്റിംഗുകൾ ഗാലറിയിൽ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു .<ref>https://www.museumandzoo.kerala.gov.in/index.php/institution/thiruvananthapuram/sree-chithra-art-gallery{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ചരിത്രം== ജനങ്ങളുടെ കലാഭിരുചി, ആസ്വാദനം, വിദ്യാഭ്യാസം, എന്നിവയുടെ വികാസത്തിനായാണ് ശ്രീ ചിത്രാലയം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്. ഇന്ത്യയിലെ ചിത്രകലയുടെ വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ചിത്രങ്ങളുടെ ഒരു വൻ ശേഖരം ഇവിടെ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇന്ത്യൻ സംസ്കാരത്താൽ സ്വാധീനിക്കപ്പെട്ട ഏഷ്യയുടെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളിലെ കലാ വസ്തുക്കളും ഇവിടെ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>[https://gpura.org/item/1940-travancore-directory-for-1941-part-1 1940 - The Travancore Directory for 1941- Part I]</ref> ===തുടക്കത്തിൽ=== തിരുവനന്തപുരത്തെ മ്യൂസിയം ഗാർഡനിലെ രണ്ട് ബംഗ്ലാവുകൾ അരികിലായി നിർമ്മിച്ച ഗാലറിയുടെ പുനർനിർമ്മാണം, പ്രദർശന വസ്തുക്കളുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്, പ്രദർശനം എന്നിവ തിരുവിതാംകൂർ സർക്കാരിൻറെ കലാ ഉപദേശകനായിരുന്ന ഡോക്ടർ ജയറാം കസിൻസ് എന്ന ഡോ. ജെ. എച്ച്. കസിൻസിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം നടന്നു. ഭാരതം ഉൾപ്പെടെ ഏഷ്യയിലെ പ്രസിദ്ധമായ വിവിധ ശൈലികളിലുള്ള ചിത്രങ്ങൾ ഇവിടെ പ്രദർശിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഡോക്ടർ കസിൻസിൻറെ നിർദേശമനുസരിച്ചാണ് ചിത്രങ്ങൾ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. ചിത്രങ്ങളുടെ നല്ലഭാഗവും തിരുവിതാംകൂർ രാജകുടുംബവും കിളിമാനൂർകൊട്ടാരവും സംഭാവനയായി നൽകിയതാണ്. ആദ്യത്തെ ബംഗ്ലാവ് (ഒറ്റ നില) മൂന്ന് വിഭാഗങ്ങളിലായി സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്നു, ഇവയിൽ (1) ബംഗാളിലെ ചിത്രകലയുടെ പുനരുജ്ജീവനത്തിന്റെ പയനിയർമാർ, (2) അവരുടെ വിദ്യാർത്ഥികൾ, (3) പ്രസ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന ഇന്ത്യയിലെ മറ്റ് സ്കൂളുകൾ എന്നിവരുടെ കൃതികളാണ് പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്നത്. രണ്ടാമത്തെ ബംഗ്ലാവിൽ (രണ്ട് നിലകളുള്ള) രാജാ രവിവർമ്മയും കിളിമാനൂർ കുടുംബത്തിലെ മറ്റ് അംഗങ്ങളും വരച്ച ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ പെയിന്റിംഗുകളുടെ ഒരു വലിയ സ്ഥിരമായ വായ്പാ ശേഖരം താഴത്തെ നിലയിലുണ്ട്. മുകളിലത്തെ നിലയിലെ മുറികളിൽ പേർഷ്യൻ, മുഗൾ, രജപുത്ര, കാളിഘട്ട്, തഞ്ചൂർ പെയിന്റിംഗുകളുടെ ശേഖരവും അജന്ത, ബാഗ് കാലഘട്ടങ്ങൾ മുതൽ കൊച്ചിയിലും തിരുവിതാംകൂറിലും സമീപകാലം വരെയുള്ള ചരിത്രാതീത കാലം വരെയുള്ള ഇന്ത്യൻ ചുവർചിത്രങ്ങളുടെ ഒരു അതുല്യമായ പരമ്പരയും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഇന്ത്യൻ ചിത്രകലയുടെ തുടർച്ചയായ കാഴ്ച നൽകുന്ന തരത്തിലായിരുന്നു ഗാലറി ക്രമീകരിച്ചിരുന്നത്. വിദ്യാഭ്യാസപരവും ചരിത്രപരവുമായ മൂല്യമുള്ളതായിരുന്നു പ്രദർശന വസ്തുക്കൾ.. രണ്ടാമത്തെ ബംഗ്ലാവിൽ ടിബറ്റൻ ചിത്രങ്ങളുടെ (ടങ്ക) അപൂർവവും മികച്ചതുമായ ഉദാഹരണങ്ങളും പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്നു. ലോകപ്രശസ്ത കലാകാരനായ നിക്കോളാസ് റോറിച്ചിന്റെയും മകൻ സ്വെറ്റോസ്ലാവ് റോറിച്ചിന്റെയും ടെമ്പറ പെയിന്റിംഗ് രചനകൾ 1937-ൽ ഗ്യാലറിയുടെ ഭാഗമായി. പ്രധാനമായും ഇന്ത്യയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയത്തിലുള്ളവയാണ് രചനകൾ. ===നിലവിൽ=== ഇപ്പോൾ ഏകദേശം 1100 പെയിന്റിംഗുകൾ ഉണ്ട്. 2020-ൽ, കേരള സർക്കാർ രാജാ രവിവർമ്മ , സഹോദരൻ സി. രാജരാജവർമ്മ, സഹോദരി മംഗളാഭായ് തമ്പുരാട്ടി, മറ്റ് കലാകാരന്മാർ എന്നിവരുടെ കൃതികൾക്കായി പ്രത്യേകമായി സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു പുതിയ വിഭാഗം സൃഷ്ടിക്കാൻ തുടങ്ങി. 2019 നവംബറിൽ കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയാണ് പുതിയ വിഭാഗത്തിന് തറക്കല്ലിട്ടത്. 2021 മാർച്ചിൽ ഈ മ്യൂസിയത്തിന്റെ ഓണററി ക്യൂറേറ്ററായി ഗണേഷ് ശിവസ്വാമിയെ നിയമിച്ചു. ==രവി വർമ്മ ചിത്രങ്ങൾ== ഈ ഗ്യാലറിയിൽ പ്രദർശനത്തിലുള്ളവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും രവി വർമ്മ ചിത്രങ്ങളാണ്. കിളിമാനൂർ കൊട്ടാരത്തിലെ അംഗമായ അദ്ദേഹം 1873-ൽ വിയന്നയിൽനടന്ന ചിത്രകലാപ്രദർശനത്തിൽ ഒന്നാംസ്ഥാനാം നേടിയതിനെ തുടർന്ന് അന്താരാഷ്ട്ര പ്രശസ്തിയാർജ്ജിച്ചു. ഹംസദമയന്തി, ശകുന്തള, ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ജിപ്സികൾ, മോഹിനി രുഗ്മാംഗദാ, പാൽക്കാരി എന്നിവ അവയിൽ ചിലതു മാത്രം. കിളിമാനൂർ കൊട്ടാരത്തിലെ ചിത്രകാരന്മാരായ രാജരാജ വർമ്മ, മംഗള ഭായി തമ്പുരാട്ടി, രാമ വർമ്മ രാജ എന്നിവർ വരച്ച ചിത്രങ്ങളും പ്രദർശനത്തിൽ ഉണ്ട്. ==ബംഗാൾ ചിത്രങ്ങൾ== ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൻറെ ആരംഭത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്വം പിടിമുറുക്കിയപ്പോഴാണ്, ബംഗാളിൽ പ്രത്യേകിച്ചു കൊൽക്കട്ടയിലും ശാന്തിനികേതനിലും വിശിഷ്ട ഇന്ത്യൻ ചിത്രരചന ശൈലി - ബംഗാൾ സ്കൂൾ അഥവാ ബംഗാൾ സ്കൂൾ ഓഫ് ആർട്ട് രൂപംകൊണ്ടത്. അബനീന്ദ്രനാഥ ടാഗോർ, ഗഗനേന്ദ്രനാഥ ടാഗോർ, രബീന്ദ്രനാഥ ടാഗോർ, എ. പി. ദുബൈ, നന്ദലാൽ ബോസ്, ഡി. പി. റോയ് ചൗദരി, കാണു ദേശായി, മിനിശി ഡേയ് എന്നിവരുടെ ചിത്രങ്ങൾ പ്രദർശനത്തിൽ ഉണ്ട്. ==നിക്കോളാസ് റോറിക്ക് & സ്റ്റേസ്ലോവ് റോറിക്ക് == പ്രശസ്ത റഷ്യൻചിത്രകാരന്മാരായ നിക്കോളാസ് റോറിക്ക് സ്റ്റേസ്ലോവ് റോറിക്ക്, ഹിമാലയപർവത നിരകളുടെയും കുളു താഴ്വരകളിലെയും പശ്ചാത്തലത്തിൽ വരച്ചിട്ടുള്ള അത്ഭുതാവഹമായ ചിത്രങ്ങൾ ഇവിടെ ദർശിക്കാം ==മുഗൾ ചിത്രങ്ങൾ== ഭാരത ചിത്രരചന ശൈലിയിലെ ഒരു വിശിഷ്ടമായ സ്ഥാനം സൂക്ഷ്മാകാരമായ ചിത്രങ്ങൾക്കുണ്ട്. ഇവ പ്രധാനമായും ആൽബങ്ങളായോ, സചിത്രകഥകൾക്കായോ ഉപയോഗിക്കുന്നു. മുഗൾ കാലഘട്ടത്തിലാണ് പേർഷ്യൻ ഉത്ഭവമായ ഈ ശൈലിയിൽ ഭാരതീയ സ്വാധീനം ഉണ്ടാകുന്നത്. സൂക്ഷ്മ ചിത്രരചന രാജസ്ഥാനിലും നമുക്ക് കാണാം. കടുത്ത നിറങ്ങളുടെ ഉപയോഗം, ആലങ്കാരികമായ പശ്ചാത്തല പ്രദേശങ്ങൾ, മനുഷ്യരൂപങ്ങളെ ആവിഷ്കരിക്കുന്ന രീതി എന്നിവ മുഗൾ ചിത്രങ്ങളിൽ നിന്നും രാജസ്ഥാൻ ചിത്രങ്ങളെ വേർതിരിക്കുന്ന ഘടകങ്ങളാണ്. == രാജസ്ഥാനി പെയിന്റിംഗുകൾ്‍ == രാജസ്ഥാനിലാണ് മിനിയേച്ചർ പെയിന്റിംഗുകൾ രൂപപ്പെട്ടത്. മുഗൾ ചിത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് ഇവ വ്യത്യസ്തമാകുന്നത് അവയുടെ ശക്തമായ വർണ്ണ ഉപയോഗം, മനുഷ്യരൂപത്തിന്റെ ശൈലീകൃത ചിത്രീകരണം, ഭൂപ്രകൃതിയുടെ അലങ്കാര ചിത്രണം എന്നിവയിലൂടെയാണ്. == ബാലി ചിത്രങ്ങൾ == പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മജപഹിത് സാമാജ്ര്യം ബാലിവരെ വ്യാപിച്ചിരുന്നു. ഹിന്ദു ജാവ സംസ്കൃതിയിൽ ഉദയംകൊണ്ടവയാണ് ബാലീചിത്രരചന ശൈലി. വസ്ത്രങ്ങൾ, മരവുരികൾ എന്നിവയിൽ പ്രകൃതിവർണങ്ങൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്തി വരയ്ക്കുന്ന ദ്വിമാന ചിത്രങ്ങളാണ്. ==ടിബറ്റൻ താംഗകൾ== പരുത്തി പട്ടുതുണികളിൽ ഗൗതമബുദ്ധ ചരിത്രം ആലേഖനം ചെയ്യുന്ന രീതിയാണ് ടിബറ്റൻ താംഗകൾ. സാധാരണയായി ഇവ പ്രദർശിപ്പിക്കുമ്പോൾമാത്രമാണ് നിവർത്തുന്നത്. മറ്റു സന്ദർഭങ്ങളിൽ ചൈനീസ് മാതൃകയിൽ മറ്റൊരു തുണിയിൽ ചുരുളാക്കി ചുരുട്ടി സൂക്ഷിക്കുകയാണ് രീതി. ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മ്യൂസിയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]] [[വർഗ്ഗം:രാജാ രവിവർമ്മ]] alpz01t3ctbp9b8g27i1yht09o4exh3 0 665479 4617191 4609792 2026-05-04T13:16:47Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617191 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Shilpa Ranade | image = | birth_date = 1966 | occupation = Animator, filmmaker, illustrator, designer and acamedician | years_active = 1995-present | notable_works = 'Mani's Dying', 'Goopi Gawaiya Bagha Bajaiya' }} ഇന്ത്യൻ ഡിസൈനർ, ആനിമേറ്റർ, ഇല്ലസ്ട്രേറ്റർ, ഫിലിം മേക്കർ, അക്കാദമിക് എന്നീ നിലകളിൽ പ്രശസ്തയായ വ്യക്തിയാണ് '''ശിൽപ റാണഡെ (ജനനം 1966)'''.<ref>{{Cite web|url=https://thewire.in/69136/shilpa-example-stage-talent-meets-cause/|title=Animator Shilpa Ranade sets an example of 'When talent meets a cause'|access-date=2017-02-04}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.animationxpress.com/index.php/animation/the-need-for-personal-animation-a-chat-with-idcs-professor-shilpa-ranade|title=The need for personal animation: A chat with IDC's professor Shilpa Ranade - AnimationXpressAnimationXpress|access-date=2016-09-04|website=www.animationxpress.com}}</ref> 2001 മുതൽ ഐഐടി ബോംബെയിലെ ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഡിസൈൻ സെന്ററിൽ അധ്യാപികയാണ് ശില്പ. യുകെയിലെ ചാനൽ 4 നായി ആനിമേറ്റഡ് ഹ്രസ്വചിത്രങ്ങൾ സംവിധാനം ചെയ്ത അവർ അവരുടെ ചിത്രങ്ങൾ ലോകമെമ്പാടും പ്രദർശിപ്പിക്കുകയും ഏറ്റവും അഭിമാനകരമായ ചില ചലച്ചിത്രോത്സവങ്ങളിൽ പ്രശംസ നേടുകയും ചെയ്തു.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://miff.in/ms-shilpa-ranade-india/|title=Ms. Shilpa Ranade (India)Mumbai International Film Festival {{!}} Mumbai International Film Festival|access-date=2017-02-04|website=miff.in|language=en}}</ref> അവാർഡ് നേടിയ ഗോപീ ഗവൈയാ ബാഗ ബാജയ്യ എന്ന ആനിമേഷൻ ചിത്രം ടൊറന്റോ ഇന്റർനാഷണൽ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിൽ ലോക പ്രീമിയർ ചെയ്ത അവരുടെ അവസാന മുഴുനീള ഫീച്ചർ ഫിലിമായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2013-11-21/news/44326907_1_jury-prize-film-festival-golden-elephant-award|title=International Children's Film Festival ends in Hyderabad|access-date=2016-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20131127222602/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2013-11-21/news/44326907_1_jury-prize-film-festival-golden-elephant-award|archive-date=November 27, 2013}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/india-is-shining-at-the-toronto-international-film-festival-210409-2013-09-08|title=Will The Lunchbox do a Slumdog Millionaire?|access-date=2016-09-04}}</ref> നജ ഗോസ് ടു സ്കൂൾ, മണീസ് ഡൈയിംഗ് എന്നിവയാണ് അവരുടെ മറ്റ് ചിത്രങ്ങൾ. <ref>{{Cite web|url=http://www.livemint.com/Leisure/NNIC5yWOhYCWNY207xcFuN/Preview--Goopi-Gawaiiya-Bagha-Bajaiiya.html|title=Preview - Goopi Gawaiiya Bagha Bajaiiya|access-date=2016-09-04|last=Ramnath|first=Nandini|date=|website=www.livemint.com|publisher=}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.mid-day.com/articles/lets-animate-the-classroom/16644173|title=Let's animate the classroom|access-date=2016-09-04}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.livemint.com/Leisure/XkTTd4dn10DpINTAg2KoBJ/Book-Review-Petu-Pumpkin-Tooth-Troubles.html|title=Book Review: Petu Pumpkin: Tooth Troubles|access-date=2016-09-04|last=Khurana|first=Chanpreet|date=2015-01-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report-kumbh-goopy-partition-stories-in-toronto-film-fest-1883111|title=Kumbh, Goopy & Partition stories in Toronto film fest {{!}} Latest News & Updates at Daily News & Analysis|access-date=2016-09-04|date=2013-09-02|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.thetibetpost.com/en/news/international/4206-diff-2014-to-screen-international-animation-package|title=DIFF 2014 to screen International Animation Package|access-date=2016-09-04|website=www.thetibetpost.com|archive-date=2016-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20160807095911/http://thetibetpost.com/en/news/international/4206-diff-2014-to-screen-international-animation-package|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.op-online.de/region/freundschaft-abenteuer-3866805.html|title=Freundschaft und Abenteuer|access-date=2016-09-04|date=2014-09-17}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == ചിത്രരചനയിലും കലയിലും ശില്പക്ക് കുട്ടിക്കാലത്ത് അതിയായ താൽപ്പര്യമുണ്ടായിരുന്നു. താല്പര്യമുള്ള മേഖലയിൽ ഒരു കരിയർ തുടരാൻ അവളുടെ മാതാപിതാക്കൾ അവളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു. പത്താം ക്ലാസിനുശേഷം, അപ്ലൈഡ് ആർട്ട് പഠിക്കാൻ തീരുമാനിച്ച ശില്പ സർ ജെ. ജെ. ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അപ്ലൈഡ് ആർട്ടിൽ പോയി പഠനം തുടങ്ങി. അവിടെ അവർ ചിത്രീകരണത്തിലും വീഡിയോയിലും വൈദഗ്ദ്ധ്യം നേടി.<ref name=":1">{{Citation|last=Dsource Ekalpa India|title=The Story of Indian Animation - Shilpa Ranade|date=2015-04-10|url=https://www.youtube.com/watch?v=bxnGGJRqrew|access-date=2017-02-04}}</ref> തുടർന്ന് [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി ബോംബെ|ഐ. ഐ. ടി ബോംബെയിൽ]] വിഷ്വൽ കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ തുടരാൻ തീരുമാനിച്ച അവർ 1989 ൽ അഡ്വാൻസ്ഡ് ഇല്ലസ്ട്രേഷൻ ആൻഡ് വീഡിയോയിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനോടൊപ്പം മാസ്റ്റർ ഇൻ ഡിസൈൻ (വിഷ്വൽ കമ്യൂണിക്കേഷൽ) ബിരുദം നേടി.<ref name=":2">{{Cite web|url=http://www.idc.iitb.ac.in/shilpa/|title=Prof. Shilpa Ranade Industrial Design Centre , IIT Bombay|access-date=2017-02-04|website=www.idc.iitb.ac.in}}</ref> ആനിമേഷൻ ഔപചാരികമായി പഠിക്കാൻ, ലണ്ടനിലെ റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ആർട്ടിൽ ആനിമേഷനിൽ എം.ഫില്ലിന് ചേർന്നു.<ref name=":1" /> അവരുടെ പ്രബന്ധം 'തദ്ദേശീയ ഇമേജുകളും സാമൂഹിക പ്രസക്തിയുള്ള ആനിമേഷനുള്ള ആഖ്യാനങ്ങളും' എന്നതായിരുന്നു.<ref name=":2" /> == കരിയർ == 2001 ൽ [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി ബോംബെ|ഐ. ഐ. ടി ബോംബെ]] ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഡിസൈൻ സെന്ററിൽ ചേർന്ന അവർ ആനിമേഷനിൽ സെന്ററിന്റെ ആദ്യത്തെ ഡിഗ്രി പ്രോഗ്രാം സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം വഹിച്ചു. അതിന്റെ ആദ്യ ബാച്ച് 2006 ൽ ബിരുദം നേടി.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://thelifeofscience.com/2016/09/26/shilpa-on-the-research-that-animators-do/|title=Shilpa on the research animators do|access-date=2017-02-04|last=TLoS|date=2016-09-26|website=The Life of Science}}</ref> സ്കോളാസ്റ്റിക്, ഏകലവ്യ, പ്രഥം, കരഡി ടെയിൽസ് എന്നിവയുൾപ്പെടെ രാജ്യത്തെ പ്രമുഖ പ്രസാധകർക്കായി കുട്ടികൾക്കായി നിരവധി പുസ്തകങ്ങൾ അവർ ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://miff.in/ms-shilpa-ranade-india/|title=Ms. Shilpa Ranade (India)Mumbai International Film Festival {{!}} Mumbai International Film Festival|access-date=2020-07-04|website=miff.in}}</ref> അവരുടെ ഏറ്റവും പുതിയ ക്യൂറേറ്ററി ശ്രമത്തിൽ രണ്ട് വലിയ വാല്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നുഃ പ്ലാന്റ് ലൈഫ്, ചൈൽഡ് ഫാർമേഴ്സ്. താഴ്ന്നതും ഉയർന്നതുമായ സസ്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള കുട്ടികളുടെ ചിത്രങ്ങളുടെയും രചനകളുടെയും സമാഹാരമാണ് 'പ്ലാന്റ് ലൈഫ്', അതേസമയം 'ചൈൽഡ് ഫാർമേഴ്സ്' പിതാവ് ആത്മഹത്യചെയ്ത [[വിദർഭ]] കർഷകരുടെ കുട്ടികളുടെ ജീവിതമാണ് ചിത്രീകരിക്കുന്നത്.<ref name=":0"/> 2013 ൽ, ചിൽഡ്രൻസ് ഫിലിം സൊസൈറ്റി ഓഫ് ഇന്ത്യയ്ക്കായി അവർ തന്റെ ആദ്യ മുഴുനീള സിനിമ ആനിമേഷൻ ചിത്രമായ ഗുപി ഗവൈയാ ബാഗ ബാജയ്യ സംവിധാനം ചെയ്തു.<ref name=":0"/> 1915ൽ ഉപേന്ദ്ര കിഷോർ റോയ് ചൌധരി എഴുതിയ കുട്ടികളുടെ കഥയുടെ ചലച്ചിത്രാവിഷ്കാരമാണ് ഈ ചിത്രം. ടൊറന്റോ ഇന്റർനാഷണൽ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ച ഈ ചിത്രം ബുസാൻ കൊറിയ, മാമി ഇന്ത്യ, ഡിഐഎഫ്എഫ് ദുബായ്, എൻവൈഐസിഎഫ്എഫ് ന്യൂയോർക്ക് എന്നിവിടങ്ങളിൽ പ്രദർശനത്തിനെത്തി.<ref name=":0" /> കുട്ടികൾക്കായി ഉള്ളടക്കം സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുള്ള ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള ഡാംറൂവിന്റെ സ്ഥാപക അംഗമാണ് ശില്പ. അവർ കുട്ടികളുമായി അടുത്ത് പ്രവർത്തിക്കുകയും പുസ്തകങ്ങളും സിനിമകളും നിർമ്മിക്കുയും ചെയ്യുന്നു. സ്കോളാസ്റ്റിക്, ഏകലവ്യ, പ്രഥം, കരഡി ടെയിൽസ് തുടങ്ങിയ രാജ്യത്തെ പ്രമുഖ പ്രസാധകർക്കായി നിരവധി കുട്ടികൾക്കായുള്ള പുസ്തകങ്ങളുടെ ചിത്രീകരണം നിർവ്വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name=":0"/> == ചലച്ചിത്രങ്ങൾ == {| class="wikitable" !വർഷം !സിനിമ !റോൾ !വിവരണം !പുരസ്കാരങ്ങൾ |- |1990 |മണീസ് ഡൈയിംഗ് |സംവിധായക, തിരക്കഥാകൃത്ത്, ആനിമേറ്റർ |ആനിമേറ്റഡ് ഷോർട്ട് ഫിലിം (7 മിനിറ്റ്) |നിരൂപകരുടെ പുരസ്കാരം (1996). ബോംബെ അന്താരാഷ്ട്ര ഹ്രസ്വചിത്രോത്സവം |- |1997 |കൃഷ്ണൻറെ ബാല്യം |സംവിധായക |ആനിമേറ്റഡ് ഷോർട്ട് ഫിലിം (4 മിനിറ്റ്) | |- |1999 |നജാ സ്കൂളിൽ പോകുന്നു |സംവിധായക |ആനിമേറ്റഡ് ഷോർട്ട് ഫിലിം (7 മിനിറ്റ്) | |- |2013 |ഗോപി ഗവൈയാ ബാഘാ ബാജയ്യ |സംവിധായകൻ |ആനിമേറ്റഡ് ഫീച്ചർ ഫിലിം (79 മിനിറ്റ്) |മികച്ച പ്രൊഫഷണൽ ആനിമേറ്റഡ് ഫിലിം (2013) എഎസ്ഐഎഫ്എ അവാർഡ്സ് ഇന്ത്യ ആനിമേഷൻ അവാർഡ് (2013). ഡബ്ല്യു. ഐ. എഫ്. ടി. എസ് ഫൌണ്ടേഷൻ ഇന്റർനാഷണൽ വിഷനറി അവാർഡ്സ് മികച്ച ഇന്ത്യൻ ആനിമേറ്റഡ് ഫീച്ചർ ഫിലിം (2014) ഫിക്കി ബാഫ് അവാർഡുകൾ |} == അവലംബങ്ങൾ == <references /> [[വർഗ്ഗം:1966-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര സംവിധായികമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] leo1bbjtmtb313gi1ojlbukbergrk57 0 665556 4617341 4617031 2026-05-05T09:17:24Z ~2026-27223-87 217310 Update as per yestraday May 4) Election Result 4617341 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|P.K. Shyamala}} {{Infobox politician | name = പി.കെ.ശ്യാമള ടീച്ചർ | image = File:P K Shyamala Teacher portrait 001.jpeg | birth_date = {{birth date and age|1960|5|4|df=y}} | birth_place = [[ഉളിയിൽ]], [[കണ്ണൂർ ജില്ല]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | office = തളിപ്പറമ്പ നഗരസഭ ചെയർപെർസൺ | constituency = | term_start = 2000-2005 | predecessor = | successor = | office2 = ആന്തൂർ നഗരസഭ ചെയർപെർസൺ | term2 = 2015-2020 | predecessor2 = | successor2 = | office3 = | term3 = | constituency3 = | party = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] | spouse = [[എം.വി. ഗോവിന്ദൻ]] | children = ശ്യാംജിത്ത്, രംഗീത് | year = | date = | source = }} കേരളത്തിലെ പ്രമുഖ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകയും മുൻ അധ്യാപികയുമാണ് '''പി. കെ. ശ്യാമള ടീച്ചർ ''' (ജനനം: 2 മെയ് 1960). [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ആന്തൂർ നഗരസഭ|ആന്തൂർ നഗരസഭയുടെ]] ആദ്യ ചെയർപേഴ്സൺ,<ref>{{Cite web|url=https://lsgkerala.gov.in/index.php/en/lbelection/electdmemberpersondet/2015/1287/2015128700201|title=P K SHYAMALA TEACHER - Local Self Government Department|access-date=3 May 2026|date=2015|website=LSG Kerala|publisher=Kerala Government}}</ref> [[തളിപ്പറമ്പ് നഗരസഭ|തളിപ്പറമ്പ് നഗരസഭയുടെ]] ആദ്യ വനിതാ ചെയർപേഴ്സൺ എന്നീ നിലകളിൽ ശ്രദ്ധേയയായ ഇവർ, നാല് പതിറ്റാണ്ടിലേറെയായി പൊതുരംഗത്ത് സജീവമാണ്. നിലവിൽ [[അഖിലേന്ത്യാ ജനാധിപത്യ മഹിളാ അസോസിയേഷൻ]] കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] കണ്ണൂർ ജില്ലാ കമ്മിറ്റി അംഗമായും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. 2026-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തളിപ്പറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ സി.പി.ഐ (എം) ഔദ്യോഗികമായി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്തത് '''പി. കെ. ശ്യാമള ടീച്ചറെ''' ആയിരുന്നു. എന്നാൽ, പതിറ്റാണ്ടുകളായി സി.പി.ഐ (എം)-ന്റെ ഉറച്ച കോട്ടയായിരുന്ന ഈ മണ്ഡലത്തിൽ പാർട്ടിക്ക് ചരിത്രപരമായ തിരിച്ചടി നേരിടേണ്ടി വന്നു. പ്രമുഖ വ്യവസായി ഷാജൻ ആത്മഹത്യയും കേരളത്തിലെ ഭരണവിരുദ്ധ ജനവികാരവും തോൽവിക്ക് കാരണമായി ==ആദ്യകാല ജീവിതം== 1960 മെയ് 2-ന് കെ.സി. കുഞ്ഞിരാമൻ നമ്പ്യാരുടെയും പി.കെ. മാധവി അമ്മയുടെയും മകളായി കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ [[ഉളിയിൽ]] ഗ്രാമത്തിലാണ് പി.കെ. ശ്യാമള ജനിച്ചത്. ഹൈസ്കൂൾ പഠനകാലത്തുതന്നെ വിദ്യാർത്ഥി രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ആകൃഷ്ടയായി. അടിയന്തരാവസ്ഥയ്ക്ക് ശേഷം ജയിൽ മോചിതനായി എത്തിയ [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ|കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണന്]] നൽകിയ സ്വീകരണത്തിൽ പങ്കെടുത്തത് ഇവരുടെ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതത്തിൽ വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തി. [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] നേതാവായ [[എം.വി. ഗോവിന്ദൻ]] ആണ് ജീവിത പങ്കാളി. വിവാഹ ശേഷം പൊതുപ്രവർത്തനം മൊറാഴയിലേക്ക് മാറി. ==രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനം== 1978-ൽ പ്രീഡിഗ്രി പഠനകാലത്ത് [[സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡെറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ|എസ്.എഫ്.ഐ]] ഏരിയ കമ്മിറ്റി അംഗമായിക്കൊണ്ടാണ് സംഘടനാ രംഗത്ത് സജീവമായത്. 1982-ൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്) അംഗമായി. മട്ടന്നൂർ കോളേജ് യൂണിയൻ വൈസ് ചെയർപേഴ്സണായിരിക്കെ (1982-83) വിദ്യാർത്ഥി സമരങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പോലീസ് മർദ്ദനത്തിന് ഇരയായിട്ടുണ്ട്. എസ്.എഫ്.ഐ ജില്ലാ ജോയിൻ്റ് സെക്രട്ടറി, ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ ജില്ലാ കമ്മിറ്റി അംഗം എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചു. തുടർന്ന് ജനാധിപത്യ മഹിളാ അസോസിയേഷന്റെ കീഴൂർ ചാവശ്ശേരി വില്ലേജ് സെക്രട്ടറി, മട്ടന്നൂർ ഏരിയ കമ്മിറ്റി അംഗം എന്നീ ചുമതലകൾ വഹിച്ചു. നിലവിൽ മഹിളാ അസോസിയേഷന്റെ സംസ്ഥാന ജോയിൻ്റ് സെക്രട്ടറിയായും അഖിലേന്ത്യാ കമ്മിറ്റി അംഗമായും പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു. 2019 മുതൽ സംഘടനയുടെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയാണ്. ==ഔദ്യോഗിക ജീവിതം== [[File:P K Shyamala Teacher at Morazha 22 10 33 163000.jpeg|thumb|px250|right|]] 1984-ൽ ബി.എഡ് പൂർത്തിയാക്കിയ ശ്യാമള ടീച്ചർ, 1985 മുതൽ മൊറാഴ സെൻട്രൽ സ്കൂളിൽ അധ്യാപികയായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. പൊതുപ്രവർത്തനം ജീവിതചര്യയാക്കിയ പി കെ ശ്യാമള അധ്യാപന ജോലിയിൽ നിന്നും പലപ്പോഴായി അവധി എടുത്ത് പാർലമെന്ററി രംഗത്തും വ്യക്തിമുദ്ര പതിപ്പിച്ചു. *1995: തളിപ്പറമ്പ് ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത് അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. *2000: തളിപ്പറമ്പ് നഗരസഭയുടെ ആദ്യ വനിതാ ചെയർപേഴ്സണായി ചുമതലയേറ്റുു. *2015: ആന്തൂർ നഗരസഭ രൂപീകൃതമായപ്പോൾ അതിന്റെ ആദ്യ ചെയർപേഴ്സണായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. ആന്തൂർ നഗരസഭയുടെ അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനത്തിലും നഗരസഭയെ പുരസ്കാരങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിലും ഇവർ നിർണ്ണായക പങ്കുവഹിച്ചു. ഇവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നഗരസഭയ്ക്ക് ആർദ്രം നവകേരളം പുരസ്കാരം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ===വഹിക്കുന്ന പദവികൾ=== * സി.പി.ഐ.എം കണ്ണൂർ ജില്ലാ കമ്മിറ്റി അംഗം (2019 മുതൽ). * ജനാധിപത്യ മഹിളാ അസോസിയേഷൻ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറി. *ജനാധിപത്യ മഹിളാ അസോസിയേഷൻ അഖിലേന്ത്യാ കമ്മിറ്റി അംഗം. <ref>https://www.deshabhimani.com/News/kerala/cpim-women-candidate--34915</ref> == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] sqgn6l5b0s1nt1gbzsvqswztaoujv5z 0 665715 4617246 4617000 2026-05-04T19:02:13Z Aby John Vannilam 13754 ചെറിയ തിരുത്തൽ 4617246 wikitext text/x-wiki {{Infobox election | election_name = കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് | country = India | type = parliamentary | ongoing = yes | opinion_polls = #Opinion Polls | previous_election = കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2021) | previous_year = 2021 | registered = 26,953,644 ({{decrease}} 2%)<ref name="final voter list"/> | next_election = | next_year = 2031 | election_date = 9 ഏപ്രിൽ 2026 | seats_for_election = [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിലേക്കുള്ള]] 140 സീറ്റുകളിലേക്കും | majority_seats = 71 | turnout = | image1 = {{CSS image crop|Image=Pinarayi Vijayan 1.jpg|bSize=180|cWidth=100|cHeight=120|oLeft=40|oTop=13}} | leader1 = [[പിണറായി വിജയൻ]] | leader_since1 = 2016 | last_election1 = 25.38%, 62 സീറ്റുകൾ | seats_before1 = 62 | party1 = [[Communist Party of India (Marxist)|സി.പി.ഐ.എം.]] | alliance1 = [[Left Democratic Front (Kerala)|എൽഡിഎഫ്]] | leaders_seat1 = [[Dharmadam Assembly constituency|ധർമ്മടം]] | seats1 = | seat_change1 = | popular_vote1 = | percentage1 = | swing1 = | seats_needed1 = {{increase}} 9 | image2 = {{CSS image crop|Image=|bSize=200|cWidth=100|cHeight=120|oLeft=63|oTop=1}} | leader2 = [[വി.ഡി. സതീശൻ]] | leader_since2 = 2021 | party2 = [[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] | alliance2 = [[United Democratic Front (Kerala)|യുഡിഎഫ്]] | leaders_seat2 = [[Paravur Assembly constituency|പറവൂർ]] | last_election2 = 25.12%, 22 സീറ്റുകൾ | seats_before2 = 22 | seats2 = | seat_change2 = | popular_vote2 = | percentage2 = | swing2 = | seats_needed2 = {{increase}} 49 | 1blank = Current Alliance seats | 1data1 = 97 | 1data2 = 42 | 2blank = Alliance seats needed | 2data1 = {{steady}} | 2data2 = {{increase}} 29 | 3blank = Seat change | 3data1 = | 3data2 = | map_image = File:Legislative assembly constituencies in Kerala.svg | map_caption = Map of the assembly constituencies in Kerala | map_size = 300px | title = [[Chief Minister of Kerala|Chief Minister]] | posttitle = Elected [[Chief Minister of Kerala|Chief Minister]] | before_election = [[Pinarayi Vijayan]] | before_party = Communist Party of India (Marxist) | after_election = {{TBD}} | colour1 = {{party color|Left Democratic Front (Kerala)}} | colour2 = {{party color|United Democratic Front (Kerala)}} | outgoing_members = പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭ#അംഗങ്ങൾ | elected_members = പതിനാറാം കേരളനിയമസഭ#അംഗങ്ങൾ }} [[പതിനാറാം കേരളനിയമസഭ|പതിനാറാം]] [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിലേക്കുള്ള]] 140 സാമാജികരെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിനായുള്ള നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് 2026 ഏപ്രിൽ 9-ന് നടക്കും. മേയ് 4നാണ് വോട്ടെണ്ണലും ഫല പ്രഖ്യാപനവും വരിക. == പശ്ചാത്തലം == 2026 മെയ് 23-ന് [[പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭ|പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയുടെ]] കാലവധി അവസാനിക്കും.<ref>{{Cite web |title=Term of the Houses |url=https://www.eci.gov.in/term-of-the-houses |archive-url=https://web.archive.org/web/20250807185225/https://www.eci.gov.in/term-of-the-houses |archive-date=7 August 2025 |access-date=2025-10-13 |website=www.eci.gov.in |language=en |url-status=live }}</ref> 2021 ഏപ്രിലിൽ നടന്ന [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2021)|തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ]], നിയമസഭയിലെ 140 സീറ്റുകളിൽ 99 എണ്ണം നേടി [[പിണറായി വിജയൻ|പിണറായി വിജയന്റെ]] നേതൃതത്തിലുള്ള [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] നയിച്ച [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] രണ്ടാമതും സംസ്ഥാനത്ത് [[രണ്ടാം പിണറായി വിജയൻ മന്ത്രിസഭ|സർക്കാർ]] രൂപീകരിച്ചു.<ref>{{Cite web |date=2021-05-02 |title=LDF wins 99 of 140 seats in Kerala, Pinarayi Vijayan to be CM again |url=https://www.thenewsminute.com/kerala/ldf-wins-99-140-seats-kerala-pinarayi-vijayan-be-cm-again-148192 |access-date=2025-11-01 |website=The News Minute |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2021-05-20 |title=Pinarayi Vijayan Takes Oath As Chief Minister Of Kerala For The 2nd Time |url=https://www.ndtv.com/india-news/pinarayi-vijayan-takes-oath-as-chief-minister-of-kerala-for-the-second-time-2445717 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207000626/https://www.ndtv.com/india-news/pinarayi-vijayan-takes-oath-as-chief-minister-of-kerala-for-the-second-time-2445717 |archive-date=2024-12-07 |access-date=2025-11-01 |work=NDTV.com}}</ref> ==സമയക്രമം== 2026 മാർച്ച് 15ന് കേന്ദ്ര തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ കേരളത്തിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ വിജ്ഞാപനമിറക്കി.<ref>{{Cite news |date=2026-03-15 |title=Kerala Election 2026 schedule: Voting in one phase on April 9, results on May 4; check full details |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/kerala-assembly-election-2026-schedule-date-voting-phase-result-counting-polls-full-details-election-commission/articleshow/129588497.cms |access-date=2026-03-15 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> {| class="wikitable" |- !'''തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വിഷയം''' !തീയതി |- | ഗസറ്റ് വിജ്ഞാപനം | 16 മാർച്ച് 2026 |- | പത്രികാ സമർപ്പണം അവസാന ദിനം | 23 മാർച്ച് 2026 |- | പത്രികകളുടെ സൂക്ഷ്മപരിശോധന | 24 മാർച്ച് 2026 |- | പതിക പിൻവലിക്കാനുള്ള അവസാന തീയതി | 26 മാർച്ച് 2026 |- | വോട്ടെടുപ്പ് ദിനം | '''9 ഏപ്രിൽ 2026''' |- | വോട്ടെണ്ണൽ ദിനം | '''4 മേയ് 2026''' |- | തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയ പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനുള്ള അവസാന തീയതി | 6 മേയ് 2026 |} == വോട്ടർമാരുടെ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ == [[ഭാരത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ|തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ]] കണക്കനുസരിച്ച്, കേരളത്തിലെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വോട്ട് ചെയ്യാൻ അർഹതയുള്ളവർ 2,69,53,644 വോട്ടർമാരാണ്. ഇതിൽ 1,31,26,048 പുരുഷന്മാരും, 1,38,27,319 സ്ത്രീകളും, 277 [[ഭിന്നലിംഗം|ഭിന്നലിംഗക്കാരായ]] വോട്ടർമാരും ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref name="final voter list">{{Cite web |date=2026-02-21 |title=2.69 crore voters in final list after SIR concludes in Kerala |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2026/Feb/21/269-crore-voters-in-final-list-after-sir-concludes-in-kerala |access-date=2026-03-15 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രം == 2002-ലെ ഡീലിമിറ്റേഷൻ കമ്മീഷന്റെ റിപ്പോർട്ട് അനുസരിച്ച് 14 ജില്ലകളിലായി 140 മണ്ഡലങ്ങളാണ് കേരളത്തിലുള്ളത്. [[2006-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2006-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ]] ഉണ്ടായിരുന്ന പല മണ്ഡലങ്ങളും ഇല്ലാതാവുകയും പുതിയവ നിലവിൽ വരികയും ചെയ്തുകൊണ്ട് വലിയ തോതിലുള്ള അതിർത്തി പുനർനിർണ്ണയം ഈ 140 മണ്ഡലങ്ങളിൽ നടന്നിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite web |date=31 May 2005 |title=Delimitation Commission of India – Notification – Order No. 9 |url=http://eci.nic.in/delim/Final_Publications/KERALA/Final_Order_Kerala.pdf |url-status=live |access-date=16 May 2011 |website=eci.nic.in |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721175753/http://eci.nic.in/delim/Final_Publications/KERALA/Final_Order_Kerala.pdf |archive-date=21 July 2011}}</ref> [[File:Election.Graph.jpg|thumb|300px|2011, 2016, 2021 നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ രണ്ട് പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ മുന്നണികൾ നേടിയ വിജയത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഗ്രാഫ്.<ref>{{cite web |date=31 May 2005 |title=Election Data of Kerala|url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2021/05/02/infographics-kerala-assembly-election-2021-full-picture.html}}</ref>]] [[File:Thudarbharanam.jpg|thumb|300px|2011, 2016, 2021 (ഇടത്തുനിന്ന് വലത്തോട്ട്) നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ 140 മണ്ഡലങ്ങളിലെ ഫലങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഭൂപടം.<ref>{{cite web |date=31 May 2005 |title=Election Data of Kerala|url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2021/05/02/infographics-kerala-assembly-election-2021-full-picture.html}}</ref>]] ===മുന്നണി തിരിച്ചുള്ള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം=== {|class="wikitable" style="width:100%; text-align:center" ! rowspan="2" |തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ! colspan="4" |നേടിയ സീറ്റുകൾ ! rowspan="2" |ഭരണകൂടം ! rowspan="2" |ഭൂരിപക്ഷം |- !style="width:15%;"Style="background-color:#FF0000; color:white" | എൽ.ഡി.എഫ്!!style="width:15%;"Style="background-color:{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}; color:white" | യു.ഡി.എഫ്!!style="width:15%;"Style="background-color:{{Party color|Bharatiya Janata Party}}|[[National Democratic Alliance (India)|എൻ.ഡി.എ]] !!style="width:15%;"Style="background-color:{{party color|Indian Socialist Janata Dal}}|മറ്റുള്ളവർ |- ! [[2011-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2011]] || 68 || style="width:15%;"Style="background-color:{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}; color:white"|'''72'''|| 0  ! 0|| style="background-color:{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}; color:white" | യു.ഡി.എഫ് |style="color:{{party color|United Democratic Front (Kerala)}};"|'''4''' |- ! [[2016-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2016]] ||style="width:15%;"Style="background-color:#FF0000; color:white" |'''91'''|| 47 | 47  |style="color:{{Party color|Bharatiya Janata Party}};"|'''1''' |style="color:{{party color|Indian Socialist Janata Dal}};"|'''1''' | style="background-color:#FF0000; color:white" | '''എൽ.ഡി.എഫ്''' |style="color:#FF0000;"|'''44''' |- ! [[2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2021]] ||style="width:15%;"Style="background-color:#FF0000; color:white"|'''99'''|| 41 ||0  ! 0|| style="background-color:#FF0000; color:white" | എൽ.ഡി.എഫ് |style="color:#FF0000;"|'''58''' |} == പാർട്ടികളും മുന്നണികളും == === ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി === {{legend2|{{party color|Left Democratic Front (Kerala)}}|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]]}} ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] [[ഭാരതീയ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി (മാർക്സിസ്റ്റ്)|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] നേതൃത്വം നൽകുന്ന [[ഇടതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയം|ഇടതുപക്ഷ]] രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുടെ സഖ്യമാണ് '''ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി''' ('''എൽ.ഡി.എഫ്'''). [[File:LDFcampaign.jpg|thumb|210px| 2026-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനായുള്ള എൽ.ഡി.എഫിന്റെ പ്രചാരണ വാചകം.<ref>{{Cite web |title=LDF releases new tagline for election campaign|url=https://keralakaumudi.com/en/news/mobile/news.php?id=1713469&u}}</ref>]] [[File:Indian Communism Waving Flag Icon.svg|thumb|[[ഇന്ത്യയിലെ കമ്മ്യൂണിസം|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന [[ഇന്ത്യൻ ദേശീയ പതാക|ഇന്ത്യൻ പതാകയ്‌ക്കൊപ്പം]] [[സി.പി.ഐ.എം|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പതാകയും]].]] {| class="wikitable" width="60%" style="text-align:center; | colspan="8" {{Party color cell|Communist Party of India (Marxist)}} |- | colspan="8" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] |- ! colspan="2" | പാർട്ടി ! ചുരുക്കരൂപം ! പതാക ! ചിഹ്നം ! നേതാവ് ! ചിത്രം ! സീറ്റുകൾ |- | {{Full party name with color|Communist Party of India (Marxist)|dab=yes}} | സി.പി.ഐ.(എം) | [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] | [[File:CPI(M) election symbol - Hammer Sickle and Star.svg|50px]] | [[എം. വി. ഗോവിന്ദൻ]] | [[File:MVGOVINDANCPIM.jpg|50px]] | 75<ref name=":0" />{{efn|name=CPI(M) independents}} |- | {{Full party name with color|Communist Party of India}} | സി.പി.ഐ. | [[File:CPI-banner.svg|50px]] | [[File:CPI symbol.svg|50px]] | [[ബിനോയ് വിശ്വം]] | | 24<ref name=":1" />{{efn|name=CPI independent}} |- | {{Full party name with color|Kerala Congress (Mani)|dab=yes}} | കെ.സി.(എം) | [[File:Kerala-Congress-flag.svg|50px]] | [[File:Indian election symbol two leaves.svg|50px]] | [[ജോസ് കെ. മാണി]] | | 12<ref name=":6" /> |- | {{Full party name with color|Indian Socialist Janata Dal}}<ref>{{Cite news |date=2026-01-17 |title=Kerala unit of Janata Dal (S) merges with Indian Socialist Janata Dal |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kerala-unit-of-janata-dal-s-officially-merges-with-indian-socialist-janata-dal-isjd/article70518344.ece |access-date=2026-02-03 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> | ഐ.എസ്.ജെ.ഡി. | [[File:Indian Socialist Janata Dal Flag.png|50px]] | [[File:Ring Symbol.png|50px]] | [[മാത്യു ടി. തോമസ്]] | | 3<ref name=":4" /> |- | {{Full party name with color|Nationalist Congress Party (Sharadchandra Pawar)|dab=yes}} | എൻ.സി.പി.(എസ്.പി.) | | [[File:Indian Election Symbol Man Blowing Turha.png|50px]] | [[തോമസ് കെ. തോമസ്]] | | 3<ref name=":7" /> |- | {{Full party name with color|Rashtriya Janata Dal}} | ആർ.ജെ.ഡി. | [[File:RJD Flag.svg|50px]] | [[File:Indian Election Symbol Hurricane Lamp.png|50px]] | [[എം. വി. ശ്രേയാംസ് കുമാർ]] | | 3<ref name=":15" />{{efn|name=RJD independent}} |- | {{Full party name with color|Indian National League}} | ഐ.എൻ.എൽ. | [[File:INL FLAG.png|50px]] | [[File:Indian election symbol glass tumbler.svg|50px]] | [[അഹമ്മദ് ദേവർകോവിൽ]] | | 2 |- | {{Full party name with color|Congress (Secular)|dab=yes}} | കോൺഗ്രസ് (എസ്) | [[File:Congress (Secular) Flag.png|50px]] | [[File:Indian Election Symbol Coconut Tree.png|50px]] | [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] | | 1 |- | {{Full party name with color|Kerala Congress (B)|dab=yes}} | കെ.സി.(ബി) | [[File:KCB.Pathanapuram.png|50px]] | | [[കെ. ബി. ഗണേഷ് കുമാർ]] | | 1 |- | {{Full party name with color|Revolutionary Socialist Party (Leninist)|dab=yes}} | ആർ.എസ്.പി.(എൽ) | [[File:Leninist.RSP.jpg|50px]] | [[File:Indian Election Symbol Battery-Torch.png|50px]] | [[കോവൂർ കുഞ്ഞുമോൻ]] | | 1 |- | {{Party name with color|Independent politician|shortname=സ്വതന്ത്രർ}} | | | | | | 14{{Efn|11 സി.പി.ഐ.(എം) സ്ഥാനാർത്ഥികൾ സ്വതന്ത്രരായി മത്സരിച്ചു.<ref name=":0" />|name=CPI(M) independents}}{{Efn|1 സി.പി.ഐ സ്ഥാനാർത്ഥി സ്വതന്ത്രനായി മത്സരിച്ചു.<ref name=":1" />|name=CPI independent}}{{efn|name=RJD independent|1 ആർ.ജെ.ഡി സ്ഥാനാർത്ഥി സ്വതന്ത്രനായി മത്സരിച്ചു.<ref>{{Cite web |date=2026-03-18 |title=LDF to field RJD’s Saleem Madavoor as independent in Koduvally |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2026/03/18/saleem-madavoor-koduvalli-independent-rjd.html |access-date=2026-03-18 |website=@onmanorama |language=en}}</ref>}} |- ! colspan="6" | ആകെ ! ! 140 |} {{Notelist}} === ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി === {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]]}} ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ കേരളത്തിലെ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] നേതൃത്വം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുടെ സഖ്യമാണ് ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (യു.ഡി.എഫ്). [[File:UDF.Kerala.2026.jpg|thumb|2026-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനായുള്ള യു.ഡി.എഫിന്റെ പ്രചാരണ വാചകം.<ref>{{Cite web |title=UDF releases new tagline for election campaign|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2026/Mar/20/as-kerala-poll-picture-crystallises-parties-look-to-make-all-the-right-noises}}</ref>]] [[File:UDF.Lego.2026.jpg|thumb|മുന്നണിയിലെ വിവിധ പാർട്ടികളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന യു.ഡി.എഫ് ലോഗോ.]] സീറ്റ് വിഭജനം 2026 മാർച്ച് 18-ന് പൂർത്തിയായി.<ref name=":20">{{Cite web |title=Seat-sharing talks conclude; Congress to contest 95 seats, IUML gets 27: Satheesan |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2026/03/18/kerala-assembly-polls-satheesan-udf-congress-seat-sharing.html |access-date=2026-03-20 |website=@onmanorama |language=en}}</ref><ref name=":21">{{Cite news |date=2026-03-19 |title=Kerala polls: UDF allots seats, yet to name all picks |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/udf-allots-seats-yet-to-name-all-picks/articleshow/129660977.cms |access-date=2026-03-20 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> യു.ഡി.എഫ് 4 സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥികളെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു: [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂരിൽ]] വി. കുഞ്ഞികൃഷ്ണൻ (ആർ.എസ്.പി പിന്തുണയോടെ),<ref>{{Cite news |date=2026-03-17 |title=RSP to support CPM dissident V. Kunhikrishnan in Payyannur |url=https://malayalam.samayam.com/latest-news/kerala-news/udf-will-not-field-a-candidate-in-payyannur-rsp-says-it-will-support-v-kunhikrishnan-in-assembly-election/articleshow/129630008.cms |access-date=2026-03-20 |work=Samayam Malayalam |language=ml}}</ref> [[തളിപ്പറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|തളിപ്പറമ്പിൽ]] ടി. കെ. ഗോവിന്ദൻ,<ref>{{Cite news |date=2026-03-20 |title=Kerala Assembly polls 2026: T.K. Govindan meets K. Sudhakaran, secures assurance of full backing |url=https://www.thehindu.com/elections/kerala-assembly/kerala-assembly-polls-2026-tk-govindan-meets-k-sudhakaran-secures-assurance-of-full-backing/article70765524.ece |access-date=2026-03-20 |work=The Hindu}}</ref> [[അമ്പലപ്പുഴ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അമ്പലപ്പുഴയിൽ]] ജി. സുധാകരൻ,<ref>{{Cite news |date=2026-03-16 |title=Kerala Assembly polls: Congress throws weight behind former CPI(M) leader G. Sudhakaran in Ambalappuzha |url=https://www.thehindu.com/elections/kerala-assembly/kerala-assembly-polls-congress-throws-weight-behind-former-cpim-leader-g-sudhakaran-in-ambalappuzha/article70748855.ece |access-date=2026-03-20 |work=The Hindu}}</ref> [[ചേലക്കര നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചേലക്കരയിൽ]] ശിവൻ വീട്ടിക്കുന്ന് (ഐ.യു.എം.എൽ പിന്തുണയോടെ).<ref>{{Cite news |date=2026-03-18 |title=ചേലക്കരയിൽ ശിവൻ വീട്ടിക്കുന്ന് യുഡിഎഫ് സ്വതന്ത്രൻ; മുസ്ലിം ലീഗ് പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിച്ചു |url=https://www.samakalikamalayalam.com/news/kerala/muslim-league-announces-candidates-in-punalur-and-chelakkara |access-date=2026-03-20 |work=Samakalika Malayalam |language=ml}}</ref> ഒറ്റപ്പാലത്ത് പി. കെ. ശശിയെ ആദ്യം സ്വതന്ത്രനായി പരിഗണിച്ചിരുന്നെങ്കിലും ഇപ്പോൾ അദ്ദേഹം ഔദ്യോഗികമായി കൈപ്പത്തി ചിഹ്നത്തിൽ മത്സരിക്കുന്നതിനാൽ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ സ്ഥാനാർത്ഥിയായി കണക്കാക്കുന്നു.<ref name=":22">{{Cite news |last=Reporter |date=2026-03-20 |title=ഒറ്റപ്പാലത്ത് പി.കെ ശശി കൈപ്പത്തി ചിഹ്നത്തിൽ മത്സരിക്കും |url=https://www.sirajlive.com/pk-sasi-is-contesting-from-ottapalam-with-the-palm-symbol.html |access-date=2026-03-20 |work=Siraj Live |language=ml}}</ref> {| class="wikitable" width="60%" style="text-align:center; | colspan="7" {{Party color cell|United Democratic Front (Kerala)}} |- | colspan="7" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] |- ! colspan="2" | പാർട്ടി ! ചുരുക്കരൂപം ! പതാക ! ചിഹ്നം ! നേതാവ് ! സീറ്റുകൾ |- | {{Full party name with color|Indian National Congress}} | ഐ.എൻ.സി. | [[File:Indian National Congress Flag.svg|50px]] | [[File:INC Hand.svg|50px]] | സണ്ണി ജോസഫ് | 93<ref name=":11" /><ref name=":18" /><ref name=":22" /> |- | {{Full party name with color|Indian Union Muslim League}} | ഐ.യു.എം.എൽ. | [[File:Flag of the Indian Union Muslim League.svg|50px]] | [[File:Indian Election Symbol Lader.svg|50px]] | [[സയ്യിദ് സാദിഖ് അലി ശിഹാബ് തങ്ങൾ]] | 26<ref name=":12" /> |- | {{Full party name with color|Kerala Congress|dab=yes}} | കെ.സി. | [[File:Kerala-Congress-flag.svg|50px]] | [[File:Auto Rickshaw Election Symbol.svg|50px]] | [[പി. ജെ. ജോസഫ്]] | 8<ref name=":13" /> |- | {{Full party name with color|Revolutionary Socialist Party (India)}} | ആർ.എസ്.പി. | [[File:RSP-flag.svg|50px]] | [[File:Indian Election Symbol Spade and Stoker.png|50px]] | [[ഷിബു ബേബി ജോൺ]] | 4<ref name=":5" /> |- | {{Full party name with color| Kerala Democratic Party}} | കെ.ഡി.പി. | [[File:Kerala Democratic Party Flag.png|50px]] | | [[മാണി സി. കാപ്പൻ]] | 1<ref name=":21" /> |- | {{Full party name with color|Kerala Congress (Jacob)|dab=yes}} | കെ.സി.(ജെ) | [[File:Kerala-Congress-flag.svg|50px]] | | [[അനൂപ് ജേക്കബ്]] | 1<ref name=":20" /> |- | {{Full party name with color|Revolutionary Marxist Party of India}} | ആർ.എം.പി.ഐ. | [[File:RMPI flag.jpg|50px]] | | എൻ. വേണു<ref>{{Cite news |date=2026-03-20 |title=Kerala Assembly polls 2026: T.K. Govindan meets K. Sudhakaran, secures assurance of full backing |url=https://www.thehindu.com/elections/kerala-assembly/kerala-assembly-polls-2026-tk-govindan-meets-k-sudhakaran-secures-assurance-of-full-backing/article70765524.ece |access-date=2026-03-20 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> | 1<ref name=":21" /> |- | {{Full party name with color|Communist Marxist Party|dab=yes}} | സി.എം.പി. | [[File:CMP-banner.svg|50px]] | [[File:Indian Election Symbol Battery-Torch.png|50px]] | [[സി. പി. ജോൺ]] | 1<ref name=":21" /> |- | {{Full party name with color|All India Trinamool Congress}} | എ.ഐ.ടി.സി. | [[File:AITC New Logo.png|50px]] | [[File:All India Trinamool Congress symbol 2021.svg|50px]] | [[പി. വി. അൻവർ]] | 1<ref>{{Cite web |title=UDF bets on PV Anvar to challenge LDF stronghold in Beypore |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2026/02/02/assembly-election-beypore-udf-pv-anvar.html |access-date=2026-03-20 |website=@onmanorama |language=en}}</ref> |- | {{Party name with color|Independent politician|shortname=സ്വതന്ത്രർ}} | | | | | 4 |- ! colspan="6" | ആകെ ! 140 |} === ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം === {{Legend2|{{Party color|Bharatiya Janata Party}}|[[ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം]]}} രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും വലിയ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയായ ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി ([[ബി.ജെ.പി]]) നേതൃത്വം നൽകുന്ന ഇന്ത്യൻ ബഹുകക്ഷി രാഷ്ട്രീയ സഖ്യമാണ് ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം ([[ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം|എൻ.ഡി.എ]]). [[File:BJP.Kerala.Tagline.2026.png|thumb|2026-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനായുള്ള എൻ.ഡി.എയുടെ പ്രചാരണ വാചകം.<ref>{{Cite web |title=NDA releases new tagline for election campaign|url=https://www.ndtv.com/kerala-news/explained-why-union-home-minister-amit-shahs-kerala-visit-signals-a-serious-bjp-push-kerala-assembly-elections-2026-10656796}}</ref>]] {| class="wikitable" width="60%" style="text-align:center; | colspan="8" {{Party color cell|National Democratic Alliance}} |- | colspan="8" | [[ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം]] |- ! colspan="2" | പാർട്ടി ! ചുരുക്കരൂപം ! പതാക ! ചിഹ്നം ! നേതാവ് ! ചിത്രം ! സീറ്റുകൾ |- | {{Full party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ബി.ജെ.പി. | [[File:BJP Flag.svg|50px]] | [[File:Lotus flower symbol.svg|50px]] | [[രാജീവ് ചന്ദ്രശേഖർ]] | [[പ്രമാണം:RajeevChandrasekhar.jpg|50px]] | 99<ref name=":2" /><ref name=":16" /> |- | {{Full party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} | ബി.ഡി.ജെ.എസ്. | [[File:Bharath Dharma Jana Sena Flag.png|50px]] | | തുഷാർ വെള്ളാപ്പള്ളി | [[File:Thushar Vellapally.png|50px]] | 22<ref name=":8" /><ref name=":17" /> |- | {{Full party name with color|Twenty20 Party}} | ടി.ടി.പി. | | | [[സാബു എം. ജേക്കബ്]] | [[File:Sabu M Jacob.jpg|50px]] | 19<ref name=":3" /><ref name=":9" /><ref name=":10" /> |- !colspan="7"| ആകെ ! 140 |} === മറ്റുള്ളവർ === {{Legend2|{{Party color|Aam Aadmi Party}}|[[ആം ആദ്മി പാർട്ടി]]}} ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയാണ് ആം ആദ്മി പാർട്ടി. അന്നത്തെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് സർക്കാരിനെതിരെ നടന്ന 2011-ലെ അഴിമതി വിരുദ്ധ പ്രസ്ഥാനത്തെത്തുടർന്ന് അരവിന്ദ് കെജ്രിവാളാണ് ഇത് സ്ഥാപിച്ചത്. [[File:AAP.Kerala.Tagline.2026.jpg|thumb|2026-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനായുള്ള ആപ്പിന്റെ പ്രചാരണ വാചകം.]] {| class="wikitable" width="60%" style="text-align:center; ! colspan="2" | പാർട്ടി ! പതാക ! ചിഹ്നം ! നേതാവ് ! സീറ്റുകൾ |- |{{Full party name with color|Aam Aadmi Party}} | [[File:Aam Aadmi Party logo (English).svg|50px]] | [[File:AAP Symbol.png|50px]] | വിനോദ് മാത്യു വിൽസൺ<ref>{{Cite web |date=2024-10-29 |title=Kerala power tariff hike: Aam Aadmi Party to educate consumers on their rights |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2024/Oct/29/kerala-power-tariff-hike-aam-aadmi-party-to-educate-consumers-on-their-rights |access-date=2025-12-20 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> | 80 (60 പ്രഖ്യാപിച്ചു)<ref>{{Cite web |date=2026-03-12 |title=AAP announces list of 22 candidates for Kerala Legislative Assembly elections |url=https://kalingatv.com/nation/aap-announces-list-of-22-candidates-for-kerala-legislative-assembly-elections/ |access-date=2026-03-13 |website=KalingaTV |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-03-18 |title=AAP Releases Second List of 21 Candidates for Kerala Elections |url=https://thenewsmill.com/2026/03/aap-announces-second-list-of-21-candidates-for-kerala-assembly-elections/ |access-date=2026-03-18 |website=The News Mill |language=en-US}}</ref> |- |} == പ്രചാരണം == 2026 ഫെബ്രുവരിയിൽ, [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] കേരളത്തിന്റെ വടക്കൻ, മധ്യ, തെക്കൻ മേഖലകളെ ഉൾപ്പെടുത്തി മൂന്ന് വികസന മുന്നേറ്റ ജാഥകൾ സംഘടിപ്പിച്ചു. [[എം. വി. ഗോവിന്ദൻ]], [[ജോസ് കെ. മാണി]], [[ബിനോയ് വിശ്വം]] എന്നിവരായിരുന്നു യഥാക്രമം ഈ ജാഥകളുടെ ക്യാപ്റ്റൻമാർ.<ref>{{Cite web |title=LDF Development Advancement Marches begin|url= https://www.deshabhimani.com/deshabhimani-english-/kerala-news/ldf-vikasana-munnetta-jatha-begins-february-1-kerala-82496}}</ref> 2026 മാർച്ച് 10-ന് ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (എൽ.ഡി.എഫ്) നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനായുള്ള തങ്ങളുടെ പ്രചാരണ വാചകം പുറത്തിറക്കി: "മറ്റാരുണ്ട് എൽ.ഡി.എഫ് അല്ലാതെ..."<ref>{{Cite web |title=LDF releases new tagline for election campaign|url=https://keralakaumudi.com/en/news/mobile/news.php?id=1713469&u}}</ref>. മുഖ്യമന്ത്രി പിണറായി വിജയൻ 2026 മാർച്ച് 17-ന് തന്റെ സ്വന്തം മണ്ഡലമായ ധർമ്മടത്തുനിന്നും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചു.<ref>{{Cite web |title=Pinarayi Vijayan launches election campaign at Dharmadam campaign|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/pinarayi-vijayan-launches-election-campaign-at-dharmadam/article70754702.ece}}</ref> 2026 ഫെബ്രുവരി 6-ന് [[വി. ഡി. സതീശൻ]] [[കാസർഗോഡ് ജില്ല|കാസർഗോഡ്]] ജില്ലയിലെ [[കുമ്പള]]യിൽ നിന്നും 'പുതുയുഗ യാത്ര'യ്ക്ക് തുടക്കം കുറിച്ചു.<ref>{{Cite web |title=Puthuyuga Yathra launched|url=https://theprint.in/politics/we-are-real-left-launching-kerala-poll-campaign-congress-led-udf-accuses-cpim-of-right-turn/2848353/}}</ref> കേരളം മുഴുവൻ സഞ്ചരിച്ച ജാഥ [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം]] പുത്തരിക്കണ്ടം മൈതാനത്ത് അവസാനിച്ചു. സമാപന സമ്മേളനം [[ലോകസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്|ലോകസഭ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്]] [[രാഹുൽ ഗാന്ധി]] ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു.<ref>{{Cite web |title=Puthuyuga Yathra ends at capital|url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2026/03/07/kerala-opposition-leader-vd-satheesan-puthuyuga-yatra-rahul-gandhi.html}}</ref> 2026 മാർച്ച് 15-ന് ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി ([[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്]]) "കേരളം ജയിക്കും, യുഡിഎഫ് നയിക്കും" എന്ന തങ്ങളുടെ പ്രചാരണ വാചകം പുറത്തിറക്കി.<ref>{{Cite web |title=UDF releases new tagline for election campaign|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2026/Mar/20/as-kerala-poll-picture-crystallises-parties-look-to-make-all-the-right-noises}}</ref> യു.ഡി.എഫ് പ്രഖ്യാപിച്ച പ്രധാന വാഗ്ദാനങ്ങൾ:<ref>{{Cite web |title=Rahul Gandhi declares UDF’s guarantees for Kerala, takes poll fight to LDF’s welfare pitch|url=https://theprint.in/politics/rahul-gandhi-declares-udfs-guarantees-for-kerala-takes-poll-fight-to-ldfs-welfare-pitch/2872788/}}</ref> '''വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള സാമ്പത്തിക സഹായം:''' പഠന ആവശ്യങ്ങൾക്കായി കോളേജ് വിദ്യാർത്ഥിനികൾക്ക് പ്രതിമാസം ₹1,000 അലവൻസ്. '''ക്ഷേമ പെൻഷൻ വർദ്ധനവ്:''' സാമൂഹിക ക്ഷേമ പെൻഷൻ ₹3,000 ആയി വർദ്ധിപ്പിക്കും. '''യുവ സംരംഭകത്വ വായ്പകൾ:''' യുവാക്കൾക്ക് തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനായി ₹5 ലക്ഷം വരെയുള്ള പലിശ രഹിത വായ്പകൾ നൽകും. '''മുതിർന്ന പൗരന്മാർക്കുള്ള പിന്തുണ:''' മുതിർന്ന പൗരന്മാരുടെ ക്ഷേമത്തിനും സംരക്ഷണത്തിനുമായി പ്രത്യേക വകുപ്പ് രൂപീകരിക്കും. '''സ്ത്രീകൾക്ക് സൗജന്യ യാത്ര:''' കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി ബസുകളിൽ എല്ലാ സ്ത്രീകൾക്കും സൗജന്യ യാത്ര. '''[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] ആരോഗ്യ ഇൻഷുറൻസ്:''' കേരളത്തിലെ ഓരോ കുടുംബത്തിനും ₹25 ലക്ഷത്തിന്റെ ആരോഗ്യ ഇൻഷുറൻസ് പരിരക്ഷ നൽകും. ബി.ജെ.പി നേതൃത്വം നൽകുന്ന ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം "മാറാത്തത് ഇനി മാറും" എന്ന പ്രചാരണ വാചകം പുറത്തിറക്കി.<ref>{{Cite web |title=NDA releases new tagline for election campaign|url=https://www.ndtv.com/kerala-news/explained-why-union-home-minister-amit-shahs-kerala-visit-signals-a-serious-bjp-push-kerala-assembly-elections-2026-10656796}}</ref> തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി, [[രാജീവ് ചന്ദ്രശേഖർ|രാജീവ് ചന്ദ്രശേഖറും]] [[ബി.ജെ.പി കേരള ഘടകം|ബി.ജെ.പി]] സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റിയും ചേർന്ന് [[കേരള മുഖ്യമന്ത്രി|മുഖ്യമന്ത്രി]] [[പിണറായി വിജയൻ]] പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] മണ്ഡലത്തിൽ 2026 മാർച്ച് 6-ന് ഒരു ജനസമ്പർക്ക പരിപാടിയും മെഗാ അദാലത്തും സംഘടിപ്പിച്ചു.<ref>{{Cite web |title=BJP holds adalat in Dharmadom|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/bjp-holds-adalat-in-dharmadom/articleshow/129172874.cms}}</ref> 2026 മാർച്ച് 11-ന് [[ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി|പ്രധാനമന്ത്രി]] [[നരേന്ദ്ര മോദി]] കൊച്ചിയിൽ ബി.ജെ.പിയുടെ ഔദ്യോഗിക തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചു.<ref>{{Cite web |title=PM Modi in Kochi|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/people-of-kerala-ready-to-move-beyond-ldf-udf-politics-pm-modi-in-kochi-rahul-gandhi-middle-east-crisis/articleshow/129451465.cms}}</ref> == സ്ഥാനാർത്ഥികൾ == സി.പി.ഐ.(എം) 81 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ ആദ്യ പട്ടിക 2026 മാർച്ച് 15-ന് പുറത്തിറക്കി.<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-03-15 |title=Kerala Polls: CPM to contest 86 seats; MM Mani and AN Shamseer out, 5 candidates to be named later |url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/kerala-polls-cpm-to-contest-86-seats-mm-mani-and-an-shamseer-out-5-candidates-to-be-named-later-sowgcjx2 |access-date=2026-03-15 |website=@mathrubhumi |language=en}}</ref> സി.പി.ഐ 25 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ ആദ്യ പട്ടിക 2026 മാർച്ച് 15-ന് പുറത്തിറക്കി.<ref name=":1">{{Cite web |title=Kerala Assembly Polls 2026: CPI names 25 candidates; Tyson to face Satheesan as 4 Ministers contest |url=https://english.mathrubhumi.com/amp/news/kerala/kerala-assembly-polls-2026-cpi-names-25-candidates-tyson-to-face-satheesan-as-4-ministers-contest-fyz8yqzs |access-date=2026-03-15 |website=Mathrubhumi English}}</ref> ഐ.എസ്.ജെ.ഡി 3 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ ആദ്യ പട്ടിക 2026 മാർച്ച് 16-ന് പുറത്തിറക്കി.<ref name=":4">{{Cite web |date=2026-03-16 |title=Minister Krishnankutty not to contest; ISJD announces 3 candidates |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2026/03/16/isjd-key-ally-of-ldf-names-three-candidates-for-kerala-assembly-polls.html |access-date=2026-03-16 |website=@onmanorama |language=en}}</ref> കേരള കോൺഗ്രസ് (എം) 12 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ ആദ്യ പട്ടിക 2026 മാർച്ച് 16-ന് പുറത്തിറക്കി.<ref name=":6">{{Cite web |date=2026-03-16 |title=Kerala Congress (M) announces 12 candidates, Jose K Mani to contest from Pala |url=https://thefederal.com/elections-2026/kerala-congress-m-announces-12-candidates-jose-k-mani-to-contest-from-pala-234523 |access-date=2026-03-16 |website=thefederal.com |language=en}}</ref> എൻ.സി.പി (എസ്.പി) 3 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ ആദ്യ പട്ടിക 2026 മാർച്ച് 16-ന് പുറത്തിറക്കി.<ref name=":7">{{Cite news |date=2026-03-16 |title=Kerala Assembly Elections 2026: NCP(SP) announces candidates, Saseendran to be fielded again in Elathur |url=https://www.thehindu.com/elections/kerala-assembly/kerala-assembly-elections-2026-ncpsp-announces-candidates-saseendran-to-be-fielded-again-in-elathur/article70750866.ece |access-date=2026-03-16 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ആർ.ജെ.ഡി 3 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ ആദ്യ പട്ടിക 2026 മാർച്ച് 18-ന് പുറത്തിറക്കി.<ref name=":15">{{Cite news |date=2026-03-18 |title=Kerala Assembly polls: LDF ally RJD announces candidates; Bhaskaran, P.K. Praveen, and Anil Kumar to contest |url=https://www.thehindu.com/elections/kerala-assembly/kerala-assembly-polls-ldf-ally-rjd-announces-candidates-bhaskaran-pk-praveen-and-anil-kumar-to-contest/article70756983.ece |access-date=2026-03-18 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ആർ.എസ്.പി 4 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ ആദ്യ പട്ടിക 2026 മാർച്ച് 16-ന് പുറത്തിറക്കി.<ref name=":5">{{Cite web |date=2026-03-16 |title=RSP names 4 candidates for Kerala polls; Shibu Baby John to contest from Chavara |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2026/03/16/rsp-udf-ally-to-contest-in-four-seats-in-kerala-assembly-polls.html |access-date=2026-03-16 |website=@onmanorama}}</ref> ഐ.എൻ.സി 55 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ ആദ്യ പട്ടിക 2026 മാർച്ച് 17-നും;<ref name=":11">{{Cite news |date=2026-03-17 |title=Keralam assembly election: Congress releases first list of 55 candidates |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/elections/assembly-elections/kerala/keralam-assembly-election-congress-first-list-55-candidates-vd-satheesan-ramesh-chennithala-sunny-joseph/articleshow/129633274.cms |access-date=2026-03-17 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref> 37 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ രണ്ടാം പട്ടിക 2026 മാർച്ച് 19-നും പുറത്തിറക്കി.<ref name=":18">{{Cite news |date=2026-03-19 |title=Kerala Assembly Elections 2026: Congress announces second list of 37 candidates |url=https://www.thehindu.com/elections/kerala-assembly/kerala-assembly-elections-2026-congress-announces-second-list-of-37-candidates/article70763048.ece |access-date=2026-03-20 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ഐ.യു.എം.എൽ 25 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ ആദ്യ പട്ടിക 2026 മാർച്ച് 17-ന് പുറത്തിറക്കി.<ref name=":12">{{Cite web |title=IUML announces 25 candidates, fields 2 women, new faces for Kerala assembly polls |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2026/03/17/iuml-kerala-candidates-assembly-polls.html |access-date=2026-03-17 |website=@onmanorama |language=en}}</ref> കേരള കോൺഗ്രസ് 8 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ ആദ്യ പട്ടിക 2026 മാർച്ച് 17-ന് പുറത്തിറക്കി.<ref name=":13">{{Cite web |date=2026-03-17 |title=KC(J) chief P J Joseph opts out of assembly polls, son to contest from Thodupuzha |url=https://theprint.in/india/kcj-chief-p-j-joseph-opts-out-of-assembly-polls-son-to-contest-from-thodupuzha/2881737/ |access-date=2026-03-17 |website=ThePrint |language=en-US}}</ref> ബി.ജെ.പി 47 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ ആദ്യ പട്ടിക 2026 മാർച്ച് 16-നും;<ref name=":2">{{Cite news |date=2026-03-16 |title=Kerala elections 2026: BJP releases first list of 47 candidates; fields Rajeev Chandrasekhar, K Surendran |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/kerala-elections-2026-bjp-releases-first-list-of-47-candidates-fields-rajeev-chandrasekhar-k-surendran/articleshow/129608012.cms |access-date=2026-03-16 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> 39 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ രണ്ടാം പട്ടിക 2026 മാർച്ച് 19-നും പുറത്തിറക്കി.<ref name=":16">{{Cite news |date=2026-03-19 |title=Kerala BJP candidate list: Party releases second list of 39 candidates for Assembly elections |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/elections/assembly-elections/kerala/kerala-bjp-candidate-list-party-releases-second-list-of-39-candidates-for-assembly-elections/articleshow/129671384.cms |access-date=2026-03-19 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref> ട്വന്റി 20 പാർട്ടി 4 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ ആദ്യ പട്ടിക 2026 മാർച്ച് 16-നും;<ref name=":3">{{Cite web |date=2026-03-16 |title=NDA ally Twenty20 announces four candidates, fields mix of influencers & political defectors |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2026/03/16/twenty20-kerala-election-candidates-assembly-polls.html |access-date=2026-03-16 |website=@onmanorama |language=en}}</ref> ആകെ 8 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ രണ്ടും മൂന്നും പട്ടികകൾ 2026 മാർച്ച് 17-നും പുറത്തിറക്കി.<ref name=":9">{{Cite web |title=Twenty20 announces four more candidates; Oommen Chandy's son-in-law to contest from Kodungallur |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2026/03/17/twenty20-kerala-election-candidates-oommen-chandy-son-in-law.html |access-date=2026-03-17 |website=@onmanorama |language=en}}</ref><ref name=":10">{{Cite web |date=2026-03-07 |title=Kerala Assembly elections: Actors, influencers among Twenty20 candidates |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2026/Mar/17/kerala-assembly-elections-actors-influencers-among-twenty20-candidates |access-date=2026-03-17 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> ബി.ഡി.ജെ.എസ് 12 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ ആദ്യ പട്ടിക 2026 മാർച്ച് 16-നും;<ref name=":8">{{Cite web |date=2026-03-16 |title=BDJS announces first list of 12 candidates for Assembly polls; Thushar Vellappally not in fray for now |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2026/03/16/bdjs-candidate-list-kerala-assembly-elections.html |access-date=2026-03-16 |website=@onmanorama |language=en}}</ref> 11 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ രണ്ടാം പട്ടിക 2026 മാർച്ച് 19-നും പുറത്തിറക്കി.<ref name=":17">{{Cite web |date=2026-03-19 |title=ഇരവിപുരത്ത് ആർഎസ്പിയിൽ നിന്നെത്തിയ സജി. ഡി. ആനന്ദ്,കൂടുതൽ സ്ഥാനാർത്ഥികളെ പ്രഖ്യാപിച്ച് ബിഡിജെഎസ്. |url=https://thekarmanews.com/saji-d-anand-who-came-from-rsp-in-eravipuram-bdjs-announces-more-candidates/ |access-date=2026-03-19 |website=Karma News - Voice of common people |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! rowspan="2" | ജില്ല ! rowspan="2" colspan="2" | മണ്ഡലം | colspan="3" style="background:{{party color|Left Democratic Front (Kerala)}}"| | colspan="3" style="background:{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}"| | colspan="3" style="background:{{party color|National Democratic Alliance}}"| |- ! colspan="3" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] ! colspan="3" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്]] ! colspan="3" | [[ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം|എൻ.ഡി.എ]] |- | rowspan="5" | [[കാസർഗോഡ് ജില്ല|കാസർഗോഡ്]] ! 1 | [[മഞ്ചേശ്വരം നിയമസഭാമണ്ഡലം|മഞ്ചേശ്വരം]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |കെ. ആർ. ജയനന്ദൻ |{{Party name with color|Indian Union Muslim League}} ||[[എ.കെ.എം. അഷ്റഫ്]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[കെ. സുരേന്ദ്രൻ]] |- ! 2 | [[കാസർഗോഡ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കാസർഗോഡ്]] |{{Party name with color|Indian National League}} |ഷാനവാസ് പാദൂർ |{{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |കല്ലട്ര മാഹിൻ ഹാജി |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |എം. എൽ. അശ്വിനി |- ! 3 | [[ഉദുമ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഉദുമ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[സി. എച്ച്. കുഞ്ഞമ്പു]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |കെ. നീലകണ്ഠൻ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |മനുലാൽ മേലോത്ത് |- ! 4 | [[കാഞ്ഞങ്ങാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കാഞ്ഞങ്ങാട്]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |ഗോവിന്ദൻ പള്ളിക്കാപ്പിൽ |{{Party name with color|Kerala Congress }} |ഷൈജി ഒറ്റപ്പള്ളി |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |എം. ബാൽരാജ് |- ! 5 | [[തൃക്കരിപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തൃക്കരിപ്പൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |വി. പി. പി. മുസ്തഫ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |സന്ദീപ് വാര്യർ |{{Party name with color|Twenty20 Party}} |രവി കുളങ്ങര |- | rowspan="11" | [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] ! 6 | [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[ടി.ഐ. മധുസൂദനൻ]] | {{Party name with color|Independent politician|shortname=IND}} | വി. കുഞ്ഞികൃഷ്ണൻ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |എ. പി. ഗംഗാധരൻ |- ! 7 | [[കല്യാശ്ശേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കല്യാശ്ശേരി]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[എം. വിജിൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |രാജീവൻ കപ്പച്ചേരി | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |എ. വി. അനിൽകുമാർ |- ! 8 | [[തളിപ്പറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|തളിപ്പറമ്പ്]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |പി. കെ. ശ്യാമള | {{Party name with color|Independent politician|shortname=IND}} | ടി. കെ. ഗോവിന്ദൻ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |എൻ. ഹരിദാസ് |- ! 9 | [[ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇരിക്കൂർ]] |{{Party name with color|Kerala Congress (M)}} |മാത്യു കുന്നപ്പള്ളി |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[സജീവ് ജോസഫ്]] | {{Party name with color|Twenty20 Party}} |ശ്രീനാഥ് പത്മനാഭൻ |- ! 10 | [[അഴീക്കോട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|അഴീക്കോട്]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[കെ.വി. സുമേഷ്]] | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |കരീം ചേലേരി |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |കെ. കെ. വിനോദ് കുമാർ |- ! 11 | [[കണ്ണൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|കണ്ണൂർ]] |{{Party name with color|Congress (Secular)}} |[[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |ടി. ഒ. മോഹനൻ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |സി. രഘുനാഥ് |- ! 12 | [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[പിണറായി വിജയൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |അബ്ദുൽ റഷീദ് |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |കെ. രഞ്ജിത്ത് |- ! 13 | [[തലശ്ശേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം|തലശ്ശേരി]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |കാരായി രാജൻ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |കെ. പി. സാജു |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ഒ. നിധീഷ് |- ! 14 | [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] |{{Party name with color|Rashtriya Janata Dal}} |പി. കെ. പ്രവീൺ |{{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |ജയന്തി രാജൻ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ഷിജിലാൽ |- ! 15 | [[മട്ടന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|മട്ടന്നൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |വി. കെ. സനോജ് |{{Party name with color|Indian National Congress}} |ചന്ദ്രൻ തില്ലങ്കേരി | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ബിജു ഇളക്കുഴി |- ! 16 | [[പേരാവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പേരാവൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[കെ. കെ. ശൈലജ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[സണ്ണി ജോസഫ്]] |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |പൈലി വത്തിയാട്ട് |- | rowspan="3" | [[വയനാട് ജില്ല|വയനാട്]] ! 17 | [[മാനന്തവാടി നിയമസഭാമണ്ഡലം|മാനന്തവാടി]] (ST) |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[ഒ. ആർ. കേളു]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |ഉഷ വിജയൻ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |പി. ശ്യാം രാജ് |- ! 18 | [[സുൽത്താൻ ബത്തേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം|സുൽത്താൻ ബത്തേരി]] (ST) |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |എം. എസ്. വിശ്വനാഥൻ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[ഐ. സി. ബാലകൃഷ്ണൻ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |എ. എസ്. കവിത |- ! 19 | [[കൽപ്പറ്റ നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൽപ്പറ്റ]] |{{Party name with color|Rashtriya Janata Dal}} |പി. കെ. അനിൽ കുമാർ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[ടി. സിദ്ദിഖ്]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |പ്രശാന്ത് മലവയൽ |- | rowspan="13" | [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട്]] ! 20 | [[വടകര നിയമസഭാമണ്ഡലം|വടകര]] |{{Party name with color|Rashtriya Janata Dal}} |എം. കെ. ഭാസ്കരൻ |{{Party name with color|Revolutionary Marxist Party of India}} |[[കെ. കെ. രമ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |കെ. ദിലീപ് |- ! 21 | [[കുറ്റ്യാടി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുറ്റ്യാടി]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} | [[കെ. പി. കുഞ്ഞമ്മദ് കുട്ടി]] | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} | [[പാറക്കൽ അബ്ദുള്ള]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |രാംദാസ് മണലേരി |- ! 22 | [[നാദാപുരം നിയമസഭാമണ്ഡലം|നാദാപുരം]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |പി. വസന്തം |{{Party name with color|Indian National Congress}} |കെ. എം. അഭിജിത്ത് |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |സി. പി. വിപിൻ ചന്ദ്രൻ |- ! 23 | [[കൊയിലാണ്ടി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊയിലാണ്ടി]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[കെ. ദാസൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |കെ. പ്രവീൺ കുമാർ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |സി. ആർ. പ്രഫുൽ കൃഷ്ണൻ |- ! 24 | [[പേരാമ്പ്ര നിയമസഭാമണ്ഡലം|പേരാമ്പ്ര]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[ടി. പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |ഫാത്തിമ തഹ്ലിയ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |എം. മോഹനൻ മാസ്റ്റർ |- ! 25 | [[ബാലുശ്ശേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം|ബാലുശ്ശേരി]] (SC) |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[കെ. എം. സച്ചിൻ ദേവ്]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |വി. ടി. സൂരജ് |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |സി. പി. സതീശൻ |- ! 26 | [[എലത്തൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|എലത്തൂർ]] |{{Party name with color|Nationalist Congress Party (Sharadchandra Pawar)}} |[[എ. കെ. ശശീന്ദ്രൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |വിദ്യ ബാലകൃഷ്ണൻ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ടി. ദേവദാസ് |- ! 27 | [[കോഴിക്കോട് നോർത്ത് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോഴിക്കോട് നോർത്ത്]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[തോട്ടത്തിൽ രവീന്ദ്രൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |കെ. ജയന്ത് |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |നവ്യ ഹരിദാസ് |- ! 28 | [[കോഴിക്കോട് സൗത്ത് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോഴിക്കോട് സൗത്ത്]] |{{Party name with color|Indian National League}} |[[അഹമ്മദ് ദേവർകോവിൽ]] |{{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |ഫൈസൽ ബാബു |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ടി. റെനീഷ് |- ! 29 | [[ബേപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ബേപ്പൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[പി. എ. മുഹമ്മദ് റിയാസ്]] |{{Party name with color|Trinamool Congress}} |[[പി. വി. അൻവർ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |കെ. പി. പ്രകാശ് ബാബു |- ! 30 | [[കുന്ദമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുന്ദമംഗലം]] |{{party name with color|Independent politician|shortname=IND}} |[[പി. ടി. എ. റഹീം]] | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |എം. എ. റസാഖ് മാസ്റ്റർ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |വി. കെ. സജീവൻ |- ! 31 | [[കൊടുവള്ളി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊടുവള്ളി]] |{{party name with color|Independent politician|shortname=IND}} |സലീം മടവൂർ | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |പി. കെ. ഫിറോസ് |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |ഗിരി പമ്പനാൽ |- ! 32 | [[തിരുവമ്പാടി നിയമസഭാമണ്ഡലം|തിരുവമ്പാടി]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[ലിന്റോ ജോസഫ്]] | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |സി. കെ. കാസിം |{{Party name with color|Twenty20 Party}} |സണ്ണി തോമസ് |- | rowspan="16" | [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം]] ! 33 | [[കൊണ്ടോട്ടി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊണ്ടോട്ടി]] |{{party name with color|Independent politician|shortname=IND}} |ഡോ. പി. ജിജി |{{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |ടി. പി. അഷ്റഫലി |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |പി. സുബ്രഹ്മണ്യൻ |- ! 34 | [[ഏറനാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഏറനാട്]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |ഷഫീർ കിഴിശ്ശേരി | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |[[പി. കെ. ബഷീർ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |എൻ. ശ്രീപ്രകാശ് |- ! 35 | [[നിലമ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|നിലമ്പൂർ]] |{{party name with color|Independent politician|shortname=IND}} |[[യു. ഷറഫലി]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[ആര്യാടൻ ഷൗക്കത്ത്]] |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |ഗിരീഷ് മേക്കാട് |- ! 36 | [[വണ്ടൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|വണ്ടൂർ]] (SC) |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |കെ. കെ. ദാമോദരൻ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[എ. പി. അനിൽ കുമാർ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | [[ഇ. പി. കുമാരദാസ്]] |- ! 37 | [[മഞ്ചേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം|മഞ്ചേരി]] |{{party name with color|Independent politician|shortname=IND}} |എം. മുസ്തഫ | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |എം. റഹ്മത്തുള്ള |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |പത്മശ്രീ എം. |- ! 38 | [[പെരിന്തൽമണ്ണ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പെരിന്തൽമണ്ണ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[വി. പി. മുഹമ്മദ് ഹനീഫ]] | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |[[നജീബ് കാന്തപുരം]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |കെ. പി. ബാബുരാജ് |- ! 39 | [[മങ്കട നിയമസഭാമണ്ഡലം|മങ്കട]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |എം. പി. അലവി | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |[[മഞ്ഞളാംകുഴി അലി]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ലിജോയ് പോൾ |- ! 40 | [[മലപ്പുറം നിയമസഭാമണ്ഡലം|മലപ്പുറം]] |{{Party name with color|Nationalist Congress Party (Sharadchandra Pawar)}} |ടി. മുജീബ് | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |[[പി. കെ. കുഞ്ഞാലിക്കുട്ടി]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |അശ്വതി ഗുപ്ത കുമാർ |- ! 41 | [[വേങ്ങര നിയമസഭാമണ്ഡലം|വേങ്ങര]] |{{party name with color|Independent politician|shortname=IND}} |മുഹമ്മദ് സബാഹ് കുണ്ടുക്കുഴീക്കൽ | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |[[കെ. എം. ഷാജി]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ജയകൃഷ്ണൻ വി. എൻ. |- ! 42 | [[വള്ളിക്കുന്ന് നിയമസഭാമണ്ഡലം|വള്ളിക്കുന്ന്]] |{{Party name with color|IND}} |സി. പി. മുസ്തഫ | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |[[ടി. വി. ഇബ്രാഹിം]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |എം. പ്രേമൻ മാസ്റ്റർ |- ! 43 | [[തിരൂരങ്ങാടി നിയമസഭാമണ്ഡലം|തിരൂരങ്ങാടി]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |അജിത് കൊളാടി | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |പി. എം. എ. സമീർ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |റിജു സി. രാഘവ് |- ! 44 | [[താനൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|താനൂർ]] | |IND |പി. മുഹമ്മദ് സമീർ | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |പി. കെ. നവാസ് |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ദീപ പുഴക്കൽ |- ! 45 | [[തിരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തിരൂർ]] |{{party name with color|Independent politician|shortname=IND}} |[[വി. അബ്ദുറഹിമാൻ]] | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |[[കുറുക്കോളി മൊയ്തീൻ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |കെ. നാരായണൻ മാസ്റ്റർ |- ! 46 | [[കോട്ടയ്ക്കൽ നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോട്ടയ്ക്കൽ]] |{{party name with color|Independent politician|shortname=IND}} |പ്രീതി കൊഞ്ചാത്ത് |{{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |[[കെ. കെ. ആബിദ് ഹുസൈൻ തങ്ങൾ]] |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |സുബ്രഹ്മണ്യൻ ചുങ്കപ്പള്ളി |- ! 47 | [[തവനൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തവനൂർ]] |{{party name with color|Independent politician|shortname=IND}} |[[കെ. ടി. ജലീൽ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |വി. എസ്. ജോയ് |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |രവി തേലത്ത് |- ! 48 | [[പൊന്നാനി നിയമസഭാമണ്ഡലം|പൊന്നാനി]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |എം. കെ. സക്കീർ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |കെ. പി. നൗഷാദ് അലി |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |ഇ. മനീഷ് |- | rowspan="12" | [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട്]] ! 49 | [[തൃത്താല നിയമസഭാമണ്ഡലം|തൃത്താല]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[എം. ബി. രാജേഷ്]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[വി. ടി. ബൽറാം]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |വി. ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ മാസ്റ്റർ |- ! 50 | [[പട്ടാമ്പി നിയമസഭാമണ്ഡലം|പട്ടാമ്പി]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |[[മുഹമ്മദ് മുഹ്സിൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |ടി. പി. ഷാജി | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |പി. മനോജ് |- ! 51 | [[ഷൊർണ്ണൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഷൊർണ്ണൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[പി. മമ്മിക്കുട്ടി]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |പി. ഹരിഗോവിന്ദൻ മാസ്റ്റർ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ശങ്കു ടി. ദാസ് |- ! 52 | [[ഒറ്റപ്പാലം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഒറ്റപ്പാലം]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[കെ. പ്രേംകുമാർ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[പി. കെ. ശശി]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[മേജർ രവി]] |- ! 53 | [[കോങ്ങാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോങ്ങാട്]] (SC) |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[കെ. ശാന്തകുമാരി]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |കെ. എ. തുളസി |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |രേണു സുരേഷ് |- ! 54 | [[മണ്ണാർക്കാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|മണ്ണാർക്കാട്]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |മൻസിൽ അബൂബക്കർ |{{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |[[എൻ. ഷംസുദ്ദീൻ]] |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |ഐസക് വർഗീസ് |- ! 55 | [[മലമ്പുഴ നിയമസഭാമണ്ഡലം|മലമ്പുഴ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |ഇ. പ്രഭാകരൻ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |എ. സുരേഷ് |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |സി. കൃഷ്ണകുമാർ |- ! 56 | [[പാലക്കാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|പാലക്കാട്]] |{{party name with color|Independent politician|shortname=IND}} |എൻ. എം. ആർ. റസാഖ് |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[രമേഷ് പിഷാരടി]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[ശോഭ സുരേന്ദ്രൻ]] |- ! 57 | [[തരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തരൂർ]] (SC) |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[പി. പി. സുമോദ്]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |കെ. സി. സുബ്രഹ്മണ്യൻ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |സുരേഷ് ബാബു |- ! 58 | [[ചിറ്റൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചിറ്റൂർ]] |{{Party name with color|Indian Socialist Janata Dal}} |വി. മുരുകദാസ് |{{Party name with color|Indian National Congress}} |സുമേഷ് അച്യുതൻ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |പ്രനേഷ് രാജേന്ദ്രൻ |- ! 59 | [[നെന്മാറ നിയമസഭാമണ്ഡലം|നെന്മാറ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |കെ. പ്രേമൻ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |എ. തങ്കപ്പൻ |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |എ. എൻ. അനുരാഗ് |- ! 60 | [[ആലത്തൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ആലത്തൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |ടി. എം. സസി |{{Party name with color|Indian National Congress}} |കെ. എൻ. ഫെബിൻ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |കെ. വി. പ്രസന്ന കുമാർ |- | rowspan="13" | [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]] ! 61 | [[ചേലക്കര നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചേലക്കര]] (SC) | {{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} | [[യു. ആർ. പ്രദീപ്]] | {{Party name with color|Independent politician|shortname=IND}} | ശിവൻ വീട്ടിക്കുന്ന് | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | [[കെ. ബാലകൃഷ്ണൻ]] |- ! 62 | [[കുന്നംകുളം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുന്നംകുളം]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[എ. സി. മൊയ്തീൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[പി. ടി. അജയ് മോഹൻ]] |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |റിജിൽ കെ. ആർ. |- ! 63 | [[ഗുരുവായൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഗുരുവായൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[എൻ. കെ. അക്ബർ]] |{{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |സി. എച്ച്. റഷീദ് |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ബി. ഗോപാലകൃഷ്ണൻ |- ! 64 | [[മണലൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|മണലൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[സി. രവീന്ദ്രനാഥ്]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[ടി. എൻ. പ്രതാപൻ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |കെ. കെ. അനീഷ് കുമാർ |- ! 65 | [[വടക്കാഞ്ചേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം|വടക്കാഞ്ചേരി]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[സേവ്യർ ചിറ്റിലപ്പിള്ളി]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |വൈശാഖ് നാരായണസ്വാമി |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ടി. എസ്. ഉല്ലാസ് ബാബു |- ! 66 | [[ഒല്ലൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഒല്ലൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |[[കെ. രാജൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |ഷാജി കോടങ്കണ്ടത്ത് |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ബിജോയ് തോമസ് |- ! 67 | [[തൃശ്ശൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തൃശ്ശൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |ആലങ്കോട് ലീലാകൃഷ്ണൻ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[രാജൻ പല്ലൻ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |പദ്മജ വേണുഗോപാൽ |- ! 68 | [[നാട്ടിക നിയമസഭാമണ്ഡലം|നാട്ടിക]] (SC) |{{Party name with color|Communist Party of India}} |[[ഗീത ഗോപി]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |സുനിൽ ലാലൂർ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | [[സി. സി. മുകുന്ദൻ]] |- ! 69 | [[കൈപ്പമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൈപ്പമംഗലം]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |കെ. കെ. വത്സരാജ് |{{Party name with color|Indian National Congress}} |ടി. എം. നാസർ |{{Party name with color| Bharath Dharma Jana Sena}} |അതുല്യ ഘോഷ് |- ! 70 | [[ഇരിങ്ങാലക്കുട നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇരിങ്ങാലക്കുട]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[ആർ. ബിന്ദു]] |{{Party name with color|Kerala Congress }} |[[തോമസ് ഉണ്ണിയാടൻ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |സന്തോഷ് ചേർക്കളം |- ! 71 | [[പുതുക്കാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|പുതുക്കാട്]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[കെ. കെ. രാമചന്ദ്രൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |കെ. എം. ബാബു രാജ് |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |എ. നാഗേഷ് |- ! 72 | [[ചാലക്കുടി നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചാലക്കുടി]] |{{Party name with color|Kerala Congress (M)}} |ബിജു ചിറയത്ത് |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[ടി. ജെ. സനീഷ് കുമാർ ജോസഫ്]] |{{Party name with color|Twenty20 Party}} |ചാർളി പോൾ |- ! 73 | [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |വി. ആർ. സുനിൽ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |ഒ. ജെ. ജനീഷ് |{{Party name with color|Twenty20 Party}} |വർഗീസ് ജോർജ് |- | rowspan="14" | [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]] ! 74 | [[പെരുമ്പാവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പെരുമ്പാവൂർ]] |{{Party name with color|Kerala Congress (M)}} |ബേസിൽ പോൾ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |മനോജ് മൂത്തേടൻ |{{Party name with color|Twenty20 Party}} |ജിബി പതിക്കൽ |- ! 75 | [[അങ്കമാലി നിയമസഭാമണ്ഡലം|അങ്കമാലി]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[സജു പോൾ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[റോജി എം. ജോൺ]] |{{Party name with color|Twenty20 Party}} |പ്രോമി കുര്യാക്കോസ് |- ! 76 | [[ആലുവ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ആലുവ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[എ. എം. ആരിഫ്]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[അൻവർ സാദത്ത്]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |എം. എ. ബ്രഹ്മരാജ് |- ! 77 | [[കളമശ്ശേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കളമശ്ശേരി]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[പി. രാജീവ്]] |{{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |വി. ഇ. അബ്ദുൽ ഗഫൂർ |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |എം. പി. ബിനു |- ! 78 | [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |[[ഇ. ടി. ടൈസൺ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[വി. ഡി. സതീശൻ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |വത്സല പ്രസന്ന കുമാർ |- ! 79 | [[വൈപ്പിൻ നിയമസഭാമണ്ഡലം|വൈപ്പിൻ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |എം. ബി. ഷൈനി |{{Party name with color|Indian National Congress}} |ടോണി ചമ്മിണി |{{Party name with color|Twenty20 Party}} |അനിത തോമസ് |- ! 80 | [[കൊച്ചി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊച്ചി]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[കെ. ജെ. മാക്സി]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |മുഹമ്മദ് ഷിയാസ് |{{Party name with color|Twenty20 Party}} |അഡ്വ. സേവ്യർ ജൂലപ്പൻ |- ! 81 | [[തൃപ്പൂണിത്തുറ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തൃപ്പൂണിത്തുറ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[കെ. എൻ. ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |ദീപക് ജോയ് |{{Party name with color|Twenty20 Party}} | [[അഞ്ജലി നായർ]] |- ! 82 | [[എറണാകുളം നിയമസഭാമണ്ഡലം|എറണാകുളം]] |{{Party name with color|Indian Socialist Janata Dal}} |സാബു ജോർജ് |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[ടി. ജെ. വിനോദ്]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |പി. ആർ. ശിവശങ്കരൻ |- ! 83 | [[തൃക്കാക്കര നിയമസഭാമണ്ഡലം|തൃക്കാക്കര]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |പുഷ്പ ദാസ് |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[ഉമ തോമസ്]] |{{Party name with color|Twenty20 Party}} |അഖിൽ മാരാർ |- ! 84 | [[കുന്നത്തുനാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുന്നത്തുനാട്]] (SC) |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[പി. വി. ശ്രീനിജിൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[വി. പി. സജീന്ദ്രൻ]] |{{Party name with color|Twenty20 Party}} |ബാബു ദിവാകരൻ |- ! 85 | [[പിറവം നിയമസഭാമണ്ഡലം|പിറവം]] |{{Party name with color|Kerala Congress (M)}} |സാബു കെ. ജേക്കബ് |{{Party name with color|Kerala Congress (Jacob)}} |[[അനൂപ് ജേക്കബ്]] |{{Party name with color|Twenty20 Party}} | ജിബി എബ്രഹാം |- ! 86 | [[മൂവാറ്റുപുഴ നിയമസഭാമണ്ഡലം|മൂവാറ്റുപുഴ]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |എൻ. അരുൺ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[മാത്യു കുഴൽനാടൻ]] |{{Party name with color|Twenty20 Party}} |സണ്ണി കടൂത്താഴെ |- ! 87 | [[കോതമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോതമംഗലം]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[ആന്റണി ജോൺ]] |{{Party name with color|Kerala Congress }} |ഷിബു തെക്കുംപുറം |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |അജി നാരായണൻ |- | rowspan="5" | [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി]] ! 88 | [[ദേവികുളം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ദേവികുളം]] (SC) |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |എ. രാജ | {{Party name with color|Indian National Congress}} |എഫ്. രാജ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[എസ്. രാജേന്ദ്രൻ]] |- ! 89 | [[ഉടുമ്പൻചോല നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഉടുമ്പൻചോല]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[കെ. കെ. ജയചന്ദ്രൻ]] | {{Party name with color|Indian National Congress}} |സേനാപതി വേണു |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |സംഗീത വിശ്വനാഥൻ |- ! 90 | [[തൊടുപുഴ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തൊടുപുഴ]] |{{Party name with color|Kerala Congress (M)}} |സിറിയക് ചാഴികാടൻ |{{Party name with color|Kerala Congress }} |അപ്പു ജോൺ ജോസഫ് |{{Party name with color|Twenty20 Party}} |റോയ് എ. വരിക്കാട്ട് |- ! 91 | [[ഇടുക്കി നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇടുക്കി]] |{{Party name with color|Kerala Congress (M)}} |[[റോഷി അഗസ്റ്റിൻ]] | {{Party name with color|Indian National Congress}} |റോയ് കെ. പൗലോസ് |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |അഡ്വ. പ്രതീഷ് പ്രഭ |- ! 92 | [[പീരുമേട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|പീരുമേട്]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |കെ. സലിം കുമാർ |{{Party name with color|Indian National Congress}} | സിറിയക് തോമസ് |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |വി. രതീഷ് |- | rowspan="9" | [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]] ! 93 | [[പാലാ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പാലാ]] |{{Party name with color|Kerala Congress (M)}} |[[ജോസ് കെ. മാണി]] |{{Party name with color|Kerala Democratic Party}} |[[മാണി സി. കാപ്പൻ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ഷോൺ ജോർജ് |- ! 94 | [[കടുത്തുരുത്തി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കടുത്തുരുത്തി]] |{{Party name with color|Kerala Congress (M)}} |നിർമ്മല ജിമ്മി |{{Party name with color|Kerala Congress }} |[[മോൻസ് ജോസഫ്]] |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |സുരേഷ് എട്ടിക്കുന്നേൽ |- ! 95 | [[വൈക്കം നിയമസഭാമണ്ഡലം|വൈക്കം]] (SC) |{{Party name with color|Communist Party of India}} |പി. പ്രദീപ് |{{Party name with color|Indian National Congress}} |കെ. ബിനിമോൻ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[കെ. അജിത്]] |- ! 96 | [[ഏറ്റുമാനൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഏറ്റുമാനൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[വി. എൻ. വാസവൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |നാട്ടകം സുരേഷ് |{{Party name with color|Twenty20 Party}} |ആതിര ഡി. നായർ |- ! 97 | [[കോട്ടയം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോട്ടയം]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |കെ. അനിൽകുമാർ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[തിരുവഞ്ചൂർ രാധാകൃഷ്ണൻ]] |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |പി. അനിൽകുമാർ |- ! 98 | [[പുതുപ്പള്ളി നിയമസഭാമണ്ഡലം|പുതുപ്പള്ളി]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |കെ. എം. രാധാകൃഷ്ണൻ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[ചാണ്ടി ഉമ്മൻ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |രവീന്ദ്രനാഥ് വാകത്താനം |- ! 99 | [[ചങ്ങനാശ്ശേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചങ്ങനാശ്ശേരി]] |{{Party name with color|Kerala Congress (M)}} |ജോബ് മൈക്കിൾ |{{Party name with color|Kerala Congress }} |വിനു ജോബ് |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ബി. രാധാകൃഷ്ണ മേനോൻ |- ! 100 | [[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]] |{{Party name with color|Kerala Congress (M)}} |എൻ. ജയരാജ് |{{Party name with color|Indian National Congress}} |പ്രൊഫ. റോണി കെ. ബേബി |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[ജോർജ് കുര്യൻ]] |- ! 101 | [[പൂഞ്ഞാർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പൂഞ്ഞാർ]] |{{Party name with color|Kerala Congress (M)}} |സെബാസ്റ്റ്യൻ കുളത്തുങ്കൽ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |സെബാസ്റ്റ്യൻ എം.ജെ. (സജി ജോസഫ്) |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[പി. സി. ജോർജ്]] |- | rowspan="9" | [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]] ! 102 | [[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[ദലീമ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[ഷാനിമോൾ ഉസ്മാൻ]] |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena }} |പി. എസ്. ജ്യോതിസ് |- ! 103 | [[ചേർത്തല നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചേർത്തല]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |[[പി. പ്രസാദ്]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |കെ. ആർ. രാജേന്ദ്ര പ്രസാദ് |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |അഡ്വ. ടി. പി. അനന്തരാജ് |- ! 104 | [[ആലപ്പുഴ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ആലപ്പുഴ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[പി. പി. ചിത്തരഞ്ജൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |എ.ഡി. തോമസ് |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |എം.ജെ. ജോബ് |- ! 105 | [[അമ്പലപ്പുഴ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അമ്പലപ്പുഴ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[എച്ച്. സലാം]] |{{Party name with color|Independent politician|shortname=IND}} | [[ജി. സുധാകരൻ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |അരുൺ അനിരുദ്ധൻ |- ! 106 | [[കുട്ടനാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുട്ടനാട്]] |{{Party name with color|Nationalist Congress Party (Sharadchandra Pawar)}} |[[തോമസ് കെ. തോമസ്]] |{{Party name with color|Kerala Congress }} |റെജി ചെറിയാൻ |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |സന്തോഷ് ശാന്തി |- ! 107 | [[ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഹരിപ്പാട്]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |ടി. ടി. ജിസ്മോൻ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |സന്ദീപ് വാചസ്പതി |- ! 108 | [[കായംകുളം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കായംകുളം]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[യു. പ്രതിഭ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |എം. ലിജു |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |തമ്പി മേട്ടുതറ |- ! 109 | [[മാവേലിക്കര നിയമസഭാമണ്ഡലം|മാവേലിക്കര]] (SC) |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[എം. എസ്. അരുൺ കുമാർ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |മുതറ രാജ് |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |അജിമോൻ |- ! 110 | [[ചെങ്ങന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചെങ്ങന്നൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[സജി ചെറിയാൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |എബി കുര്യാക്കോസ് |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |എം. വി. ഗോപകുമാർ |- | rowspan="5" | [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട]] ! 111 | [[തിരുവല്ല നിയമസഭാമണ്ഡലം|തിരുവല്ല]] |{{Party name with color|Indian Socialist Janata Dal}} |[[മാത്യു ടി. തോമസ്]] |{{Party name with color|Kerala Congress }} |വർഗീസ് മാമ്മൻ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |അനൂപ് ആന്റണി |- ! 112 | [[റാന്നി നിയമസഭാമണ്ഡലം|റാന്നി]] |{{Party name with color|Kerala Congress (M)}} |പ്രമോദ് നാരായണൻ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |പഴകുളം മധു |{{Party name with color|Twenty20 Party}} |തോമസ് കെ. സാമുവൽ |- ! 113 | [[ആറന്മുള നിയമസഭാമണ്ഡലം|ആറന്മുള]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[വീണ ജോർജ്]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |അബിൻ വർക്കി |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[കുമ്മനം രാജശേഖരൻ]] |- ! 114 | [[കോന്നി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോന്നി]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[കെ. യു. ജനീഷ് കുമാർ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |സതീഷ് കൊച്ചുപറമ്പിൽ |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |ടി. പി. സുന്ദരേശൻ |- ! 115 | [[അടൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അടൂർ]] (SC) |{{Party name with color|Communist Party of India}} |പ്രാജി ശശിധരൻ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |ശാന്തകുമാർ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |പന്തളം പ്രതാപൻ |- | rowspan="11" | [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം]] ! 116 | [[കരുനാഗപ്പള്ളി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കരുനാഗപ്പള്ളി]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |എം. എസ്. താര |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[സി. ആർ. മഹേഷ്]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |വി. എസ്. ജിതിൻ ദേവ് |- ! 117 | [[ചവറ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചവറ]] |{{party name with color|Independent politician|shortname=IND}} |[[സുജിത്ത് വിജയൻപിള്ള]] |{{Party name with color|Revolutionary Socialist Party (India)}} |[[ഷിബു ബേബി ജോൺ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |കെ. ആർ. രാജേഷ് |- ! 118 | [[കുന്നത്തൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുന്നത്തൂർ]] (SC) | {{Party name with color|Revolutionary Socialist Party (Leninist)}} | [[കോവൂർ കുഞ്ഞുമോൻ]] |{{Party name with color|Revolutionary Socialist Party (India)}} |ഉല്ലാസ് കോവൂർ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |രാജി പ്രസാദ് |- ! 119 | [[കൊട്ടാരക്കര നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊട്ടാരക്കര]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[കെ. എൻ. ബാലഗോപാൽ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[പി. അയിഷ പോറ്റി]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ആർ. രശ്മി |- ! 120 | [[പത്തനാപുരം നിയമസഭാമണ്ഡലം|പത്തനാപുരം]] |{{Party name with color|Kerala Congress (B)}} |[[കെ. ബി. ഗണേഷ് കുമാർ]] | {{Party name with color|Indian National Congress}} |ജ്യോതികുമാർ ചാമക്കാല |{{Party name with color|Twenty20 Party}} |അനിൽ കുമാർ എസ്. |- ! 121 | [[പുനലൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പുനലൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |സി. അജയ പ്രസാദ് | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |നൗഷാദ് യൂനസ് |{{Party name with color|Twenty20 Party}} |അഡ്വ. ബി. രഘുനാഥൻ പിള്ള |- ! 122 | [[ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചടയമംഗലം]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |[[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |എം. എം. നസീർ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ആർ. എസ്. അരുൺ രാജ് |- ! 123 | [[കുണ്ടറ നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുണ്ടറ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |എസ്. എൽ. സജികുമാർ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[പി. സി. വിഷ്ണുനാഥ്]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |റോബിൻ രാധാകൃഷ്ണൻ |- ! 124 | [[കൊല്ലം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊല്ലം]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |എസ്. ജയമോഹൻ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |ബിന്ദു കൃഷ്ണ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |എൻ. പ്രതാപ് കുമാർ |- ! 125 | [[ഇരവിപുരം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇരവിപുരം]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[എം. നൗഷാദ്]] |{{Party name with color|Revolutionary Socialist Party (India)}} |വിഷ്ണു മോഹൻ |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |സജി ഡി. ആനന്ദ് |- ! 126 | [[ചാത്തന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചാത്തന്നൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |ആർ. രാജേന്ദ്രൻ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |സൂരജ് രവി |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ബി. ബി. ഗോപകുമാർ |- | rowspan="14" | [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം]] ! 127 | [[വർക്കല നിയമസഭാമണ്ഡലം|വർക്കല]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[വി. ജോയ്]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[വർക്കല കഹാർ]] |{{Party name with color|BJP}} |[[അഡ്വ. എസ്. സ്മിത]] |- ! 128 | [[ആറ്റിങ്ങൽ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ആറ്റിങ്ങൽ]] (SC) |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[ഒ. എസ്. അംബിക]] |{{Party name with color|Revolutionary Socialist Party (India)}} |സന്തോഷ് ഭദ്രൻ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |പി. സുധീർ |- ! 129 | [[ചിറയിൻകീഴ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചിറയിൻകീഴ്]] (SC) |{{Party name with color|Communist Party of India}} |മനോജ് ഇടമന |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[രമ്യ ഹരിദാസ്]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ബി. എസ്. അനൂപ് |- ! 130 | [[നെടുമങ്ങാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|നെടുമങ്ങാട്]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |[[ജി. ആർ. അനിൽ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |മീനങ്കാൽ കുമാർ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |യുവരാജ് ഗോകുൽ |- ! 131 | [[വാമനപുരം നിയമസഭാമണ്ഡലം|വാമനപുരം]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[ഡി. കെ. മുരളി]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |സുധീർഷ പാലോട് |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |വേണു കാരണവർ |- ! 132 | [[കഴക്കൂട്ടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കഴക്കൂട്ടം]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |ശരത്ചന്ദ്ര പ്രസാദ് |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[വി. മുരളീധരൻ]] |- ! 133 | [[വട്ടിയൂർക്കാവ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|വട്ടിയൂർക്കാവ്]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[വി. കെ. പ്രശാന്ത്]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[കെ. മുരളീധരൻ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[ആർ. ശ്രീലേഖ]] |- ! 134 | [[തിരുവനന്തപുരം നിയമസഭാമണ്ഡലം|തിരുവനന്തപുരം]] | {{party name with color|IND}} |[[സുധീർ കരമന]] |{{party name with color|Communist Marxist Party}} |[[സി. പി. ജോൺ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |കരമന ജയൻ |- ! 135 | [[നേമം നിയമസഭാമണ്ഡലം|നേമം]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[വി. ശിവൻകുട്ടി]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[കെ. എസ്. ശബരീനാഥൻ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[രാജീവ് ചന്ദ്രശേഖർ]] |- ! 136 | [[അരുവിക്കര നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരുവിക്കര]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[ജി. സ്റ്റീഫൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[വി. എസ്. ശിവകുമാർ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[വിവേക് ഗോപൻ]] |- ! 137 | [[പാറശ്ശാല നിയമസഭാമണ്ഡലം|പാറശ്ശാല]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[സി. കെ. ഹരീന്ദ്രൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |നെയ്യാറ്റിൻകര സനൽ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ഗിരീഷ് നെയ്യാർ |- ! 138 | [[കാട്ടാക്കട നിയമസഭാമണ്ഡലം|കാട്ടാക്കട]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[ഐ. ബി. സതീഷ്]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |എം. ആർ. ബൈജു |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |പി. കെ. കൃഷ്ണദാസ് |- ! 139 | [[കോവളം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോവളം]] |{{party name with color|Independent politician|shortname=IND}} |ഭഗത് റൂഫസ് |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[എം. വിൻസന്റ്]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ടി. എൻ. സുരേഷ് |- ! 140 | [[നെയ്യാറ്റിൻകര നിയമസഭാമണ്ഡലം|നെയ്യാറ്റിൻകര]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |കെ. ആൻസലൻ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[എൻ. ശക്തൻ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |എസ്. രാജശേഖരൻ നായർ |} {{Notelist}} ===മുന്നണി തിരിച്ചുള്ള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം=== {| class="wikitable" |+ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം 2026 |- ! കക്ഷി !! സ്ഥാനങ്ങൾ !! മുന്നണിതല സ്ഥാനങ്ങൾ |- | '''ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (യു.ഡി.എഫ്.)''' || || '''102''' |- | ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് - ഐഎൻസി || 63 || |- | ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലീം ലീഗ് – ഐ.യു.എം.എൽ. || 22 || |- | കേരള കോൺഗ്രസ് - കെ.ഇ.സി. || 7 || |- | റെവല്യൂഷണറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി - ആർ.എസ്.പി. || 3 || |- | റെവല്യൂഷണറി മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ - ആർ.എം.പി.ഒ.ഐ. || 1 || |- | കേരള കോൺഗ്രസ് (ജേക്കബ്) - കെ.ഇ.സി.(ജെ) || 1 || |- | കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി കേരള സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി – സി.എം.പി.കെ.എസ്.സി. || 1 || |- | സ്വതന്ത്രൻമാർ || 4 || |- | '''ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (എൽ.ഡി.എഫ്.)''' || || '''35''' |- | കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്) – സിപിഐ (എം) || 26 || |- | കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ – സി.പി.ഐ. || 8 || |- | രാഷ്ട്രീയ ജനതാദൾ - ആർ.ജെ.ഡി. || 1 || |- | '''ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം- എൻ.ഡി.എ.''' || || '''3''' |- | ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി – ബി.ജെ.പി. || 3 || |- | '''ആകെ''' || '''140''' || '''140''' |} == അവലംബം == {{Reflist}} {{Kerala elections}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാതിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ]] t305vm3vzfab4u6h34e128vxrusv7pu 4617247 4617246 2026-05-04T19:05:52Z Aby John Vannilam 13754 /* മുന്നണി തിരിച്ചുള്ള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം */ 4617247 wikitext text/x-wiki {{Infobox election | election_name = കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് | country = India | type = parliamentary | ongoing = yes | opinion_polls = #Opinion Polls | previous_election = കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2021) | previous_year = 2021 | registered = 26,953,644 ({{decrease}} 2%)<ref name="final voter list"/> | next_election = | next_year = 2031 | election_date = 9 ഏപ്രിൽ 2026 | seats_for_election = [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിലേക്കുള്ള]] 140 സീറ്റുകളിലേക്കും | majority_seats = 71 | turnout = | image1 = {{CSS image crop|Image=Pinarayi Vijayan 1.jpg|bSize=180|cWidth=100|cHeight=120|oLeft=40|oTop=13}} | leader1 = [[പിണറായി വിജയൻ]] | leader_since1 = 2016 | last_election1 = 25.38%, 62 സീറ്റുകൾ | seats_before1 = 62 | party1 = [[Communist Party of India (Marxist)|സി.പി.ഐ.എം.]] | alliance1 = [[Left Democratic Front (Kerala)|എൽഡിഎഫ്]] | leaders_seat1 = [[Dharmadam Assembly constituency|ധർമ്മടം]] | seats1 = | seat_change1 = | popular_vote1 = | percentage1 = | swing1 = | seats_needed1 = {{increase}} 9 | image2 = {{CSS image crop|Image=|bSize=200|cWidth=100|cHeight=120|oLeft=63|oTop=1}} | leader2 = [[വി.ഡി. സതീശൻ]] | leader_since2 = 2021 | party2 = [[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] | alliance2 = [[United Democratic Front (Kerala)|യുഡിഎഫ്]] | leaders_seat2 = [[Paravur Assembly constituency|പറവൂർ]] | last_election2 = 25.12%, 22 സീറ്റുകൾ | seats_before2 = 22 | seats2 = | seat_change2 = | popular_vote2 = | percentage2 = | swing2 = | seats_needed2 = {{increase}} 49 | 1blank = Current Alliance seats | 1data1 = 97 | 1data2 = 42 | 2blank = Alliance seats needed | 2data1 = {{steady}} | 2data2 = {{increase}} 29 | 3blank = Seat change | 3data1 = | 3data2 = | map_image = File:Legislative assembly constituencies in Kerala.svg | map_caption = Map of the assembly constituencies in Kerala | map_size = 300px | title = [[Chief Minister of Kerala|Chief Minister]] | posttitle = Elected [[Chief Minister of Kerala|Chief Minister]] | before_election = [[Pinarayi Vijayan]] | before_party = Communist Party of India (Marxist) | after_election = {{TBD}} | colour1 = {{party color|Left Democratic Front (Kerala)}} | colour2 = {{party color|United Democratic Front (Kerala)}} | outgoing_members = പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭ#അംഗങ്ങൾ | elected_members = പതിനാറാം കേരളനിയമസഭ#അംഗങ്ങൾ }} [[പതിനാറാം കേരളനിയമസഭ|പതിനാറാം]] [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിലേക്കുള്ള]] 140 സാമാജികരെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിനായുള്ള നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് 2026 ഏപ്രിൽ 9-ന് നടക്കും. മേയ് 4നാണ് വോട്ടെണ്ണലും ഫല പ്രഖ്യാപനവും വരിക. == പശ്ചാത്തലം == 2026 മെയ് 23-ന് [[പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭ|പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയുടെ]] കാലവധി അവസാനിക്കും.<ref>{{Cite web |title=Term of the Houses |url=https://www.eci.gov.in/term-of-the-houses |archive-url=https://web.archive.org/web/20250807185225/https://www.eci.gov.in/term-of-the-houses |archive-date=7 August 2025 |access-date=2025-10-13 |website=www.eci.gov.in |language=en |url-status=live }}</ref> 2021 ഏപ്രിലിൽ നടന്ന [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2021)|തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ]], നിയമസഭയിലെ 140 സീറ്റുകളിൽ 99 എണ്ണം നേടി [[പിണറായി വിജയൻ|പിണറായി വിജയന്റെ]] നേതൃതത്തിലുള്ള [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] നയിച്ച [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] രണ്ടാമതും സംസ്ഥാനത്ത് [[രണ്ടാം പിണറായി വിജയൻ മന്ത്രിസഭ|സർക്കാർ]] രൂപീകരിച്ചു.<ref>{{Cite web |date=2021-05-02 |title=LDF wins 99 of 140 seats in Kerala, Pinarayi Vijayan to be CM again |url=https://www.thenewsminute.com/kerala/ldf-wins-99-140-seats-kerala-pinarayi-vijayan-be-cm-again-148192 |access-date=2025-11-01 |website=The News Minute |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2021-05-20 |title=Pinarayi Vijayan Takes Oath As Chief Minister Of Kerala For The 2nd Time |url=https://www.ndtv.com/india-news/pinarayi-vijayan-takes-oath-as-chief-minister-of-kerala-for-the-second-time-2445717 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207000626/https://www.ndtv.com/india-news/pinarayi-vijayan-takes-oath-as-chief-minister-of-kerala-for-the-second-time-2445717 |archive-date=2024-12-07 |access-date=2025-11-01 |work=NDTV.com}}</ref> ==സമയക്രമം== 2026 മാർച്ച് 15ന് കേന്ദ്ര തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ കേരളത്തിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ വിജ്ഞാപനമിറക്കി.<ref>{{Cite news |date=2026-03-15 |title=Kerala Election 2026 schedule: Voting in one phase on April 9, results on May 4; check full details |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/kerala-assembly-election-2026-schedule-date-voting-phase-result-counting-polls-full-details-election-commission/articleshow/129588497.cms |access-date=2026-03-15 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> {| class="wikitable" |- !'''തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വിഷയം''' !തീയതി |- | ഗസറ്റ് വിജ്ഞാപനം | 16 മാർച്ച് 2026 |- | പത്രികാ സമർപ്പണം അവസാന ദിനം | 23 മാർച്ച് 2026 |- | പത്രികകളുടെ സൂക്ഷ്മപരിശോധന | 24 മാർച്ച് 2026 |- | പതിക പിൻവലിക്കാനുള്ള അവസാന തീയതി | 26 മാർച്ച് 2026 |- | വോട്ടെടുപ്പ് ദിനം | '''9 ഏപ്രിൽ 2026''' |- | വോട്ടെണ്ണൽ ദിനം | '''4 മേയ് 2026''' |- | തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയ പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനുള്ള അവസാന തീയതി | 6 മേയ് 2026 |} == വോട്ടർമാരുടെ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ == [[ഭാരത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ|തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ]] കണക്കനുസരിച്ച്, കേരളത്തിലെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വോട്ട് ചെയ്യാൻ അർഹതയുള്ളവർ 2,69,53,644 വോട്ടർമാരാണ്. ഇതിൽ 1,31,26,048 പുരുഷന്മാരും, 1,38,27,319 സ്ത്രീകളും, 277 [[ഭിന്നലിംഗം|ഭിന്നലിംഗക്കാരായ]] വോട്ടർമാരും ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref name="final voter list">{{Cite web |date=2026-02-21 |title=2.69 crore voters in final list after SIR concludes in Kerala |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2026/Feb/21/269-crore-voters-in-final-list-after-sir-concludes-in-kerala |access-date=2026-03-15 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രം == 2002-ലെ ഡീലിമിറ്റേഷൻ കമ്മീഷന്റെ റിപ്പോർട്ട് അനുസരിച്ച് 14 ജില്ലകളിലായി 140 മണ്ഡലങ്ങളാണ് കേരളത്തിലുള്ളത്. [[2006-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2006-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ]] ഉണ്ടായിരുന്ന പല മണ്ഡലങ്ങളും ഇല്ലാതാവുകയും പുതിയവ നിലവിൽ വരികയും ചെയ്തുകൊണ്ട് വലിയ തോതിലുള്ള അതിർത്തി പുനർനിർണ്ണയം ഈ 140 മണ്ഡലങ്ങളിൽ നടന്നിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite web |date=31 May 2005 |title=Delimitation Commission of India – Notification – Order No. 9 |url=http://eci.nic.in/delim/Final_Publications/KERALA/Final_Order_Kerala.pdf |url-status=live |access-date=16 May 2011 |website=eci.nic.in |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721175753/http://eci.nic.in/delim/Final_Publications/KERALA/Final_Order_Kerala.pdf |archive-date=21 July 2011}}</ref> [[File:Election.Graph.jpg|thumb|300px|2011, 2016, 2021 നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ രണ്ട് പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ മുന്നണികൾ നേടിയ വിജയത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഗ്രാഫ്.<ref>{{cite web |date=31 May 2005 |title=Election Data of Kerala|url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2021/05/02/infographics-kerala-assembly-election-2021-full-picture.html}}</ref>]] [[File:Thudarbharanam.jpg|thumb|300px|2011, 2016, 2021 (ഇടത്തുനിന്ന് വലത്തോട്ട്) നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ 140 മണ്ഡലങ്ങളിലെ ഫലങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഭൂപടം.<ref>{{cite web |date=31 May 2005 |title=Election Data of Kerala|url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2021/05/02/infographics-kerala-assembly-election-2021-full-picture.html}}</ref>]] ===മുന്നണി തിരിച്ചുള്ള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം=== {|class="wikitable" style="width:100%; text-align:center" ! rowspan="2" |തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ! colspan="4" |നേടിയ സീറ്റുകൾ ! rowspan="2" |ഭരണകൂടം ! rowspan="2" |ഭൂരിപക്ഷം |- !style="width:15%;"Style="background-color:#FF0000; color:white" | എൽ.ഡി.എഫ്!!style="width:15%;"Style="background-color:{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}; color:white" | യു.ഡി.എഫ്!!style="width:15%;"Style="background-color:{{Party color|Bharatiya Janata Party}}|[[National Democratic Alliance (India)|എൻ.ഡി.എ]] !!style="width:15%;"Style="background-color:{{party color|Indian Socialist Janata Dal}}|മറ്റുള്ളവർ |- ! [[2011-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2011]] || 68 || style="width:15%;"Style="background-color:{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}; color:white"|'''72'''|| 0  ! 0|| style="background-color:{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}; color:white" | യു.ഡി.എഫ് |style="color:{{party color|United Democratic Front (Kerala)}};"|'''4''' |- ! [[2016-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2016]] ||style="width:15%;"Style="background-color:#FF0000; color:white" |'''91'''|| 47 | 47  |style="color:{{Party color|Bharatiya Janata Party}};"|'''1''' |style="color:{{party color|Indian Socialist Janata Dal}};"|'''1''' | style="background-color:#FF0000; color:white" | '''എൽ.ഡി.എഫ്''' |style="color:#FF0000;"|'''44''' |- ! [[2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2021]] ||style="width:15%;"Style="background-color:#FF0000; color:white"|'''99'''|| 41 ||0  ! 0|| style="background-color:#FF0000; color:white" | എൽ.ഡി.എഫ് |style="color:#FF0000;"|'''58''' |} == പാർട്ടികളും മുന്നണികളും == === ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി === {{legend2|{{party color|Left Democratic Front (Kerala)}}|[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]]}} ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] [[ഭാരതീയ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി (മാർക്സിസ്റ്റ്)|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] നേതൃത്വം നൽകുന്ന [[ഇടതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയം|ഇടതുപക്ഷ]] രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുടെ സഖ്യമാണ് '''ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി''' ('''എൽ.ഡി.എഫ്'''). [[File:LDFcampaign.jpg|thumb|210px| 2026-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനായുള്ള എൽ.ഡി.എഫിന്റെ പ്രചാരണ വാചകം.<ref>{{Cite web |title=LDF releases new tagline for election campaign|url=https://keralakaumudi.com/en/news/mobile/news.php?id=1713469&u}}</ref>]] [[File:Indian Communism Waving Flag Icon.svg|thumb|[[ഇന്ത്യയിലെ കമ്മ്യൂണിസം|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന [[ഇന്ത്യൻ ദേശീയ പതാക|ഇന്ത്യൻ പതാകയ്‌ക്കൊപ്പം]] [[സി.പി.ഐ.എം|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പതാകയും]].]] {| class="wikitable" width="60%" style="text-align:center; | colspan="8" {{Party color cell|Communist Party of India (Marxist)}} |- | colspan="8" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] |- ! colspan="2" | പാർട്ടി ! ചുരുക്കരൂപം ! പതാക ! ചിഹ്നം ! നേതാവ് ! ചിത്രം ! സീറ്റുകൾ |- | {{Full party name with color|Communist Party of India (Marxist)|dab=yes}} | സി.പി.ഐ.(എം) | [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] | [[File:CPI(M) election symbol - Hammer Sickle and Star.svg|50px]] | [[എം. വി. ഗോവിന്ദൻ]] | [[File:MVGOVINDANCPIM.jpg|50px]] | 75<ref name=":0" />{{efn|name=CPI(M) independents}} |- | {{Full party name with color|Communist Party of India}} | സി.പി.ഐ. | [[File:CPI-banner.svg|50px]] | [[File:CPI symbol.svg|50px]] | [[ബിനോയ് വിശ്വം]] | | 24<ref name=":1" />{{efn|name=CPI independent}} |- | {{Full party name with color|Kerala Congress (Mani)|dab=yes}} | കെ.സി.(എം) | [[File:Kerala-Congress-flag.svg|50px]] | [[File:Indian election symbol two leaves.svg|50px]] | [[ജോസ് കെ. മാണി]] | | 12<ref name=":6" /> |- | {{Full party name with color|Indian Socialist Janata Dal}}<ref>{{Cite news |date=2026-01-17 |title=Kerala unit of Janata Dal (S) merges with Indian Socialist Janata Dal |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kerala-unit-of-janata-dal-s-officially-merges-with-indian-socialist-janata-dal-isjd/article70518344.ece |access-date=2026-02-03 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> | ഐ.എസ്.ജെ.ഡി. | [[File:Indian Socialist Janata Dal Flag.png|50px]] | [[File:Ring Symbol.png|50px]] | [[മാത്യു ടി. തോമസ്]] | | 3<ref name=":4" /> |- | {{Full party name with color|Nationalist Congress Party (Sharadchandra Pawar)|dab=yes}} | എൻ.സി.പി.(എസ്.പി.) | | [[File:Indian Election Symbol Man Blowing Turha.png|50px]] | [[തോമസ് കെ. തോമസ്]] | | 3<ref name=":7" /> |- | {{Full party name with color|Rashtriya Janata Dal}} | ആർ.ജെ.ഡി. | [[File:RJD Flag.svg|50px]] | [[File:Indian Election Symbol Hurricane Lamp.png|50px]] | [[എം. വി. ശ്രേയാംസ് കുമാർ]] | | 3<ref name=":15" />{{efn|name=RJD independent}} |- | {{Full party name with color|Indian National League}} | ഐ.എൻ.എൽ. | [[File:INL FLAG.png|50px]] | [[File:Indian election symbol glass tumbler.svg|50px]] | [[അഹമ്മദ് ദേവർകോവിൽ]] | | 2 |- | {{Full party name with color|Congress (Secular)|dab=yes}} | കോൺഗ്രസ് (എസ്) | [[File:Congress (Secular) Flag.png|50px]] | [[File:Indian Election Symbol Coconut Tree.png|50px]] | [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] | | 1 |- | {{Full party name with color|Kerala Congress (B)|dab=yes}} | കെ.സി.(ബി) | [[File:KCB.Pathanapuram.png|50px]] | | [[കെ. ബി. ഗണേഷ് കുമാർ]] | | 1 |- | {{Full party name with color|Revolutionary Socialist Party (Leninist)|dab=yes}} | ആർ.എസ്.പി.(എൽ) | [[File:Leninist.RSP.jpg|50px]] | [[File:Indian Election Symbol Battery-Torch.png|50px]] | [[കോവൂർ കുഞ്ഞുമോൻ]] | | 1 |- | {{Party name with color|Independent politician|shortname=സ്വതന്ത്രർ}} | | | | | | 14{{Efn|11 സി.പി.ഐ.(എം) സ്ഥാനാർത്ഥികൾ സ്വതന്ത്രരായി മത്സരിച്ചു.<ref name=":0" />|name=CPI(M) independents}}{{Efn|1 സി.പി.ഐ സ്ഥാനാർത്ഥി സ്വതന്ത്രനായി മത്സരിച്ചു.<ref name=":1" />|name=CPI independent}}{{efn|name=RJD independent|1 ആർ.ജെ.ഡി സ്ഥാനാർത്ഥി സ്വതന്ത്രനായി മത്സരിച്ചു.<ref>{{Cite web |date=2026-03-18 |title=LDF to field RJD’s Saleem Madavoor as independent in Koduvally |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2026/03/18/saleem-madavoor-koduvalli-independent-rjd.html |access-date=2026-03-18 |website=@onmanorama |language=en}}</ref>}} |- ! colspan="6" | ആകെ ! ! 140 |} {{Notelist}} === ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി === {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]]}} ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ കേരളത്തിലെ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] നേതൃത്വം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുടെ സഖ്യമാണ് ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (യു.ഡി.എഫ്). [[File:UDF.Kerala.2026.jpg|thumb|2026-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനായുള്ള യു.ഡി.എഫിന്റെ പ്രചാരണ വാചകം.<ref>{{Cite web |title=UDF releases new tagline for election campaign|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2026/Mar/20/as-kerala-poll-picture-crystallises-parties-look-to-make-all-the-right-noises}}</ref>]] [[File:UDF.Lego.2026.jpg|thumb|മുന്നണിയിലെ വിവിധ പാർട്ടികളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന യു.ഡി.എഫ് ലോഗോ.]] സീറ്റ് വിഭജനം 2026 മാർച്ച് 18-ന് പൂർത്തിയായി.<ref name=":20">{{Cite web |title=Seat-sharing talks conclude; Congress to contest 95 seats, IUML gets 27: Satheesan |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2026/03/18/kerala-assembly-polls-satheesan-udf-congress-seat-sharing.html |access-date=2026-03-20 |website=@onmanorama |language=en}}</ref><ref name=":21">{{Cite news |date=2026-03-19 |title=Kerala polls: UDF allots seats, yet to name all picks |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/udf-allots-seats-yet-to-name-all-picks/articleshow/129660977.cms |access-date=2026-03-20 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> യു.ഡി.എഫ് 4 സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥികളെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു: [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂരിൽ]] വി. കുഞ്ഞികൃഷ്ണൻ (ആർ.എസ്.പി പിന്തുണയോടെ),<ref>{{Cite news |date=2026-03-17 |title=RSP to support CPM dissident V. Kunhikrishnan in Payyannur |url=https://malayalam.samayam.com/latest-news/kerala-news/udf-will-not-field-a-candidate-in-payyannur-rsp-says-it-will-support-v-kunhikrishnan-in-assembly-election/articleshow/129630008.cms |access-date=2026-03-20 |work=Samayam Malayalam |language=ml}}</ref> [[തളിപ്പറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|തളിപ്പറമ്പിൽ]] ടി. കെ. ഗോവിന്ദൻ,<ref>{{Cite news |date=2026-03-20 |title=Kerala Assembly polls 2026: T.K. Govindan meets K. Sudhakaran, secures assurance of full backing |url=https://www.thehindu.com/elections/kerala-assembly/kerala-assembly-polls-2026-tk-govindan-meets-k-sudhakaran-secures-assurance-of-full-backing/article70765524.ece |access-date=2026-03-20 |work=The Hindu}}</ref> [[അമ്പലപ്പുഴ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അമ്പലപ്പുഴയിൽ]] ജി. സുധാകരൻ,<ref>{{Cite news |date=2026-03-16 |title=Kerala Assembly polls: Congress throws weight behind former CPI(M) leader G. Sudhakaran in Ambalappuzha |url=https://www.thehindu.com/elections/kerala-assembly/kerala-assembly-polls-congress-throws-weight-behind-former-cpim-leader-g-sudhakaran-in-ambalappuzha/article70748855.ece |access-date=2026-03-20 |work=The Hindu}}</ref> [[ചേലക്കര നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചേലക്കരയിൽ]] ശിവൻ വീട്ടിക്കുന്ന് (ഐ.യു.എം.എൽ പിന്തുണയോടെ).<ref>{{Cite news |date=2026-03-18 |title=ചേലക്കരയിൽ ശിവൻ വീട്ടിക്കുന്ന് യുഡിഎഫ് സ്വതന്ത്രൻ; മുസ്ലിം ലീഗ് പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിച്ചു |url=https://www.samakalikamalayalam.com/news/kerala/muslim-league-announces-candidates-in-punalur-and-chelakkara |access-date=2026-03-20 |work=Samakalika Malayalam |language=ml}}</ref> ഒറ്റപ്പാലത്ത് പി. കെ. ശശിയെ ആദ്യം സ്വതന്ത്രനായി പരിഗണിച്ചിരുന്നെങ്കിലും ഇപ്പോൾ അദ്ദേഹം ഔദ്യോഗികമായി കൈപ്പത്തി ചിഹ്നത്തിൽ മത്സരിക്കുന്നതിനാൽ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ സ്ഥാനാർത്ഥിയായി കണക്കാക്കുന്നു.<ref name=":22">{{Cite news |last=Reporter |date=2026-03-20 |title=ഒറ്റപ്പാലത്ത് പി.കെ ശശി കൈപ്പത്തി ചിഹ്നത്തിൽ മത്സരിക്കും |url=https://www.sirajlive.com/pk-sasi-is-contesting-from-ottapalam-with-the-palm-symbol.html |access-date=2026-03-20 |work=Siraj Live |language=ml}}</ref> {| class="wikitable" width="60%" style="text-align:center; | colspan="7" {{Party color cell|United Democratic Front (Kerala)}} |- | colspan="7" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] |- ! colspan="2" | പാർട്ടി ! ചുരുക്കരൂപം ! പതാക ! ചിഹ്നം ! നേതാവ് ! സീറ്റുകൾ |- | {{Full party name with color|Indian National Congress}} | ഐ.എൻ.സി. | [[File:Indian National Congress Flag.svg|50px]] | [[File:INC Hand.svg|50px]] | സണ്ണി ജോസഫ് | 93<ref name=":11" /><ref name=":18" /><ref name=":22" /> |- | {{Full party name with color|Indian Union Muslim League}} | ഐ.യു.എം.എൽ. | [[File:Flag of the Indian Union Muslim League.svg|50px]] | [[File:Indian Election Symbol Lader.svg|50px]] | [[സയ്യിദ് സാദിഖ് അലി ശിഹാബ് തങ്ങൾ]] | 26<ref name=":12" /> |- | {{Full party name with color|Kerala Congress|dab=yes}} | കെ.സി. | [[File:Kerala-Congress-flag.svg|50px]] | [[File:Auto Rickshaw Election Symbol.svg|50px]] | [[പി. ജെ. ജോസഫ്]] | 8<ref name=":13" /> |- | {{Full party name with color|Revolutionary Socialist Party (India)}} | ആർ.എസ്.പി. | [[File:RSP-flag.svg|50px]] | [[File:Indian Election Symbol Spade and Stoker.png|50px]] | [[ഷിബു ബേബി ജോൺ]] | 4<ref name=":5" /> |- | {{Full party name with color| Kerala Democratic Party}} | കെ.ഡി.പി. | [[File:Kerala Democratic Party Flag.png|50px]] | | [[മാണി സി. കാപ്പൻ]] | 1<ref name=":21" /> |- | {{Full party name with color|Kerala Congress (Jacob)|dab=yes}} | കെ.സി.(ജെ) | [[File:Kerala-Congress-flag.svg|50px]] | | [[അനൂപ് ജേക്കബ്]] | 1<ref name=":20" /> |- | {{Full party name with color|Revolutionary Marxist Party of India}} | ആർ.എം.പി.ഐ. | [[File:RMPI flag.jpg|50px]] | | എൻ. വേണു<ref>{{Cite news |date=2026-03-20 |title=Kerala Assembly polls 2026: T.K. Govindan meets K. Sudhakaran, secures assurance of full backing |url=https://www.thehindu.com/elections/kerala-assembly/kerala-assembly-polls-2026-tk-govindan-meets-k-sudhakaran-secures-assurance-of-full-backing/article70765524.ece |access-date=2026-03-20 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> | 1<ref name=":21" /> |- | {{Full party name with color|Communist Marxist Party|dab=yes}} | സി.എം.പി. | [[File:CMP-banner.svg|50px]] | [[File:Indian Election Symbol Battery-Torch.png|50px]] | [[സി. പി. ജോൺ]] | 1<ref name=":21" /> |- | {{Full party name with color|All India Trinamool Congress}} | എ.ഐ.ടി.സി. | [[File:AITC New Logo.png|50px]] | [[File:All India Trinamool Congress symbol 2021.svg|50px]] | [[പി. വി. അൻവർ]] | 1<ref>{{Cite web |title=UDF bets on PV Anvar to challenge LDF stronghold in Beypore |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2026/02/02/assembly-election-beypore-udf-pv-anvar.html |access-date=2026-03-20 |website=@onmanorama |language=en}}</ref> |- | {{Party name with color|Independent politician|shortname=സ്വതന്ത്രർ}} | | | | | 4 |- ! colspan="6" | ആകെ ! 140 |} === ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം === {{Legend2|{{Party color|Bharatiya Janata Party}}|[[ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം]]}} രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും വലിയ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയായ ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി ([[ബി.ജെ.പി]]) നേതൃത്വം നൽകുന്ന ഇന്ത്യൻ ബഹുകക്ഷി രാഷ്ട്രീയ സഖ്യമാണ് ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം ([[ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം|എൻ.ഡി.എ]]). [[File:BJP.Kerala.Tagline.2026.png|thumb|2026-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനായുള്ള എൻ.ഡി.എയുടെ പ്രചാരണ വാചകം.<ref>{{Cite web |title=NDA releases new tagline for election campaign|url=https://www.ndtv.com/kerala-news/explained-why-union-home-minister-amit-shahs-kerala-visit-signals-a-serious-bjp-push-kerala-assembly-elections-2026-10656796}}</ref>]] {| class="wikitable" width="60%" style="text-align:center; | colspan="8" {{Party color cell|National Democratic Alliance}} |- | colspan="8" | [[ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം]] |- ! colspan="2" | പാർട്ടി ! ചുരുക്കരൂപം ! പതാക ! ചിഹ്നം ! നേതാവ് ! ചിത്രം ! സീറ്റുകൾ |- | {{Full party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ബി.ജെ.പി. | [[File:BJP Flag.svg|50px]] | [[File:Lotus flower symbol.svg|50px]] | [[രാജീവ് ചന്ദ്രശേഖർ]] | [[പ്രമാണം:RajeevChandrasekhar.jpg|50px]] | 99<ref name=":2" /><ref name=":16" /> |- | {{Full party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} | ബി.ഡി.ജെ.എസ്. | [[File:Bharath Dharma Jana Sena Flag.png|50px]] | | തുഷാർ വെള്ളാപ്പള്ളി | [[File:Thushar Vellapally.png|50px]] | 22<ref name=":8" /><ref name=":17" /> |- | {{Full party name with color|Twenty20 Party}} | ടി.ടി.പി. | | | [[സാബു എം. ജേക്കബ്]] | [[File:Sabu M Jacob.jpg|50px]] | 19<ref name=":3" /><ref name=":9" /><ref name=":10" /> |- !colspan="7"| ആകെ ! 140 |} === മറ്റുള്ളവർ === {{Legend2|{{Party color|Aam Aadmi Party}}|[[ആം ആദ്മി പാർട്ടി]]}} ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയാണ് ആം ആദ്മി പാർട്ടി. അന്നത്തെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് സർക്കാരിനെതിരെ നടന്ന 2011-ലെ അഴിമതി വിരുദ്ധ പ്രസ്ഥാനത്തെത്തുടർന്ന് അരവിന്ദ് കെജ്രിവാളാണ് ഇത് സ്ഥാപിച്ചത്. [[File:AAP.Kerala.Tagline.2026.jpg|thumb|2026-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനായുള്ള ആപ്പിന്റെ പ്രചാരണ വാചകം.]] {| class="wikitable" width="60%" style="text-align:center; ! colspan="2" | പാർട്ടി ! പതാക ! ചിഹ്നം ! നേതാവ് ! സീറ്റുകൾ |- |{{Full party name with color|Aam Aadmi Party}} | [[File:Aam Aadmi Party logo (English).svg|50px]] | [[File:AAP Symbol.png|50px]] | വിനോദ് മാത്യു വിൽസൺ<ref>{{Cite web |date=2024-10-29 |title=Kerala power tariff hike: Aam Aadmi Party to educate consumers on their rights |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2024/Oct/29/kerala-power-tariff-hike-aam-aadmi-party-to-educate-consumers-on-their-rights |access-date=2025-12-20 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> | 80 (60 പ്രഖ്യാപിച്ചു)<ref>{{Cite web |date=2026-03-12 |title=AAP announces list of 22 candidates for Kerala Legislative Assembly elections |url=https://kalingatv.com/nation/aap-announces-list-of-22-candidates-for-kerala-legislative-assembly-elections/ |access-date=2026-03-13 |website=KalingaTV |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-03-18 |title=AAP Releases Second List of 21 Candidates for Kerala Elections |url=https://thenewsmill.com/2026/03/aap-announces-second-list-of-21-candidates-for-kerala-assembly-elections/ |access-date=2026-03-18 |website=The News Mill |language=en-US}}</ref> |- |} == പ്രചാരണം == 2026 ഫെബ്രുവരിയിൽ, [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] കേരളത്തിന്റെ വടക്കൻ, മധ്യ, തെക്കൻ മേഖലകളെ ഉൾപ്പെടുത്തി മൂന്ന് വികസന മുന്നേറ്റ ജാഥകൾ സംഘടിപ്പിച്ചു. [[എം. വി. ഗോവിന്ദൻ]], [[ജോസ് കെ. മാണി]], [[ബിനോയ് വിശ്വം]] എന്നിവരായിരുന്നു യഥാക്രമം ഈ ജാഥകളുടെ ക്യാപ്റ്റൻമാർ.<ref>{{Cite web |title=LDF Development Advancement Marches begin|url= https://www.deshabhimani.com/deshabhimani-english-/kerala-news/ldf-vikasana-munnetta-jatha-begins-february-1-kerala-82496}}</ref> 2026 മാർച്ച് 10-ന് ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (എൽ.ഡി.എഫ്) നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനായുള്ള തങ്ങളുടെ പ്രചാരണ വാചകം പുറത്തിറക്കി: "മറ്റാരുണ്ട് എൽ.ഡി.എഫ് അല്ലാതെ..."<ref>{{Cite web |title=LDF releases new tagline for election campaign|url=https://keralakaumudi.com/en/news/mobile/news.php?id=1713469&u}}</ref>. മുഖ്യമന്ത്രി പിണറായി വിജയൻ 2026 മാർച്ച് 17-ന് തന്റെ സ്വന്തം മണ്ഡലമായ ധർമ്മടത്തുനിന്നും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചു.<ref>{{Cite web |title=Pinarayi Vijayan launches election campaign at Dharmadam campaign|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/pinarayi-vijayan-launches-election-campaign-at-dharmadam/article70754702.ece}}</ref> 2026 ഫെബ്രുവരി 6-ന് [[വി. ഡി. സതീശൻ]] [[കാസർഗോഡ് ജില്ല|കാസർഗോഡ്]] ജില്ലയിലെ [[കുമ്പള]]യിൽ നിന്നും 'പുതുയുഗ യാത്ര'യ്ക്ക് തുടക്കം കുറിച്ചു.<ref>{{Cite web |title=Puthuyuga Yathra launched|url=https://theprint.in/politics/we-are-real-left-launching-kerala-poll-campaign-congress-led-udf-accuses-cpim-of-right-turn/2848353/}}</ref> കേരളം മുഴുവൻ സഞ്ചരിച്ച ജാഥ [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം]] പുത്തരിക്കണ്ടം മൈതാനത്ത് അവസാനിച്ചു. സമാപന സമ്മേളനം [[ലോകസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്|ലോകസഭ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്]] [[രാഹുൽ ഗാന്ധി]] ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു.<ref>{{Cite web |title=Puthuyuga Yathra ends at capital|url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2026/03/07/kerala-opposition-leader-vd-satheesan-puthuyuga-yatra-rahul-gandhi.html}}</ref> 2026 മാർച്ച് 15-ന് ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി ([[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്]]) "കേരളം ജയിക്കും, യുഡിഎഫ് നയിക്കും" എന്ന തങ്ങളുടെ പ്രചാരണ വാചകം പുറത്തിറക്കി.<ref>{{Cite web |title=UDF releases new tagline for election campaign|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2026/Mar/20/as-kerala-poll-picture-crystallises-parties-look-to-make-all-the-right-noises}}</ref> യു.ഡി.എഫ് പ്രഖ്യാപിച്ച പ്രധാന വാഗ്ദാനങ്ങൾ:<ref>{{Cite web |title=Rahul Gandhi declares UDF’s guarantees for Kerala, takes poll fight to LDF’s welfare pitch|url=https://theprint.in/politics/rahul-gandhi-declares-udfs-guarantees-for-kerala-takes-poll-fight-to-ldfs-welfare-pitch/2872788/}}</ref> '''വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള സാമ്പത്തിക സഹായം:''' പഠന ആവശ്യങ്ങൾക്കായി കോളേജ് വിദ്യാർത്ഥിനികൾക്ക് പ്രതിമാസം ₹1,000 അലവൻസ്. '''ക്ഷേമ പെൻഷൻ വർദ്ധനവ്:''' സാമൂഹിക ക്ഷേമ പെൻഷൻ ₹3,000 ആയി വർദ്ധിപ്പിക്കും. '''യുവ സംരംഭകത്വ വായ്പകൾ:''' യുവാക്കൾക്ക് തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനായി ₹5 ലക്ഷം വരെയുള്ള പലിശ രഹിത വായ്പകൾ നൽകും. '''മുതിർന്ന പൗരന്മാർക്കുള്ള പിന്തുണ:''' മുതിർന്ന പൗരന്മാരുടെ ക്ഷേമത്തിനും സംരക്ഷണത്തിനുമായി പ്രത്യേക വകുപ്പ് രൂപീകരിക്കും. '''സ്ത്രീകൾക്ക് സൗജന്യ യാത്ര:''' കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി ബസുകളിൽ എല്ലാ സ്ത്രീകൾക്കും സൗജന്യ യാത്ര. '''[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] ആരോഗ്യ ഇൻഷുറൻസ്:''' കേരളത്തിലെ ഓരോ കുടുംബത്തിനും ₹25 ലക്ഷത്തിന്റെ ആരോഗ്യ ഇൻഷുറൻസ് പരിരക്ഷ നൽകും. ബി.ജെ.പി നേതൃത്വം നൽകുന്ന ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം "മാറാത്തത് ഇനി മാറും" എന്ന പ്രചാരണ വാചകം പുറത്തിറക്കി.<ref>{{Cite web |title=NDA releases new tagline for election campaign|url=https://www.ndtv.com/kerala-news/explained-why-union-home-minister-amit-shahs-kerala-visit-signals-a-serious-bjp-push-kerala-assembly-elections-2026-10656796}}</ref> തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി, [[രാജീവ് ചന്ദ്രശേഖർ|രാജീവ് ചന്ദ്രശേഖറും]] [[ബി.ജെ.പി കേരള ഘടകം|ബി.ജെ.പി]] സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റിയും ചേർന്ന് [[കേരള മുഖ്യമന്ത്രി|മുഖ്യമന്ത്രി]] [[പിണറായി വിജയൻ]] പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] മണ്ഡലത്തിൽ 2026 മാർച്ച് 6-ന് ഒരു ജനസമ്പർക്ക പരിപാടിയും മെഗാ അദാലത്തും സംഘടിപ്പിച്ചു.<ref>{{Cite web |title=BJP holds adalat in Dharmadom|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/bjp-holds-adalat-in-dharmadom/articleshow/129172874.cms}}</ref> 2026 മാർച്ച് 11-ന് [[ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി|പ്രധാനമന്ത്രി]] [[നരേന്ദ്ര മോദി]] കൊച്ചിയിൽ ബി.ജെ.പിയുടെ ഔദ്യോഗിക തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചു.<ref>{{Cite web |title=PM Modi in Kochi|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/people-of-kerala-ready-to-move-beyond-ldf-udf-politics-pm-modi-in-kochi-rahul-gandhi-middle-east-crisis/articleshow/129451465.cms}}</ref> == സ്ഥാനാർത്ഥികൾ == സി.പി.ഐ.(എം) 81 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ ആദ്യ പട്ടിക 2026 മാർച്ച് 15-ന് പുറത്തിറക്കി.<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-03-15 |title=Kerala Polls: CPM to contest 86 seats; MM Mani and AN Shamseer out, 5 candidates to be named later |url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/kerala-polls-cpm-to-contest-86-seats-mm-mani-and-an-shamseer-out-5-candidates-to-be-named-later-sowgcjx2 |access-date=2026-03-15 |website=@mathrubhumi |language=en}}</ref> സി.പി.ഐ 25 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ ആദ്യ പട്ടിക 2026 മാർച്ച് 15-ന് പുറത്തിറക്കി.<ref name=":1">{{Cite web |title=Kerala Assembly Polls 2026: CPI names 25 candidates; Tyson to face Satheesan as 4 Ministers contest |url=https://english.mathrubhumi.com/amp/news/kerala/kerala-assembly-polls-2026-cpi-names-25-candidates-tyson-to-face-satheesan-as-4-ministers-contest-fyz8yqzs |access-date=2026-03-15 |website=Mathrubhumi English}}</ref> ഐ.എസ്.ജെ.ഡി 3 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ ആദ്യ പട്ടിക 2026 മാർച്ച് 16-ന് പുറത്തിറക്കി.<ref name=":4">{{Cite web |date=2026-03-16 |title=Minister Krishnankutty not to contest; ISJD announces 3 candidates |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2026/03/16/isjd-key-ally-of-ldf-names-three-candidates-for-kerala-assembly-polls.html |access-date=2026-03-16 |website=@onmanorama |language=en}}</ref> കേരള കോൺഗ്രസ് (എം) 12 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ ആദ്യ പട്ടിക 2026 മാർച്ച് 16-ന് പുറത്തിറക്കി.<ref name=":6">{{Cite web |date=2026-03-16 |title=Kerala Congress (M) announces 12 candidates, Jose K Mani to contest from Pala |url=https://thefederal.com/elections-2026/kerala-congress-m-announces-12-candidates-jose-k-mani-to-contest-from-pala-234523 |access-date=2026-03-16 |website=thefederal.com |language=en}}</ref> എൻ.സി.പി (എസ്.പി) 3 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ ആദ്യ പട്ടിക 2026 മാർച്ച് 16-ന് പുറത്തിറക്കി.<ref name=":7">{{Cite news |date=2026-03-16 |title=Kerala Assembly Elections 2026: NCP(SP) announces candidates, Saseendran to be fielded again in Elathur |url=https://www.thehindu.com/elections/kerala-assembly/kerala-assembly-elections-2026-ncpsp-announces-candidates-saseendran-to-be-fielded-again-in-elathur/article70750866.ece |access-date=2026-03-16 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ആർ.ജെ.ഡി 3 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ ആദ്യ പട്ടിക 2026 മാർച്ച് 18-ന് പുറത്തിറക്കി.<ref name=":15">{{Cite news |date=2026-03-18 |title=Kerala Assembly polls: LDF ally RJD announces candidates; Bhaskaran, P.K. Praveen, and Anil Kumar to contest |url=https://www.thehindu.com/elections/kerala-assembly/kerala-assembly-polls-ldf-ally-rjd-announces-candidates-bhaskaran-pk-praveen-and-anil-kumar-to-contest/article70756983.ece |access-date=2026-03-18 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ആർ.എസ്.പി 4 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ ആദ്യ പട്ടിക 2026 മാർച്ച് 16-ന് പുറത്തിറക്കി.<ref name=":5">{{Cite web |date=2026-03-16 |title=RSP names 4 candidates for Kerala polls; Shibu Baby John to contest from Chavara |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2026/03/16/rsp-udf-ally-to-contest-in-four-seats-in-kerala-assembly-polls.html |access-date=2026-03-16 |website=@onmanorama}}</ref> ഐ.എൻ.സി 55 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ ആദ്യ പട്ടിക 2026 മാർച്ച് 17-നും;<ref name=":11">{{Cite news |date=2026-03-17 |title=Keralam assembly election: Congress releases first list of 55 candidates |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/elections/assembly-elections/kerala/keralam-assembly-election-congress-first-list-55-candidates-vd-satheesan-ramesh-chennithala-sunny-joseph/articleshow/129633274.cms |access-date=2026-03-17 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref> 37 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ രണ്ടാം പട്ടിക 2026 മാർച്ച് 19-നും പുറത്തിറക്കി.<ref name=":18">{{Cite news |date=2026-03-19 |title=Kerala Assembly Elections 2026: Congress announces second list of 37 candidates |url=https://www.thehindu.com/elections/kerala-assembly/kerala-assembly-elections-2026-congress-announces-second-list-of-37-candidates/article70763048.ece |access-date=2026-03-20 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ഐ.യു.എം.എൽ 25 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ ആദ്യ പട്ടിക 2026 മാർച്ച് 17-ന് പുറത്തിറക്കി.<ref name=":12">{{Cite web |title=IUML announces 25 candidates, fields 2 women, new faces for Kerala assembly polls |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2026/03/17/iuml-kerala-candidates-assembly-polls.html |access-date=2026-03-17 |website=@onmanorama |language=en}}</ref> കേരള കോൺഗ്രസ് 8 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ ആദ്യ പട്ടിക 2026 മാർച്ച് 17-ന് പുറത്തിറക്കി.<ref name=":13">{{Cite web |date=2026-03-17 |title=KC(J) chief P J Joseph opts out of assembly polls, son to contest from Thodupuzha |url=https://theprint.in/india/kcj-chief-p-j-joseph-opts-out-of-assembly-polls-son-to-contest-from-thodupuzha/2881737/ |access-date=2026-03-17 |website=ThePrint |language=en-US}}</ref> ബി.ജെ.പി 47 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ ആദ്യ പട്ടിക 2026 മാർച്ച് 16-നും;<ref name=":2">{{Cite news |date=2026-03-16 |title=Kerala elections 2026: BJP releases first list of 47 candidates; fields Rajeev Chandrasekhar, K Surendran |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/kerala-elections-2026-bjp-releases-first-list-of-47-candidates-fields-rajeev-chandrasekhar-k-surendran/articleshow/129608012.cms |access-date=2026-03-16 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> 39 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ രണ്ടാം പട്ടിക 2026 മാർച്ച് 19-നും പുറത്തിറക്കി.<ref name=":16">{{Cite news |date=2026-03-19 |title=Kerala BJP candidate list: Party releases second list of 39 candidates for Assembly elections |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/elections/assembly-elections/kerala/kerala-bjp-candidate-list-party-releases-second-list-of-39-candidates-for-assembly-elections/articleshow/129671384.cms |access-date=2026-03-19 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref> ട്വന്റി 20 പാർട്ടി 4 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ ആദ്യ പട്ടിക 2026 മാർച്ച് 16-നും;<ref name=":3">{{Cite web |date=2026-03-16 |title=NDA ally Twenty20 announces four candidates, fields mix of influencers & political defectors |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2026/03/16/twenty20-kerala-election-candidates-assembly-polls.html |access-date=2026-03-16 |website=@onmanorama |language=en}}</ref> ആകെ 8 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ രണ്ടും മൂന്നും പട്ടികകൾ 2026 മാർച്ച് 17-നും പുറത്തിറക്കി.<ref name=":9">{{Cite web |title=Twenty20 announces four more candidates; Oommen Chandy's son-in-law to contest from Kodungallur |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2026/03/17/twenty20-kerala-election-candidates-oommen-chandy-son-in-law.html |access-date=2026-03-17 |website=@onmanorama |language=en}}</ref><ref name=":10">{{Cite web |date=2026-03-07 |title=Kerala Assembly elections: Actors, influencers among Twenty20 candidates |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2026/Mar/17/kerala-assembly-elections-actors-influencers-among-twenty20-candidates |access-date=2026-03-17 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> ബി.ഡി.ജെ.എസ് 12 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ ആദ്യ പട്ടിക 2026 മാർച്ച് 16-നും;<ref name=":8">{{Cite web |date=2026-03-16 |title=BDJS announces first list of 12 candidates for Assembly polls; Thushar Vellappally not in fray for now |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2026/03/16/bdjs-candidate-list-kerala-assembly-elections.html |access-date=2026-03-16 |website=@onmanorama |language=en}}</ref> 11 സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ രണ്ടാം പട്ടിക 2026 മാർച്ച് 19-നും പുറത്തിറക്കി.<ref name=":17">{{Cite web |date=2026-03-19 |title=ഇരവിപുരത്ത് ആർഎസ്പിയിൽ നിന്നെത്തിയ സജി. ഡി. ആനന്ദ്,കൂടുതൽ സ്ഥാനാർത്ഥികളെ പ്രഖ്യാപിച്ച് ബിഡിജെഎസ്. |url=https://thekarmanews.com/saji-d-anand-who-came-from-rsp-in-eravipuram-bdjs-announces-more-candidates/ |access-date=2026-03-19 |website=Karma News - Voice of common people |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! rowspan="2" | ജില്ല ! rowspan="2" colspan="2" | മണ്ഡലം | colspan="3" style="background:{{party color|Left Democratic Front (Kerala)}}"| | colspan="3" style="background:{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}"| | colspan="3" style="background:{{party color|National Democratic Alliance}}"| |- ! colspan="3" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] ! colspan="3" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്]] ! colspan="3" | [[ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം|എൻ.ഡി.എ]] |- | rowspan="5" | [[കാസർഗോഡ് ജില്ല|കാസർഗോഡ്]] ! 1 | [[മഞ്ചേശ്വരം നിയമസഭാമണ്ഡലം|മഞ്ചേശ്വരം]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |കെ. ആർ. ജയനന്ദൻ |{{Party name with color|Indian Union Muslim League}} ||[[എ.കെ.എം. അഷ്റഫ്]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[കെ. സുരേന്ദ്രൻ]] |- ! 2 | [[കാസർഗോഡ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കാസർഗോഡ്]] |{{Party name with color|Indian National League}} |ഷാനവാസ് പാദൂർ |{{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |കല്ലട്ര മാഹിൻ ഹാജി |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |എം. എൽ. അശ്വിനി |- ! 3 | [[ഉദുമ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഉദുമ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[സി. എച്ച്. കുഞ്ഞമ്പു]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |കെ. നീലകണ്ഠൻ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |മനുലാൽ മേലോത്ത് |- ! 4 | [[കാഞ്ഞങ്ങാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കാഞ്ഞങ്ങാട്]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |ഗോവിന്ദൻ പള്ളിക്കാപ്പിൽ |{{Party name with color|Kerala Congress }} |ഷൈജി ഒറ്റപ്പള്ളി |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |എം. ബാൽരാജ് |- ! 5 | [[തൃക്കരിപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തൃക്കരിപ്പൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |വി. പി. പി. മുസ്തഫ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |സന്ദീപ് വാര്യർ |{{Party name with color|Twenty20 Party}} |രവി കുളങ്ങര |- | rowspan="11" | [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] ! 6 | [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[ടി.ഐ. മധുസൂദനൻ]] | {{Party name with color|Independent politician|shortname=IND}} | വി. കുഞ്ഞികൃഷ്ണൻ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |എ. പി. ഗംഗാധരൻ |- ! 7 | [[കല്യാശ്ശേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കല്യാശ്ശേരി]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[എം. വിജിൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |രാജീവൻ കപ്പച്ചേരി | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |എ. വി. അനിൽകുമാർ |- ! 8 | [[തളിപ്പറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|തളിപ്പറമ്പ്]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |പി. കെ. ശ്യാമള | {{Party name with color|Independent politician|shortname=IND}} | ടി. കെ. ഗോവിന്ദൻ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |എൻ. ഹരിദാസ് |- ! 9 | [[ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇരിക്കൂർ]] |{{Party name with color|Kerala Congress (M)}} |മാത്യു കുന്നപ്പള്ളി |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[സജീവ് ജോസഫ്]] | {{Party name with color|Twenty20 Party}} |ശ്രീനാഥ് പത്മനാഭൻ |- ! 10 | [[അഴീക്കോട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|അഴീക്കോട്]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[കെ.വി. സുമേഷ്]] | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |കരീം ചേലേരി |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |കെ. കെ. വിനോദ് കുമാർ |- ! 11 | [[കണ്ണൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|കണ്ണൂർ]] |{{Party name with color|Congress (Secular)}} |[[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |ടി. ഒ. മോഹനൻ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |സി. രഘുനാഥ് |- ! 12 | [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[പിണറായി വിജയൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |അബ്ദുൽ റഷീദ് |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |കെ. രഞ്ജിത്ത് |- ! 13 | [[തലശ്ശേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം|തലശ്ശേരി]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |കാരായി രാജൻ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |കെ. പി. സാജു |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ഒ. നിധീഷ് |- ! 14 | [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] |{{Party name with color|Rashtriya Janata Dal}} |പി. കെ. പ്രവീൺ |{{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |ജയന്തി രാജൻ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ഷിജിലാൽ |- ! 15 | [[മട്ടന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|മട്ടന്നൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |വി. കെ. സനോജ് |{{Party name with color|Indian National Congress}} |ചന്ദ്രൻ തില്ലങ്കേരി | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ബിജു ഇളക്കുഴി |- ! 16 | [[പേരാവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പേരാവൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[കെ. കെ. ശൈലജ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[സണ്ണി ജോസഫ്]] |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |പൈലി വത്തിയാട്ട് |- | rowspan="3" | [[വയനാട് ജില്ല|വയനാട്]] ! 17 | [[മാനന്തവാടി നിയമസഭാമണ്ഡലം|മാനന്തവാടി]] (ST) |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[ഒ. ആർ. കേളു]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |ഉഷ വിജയൻ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |പി. ശ്യാം രാജ് |- ! 18 | [[സുൽത്താൻ ബത്തേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം|സുൽത്താൻ ബത്തേരി]] (ST) |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |എം. എസ്. വിശ്വനാഥൻ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[ഐ. സി. ബാലകൃഷ്ണൻ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |എ. എസ്. കവിത |- ! 19 | [[കൽപ്പറ്റ നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൽപ്പറ്റ]] |{{Party name with color|Rashtriya Janata Dal}} |പി. കെ. അനിൽ കുമാർ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[ടി. സിദ്ദിഖ്]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |പ്രശാന്ത് മലവയൽ |- | rowspan="13" | [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട്]] ! 20 | [[വടകര നിയമസഭാമണ്ഡലം|വടകര]] |{{Party name with color|Rashtriya Janata Dal}} |എം. കെ. ഭാസ്കരൻ |{{Party name with color|Revolutionary Marxist Party of India}} |[[കെ. കെ. രമ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |കെ. ദിലീപ് |- ! 21 | [[കുറ്റ്യാടി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുറ്റ്യാടി]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} | [[കെ. പി. കുഞ്ഞമ്മദ് കുട്ടി]] | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} | [[പാറക്കൽ അബ്ദുള്ള]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |രാംദാസ് മണലേരി |- ! 22 | [[നാദാപുരം നിയമസഭാമണ്ഡലം|നാദാപുരം]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |പി. വസന്തം |{{Party name with color|Indian National Congress}} |കെ. എം. അഭിജിത്ത് |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |സി. പി. വിപിൻ ചന്ദ്രൻ |- ! 23 | [[കൊയിലാണ്ടി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊയിലാണ്ടി]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[കെ. ദാസൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |കെ. പ്രവീൺ കുമാർ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |സി. ആർ. പ്രഫുൽ കൃഷ്ണൻ |- ! 24 | [[പേരാമ്പ്ര നിയമസഭാമണ്ഡലം|പേരാമ്പ്ര]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[ടി. പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |ഫാത്തിമ തഹ്ലിയ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |എം. മോഹനൻ മാസ്റ്റർ |- ! 25 | [[ബാലുശ്ശേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം|ബാലുശ്ശേരി]] (SC) |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[കെ. എം. സച്ചിൻ ദേവ്]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |വി. ടി. സൂരജ് |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |സി. പി. സതീശൻ |- ! 26 | [[എലത്തൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|എലത്തൂർ]] |{{Party name with color|Nationalist Congress Party (Sharadchandra Pawar)}} |[[എ. കെ. ശശീന്ദ്രൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |വിദ്യ ബാലകൃഷ്ണൻ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ടി. ദേവദാസ് |- ! 27 | [[കോഴിക്കോട് നോർത്ത് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോഴിക്കോട് നോർത്ത്]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[തോട്ടത്തിൽ രവീന്ദ്രൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |കെ. ജയന്ത് |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |നവ്യ ഹരിദാസ് |- ! 28 | [[കോഴിക്കോട് സൗത്ത് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോഴിക്കോട് സൗത്ത്]] |{{Party name with color|Indian National League}} |[[അഹമ്മദ് ദേവർകോവിൽ]] |{{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |ഫൈസൽ ബാബു |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ടി. റെനീഷ് |- ! 29 | [[ബേപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ബേപ്പൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[പി. എ. മുഹമ്മദ് റിയാസ്]] |{{Party name with color|Trinamool Congress}} |[[പി. വി. അൻവർ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |കെ. പി. പ്രകാശ് ബാബു |- ! 30 | [[കുന്ദമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുന്ദമംഗലം]] |{{party name with color|Independent politician|shortname=IND}} |[[പി. ടി. എ. റഹീം]] | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |എം. എ. റസാഖ് മാസ്റ്റർ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |വി. കെ. സജീവൻ |- ! 31 | [[കൊടുവള്ളി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊടുവള്ളി]] |{{party name with color|Independent politician|shortname=IND}} |സലീം മടവൂർ | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |പി. കെ. ഫിറോസ് |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |ഗിരി പമ്പനാൽ |- ! 32 | [[തിരുവമ്പാടി നിയമസഭാമണ്ഡലം|തിരുവമ്പാടി]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[ലിന്റോ ജോസഫ്]] | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |സി. കെ. കാസിം |{{Party name with color|Twenty20 Party}} |സണ്ണി തോമസ് |- | rowspan="16" | [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം]] ! 33 | [[കൊണ്ടോട്ടി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊണ്ടോട്ടി]] |{{party name with color|Independent politician|shortname=IND}} |ഡോ. പി. ജിജി |{{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |ടി. പി. അഷ്റഫലി |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |പി. സുബ്രഹ്മണ്യൻ |- ! 34 | [[ഏറനാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഏറനാട്]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |ഷഫീർ കിഴിശ്ശേരി | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |[[പി. കെ. ബഷീർ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |എൻ. ശ്രീപ്രകാശ് |- ! 35 | [[നിലമ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|നിലമ്പൂർ]] |{{party name with color|Independent politician|shortname=IND}} |[[യു. ഷറഫലി]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[ആര്യാടൻ ഷൗക്കത്ത്]] |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |ഗിരീഷ് മേക്കാട് |- ! 36 | [[വണ്ടൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|വണ്ടൂർ]] (SC) |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |കെ. കെ. ദാമോദരൻ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[എ. പി. അനിൽ കുമാർ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | [[ഇ. പി. കുമാരദാസ്]] |- ! 37 | [[മഞ്ചേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം|മഞ്ചേരി]] |{{party name with color|Independent politician|shortname=IND}} |എം. മുസ്തഫ | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |എം. റഹ്മത്തുള്ള |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |പത്മശ്രീ എം. |- ! 38 | [[പെരിന്തൽമണ്ണ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പെരിന്തൽമണ്ണ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[വി. പി. മുഹമ്മദ് ഹനീഫ]] | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |[[നജീബ് കാന്തപുരം]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |കെ. പി. ബാബുരാജ് |- ! 39 | [[മങ്കട നിയമസഭാമണ്ഡലം|മങ്കട]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |എം. പി. അലവി | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |[[മഞ്ഞളാംകുഴി അലി]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ലിജോയ് പോൾ |- ! 40 | [[മലപ്പുറം നിയമസഭാമണ്ഡലം|മലപ്പുറം]] |{{Party name with color|Nationalist Congress Party (Sharadchandra Pawar)}} |ടി. മുജീബ് | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |[[പി. കെ. കുഞ്ഞാലിക്കുട്ടി]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |അശ്വതി ഗുപ്ത കുമാർ |- ! 41 | [[വേങ്ങര നിയമസഭാമണ്ഡലം|വേങ്ങര]] |{{party name with color|Independent politician|shortname=IND}} |മുഹമ്മദ് സബാഹ് കുണ്ടുക്കുഴീക്കൽ | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |[[കെ. എം. ഷാജി]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ജയകൃഷ്ണൻ വി. എൻ. |- ! 42 | [[വള്ളിക്കുന്ന് നിയമസഭാമണ്ഡലം|വള്ളിക്കുന്ന്]] |{{Party name with color|IND}} |സി. പി. മുസ്തഫ | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |[[ടി. വി. ഇബ്രാഹിം]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |എം. പ്രേമൻ മാസ്റ്റർ |- ! 43 | [[തിരൂരങ്ങാടി നിയമസഭാമണ്ഡലം|തിരൂരങ്ങാടി]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |അജിത് കൊളാടി | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |പി. എം. എ. സമീർ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |റിജു സി. രാഘവ് |- ! 44 | [[താനൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|താനൂർ]] | |IND |പി. മുഹമ്മദ് സമീർ | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |പി. കെ. നവാസ് |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ദീപ പുഴക്കൽ |- ! 45 | [[തിരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തിരൂർ]] |{{party name with color|Independent politician|shortname=IND}} |[[വി. അബ്ദുറഹിമാൻ]] | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |[[കുറുക്കോളി മൊയ്തീൻ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |കെ. നാരായണൻ മാസ്റ്റർ |- ! 46 | [[കോട്ടയ്ക്കൽ നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോട്ടയ്ക്കൽ]] |{{party name with color|Independent politician|shortname=IND}} |പ്രീതി കൊഞ്ചാത്ത് |{{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |[[കെ. കെ. ആബിദ് ഹുസൈൻ തങ്ങൾ]] |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |സുബ്രഹ്മണ്യൻ ചുങ്കപ്പള്ളി |- ! 47 | [[തവനൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തവനൂർ]] |{{party name with color|Independent politician|shortname=IND}} |[[കെ. ടി. ജലീൽ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |വി. എസ്. ജോയ് |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |രവി തേലത്ത് |- ! 48 | [[പൊന്നാനി നിയമസഭാമണ്ഡലം|പൊന്നാനി]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |എം. കെ. സക്കീർ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |കെ. പി. നൗഷാദ് അലി |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |ഇ. മനീഷ് |- | rowspan="12" | [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട്]] ! 49 | [[തൃത്താല നിയമസഭാമണ്ഡലം|തൃത്താല]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[എം. ബി. രാജേഷ്]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[വി. ടി. ബൽറാം]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |വി. ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ മാസ്റ്റർ |- ! 50 | [[പട്ടാമ്പി നിയമസഭാമണ്ഡലം|പട്ടാമ്പി]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |[[മുഹമ്മദ് മുഹ്സിൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |ടി. പി. ഷാജി | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |പി. മനോജ് |- ! 51 | [[ഷൊർണ്ണൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഷൊർണ്ണൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[പി. മമ്മിക്കുട്ടി]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |പി. ഹരിഗോവിന്ദൻ മാസ്റ്റർ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ശങ്കു ടി. ദാസ് |- ! 52 | [[ഒറ്റപ്പാലം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഒറ്റപ്പാലം]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[കെ. പ്രേംകുമാർ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[പി. കെ. ശശി]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[മേജർ രവി]] |- ! 53 | [[കോങ്ങാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോങ്ങാട്]] (SC) |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[കെ. ശാന്തകുമാരി]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |കെ. എ. തുളസി |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |രേണു സുരേഷ് |- ! 54 | [[മണ്ണാർക്കാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|മണ്ണാർക്കാട്]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |മൻസിൽ അബൂബക്കർ |{{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |[[എൻ. ഷംസുദ്ദീൻ]] |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |ഐസക് വർഗീസ് |- ! 55 | [[മലമ്പുഴ നിയമസഭാമണ്ഡലം|മലമ്പുഴ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |ഇ. പ്രഭാകരൻ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |എ. സുരേഷ് |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |സി. കൃഷ്ണകുമാർ |- ! 56 | [[പാലക്കാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|പാലക്കാട്]] |{{party name with color|Independent politician|shortname=IND}} |എൻ. എം. ആർ. റസാഖ് |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[രമേഷ് പിഷാരടി]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[ശോഭ സുരേന്ദ്രൻ]] |- ! 57 | [[തരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തരൂർ]] (SC) |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[പി. പി. സുമോദ്]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |കെ. സി. സുബ്രഹ്മണ്യൻ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |സുരേഷ് ബാബു |- ! 58 | [[ചിറ്റൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചിറ്റൂർ]] |{{Party name with color|Indian Socialist Janata Dal}} |വി. മുരുകദാസ് |{{Party name with color|Indian National Congress}} |സുമേഷ് അച്യുതൻ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |പ്രനേഷ് രാജേന്ദ്രൻ |- ! 59 | [[നെന്മാറ നിയമസഭാമണ്ഡലം|നെന്മാറ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |കെ. പ്രേമൻ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |എ. തങ്കപ്പൻ |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |എ. എൻ. അനുരാഗ് |- ! 60 | [[ആലത്തൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ആലത്തൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |ടി. എം. സസി |{{Party name with color|Indian National Congress}} |കെ. എൻ. ഫെബിൻ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |കെ. വി. പ്രസന്ന കുമാർ |- | rowspan="13" | [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]] ! 61 | [[ചേലക്കര നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചേലക്കര]] (SC) | {{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} | [[യു. ആർ. പ്രദീപ്]] | {{Party name with color|Independent politician|shortname=IND}} | ശിവൻ വീട്ടിക്കുന്ന് | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | [[കെ. ബാലകൃഷ്ണൻ]] |- ! 62 | [[കുന്നംകുളം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുന്നംകുളം]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[എ. സി. മൊയ്തീൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[പി. ടി. അജയ് മോഹൻ]] |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |റിജിൽ കെ. ആർ. |- ! 63 | [[ഗുരുവായൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഗുരുവായൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[എൻ. കെ. അക്ബർ]] |{{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |സി. എച്ച്. റഷീദ് |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ബി. ഗോപാലകൃഷ്ണൻ |- ! 64 | [[മണലൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|മണലൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[സി. രവീന്ദ്രനാഥ്]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[ടി. എൻ. പ്രതാപൻ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |കെ. കെ. അനീഷ് കുമാർ |- ! 65 | [[വടക്കാഞ്ചേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം|വടക്കാഞ്ചേരി]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[സേവ്യർ ചിറ്റിലപ്പിള്ളി]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |വൈശാഖ് നാരായണസ്വാമി |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ടി. എസ്. ഉല്ലാസ് ബാബു |- ! 66 | [[ഒല്ലൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഒല്ലൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |[[കെ. രാജൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |ഷാജി കോടങ്കണ്ടത്ത് |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ബിജോയ് തോമസ് |- ! 67 | [[തൃശ്ശൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തൃശ്ശൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |ആലങ്കോട് ലീലാകൃഷ്ണൻ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[രാജൻ പല്ലൻ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |പദ്മജ വേണുഗോപാൽ |- ! 68 | [[നാട്ടിക നിയമസഭാമണ്ഡലം|നാട്ടിക]] (SC) |{{Party name with color|Communist Party of India}} |[[ഗീത ഗോപി]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |സുനിൽ ലാലൂർ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | [[സി. സി. മുകുന്ദൻ]] |- ! 69 | [[കൈപ്പമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൈപ്പമംഗലം]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |കെ. കെ. വത്സരാജ് |{{Party name with color|Indian National Congress}} |ടി. എം. നാസർ |{{Party name with color| Bharath Dharma Jana Sena}} |അതുല്യ ഘോഷ് |- ! 70 | [[ഇരിങ്ങാലക്കുട നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇരിങ്ങാലക്കുട]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[ആർ. ബിന്ദു]] |{{Party name with color|Kerala Congress }} |[[തോമസ് ഉണ്ണിയാടൻ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |സന്തോഷ് ചേർക്കളം |- ! 71 | [[പുതുക്കാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|പുതുക്കാട്]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[കെ. കെ. രാമചന്ദ്രൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |കെ. എം. ബാബു രാജ് |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |എ. നാഗേഷ് |- ! 72 | [[ചാലക്കുടി നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചാലക്കുടി]] |{{Party name with color|Kerala Congress (M)}} |ബിജു ചിറയത്ത് |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[ടി. ജെ. സനീഷ് കുമാർ ജോസഫ്]] |{{Party name with color|Twenty20 Party}} |ചാർളി പോൾ |- ! 73 | [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |വി. ആർ. സുനിൽ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |ഒ. ജെ. ജനീഷ് |{{Party name with color|Twenty20 Party}} |വർഗീസ് ജോർജ് |- | rowspan="14" | [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]] ! 74 | [[പെരുമ്പാവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പെരുമ്പാവൂർ]] |{{Party name with color|Kerala Congress (M)}} |ബേസിൽ പോൾ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |മനോജ് മൂത്തേടൻ |{{Party name with color|Twenty20 Party}} |ജിബി പതിക്കൽ |- ! 75 | [[അങ്കമാലി നിയമസഭാമണ്ഡലം|അങ്കമാലി]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[സജു പോൾ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[റോജി എം. ജോൺ]] |{{Party name with color|Twenty20 Party}} |പ്രോമി കുര്യാക്കോസ് |- ! 76 | [[ആലുവ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ആലുവ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[എ. എം. ആരിഫ്]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[അൻവർ സാദത്ത്]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |എം. എ. ബ്രഹ്മരാജ് |- ! 77 | [[കളമശ്ശേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കളമശ്ശേരി]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[പി. രാജീവ്]] |{{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |വി. ഇ. അബ്ദുൽ ഗഫൂർ |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |എം. പി. ബിനു |- ! 78 | [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |[[ഇ. ടി. ടൈസൺ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[വി. ഡി. സതീശൻ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |വത്സല പ്രസന്ന കുമാർ |- ! 79 | [[വൈപ്പിൻ നിയമസഭാമണ്ഡലം|വൈപ്പിൻ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |എം. ബി. ഷൈനി |{{Party name with color|Indian National Congress}} |ടോണി ചമ്മിണി |{{Party name with color|Twenty20 Party}} |അനിത തോമസ് |- ! 80 | [[കൊച്ചി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊച്ചി]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[കെ. ജെ. മാക്സി]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |മുഹമ്മദ് ഷിയാസ് |{{Party name with color|Twenty20 Party}} |അഡ്വ. സേവ്യർ ജൂലപ്പൻ |- ! 81 | [[തൃപ്പൂണിത്തുറ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തൃപ്പൂണിത്തുറ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[കെ. എൻ. ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |ദീപക് ജോയ് |{{Party name with color|Twenty20 Party}} | [[അഞ്ജലി നായർ]] |- ! 82 | [[എറണാകുളം നിയമസഭാമണ്ഡലം|എറണാകുളം]] |{{Party name with color|Indian Socialist Janata Dal}} |സാബു ജോർജ് |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[ടി. ജെ. വിനോദ്]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |പി. ആർ. ശിവശങ്കരൻ |- ! 83 | [[തൃക്കാക്കര നിയമസഭാമണ്ഡലം|തൃക്കാക്കര]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |പുഷ്പ ദാസ് |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[ഉമ തോമസ്]] |{{Party name with color|Twenty20 Party}} |അഖിൽ മാരാർ |- ! 84 | [[കുന്നത്തുനാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുന്നത്തുനാട്]] (SC) |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[പി. വി. ശ്രീനിജിൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[വി. പി. സജീന്ദ്രൻ]] |{{Party name with color|Twenty20 Party}} |ബാബു ദിവാകരൻ |- ! 85 | [[പിറവം നിയമസഭാമണ്ഡലം|പിറവം]] |{{Party name with color|Kerala Congress (M)}} |സാബു കെ. ജേക്കബ് |{{Party name with color|Kerala Congress (Jacob)}} |[[അനൂപ് ജേക്കബ്]] |{{Party name with color|Twenty20 Party}} | ജിബി എബ്രഹാം |- ! 86 | [[മൂവാറ്റുപുഴ നിയമസഭാമണ്ഡലം|മൂവാറ്റുപുഴ]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |എൻ. അരുൺ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[മാത്യു കുഴൽനാടൻ]] |{{Party name with color|Twenty20 Party}} |സണ്ണി കടൂത്താഴെ |- ! 87 | [[കോതമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോതമംഗലം]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[ആന്റണി ജോൺ]] |{{Party name with color|Kerala Congress }} |ഷിബു തെക്കുംപുറം |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |അജി നാരായണൻ |- | rowspan="5" | [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി]] ! 88 | [[ദേവികുളം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ദേവികുളം]] (SC) |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |എ. രാജ | {{Party name with color|Indian National Congress}} |എഫ്. രാജ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[എസ്. രാജേന്ദ്രൻ]] |- ! 89 | [[ഉടുമ്പൻചോല നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഉടുമ്പൻചോല]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[കെ. കെ. ജയചന്ദ്രൻ]] | {{Party name with color|Indian National Congress}} |സേനാപതി വേണു |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |സംഗീത വിശ്വനാഥൻ |- ! 90 | [[തൊടുപുഴ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തൊടുപുഴ]] |{{Party name with color|Kerala Congress (M)}} |സിറിയക് ചാഴികാടൻ |{{Party name with color|Kerala Congress }} |അപ്പു ജോൺ ജോസഫ് |{{Party name with color|Twenty20 Party}} |റോയ് എ. വരിക്കാട്ട് |- ! 91 | [[ഇടുക്കി നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇടുക്കി]] |{{Party name with color|Kerala Congress (M)}} |[[റോഷി അഗസ്റ്റിൻ]] | {{Party name with color|Indian National Congress}} |റോയ് കെ. പൗലോസ് |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |അഡ്വ. പ്രതീഷ് പ്രഭ |- ! 92 | [[പീരുമേട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|പീരുമേട്]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |കെ. സലിം കുമാർ |{{Party name with color|Indian National Congress}} | സിറിയക് തോമസ് |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |വി. രതീഷ് |- | rowspan="9" | [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]] ! 93 | [[പാലാ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പാലാ]] |{{Party name with color|Kerala Congress (M)}} |[[ജോസ് കെ. മാണി]] |{{Party name with color|Kerala Democratic Party}} |[[മാണി സി. കാപ്പൻ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ഷോൺ ജോർജ് |- ! 94 | [[കടുത്തുരുത്തി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കടുത്തുരുത്തി]] |{{Party name with color|Kerala Congress (M)}} |നിർമ്മല ജിമ്മി |{{Party name with color|Kerala Congress }} |[[മോൻസ് ജോസഫ്]] |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |സുരേഷ് എട്ടിക്കുന്നേൽ |- ! 95 | [[വൈക്കം നിയമസഭാമണ്ഡലം|വൈക്കം]] (SC) |{{Party name with color|Communist Party of India}} |പി. പ്രദീപ് |{{Party name with color|Indian National Congress}} |കെ. ബിനിമോൻ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[കെ. അജിത്]] |- ! 96 | [[ഏറ്റുമാനൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഏറ്റുമാനൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[വി. എൻ. വാസവൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |നാട്ടകം സുരേഷ് |{{Party name with color|Twenty20 Party}} |ആതിര ഡി. നായർ |- ! 97 | [[കോട്ടയം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോട്ടയം]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |കെ. അനിൽകുമാർ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[തിരുവഞ്ചൂർ രാധാകൃഷ്ണൻ]] |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |പി. അനിൽകുമാർ |- ! 98 | [[പുതുപ്പള്ളി നിയമസഭാമണ്ഡലം|പുതുപ്പള്ളി]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |കെ. എം. രാധാകൃഷ്ണൻ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[ചാണ്ടി ഉമ്മൻ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |രവീന്ദ്രനാഥ് വാകത്താനം |- ! 99 | [[ചങ്ങനാശ്ശേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചങ്ങനാശ്ശേരി]] |{{Party name with color|Kerala Congress (M)}} |ജോബ് മൈക്കിൾ |{{Party name with color|Kerala Congress }} |വിനു ജോബ് |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ബി. രാധാകൃഷ്ണ മേനോൻ |- ! 100 | [[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]] |{{Party name with color|Kerala Congress (M)}} |എൻ. ജയരാജ് |{{Party name with color|Indian National Congress}} |പ്രൊഫ. റോണി കെ. ബേബി |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[ജോർജ് കുര്യൻ]] |- ! 101 | [[പൂഞ്ഞാർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പൂഞ്ഞാർ]] |{{Party name with color|Kerala Congress (M)}} |സെബാസ്റ്റ്യൻ കുളത്തുങ്കൽ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |സെബാസ്റ്റ്യൻ എം.ജെ. (സജി ജോസഫ്) |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[പി. സി. ജോർജ്]] |- | rowspan="9" | [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]] ! 102 | [[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[ദലീമ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[ഷാനിമോൾ ഉസ്മാൻ]] |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena }} |പി. എസ്. ജ്യോതിസ് |- ! 103 | [[ചേർത്തല നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചേർത്തല]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |[[പി. പ്രസാദ്]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |കെ. ആർ. രാജേന്ദ്ര പ്രസാദ് |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |അഡ്വ. ടി. പി. അനന്തരാജ് |- ! 104 | [[ആലപ്പുഴ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ആലപ്പുഴ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[പി. പി. ചിത്തരഞ്ജൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |എ.ഡി. തോമസ് |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |എം.ജെ. ജോബ് |- ! 105 | [[അമ്പലപ്പുഴ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അമ്പലപ്പുഴ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[എച്ച്. സലാം]] |{{Party name with color|Independent politician|shortname=IND}} | [[ജി. സുധാകരൻ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |അരുൺ അനിരുദ്ധൻ |- ! 106 | [[കുട്ടനാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുട്ടനാട്]] |{{Party name with color|Nationalist Congress Party (Sharadchandra Pawar)}} |[[തോമസ് കെ. തോമസ്]] |{{Party name with color|Kerala Congress }} |റെജി ചെറിയാൻ |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |സന്തോഷ് ശാന്തി |- ! 107 | [[ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഹരിപ്പാട്]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |ടി. ടി. ജിസ്മോൻ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |സന്ദീപ് വാചസ്പതി |- ! 108 | [[കായംകുളം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കായംകുളം]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[യു. പ്രതിഭ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |എം. ലിജു |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |തമ്പി മേട്ടുതറ |- ! 109 | [[മാവേലിക്കര നിയമസഭാമണ്ഡലം|മാവേലിക്കര]] (SC) |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[എം. എസ്. അരുൺ കുമാർ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |മുതറ രാജ് |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |അജിമോൻ |- ! 110 | [[ചെങ്ങന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചെങ്ങന്നൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[സജി ചെറിയാൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |എബി കുര്യാക്കോസ് |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |എം. വി. ഗോപകുമാർ |- | rowspan="5" | [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട]] ! 111 | [[തിരുവല്ല നിയമസഭാമണ്ഡലം|തിരുവല്ല]] |{{Party name with color|Indian Socialist Janata Dal}} |[[മാത്യു ടി. തോമസ്]] |{{Party name with color|Kerala Congress }} |വർഗീസ് മാമ്മൻ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |അനൂപ് ആന്റണി |- ! 112 | [[റാന്നി നിയമസഭാമണ്ഡലം|റാന്നി]] |{{Party name with color|Kerala Congress (M)}} |പ്രമോദ് നാരായണൻ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |പഴകുളം മധു |{{Party name with color|Twenty20 Party}} |തോമസ് കെ. സാമുവൽ |- ! 113 | [[ആറന്മുള നിയമസഭാമണ്ഡലം|ആറന്മുള]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[വീണ ജോർജ്]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |അബിൻ വർക്കി |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[കുമ്മനം രാജശേഖരൻ]] |- ! 114 | [[കോന്നി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോന്നി]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[കെ. യു. ജനീഷ് കുമാർ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |സതീഷ് കൊച്ചുപറമ്പിൽ |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |ടി. പി. സുന്ദരേശൻ |- ! 115 | [[അടൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അടൂർ]] (SC) |{{Party name with color|Communist Party of India}} |പ്രാജി ശശിധരൻ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |ശാന്തകുമാർ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |പന്തളം പ്രതാപൻ |- | rowspan="11" | [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം]] ! 116 | [[കരുനാഗപ്പള്ളി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കരുനാഗപ്പള്ളി]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |എം. എസ്. താര |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[സി. ആർ. മഹേഷ്]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |വി. എസ്. ജിതിൻ ദേവ് |- ! 117 | [[ചവറ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചവറ]] |{{party name with color|Independent politician|shortname=IND}} |[[സുജിത്ത് വിജയൻപിള്ള]] |{{Party name with color|Revolutionary Socialist Party (India)}} |[[ഷിബു ബേബി ജോൺ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |കെ. ആർ. രാജേഷ് |- ! 118 | [[കുന്നത്തൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുന്നത്തൂർ]] (SC) | {{Party name with color|Revolutionary Socialist Party (Leninist)}} | [[കോവൂർ കുഞ്ഞുമോൻ]] |{{Party name with color|Revolutionary Socialist Party (India)}} |ഉല്ലാസ് കോവൂർ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |രാജി പ്രസാദ് |- ! 119 | [[കൊട്ടാരക്കര നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊട്ടാരക്കര]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[കെ. എൻ. ബാലഗോപാൽ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[പി. അയിഷ പോറ്റി]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ആർ. രശ്മി |- ! 120 | [[പത്തനാപുരം നിയമസഭാമണ്ഡലം|പത്തനാപുരം]] |{{Party name with color|Kerala Congress (B)}} |[[കെ. ബി. ഗണേഷ് കുമാർ]] | {{Party name with color|Indian National Congress}} |ജ്യോതികുമാർ ചാമക്കാല |{{Party name with color|Twenty20 Party}} |അനിൽ കുമാർ എസ്. |- ! 121 | [[പുനലൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പുനലൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |സി. അജയ പ്രസാദ് | {{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |നൗഷാദ് യൂനസ് |{{Party name with color|Twenty20 Party}} |അഡ്വ. ബി. രഘുനാഥൻ പിള്ള |- ! 122 | [[ചടയമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചടയമംഗലം]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |[[ജെ. ചിഞ്ചു റാണി]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |എം. എം. നസീർ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ആർ. എസ്. അരുൺ രാജ് |- ! 123 | [[കുണ്ടറ നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുണ്ടറ]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |എസ്. എൽ. സജികുമാർ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[പി. സി. വിഷ്ണുനാഥ്]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |റോബിൻ രാധാകൃഷ്ണൻ |- ! 124 | [[കൊല്ലം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊല്ലം]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |എസ്. ജയമോഹൻ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |ബിന്ദു കൃഷ്ണ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |എൻ. പ്രതാപ് കുമാർ |- ! 125 | [[ഇരവിപുരം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇരവിപുരം]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[എം. നൗഷാദ്]] |{{Party name with color|Revolutionary Socialist Party (India)}} |വിഷ്ണു മോഹൻ |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |സജി ഡി. ആനന്ദ് |- ! 126 | [[ചാത്തന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചാത്തന്നൂർ]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |ആർ. രാജേന്ദ്രൻ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |സൂരജ് രവി |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ബി. ബി. ഗോപകുമാർ |- | rowspan="14" | [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം]] ! 127 | [[വർക്കല നിയമസഭാമണ്ഡലം|വർക്കല]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[വി. ജോയ്]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[വർക്കല കഹാർ]] |{{Party name with color|BJP}} |[[അഡ്വ. എസ്. സ്മിത]] |- ! 128 | [[ആറ്റിങ്ങൽ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ആറ്റിങ്ങൽ]] (SC) |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[ഒ. എസ്. അംബിക]] |{{Party name with color|Revolutionary Socialist Party (India)}} |സന്തോഷ് ഭദ്രൻ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |പി. സുധീർ |- ! 129 | [[ചിറയിൻകീഴ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചിറയിൻകീഴ്]] (SC) |{{Party name with color|Communist Party of India}} |മനോജ് ഇടമന |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[രമ്യ ഹരിദാസ്]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ബി. എസ്. അനൂപ് |- ! 130 | [[നെടുമങ്ങാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|നെടുമങ്ങാട്]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |[[ജി. ആർ. അനിൽ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |മീനങ്കാൽ കുമാർ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |യുവരാജ് ഗോകുൽ |- ! 131 | [[വാമനപുരം നിയമസഭാമണ്ഡലം|വാമനപുരം]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[ഡി. കെ. മുരളി]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |സുധീർഷ പാലോട് |{{Party name with color|Bharath Dharma Jana Sena}} |വേണു കാരണവർ |- ! 132 | [[കഴക്കൂട്ടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കഴക്കൂട്ടം]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |ശരത്ചന്ദ്ര പ്രസാദ് |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[വി. മുരളീധരൻ]] |- ! 133 | [[വട്ടിയൂർക്കാവ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|വട്ടിയൂർക്കാവ്]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[വി. കെ. പ്രശാന്ത്]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[കെ. മുരളീധരൻ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[ആർ. ശ്രീലേഖ]] |- ! 134 | [[തിരുവനന്തപുരം നിയമസഭാമണ്ഡലം|തിരുവനന്തപുരം]] | {{party name with color|IND}} |[[സുധീർ കരമന]] |{{party name with color|Communist Marxist Party}} |[[സി. പി. ജോൺ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |കരമന ജയൻ |- ! 135 | [[നേമം നിയമസഭാമണ്ഡലം|നേമം]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[വി. ശിവൻകുട്ടി]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[കെ. എസ്. ശബരീനാഥൻ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[രാജീവ് ചന്ദ്രശേഖർ]] |- ! 136 | [[അരുവിക്കര നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരുവിക്കര]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[ജി. സ്റ്റീഫൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[വി. എസ്. ശിവകുമാർ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[വിവേക് ഗോപൻ]] |- ! 137 | [[പാറശ്ശാല നിയമസഭാമണ്ഡലം|പാറശ്ശാല]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[സി. കെ. ഹരീന്ദ്രൻ]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |നെയ്യാറ്റിൻകര സനൽ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ഗിരീഷ് നെയ്യാർ |- ! 138 | [[കാട്ടാക്കട നിയമസഭാമണ്ഡലം|കാട്ടാക്കട]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[ഐ. ബി. സതീഷ്]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |എം. ആർ. ബൈജു |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |പി. കെ. കൃഷ്ണദാസ് |- ! 139 | [[കോവളം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോവളം]] |{{party name with color|Independent politician|shortname=IND}} |ഭഗത് റൂഫസ് |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[എം. വിൻസന്റ്]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ടി. എൻ. സുരേഷ് |- ! 140 | [[നെയ്യാറ്റിൻകര നിയമസഭാമണ്ഡലം|നെയ്യാറ്റിൻകര]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |കെ. ആൻസലൻ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |[[എൻ. ശക്തൻ]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |എസ്. രാജശേഖരൻ നായർ |} {{Notelist}} ===മുന്നണി തിരിച്ചുള്ള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം=== {| class="wikitable" |+ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം 2026<ref>ഇന്ത്യൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ- [https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/partywiseresult-S11.htm കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലം. - 2026 മെയ് 4] </ref> |- ! കക്ഷി !! സ്ഥാനങ്ങൾ !! മുന്നണിതല സ്ഥാനങ്ങൾ |- | '''ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (യു.ഡി.എഫ്.)''' || || '''102''' |- | ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് - ഐഎൻസി || 63 || |- | ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലീം ലീഗ് – ഐ.യു.എം.എൽ. || 22 || |- | കേരള കോൺഗ്രസ് - കെ.ഇ.സി. || 7 || |- | റെവല്യൂഷണറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി - ആർ.എസ്.പി. || 3 || |- | റെവല്യൂഷണറി മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ - ആർ.എം.പി.ഒ.ഐ. || 1 || |- | കേരള കോൺഗ്രസ് (ജേക്കബ്) - കെ.ഇ.സി.(ജെ) || 1 || |- | കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി കേരള സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി – സി.എം.പി.കെ.എസ്.സി. || 1 || |- | സ്വതന്ത്രൻമാർ || 4 || |- | '''ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (എൽ.ഡി.എഫ്.)''' || || '''35''' |- | കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്) – സിപിഐ (എം) || 26 || |- | കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ – സി.പി.ഐ. || 8 || |- | രാഷ്ട്രീയ ജനതാദൾ - ആർ.ജെ.ഡി. || 1 || |- | '''ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം- എൻ.ഡി.എ.''' || || '''3''' |- | ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി – ബി.ജെ.പി. || 3 || |- | '''ആകെ''' || '''140''' || '''140''' |} == അവലംബം == {{Reflist}} {{Kerala elections}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാതിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ]] ljp491mu9qeqlmsnre3ifpbl67tiq7a 0 666134 4617197 4615667 2026-05-04T14:14:58Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4617197 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Sriranjani Santhanagopalan | image = | alt = | caption = | other_names = Sriranjani Tapasya | birth_date = | birth_place = Chennai, Tamil Nadu, India | occupation = singer | known_for = [[Carnatic music]] }} കർണാടക സംഗീതത്തിൽ വൈദഗ്ധ്യമുള്ള ഇന്ത്യൻ ഗായികയാണ് '''ശ്രീരഞ്ജനി സന്താനഗോപാലൻ''' (ജനനം 1990 അല്ലെങ്കിൽ 1991).<ref name="TNIE01">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/chennai/2015/Jan/06/%E2%80%98i%E2%80%99m-nothing-without-my-dad%E2%80%99-701871.html|title=‘I’m Nothing Without My Dad’|access-date=2025-01-21|last=S Subhakeerthana|date=2015-01-06|publisher=[[The New Indian Express]]}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതവും കരിയറും == ശ്രീരഞ്ജനി ജനിച്ചതും വളർന്നതും [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിലാണ്]].<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/spotlight/madras-is-like-the-tinder-of-saris-sriranjani/articleshow/64665386.cms|title=Madras is like the Tinder of saris: Sriranjani|access-date=2025-01-21|last=Sharanya CR|date=2018-01-21|publisher=[[The Times of India]]}}</ref> കർണാടക സംഗീതജ്ഞനായ നെയ്‌വേലി സന്താനഗോപാലന്റെ മകളാണ് അവർ.<ref name="TH01">{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Madurai/sriranjanis-soulful-concert-at-music-festival-enthrals-audience-in-madurai/article69067708.ece|title=Sriranjani’s soulful concert at music festival enthrals audience in Madurai|access-date=2025-01-21|last=<!-- not stated -->|date=2025-01-06|publisher=[[The Hindu]]}}</ref> 17 വയസ്സ് വരെ ശ്രീരഞ്ജനിക്ക് സംഗീത ആലാപനപരിശീലനം ലഭിച്ചിരുന്നില്ല.<ref name="TNIE01"/> 2013 മുതൽ [[ആകാശവാണി|ഓൾ ഇന്ത്യ റേഡിയോയിൽ]] 'എ' ഗ്രേഡുള്ള കലാകാരിയാണ് അവർ.<ref>{{Cite web|url=https://prasarbharati.gov.in/music_artists/airchennai.pdf|title=Annual list of Casual/Staff artists (Classical Music) of All India Radio, Chennai as on 01.01.2020|access-date=2025-01-21|last=<!-- not stated -->|publisher=[[Prasar Bharati]]|format=PDF|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601170420/https://prasarbharati.gov.in/music_artists/airchennai.pdf|archive-date=2023-06-01}}</ref> 2015 ൽ ദി മ്യൂസിക് അക്കാദമിയുടെ മികച്ച ഗായകനുള്ള (ജൂനിയർ) അവാർഡ് ശ്രീരഞ്ജനിക്ക് ലഭിച്ചിരുന്നു.<ref name="TNIE01"/>2022-ൽ "മികച്ച പ്രഭാഷണ പ്രകടനത്തിന്" മദ്രാസ് മ്യൂസിക് അക്കാദമി അവരെ അംഗീകരിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.musicacademymadras.in/prize-winners-2022/|title=Prize Winners 2022|access-date=2025-01-21|last=<!-- not stated -->|date=2022|publisher=The Music Academy}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2024 ൽ മ്യൂസിക് അക്കാദമിയുടെ പാനൽ ചർച്ചയിൽ ശ്രീരഞ്ജനി പങ്കെടുത്തു.<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/three-young-musicians-explore-the-intricate-bond-between-lakshana-and-lakshya-in-carnatic-music/article69025608.ece|title=Three young musicians explore the intricate bond between lakshana and lakshya in Carnatic music|access-date=2025-01-21|last=S. Adithyanarayanan|last2=Archana Murali|date=2024-12-25|publisher=The Hindu}}</ref> 2023ലും 2024ലും മദ്രാസ് മ്യൂസിക് സീസണിലും 2024ൽ കൃഷ്ണ ഗണസഭയിലും 2025ൽ മധുരയിൽ നടന്ന 73-ാമത് മ്യൂസിക് ആൻഡ് ആർട്സ് ഫെസ്റ്റിവലിലും ശ്രീരഞ്ജനി സംഗീതപരിപാടികൾ അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.musicacademymadras.in/98th-annual-concerts-2024/|title=98th Annual Concerts 2024|access-date=2025-01-18|last=<!-- not stated -->|date=2024|publisher=The Music Academy}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.musicacademymadras.in/97th-annual-concerts-2023/|title=97th Annual Concerts 2023|access-date=2025-01-18|last=<!-- not stated -->|date=2023|publisher=The Music Academy}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="TH01"/><ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/sriranjani-santhanagopalan-brought-out-ritigowla-in-all-its-radiance/article69080458.ece|title=Carnatic vocalist Sriranjani Santhanagopalan made the best of the short-duration concert|access-date=2025-01-21|last=P. Srihari|date=2025-01-11|publisher=The Hindu}}</ref> 2025-ൽ ദർബാർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ ശ്രീരഞ്ജനി തപസ്യ എന്ന തൻ്റെ സ്റ്റേജ് നാമത്തിൽ അവർ പ്രകടനം നടത്തി.<ref>{{Cite web|url=https://www.barbican.org.uk/whats-on/2025/event/darbar-amaan-hussain-sriranjani-tapasya|title=Amaan Hussain + Sriranjani Tapasya|access-date=2025-10-27|last=<!-- not stated -->|date=2025|publisher=Barbican Centre}}</ref> == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [https://www.sriranjanitapasya.com/ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്] * [https://www.youtube.com/@sriranjanis യൂട്യൂബ് വെബ്സൈറ്റ്] [[വർഗ്ഗം:വനിതാ കർണ്ണാടകസംഗീതജ്ഞർ]] [[വർഗ്ഗം:ചെന്നൈയിൽ നിന്നുള്ള ഗായകർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:1990-കളിൽ ജനിച്ചവർ]] nv59vkjdyxxz8atqjjx7fj7bq8anaue 100 667020 4617198 4617114 2026-05-04T14:17:56Z Aby john vannilam 586 ചെറിയതിരുത്ത് 4617198 wikitext text/x-wiki === 2026 മെയ് 04 തിങ്കളാഴ്ച === '''1201 മേടം 21''' ലോകം * [[ഇറാൻ|ഇറാനെതിരെ]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|യു.എസ്.]] മുന്നോട്ടുവെച്ച നിബന്ധനകൾ വെട്ടിച്ചുരുക്കണമെന്ന് ഇറാൻ വിദേശകാര്യമന്ത്രാലയ വക്താവ് എസ്മായീൽ ബ​ഗായ്. നിലവിൽ യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ് എന്നതിനാണ് മുൻ​ഗണന നൽകേണ്ടതെന്നും ന്യായമായ സമീപനമാണ് അമേരിക്കയിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകേണ്ടതെന്നും ബ​ഗായ് പറഞ്ഞു. സ്റ്റേറ്റ് ടെലിവിഷൻ സംപ്രേഷണം ചെയ്ത ഒരു പരിപാടിയിലാണ് ബ​ഗായിയുടെ പരാമർശം. <ref>അനാവശ്യ നിബന്ധനകൾ ഒഴിവാക്കണമെന്ന് ഇറാൻ വിദേശകാര്യമന്ത്രാലയ വക്താവ് - ദേശാഭിമാനി [https://www.deshabhimani.com/News/world/irans-foreign-ministry-spokesman-calls-for-avoiding-unnecessary-conditions-06209 2026 മെയ് 04, വൈകുന്നേരം 07:01]</ref> ഇന്ത്യ * കേരളം, പശ്ചിമ ബംഗാൾ, അസം, തമിഴ്‌നാട് എന്നീ നാല് ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിലുംയൂണിയൻ ഭരണത്തിലുള്ള പുതുച്ചേരി പ്രദേശത്തും വോട്ടുകൾ എണ്ണൽ . പശ്ചിമ പശ്ചിമ ബംഗാളിലും അസമിലും [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബിജെപി.]] കേരളത്തിൽ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] (യു.ഡി.എഫ്.) തരംഗം. തമിഴ്‌നാട്ടിൽ നടൻ [[വിജയ്|വിജയ്‌യുടെ]] [[തമിഴക വെട്രി കഴകം]] (ടി.വി.കെ). പുതുച്ചേരിയിൽ [[അഖിലേന്ത്യാ എൻ.ആർ. കോൺഗ്രസ്]] - ബജെപി സഖ്യം വീണ്ടും. <ref>ഇന്ത്യൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ- [https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/index.htm നിയമസഭാ മണ്ഡലങ്ങളിലേക്കുള്ള പൊതുതിരഞ്ഞെടുപ്പ്: പ്രവണതകളും ഫലങ്ങളും മെയ്- 2026] </ref> * [[പശ്ചിമ ബംഗാൾ|പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ]] മമതയുടെ 15 വർഷത്തെ ഭരണത്തിന് അന്ത്യം കുറിയ്ക്കുന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലം. * [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്‌നാട്ടിൽ]] [[ദ്രാവിഡ മുന്നേറ്റ കഴകം|ഡി.എം.കെ.]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള സഖ്യത്തിന് തിരിച്ചടി നേരിട്ടു. തമിഴ്നാട് നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഡി.എം.കെ. അധ്യക്ഷനും മുഖ്യമന്ത്രിയുമായ [[എം.കെ. സ്റ്റാലിൻ|എം.കെ. സ്റ്റാലിനു]] സ്വന്തം തട്ടകമായ കൊളത്തൂരിൽ പരാജയം. * [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] സിപിഎം നേതൃത്വത്തിലുള്ള [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] (എൽ.ഡി.എഫ്.) ഭരണത്തിന് അന്ത്യം. കേരളം * [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2026)|കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ]] [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] തരംഗം. യു.ഡി.എഫ്.- 102; എൽ.ഡി.എഫ്. - 35; ബജെപി-3. {{തിരുത്തുക|കവാടം:സമകാലികം/2026 മേയ് 4}} ------- l2yckxqy01igi0chimml0c21n78abup 4617201 4617198 2026-05-04T14:26:31Z Aby john vannilam 586 ചെറിയ പുതുക്കൽ 4617201 wikitext text/x-wiki === 2026 മെയ് 04 തിങ്കളാഴ്ച === '''1201 മേടം 21''' ലോകം * [[ഇറാൻ|ഇറാനെതിരെ]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|യു.എസ്.]] മുന്നോട്ടുവെച്ച നിബന്ധനകൾ വെട്ടിച്ചുരുക്കണമെന്ന് ഇറാൻ വിദേശകാര്യമന്ത്രാലയ വക്താവ് എസ്മായീൽ ബ​ഗായ്. നിലവിൽ യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ് എന്നതിനാണ് മുൻ​ഗണന നൽകേണ്ടതെന്നും ന്യായമായ സമീപനമാണ് അമേരിക്കയിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകേണ്ടതെന്നും ബ​ഗായ് പറഞ്ഞു. സ്റ്റേറ്റ് ടെലിവിഷൻ സംപ്രേഷണം ചെയ്ത ഒരു പരിപാടിയിലാണ് ബ​ഗായിയുടെ പരാമർശം. <ref>അനാവശ്യ നിബന്ധനകൾ ഒഴിവാക്കണമെന്ന് ഇറാൻ വിദേശകാര്യമന്ത്രാലയ വക്താവ് - ദേശാഭിമാനി [https://www.deshabhimani.com/News/world/irans-foreign-ministry-spokesman-calls-for-avoiding-unnecessary-conditions-06209 2026 മെയ് 04, വൈകുന്നേരം 07:01]</ref> ഇന്ത്യ * കേരളം, പശ്ചിമ ബംഗാൾ, അസം, തമിഴ്‌നാട് എന്നീ നാല് ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിലുംയൂണിയൻ ഭരണത്തിലുള്ള പുതുച്ചേരി പ്രദേശത്തും വോട്ടുകൾ എണ്ണൽ . പശ്ചിമ പശ്ചിമ ബംഗാളിലും അസമിലും [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബിജെപി.]] കേരളത്തിൽ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] (യു.ഡി.എഫ്.) തരംഗം. തമിഴ്‌നാട്ടിൽ നടൻ [[വിജയ്|വിജയ്‌യുടെ]] [[തമിഴക വെട്രി കഴകം]] (ടി.വി.കെ). പുതുച്ചേരിയിൽ [[അഖിലേന്ത്യാ എൻ.ആർ. കോൺഗ്രസ്]] - ബജെപി സഖ്യം വീണ്ടും. <ref>ഇന്ത്യൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ- [https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/index.htm നിയമസഭാ മണ്ഡലങ്ങളിലേക്കുള്ള പൊതുതിരഞ്ഞെടുപ്പ്: പ്രവണതകളും ഫലങ്ങളും മെയ്- 2026] </ref> * [[പശ്ചിമ ബംഗാൾ|പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ]] [[മമത ബാനർജി|മമത ബാനർജിയുടെ]] 15 വർഷത്തെ ഭരണത്തിന് അന്ത്യം കുറിയ്ക്കുന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലം. * [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്‌നാട്ടിൽ]] [[ദ്രാവിഡ മുന്നേറ്റ കഴകം|ഡി.എം.കെ.]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള സഖ്യത്തിന് തിരിച്ചടി നേരിട്ടു. തമിഴ്നാട് നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഡി.എം.കെ. അധ്യക്ഷനും മുഖ്യമന്ത്രിയുമായ [[എം.കെ. സ്റ്റാലിൻ|എം.കെ. സ്റ്റാലിനു]] സ്വന്തം തട്ടകമായ കൊളത്തൂരിൽ പരാജയം. * [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] സിപിഎം നേതൃത്വത്തിലുള്ള [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] (എൽ.ഡി.എഫ്.) ഭരണത്തിന് അന്ത്യം. കേരളം * [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2026)|കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ]] [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] തരംഗം. യു.ഡി.എഫ്.- 102; എൽ.ഡി.എഫ്. - 35; ബജെപി-3.<ref>ഇന്ത്യൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ- [https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/partywiseresult-S11.htm കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലം. മെയ്- 2026] </ref> {{തിരുത്തുക|കവാടം:സമകാലികം/2026 മേയ് 4}} ------- mzpou7ythpxd7tkeyduiu1xrabgm70w 3 667029 4617190 2026-05-04T13:11:04Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4617190 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: NOUFAL nambidi | NOUFAL nambidi | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 13:11, 4 മേയ് 2026 (UTC) 3gx1z0dgg6zriwf1uk7iiizy007sxyh 3 667030 4617196 2026-05-04T14:04:57Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4617196 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: ArjunMenon1996 | ArjunMenon1996 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 14:04, 4 മേയ് 2026 (UTC) 3xc98ctmuid7nnm8ezxyerkecc1j35m 3 667031 4617200 2026-05-04T14:23:09Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4617200 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: KavanThaker | KavanThaker | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 14:23, 4 മേയ് 2026 (UTC) 04r1g8ycttxil0w4ujqgzi0enp4eqha 3 667032 4617211 2026-05-04T16:01:37Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4617211 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: We03311795 | We03311795 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 16:01, 4 മേയ് 2026 (UTC) kz76ozl3fkx5ilp7o2g2jbim4apadxk 3 667033 4617212 2026-05-04T16:04:53Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4617212 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Jjanhone | Jjanhone | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 16:04, 4 മേയ് 2026 (UTC) lg414jxj7hanf0g33tcap32gkxkgb3y 14 667034 4617217 2026-05-04T16:09:35Z Kiran Gopi 10521 '[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാംഗങ്ങൾ കാലാവധിയനുസരിച്ച്]]' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4617217 wikitext text/x-wiki [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാംഗങ്ങൾ കാലാവധിയനുസരിച്ച്]] suj3yaxri3qqtjam9wa6pgd6j1npsdx 14 667035 4617218 2026-05-04T16:11:00Z Kiran Gopi 10521 '[[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മന്ത്രിമാർ]]' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4617218 wikitext text/x-wiki [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മന്ത്രിമാർ]] 5xfirp9s6klo7q6q6l4lj8t1i8it5j2 4617220 4617218 2026-05-04T16:11:40Z Kiran Gopi 10521 [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] നീക്കം ചെയ്തു; [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4617220 wikitext text/x-wiki [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മന്ത്രിമാർ]] ch79o7ik26txy8amkij8c3b1yystlsl 3 667036 4617222 2026-05-04T16:15:38Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4617222 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Zöld Lélek | Zöld Lélek | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 16:15, 4 മേയ് 2026 (UTC) autxczovwqcztev6oan69ck90o3dy9l 3 667037 4617228 2026-05-04T16:29:09Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4617228 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Justanotherbrownkid | Justanotherbrownkid | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 16:29, 4 മേയ് 2026 (UTC) bl3pn1wwqa1ty2dhq6ft1jrss8dwbld 3 667038 4617253 2026-05-04T19:57:38Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4617253 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: CanoEmirate | CanoEmirate | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 19:57, 4 മേയ് 2026 (UTC) 9x87yz6caoe0xsk42wbbkqvuzgwiwea 3 667039 4617254 2026-05-04T19:59:11Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4617254 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Warmax98 | Warmax98 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 19:59, 4 മേയ് 2026 (UTC) ljs1p19ixrspk47o6ba6c12n6b4hyfy 3 667040 4617264 2026-05-04T21:17:42Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4617264 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: IPikeLancakes | IPikeLancakes | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 21:17, 4 മേയ് 2026 (UTC) 5ip2cdu8236kbgm97fqxpmsb5izdx1h 3 667041 4617279 2026-05-05T01:15:13Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4617279 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Themeramisin | Themeramisin | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 01:15, 5 മേയ് 2026 (UTC) cdj5c9k7xpyfa7ur9qmi8nb9pbcx2ad 3 667042 4617284 2026-05-05T01:51:46Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4617284 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: BigChery351 | BigChery351 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 01:51, 5 മേയ് 2026 (UTC) jrb49fgyub0fefwwzczn8z6geraf436 3 667043 4617290 2026-05-05T02:42:43Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4617290 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Rajnishwikifreak | Rajnishwikifreak | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 02:42, 5 മേയ് 2026 (UTC) k5f830s1cmu9bqq9fc0jtly3n1valfd